Wet medezeggenschap op scholen; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30414, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

28-12-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30414 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam 1 INLEIDING1.1 Achtergronden1.2 Advies Expertgroep1.3 Overleg met het onderwijsveld1.4 Het Algemeen Overleg van 9 juni 2005 2. UITGANGSPUNTEN EN STRUCTUUR2.1 Beleidscontext2.2 Reikwijdte2.3. Belangrijkste veranderingen t.o.v. de WMO 19922.4. Centrale uitgangspunten2.5 BasisstructuurRelatie MR-GMR 3. BELANGRIJKE ONDERWERPEN3.1 BevoegdhedenZelfstandige bevoegdhedenInformatierechten3.2 Mate van flexibiliteitSplitsing overlegOverdracht bevoegdhedenOmzetting van bevoegdhedenDifferentiatie in structuurBovenbestuurlijke medezeggenschap3.3 Medezeggenschapsstatuut3.4 Geschilbeslechting3.5 Ontheffing3.6 Faciliteiten/flankerend beleid 4. HANDHAAFBAARHEID EN UITVOERBAARHEID 5. FINANCIEEL KADER 6. PLANNING7. ARTIKELGEWIJSArtikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11Artikel 12Artikelen 13 en 14Artikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21Artikel 22Artikel 23Artikel 24Artikel 25Artikel 26Artikel 27Artikel 28Artikel 29Artikel 30Artikel 31Artikel 32Artikel 33Artikel 34Artikel 35Artikel 36Artikel 38Artikel 39Artikel 41Artikel 42Artikel 48Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30414Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 84 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 414Nieuwe bepalingen met betrekking tot medezeggenschap op scholen als
bedoeld in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en
de Wet op het voortgezet onderwijs (Wet medezeggenschap op scholen)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING 1 INLEIDING1.1 AchtergrondenIn 1981 is de onderwijssector buiten de werkingssfeer van de Wet op de
ondernemingsraden (WOR) geplaatst. De relaties tussen werknemers en werkgevers
en de bijzondere relaties tussen onderwijsinstellingen en leerlingen, studenten
en ouders werden op dat moment zo bijzonder en afwijkend geacht dat een eigen
regime voor de medezeggenschap in het onderwijs nodig was. Voor het funderend
en beroepsonderwijs werd de Wet medezeggenschap onderwijs van kracht, de WMO.
Centraal uitgangspunt van deze wet vormde de gezamenlijk door personeel, ouders
en in het voortgezet onderwijs (VO) aangevuld met leerlingen, in te vullen
medezeggenschap. Daartoe werd de instelling van een medezeggenschapsraad op
iedere school verplicht gesteld. In genoemde wet werd de toedeling van de
inspraakbevoegdheden overgelaten aan het overleg tussen schoolbesturen en
medezeggenschapsraden. In die zin was de wet kaderstellend.Als resultaat van een eind 1987 uitgebrachte evaluatie van de Toetsingscommissie
Wet medezeggenschap onderwijs en het overleg daarover met alle onderwijsorganisaties
werd de WMO vervangen door de WMO 1992 (verder aan te duiden als WMO). De
WMO is thans nog het wettelijk kader voor de medezeggenschap in het primair
onderwijs (PO), het VO en het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (BVE).
De invoering van het formatiebudgetsysteem in het PO en VO en het op gang
komende proces van decentralisatie van arbeidsvoorwaarden maakten destijds
een versterking van de medezeggenschapsstructuur noodzakelijk. Dit als logische
tegenhanger van een aantal nieuwe bevoegdheden die het bevoegd gezag kreeg
toebedeeld op het terrein van de arbeidsvoorwaarden.Belangrijkste verandering in de WMO was dat de bevoegdheden geen direct
onderwerp van overleg of onderhandeling meer waren. De bevoegdheden werden
in de vorm van instemmings- en adviesbevoegdheden wettelijk vastgelegd. Wel
werd het mogelijk van deze verdeling af te wijken. Dit kan als het bevoegd
gezag en ten minste twee derde deel van de medezeggenschapsraad daar achter
staan. Het beginsel van gezamenlijke, ongedeelde medezeggenschap
van ouders, leerlingen en personeel bleef het centrale uitgangspunt.Niet lang na de inwerkingtreding van de WMO 1992 ontspon zich in het onderwijsveld
een discussie over de toekomstige inrichting van de medezeggenschap. Deze
discussie werd gevoerd langs de scheidslijn van «gezamenlijke dan wel
gescheiden medezeggenschap». Met gescheiden wordt bedoeld dat het personeel
en ouders/leerlingen niet langer in gezamenlijkheid medezeggenschap uitoefenen,
maar hierbij los van elkaar staan. Afhankelijk van hoe de bevoegdheden zijn
belegd, overlegt het bevoegd gezag over bepaalde onderwerpen daarbij afzonderlijk
met het personeel of de ouders/leerlingen. Voorstanders van gescheiden medezeggenschap
wezen op het voortgaande proces van decentralisatie van arbeidsvoorwaarden,
het ontstaan van grotere, professionele bestuurlijke verbanden en de toenemende
bestedingsvrijheid door de in 1996 ingevoerde lumpsumbekostiging in het VO.
Dit leidde tot een pleidooi om de WOR van toepassing te verklaren op het onderwijspersoneel.
Voor de medezeggenschap van ouders en leerlingen zou dan in de onderwijswetgeving
een voorziening moeten worden getroffen.De tegenstanders van deze benadering vreesden dat met deze splitsing van
de medezeggenschap de positie van ouders en leerlingen zou worden verzwakt.
De kloof in kennis en invloed tussen personeel en ouders/leerlingen zou groter
worden en de informatiepositie zou worden aangetast, omdat het bevoegd gezag
meer gericht zou zijn op de medezeggenschap van het personeel.De discussie over wel of geen WOR heeft, ook na het verschijnen in 1997
van het evaluatierapport «Werking van de Wet medezeggenschap onderwijs
1992», alle betrokken partijen jarenlang in een «wurggreep»
gehouden. Iedere poging tot verandering van de medezeggenschap liep hier op
stuk. Dit terwijl het voortgaande proces van autonomievergroting, een heroriëntatie
op de regeling van de medezeggenschap steeds meer noodzakelijk maakte.Door de beslissing om ook voor het primair onderwijs over te stappen op
lumpsumbekostiging werd deze noodzaak manifest. Bij de behandeling in januari
2004 van de Uitwerkingsnotitie lumpsumbekostiging primair onderwijs (Kamerstukken
II 2003/04, 29 399, nr. 1) drong de Tweede Kamer dan ook aan op
een duidelijke kabinetsvisie over de toekomstige inrichting van de medezeggenschap
in het primair onderwijs.Van de zijde van het kabinet werd het belang van een dergelijke visie
onderschreven. Rond de zomer 2004 werd daarom een beleidsnotitie over dit
onderwerp toegezegd.1.2 Advies ExpertgroepTer voorbereiding van de beleidsnotitie werd een Expertgroep van deskundigen
(op persoonlijke titel) op het gebied van medezeggenschap in het onderwijs
ingesteld.Deze Expertgroep had als opdracht te komen met een op hoofdlijnen onderbouwd
ontwerp van een toekomstig wettelijk kader voor de medezeggenschap in het
primair onderwijs. Dit diende te worden voorafgegaan door een analyse van
de langlopende en complexe discussie over dit onderwerp. Op basis van deze
analyse is de Expertgroep gevraagd concrete voorstellen te doen voor de toekomstige
inrichting van de medezeggenschap waarbij op evenwichtige wijze rekening wordt
gehouden met de belangen van alle bij de medezeggenschap in het primair onderwijs
betrokken partijen: ouders, onderwijspersoneel, schoolmanagers en bestuurders.
Een voorstel dat als basis kan dienen om tot een oplossing te komen in de
hiervoor al genoemde langdurige beleidsdiscussie.In juni 2004 bracht de Expertgroep Medezeggenschap Primair Onderwijs het
gevraagde advies (Focus op versterking) uit (zie Kamerstukken II 2003/04,
29 768, nr. 1).In het rapport is de complexe discussie over medezeggenschap helder geanalyseerd.
Vanuit deze analyse komt de Expertgroep tot een concreet en goed onderbouwd
voorstel voor een nieuwe wettelijke regeling van de medezeggenschap in het
primair onderwijs met als titel Wet medezeggenschap scholen (WMS). De Expertgroep
beargumenteert dat er voldoende redenen zijn om voor het primair onderwijs
te blijven uitgaan van een medezeggenschapsregeling die afwijkt van dat wat
in andere (maatschappelijke) sectoren gebruikelijk is. Het van toepassing
laten worden van de WOR, al dan niet in de vorm van een keuzemogelijkheid
tussen WOR en WMO, wordt afgewezen.De Expertgroep voert daarbij aan dat toepassing van de WOR leidt tot scheiding
in zowel de organisatie van de medezeggenschap tussen ouders/leerlingen en
personeel als in de toewijzing van medezeggenschapsbevoegdheden. Een dergelijke «waterscheiding»
over de volle breedte van de medezeggenschap, dus zowel qua inhoud als qua
vorm, wordt door de Expertgroep niet gewenst geacht. Vooral vanwege de relatief
zware pedagogische functie van het primair onderwijs, waarbij ouders de opvoeding
en vorming van hun jonge kinderen voor een belangrijk deel van de dag toevertrouwen
aan de school, stelt de Expertgroep voor om voor het primair onderwijs te
blijven uitgaan van het beginsel van gezamenlijk door ouders en personeel
gedragen medezeggenschap. Dit beginsel dient het uitgangspunt te vormen van
een nieuwe wettelijke regeling.Binnen dit centrale uitgangspunt stelt de Expertgroep wel een aantal vernieuwingen
voor:a) Wat betreft arbeidsvoorwaardelijke aangelegenheden: zelfstandige medezeggenschap
alleen voor het personeel, zonder adviesrecht van de oudergeleding. Naar analogie
krijgt de oudergeleding zelfstandige medezeggenschap over hoogte en besteding
van de vrijwillige ouderbijdrage.b) Meer flexibiliteit en variëteit in organisatorische vormgeving
van de medezeggenschap; de wettelijke vastlegging van bevoegdheden blijft
daarbij gehandhaafd. Vertrekpunt daarbij is dat er per school één
medezeggenschapsraad (MR) en per bestuur met meer scholen één
gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR) is, die paritair worden samengesteld
uit ouders en personeel.c) Inhoudelijke versterking van de medezeggenschap door:– betere informatieverstrekking door het bevoegd gezag aan de geledingen
in de (G)MR;– betere verantwoording door de geledingen in de (G)MR naar hun
achterbannen;– betere facilitering van ouderleden in medezeggenschapsorganen;– faciliteitenregeling WOR toepassen voor de personeelsleden in
medezeggenschapsorganen;– één geschillencommissie voor het hele veld, in stand
gehouden door een stichting waarvan het bestuur is samengesteld uit vertegenwoordigers
van besturen-, personeels- en ouderorganisaties.Zonder uitzondering bestond bij de organisaties van vertegenwoordigers
van ouders, personeel, bestuur en management waardering voor de heldere en
toegankelijke wijze waarop de Expertgroep de discussie van de afgelopen jaren
heeft beschreven en geanalyseerd. Hoewel er op onderdelen verschillen van
inzicht bleken, vonden alle betrokken partijen het advies een goede basis
voor nader overleg.Dit laatste werd ook door de regering gedeeld en nader verwoord in de
brief van 13 september 2004 (Kamerstukken II, 2003/04, nr. 29 768,
nr. 1) waarmee het advies van de Expertgroep werd aangeboden
aan de Tweede Kamer.In een algemeen overleg van 16 november 2004 over deze brief (Kamerstukken
II 2004/05, 29 768, nr. 3) bleek eveneens dat in de Kamer veel waardering
bestond voor de hoofdrichting uit het advies van de Expertgroep. Tevens was
er brede steun om de verdere uitwerking van de hoofdrichting niet te beperken
tot het primair onderwijs, maar ook het voortgezet onderwijs daarbij te betrekken.
In genoemd overleg is aangekondigd dat de in de brief van 13 september
2004 geschetste hoofdlijnen verder worden uitgewerkt voor het primair onderwijs én
het voortgezet onderwijs. Dit in nauw overleg met alle betrokken partijen
in het funderend onderwijs.1.3 Overleg met het onderwijsveldDeze uitwerking en dit overleg hebben in de periode november 2004–februari
2005 plaatsgevonden. Het resultaat van dit overleg is neergelegd in de Eindrapportage
Wet Medezeggenschap Scholen. Bij brief van 31 maart 2005 (Kamerstukken
II 2004/05, 29 768, nr. 4) is deze rapportage voorzien van een beleidsstandpunt
van het kabinet, toegezonden aan de Tweede Kamer. In deze brief is geconstateerd
dat de voorstellen in de eindrapportage op veel punten een nadere uitwerking
bevatten van het eerdere advies van de Expertgroep. Op enkele onderdelen gaat
de eindrapportage verder, bijvoorbeeld op het punt van de uitbreiding van
zelfstandige medezeggenschapsbevoegdheden voor ouders en leerlingen. Onderdelen
die goed aansluiten bij de wensen tot versterking van de medezeggenschapspositie
van deze geledingen.De eindrapportage is eveneens betekenisvol in het licht van de beleidsimpasse
die, zoals onder paragraaf 1.1 al is opgemerkt, het dossier van de modernisering
van de medezeggenschap de achterliggende periode heeft gekenmerkt. Hoewel
niet op alle onderdelen sprake was van een volledige overeenstemming, is deze
er wel wat betreft de hoofdonderdelen van de nieuwe medezeggenschapsstructuur.
Dit betreft:– gezamenlijke medezeggenschap van personeel, ouders en leerlingen
binnen één wettelijk kader;– daarbinnen wordt op onderdelen de eigenstandige positie van geledingen
versterkt: bijvoorbeeld de positie van de personeelsgeleding bij arbeidsvoorwaardelijke
aangelegenheden (in het licht van het decentralisatieproces van arbeidsvoorwaarden)
en de positie van ouders bij zaken zoals de hoogte van de vrijwillige ouderbijdrage
en de hoogte van schoolkosten;– duidelijk wettelijk vastgelegd basispakket van bevoegdheden;– meer flexibiliteit en variëteit in vormgeving.Bespoedigende factor om tot dit resultaat te komen is geweest dat de toenemende
beleidsvrijheid en beleidsverantwoordelijkheid van bestuur en management,
de diverse partijen heeft doen realiseren dat herijking van de medezeggenschapsverhoudingen
noodzakelijk is.Ook de voortschrijdende decentralisatie van arbeidsvoorwaardenvorming
in het VO en PO vraagt om versterking van het overleg tussen bevoegd gezag
en personeel over arbeidsvoorwaarden en personeelsbeleid. Dat in de eindrapportage
hiertoe een oplossing wordt aangereikt via het versterken van de eigenstandigheid
van dit overleg (overigens op dit punt in balans met voorstellen tot versterking
van de eigenstandigheid van het overleg met ouders en met leerlingen) is een
belangrijke stimulans voor deze decentralisatie.1.4 Het Algemeen Overleg van 9 juni 2005Op 9 juni is in een Algemeen Overleg met de Vaste commissie voor
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van de Tweede Kamer de Eindrapportage WMS
besproken in samenhang met de uitgebreide reactie hierop van de regering in
de brief van 31 maart 2005 (Kamerstukken II 2004/05, 29 768 nrs.
4 en 5).Naast waardering voor het interactieve karakter van de beleidsvoorbereiding
heeft de Kamer in hoofdlijnen ingestemd met de structuur en inhoud van de
WMS voor het PO en VO zoals deze in de eindrapportage en bijbehorende brief
werd voorgelegd. Wel bleek de Kamer enkele aarzelingen te hebben bij de mate
waarin en de wijze waarop schoolbesturen en medezeggenschapsorganen de nodige
flexibiliteit en ruimte wordt geboden om de medezeggenschap op schoolen bestuursniveau
meer naar eigen inzicht in te richten. Dit zag met name op het omzetten, afzien
of overdragen van medezeggenschapsbevoegdheden. Teveel flexibiliteit zou de
medezeggenschap namelijk kunnen verzwakken in plaats van versterken. Hierop
is door de regering aangegeven dat in het wetsvoorstel aan deze zorg tegemoet
zal worden gekomen. Als mogelijkheid werd hierbij genoemd dat bij afwijking
van het in de wet neergelegde bevoegdhedenpakket en de toedeling van deze
bevoegdheden, het initiatiefrecht van de medezeggenschapsgeledingen wordt
versterkt en dat de afwijking is gebonden aan een bepaalde tijdsduur (maximaal
twee jaar).Andere belangrijke bespreekpunten tijdens het Algemeen Overleg waren het
schrappen van de verplichte koppeling van het lidmaatschap van de MR en GMR,
het schrappen van de generale ontheffingsmogelijkheid van artikel 31 WMO,
het streven naar een landelijke geschillencommissie en de faciliteitenregeling.Het voorstel van de regering om de huidige verplichte koppeling van het
lidmaatschap van de MR en de GMR los te laten, werd na de nodige toelichting
door een meerderheid van de fracties ondersteund. Cruciaal daarvoor was wel
dat in het onderhavige wetsvoorstel geborgd is dat een lid van de GMR altijd
een directe band moet hebben met de school, als leerling, ouder of werknemer.
Wanneer deze band er niet meer is, moet van rechtswege het lidmaatschap van
MR en GMR komen te vervallen.In het algemeen overleg was sprake van brede steun voor het voorstel om
de generieke ontheffingsbepaling van het huidige artikel 31 WMO te schrappen.
Dat betekent dat de mogelijkheid komt te vervallen dat scholen op godsdienstige
of levensbeschouwelijke gronden een algehele ontheffing kunnen krijgen van
toepassing de medezeggenschapswet. Op verzoek van een aantal fracties heeft
de regering toegezegd bij de totstandkoming van onderhavige wetsvoorstel na
te gaan of en hoe er voor bepaalde zwaarwegende principiële bezwaren,
waaronder de positie van de leerling in de MR, een mouw kan worden gepast.
Daarbij gaat het wel om aanpassingen binnen de basisstructuur van de beoogde
nieuwe wettelijke systematiek.Eveneens was in het Algemeen Overleg sprake van brede steun voor de in
de eindrapportage en in de beleidsreactie neergelegde gedachte om te streven
naar de totstandkoming van één landelijke geschillencommissie
medezeggenschap. Op dit moment zijn er verschillende geschillencommissies
ingesteld naar denominatie en de scholen zijn bij één van de
commissies aangesloten. Met de regering vond een meerderheid dat er goede
argumenten zijn om de verschillende commissies te bundelen tot één
landelijke geschillencommissie medezeggenschap onderwijs. Veel aandacht was
er ook voor de facilitering van de (G)MR en in het bijzonder voor de faciliteiten
die beschikbaar moeten worden gesteld aan de vertegenwoordigers van leerlingen
en ouders. De WMS moet garanties bevatten voor een adequate toerusting van
de (G)MR zodat deze haar taken en bevoegdheden in de praktijk naar behoren
kan uitvoeren. In dat kader is toegezegd in het wetsvoorstel te
voorzien in dergelijke garanties, en wel zodanig dat de medezeggenschapsgeledingen
een wettelijke basis hebben dit zo nodig af te dwingen bij het bevoegd gezag.In paragraaf 3 wordt verder aangegeven hoe in onderhavig wetsvoorstel
is omgegaan met de hiervoor genoemde onderwerpen. 2. UITGANGSPUNTEN EN STRUCTUUR2.1 BeleidscontextDe meerjarige beleidsplannen Koers PO en Koers VO (juni 2004) staan voor
een besturingsfilosofie waarbij scholen meer ruimte wordt geboden om goed
onderwijs te bieden aan alle leerlingen. In het handelen van bevoegde gezagsorganen,
schoolmanagement en personeel dient het primaire onderwijsproces en daarmee
de leerling, en in het verlengde daarvan de ouders, centraal te staan. Om
dit te realiseren is het van groot belang dat de professional op zijn of haar
beurt wordt ondersteund en gestimuleerd door het bevoegd gezag en het management
van de school. Ook van belang is dat met erkenning van ieders rol en verantwoordelijkheid,
de leerling en de ouders invloed kunnen uitoefenen op de wijze waarop het
onderwijs (qua vorm en inhoud) wordt aangeboden.Een onmisbare voorwaarde daarvoor is dat in goede onderlinge wisselwerking
vorm kan worden gegeven aan een adequate betrokkenheid van al deze partijen
bij de beleidsvorming op het niveau van de school, maar ook op bovenschools
niveau. Het is dan ook niet voor niets dat juist rond een onderwerp als de
invoering van lumpsumbekostiging in het primair onderwijs, het aspect van
medezeggenschap zeer relevant is. Maar dit geldt evenzeer voor andere ontwikkelingen
die in het licht van de in de beleidskoersen beschreven besturingsfilosofie
staan zoals de verdergaande decentralisatie van arbeidsvoorwaarden in het
VO, de ruimte die scholen wordt geboden bij de inrichting van de onderbouw
van het VO of de vergelijkbare ruimte die scholen krijgen in het kader van
de herziening van de kerndoelen in het PO.Dit alles hangt samen met een breed onderschreven noodzaak dat het bevoegd
gezag en het management als eindverantwoordelijken het «horizontaal
niveau» (de betrokkenen in en rond de desbetreffende scholen) goed betrekken
bij de wijze waarop inhoud wordt gegeven aan en verantwoording wordt afgelegd
over de grotere beleidsvrijheid. Een en ander vergt een adequate regeling
van de medezeggenschapsverhoudingen die beter dan de WMO, is toegesneden op
deze ontwikkeling. Een ontwikkeling waarbij de medezeggenschapspositie –
in termen van bevoegdheden, taken en informatierechten – van leerlingen,
ouders en personeel goed is geborgd. En wel op zo’n manier dat op het
horizontaal niveau sprake is van voldoende «checks and balances».
Dit laatste is één van de leidende principes uit de kabinetsvisie
op de gewenste bestuurlijke verhouding in de onderwijs, zoals neergelegd in
de beleidsnotitie Governance: ruimte geven, verantwoording vragen en van elkaar
leren (Kamerstukken II 2004/05, 30 183, nr. 1).2.2 ReikwijdteDit voorstel strekt tot een wettelijke regeling van de medezeggenschap
in de sectoren van het primair en voortgezet onderwijs. De sectoren van het
beroepsonderwijs en het hoger onderwijs volgen een eigen lijn. De keuze voor
een wettelijke regeling voor het primair en voortgezet onderwijs is ingegeven
door de volgende aspecten:– de grote bestuurlijke variëteit mede ingegeven door de omstandigheid
dat de vrijheid van inrichting een grote rol speelt in deze sectoren;– de (grond)wettelijke taak van de overheid voor het leerplichtig
onderwijs;– het proces van autonomievergroting, (door)decentralisatie van
arbeidsvoorwaarden en verantwoording dat ten opzichte van de andere onderwijssectoren
in een andere (minder vergevorderde) fase verkeert;– de pedagogische functie van het leerplichtig onderwijs die specifieke
eisen stelt aan de wijze waarop met name ouders worden betrokken bij de school.Inmiddels heeft de regering een verkennend onderzoek uitgezet naar de
mogelijkheid van harmonisatie van onderwijswetgeving. Daarbij gaat het niet
alleen om de organisatie en de normering van het bestuur en beheer en om de
bekostiging van het onderwijs, maar ook om de organisatie van het onderwijs
en de positie van ouders, leerlingen en personeel. Tegen deze achtergrond
is het voorstelbaar dat op de wat langere termijn, wanneer de verschillen
qua ontwikkeling en inrichting zijn verkleind, verdere uniformering van de
medezeggenschapsstructuur in de verschillende sectoren van het onderwijs aan
de orde is.2.3. Belangrijkste veranderingen t.o.v. de WMO 1992Met dit wetsvoorstel wordt de huidige WMO op een groot aantal punten veranderd.
De belangrijkste veranderingen hebben betrekking op de volgende punten:– Naast een pakket van gezamenlijke medezeggenschapsbevoegdheden
wordt voor afzonderlijke geledingen (leerlingen, ouders en personeel) een
reeks van zelfstandige instemmingsbevoegdheden geïntroduceerd. Het gaat
dan om bevoegdheden die de betrokken geleding in het bijzonder raken zoals
bijvoorbeeld de regeling van de tussenschoolse opvang voor ouders; de vaststelling
van een leerlingstatuut voor leerlingen en de vaststelling van formatie voor
het personeel. Voor dergelijke onderwerpen wordt de positie van de afzonderlijke
geleding versterkt omdat de bevoegdheid zelfstandig kan worden uitgeoefend.– De huidige, vaak diffuse positie van de GMR wordt verbeterd. Op
bovenschools niveau wordt deze positie verduidelijkt en verstevigd. De GMR
krijgt complementair aan de rol van de MR op het schoolniveau, een duidelijk
afgebakende positie op bovenschools niveau ten aanzien van onderwerpen van
gemeenschappelijk belang. Het takenpakket van de GMR is daarbij niet langer
afhankelijk van bevoegdheden die individuele medezeggenschapsraden ten aanzien
van dergelijke onderwerpen wel of niet willen overdragen.– De informatieverplichtingen van het bevoegd gezag en het management
aan de medezeggenschapsorganen worden preciezer omschreven en uitgedrukt als
informatierechten van deze organen.– Binnen de basisstructuur voor de organisatie van de medezeggenschap
biedt het wetsvoorstel meer mogelijkheden om deze desgewenst beter toe te
snijden op de specifieke situatie van de onderwijsinstelling.– Ten aanzien van het al dan niet benutten van mogelijkheden die
het voorstel biedt om de medezeggenschap meer naar eigen inzicht in te richten,
zijn de medezeggenschapsorganen in plaats van het bevoegd gezag leidend. De
MR of GMR neemt het initatief en doet het voorstel. In de WMO neemt het bevoegd
gezag het initiatief.– Het bevoegd gezag moet een regeling treffen voor de faciliteiten
die beschikbaar worden gesteld voor een effectieve uitoefening van de medezeggenschapstaken.
De regeling behoeft de instemming van de medezeggenschapsorganen.– De status van adviesbevoegdheden wordt verstevigd doordat in een eventueel geschil dat daarover ontstaat, de instantie die een uitspraak
doet zich niet langer hoeft te beperken tot de zorgvuldigheidstoets. Voorgesteld
wordt dat het bestreden besluit van het bevoegd gezag kan worden getoetst
aan de redelijkheid. Deze toets is onder de WMO alleen voorbehouden aan instemmingsgeschillen.– De huidige mogelijkheid op godsdienstige of levensbeschouwelijke
gronden een ontheffing te krijgen van de wetgeving, komt te vervallen. Iedere
school moet voldoen aan de voorgestelde basisstructuur. Binnen deze structuur
wordt een veel minder vergaande mogelijkheid geboden om bij de invulling van
de voorgeschreven medezeggenschap tegemoet te komen aan godsdienstige of levensbeschouwelijke
bezwaren.2.4. Centrale uitgangspuntenOnderhavig wetsvoorstel stoelt op de volgende centrale uitgangspunten:– Het PO en VO houden een eigen wettelijk kader voor medezeggenschap.
Dat eigene past bij de specifieke pedagogische functie van scholen in de leerplichtige
fase van kinderen. Vanwege de specifieke functie is het van belang dat ouders
(en in het voortgezet onderwijs ook leerlingen) zelf een actieve en substantiële
rol vervullen in de medezeggenschap.– Medezeggenschap is én blijft in het funderend onderwijs
een zaak van ouders, leerlingen én personeel gezamenlijk. Zoals hiervoor
al is gesteld, is de pedagogische opdracht van de school in het funderend
onderwijs dusdanig belangrijk dat voor een volledig gescheiden medezeggenschap
geen plaats is. Interactie tussen ouders/leerlingen en onderwijspersoneel
op alle formele en informele niveaus is onmisbaar om goed vorm en inhoud te
geven aan deze opdracht.– Het is van belang dat tegen de achtergrond van het beleid gericht
op autonomievergroting, de herziening van medezeggenschap leidt tot versterking
van de posities van leerlingen, ouders en personeel. Zo een versterking is
een voorwaarde om te komen tot een gezond tegenwicht ten opzichte van de toenemende
beleidsvrijheid van bestuur en management. Het blijft echter gaan om medezeggenschap.
De uiteindelijke beslissingsbevoegdheid en de daarbij behorende eindverantwoordelijkheid
is voorbehouden aan het bevoegd gezag en voor zover het bevoegd gezag taken
en bevoegdheden heeft overgedragen, aan het management.– Het onderhavige wetsvoorstel is daarom meer dan een kaderwet.
Onder het adagium «ruimte waar het kan, precies waar het moet»
worden de bevoegdheden en informatieposities van leerlingen, ouders en personeel
gewaarborgd door precieze bepalingen. Maar daarnaast wordt een kader gegeven
voor de uitoefening van de bevoegdheden. Binnen dit kader wordt ruimte voor
flexibiliteit geboden op het gebied van overdracht en omzetting van bevoegdheden
en in de wijze waarop binnen het geheel van een onderwijsorganisatie (het
bevoegd gezag en de daaronder ressorterende scholen) de medezeggenschapsstructuur
wordt ingericht.– Het zwaartepunt van de keuze wel of geen gebruik te maken van
de geboden ruimte komt te liggen bij de geledingen die de medezeggenschap
uitoefenen. Daar – en dus niet zoals nu het geval is bij het bevoegd
gezag – wordt in eerste instantie afgewogen en bepaald of men wel of
geen gebruik maakt van de ruimte die het wetsvoorstel biedt. Hiertoe wordt
het initiatiefrecht van de (gemeenschappelijke) medezeggenschapsraad op een
aantal onderdelen versterkt.– Effectuering van het initiatiefrecht om af te wijken van de bevoegdheden-
en/of inrichtingsstructuur van de wet vereist in alle gevallen de instemming
van ten minste tweederde van de leden van de (G)MR. De afwijking van de wettelijke
basisstructuur geldt voor ten hoogste twee jaar. Hierdoor wordt
voorkomen dat medezeggenschapsraden tot in lengte van jaren vastzitten aan
gemaakte keuzes.2.5 BasisstructuurDe inrichting van de medezeggenschapsstructuur kent twee wettelijk voorgeschreven
ankerpunten. Op iedere school in de zin van de WPO, WEC en WVO moet een medezeggenschapsraad
(MR) zijn ingesteld en in geval een bestuur meer dan één school
onder zijn hoede heeft, dient er een gemeenschappelijke medezeggenschapsraad
(GMR) te zijn.Onderhavig wetsvoorstel handhaaft daarmee de verplichting dat elke school
een medezeggenschapsraad heeft. Dat garandeert dat medezeggenschap is verankerd
op het niveau dat er voor ouders, personeel en leerlingen doorgaans het meest
toe doet, namelijk dat van de eigen school. Qua samenstelling van de MR blijft
de verdeling van 50% personeel en 50% ouders/leerlingen van
kracht. Wat in het wetsvoorstel wel nieuw is, is dat de leerlingen in het
VO en VSO in de medezeggenschapsraad een «eigen» leerlinggeleding
krijgen met een aantal zelfstandige bevoegdheden. Deze bevoegdheden worden
dus niet meer door een gecombineerde ouder-/leerlinggeleding uitgeoefend.
Met deze eigenstandige geledingen en hun specifieke bevoegdheden wordt het
belang benadrukt dat wordt gehecht aan het standpunt en de betrokkenheid van
de ouders respectievelijke de leerlingen bij onderwerpen die hen direct raken.
Het bestaan van een eigen geleding zal de bereidheid tot participatie in de
medezeggenschap van ouders en leerlingen kunnen vergroten.Deze wijziging sluit aan op wensen zoals door leerlingen naar voren zijn
gebracht in het overleg over het wetsvoorstel; ook sluit deze wijziging aan
op Koers VO waarin de leerling centraal staat en waarbij de leerling wordt
aangesproken op zijn verantwoordelijkheid om mede inhoud te geven aan zijn
leerproces.Als onderdeel van de invoering van lumpsumbekostiging in het primair onderwijs
wordt in de WMO de verplichting neergelegd dat elk bestuur in het PO en VO
dat meer dan één school (per onderwijswet) in beheer heeft,
een gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (GMR) moet instellen. Gekoppeld
daaraan krijgt de GMR ook meer bevoegdheden, onder andere waar het gaat om
de toedeling van middelen aan scholen van het betrokken bevoegd gezag.In dit wetsvoorstel wordt voortgeborduurd op deze ontwikkeling. De positie
van de GMR ten aanzien van aangelegenheden die de gemeenschappelijke belangen
van scholen raken, wordt verder versterkt en wel zo dat de GMR uitgroeit tot
dé gesprekspartner van het bevoegd gezag op bovenschools niveau. Anders
gezegd, het schoolniveau blijft het exclusieve domein van de MR; het bovenschools
domein wordt nadrukkelijker het domein van de GMR. Hiertoe krijgt de GMR een
eigen pakket aan taken en bevoegdheden. Dat pakket is niet langer afhankelijk
van algemene of bijzondere bevoegdheden, taken of informatierechten die medezeggenschapsraden
van afzonderlijke scholen al dan niet willen afstaan. Overeenkomstige de benadering
van de WOR is hiervoor doorslaggevend of het onderwerp dat aan de orde wordt
gesteld van gemeenschappelijk belang is. Indien het onderwerp alle of de meerderheid
van de scholen onder het bevoegd gezag aangaat dan is het een kwestie die
bij de GMR thuishoort.Relatie MR-GMRUiteraard zijn alle medezeggenschapsraden vertegenwoordigd in de GMR,
opdat de band tussen schoolniveau en bovenschools niveau is verzekerd. Wel
wordt meer ruimte geboden in de wijze van vertegenwoordiging.Bij de behandeling van het wetsvoorstel «lumpsum in het PO»
in de Tweede Kamer (januari 2005) is gesproken over de vraag
of er een directe koppeling dient te bestaan tussen het lidmaatschap van een
GMR en een MR. Anders gezegd: een GMR kan alleen maar bestaan uit leden die
ook lid zijn van een MR. Uitkomst van het debat was dat deze koppeling –
waarin de WMO voorziet – vooralsnog werd gehandhaafd.In het interactieve traject met het onderwijsveld is gebleken dat er een
vrijwel unanieme voorkeur bestaat (behoudens de Vereniging Openbaar Onderwijs)
om niet langer voor te schrijven dat iemand die GMR-lid is ook altijd lid
moet zijn van een MR. Het schrappen van deze verplichting maakt het mogelijk
dat desgewenst ook andere ouders, leerlingen en personeel actief kunnen zijn
in medezeggenschap, waarmee medezeggenschap ook een bredere inbedding krijgt
in het onderwijs. Ook zal de bereidheid om lid te worden waarschijnlijk groter
zijn en kan beter rekening worden gehouden met specifieke voorkeuren en expertise
die vereist is voor hetzij de MR hetzij de GMR.Het kabinet wil tegemoet komen aan deze wens vanuit het veld. Daarbij
wordt wel gewaarborgd dat GMR-leden altijd een band moeten hebben –
als ouder, leerling of personeelslid – met de school of één
van de scholen die zij in de GMR vertegenwoordigen. Deze waarborg is er omdat:– de individuele MR de keuze maakt wie zij als vertegenwoordiger(s)
afvaardigt naar de GMR;– de band met de school van de betrokken MR als personeelslid, ouder
van een leerling of leerling voorwaarde is voor verkiezing;– het lidmaatschap van GMR van rechtswege ophoudt zodra deze band
er niet meer is.Dit alles laat onverlet dat de scholen en medezeggenschapsorganen daarover
ook zelf beslissingen kunnen nemen. Daar waar men hecht aan koppeling, kan
dit in het reglement worden vastgelegd. 3. BELANGRIJKE ONDERWERPEN3.1 BevoegdhedenDe bevoegdheden van de (G)MR vormen de kern van het wetsvoorstel.De bevoegdheden voor de MR zijn in dit voorstel grotendeels vergelijkbaar
met die in de WMO en waar nodig qua formulering geactualiseerd. De MR als
geheel heeft algemene bevoegdheden, taken en informatierechten en tevens een
aantal advies- en instemmingsrechten. Tijdens de totstandkoming van dit voorstel
is, ingegeven door het streven naar flexibiliteit en deregulering, door organisaties
verkend in hoeverre in de vrij precieze omschrijving van bevoegdheden een
globalisering kan worden aangebracht. Dit bleek uiteindelijk niet haalbaar
omdat de organisaties van leerlingen, ouders en personeel hechtten aan de
handhaving van de gehanteerde omschrijvingen. Volgens het kabinet past het
vrij precieze basispakket van bevoegdheden dat in onderhavig wetsvoorstel
is neergelegd, bij de waarborg die de regelgeving dient te bieden voor het
uitoefenen van effectieve medezeggenschap. Het biedt duidelijkheid en houvast
over de uitgangspositie van medezeggenschapsorganen.De GMR gaat, zoals hiervoor aangegeven, over de onderwerpen die van gemeenschappelijk
belang zijn voor alle of voor de meerderheid van de scholen bij het bevoegd
gezag. Dit in lijn met de positionering van de centrale en/of groepsondernemingsraad
in de andere maatschappelijke sectoren.Zelfstandige bevoegdhedenNieuw element in dit voorstel is dat de ouders-, leerling- en personeelsgeledingen
zelfstandige instemmingsbevoegdheden krijgen. Voor een belangrijk deel betreft
dit bevoegdheden die ook al in de WMO zijn opgenomen, met dien
verstande dat over die bevoegdheden de andere geleding onder de WMO nog een
afgeleid adviesrecht toekomt. Deze instemmingsbevoegdheden worden in dit wetsvoorstel
een «exclusieve» aangelegenheid van die geleding met het bevoegd
gezag. Het automatisme van het afgeleide adviesrecht vervalt.Een voorbeeld van een zelfstandig instemmingsrecht is dat de oudergeleding
een zelfstandig instemmingsrecht krijgt op het schoolbeleid ten aanzien van
de communicatie met ouders en ten aanzien van schoolkosten; voor de leerlinggeleding
geldt dit bijvoorbeeld voor de vaststelling van een leerlingenstatuut.Voor de personeelsgeleding hebben de zelfstandige instemmingsbevoegdheden
betrekking op arbeidsvoorwaardelijke aangelegenheden. Dit pakket komt vrijwel
overeen met de instemmingsrechten volgens de WOR. Teneinde evenwicht te creëren
in de positie en verdeling van bevoegdheden over de verschillende participanten
in de (G)MR, is ook aan de ouders en de leerlingen in hun geledingen afzonderlijk
een beperkt aantal zelfstandige instemmingsrechten toegedeeld. De personeelsgeleding
krijgt immers eveneens eigenstandige bevoegdheden toebedeeld ten aanzien van
arbeidsvoorwaardelijke aangelegenheden. Bij de bepaling van die eigenstandige
bevoegdheden zijn die onderwerpen gekozen die de betrokken geleding in het
bijzonder raken. Deze mogelijkheid om in eigen geleding het instemmingsrecht
uit te oefenen ten aanzien van onderwerpen die voor betrokkenen direct van
belang zijn, kan bijdragen aan meer betrokkenheid en inzet voor de medezeggenschapsraad
en benadrukt het belang dat daaraan wordt gehecht. Met name voor de leerlinggeleding
biedt het hebben van eigenstandige bevoegdheden de mogelijkheid om zelfstandig,
zonder de ouders, zich te beraden en zich daarmee als een serieuze partij
te manifesteren. Tevens kan dit een uitnodiging zijn om zich actief voor medezeggenschap
in te zetten en daarmee verantwoordelijkheid te nemen voor aangelegenheden
met betrekking tot het onderwijs. Overigens staat het een geleding vrij om
af te zien van de eigenstandige bevoegdheid en deze te laten uitoefenen door
de gezamenlijke geleding.De competenties van de verschillende geledingen in gezamenlijkheid en
afzonderlijk zijn zodanig transparant in het voorstel toegedeeld, dat daarover
geen discussies of conflicten behoeven te ontstaan.Het vervallen van het automatisme van het afgeleid adviesrecht leidt tot
een verlichting van administratieve last. Het bevoegd gezag hoeft hierover
niet langer standaard formeel advies in te winnen van de andere geleding.
Daarbij is in het voorstel wel een voorziening getroffen om de belangen van
laatstgenoemde geleding zeker te stellen. Het bevoegd gezag wordt namelijk
verplicht om een voorstel dat uit hoofde van een zelfstandige instemmingsrecht
is voorgelegd aan een bepaalde geleding, gelijktijdig ter informatie voor
te leggen aan de andere geleding(en). Op basis daarvan kunnen deze andere
geleding(en) nagaan of het voorstel past binnen de eerder met de voltallige
MR of GMR vastgestelde hoofdlijnen van onderwijskundig, financieel of organisatorisch
beleid. Als dat niet het geval is, kan het bevoegd gezag om opheldering worden
gevraagd of kan de betrokken geleding gebruik maken van haar initiatiefrecht
(art. 6).Voor de goede orde: naast de zelfstandige instemmingsbevoegdheden voor
geledingen blijft een uitgebreid stelsel van gezamenlijke advies- en instemmingsrechten
voor leerlingen, ouders én personeel intact.InformatierechtenEen goed functionerende informatievoorziening in termen van relevantie,
toegankelijkheid, helderheid en begrijpelijkheid is essentieel voor de uitoefening
van medezeggenschap.In dit voorstel komt dit belang tot uitdrukking. Dit houdt onder andere
in dat het bevoegd gezag de plicht heeft de raad schriftelijk
de relevante basisdocumenten beschikbaar te stellen. Daaraan wordt toegevoegd
dat onder deze basisdocumenten tevens worden begrepen de uitgangspunten van
het bestuurlijk handelen. In dit voorstel wordt (net als in de WMO het geval
is) voorts bepaald dat het bevoegd gezag de raad onverwijld informeert als
er voornemens zijn met betrekking tot verandering in bijvoorbeeld de onderwijskundige
doelstelling van de school. De informatieplicht wordt ten gevolge van de wet
van 16 juli 2005, houdende wijziging van onder meer de Wet op het primair
onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet medezeggenschap onderwijs
1992 in verband met de invoering van lumpsumbekostiging in het primair onderwijs
(Stb. 423) uitgebreid met:– het jaarlijks verstrekken van de begroting en bijbehorende beleidsvoornemens
op financieel, organisatorisch en onderwijskundig gebied– het jaarlijks voor 1 mei verstrekken van informatie over
de berekening die ten grondslag ligt aan de middelen uit ’s Rijks
kas die worden toegerekend aan het bevoegd gezag– het jaarlijks voor 1 juli verstrekken van een jaarverslag
als bedoeld in art. 171 WPO, art. 157 WEC en art. 106 WVO.Daarnaast is in het wetsvoorstel een informatierecht voor de (G)MR opgenomen
over de de beloningsverhoudingen tussen verschillende groepen van de in de
onderneming werkzame personen. Er is voor gekozen om ook in dit wetsvoorstel
met het informatierecht ten aanzien van beloningsverhoudingen aan te sluiten
bij de situatie in de marktsectoren omdat de maatschappelijke en politieke
discussie over beloningsverhoudingen niet aan het onderwijs voorbij gaat.
Deze discussie gaat over alle sectoren, en bovenal over publiek gefinancierde
sectoren, waartoe het onderwijs behoort.3.2 Mate van flexibiliteitDit voorstel biedt een transparant wettelijk kader waarmee gezamenlijke
medezeggenschap in en rondom de school wordt geborgd. Dit in de gedaante van
een basispakket van algemene bevoegdheden, taken, informatierechten en instemmings-
en adviesbevoegdheden. Tegelijkertijd biedt het voorstel ook ruimte voor inrichting
van de medezeggenschap op een dusdanige manier dat deze het beste past bij
de lokale situatie. In de volgende opzichten ontstaat ruimte voor flexibiliteit:– opsplitsing van overleg met geledingen;– overdracht van bevoegdheden;– omzetting van bevoegdheden;– differentiatie in basisstructuur van MR en GMR.Splitsing overlegHet overleg in het kader van de uitoefenen van een of meer bevoegdheden
van de MR als geheel kan worden belegd in afzonderlijk overleg met elk van
de geledingen in plaats van in een gezamenlijk overleg. Dit betekent dat de
bevoegdheid als zodanig niet wordt overgedragen, maar alleen dat het overleg
over het betreffende onderwerp door of namens het bevoegd gezag gevoerd wordt
aan verschillende tafels. Hierdoor blijft bijvoorbeeld de procesbevoegdheid
onveranderd bij de MR als geheel. Op praktische gronden kan splitsing van
het overleg gewenst zijn. De wetgever dient dit niet op voorhand uit te sluiten.
Aan de andere kant wordt wel als algemeen uitgangspunt gehanteerd dat, afgezien
van de zelfstandige instemmingsrechten, de MR en GMR als geheel overleggen
met het bevoegd gezag. Dit omdat het beginsel van gezamenlijk door ouders,
leerlingen en personeel ingevulde medezeggenschap het vertrekpunt is van het
voorstel. Vandaar dat in het wetsvoorstel alleen kan worden afgeweken
van dit beginsel wanneer genoemde «gezamenlijkheid» dit zelf als
wenselijkheid ziet. Daarom wordt het initiatief over de vraag of het overleg
over de gemeenschappelijke bevoegdheden de facto wordt opgesplitst bij de
(G)MR gelegd en niet bij het schoolbestuur. Als tweederde van het aantal (G)MR-leden
zich in dit initiatief kan vinden, dan kan het bevoegd gezag zo te werk gaan.
Ook het bevoegd gezag moet daarmee instemmen.Overdracht bevoegdhedenIn dit wetsvoorstel wordt een pakket van zelfstandige instemmingsbevoegdheden
voor respectievelijk de leerling-, ouder- en personeelsgeleding geïntroduceerd.
Dit naast een pakket van instemmings- en adviesbevoegdheden die aan de (G)MR
als geheel toevallen. In de eindrapportage is aan de orde geweest in hoeverre
er ruimte moet zijn voor overdracht van de bevoegdheden tussen geledingen,
van een geleding naar de (G)MR als geheel of van de (G)MR als geheel naar
een geleding. Vanuit de Tweede Kamer is in het hiervoor genoemde algemeen
overleg de zorg uitgesproken dat een al te ruime mogelijkheid voor de overdracht
van bevoegdheden, de grondgedachte van gezamenlijke medezeggenschap of de
positie daarin van een afzonderlijke geleding kan uithollen.Het kabinet deelt deze zorg en is daaraan als volgt tegemoet gekomen in
het voorstel:– het stelsel van bevoegdheden heeft het karakter van een gegarandeerd
basispakket, hetgeen wil zeggen dat er ruimte is om in onderling overleg tussen
alle partijen bevoegdheden aan het pakket toe te voegen maar niet om dit pakket
in te krimpen door middel van het afzien van de uitoefening van bevoegdheden;– de overdracht van een bevoegdheid vindt alleen plaats op initiatief
van de (G)MR of afzonderlijke geleding waaraan de bevoegdheid krachtens wet
is toebedeeld; uiteraard dient het bevoegd gezag daarmee in te stemmen;– het initiatief moet gesteund worden door tenminste twee derden
van de leden van de (G)MR en indien het een overdracht van een bevoegdheid
van een geleding betreft dient deze geleding in ieder geval daarmee in te
stemmen;– de overdracht heeft een geldigheidsduur van ten hoogste twee jaar
en dient daarna opnieuw te worden overwogen;– overdracht van zelfstandige instemmingsbevoegdheden tussen geledingen
(bijvoorbeeld van een oudergeleding naar de personeelsgeleding) is niet mogelijk
omdat dit de positie van de overdragende geleding te zeer verzwakt; overdracht
van deze bevoegdheid is alleen mogelijk van afzonderlijke geleding naar de
gezamenlijkheid van de (G)MR;– vanwege van uitgangspunt van gezamenlijke medezeggenschap wordt
de overdracht vanuit de (G)MR van een bevoegdheid naar een afzonderlijke geledingen
eveneens uitgesloten.Omzetting van bevoegdhedenMet omzetting van bevoegdheden wordt bedoeld dat een in het wetsvoorstel
neergelegde adviesbevoegdheid kan worden omgezet in een instemmingsbevoegdheid,
en andersom.De mogelijkheid van omzetting die in de WMO is opgenomen, keert terug
in dit voorstel. Indien de omzetting gepaard gaat met de overdracht van bevoegdheden
gelden uiteraard de hiervoor vermelde beperkingen. Hiervoor is gesteld dat
het zwaartepunt bij de afweging om al dan niet gebruik te maken van keuzemogelijkheden
die het wetsvoorstel biedt, moet liggen bij de (G)MR zelf. Dit door middel
van versterking van het initiatiefrecht. Deze lijn is ook gevolgd bij de omzetting
van bevoegdheden, Het voorstel moet uitgaan van de (G)MR of de
betrokken geledingen. Ook hier geldt de eis dat tenminste tweederden van de
leden de omzetting moet steunen en dat de omzetting een geldigheidsduur heeft
van maximaal 2 jaar. Bij dit alles geldt dat het bevoegd gezag ook moet instemmen
met de omzetting. Het bestuur kan dus niet eenzijdig door de (G)MR worden
gedwongen om mee te gaan in een omzetting van een adviesrecht naar een instemmingsrecht
of omgekeerd.Differentiatie in structuurIn navolging van het advies van de Expertgroep en het voorstel in de eindrapportage
worden in dit voorstel meer mogelijkheden geboden dan de huidige WMO om te
differentiëren in de basisstructuur van de (G)MR. Zo kan een deelraad
worden ingesteld op het niveau van een dislocatie, nevenvestiging of organisatieonderdeel
als tweederden van het aantal leden van de MR daarmee instemt. Ook kan –
eveneens met tweederde instemming – een GMR worden ingesteld voor een
groep van scholen die onder het bevoegd gezag ressorteert. Ten slotte is in
dit wetsvoorstel de mogelijkheid geboden voor het instellen van een zogeheten
themaraad voor een onderwerp dat de (G)MR of het bestuur van wezenlijk belang
acht. Door deze keuzemogelijkheden kan het gewenste maatwerk worden bewerkstelligd.Overigens geldt ook op dit punt dat initiatieven terzake moeten uitgaan
van de desbetreffende (G)MR. Voor het overige is er in navolging van de eindrapportage
voor gekozen af te zien van aanvullende inrichtingsvoorschriften van deze
van de MR of GMR afgeleide structuren.Bovenbestuurlijke medezeggenschapHet ontbreken van een voorziening van bovenbestuurlijke medezeggenschap
wordt in het onderwijsveld regelmatig als een lacune aangemerkt. Dit speelt
onder meer bij sommige bestuurlijke samenwerkingsverbanden bijvoorbeeld WSNS
of leerlingenzorg in het vmbo en praktijkonderwijs. In dit voorstel wordt
hieraan tegemoet gekomen. In lijn met de eindrapportage wordt een voorziening
voorgesteld waarmee bevoegde gezagsorganen een bovenbestuurlijke medezeggenschapsraad
kunnen inrichten. Dit onder de voorwaarde dat alle aan het samenwerkingsverband
deelnemende bevoegde gezagsorganen en alle betrokken (G)MR-en hiermee instemmen.
Deze instemming betreft zowel de instelling van deze bovenbestuurlijk raad
als ook het pakket van bevoegdheden. Ook hier geldt dat de instelling minimaal
eens in de twee jaar door de betrokken (G)MR en schoolbesturen moeten worden
heroverwogen.3.3 MedezeggenschapsstatuutDe ruimte die in dit wetsvoorstel is opgenomen op het punt van de toedeling
van bevoegdheden en de inrichting van de medezeggenschapsstructuur (zie paragraaf 3.2)
maakt het noodzakelijk dat voor alle betrokkenen inzichtelijk is welke keuzes
zijn gemaakt. Daartoe is in het voorstel het instrument van het medezeggenschapsstatuut
geïntroduceerd.Elk schoolbestuur stelt een medezeggenschapsstatuut op waarin wordt vastgelegd
hoe de «kaart van medezeggenschapsorganen» bij het schoolbestuur
eruitziet. In het statuut wordt beschreven welke medezeggenschapsorganen er
zijn en wat hun bevoegdheden zijn; deze bevoegdheden zélf zijn verankerd
in het reglement van het desbetreffende orgaan. De bevoegdheden zijn met andere
woorden in regulerende zin vervat in het reglement van het medezeggenschapsorgaan;
in informatieve zin worden ze ook opgenomen in het medezeggenschapsstatuut.
De kaart van medezeggenschapsorganen zoals opgenomen in het statuut toont
in feite het organogram van medezeggenschapsorganen en beschrijft
deze op een voor een ieder inzichtelijke wijze.Met de kaart van medezeggenschapsorganen vervult het medezeggenschapsstatuut
een informatieve functie. Daarnaast vervult het statuut tevens een regulerende
functie ten aanzien van in ieder geval de volgende punten:1. in het statuut wordt vastgelegd hoe en wanneer door het bevoegd gezag
aan de medezeggenschapsorganen de informatie wordt verstrekt die nodig is
voor het uitoefenen van medezeggenschap;2. ook wordt in het statuut geregeld op welke wijze de medezeggenschapsorganen
elkaar en hun achterbannen informatie verstrekken over hun activiteiten;3. eveneens wordt aangegeven op welke wijze de facilitering van leerlingen,
ouders en personeel die deelnemen in medezeggenschapsorganen is geregeld.Het medezeggenschapsstatuut strekt zich uit over het totaal van de medezeggenschapsverhoudingen
bij het schoolbestuur. Daarom dient de GMR in te stemmen met het statuut alvorens
het wordt vastgesteld; bij schoolbesturen met één school in
het beheer wordt het statuut vastgesteld door de MR.3.4 GeschilbeslechtingDe geschillenbeslechting in de WMO is gebaseerd op het principe van de
kringenrechtspraak. Daarbij worden in eerste aanleg geschillen binnen de kring
van het onderwijs zelf beslecht. De WMO verplicht daartoe elke school om aangesloten
te zijn bij een geschillencommissie die haar werkkring uitstrekt tot ten minste
20 scholen. Hierdoor is er ruimte voor meerdere geschillencommissies. Er is
dan ook vaak op initiatief van de landelijke besturenorganisaties een tiental
geschillencommissies ontstaan, die doorgaans opereren voor scholen van dezelfde
denominatie.De Expertgroep medezeggenschap PO heeft ervoor gepleit om de bestaande
geschillencommissies te bundelen in één landelijke geschillencommissie
die door de gezamenlijke organisaties van besturen, personeel, ouders en leerlingen
in stand wordt houden. Het principe van kringenrechtspraak blijft daardoor
intact maar wordt niet langer vormgegeven per denominatie. Hiervoor worden
redenen aangedragen zoals transparantie, bundeling van expertise, beeldvorming
over onafhankelijkheid en het waarborgen van gelijke behandeling in vergelijkbare
gevallen. In de verdere verkenning is voorts gebleken dat vrijwel geen enkel
medezeggenschapsgeschil dat zich de achterliggende jaren heeft voorgedaan,
terug te voeren is op aspecten die verband houden met de denominatie. En zo
dit in de toekomst wel het geval zou zijn, dan zou een dergelijk geschil kunnen
worden behandeld door daarvoor ad hoc een aparte kamer bij de centrale geschillencommissie
in te stellen.Het streven naar een centrale geschillencommissie wordt door een groot
deel van het georganiseerde onderwijsveld en door een meerderheid in de Tweede
Kamer onderschreven. Dit geldt ook voor het kabinet. De besturenorganisaties
in het bijzonder onderwijs hebben hier moeite mee en hebben principiële
bezwaren wanneer deze centralisatie bij wet zou worden opgelegd. Vanwege soevereiniteit
in eigen kring hechten zij er zeer aan dat de sector zelf bepaalt hoe de onafhankelijke
geschillenbeslechting organisatorisch wordt ingericht. Dit spoort ook met
het algemene overheidsbeleid van autonomievergroting. Daarbij is volgens deze
organisaties ook niet aangetoond dat de huidige situatie niet goed zou functioneren.Zoals gezegd vindt het kabinet dat er goede gronden zijn voor bundeling
van de huidige geschillencommissies in één commissie. De organisatie van de geschillenbeslechting is evenwel primair een aangelegenheid
die de sector zelf moet regelen. Dit betreft echter geen exclusief domein
van de besturenorganisaties. De andere belanghebbende partijen (ouders, leerlingen
en personeel) zijn daar ook voluit bij betrokken. In de sector wordt daarover
momenteel discussie gevoerd. Het kabinet wil partijen daarvoor enige tijd
geven en de uitkomst daarvan afwachten. Mocht deze discussie niet in het voorjaar
van 2006 tot een door de sector gezamenlijke gedragen aanpak leiden dan zal
alsnog worden overwogen of op dit punt wetgeving noodzakelijk is.Naast herziening van de organisatie van de geschillenbeslechting, heeft
de Expertgroep medezeggenschap PO eveneens geadviseerd om de beroepsgang bij
de rechter tegen uitspraken van een geschillencommissie vanwege eenvoud, uniformiteit
en transparantie te uniformeren. Dit advies wordt breed gesteund in het onderwijsveld.Afhankelijk van het soort onderwijs waarin het geschil speelt, openbaar
of bijzonder, is de bestuursrechter respectievelijk de burgerlijke rechter
thans bevoegd. Dit kunnen ook weer andere rechters zijn afhankelijk van het
rechtsgebied waarin het geschil plaatsvindt. Omdat medezeggenschapsgeschillen
niet vaak bij de rechter terecht komen, zullen er weinig rechters zijn die
expertise op dit onderwerp hebben opgebouwd.Om die reden zal – mede op basis van een recent positief advies
daarover van Raad voor de Rechtspraak – de beroepsgang naar de rechter
geüniformeerd worden door de ondernemingskamer van het Gerechtshof te
Amsterdam bevoegd te maken. Dit geldt voor zowel beroepen die spelen in het
bijzonder als in het openbaar onderwijs. Dit leidt tot dezelfde rechtsgang
in tweede aanleg voor het gehele onderwijsveld. Gelet op het tijdstip waarop
het advies van de Raad voor de Rechtspraak is ontvangen en de wens van de
Raad het voorstel hieromtrent voor advies voorgelegd te krijgen, is deze beoogde
wijziging nog niet in dit wetsvoorstel opgenomen. Dit gezien de ongewenste
vertraging die dat met zich mee zou brengen. In de eerder genoemde brief van
31 maart 2005 aan de Tweede Kamer is op dit punt al aangegeven dat de
algehele voortgang van onderhavig wetsvoorstel niet afhankelijk wordt gesteld
van de nadere regeling hiervan. Dit in het licht van de indringende wens van
de Kamer over onderhavig wetsvoorstel te kunnen beslissing ten tijde van de
definitieve beslissing over de invoering van lumpsum in het primair onderwijs
op 1 augustus 2006. De besluitvorming daarover is voorzien in januari
2006.Mede afhankelijk van het moment waarop duidelijkheid bestaat over de precieze
regeling van genoemd punt, zal worden overwogen op welke wijze dit het beste
kan worden betrokken op het traject van onderhavig wetsvoorstel. Zo mogelijk
geschiedt dit via een indiening van een nota van wijziging op het voorstel.3.5 OntheffingDe huidige WMO voorziet in de mogelijkheid om ontheffing te verkrijgen
van toepassing van de wettelijke voorschriften over medezeggenschap op gronden
die verband houden met de godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging
die ten grondslag ligt aan de school.Met de ontwikkeling naar meer autonomie voor en beleidsverantwoordelijkheid
van schoolbesturen verdraagt zich naar opvatting van het kabinet opneming
van een dergelijke generieke ontheffingsmogelijkheid in de voorgestelde WMS
niet. Het is ten principale de taak van de wetgever om bij die ontwikkeling
te waarborgen dat de leerlingen, ouders en het personeel op adequate wijze
worden betrokken bij het handelen van het bevoegd gezag. Een generieke ontheffingsmogelijkheid
biedt die waarborg niet. De basisgedachte en -structuur van de WMS dat op
iedere school een MR (en bij meer dan één school een GMR) moet
worden ingesteld, dient zonder onderscheid voor alle van overheidswege bekostigde scholen te gelden. Dit sluit ook aan op de ontwikkeling in de praktijk.
Het aantal scholen dat gebruikt maakt van de algehele ontheffing van de WMO
is in de periode 2004–2009 teruggelopen van 245 naar 135.Van de mogelijkheid tot ontheffing wordt thans vooral gebruik gemaakt
door een groep reformatorische scholen die zijn aangesloten bij de Vereniging
voor gereformeerd schoolonderwijs (VGS) en de Vereniging tot bevordering van
scholen op gereformeerde grondslag (VBSO) en een beperkt, en in aantal afnemende
groep van vrije scholen gebaseerd op de antroposofische levensovertuiging.
Bij deze laatste scholen is de ontheffing gestoeld op de mening dat medezeggenschap
een intrinsieke beleving dient te zijn binnen de schoolgemeenschap. Bij de
reformatorische scholen zijn de bezwaren in essentie terug te voeren op de
binnen deze kring gehuldigde en op de bijbel gebaseerde godsdienstige overtuiging
over de positie van het bevoegd gezag. De autoriteit van het aangestelde gezag
dient te worden gerespecteerd. Op basis van deze overtuiging heeft men intrinsiek
problemen met het toekennen van instemmingsrechten aan geledingen binnen de
schoolorganisatie. Verder hebben zij ernstige bezwaren – daar waar het
het VO betreft – tegen iedere formalisering van de medezeggenschapspositie
van leerlingen. Dit druist volgens hen in tegen de door bijbel ingegeven gezagsverhoudingen
tussen ouders en hun kinderen. Met name de VGS heeft daarbij aangetekend dat
de principiële bezwaren niet zo mogen worden uitgelegd dat op de desbetreffende
scholen ouders en leerkrachten door het bevoegd gezag niet betrokken zijn
of worden bij de gang van zaken in en rond de school.Hoewel de aangevoerde principiële bezwaren gerespecteerd worden,
moet het bieden van genoemde waarborg zwaarder wegen. Genoemde basiselementen
van medezeggenschap (het hebben van een (G)MR en het waarborgen van de positie
daarin van de geledingen) dienen ook onverkort van toepassing te zijn op deze
scholen. In het Algemeen Overleg van 9 juni 2005 (zie paragraaf 1.4)
heeft de regering aangegeven om vanuit dit gegeven in overleg met de VGS en
VBSO te zoeken naar mogelijkheden tegemoet komen aan hun principiële
bezwaren. Dit heeft er toe geleid dat in het voorstel een afwijkingsmogelijkheid
is opgenomen waardoor binnen de basisstructuur van de WMS voor een belangrijk
deel aan de bezwaren tegemoet kan worden gekomen. Dit geldt dan het bezwaar
tegen de toekenning van instemmingsrechten in algemene zin en het bezwaar
tegen de toekenning van zelfstandige (instemmings-)bevoegdheden aan leerlingen.Deze mogelijkheid tot afwijking is verwoord in artikel 29 en komt er in
essentie op neer dat het bevoegd gezag onder bepaalde voorwaarden de zwaarte
van de bevoegdheden (instemming of advies) van de MR of GMR kan bepalen. Indien
het wordt ondersteund door twee derden van zowel het personeel als de ouders,
respectievelijk de ouders en de leerlingen voor wat betreft het voortgezet
onderwijs, kan het bevoegd gezag, in afwijking van de reguliere systematiek
voor het wijzigen van bevoegdheden, de bevoegdheden in het reglement op een
andere wijze beleggen. Het bevoegd gezag kan bijvoorbeeld alles onder het
adviesrecht van de (G)MR brengen. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor de zelfstandige
instemmingsrechten die in het voorstel worden toebedeeld aan de leerlinggeleding
van scholen in het voortgezet onderwijs. Tevens behoeft het bevoegd gezag
in die situatie niet de instemming van twee derden van de raad, maar behoeft
het slechts het advies van de raad. Op deze wijze kunnen instemmingsrecht
situaties worden vermeden. De afwijking hoeft niet te worden aangevraagd.
Wanneer er voldoende ondersteuning is, mag er gebruik van worden gemaakt.
Het bewijs van voldoende ondersteuning moet op de school aanwezig zijn. Als
binnen een school een conflict zou ontstaan over het gebruik maken van de
mogelijkheid van artikel 29 dan is het in eerste instantie aan partijen om
daar uit te komen. Dit laat onverlet de mogelijkheid om een bekostigingssanctie
te treffen indien ik een overtreding van de wettelijke bepalingen zou constateren.
In de praktijk zal een dergelijke constatering zijn gebaseerd op waarnemingen
van de inspectie.Gelet op het belang dat wordt gehecht aan gezamenlijke medezeggenschap
van personeel, ouders en in het voortgezet onderwijs leerlingen, is er geen
afwijkingsmogelijkheid waardoor leerlingen in het voortgezet onderwijs kunnen
worden buitengesloten van deelname aan de (G)MR. Dit zou in strijd zijn met
de basisgedachte van het voorstel.Wel is er onder dezelfde condities als hiervoor geschetst, de mogelijkheid
om een of meer van de in het wetsvoorstel (artikel 14, derde lid) onderscheiden
zelfstandige bevoegdheden voor de leerlinggeleding over te dragen aan de oudergeleding
en zo meer in overeenstemming te brengen met de godsdienstige opvattingen
in genoemde kringen over de gezagsverhoudingen tussen ouders en kind. Ook
in dit geval blijven de leerlingen deel uit maken van de (G)MR maar oefenen
ze de aan de (G)MR toebehorende bevoegdheden gezamenlijk uit met de vertegenwoordigers
van personeel en ouders.In het overleg hebben de VGS en VBSO aangegeven dat een generieke ontheffingsmogelijkheid
van toepassing van wettelijke voorschriften over medezeggenschap het beste
recht doet aan de geuite bezwaren, Binnen het door het Kabinet aangegeven
kader zijn zij evenwel tot de conclusie gekomen dat met de geboden afwijkingsmogelijkheid
zoals neergelegd in artikel 29 van het voorstel, op evenwichtige wijze is
tegemoet gekomen aan de bezwaren.3.6 Faciliteiten/flankerend beleidMedezeggenschap vormt een onmisbaar element van besluitvormingsprocessen
door bevoegd gezag en management. Het draagvlak en de kwaliteit van de besluitvorming
is gediend met een goed functionerende medezeggenschap. Daar dienen toereikende
faciliteiten tegenover te staan die zich in redelijkheid verhouden tot de
inspanning die van de (G)MR-leden wordt gevraagd.Het kabinet vindt het echter niet wenselijk om één faciliteitenregeling
(als minimumnormen) op te nemen in het wetsvoorstel. Daarvoor verschillen
de scholen onderling te veel van elkaar. Wat passend kan zijn voor de ene
school en medezeggenschapsstructuur, is dat ongetwijfeld niet voor de ander.
Dit wetsvoorstel beoogt ruimte te bieden aan die verschillen, maar tevens
in kwalitatieve zin waarborgen te bieden dat ieder bevoegd gezag een adequate
regeling treft zodat de medezeggenschapsorganen hun taken en bevoegdheden
naar behoren kunnen uitvoeren.Deze kwalitatieve waarborgnorm komt in het voorstel tot uiting in de vorm
van een ten opzichte van de WMO versterkte faciliteitenregeling. Voorgesteld
wordt te bepalen dat het bevoegd gezag de plicht heeft om met de (G)MR afspraken
te maken over vier te onderscheiden soorten faciliteiten:– het gebruik van voorzieningen toe te staan aan (G)MR (zoals vergaderruimten,
kopieerapparaat e.d.),– tijd voor overleg en overige medezeggenschapsactiviteiten,– scholingsmogelijkheden, kosten van cursussen en tijd,– kosten van medezeggenschapsactiviteiten waaronder inhuur van deskundigen,
juridisch adviseurs e.d.Dit overleg over de faciliteitenregeling is geen gunst maar een plicht
voor het bevoegd gezag. Deze afspraken tussen schoolbestuur en (G)MR moeten
vervolgens worden vastgelegd in het statuut. Omdat de faciliteitenregeling
de instemming behoeft van de desbetreffende geleding, hebben zowel het personeel
als de ouders/leerlingen die in de medezeggenschap participeren, een stevige
positie ten opzichte van het bevoegd gezag. Bij een verschil van mening is
het in de toekomst dus ook mogelijk een geschil over dit onderwerp
aanhangig te maken; de WMO voorziet niet in die optie. 4. HANDHAAFBAARHEID EN UITVOERBAARHEIDTen opzichte van de huidige WMO verandert er met dit voorstel vanuit de
optiek van de rijksoverheid in termen van handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid
weinig. Medezeggenschap is en blijft primair een aangelegenheid die door betrokkenen
op school en schoolbestuurlijk niveau moet worden ingevuld en uitgevoerd.
Dit voorstel biedt daarvoor een wettelijk kader. Via handhaven van het principe
van kringenrechtspraak (zij het dat de organisatie daarvoor mogelijk kan veranderen
tegen de achtergrond van de door een belangrijk deel van het onderwijsveld
geuite, en door het kabinet onderschreven wens, te komen tot centralisatie
van de geschillenbeslechting) vervullen de spelers in de sector zelf een belangrijke
rol bij de handhaving. In gevallen waarin wordt gesignaleerd dat de wettelijke
voorschriften niet door het bevoegd gezag worden nageleefd, kan de minister
ook ingrijpen door middel van een bekostigingssanctie.Het voorstel zal er toe leiden dat besturen, personeel, ouders en leerlingen
zich zullen moeten oriënteren op de mogelijkheden en (deels) nieuwe eisen
die aan de medezeggenschap in het funderend onderwijs worden gesteld. Het
is aan deze partijen zelf om met elkaar af te wegen hoe ver men (in termen
van afwijking van de huidige inrichting van de medezeggenschapsverhoudingen)
hierin wil gaan. In termen van overgangsrecht is voorzien in een redelijke
termijn (in totaal acht maanden vanaf het moment van inwerkingtreding) waarbinnen
de aanpassingen moeten worden uitgevoerd. 5. FINANCIEEL KADERVoor de uitvoering van het voorstel is in structurele zin niet voorzien
in extra uitgaven ten laste van de rijksbegroting. De beschikbaarstelling
van de faciliteiten die nodig zijn voor het naar behoren functioneren van
de medezeggenschap vormt onderdeel van de afwegingen die op school- en bestuursniveau
moeten worden gemaakt in het kader van de inzet van de bekostiging.Als onderdeel van de bestaande bekostiging voor de materiële instandhouding
ontvangen scholen een vergoedingscomponent voor medezeggenschapsactiviteiten.
Daarnaast zijn in de CAO’s voor respectievelijk PO en VO afspraken opgenomen
over de faciliteiten voor medezeggenschap voor het personeel. Op landelijk
niveau ontvangen met name de algemene ouderorganisaties en de leerlingorganisatie
LAKS reeds jaarlijks middelen ter ondersteuning van ouders en leerlingen in
de (G)MR. De personeelsorganisaties ontvangen jaarlijks middelen voor scholing. 6. PLANNINGHet kabinet streeft er na het wetsvoorstel per 1 januari 2007 in
werking te laten treden. In het voorstel is voorzien in zodanige invoeringsbepalingen
dat de effecten er van – ook in relatie tot de invoering van de lumpsumbekostiging –
voor scholen beheersbaar zijn.7. ARTIKELGEWIJSArtikel 1De bepalingen in dit artikel komen grotendeels overeen met die uit de
WMO. De omschrijving van bevoegd gezag en personeel is geactualiseerd. Personeel
dat te werk gesteld is bij het bevoegd gezag (uitzendkrachten) geldt ook als
personeel mits zij ten minste 6 maanden werkzaam zijn bij dat bevoegd gezag.
Tevens is de wet van toepassing op personeel dat in dienst is van het bevoegd
gezag, maar niet werkzaam is aan een specifieke school, bijvoorbeeld het personeel
dat werkzaam is bij een bestuursbureau.Artikel 2Dit artikel hangt samen met artikel 38. De bepalingen werken rechtstreeks
voor het openbaar onderwijs en zijn voorwaarde voor bekostiging voor het bijzonder
onderwijs. Niet naleven van de bepalingen in dit wetsvoorstel kan leiden tot
een bekostigingssanctie (artikel 38).Artikel 3Dit artikel bouwt voort op het huidige artikel 3 van de WMO. Nieuw is
in het derde lid het verschil tussen de samenstelling van een medezeggenschapsraad
voor een school als bedoeld in de WPO en de WEC (met uitzondering van een
school voor voortgezet speciaal onderwijs) en voor een school als bedoeld
in de WVO en een school voor voortgezet speciaal onderwijs. Voor een school
als bedoeld in de WVO en een school voor voortgezet speciaal onderwijs bestaat
een MR niet langer uit een gecombineerd ouder-/leerlingdeel, maar uit een
oudergeleding en een leerlinggeleding. Dit met instandhouding van de paritaire
samenstelling (vierde lid). De oudergeleding en de leerlinggeleding tezamen
zijn dus even groot als de personeelsgeleding. Met betrekking tot het lidmaatschap
van de MR wordt nog het volgende opgemerkt. Men wordt als personeelslid, ouder
of leerling in een MR gekozen. Dit betekent dat het lidmaatschap eindigt zodra
die «hoedanigheid» eindigt. Zodra bijvoorbeeld een leerling de
school verlaat, is de leerling niet langer leerling van de school en zijn
ouder niet langer ouder van een leerling van de desbetreffende school. Om
die reden eindigt dan ook van rechtswege het eventuele lidmaatschap van de
MR.Ook wordt in het vijfde lid van dit artikel tot uitdrukking gebracht dat
het onderhavige wetsvoorstel ook de medezeggenschap bij een centrale dienst
en een regionaal expertisecentrum bevat, zij het dat hier de medezeggenschapsraad
slechts bestaat uit een personeelsgeleding, omdat een REC en een centrale
dienst geen ouders/leerlingen kennen. De reden voor het onderbengen in dit
wetsvoorstel is het wegnemen van de – ook door de Expertgroep gesignaleerde –
onduidelijkheid van de regulering van medezeggenschap (WOR/WMW of de onderwijswetgeving).
Tevens wordt voorkomen dat een bevoegd gezag met de last van een parallelle
toepassing van twee wettelijke regimes wordt geconfronteerd.Voor bovenschools personeel (bijvoorbeeld een door het bevoegd gezag in
stand gehouden bestuursbureau) kan een medezeggenschapsraad worden gevormd
bestaande uit leden van dat personeel (zesde lid). Als van deze mogelijkheid
geen gebruik is gemaakt, is de medezeggenschap van dit personeel geregeld
door «toedeling» aan een school. In dat geval is het personeel
dus vertegenwoordigd door de MR van de school en via die MR in de GMR. Opgemerkt
wordt dat een medezeggenschapsraad die uitsluitend bestaat uit een personeelsgeleding
uit ten minste 2 leden bestaat (zie ook het tweede lid).Het zevende lid is geeft aan dat bestuursleden geen lid kunnen zijn van
de MR van de eigen school.Het tiende lid biedt de mogelijkheid het moment waarop de verkiezingen
plaatsvinden landelijk gelijk te stellen. Het voordeel hiervan zou kunnen
zijn dat via de inzet van media op landelijk niveau iedereen erop geattendeerd
kan worden dat de verkiezingen voor de medezeggenschapsraad aanstaande zijn.
Dit zou de aandacht voor en betrokkenheid bij de verkiezingen kunnen vergroten.Artikel 4In het onderhavige wetsvoorstel blijft de verplichting bestaan om een
GMR in te stellen indien een bevoegd gezag meer dan één school
(hetzij als bedoeld in de WPO, hetzij als bedoeld in de WEC, hetzij als bedoeld
in de WVO) heeft. Hiervoor is gekozen om meer recht te kunnen doen aan het
belang van medezeggenschap bij essentiële financiële besluiten.
Ook de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad wordt paritair samengesteld.
Het minimum aantal leden bedraagt vier. Er wordt niet langer een maximum aantal
leden voorgeschreven. Het blijft mogelijk dat een GMR-lid optreedt namens
meerdere scholen (clustering). Een aantal bepalingen voor de MR die van overeenkomstige
toepassing zijn op de GMR, zijn niet herhaald, maar van overeenkomstige toepassing
verklaard. Zie voor wat betreft het lidmaatschap van de GMR ook de toelichting
bij artikel 3.Artikel 5Dit artikel komt overeen met hetgeen in artikel 4 van de WMO is bepaald.
Als de medezeggenschapsraad gebruik maakt van zijn procesbevoegdheid, dan
wordt de raad vertegenwoordigd door de voorzitter of zijn plaatsvervanger
indien de voorzitter is verhinderd.Artikel 6In artikel 6 worden de algemene bevoegdheden van de MR beschreven, inclusief
het algemene initiatiefrecht van de MR (art. 6, tweede lid). Als het overleg
met de medezeggenschapsraad niet door een van de leden van het bevoegd gezag
wordt gevoerd, maar door iemand namens het bevoegd gezag (vijfde lid), dan
wordt dat vermeld in het medezeggenschapsstatuut.In het derde lid is de mogelijkheid opgenomen dat het overleg over een
bevoegdheid van de MR als geheel, qua uitvoering kan worden belegd in afzonderlijk
overleg met elk van de geledingen in plaats van een gezamenlijk overleg. Het
initiatief over de vraag of het overleg over de gemeenschappelijke bevoegdheden
wordt opgesplitst, ligt bij de MR. De MR kan daartoe het initiatief nemen
als twee derden van het aantal MR-leden hiermee instemmen. De MR bepaalt dus
in hoge mate zelf of het overleg over een of meer van de gezamenlijke bevoegdheden
met het bevoegd gezag in de praktijk per geleding of gezamenlijk wordt gevoerd.
Uiteraard moet het bevoegd gezag hiervan op de hoogte worden gesteld. Er is
vanaf gezien om wettelijk te regelen dat slechts na overleg met het bevoegd
gezag het overleg met de afzonderlijke geledingen zou kunnen worden gevoerd.
Het is immers vanzelfsprekend dat het bevoegd gezag de mogelijkheid heeft
zijn visie te geven. Mocht bij het overleg in de geleding een geschil ontstaan,
dan valt de procesbevoegdheid terug op de MR als geheel. Het overleg met de
verschillende geledingen binnen de medezeggenschapsraad en de gemeenschappelijke
medezeggenschapsraad vindt in elk geval plaats met inachtneming van het onderwijskundig,
financieel en organisatorisch beleid zoals dat in overleg met de medezeggenschapsraad
en de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad is bepaald.Artikel 7In artikel 7 worden de algemene taken van de MR beschreven.Artikel 8In artikel 8 wordt bepaald welke informatie een bevoegd gezag aan de MR
moet verstrekken. Het verstrekken van informatie is bedoeld om de MR in de
gelegenheid te stellen zijn taak goed uit te voeren. Het is dan ook vanzelfsprekend
dat de informatie begrijpelijk is.Het tweede lid, onderdeel d, heeft betrekking op de uitgangspunten die
het bevoegd gezag hanteert in zijn handelen als bevoegd gezag («good
governance»). Onderdeel f alsmede het derde lid, zijn ontleend aan de
Wet Harrewijn.Artikel 8, tweede lid, onder f en derde lid zien op een informatierecht
voor de (G)MR over de beloningsverhoudingen per verschillende groepen van
de in de onderneming werkzame personen. De bepalingen in dit voorstel komen
zoveel mogelijk overeen met het op 2 juni 2005 door de Tweede Kamer aanvaarde
initiatiefwetsvoorstel van de leden Vendrik en Verburg tot wijziging van de
Wet op de ondernemingsraden in verband met het verschaffen van informatie
over de hoogte van inkomens van het topkader, bestuurders en toezichthouders
van ondernemingen aan de ondernemingsraad (Wet Harrewijn, Kamerstukken I 2004/05,
28 163 A).Er is in verband met helderheid en eenduidigheid van regelgeving voor
gekozen om bij het informatierecht ten aanzien van beloningsverhoudingen aan
te sluiten bij de bepalingen zoals die gelden voor de marktsectoren. Daar
komt bij dat de maatschappelijke en politieke discussie over beloningsverhoudingen
niet aan het onderwijs voorbij gaat. Deze discussie gaat over alle sectoren,
en bovenal over publiek gefinancierde sectoren, waartoe het onderwijs behoort.Voor MR-en in het funderend onderwijs is het relevant kennis te nemen
van de beloningsverhoudingen binnen de organisatie. Al enige tijd geleden
immers is in het onderwijs een proces van autonomievergroting en decentralisatie
van de arbeidsvoorwaardenvorming in gang gezet. In het verleden was er voor
het onderwijs sprake van door de overheid vastgestelde arbeidsvoorwaarden,
waaronder begrepen de beloning van het personeel. De arbeidsvoorwaarden waren
vastgelegd in regelgeving; de beloningsstructuur was daarmee inzichtelijk.
Tegenwoordig vindt de vaststelling van de beloning veel meer decentraal plaats.
Voor MR-en is hierdoor minder inzichtelijk hoe de beloningsverhoudingen binnen
de organisatie zijn.Zoals eerder opgemerkt, wordt de wederzijdse eigenstandigheid van geledingen
gerealiseerd door het instemmingsrecht per geleding niet langer te combineren
met een daarvan afgeleid adviesrecht van een andere geleding. Gelet op het
belang van gezamenlijkheid is het wenselijk er voor te zorgen dat het bevoegd
gezag verantwoord omgaat met de positie en belangen van de andere geleding(en)
dan die waarmee het eigenstandige overleg wordt gevoerd. Om die reden wordt
in het voorgestelde vierde lid geregeld dat het bevoegd gezag de andere geleding(en)
gelijktijdig informeert over een voorstel dat met de collega-geleding wo rdt
besproken. Het voorgestelde vierde lid geeft het bevoegd gezag daarnaast de
verplichting om de verwachte gevolgen van een voorstel ook voor de andere
geledingen duidelijk uiteen te zetten. Die informatie kan voor de desbetreffende
geleding aanleiding zijn gebruik te maken van de algemene bevoegdheid om informatie
te vragen aan het bevoegd gezag (art. 6).Artikel 9De GMR krijgt dezelfde bevoegdheden als de MR, onder voorwaarde dat het onderwerp in kwestie van gemeenschappelijk belang is voor alle
of voor de meerderheid van de scholen van het bevoegd gezag. Anders dan in
de WMO het geval is, bepaalt dus niet meer de MR of een onderwerp in de GMR
wordt besproken, maar is het afhankelijk van de reikwijdte van het voorstel
of het wordt geagendeerd voor de MR of de GMR.Artikel 10In dit artikel worden ten opzichte van de onderwerpen die in de WMO als
instemmingsrecht voor de MR gelden enkele wijzigingen voorgesteld. Zo wordt
het instemmingsrecht van de MR op het arbeidsomstandighedenbeleid in dit voorstel
gewijzigd in het onderwerp veiligheids-, gezondheids- en welzijnsbeleid, voor
zover niet behorend tot de bevoegdheid van de personeelsgeleding. De bevoegdheden
op het terrein van het arbo-beleid zijn dus binnen het wetsvoorstel breed
belegd. Ervan uitgaande dat het arbo-beleid betrekking heeft op leerlingen
en personeel, wordt voorgesteld dat de gehele (G)MR een instemmingsbevoegdheid
heeft op veiligheid, gezondheidsbeleid en welzijnsbeleid, voor zover niet
behorend tot de eigenstandige instemmingsbevoegdheid van de personeelsgeleding.
De personeelsgeleding heeft een eigenstandig instemmingsrecht op de vaststelling
of wijziging van een regeling op het gebied van arbeidsomstandigheden, het
ziekteverzuim en het reïntegratiebeleid.Verder wordt het onderwerp sponsoring (nu nog onderwerp van bespreking
in de ouder-/leerlinggeleding en in de personeelsgeleding daar waar het de
gevolgen voor het personeel betreft) opgenomen onder het instemmingsrecht
van de MR als geheel. Tenslotte wordt er een nieuw instemmingsrecht voorgesteld,
en wel met betrekking tot de klachtenregeling. In de WMO is de klachtenregeling
als instemmingsrecht toebedeeld aan de afzonderlijke geledingen.Artikel 11Dit artikel komt overeen met artikel 9 van de WMO, zij het dat het adviesrecht
van de MR waar het het aanstellings- en ontslagbeleid betreft in dit wetsvoorstel
is beperkt tot de situatie waarin die vaststelling of wijziging samenhangt
met de grondslag van de school (eerste lid, onderdeel i). Is die samenhang
er niet, dan behoort het aanstellings- en ontslagbeleid tot het instemmingsrecht
van het personeelsdeel van de MR (art. 12, eerste lid, onderdeel o). Onder «hoofdlijnen
van het financieel beleid» wordt onder meer de begroting verstaan. Het
adviesrecht heeft betrekking op onder meer de voorgenomen bestemming van middelen.
De verantwoording van de uiteindelijke aanwending van de middelen is terug
te vinden in het jaarverslag, welk verslag op grond van artikel 8 aan de MR
wordt verstrekt. Het zou niet zinvol zijn het jaarverslag onder een adviesof
instemmingsrecht van de MR te brengen, omdat het een verslag is over reeds
gerealiseerde bestedingen. Uiteraard kan de MR de informatie uit het jaarverslag
een rol laten spelen bij de beoordeling van de hoofdlijnen van het meerjarig
financieel beleid voor de school.Artikel 12In de onderdelen k t/m n worden enkele nieuwe bevoegdheden voorgesteld,
te weten de arbeidsomstandigheden met inbegrip van ziekteverzuim en reïntegratie,
bedrijfsmaatschappelijk werk, privacy en waarneming van of controle op aanwezigheid/gedrag/prestaties
van het personeel in werktijd. Tevens wordt voorgesteld toe te voegen het
onderwerp aanstellings-, ontslag- en bevorderingsbeleid. Waar het het aanstellings-
en ontslagbeleid betreft alléén voor zover geen sprake is van
samenhang met de verwezenlijking van de grondslag van de school. Is die samenhang
er wél dan behoort het onderwerp tot het adviesrecht van de MR als
geheel (art. 11, onderdeel i). De onderwerpen klachtenregeling
en sponsoring (voor zover het betreft de gevolgen voor het personeel) komen
in het voorstel niet terug als instemmingsrecht voor de personeelsgeleding,
omdat deze rechten zijn overgegaan naar de MR als geheel. Het onderwerp gevolgen
van vaststelling of wijziging van het ouder-/leerlingstatuut komt hier evenmin
terug als instemmingsrecht van de personeelgeleding, omdat deze rechten zijn
ondergebracht bij het instemmingsrecht van de ouder-/leerlinggeleding (art.
13 en 14).Artikelen 13 en 14Ten opzichte van artikel 9 van de WMO zijn de nieuw voorgestelde onderwerpen
in deze artikelen onder meer: de schoolgids, privacy van ouder- en leerlinggegevens,
onderwijstijd, schoolkosten en buitenschoolse activiteiten. Nieuw is ook het
instemmingsrecht van ouder- en leerlinggeleding op de faciliteitenregeling
die het bevoegd gezag voor de geleding vaststelt of wijzigt. De onderwerpen
klachtenregeling en sponsoring zoals die nu in de WMO zijn opgenomen, komen
hier niet terug. Reden hiervoor is dat die onderwerpen zijn verplaatst naar
het instemmingsrecht van de MR als geheel (art. 10), aangezien deze onderwerpen
voor zowel personeel, ouders als leerlingen van belang zijn. In artikel 14
worden de voorgestelde bevoegdheden van de oudergeleding en de leerlinggeleding
beschreven (gezamenlijke en afzonderlijke bevoegdheden). De bevoegdheden zijn
in één artikel opgenomen, omdat de MR ook in het voortgezet
onderwijs paritair is samengesteld, dus 50% uit personeelsleden en
50% uit ouders en leerlingen.In het tweede lid worden de aan de ouders in het voortgezet onderwijs
toebehorende instemmingsbevoegdheden opgesomd. Een belangrijk onderdeel daarvan
is het onder c. opgenomen instemmingsrecht op de vaststelling of wijziging
van het beleid met betrekking tot het beheersbaar houden van de schoolkosten
waaronder schoolboeken en lesmateriaal. Deze bevoegdheid stelt de ouders in
staat de school aan te spreken of de in februari 2005 op sectorniveau vastgestelde
gedragscode ter beheersing van de schoolkosten ook daadwerkelijk tot uiting
komt in het beleid van de school. De bevoegdheid brengt met zich mee dat de
school op een transparante manier aan de ouders duidelijk moet maken welke
afwegingen en keuzen de school heeft gemaakt om de schoolkosten voor de ouders
zo laag mogelijk te houden in relatie tot een hoge kwaliteit van de school.
De school verstrekt hiervoor alle benodigde informatie, bijvoorbeeld hoe de
kosten zich feitelijk ontwikkelen, en waarop wijzigingen die bijvoorbeeld
ten opzichte van het vorig schooljaar optreden, zijn gebaseerd en waarom deze
noodzakelijk zijn. De wijze waarop hieraan inhoud wordt gegeven is primair
een zaak van de partijen zelf. Zo kan de school met de ouders afspreken dat
men gezamenlijk een uitgavenplafond stelt aan de schoolkosten, waaronder kosten
voor boeken en lesmaterialen. Overigens biedt genoemde gedragscode ook de
nodige aanknopingspunten voor een nadere invulling van afspraken ter beteugeling
van de schoolkostenontwikkeling.In het derde lid wordt de eigen positie van de leerlingen in het voortgezet
onderwijs tot uitdrukking gebracht.Artikel 15Dit artikel komt overeen met artikel 11, vierde lid, van de WMO. De bepaling
is bedoeld om te voorkomen dat het instemmingsrecht van een geleding op de
gevolgen van de in artikel 11 genoemde onderdelen, een «dode letter»
zou zijn als het besluit waaruit die gevolgen voortvloeien, al zou zijn genomen.Artikel 16De GMR heeft (naast de algemene bevoegdheden op grond van artikel 9) dezelfde
bevoegdheden als de MR indien die bevoegdheden van de MR betrekking hebben
op alle scholen of de meerderheid van de scholen die onder die GMR vallen.
Daarnaast gelden nog enkel specifieke bevoegdheden (tweede en derde lid).
Het gaat in die artikelleden over bevoegdheden die vergelijkbaar zijn met
die van een MR, te weten de verdeling van de financiële middelen over
de scholen, benoeming en ontslag van bovenschoolse directieleden en de formatie
van het bestuursbureau. Het formatieplan van een individuele school behoort
tot de competentie van de MR (art. 10, eerste lid, onderdeel b).Artikel 17Dit artikel komt overeen met artikel 12 van de WMO. Het beoogt het adviesrecht
in procedurele zin te versterken.Artikel 18Dit artikel komt inhoudelijk overeen met artikel 13 van de WMO. Beoogd
wordt te regelen dat een bevoegd gezag geen overleg met de MR behoeft te voeren
als het gaat om onderwerpen die al inhoudelijk zijn geregeld (bijvoorbeeld
in het Rechtspositiebesluit WPO/WEC) of in een CAO afgesloten door werkgevers(organisaties)
en personeel(sorganisaties).Artikel 19Zie de toelichting bij de artikelen 15, 17 en 18.Artikel 20Zoals eerder aangegeven krijgt de school ruimte om de medezeggenschap
op maat in te richten en ook hierbij geldt dat het initiatief ligt bij de
(G)MR. Ten eerste wordt in dit artikel voorgesteld de mogelijkheid te openen
dat een deelraad kan worden ingesteld voor een deel van de school (dit laat
onverlet dat de school een MR moet hebben; de verdeling van bijvoorbeeld de
middelen over locaties blijft immers een bevoegdheid van de MR van de gehele
school, zie ook de tweede volzin van het eerste lid). Bij «een deel
van een school» kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een locatie (als
de school op verschillende locaties is gehuisvest), een afdeling praktijkonderwijs
bij een school voor voortgezet onderwijs of aan een bestuursbureau. In het
laatste geval zal de deelraad alleen een personeelsgeleding kennen. Omdat
een dergelijke stap grote invloed heeft op rol en positionering van de MR
van de school als geheel, moet een voorstel tot het instellen van een deelraad
op instemming van twee derden van de leden van de MR van de school als geheel
worden gesteund. De deelraad van de nevenvestiging, dislocatie of organisatieonderdeel
wordt vervolgens gelijkgesteld aan de MR van de school. Deze deelraad heeft
dus dezelfde bevoegdheden als de MR van de school, maar alleen voor zover
dit andere locaties/organisatieonderdelen niet raakt (eerste lid, tweede volzin).
Vaststelling of wijziging van het aanstellings- of ontslagbeleid bijvoorbeeld
zal altijd ook de andere locaties raken, aangezien sprake is van bestuursbenoemingen.
Een dergelijke bevoegdheid kan daarom niet worden uitgeoefend door een deelraad.Ook wordt voorgesteld een GMR te kunnen instellen voor een groep van scholen
van het bevoegd gezag (tweede lid). Bijvoorbeeld een aantal scholen in een
bepaald deel van een grote stad of regio. Het instellen van zo’n «groepsmedezeggenschapsraad»
moet de instemming hebben van minimaal twee derden van het aantal GMR-leden
van waaruit de groepsmedezeggenschapsraad ontstaat. De groepsmedezeggenschapsraad
heeft dezelfde bevoegdheden als de oorspronkelijke GMR met dien verstande
dat deze alleen zaken bespreekt die van gemeenschappelijk belang zijn voor
alle of voor een meerderheid van de scholen die in deze groepsmedezeggenschapsraad
zijn vertegenwoordigd.Een derde mogelijkheid is dat een (G)MR of het bevoegd gezag overgaat
tot het instellen van een themaraad (vierde lid). Bijvoorbeeld op het terrein
van arbeidsomstandigheden of veiligheid. De themaraad kan instemmings- of
adviesrecht toebedeeld krijgen en daarmee voor dat onderwerp in de plaats
treden van de (G)MR als geheel. De themaraad kan echter niet treden in de
algemene bevoegdheden van de (G)MR. De themaraad kan van de (G)MR wél
het recht krijgen om een geschillenprocedure te starten.Een laatste mogelijkheid betreft het voorstel voor het instellen van een
bovenbestuurlijke medezeggenschapsraad (vijfde lid). Bevoegde gezagsorganen
participeren meer en meer in bestuurlijke samenwerkingsverbanden, bijvoorbeeld
op het terrein van leerlingenzorg. Bij besluitvorming in deze verbanden levert
dat soms het probleem op dat de afzonderlijke besturen eerst moeten overleggen
met hun (G)MR-en. Lijnen van besluitvorming worden daardoor soms lang, terwijl
vaak ook niet duidelijk is of en in hoeverre een (G)MR feitelijk een inhoudelijke
betrokkenheid heeft met het bovenbestuurlijke besluit. Daarom wordt voorgesteld
de mogelijkheid te openen dat bevoegde gezagsorganen een bovenbestuurlijke
medezeggenschapsraad kunnen inrichten als alle aan het samenwerkingsverband
deelnemende schoolbesturen en alle betrokken GMR-en hiermee instemmen. Als
een bevoegd gezag slechts één school onder zich heeft, berust
deze bevoegdheid bij de MR. Ook minder vergaande voorzieningen dan een bovenbestuurlijke
medezeggenschapsraad zijn mogelijk, bijvoorbeeld het inrichten van een informatieplatform.Artikel 21Meer ruimte in de structurering van medezeggenschap betekent dat waar
die ruimte wordt benut, de kans toeneemt dat niet meer iedereen direct overzicht
heeft welk onderwerp in welk gremium wordt besproken. Om dat te voorkomen
stelt elk bevoegd gezag een medezeggenschapsstatuut op waarin wordt vastgelegd
welke medezeggenschapsorganen er functioneren. Gelet op het belang van het
medezeggenschapsstatuut dient twee derden van het aantal (G)MR-leden in te
stemmen met het document. Overwogen is om niet te bepalen dat het statuut
elke 2 jaar opnieuw moet worden vastgesteld, maar om te kiezen voor een stilzwijgende
verlenging. Anders gezegd pas over te gaan tot een nieuwe vaststelling als
de behoefte zou bestaan om een wijziging aan te brengen in het statuut. Hoewel
dat een geringere administratieve belasting zou zijn, is vanwege het belang
van het statuut in verband met de kenbaarheid van de bevoegdheden toch gekozen
voor een nieuwe vaststelling ten minste elke 2 jaar. Op deze wijze blijft
de (G)MR zich bewust van de keuzes die worden gemaakt op het terrein van de
bevoegdheidsverdeling en de inrichting van de medezeggenschap. De in dit artikel
voorgestelde verplichting geldt ook voor de GMR. In dat geval dient twee derden
van het aantal GMR-leden in te stemmen met het statuut.Artikel 22Het medezeggenschapsstatuut heeft enerzijds een informatieve functie (bijvoorbeeld
het bestaan van deelraden, themaraden). Anderzijds vervult het ook een regulerende
functie. In het statuut wordt namelijk ook vastgelegd: de wijze waarop het
bevoegd gezag in algemene zin informatie verstrekt (transparant en toegankelijk),
de wijze waarop de medezeggenschapsorganen elkaar informatie verstrekken en
de wijze waarop de facilitering van ouders, leerlingen en personeelsleden
die participeren in de medezeggenschapsorganen is geregeld.Artikel 23Naast het medezeggenschapstatuut (dat in feite het organogram is van medezeggenschapsorganen
die bij het bevoegd gezag bestaan) is er ook nog het medezeggenschapsreglement
(per school) waarin de bevoegdheden van (geledingen van de) (G)MR en de raden,
bedoeld in artikel 20, zijn. Zowel voor de MR als voor de GMR wordt voorgesteld
dat er een medezeggenschapsreglement moet zijn, welk reglement niet eerder
wordt vastgesteld dan nadat twee derden van het aantal (G)MR-leden er mee
heeft ingestemd. Als een (G)MR bijvoorbeeld een themaraad heeft ingesteld,
geldt het reglement ook voor die themaraad. Als de (G)MR van mening is dat
bepaalde zaken voor bijvoorbeeld een themaraad anders moeten worden geregeld
dan voor de (G)MR, dan dient die «andere regeling» eveneens te
worden opgenomen in het desbetreffende reglement.Artikel 24Het artikel is een vereenvoudigde variant van artikel 15 WMO. Onderdeel
j van het eerste lid ziet op het raadplegen van de achterban van de diverse
geledingen in de raad. Voor een omzetting van bevoegdheden en het overdragen
van bevoegdheden aan de MR ligt het initiatief bij de MR (tweede lid). Voor
omzetting en overdracht is de instemming van het bevoegd gezag vereist. Voor
een toelichting bij het tweede lid wordt verwezen naar paragraaf 3.2
(onder «Overdracht van bevoegdheden» en «Omzetting van bevoegdheden»).Artikel 25Dit artikel is ten opzichte van de bepaling in de WMO uitgebreid met een
onderdeel over de geldigheidsduur van de instelling van een bovenbestuurlijke
medezeggenschapsraad. De reden om een beperkte geldigheidsduur te geven is
dat regelmatig bewust stil gestaan moet worden of de (G)MR nog steeds van
oordeel is dat de omzetting van advies- en instemmingsrechten, de overdracht
van bevoegdheden gehandhaafd moet blijven. Ook moet bewust worden stilgestaan
bij vraag of bovenbestuurlijke medezeggenschap de voorkeur verdient boven
de medezeggenschap op het niveau van de school respectievelijk het bevoegd
gezag. Zodra de termijn is verstreken geldt weer de «oude» situatie
(anders gezegd: er is dan geen bovenbestuurlijke medezeggenschapsraad meer
en de bevoegdheden zijn weer zoals ze in de artikelen 12 tot en met 14 zijn
neergelegd).In het huidige artikel 17, vierde lid, van de WMO is voorgeschreven dat
een verklaring moet worden opgesteld die moet worden toegevoegd aan het medezeggenschapsreglement
indien sprake is van een verlenging van de omzetting van advies- en instemmingsbevoegdheden.
Vanuit dereguleringsoogpunt wordt een dergelijk voorschrift niet langer noodzakelijk
geacht. Een dergelijk besluit zal in de praktijk altijd ergens zijn vastgelegd,
zodat de kenbaarheid ervan verzekerd is.Artikel 26Zie de toelichting bij de artikelen 24 en 25.Artikel 27Deze bepaling biedt de mogelijkheid om regels te stellen over medezeggenschap bijvoorbeeld bij stichting, samenvoeging of splitsing van
scholen.Artikel 28Op grond van de voorgestelde bepaling moet een bevoegd gezag een regeling
treffen voor de faciliteiten voor leden van de verschillende medezeggenschapsorganen.
De inhoud van de faciliteitenregeling moet de instemming krijgen van de personeels-
en ouder -/leerlinggeleding (zie de artikelen 12, 13 en 14). Het bevoegd gezag
zal daarover dus moeten overleggen. Dat overleg is een recht voor de MR en
geen gunst.Voor de tijdsfaciliteiten voor het personeel in de (G)MR (derde lid) zijn
in de CAO’s voor zowel het primair als het voortgezet onderwijs regels
opgenomen. Die CAO-afspraken bevatten de basisregeling voor het personeel.
Op grond van artikel 18, eerste lid, tweede volzin, is overleg met de (G)MR
over een dergelijke regeling niet meer aan de orde. Voor het toekennen van
méér faciliteiten dan in de CAO is overeengekomen, geldt het
instemmingsvereiste van artikel 12.De verplichte onderdelen van een faciliteitenregeling zijn voorgesteld
in het eerste, tweede en derde lid. De facultatieve onderdelen worden in het
vierde lid voorgesteld. In dit artikel gaat het zowel om activiteiten/kosten
van de (G)MR-als-geheel als om een geleding van de (G)MR.Artikel 29Voor een toelichting wordt verwezen naar paragraaf 3.5.Artikel 30Dit artikel komt overeen met artikel 18 WMO. Er wordt derhalve niet voorgesteld
om in de wet te regelen dat er één landelijke geschillencommissie
zal zijn. De mogelijkheid om over te gaan naar één landelijke
commissie bestaat wel, ook onder de huidige WMO.Artikel 31Dit artikel regelt de competentie van de geschillencommissie en komt overeen
met artikel 19 van de WMO, met dien verstande dat de overeenkomstige toepassing
voor de GMR, de geledingen en de raden, bedoeld in artikel 20 zijn toegevoegd.Artikel 32Naast de aanpassing in technische zin conform artikel 31 wordt –
om de toetsingsgronden bij geschillen vergelijkbaar te maken aan die in het
kader van de WOR worden gehanteerd – in lijn met het advies van de Expertgroep,
voorgesteld bij instemmingsgeschillen te toetsen op de vraag of het onthouden
van instemming door de (G)MR enz. onredelijk is of dat bepaalde zwaarwegende
omstandigheden anderszins het besluit van het bevoegd gezag rechtvaardigen.
Nieuw ten opzichte van artikel 20, eerste lid, van de WMO is de invoering
van een termijn van 6 weken waarbinnen een geschil aanhangig moet worden gemaakt
indien de vereiste instemming met een voorstel ontbreekt en het voorstel niet
wordt ingetrokken.Artikel 33Dit artikel komt overeen met artikel 21 van de WMO. Het voorgestelde artikel
biedt zowel het bevoegd gezag als de MR de mogelijkheid om een geschil over
het medezeggenschapsreglement aanhangig te maken.Artikel 34Naast de aanpassing in technische zin conform artikel 27 wordt voorgesteld
bij adviesgeschillen te laten toetsen of de belangenafweging die het bevoegd
gezag voorafgaand aan de besluitvorming heeft gemaakt, de toets van de redelijkheid
kan doorstaan.Artikel 35Dit artikel komt overeen met artikel 23 van de WMO, met dien verstande
dat het is aangevuld voor geschillen over de interpretatie van het medezeggenschapsstatuut.
Op basis van dit artikel doet de commissie een bindende uitspraak over de
interpretatie van hetgeen bij of krachtens de wet is bepaald. Het kan ook
de interpretatie van het mdezeggenschapsreglement of het medezeggenschapsstatuut
betreffen.Artikel 36De hoofdregel dat de (G)MR procesbevoegdheid heeft is reeds opgenomen
in artikel 25 van de WMO. Voorgesteld wordt die bevoegdheid eveneens toe te
kennen aan de geledingen voor zover het de advies- of instemmingsrechten van
die geledingen betreft of aan een raad als bedoeld in artikel 20 voor zover
het een bevoegdheid van die raad betreft. Het tweede en vierde lid komen overeen
met die leden van artikel 25 van de WMO. In het derde lid wordt een aanvulling
voorgesteld voor wat betreft GMR, geledingen en artikel 20-raden.Artikel 38Dit artikel komt overeen met artikel 34, eerste en tweede lid, van de
WMO. Het artikel moet gelezen worden in combinatie met artikel 2. Het bevoegd
gezag is verantwoordelijk voor de naleving van deze wet. Artikel 38 geeft
aan welke sancties mogelijk zijn bij niet-naleving.Artikel 39Dit artikel komt inhoudelijk overeen met artikel 35 van de WMO. Onder
1 is al uitvoerig ingegaan op de achtergrond van dit wetsvoorstel en daarmee
tevens op het feit dat de Wet op de ondernemingsraden niet van toepassing
is op scholen, regionale expertisecentra en centrale diensten.Artikel 41In dit artikel wordt aangegeven binnen welke termijn het bevoegd gezag
een voorstel voor een reglement en een statuut moet voorleggen aan het (G)MR.
Hoewel het onderhavige wetsvoorstel niet in alle gevallen zal noodzaken tot
een wijziging van het reglement, wordt het toch wenselijk geacht om vanwege
de nieuwe bevoegdheidsverdeling en de mogelijkheden die zijn voorgesteld in
artikel 24, tweede lid, te komen tot een formele nieuwe vaststelling van het
reglement.Artikel 42Op grond van dit artikel blijven bestaande ontheffingen/toestemmingen
gehandhaafd tot de datum waarop de mededeling, bedoeld in artikel 31, derde
lid (oud) zou moeten worden gedaan, zij het dat het ontheffingen en toestemmingen
worden van de bepalingen in deze wet. Dit is slechts anders indien de gronden
waarop de ontheffing/toestemming berustte niet langer aanwezig zijn of niet
langer worden ondersteund door een meerderheid van twee derden
van het personeel en van de ouders (tweede volzin).Artikel 48Er is voor een nieuwe benaming van de medezeggenschapswet gekozen om te
markeren dat na een jarenlange impasse door alle organisaties bewust is gekozen
voor gezamenlijke medezeggenschap van personeel en ouders/leerlingen. In navolging
van de Expertgroep is gekozen voor «Wet medezeggenschap op scholen»
(WMS).Deze memorie van toelichting wordt mede namens de Minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit ondertekend.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der Hoeven 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30414-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl