Uitvoeringsnota Klimaatbeleid; Lijst van vragen en antwoorden over deel II van de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26603, nr. 31

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

26-09-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26603 nr. 31

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamHoofdstuk 1: Inleiding§ 1.1. Doel van Uitvoeringsnota Klimaatbeleid,
deel II12345678910Hoofdstuk 2: De Klimaatproblematiek§ 2.1. Inleiding1112§ 2.2. Verandert het mondiale klimaat en wat
zijn daar de oorzaken van?1314§ 2.3.1. Zeespiegelstijging1516§ 2.3.4. Gevolgen voor de volksgezondheid17§ 2.4. Benodigd klimaatonderzoek1819Hoofdstuk 3: Internationale ontwikkelingen Kyoto-mechanismen§ 3.2. Het Kyoto Protocol en het Actieplan van
Buenos Aires202122§ 3.3. De Kyoto-mechanismen23242526272829303132§ 3.4. Verder in het Kyoto Protocol333435363738394041424344454647§ 3.5. Belangen bij de uitwerking van het Kyoto
Protocol484950.a.50.b.5152535455Hoofdstuk 4: De inzet van de mechanismen door Nederland§ 4.1. Inleiding565758§ 4.2. Ervaringen met het Proefprojecten Programma
voor Joint Implementation (PPP-JI)59606162§ 4.3. Overwegingen bij de inzet van middelen63646566§ 4.4. Inzet van de middelen6768697071Hoofdstuk 5: Samenwerking met Annex I-landen: Joint Implementation§ 5.2. Het PPP-JI en projectervaring in Midden-
en Oost-Europa72737475§ 5.4. Validatie en certificatie76§ 5.5. Groenfinanciering buitenland7778§ 5.6. Multilaterale samenwerking: het PCF van
de Wereldbank79Hoofdstuk 6: Samenwerking met Annex I-landen: Internationale
Emissiehandel§ 6.3. Emissiehandel tussen bedrijven80Hoofdstuk 7: Samenwerking met non-Annex I-landen: het
CDM§ 7.2. Ervaringen met AIJ818283848586§ 7.3. Het Clean Development Mechanism8788Hoofdstuk 8: Samenwerking met non-Annex I-landen: klimaatbeleid§ 8.1. Inleiding899091§ 8.3. Adaptatie9293§ 8.4. Mitigatie94Bijlage I Hoofdlijnen van het OS-beleid, bijlage bij hoofdstuk
79596
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26603Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 85 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 603Uitvoeringsnota Klimaatbeleidnr. 31LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 21 september 2000De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft over de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid, deel II
de navolgende vragen ter beantwoording aan de regering voorgelegd. Deze vragen,
alsmede de daarop op 21 september 2000 gegeven antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,ReitsmaDe griffier voor deze lijst,Kroes Hoofdstuk 1: Inleiding§ 1.1. Doel van Uitvoeringsnota Klimaatbeleid,
deel II1In paragraaf 1.1 staat het doel van de nota niet
vermeld. Wat is het doel van de nota? (blz. 3)Het doel van de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid deel II is de Kamer te informeren
over het beleid dat wordt gevoerd om 50% van de Nederlandse Kyoto reductie
inspanning met behulp van de Kyoto-mechanismen te realiseren. Tevens wordt
in deze nota aangegeven hoe ontwikkelingslanden worden ondersteund in hun
klimaatbeleid. Om de context van het beleid te schetsen wordt in deze nota
tevens ingegaan op de laatste wetenschappelijke inzichten met betrekking tot
klimaatverandering en de stand van zaken van de internationale klimaatonderhandelingen.2Waarom wordt voor de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid,
deel II een andere procedure gekozen dan voor deel I? Waarom is er geen verkenning
gemaakt van opties en mogelijkheden? (blz. 3)De opties en mogelijkheden voor het verwerven van emissiereducties in
het buitenland zijn JI, CDM en emissiehandel. Op gebied van emissiehandel
wordt nog onderzoek verricht. Voor JI en CDM is in de nota een aantal wegen
geschetst waarlangs de inzet van deze instrumenten wordt ontwikkeld.3Deel II bestaat vooral uit onzekerheden. Hoe motiveert
de minister dat desondanks van tevoren harde doelen voor beide delen zijn
geformuleerd? Was het gezien de onzekerheden met Joint Implementation (JI),
internationale emissiehandel en Clean Development Mechanism (CDM) niet wenselijker
geweest om maximaal in te zetten op binnenlandse maatregelen en de bijdrage
van de flexibele mechanismen in principe als aanvulling te beschouwen? (blz.
3)Realisme over economische groeiscenario's en de relatief hoge kosten van
emissiereductie in Nederland dwingen de regering om een groot deel van de
verplichtingen elders te realiseren. De Kyoto-mechanismen hebben een hogere
kosteneffectiviteit (zie ook vraag 20).4Hoe zal de rapportage over het beleid van deze nota
plaatsvinden? Wanneer wordt waarover en aan wie gerapporteerd? (blz. 3)Bij de ijkmomenten in 2002 en 2005 zal de voortgang van zowel het binnenlandse
als het buitenlandse klimaatbeleid worden beoordeeld. Voorjaar 2002 zal de
Tweede Kamer worden geïnformeerd over de beoordeling op het eerste ijkmoment,
waarbij uitgegaan wordt van de stand van zaken op 1 januari 2002.5Betekent een reductieverplichting van 6% in de periode
2008 – 2012 een reductie van gemiddeld 50 Mton CO2-equivalent
per jaar of geldt dit getal voor de hele periode 2008 – 2012? (blz.
3)De reductieverplichting van 6% in de periode 2008–2012 betekent
een reductie van 250 Mton over de hele budgetperiode, ofwel gemiddeld 50 Mton
CO2-equivalenten per jaar in de budgetperiode 2008–2012. 6Waarom kiest Nederland voor een temperatuurcorrectie
voor de CO2-emissie in 1990, waardoor zij daarmee afwijkt van de
voorschriften van de IPCC om de feitelijke emissies in dat jaar voor de nulmeting
te hanteren? (blz. 3)Nederland hanteert voor de berekening van de reductieverplichting onder
het Kyoto Protocol geen temperatuurcorrectie. Wel worden in de nationale rapportages
naast de feitelijke emissies, voor wetenschappelijke doeleinden, ook de temperatuur
gecorrigeerde emissies gemeld. Het weergeven van deze extra informatie past
binnen de voorschriften van IPCC maar speelt echter geen enkele rol in het
kader van de Kyoto-verplich- tingen.7Wat voor «onzekerheden» zijn er met betrekking
tot de voorwaarden van de Kyoto-mechanismen? Wat zijn de hoofdpunten waarover
getwist wordt? (blz. 3)De onzekerheden hebben betrekking op:• de mate waarin overheden hun Kyoto-doelstelling via de Kyoto-mechanismen
mogen realiseren. De Kyoto-mechanismen dienen aanvullend te zijn op nationale
maatregelen. Omdat niet gedefinieerd is wat aanvullend exact inhoudt, stelt
de Europese Unie voor dit te kwantificeren middels een plafond. Het instellen
van een plafond wordt niet door alle Partijen gedeeld;• voorwaarden waar landen die de Kyoto-mechanismen willen gebruiken
aan moeten voldoen (bijvoorbeeld het instellen van nationale emissieregistratiesystemen
van broeikasgassen en sinks; en verplicht rapporteren volgens bepaalde richtlijnen);• de inzet van het CDM; met name is nog niet bekend hoe met sinks
en omstreden technologieën zal worden omgegaan in het CDM;• de omvang van de heffing op het CDM en de eventuele uitbreiding
van deze heffing naar de andere Kyoto-mechanismen;• technische aspecten, ten aanzien van de spelregels voor het monitoren
en verifiëren van emissiereducties en het opstellen van baselines;• de vormgeving van het nalevingsregime.8Er wordt gesteld dat het potentieel en de kosten van
de emissiereductie via de Kyoto-mechanismen moeilijk zijn te bepalen. Als
blijkt dat het potentieel lager, en de kosten hoger uitvallen dan eerder geschat,
worden er dan maatregelen genomen om binnen Nederland zelf tot een grotere
reductie te komen dan de nu afgesproken 25 Mton CO2-equivalenten
per jaar? (blz. 3)Het uitgangspunt van de regering is dat de Kyoto-mechanismen alleen worden
ingezet indien de in het buitenland gerealiseerde emissie reducties goedkoper
zijn dan die in Nederland.9Hoe draagt Nederland bij aan de leerervaring die opgedaan
moet worden met de Kyoto-mechanismen? (blz. 4)Nederland heeft reeds veel bijgedragen aan ervaringsopbouw door projecten
uit te voeren in het kader van het ProefProjecten Programma Joint Implementation.
Daarnaast draagt Nederland bij aan de ervaring door deel te nemen in het Prototype
Carbon Fund van de Wereldbank, door het opzetten van ERUPT (een tenderprocedure
om via JI emissiereducties te kopen) en door in 2001 te starten
met CDM. Over deze ervaringen wordt internationaal gerapporteerd.10Kan de minister een overzicht geven van de Nederlandse
financiële steun (bijvoorbeeld ODA, GEF, Worldbank, UNDP) voor ontwikkelingslanden
ten behoeve van klimaatbeleid? Wat zijn de verwachte reducties (in Mton of
CO2-equivalenten) die te halen zijn? (blz. 4)Aan de samenwerking met ontwikkelingslanden ten behoeve van voorbereiding
en uitvoering van hun klimaatbeleid wordt thans reeds belangrijke financiële
steun gegeven lastens de OS-begroting, zowel langs multilaterale als langs
bilaterale weg.De multilaterale steun betreft vooral de Nederlandse bijdrage aan de GEF
(ca. NLG 10 mln per jaar), de multilaterale banken en de FAO. Projecten gefinancierd
door de GEF worden uitgevoerd via één van de drie zg. Implementing
Agencies van de GEF (Wereldbank, UNDP, UNEP). Op deze wijze is de afgelopen
jaren ca. NLG 60 mln per jaar besteed aan projecten die direct van belang
zijn voor beperking van klimaatverandering, zoals energiebesparing, het Proef-Projecten
Programma Joint Implementation en capaciteitsopbouw op klimaatgebied. Indien
ook projecten worden meegerekend die deels van belang zijn voor klimaatverandering,
bijvoorbeeld aanpassingsmaatregelen via bossen, dan worden de uitgaven aanzienlijk
hoger, ca. 195 miljoen per jaar.Ontwikkelingslanden hebben geen verplichtingen ten aanzien van emissiebeperking
onder het Klimaatverdrag en het Kyoto Protocol. In het klimaatbeleid van ontwikkelingslanden
is het reduceren van emissies van broeikasgassen daarom geen hoofddoelstelling;
het gaat in de eerste plaats om capaciteitsopbouw en adaptatie aan de gevolgen
van klimaatverandering binnen duurzame ontwikkeling.Hoofdstuk 2: De Klimaatproblematiek§ 2.1. Inleiding11Heeft de mogelijke temperatuurstijging alleen maar
negatieve gevolgen voor de volksgezondheid of zijn er ook positieve effecten
aan verbonden? (blz. 5)De temperatuurstijging kan, indien deze in sommige regio's leidt tot zachtere
winters, leiden tot afname van de sterfte. Over alle seizoenen en mondiaal
gezien wordt echter verwacht dat de balans voor de volksgezondheid, met name
ten gevolge van de indirecte effecten (overstromingen, droogtes, vectorgebonden
ziektes), negatief uitvalt.12Waarom staat er niets over de Noord Atlantische Oscillatie
(NOA) in de paragrafen met betrekking tot de laatste wetenschappelijke inzichten?
Is het aannemelijk dat er een verband bestaat tussen de NOA en klimaatverandering
met alle gevolgen van dien, zoals duidelijk werd gemaakt in Frankrijk die
getroffen werd door een zware storm afgelopen jaar? Formuleert de minister
beleid om een antwoord te bieden op een vergelijkbare scenario als in Frankrijk
gebeurd is? (blz. 5 – 10)NAO is een natuurlijke vorm van klimaatvariabiliteit. Er zijn geen duidelijke
verbanden aangetoond tussen NAO en antropogene klimaatverandering (zie UK
I). Overigens kan een incidentele storm nooit direct in verband
worden gebracht met verschijnselen als de NAO, El Nino en dergelijke. Het
klimaatbeleid richt zich daarom niet op individuele stormen maar in algemene
zin op beperking van de risico's van klimaatverandering door de uitstoot van
broeikasgassen te reduceren.§ 2.2. Verandert het mondiale klimaat en wat
zijn daar de oorzaken van?13Als temperatuurmetingen van vóór 1860
worden meegerekend, heeft dat dan invloed op de berekening van de gemiddelde
temperatuurstijging? Komt de gemiddelde temperatuurstijging niet hoger te
liggen als er eerdere metingen worden meegerekend? Zijn er in het verleden
(vóór 1860) perioden geweest met dezelfde forse temperatuurschommelingen
als in de periode 1860 – 2000? (blz. 5)Vanaf 1860 zijn genoeg betrouwbare gegevens bekend om een nauwkeurige
berekening te maken van de wereldgemiddelde temperatuur. Worden de schaarse
gegevens van voor 1860 meegenomen (vanaf de zeventiende eeuw bijvoorbeeld)
dan komt het beeld van de temperatuurstijging in de tweede helft van de 20ste
eeuw niet in een ander daglicht te staan. De afgelopen 1000 jaar hebben zich
geen vergelijkbare temperatuurschommelingen voorgedaan.14De ontwikkeling van de mondiaal gemiddelde temperatuur
laat tussen 1880 en 1910 een daling zien. Voor de periode 1945–1975
geldt een daling van de stijging van de gemiddelde temperatuur. Dit zijn perioden
met sterke economische groei. Waarom vindt er dan toch een daling van de (stijging
van de) temperatuur plaats? (blz. 5)Natuurlijke variaties (b.v. vulkaanuitbarstingen, El Niño's of
fluctuaties in zonne-activiteit) beïnvloeden mede de wereldgemiddelde
temperatuur. Tot in de zestiger jaren waren de menselijke invloeden nog relatief
klein en werden de waargenomen temperatuurschommelingen, inclusief de in de
vraag genoemde fluctuaties, volgens de heersende opvatting grotendeels veroorzaakt
door de natuurlijke variaties. Een deel van de toename van de wereldgemiddelde
temperatuur die sindsdien is waargenomen, lijkt alleen te kunnen worden verklaard
door het door de mens versterkte broeikaseffect.§ 2.3.1. Zeespiegelstijging15Wat wordt verstaan onder «het uitzetten van zeewater»?
Hoe verhouden zich de berichten in de media dat grote ijsbrokken in Antarctica
zouden afbreken tot «het aangroeien van Antarctische ijsmassa's»?
(blz. 7)Boven de 4°C neemt het volume van een kilo water toe met toenemende
temperatuur (bij zeewater geldt dat vanaf het vriespunt van – 2°C).
Dat verschijnsel wordt wel aangeduid als «uitzetten». Door toenemende
sneeuwval op Antarctica neemt de ijsmassa ter plekke toe. Het ijs stroomt
onder het toegenomen gewicht langzaam naar de rand van de ijskap, alwaar het
geleidelijk afbrokkelt Desondanks groeien de Antarctische ijsmassa's aan,
m.a.w., er valt meer sneeuw dan er ijs aan de rand verdwijnt.16Volgens recente voorspellingen leidt een zeespiegelstijging
van 40 centimeter in 2080 wereldwijd tot een additionele verhoging van het
aantal mensen dat jaarlijks getroffen wordt door overstromingen. Hoeveel water is 40 centimeter stijging van de zeespiegel en waar komt al dat water
vandaan? (blz. 7)40 centimeter water correspondeert met 120 duizend kubieke kilometer water.
75% van dat volume is toe te schrijven aan uitzetting van het water als gevolg
van de temperatuurstijging ervan (zie antwoord vraag 15) en betreft dus geen
«nieuw» water. De resterende 25% is afkomstig van smeltende gletsjers.
Overigens zijn de voorspelde zeespiegelstijging en de relatieve bijdragen
van de verschillende factoren aan deze stijging nog zeer onzeker.§ 2.3.4. Gevolgen voor de volksgezondheid17Wordt de toename van malaria in Nederland niet eerder
verklaard door het toegenomen reisgedrag en het vastgestelde vernattingsbeleid?
(blz. 9)In Nederland neemt het aantal malariagevallen niet toe. Het aantal is
van 1985 tot en met 1998 ongeveer constant gebleven (220/300 per jaar) (Bron:
Inspectie Volksgezondheid). De oorzaak is gelegen in reizen van en naar gebieden
waar malaria voorkomt. Met het vernattingsbeleid is geen relatie. Verhoging
van het risico op malaria ten gevolge van klimaatverandering wordt verwacht
in de subtropen en hooggelegen gebieden in de tropen.§ 2.4. Benodigd klimaatonderzoek18Welke financiële middelen zijn uitgetrokken voor
een vervolg op het huidige Nationaal Onderzoeksprogramma Mondiale Luchtverontreiniging
en Klimaatverandering? (blz. 10)Het ministerie van VROM heeft op zijn begroting vanaf 2002 6 miljoen
gulden per jaar gereserveerd voor een vervolg op het huidige Nationaal Onderzoeksprogramma
Mondiale Luchtverontreiniging en Klimaatverandering.19Veel vragen over oorzaken en gevolgen van klimaatverandering
zijn nog onbeantwoord, maar duidelijk is dat de gemiddelde wereldtemperatuur
in de 20e eeuw is toegenomen. Zijn er wetenschappers die menen dat de temperatuursstijging
in de 20e eeuw niet aan menselijk handelen is toe te schrijven? (blz. 10)Ja, en ook hun opvattingen worden door het Intergovernmental Panel on
Climate Change (IPCC) die periodiek over de wetenschappelijke stand van zaken
inzake klimaatverandering publiceert, serieus geëvalueerd. Er zijn op
dit moment evenwel geen natuurlijke processen bekend die de recente toename
van de wereldgemiddelde temperatuur geheel kunnen verklaren. De Deense theorie
die enige jaren geleden werd geopperd («De klimaatverandering wordt
veroorzaakt door fluctuaties in zonneactiviteit, waardoor de wolkenvorming
wordt beïnvloed, waarmee de hoeveelheid zonnestraling die het aardoppervlak
bereikt toe of afneemt») is door aanvullend onderzoek veel minder aannemelijk
geworden. Hoofdstuk 3: Internationale ontwikkelingen Kyoto-mechanismen§ 3.2. Het Kyoto Protocol en het Actieplan van
Buenos Aires20In het Klimaatverdrag (Rio de Janeiro, 1992) is er
voor de industrielanden een stabilisatieverplichting voor CO2-emissies
in het jaar 2000 opgenomen, op het niveau van 1990. Is deze nog steeds geldig
en in hoeverre gaat Nederland aan deze verplichting voldoen? (blz. 11)Deze doelstelling is nog steeds geldig, maar Nederland heeft deze niet
bereikt. Overigens heeft de EU als geheel wel voldaan aan de stabilisatiedoelstelling
uit het klimaatverdrag. De Partijen bij het verdrag hebben ervoor gekozen
om een traject in te gaan met steeds scherpere doelstellingen voor opeenvolgende
periodes. Daarom is alle aandacht inmiddels gericht op het realiseren van
de Kyoto-doelstelling. 21Over welke onderwerpen uit het Klimaatverdrag en het
Kyoto Protocol zal zeker niet tijdens de Conferentie van Partijen in Den Haag
(CoP-6) worden besloten? Met andere woorden, welke onderwerpen zullen in november
2000 nog niet zijn geregeld? (blz. 11–12)Alle onderwerpen genoemd in paragraaf 3.5 (supplementariteit, sinks
in het CDM, adaptatieheffing etc.) zullen naar verwachting aan de orde komen
tijdens CoP-6. Niet op voorhand is te zeggen of daarmee ook op CoP-6 alle
onderwerpen geregeld zullen worden.22Wat zal de inzet van de Nederlandse regering bij het
CoP-6 zijn? Welke rol speelt Nederland in de tot nu toe gehouden inhoudelijke
besprekingen met betrekking tot de Kyoto-mechanismen en welke richting gaan
deze besprekingen op? Wordt de Kamer betrokken bij een eindoordeel over de
afspraken van CoP-6? (blz. 12)Over de voorbereidingen van de Nederlandse regering voor CoP-6 is de Tweede
Kamer laatstelijk geïnformeerd op 20 juni jl. Met de Tweede Kamer zal
overleg plaatsvinden, voorafgaande aan de Milieuraad op 7 november, die de
EU inzet voor CoP-6 zal bespreken. Tevens zal de Kamer zoals gebruikelijk
een verslag van CoP-6 ontvangen. Met betrekking tot de inhoudelijke besprekingen
ten aanzien van de Kyoto-mechanismen neemt Nederland actief deel aan het overleg
binnen de EU. De internationale discussie gaat met name over de uit te werken
spelregels voor de Kyoto-mechanismen en de genoemde onderwerpen in paragraaf 3.5
van de nota.§ 3.3. De Kyoto-mechanismen23Waarom is de heffing waarvan de opbrengst ten goede
komt aan ontwikkelingslanden die kwetsbaar zijn voor klimaatverandering (adaptatie)
alleen van toepassing op CDM-emissiereducties? Maakt deze heffing CDM-investeringen
minder aantrekkelijk? Waarom komen, naast heffingen, investeringsprojecten
die ontwikkelingslanden minder kwetsbaar maken voor klimaatverandering niet
eveneens in aanmerking voor CDM-emissiereducties? (blz. 13)In het Kyoto Protocol is opgenomen dat een (nog nader te bepalen) deel
van de inkomsten uit gecertificeerde emissiereducties aangewend wordt om kosten
voor administratie van het CDM te dekken en om de meest kwetsbare
ontwikkelingslanden te helpen bij het financieren van adaptatiemaatregelen.
Dat de heffing niet is opgenomen voor de andere mechanismen is de uitkomst
van de onderhandelingen in Kyoto. De heffing voor adaptatie en administratieve
kosten op reducties onder het CDM zal de prijs van CER's verhogen. De heffing
is niet de enige prijsvormende factor. Het is de vraag of de heffing een significant
negatief effect zal hebben voor ontwikkelingslanden, in de zin dat het CDM
duurder wordt voor investeerders in vergelijking met JI en emissiehandel.
Veel zal afhangen van de marginale kosten van CER's in de verschillende ontwikkelingslanden
ten opzichte van ERU's onder JI en ten opzichte van emissies onder emissiehandel.
Het CDM heeft overigens als voordeel ten opzichte van JI, dat CDM reducties
vanaf 2000 tot aan de budgetperiode meegeteld kunnen worden voor het
voldoen aan de verplichting, in tegenstelling tot JI (2008–2012). Dit
betekent dat de periode waarin bij een CDM-project credits kunnen worden»verdiend»
langer is dan die bij een JI project, hetgeen een CDM-investering aantrekkelijker
kan maken.CDM-credits worden berekend als het verschil tussen een referentiescenario
en de werkelijke emissies. In artikel 12.5(b) van het Kyoto Protocol wordt
aangegeven dat emissiereducties alleen gecertificeerd kunnen worden als het
om «feitelijke, meetbare en lange termijn voordelen gaat die gerelateerd
zijn aan beperking van klimaatverandering». Bij een adaptatieproject,
bijvoorbeeld het bouwen van een dijk, worden geen emissies gereduceerd, dus
ook geen credits gegenereerd. Met adaptatieprojecten wordt geen klimaatverandering
voorkomen.24Het Kyoto Protocol bepaalt dat CDM-projecten en bereikte
emissiereducties gecertificeerd moeten worden. Op welke wijze gaan de emissiereducties
gecertificeerd worden en wie zorgt voor de handhaving daarvan? Is in het Klimaatverdrag
en/ of het Kyoto Protocol voorzien in een onafhankelijk internationale certificeringsinstantie?
Is het toezicht internationaal geregeld? (blz. 13)Het Kyoto Protocol schrijft voor dat operationele instellingen, aangewezen
door de Conferentie van Partijen, de behaalde reducties moeten certificeren.
Over certificering worden nadere afspraken gemaakt tijdens CoP-6 en daarna.
Er zijn verschillende ideeën omtrent het accrediteren van deze instellingen.
Sommige Partijen vinden dat dit overgelaten moet worden aan de raad van bestuur
van het CDM, andere dat het aan marktpartijen overgelaten moet worden.25Is de Nederlandse regering bereid om bij de verdere
uitwerking van CDM het instrument «sinks» onder de aandacht te
brengen en op deze wijze het kappen van wouden in met name ontwikkelingslanden
onder de aandacht te brengen? (blz. 13)De Nederlandse regering is van mening dat sinks niet onder het CDM vallen,
overeenkomstig de provisies van het Kyoto Protocol, tenzij de Conferentie
van Partijen hierover anders besluit. De Nederlandse regering heeft ernstige
zorgen ten aanzien van het toepassen van sinks onder het CDM, in verband met
de mogelijke schaal, de onzekerheden en risico's die met sinks projecten samenhangen.
Deze problemen gelden met name voor het voorkomen van het kappen van wouden
in ontwikkelingslanden door middel van projecten onder het CDM. Indien de
Conferentie der Partijen zou besluiten dat sinks wel onder het CDM vallen,
dan zullen wat Nederland betreft, de integriteit van het Kyoto Protocol en
de kwaliteit en duurzaamheid van de eventuele sinks projecten gewaarborgd
moeten worden. De Nederlandse regering vindt het noodzakelijk een inhoudelijke discussie over dit onderwerp te voeren op basis van het Special Report
on Land Use, Land Use Change and Forestry van IPCC.26Wat is het standpunt van de minister ten aanzien van
het idee emissiehandel pas toe te staan als een betrouwbare inventarisatie
van emissies in 1990 overgelegd kan worden? (blz. 13–14)Een betrouwbare emissie-inventarisatie verhoogt de transparantie en de
geloofwaardigheid van het emissiehandelsysteem. Daarom vindt de EU dat Partijen
die deel willen nemen aan emissiehandel verplicht zijn om te voldoen aan de
regels omtrent monitoring en verificatie van en rapportage over de emissie-inventarisaties.27Bij internationale emissiehandel is het voor landen
die onder het in de budgetperiode toegestane emissieniveau uitkomen mogelijk
deze emissieoverschotten te verkopen (zogenaamde «hot air»). Leidt
een en ander niet tot windhandel, zonder dat daadwerkelijk iets aan emissiereducties
wordt gedaan? Wordt het standpunt van de Europese Unie (EU) om emissiehandel
te beperken tot de in werkelijkheid gerealiseerde emissiereducties gedeeld
door landen als de Verenigde Staten (VS) en Japan? (blz. 13–14)Sommige Annex I Partijen zullen vanwege hun (achteruitgang in) economische
omstandigheden en zonder het nemen van emissie-reductiemaat- regelen ver onder
het in de budgetperiode toegestane emissieniveau uitkomen. Deze landen (waaronder
Rusland en Oekraïne) hebben de mogelijkheid om hun emissie-overschot
te verkopen aan andere Annex I Partijen dan wel te gebruiken voor volgende
budgetperiodes. Dit emissie-overschot wordt wel hot air genoemd. Als een land
onder zijn doelstelling blijft door binnenlandse maatregelen te nemen spreekt
men niet van hot air. Het standpunt van de EU om hot air te beperken middels
een kwantitatief plafond op de overdracht van emissies wordt niet gedeeld
door de VS en Japan.28Een nadere invulling van het CDM ontbreekt. Zo is het
nog niet duidelijk welke projecten kunnen leiden tot gecertificeerde emissiereducties.
Hoe zal de minister voorkomen dat niet-duurzame technologieën en in Nederland
niet-gewenste technologieën zoals kernenergie, onder het CDM gebracht
worden? (blz. 13)Nederland is tegen de optie van kernenergie in het CDM. De EU-Milieu-
raad heeft besloten dat de EU een voorstander is van het opstellen van een
positieve lijst met veilige en milieuvriendelijke projecten, gebaseerd op
duurzame energie, energie-efficiëntieverbetering, en vraaggestuurde energie-
en transportprojecten.29Wat is de reden dat CDM-emissiereducties die vóór
de budgetperiode worden gerealiseerd wel mogen worden opgespaard («banking»)
en wel mogen worden gebruikt om aan de Kyoto doelstelling te voldoen, terwijl
dat voor JI-projecten niet het geval is, aangezien het toch uiteindelijk gaat
om het terugdringen van emissies? Zal JI daardoor niet later van de grond
komen, ondanks de proefprojecten waarvan sprake is? (blz. 14)Volgens het Kyoto Protocol mogen de CDM-emissiereducties vanaf het jaar
2000 meetellen. Dit zorgt voor een concurrentievoordeel voor het CDM boven
JI en een vergroting van de aantrekkelijkheid van het CDM voor
Annex I landen. De verwachting is niet dat JI hierdoor veel later op gang
komt. Zo voorziet Nederlands beleid reeds in de ontwikkeling van JI-projecten,
waarbij men zich richt op emissiereducties te bereiken in de periode 2008–2012.30Zullen de CDM-emissiereducties die vanaf nu opgespaard
kunnen worden met terugwerkende kracht van toepassing zijn, omdat internationaal
nog niets geregeld is? (blz. 14)Indien Partijen overeenkomen dat een project als een CDM project gekwalificeerd
kan worden en er een betrouwbare baseline is opgesteld, is de verwachting
dat emissiereducties met terugwerkende kracht kunnen worden opgespaard. Het
project dient dan wel te voldoen aan de regels van het Kyoto Protocol en aan
de verdere spelregels. Zo dienen de werkelijke emissies van het CDM-project
vanaf 2000 verifieerbaar te zijn en dienen de emissiereducties gecertificeerd
te worden door operationele instellingen.31Sluit de Nederlandse regering zich volledig aan bij
het standpunt van de EU over de emissiehandel en de handel in «hot air»?
Hoe zal de beperking van de handel in «hot air» worden uitgevoerd?
Als het daadwerkelijk gaat om gerealiseerde emissiereducties, past handel
van «hot air» dan? Hoe zal Nederland omgaan met onbevredigende
en vage afspraken bij de internationale afspraken ten aanzien van «hot
air» vaag of onbevredigend worden? Zal Nederland hieraan dan deelnemen?
(blz. 14)Nederland sluit zich aan bij het EU-standpunt met betrekking tot emissiehandel
en hot air. De EU stelt voor de handel in hot air te beperken door een kwantitatief
plafond af te spreken op de overdracht van emissies. Hot air is in principe
gewoon een onderdeel van de afspraken die in Kyoto gemaakt zijn met betrekking
tot de doelstellingen van Partijen. Mocht het voorstel van de EU internationaal
worden geaccepteerd, dan nog is niet te voorkomen dat hot air meegenomen kan
worden naar een volgende budgetperiode. Overigens zal het niet eenvoudig zijn
hot air op een (toekomstige) internationale markt voor emissies als zodanig
te herken- nen. Zie verder het antwoord op vraag 27.32Wat is het standpunt van de minister ten aanzien van
het Zwitserse voorstel om tot 2008 de «credits» van JI-projecten
in Rusland en de Oekraïne, waar van «hot air» sprake is,
te halen uit het emissiebudget van deze beide landen? (blz. 14)Zwitserland heeft voorgesteld om hot air van, bijvoorbeeld Rusland en
Oekraïne, te gebruiken om voor de budgetperiode JI-projecten te starten.
De hot air zou dan niet mogen worden gebruikt voor internationale emissiehandel:
de emissiereducties worden dan van de hoeveelheid hot air afgetrokken. Het
is een manier om de handel in hot air te verminderen en JI-projecten in deze
landen extra aantrekkelijk te maken. Het is op zich een interessant voorstel,
maar de EU heeft een ander voorstel gedaan om de handel in hot air te beperken
door een kwantitatief plafond voor te stellen op de overdracht van emissies.§ 3.4. Verder in het Kyoto Protocol33Zal de regering zich ervoor inzetten vluchten binnen
de EU (één contractpartner) mee te tellen als CO2-emissie
van de EU? (blz. 14) Het Kyoto Protocol noemt ICAO (International Civil Aviation Organization)
en IMO (International Maritime Organization) als fora waarbinnen Annex I Partijen
zullen streven naar de beperking of reductie van de emissies van de internationale
lucht- en scheepvaart. De emissies van internationale vluchten binnen de EU
worden nu dus niet toegerekend aan de EU. In de komende onderhandelingen voor
de tweede budgetperiode zal reductie van internationale scheepvaart- en luchtvaartemissies
zeker aan de orde komen. Een wereldwijde oplossing voor reductie van deze
emissies verdient de voorkeur. Indien een dergelijke oplossing niet binnen
bereik komt, zou voor een Europese aanpak gekozen kunnen worden. Overigens
worden al op het Europese niveau de mogelijkheden voor maatregelen ter reductie
van de luchtvaartemissies onderzocht.34Emissies in de internationale luchtvaart en het internationale
maritieme verkeer worden nog niet opgenomen in de nationale emissiecijfers.
Is de minister bereid om tijdens het CoP-6 aan te dringen op het opnemen van
deze emissies in de nationale cijfers? (blz. 14)CoP-6 is niet het juiste moment om aan te dringen op het opnemen van emissies
van de internationale luchtvaart en het internationale maritieme verkeer in
de nationale reductiedoelstellingen. Dit onderwerp zal op CoP-6 nauwelijks
aan de orde komen. Het Kyoto Protocol noemt ICAO (International Civil Aviation
Organization) en IMO (International Maritime Organization) als fora waarbinnen
Annex I partijen zullen streven naar de beperking of reductie van de emissies
van de internationale lucht- en scheepvaart. Deze organisaties zijn in feite
opgebouwd uit dezelfde landen die partij zijn onder het Klimaatverdrag. Op
deze manier wordt de sectoren de kans geboden om zelf met een goede aanpak
te komen. Op dit moment wordt door de beide organisaties bestudeerd wat de
beleidsmogelijkheden zijn. Indien te weinig progressie wordt bereikt, moet
volgens de regering worden overwogen of vanaf de tweede budgetperiode alsnog
de emissies ondergebracht moeten worden onder de kwantitatieve verplichtingen
van de partijen onder het Kyoto Protocol. De Europese Milieuraad heeft onlangs
ICAO en IMO aangespoord om hun werk te completeren, zodat op z'n laatst in
2001 overeenkomst kan worden bereikt over welke acties moeten worden ondernomen.35Omdat emissies in de internationale luchtvaart niet
opgenomen hoeven te worden in nationale emissiecijfers bestaat er nog geen
prikkel voor de sector om emissies te reduceren. Is dit ook het geval voor
de nationale luchtvaart? Wordt de toename van het nationale luchtverkeer in
de Verenigde Staten wel of niet meegeteld met betrekking tot de uitstoot van
emissies? (blz. 14)In Uitvoeringsnota Klimaatbeleid deel II wordt gesuggereerd dat emissies
van de internationale luchtvaart niet opgenomen worden in de nationale emissiecijfers.
Bedoeld wordt echter dat de emissies uit de internationale luchtvaart (nog)
niet meetellen bij het behalen van de reductiedoelstellingen zoals overeengekomen
in het Kyoto Protocol. Deze emissies worden niet opgeteld bij de nationale
totalen, maar moeten volgens de IPCC Inventory Guidelines wel worden gerapporteerd.
De nationale luchtvaartemissies tellen wel mee in de nationale Nederlandse
totalen. Het nationale vliegverkeer in de VS valt conform deze afspraken onder
het nationale totaal van de VS.36Wat is de stand van zaken ten aanzien van de afspraak
in EU-verband om maatregelen voor de internationale luchtvaart te treffen?
Is daar niet voor gekozen indien de luchtvaartemissies niet zouden
worden aangepakt door het Kyoto Protocol? (blz. 14)De Europese Commissie hanteert de volgende lijn: indien ICAO niet zelf
met beleid komt, moeten er via EU-regelgeving maatregelen worden genomen om
de luchtvaartemissies terug te dringen. Bespreking van de mededeling Luchtvaart
en Milieu in de Transportraad van 28 maart jl. heeft geleid tot de conclusie
dat economische prikkels voor de reductie van emissies als prioritair onderwerp
moet worden beschouwd. Op dit moment worden de verschillende mogelijkheden
voor economische maatregelen op Europees niveau ter reductie van emissies
nader onderzocht. De sector wordt de mogelijkheid geboden om zelf met een
goede aanpak te komen, maar tegelijkertijd wordt, zowel via de UNFCCC als
via de EU, druk uitgeoefend om dit ook daadwerkelijk te doen.37In hoeverre draagt de zogenaamde bunkerverklaring bij
aan broeikasemissies, als de scheepsvaart accijnsvrij kan tanken? Als deze
bijdrage hoog is, is de minister bereid om dit met de Europese partners aan
te pakken? (blz. 14)Over de bijdrage van de internationale scheepvaart zijn nog geen goede
gegevens beschikbaar. In 1990 droeg de mondiale CO2-emissie van
de scheepvaart ongeveer 1.8% bij, uitgedrukt als percentage van de totale
emissies van alle menselijke activiteiten. Aangezien het Kyoto Protocol de
International Maritime Organization noemt als forum waarbinnen Annex I Partijen
zullen streven naar de beperking of reductie van de emissie van internationale
scheepvaart, zal eerst gekeken worden met welke aanpak deze organisatie komt.
De onderzoeksresultaten van een IMO-studie naar de mogelijkheden van reductie
van broeikasgasemissies door de scheepvaart worden tijdens de komende sessie
van het Marine Environment Protection Committee (MEPC 45), in oktober van
dit jaar, besproken.38Het Kyoto Protocol stelt dat CO2 mogelijk
ook kan worden vastgelegd via andere vormen van landgebruik. Kan de minister
hier enkele voorbeelden van geven? Hoe denkt de minister over het inzetten
van dit instrument? (blz. 14–15)Andere vormen van landgebruik die, ingevolge artikel 3.4 van het Kyoto
Protocol, koolstof zouden kunnen vastleggen zijn o.a. «aangepast bosbeheer»
(bijvoorbeeld selectief kappen of veranderen van rotatiecycli), «beheer
van landbouwgronden» (bijvoorbeeld verminderde grondbewerking of het
onderwerken van gewas residuen) en het aanplanten van andere planten dan bomen
(aanplant van bijvoorbeeld heesters). Vooralsnog moet eerst duidelijk worden
op welke manier en welke van deze mogelijke andere vormen van landgebruik
ook daadwerkelijk zullen worden toegestaan voor het behalen van de doelstelling.
De Nederlandse regering heeft een voorzichtige houding t.a.v. de rol van aanvullende
sinks in het Kyoto Protocol. Sinks bieden immers geen structurele oplossing
voor de oplossing van het klimaatprobleem, maar kunnen hooguit een tijdelijke
oplossing bieden. De Nederlandse regering vindt dat in de eerste budgetperiode
(2008–2012) geen andere vormen van landgebruik moeten worden toegestaan
als nieuwe sinks onder artikel 3.4, tenzij de ernstige zorgen die de Nederlandse
regering heeft met sinks met betrekking tot schaal, onzekerheden en risico's
kunnen worden weggenomen.39Het Kyoto Protocol biedt partijen de mogelijkheid om
aan hun reductieverplichtingen te voldoen door binnenlandse vastlegging van
CO2 in «sinks» en via andere vormen van
landgebruik. Wat wordt hieronder verstaan en zouden enkele voorbeelden kunnen
worden gegeven van andere vormen van landgebruik? (blz. 14–15)Onder «andere vormen van landgebruik» worden vormen van landgebruik
anders dan (her)bebossing en ontbossing verstaan. Voorbeelden van dergelijke
vormen van landgebruik die koolstof zouden kunnen vastleggen zijn o.a. «aangepast
bosbeheer» (bijvoorbeeld selectief kappen of veranderen van rotatiecycli),
«beheer van landbouwgronden» (bijvoorbeeld verminderde grondbewerking
of het onderwerken van gewasresiduen) en het aanplanten van andere planten
dan bomen (aanplant van bijvoorbeeld heesters).40Zou door het toestaan van het gebruik van «sinks»
het mogelijk kunnen zijn dat aan de emissiereductiedoelstellingen van Kyoto
wordt voldaan, zonder dat vermindering van verbranding van fossiele brandstoffen
heeft plaatsgevonden? (blz. 14–15)Het ongelimiteerd gebruik van sinks en met name het toestaan van andere
vormen van landgebruik als nieuwe sinks onder artikel 3.4 van het Kyoto Protocol
zou het voor bepaalde landen (met name landen met een groot landoppervlak,
veelal buiten de EU) inderdaad mogelijk maken om aan de kwantitatieve emissiebeperking
doelstellingen voor de eerste budget periode (2008–2012) van het Kyoto
Protocol te voldoen, zonder dat daarvoor een verminderde verbranding van fossiele
brandstoffen nodig is. Voor Nederland zou dit echter niet het geval zijn,
omdat het potentieel voor dergelijke sink-activiteiten binnen Nederland vrij
gering is. Beschouwd op het niveau van alle Annex I landen tezamen is het
potentieel van deze «nieuwe sinks» onder artikel 3.4 van vergelijkbare
orde grootte als de totale benodigde beleidsinspanning om aan de doelstellingen
van het Kyoto Protocol te voldoen.41In het Kyoto Protocol staat dat binnenlandse maatregelen
inzake bebossing en herbebossing na 1990 meetellen voor het behalen van de
reductiedoelstelling. Wat is de relatieve betekenis hiervan voor een land
als Nederland? (blz. 15)De relatieve betekenis van binnenlands bebossing en herbebossing, onder
artikel 3.3 van het Kyoto Protocol, is zeer gering voor Nederland. De Uitvoeringsnota
deel 1 schat het potentieel in de eerste budgetperiode (2008–2012),
bij een ambitieus programma van bosuitbreiding in Nederland, op 0,1 Mt CO2 per jaar (ten opzichte van een totale beleidsinspanning van ongeveer
50 Mt CO2-equivalenten per jaar). Dit potentieel is overigens nog
afhankelijk van de afspraken die tijdens COP-6 worden gemaakt over de definities
van en rekenregels voor artikel 3.3 activiteiten42Deelt de minister de mening dat het onderdeel bosbeheer
en landgebruik de achilleshiel van de Kyoto-afspraken is? Welke consequenties
verbindt de minister aan de uitspraak dat de stimulans om primaire emissies
te reduceren gehandhaafd moet blijven? (blz. 15–16)Het onderdeel bosbeheer en landgebruik is één van de meest
complexe onderdelen van het Kyoto Protocol. Het daadwerkelijke gebruik van
deze activiteiten is afhankelijk van de definities en regels die voor dit
onderdeel worden afgesproken tijdens COP-6. In de VN klimaatonderhandelingen zal de Nederlandse regering het standpunt
«de stimulans om primair emissies te reduceren dient gehandhaafd te
blijven» gebruiken als leidraad voor haar onderhandelingsstrategie.
In de Nederlandse visie moeten in de eerste budgetperiode geen additionele
sinks worden toegestaan onder artikel 3.4 van het Kyoto Protocol, tenzij ernstige
zorgen die de Nederlandse regering heeft over sinks met betrekking tot schaal,
onzekerheden en risico's kunnen worden opgelost. Dit betekent bijvoorbeeld
dat de omvang van de nieuwe sinks die in de eerste budgetperiode meegerekend
kunnen worden slechts zeer beperkt zal kunnen zijn, dat de aangegane verdeling
van reductieverplichtingen niet al te zeer wordt verstoord en dat de omkeerbaarheid
van sinks in het rekensysteem wordt verdisconteerd.Daarnaast stelt de Nederlandse regering onder meer de eis dat sinks onder
artikel 3.4 KP een positieve bijdrage moeten leveren aan behoud en duurzaam
gebruik van biologische diversiteit. Indien additionele sinks onder artikel
3.4 KP worden toegevoegd, dan zullen, overeenkomstig het artikel, ook additionele
bronnen moeten worden toegevoegd (zoals degradatie van bossen). De binnenlandse
potenties van sinks zijn overigens relatief gering, zodat voor Nederland in
elk geval de nadruk op emissiereductie zal komen te liggen, onafhankelijk
van de uitkomst van COP-6.43Als vierde reductiemechanisme wordt er gesproken over
de «bubble» optie, waarbij mogelijkerwijs Rusland en de Verenigde
Staten tot onderlinge emissiehandel kunnen overgaan. Wat is de reactie van
de minister op deze optie? Is dit in feite een ontsnappingsmogelijkheid voor
landen die niet aan hun reductieverplichtingen willen of kunnen voldoen? Is
de minister bereid deze optie toe te laten ter wille van ratificatie door
de Verenigde Staten of blijft de minister het EU standpunt verdedigen? (blz.
16)De mogelijkheid om een «bubble» te vormen is opgenomen in
het Kyoto Protocol, met name om de EU-lidstaten in staat te stellen gezamenlijk
een reductiedoelstelling op zich te nemen. Het is geen ontsnappingsmogelijkheid
maar een instrument om gezamenlijk de doelstelling te realiseren. Ook de VS
en Rusland kunnen in theorie overeenkomst sluiten om hun emissiereducties
bij elkaar op te tellen en gezamenlijk te voldoen aan hun verplichtingen.
Overigens kunnen Rusland en VS ook zonder een dergelijke overeenkomst via
emissiehandel en joint implementation samenwerken aan hun doelstelling. Dit
dan behoudens de door de Conferentie van Partijen te maken afspraken over
de mate waarin emissiehandel aanvullend moet zijn ten opzichte van nationaal
beleid en maatregelen. In die zin zou de bubble wel kunnen worden gezien als
een instrument om zich aan dergelijke supplementariteitsafspraken te onttrekken.44Op welk tijdstip kan het door de Europese Commissie
opgestelde groenboek over de rol van emissiehandel in de EU verwacht worden?
Wat voor gevolgen heeft het groenboek voor het «Benchmarking Convenant»?
Kan emissiehandel, nog meer dan «benchmarking», een stimulans
beiden voor emissiereducties in het bedrijfsleven? (blz. 16)De Europese Commissie heeft op 8 maart 2000 een groenboek over emissiehandel
uitgebracht en stakeholders gevraagd hierop te reageren. De Nederlandse overheidsinbreng
wordt momenteel voorbereid door de ministers van EZ en VROM. Vertegenwoordigers
van het bedrijfsleven worden daarbij betrokken. Het groenboek gaat in op mogelijkheden
voor een eventueel emissiehandelsysteem met sectoren die ook deel uitmaken
van het benchmarking-convenant. Overigens wordt in het benchmarking-convenant
op termijn het onderwerp emissiehandel niet uitgesloten. De evaluatie van
het benchmarking-convenant in 2004 kan aangegrepen worden om het af te stemmen
op het EU klimaatbeleid. Emissiehandel kan een efficiënt instrument zijn
voor emissiereductie en daarmee een stimulans zijn voor het bedrijfsleven.
Een tweetal internationale oliebedrijven heeft intern reeds een emissiehandelsysteem
opgezet om reducties van CO2 te bewerkstelligen binnen de eigen vestigingen.45Is het juist dat de inzet van ontwikkelingsgelden voor
klimaatbeleid strijdig is met zowel het Kyoto Protocol als met afspraken in
OECD verband? (blz. 16)De inzet van ontwikkelingsgelden ter ondersteuning van ontwikkelingslanden
ten behoeve van het voorbereiden en uitvoeren van hun klimaatbeleid is in
zijn algemeenheid mogelijk, mits het betreffende ontwikkelingsland daaraan
voldoende prioriteit toekent. Het is daarbij wel zo dat het Kyoto Protocol
de onder het Klimaatverdrag door de zogenoemde Annex II landen (de rijke industrielanden)
aangegane verplichting heeft bevestigd om ontwikkelingslanden financieel bij
te staan bij bepaalde activiteiten, zoals activiteiten ter mitigatie van het
broeikaseffect en het opstellen van nationale rapportages. Dergelijke bijstand
dient gefinancierd te worden uit «new and additional financial resources».
Indien dergelijke bijstand gefinancierd zou worden uit bestaande ontwikkelingsgelden,
zou dat derhalve strijdig zijn met een verplichting aangegaan onder het Kyoto
Protocol. In OESO-verband is voorts afgesproken dat bijdragen aan de GEF,
het financiële mechanisme van het klimaatverdrag, voor niet meer dan
75% mogen worden meegeteld als ODA (Official Development Assistance).46Kan een schets worden gemaakt van een gewenst nalevingsregime?
Is de minister voorstander van een systeem van forse boetes? (blz. 16)Het Kabinet staat een sterk en veelomvattend nalevingsregime voor met
een faciliterende en een handhavingsfunctie. Een procedure voor het vaststellen
of een Partij voldoet aan de criteria om gebruik te mogen maken van de Kyoto-mechanismen
en daaraan te verbinden sancties zullen naar verwachting onderdeel uitmaken
van dit regime. De inzet van NL en de EU is dat wanneer Partijen hun doelstellingen
niet halen zij geconfronteerd moeten worden met een sanctie die een sterk
economische invloed heeft (boetes). Dit moet Partijen stimuleren op tijd hun
doelstellingen te realiseren.47Wat is het standpunt van de minister ten aanzien van
de optie, naar aanleiding van internationale kritiek, CDM uit ODA middelen
te halen, met uitzondering van het geld dat bestemd is voor capaciteitsopbouw?
(blz. 17)Het kabinet heeft inmiddels besloten om de emissiereducties onder het
CDM, die meetellen voor de Nederlandse doelstelling, niet uit ODA middelen
te financieren. Ontwikkelingsgelden zullen worden gebruikt voor samenwerking
met ontwikkelingslanden ten behoeve van voorbereiding en uitvoering van hun
klimaatbeleid, zoals dat in Hoofdstuk 8 van de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid
deel II wordt beschreven. § 3.5. Belangen bij de uitwerking van het Kyoto
Protocol48Volgens het Kyoto Protocol mogen de in Annex I opgenomen
partijen slechts een deel van hun verplichting realiseren door middel van
het gebruik van CDM (Kamerstukken II, 1999–2000, 27 089 (R 1652),
nr. 3, blz. 15). In de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid, deel II wordt gesteld
dat de EU voorstander is van een evenredige inspanning in binnen- en buitenland,
maar dat verschillende landen tegen een gekwantificeerde beperking van het
gebruik van de Kyoto-mechanismen zijn. In hoeverre valt voor 50% of meer gebruikmaken
van de Kyoto-mechanismen nog binnen het Kyoto Protocol? (blz. 18)In het Kyoto Protocol is geen kwantitatieve limiet gesteld aan het gebruik
van Kyoto-mechanismen. Aangegeven is dat het gebruik van de Kyoto-mechanismen
aanvullend moet zijn op nationaal beleid. Dit betekent dat ook 50% of meer
onder het Kyoto Protocol zou passen, tenzij de Conferentie van Partijen anders
beslist.49Er wordt gesteld dat de EU vindt dat Annex I-partijen
pas gebruik mogen maken van de Kyoto-mechanismen, als ze gebonden zijn door
het nog uit te werken nalevingsregime van het Kyoto Protocol. Wat wordt hier
bedoeld en waaruit zal het nalevingsregime vermoedelijk bestaan? (blz. 18)Zie vraag 4650.a.Welke reden heeft de EU om «sinks» vooralsnog
van het CDM uit te sluiten? Zal de minister het principiële standpunt
innemen dat «sinks» geen onderdeel horen te zijn van CDM? Zal
de minister in het eigen beleid aan dit principe vasthouden?De EU is van mening dat sinks niet onder het CDM vallen, overeenkomstig
de provisies van het Protocol, tenzij de Conferentie van de Partijen hierover
anders besluit. Reden hiervoor is dat de EU serieuze zorgen heeft ten aanzien
van het toepassing van sinks onder het CDM, in verband met de mogelijke schaal,
de onzekerheden en risico's die met sinks projecten samenhangen.Indien de Conferentie van de Partijen besluit om sinks wel mogelijk te
maken binnen het CDM dan zullen, wat de Nederlandse regering betreft, bovengenoemde
zorgen moeten worden weggenomen. Daarvoor zullen in het besluit extra criteria
voor sinksprojecten moeten worden opgenomen. Deze criteria zullen de integriteit
van het Kyoto Protocol en de kwaliteit en duurzaamheid van de eventuele sinks
projecten moeten waarborgen. Deze criteria hebben onder meer betrekking op:
aansprakelijk- heidsgaranties t.a.v. de permanentie van het project; de preventie
van of correctie voor weglekeffecten; beschikbaarheid van onafhankelijk verifieerbare
data en een gedegen en verifieerbaar meetsysteem; minimaal gelijke regels
als voor sinks in industrielanden en consistentie met de doelen en de «ecosysteembenadering»
van het Verdrag inzake Biologische Diversiteit en de Bossenverklaring van
Rio de Janeiro. Verder vindt de Nederlandse regering dat de stimulans om primair
emissies te reduceren ook onder, en door toepassing van, het CDM gehandhaafd
moet blijven. Indien sinks op acceptabele wijze opgenomen worden in het CDM,
hetgeen afhankelijk is van criteria, voorwaarden en aansprakelijkheidsgaranties voor sinks-projecten die nog opgesteld moeten worden, zal
Nederland sinks-projecten als optie betrekken bij de uitvoering van het CDM.50.b.Is de Minister bereid een plafond voor emissies in
het buitenland los te laten, ten gunste van mogelijke ratificatie door de
Umbrella-groep, waardoor de binnenlandse verplichtingen lager worden? (blz.
18)Het is belangrijk voor de EU dat er afspraken worden gemaakt over «supplementariteit».
In dit stadium van de onderhandelingen houdt de EU vast aan een kwantitatief
plafond op de Kyoto-mechanismen. Het doel hiervan is om te zorgen dat de industrielanden
voldoende nationaal beleid en maatregelen nemen. Door de nationale emissiereducties
kunnen de industrielanden de benodigde technologische sprong vooruit maken,
om op termijn verdergaande reducties aan te gaan. Het plafond van de EU is
een middel om het doel, nationaal klimaatbeleid, te stimuleren. Er zijn ook
andere middelen denkbaar om nationaal beleid te stimuleren.51Betekent het uitsluiten van «sinks» projecten
in het kader van CDM dat de «Face»-projecten niet mogen worden
meegerekend? Wat heeft dit voor gevolgen voor de «Face»-projecten
in Uganda en Ecuador? (blz. 18)De «Face» projecten zijn opgestart tijdens de Proeffase voor
Activities Implemented Jointly. Ze zijn destijds niet opgezet om onder het
CDM credits te genereren ten behoeve van het behalen van de Nederlandse reductiedoelstelling
onder het Kyoto Protocol. Wel is door onder meer de Face projecten veel nuttige
ervaring opgedaan die nu gebruikt wordt bij het invullen van de regels voor
JI en CDM. Het is vooralsnog de vraag of reeds gestarte projecten ook kunnen
kwalificeren voor het CDM. Deze vraag staat nog los van het uitsluiten van
sinks onder het CDM. Indien sinks worden uitgesloten van het CDM, dan zouden
Face-projecten, die in niet-Annex I landen plaatsvinden zoals de projecten
in Ecuador en Uganda, van creditering zijn uitgesloten. Indien sinks-projecten
van creditering onder CDM zijn uitgesloten, dan zal Face de voorgenomen uitbreiding
van het reeds aangeplante bos mogelijk niet afmaken en de monitoring van het
bos mogelijk staken. De stichting Face heeft inmiddels, onafhankelijk van
verdere besluitvorming in COP-verband over het al dan niet toestaan van sinks
in het kader van CDM, een begin met het laten certificeren van reeds aangeplante
bossen. Deze gecertificeerde koolstofvastleggingen worden aan geïnteresseerde
marktpartijen verkocht, zonder dat vaststaat of dit meetelt voor het bepalen
van de nationale emissiereductie doelstelling.52Hoeveel geld wordt voor adaptatie beschikbaar gesteld?
Is de minister bereid om, aanvullend op de bestaande afspraken, een adaptatiefonds
voor de gevolgen van klimaatverandering in ontwikkelingslanden in het leven
te roepen, welke uiteraard niet gevoed wordt door ODA-gelden? Wat voor effect
heeft een adaptatieheffing voor de prijsvorming van emissiereducties in ontwikkelingslanden
(CER's)? Is het mogelijk dat dit door kostenafwenteling averechts werkt voor
ontwikkelingslanden? (blz. 18–19)Het Kyoto Protocol voorziet in een heffing op investeringsprojecten onder
een CDM regime, met name ten behoeve van adaptatie. De hoogte en nadere modaliteiten
van deze heffing dienen nog te worden ingevuld. Naar verwachting krijgt dit
zijn beslag bij CoP-6 in november 2000. Nederland is er voorstander van dat
e.e.a. de vorm krijgt van een adaptatiefonds ten behoeve van
ontwikkelingslanden. De heffing voor adaptatie en administratieve kosten op
reducties onder het CDM zal de prijs van de CER's verhogen. De heffing is
echter niet de enige prijsvormende factor.Het is daarom thans nog een open vraag of de heffing averechts zal werken
voor ontwikkelingslanden, in de zin dat het CDM duurder wordt voor investeerders
in vergelijking met JI en emissiehandel. Het CDM heeft bijvoorbeeld als voordeel
ten opzichte van JI dat CDM-reducties vanaf 2000 tot aan de budgetperiode
meegeteld kunnen worden voor het voldoen aan de verplichting, in tegenstelling
tot JI en ET (2008 en 2012). Veel zal afhangen van de marginale kosten van
CER's in de verschillende ontwikkelingslanden ten opzichte van ERU's onder
JI en ten opzichte van emissies onder emissiehandel. ontwikkelingslanden geven
in internationaal verband aan dat er een «level playing field»
zou moeten bestaan tussen CDM en JI; het ene instrument moet niet systematisch
voordeliger zijn dan het andere. Zij streven er daarom naar om de regels en
procedures van JI en CDM vergelijkbaar van opzet te maken (zie ook vraag 23).53Waarop is het verzet gebaseerd van Annex I-landen,
tegen het streven naar een heffing voor JI en internationale emissiehandel?
(blz. 19)De instrumenten JI en ET zijn in het leven geroepen om Partijen met een
reductiedoelstelling gedeeltelijk de mogelijkheid te bieden om gezamenlijk
binnen het Annex 1 gebied emissies daar terug te dringen, waar dat kosteneffectief
kan. Door het opleggen van een heffing op JI en ET wordt deze samenwerking
minder aantrekkelijk gemaakt.54Op welke wijze zal ervoor worden gezorgd dat de invulling
van het internationale deel van de verplichtingen per land wordt geobjectiveerd?
Zal doorzichtigheid worden bereikt door openheid van de projecten en het certificatensysteem?
(blz. 19)Van alle gereduceerde emissies dient verslag te worden gedaan in de nationale
rapportages en emissie-inventarisaties. Er zijn door Partijen wel voorstellen
maar nog geen afspraken gemaakt over procedures voor het vastleggen van de
reductie-eenheden op een eenduidige manier, zodat eenvoudig de origine van
iedere reductie-eenheid valt af te leiden.55Hoe wordt de uitvoering van het Kyoto Protocol gehandhaafd?
Hoe gaat het monitoring- en verificatiesysteem eruit zien? Wordt er een boete
geheven als landen hun emissiereductie niet halen? (blz. 19)Het monitoring en verificatiesysteem ten behoeve van het Kyoto protocol
is nog in ontwikkeling. In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat de systematiek
die op dit moment wordt gehanteerd onder het Klimaatverdrag ook onder het
Kyoto Protocol van toepassing zal zijn. Voor het vaststellen van emissies
dienen de Annex 1 Partijen de richtlijnen te volgen zoals die door het IPCC
in 1996 zijn vastgesteld. Dit behelst in grote lijnen dat kwantitatieve gegevens
over activiteiten in een land (zoals hoeveelheid brandstofgebruik, productieniveaus,
aantallen dieren) worden vermenigvuldigd met emissiefactoren om tot emissies
per sector te komen. Onder het Kyoto protocol worden deze richtlijnen aangescherpt
(de zogenaamde «Good Practice guidance»; één van
de voorgenomen CoP-6 besluiten). Het te rapporteren detailniveau wordt aangescherpt.
Datzelfde geldt voor de te leveren informatie over de specifieke methoden
die landen hanteren.Doel is – zoals aangegeven in de Uitvoeringsnota deel II –
het vergroten van de transparantie, compleetheid, consistentie, vergelijkbaarheid
en betrouwbaarheid van door de Annex-1 Partijen aan te leveren
informatie over nationale emissies.Hoe deze richtlijnen uitwerken voor het vaststellen van emissiereducties
ten gevolge van het toepassen van de Kyoto-mechanismen is nog niet uitgekristalliseerd.
Wel is duidelijk dat de hiervoor toegepaste methoden consistent zullen moeten
zijn met de methodiek die wordt gehanteerd om de nationale emissies vast te
stellen. Wie of welke institutie de betreffende cijfers gaat verifiëren
is nog onderwerp van de onderhandelingen in de organen onder het Klimaatverdrag.
Het valt niet uit te sluiten dat een link wordt gelegd tussen de review/verificatie
van de emissie-inventarisaties van Annex 1 Partijen en de verificatie van
in te boeken emissiereducties door de inzet van de Kyoto-mechanismen. Zie
vraag 46 voor het nale- vingsregime.Hoofdstuk 4: De inzet van de mechanismen door Nederland§ 4.1. Inleiding56Kan een overzicht worden gemaakt van alle te nemen
maatregelen? Met welk Kyoto-mechanisme wil Nederland welk deel van de doelstelling
halen en wat zullen de kosten per instrument zijn? (blz. 20)De te nemen nationale maatregelen zijn vermeld in het eerste deel van
de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid. Er is nog geen onderverdeling gemaakt van
de emissiereducties in Mton per Kyoto-mechanisme. Ook is nog onbekend welke
kosten ieder mechanisme met zich zal meebrengen. Daarom wordt in eerste instantie
zowel ingezet op JI als op het CDM.57Zal Nederland ook samenwerken met landen die Kyoto
nog niet hebben geratificeerd en die niet voldoen aan de monitoring- en rapportageverplichting
voor JI en CDM? (blz. 20)Vooruitlopend op de ratificatie van de ontvangende landen (van JI- en
CDM-projecten) en op het voldoen van de monitoring- en rapportageverplichting
zal Nederland reeds projecten opzetten in deze landen, in de verwachting dat
deze landen op termijn wel zullen voldoen.58Wordt de Kamer betrokken bij de keuze van concrete
projecten en maatregelen, conform de procedure bij deel I? Hierbij werden
eerst de concrete opties uitgewerkt, daarna een politieke keuze gemaakt en
tot slot de maatregelen uitgevoerd. (blz. 20)De uitvoeringsnota Klimaatbeleid, deel I is van een geheel andere aard
dan deel II. Deel I handelt over in Nederland te nemen maatregelen, terwijl
in deel II wordt aangegeven volgens welke lijnen de Kyoto-mechanismen worden
ingezet. Het gaat daarbij in eerste instantie om het via bilaterale of multilaterale
weg verwerven van projectgebonden emissiereducties binnen de randvoorwaarden
die daar internationaal voor worden gesteld. Met betrekking tot het CDM zal
worden uitgegaan van de kwaliteitscriteria die uit CoP6 volgen. Wanneer deze
bekend zijn, kan worden bezien of Nederland hier aanvullende criteria aan
toe moet voegen. § 4.2. Ervaringen met het Proefprojecten Programma
voor Joint Implementation (PPP-JI)59Welke andere Europese landen hebben proefprojecten
in het kader van de Joint Implementation (JI) opgezet? Tot welke reducties
leidden deze proefprojecten en wat waren bij die projecten de kosten per ton
vermeden CO2-equivalenten? (blz. 20)In paragraaf 5.2 is aangegeven welke landen ook AIJ-programma's hebben
opgezet. Zweden, Noorwegen en Zwitserland hebben een beperkt aantal proefprojecten
uitgevoerd. Er is geen of gebrekkige informatie beschikbaar over de behaalde
reducties en de kosten per ton CO2. De beschikbare informatie betreft
voornamelijk schattingen op basis van haalbaarheidsstudies. Hieruit wordt
duidelijk dat projecten tussen enkele tonnen en enkele Megatonnen per jaar
kunnen besparen. De kosten lopen uiteen van enkele dollars per ton tot honderden
dollars per ton.60Welk percentage voor de koper wordt nagestreefd bij
JI en CDM? (blz. 20)Er wordt geen specifiek percentage nagestreefd. De uiteindelijke prijs
van een te verwerven emissiereductie is bepalend. Overigens zijn het bij de
ERUPT tender (die Economische Zaken heeft uitgeschreven om JI-reducties te
verwerven) de investeerders die moeten onderhandelen over de creditverdeling
met de overheid van het gastland.61Hoewel eind 1999 het PPP-JI beëindigd is, zal
Nederland het ontwikkelen van nieuwe proefprojecten in ontwikkelingslanden
voortzetten. Hoe zal dit gefinancierd worden? Door welk ministerie wordt de
financiering voor het verder ontwikkelen van proefprojecten betaald? (blz.
22)De ontwikkeling en financiering van nieuwe proefprojecten geschiedt onder
verantwoordelijkheid van de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking. Tot 1
augustus 2000 zijn nog nieuwe projecten in behandeling genomen. Dit naar aanleiding
van het verzoek, in het bijzonder van Afrikaanse landen, om proefprojecten
ook in 2000 voort te zetten.Financiering geschiedt uit de NLG 48 miljoen die aan het begin van het
ProefProjecten Programma Joint Implementation werd gealloceerd lastens het
OS budget.62Is het niet moeilijk om alle doelstellingen voor proefprojecten
in ontwikkelingslanden te realiseren? Wat wordt er bijvoorbeeld gedaan als
een project onvoldoende een klimaatprofiel heeft en puur is gericht op waterzuivering,
wat deels ook van belang is voor klimaatadaptatie? (blz. 22)In het kader van het ProefProjecten Programma Joint Implementation is
steeds gezocht naar projecten die zowel duurzame ontwikkeling als emissiebeperking
nastreven. Binnen Ontwikkelingssamenwerking worden voor alle proefprojecten
de gebruikelijke beoordelingscriteria toegepast. In de loop van het programma
is gebleken dat beide doelen goed samen kunnen gaan. Dit wil echter niet zeggen
dat de verdeling tussen ontwikkelingsrelevantie en klimaatrelevantie altijd
evenwichtig is. Sommige projecten zijn meer ontwikkelingsrelevant, bijvoorbeeld
een zonne-energie project in het Amazone gebied, maar scoren minder goed op
uitstoot beperking. Bij andere projecten ligt dit juist omgekeerd. § 4.3. Overwegingen bij de inzet van middelen63Als prijs een belangrijk uitgangspunt is voor reducties
in het buitenland, hoe worden lange termijn perspectieven dan meegenomen?
Is het bijvoorbeeld niet aannemelijk dat binnenlandse maatregelen op de korte
termijn duur zijn, maar op de lange termijn kosteneffectief? (blz. 22)Een algemene conclusie over de kosteneffectiviteit van binnenlandse en
buitenlandse reducties op korte en lange termijn kan niet worden getrokken,
aangezien de binnenlandse maatregelen en de daarmee samenhangende kosten per
gereduceerde ton CO2-equivalenten onderling zeer verschillend zijn.
Beoordeling van zowel binnenlandse als buitenlandse reducties, vindt plaats
op twee ijkmomenten, in 2002 en 2005. Als blijkt dat de emissie-ontwikkeling
en de prijs van binnenlandse en buitenlandse reducties significant afwijken
van de verwachtingen, zou dit kunnen leiden tot een bijstelling van het beleid.
Tijdens die ijkmomenten zal ook naar de lange termijn tot 2012 worden gekeken.64Wat zijn de kwaliteitscriteria bij de inzet van de
Kyoto-mechanismen? Wil de minister nog voor het zomerreces een afwegingskader
voor de kwalitatieve beoordeling van projecten voor JI en CDM aan de Kamer
sturen?Het kabinet hanteert naast kostenoverwegingen een aantal kwaliteitsoverwegingen
bij de inzet van de Kyoto-mechanismen. Voor de aankoop van reducties via Joint
Implementation is de Emission Reduction Unit Procurement Tender ontwikkeld.
De daarbij gehanteerde criteria betreffen naast de prijs uiteraard de haalbaarheid
van het project (technisch, financieel en qua organisatie), het reductiepotentieel
en het «commitment» van de aanbieder van de ERU's. Het project
behoort bij indiening te beschik- ken over een protocol waarin wordt beschreven
hoe de monitoring zal plaatsvinden. De uitgangssituatie van het project, de
baseline, moet gevalideerd zijn en het gastland dient een letter of approval
te hebben afgegeven. De emissiereducties moeten worden gecertificeerd door
een onafhankelijke certificeerder. Met betrekking tot het CDM zal worden uitgegaan
van de kwaliteitscriteria die uit CoP-6 volgen. Wanneer deze bekend zijn,
kan worden bezien of Nederland hier aanvullende criteria aan toe moet voegen.65Hoe verhoudt zich het uitgangspunt dat Kyoto-mechanismen
alleen worden ingezet, indien de in het buitenland gerealiseerde reducties
goedkoper zijn dan maatregelen in Nederland zich tot de keuze van het kabinet
om in ieder geval 50% van de nationale doelstelling via deze mechanismen te
willen invullen? Maakt het genoemde uitgangspunt een van tevoren vast te stellen
kwantitatieve doelstelling niet onmogelijk? (blz. 22)Het uitgangspunt is dat de regering zich committeert aan een binnenlandse
inspanning van 50%. Of de volgende 50% via de Kyoto-mechanis- men wordt gerealiseerd
is afhankelijk van het feit of het via de mechanismen goedkoper kan. Anders
kan de regering alsnog nieuwe nationale maatregelen nemen.66Deelt de minister de opvatting dat bijvoorbeeld duurzame
energie, decentrale opwekking, energiebesparing, opleiding en een verandering
van energie-infrastructuur kwalitatief beter zijn dan bijvoorbeeld eenmalige
investeringen in grootschalige technologieën en andere centrale en moeilijk te implementeren technologieën? Zo nee, waarom niet? Zo
ja, welke consequenties verbindt hij hier aan? (blz. 22)Om de Nederlandse klimaatdoelstelling te halen, zal Nederland vijf maal
25 mton emissiereducties moeten kopen via de Kyoto-mechanismen, uitgaande
van een maximale inzet van de Kyoto-mechanismen. Omdat de instrumenten en
de markten daarvoor nog niet volledig zijn ontwikkeld, wordt niet op voorhand
een keuze gemaakt tussen de verschillende mogelijkheden die het Kyoto Protocol
biedt om te komen tot emissiereducties. In het Proefprojectenprogramma Joint
Implementation (PPP-JI) worden reducties bijvoorbeeld gerealiseerd door middel
van energiebesparing, duurzame energie, brandstofwisseling, methaanreductie
en herbebossing.§ 4.4. Inzet van de middelen67Kan een overzicht worden gemaakt van de herkomst en
de bestemming van alle gelden? (blz. 24)Voor een overzicht van de herkomst en de bestemming van alle gelden verwijs
ik naar de betreffende passages in de HGIS nota.68Binnen de EU is behoorlijk veel kritiek geweest op
het inzetten van ODA- middelen voor CDM. Hoe denkt de minister deze kritiek
te ondervangen? (blz. 24)Inmiddels heeft het kabinet besloten CDM niet uit ODA te financieren.69Hoe denkt de minister over de mogelijkheid dat de koper
van reductieverplichtingen het risico draagt voor de werkelijk behaalde reducties,
met name als het om «sinks» gaat? (blz. 24)Indien het mogelijk wordt om sinksprojecten uit te voeren onder het CDM,
zal zeker moeten worden gesteld dat dergelijke projecten permanent aanwezig
blijven. Aansprakelijkheid van de koper voor een langere termijn is een van
de mogelijkheden.70Voor CDM waarmee reductieprojecten worden gecombineerd
met klimaatbreed ontwikkelingsbeleid, wordt in de huidige regeerperiode f 500
miljoen ingezet ten laste van ODA-middelen binnen HGIS, zoals afgesproken
in het regeerakkoord. Wordt hiermee Nederlands klimaatbeleid gevoerd via ontwikkelingslanden?
Wat is hiervan de logica? Waarom heeft de regering niet overwogen de inzet
van ODA middelen te beperken tot adaptatiemaatregelen? (blz. 24)In afwijking van hetgeen beschreven staat in de aan de Kamer aangeboden
Uitvoeringsnota, heeft het Kabinet inmiddels besloten om het CDM uit non-ODA-middelen
te financieren. Aanwending van ODA-middelen ten behoeve van adaptatie- en
andere maatregelen, zoals beschreven in hoofdstuk 8 van de Uitvoeringsnota,
blijft wel onverminderd van kracht. 71Bij de uitvoering van ontwikkelingsbeleid wordt uitgegaan
van de vraag van ontwikkelingslanden zelf, waardoor met de landen van de landenlijst
overleg gevoerd wordt over de sectoren die zij als prioritair aanwijzen. De
belangstelling en prioriteitsstelling voor nationaal klimaatbeleid in ontwikkelingslanden
zijn zeer beperkt. Toch wordt voor CDM in de huidige regeerperiode
f 500 miljoen gulden ingezet die deels gefinancierd worden uit ontwikkelingsgelden.
Is dit niet tegenstrijdig met elkaar? (blz. 24)In afwijking van hetgeen beschreven staat in de aan de Kamer aangeboden
Uitvoeringsnota, heeft het Kabinet inmiddels besloten om het CDM niet uit
ODA-middelen te financieren. Wel zullen ODA-middelen worden ingezet ter ondersteuning
van ontwikkelingslanden ten behoeve van het voorbereiden en uitvoeren van
hun klimaatbeleid. Dit staat beschreven in Hoofdstuk 8 van de nota. Het is
juist dat de intensivering van klimaatbeleid voor ontwikkelingslanden mede
wordt bepaald op basis van ownership en prioriteitstelling vanuit ontwikkelingslanden.
Op dit moment is de vraag uit ontwikkelingslanden voor ondersteuning op klimaatgebied
bescheiden.Hoofdstuk 5: Samenwerking met Annex I-landen: Joint Implementation§ 5.2. Het PPP-JI en projectervaring in Midden-
en Oost-Europa72Nederland heeft inmiddels afspraken gemaakt over «credit-sharing»
met Roemenië, Bulgarije, Rusland en Polen. Hebben andere landen eveneens
reeds «credit-sharing» afspraken gemaakt met deze landen? Zo ja,
hoe verhouden zich de Nederlandse afspraken tot die van andere landen? (blz.
26)Nederland loopt op het gebied van JI voorop. Er zijn nog weinig andere
landen die afspraken hebben gemaakt (Zwitserland en Zweden). De credit-sharing
afspraken die gemaakt zijn, zijn veelal gebaseerd op de relatieve investerings-inbreng
van de diverse betrokken partijen. Dat is ook de aanpak die Nederland in de
proeffase heeft gehanteerd. In de Emission Reduction Unit Procurement Tender
(ERU-PT) zal de investeerder zelf met het gastland de credit-sharing overeen
moeten komen.73Zijn andere EU lid-staten eveneens gebonden aan de
door het Ministerie van Economische Zaken ontwikkelde Europese aanbestedingsprocedure
(Emission Reduction Unit Purchasing Tender, oftewel ERUPT) voor de aankoop
van Emission Reduction Units (ERU's)? Zo ja, hoe kan het ministerie een Europese
regeling treffen? Zo nee, wat is dan de betekenis van de aanbestedingsprocedure?
Hoe is een en ander geregeld voor niet EU lid-staten? Ontstaat hier dezelfde
discussie als bij gebonden c.q. niet-gebonden ontwikkelingshulp? (blz. 28)Andere EU-lidstaten kunnen zelf bepalen hoe zij ERU's aankopen. De Nederlandse
regering heeft ervoor gekozen de ERU's aan te kopen via een Europese aanbestedingsprocedure
(ERU-PT). De ERU-PT staat open voor bedrijven uit – en projecten in –
alle zgn. Annex B landen (landen die zelf ook een klimaatdoelstelling hebben).
Op grond van EU- en WTO-regel- geving ten aanzien van overheidsopdrachten
is Nederland verplicht de ERU-PT open te stellen voor alle annex B landen
met uitzondering van Australië, Nieuw Zeeland, Monaco, Russische Federatie,
Oekraïne en Kroatië. Openstelling voor bedrijven uit de drie laatstgenoemde
landen is echter nodig om een Memorandum of Understanding over Joint implementation
met die landen mogelijk te maken. Door dan ook bedrijven uit Australië,
Nieuw Zeeland en Monaco toe te laten en dus ERU-PT open te stellen voor alle
annex B landen, wordt ERU-PT niet onnodig ingewikkeld. Daarnaast geeft het
openstellen van de ERU-PT voor bedrijven uit alle Annex B landen aan dat er
geen sprake is van oneerlijke concurrentie. Evenmin is eenzelfde
discussie als bij gebonden c.q. niet-gebonden ontwikkelingshulp te verwachten.74Indien een (Nederlands) bedrijf een bedrijf in Oost-Europa
koopt en zodanig saneert dat (aanzienlijk) minder broeikasgassen worden uitgestoten,
mag deze reductie dan verkocht worden aan de Nederlandse overheid, zodat deze
op de Nederlandse verplichting in mindering mag worden gebracht? In hoeverre
moet de projectomschrijving eerst zijn goedgekeurd en in hoeverre kan de winst
alsnog ex-post worden verrekend? (blz. 28–29)Een bedrijf dat een project heeft ontwikkeld, dat voldoet aan alle JI-cri-
teria, kan de gerealiseerde reducties verkopen aan een kopende Annex B Partij.
Volgens de door Nederland opgestelde procedure ERU-PT kan elk bedrijf uit
een Annex B-land een JI-project indienen. Het project zal ter goedkeuring
aan het gastland worden voorgelegd. Slechts bij een positief oordeel van het
gastland zal het project doorgaan naar de tweede fase van de aanbestedingsprocedure
en mogelijk leiden tot een contract. De Nederlandse overheid koopt dan de
ERU's en zal die in mindering bren- gen op de Nederlandse verplichting. Deze
aan Nederland overgedragen ERU's worden anderzijds opgeteld bij de klimaatverplichting
van het gastland.75Hoe wordt voorkomen dat JI-projecten vastlopen in de
internationale bureaucratie? (blz. 28–29)Binnen de EU is de Nederlandse inbreng omtrent JI erop gericht, dat enkel
de noodzakelijke regels opgesteld dienen te worden om de echtheid van de reducties
te waarborgen. Uitgangspunt daarbij is dat gezien het feit dat JI plaatsvindt
tussen landen met elk een klimaatdoelstelling (Annex B landen) de JI-regels
over bijvoorbeeld het opstellen van de baselines, het verplicht valideren
en verifiëren van projecten beperkt kunnen blijven. Immers het gastland
heeft er geen belang bij dat niet-gerealiseerde reducties worden overgedragen
aan een ander land, omdat de eigen klimaatdoelstelling met eenzelfde hoeveelheid
afneemt. Dat tekort aan reducties zal het gastland waarschijnlijk in de budgetperiode
2008/2012 dan zelf alsnog tot stand moeten brengen, afhankelijk van de afspraken
die over juridische aansprakelijkheid van de (ver)kopende partij ten aanzien
van credit-overdracht gemaakt worden tijdens CoP-6.§ 5.4. Validatie en certificatie76Gedurende het PPP-JI was de registratie van de reductieprojecten
een taak van het Joint Implementation Registration Centre (JIRC). Dit bureau
was een samenwerkingsverband tussen Senter en KEMA en het contract is per
31 december 1999 afgelopen. Zou een nieuwe validatie-instelling geen internationale
instelling moeten zijn, zeker nu de taakstelling meer moet gaan lijken op
normale certificeringsactiviteiten? (blz. 29)Het is wenselijk dat onafhankelijke instellingen projecten gaan valideren
en certificeren. Omdat het JIRC een samenwerkingsverband was tussen Senter
(agentschap van EZ) en Kema en dus niet onafhankelijk was, is besloten het
JIRC niet langer voort te laten bestaan. In het kader van het lopende AIJ
proefprojecten programma laat EZ nu vijf internationaal actieve certificeringsinstellingen
AIJ projecten valideren om hen op die wijze ervaring op te laten doen met
validatie van projecten, hetgeen ook voor de ontwikkeling van JI en CDM van
belang is. Daarnaast wordt gewerkt aan het internationaal accrediteren
van de richtlijnen voor validatie en certificatie, waarbij zoveel mogelijk
wordt aangesloten op bestaande internationaal geaccepteerde normen en procedures.§ 5.5. Groenfinanciering buitenland77Wat zijn de huidige knelpunten van de regeling Groenfinanciering?
(blz. 30)Het voornaamste knelpunt was de verandering in het belastingstelsel waardoor
de voordelen van de groenregeling voor projecteigenaren en beleggers onzeker
waren geworden. Hierdoor is tijdelijk het aanbod van geld teruggevallen en
daarmee zijn de mogelijkheden om nieuwe projecten te financieren verminderd.
Er is gekozen voor een oplossing door middel van een extra fiscale aftrekpost.
De verwachting is dat hiermee herstel in het geldaanbod zal plaatsvinden.78Kunnen bedrijven altijd gebruik maken van groeifinanciering
als hun investeringen leiden tot, grote, emissiereducties van broeikasgassen?
(blz. 30)Bedrijven hebben verschillende mogelijkheden onder de groenregeling om
de emissies van broeikasgassen te verminderen. In het binnenland via duurzame
energie en via projecten die betrekking hebben op stadsverwarming, CO2-distributie en natuurprojecten. In Centraal- en Oost-Europa kwalificeren
projecten die als JI-projecten zijn aangemerkt. Dit aantal is tot op heden
beperkt gebleven omdat deze projecten voorheen 100% gesubsidieerd werden.
Ook duurzame energieprojecten in ontwikkelingslanden en op de Antillen kwalificeren.
Zo zijn projecten in China, Bolivia en Antillen hieruit medegefinancierd.
In alle gevallen, behalve duurzame energie, moet het gaan om hoogwaardige
projecten die in het betrokken land niet gangbaar zijn.§ 5.6. Multilaterale samenwerking: het PCF van
de Wereldbank79De Wereldbank schat dat een ton CO2-equivalenten
tussen $ 5,– en $ 10,– kost. In 2002 zal Nederland f 300
miljoen voor CDM-projecten ten laste van ODA-middelen brengen. Bij een gemiddelde
prijs van $ 7,50 per ton CO2-equivalenten wordt dan meer dan
driekwart van de 25 Mton die in het buitenland gerealiseerd mag worden met
ODA-middelen bereikt. Is dit juist? Zo ja, wat is de reactie van de minister
hierop? (blz. 30)De schatting van de Wereld Bank, dat de emissiereducties via het Prototype
Carbon Fund tussen de 5 en de 10 US$ waard zullen zijn, is gebaseerd op veronderstellingen
t.a.v. de werking van JI en het CDM. De Wereldbank garandeert Nederland overigens
niet dat de prijs van credits ook binnen de aangegeven range valt. Er moet
dus rekening mee gehouden worden dat de projecten duurder kunnen uitvallen.
In afwijking van hetgeen is beschrevenin de Uitvoeringsnota beschreven zullen
geen ODA-middelen worden ingezet om de Nederlandse reductiedoelstelling te
realiseren. Hoofdstuk 6: Samenwerking met Annex I-landen: Internationale
Emissiehandel§ 6.3. Emissiehandel tussen bedrijven80In hoeverre kan Nederland zich bij een nationaal emissiehandelssysteem
in Denemarken en het Verenigd Koninkrijk aansluiten? Welke initiatieven worden
in EU-verband ontwikkeld? (blz. 31)Inmiddels wordt in een aantal EU-landen, waaronder Denemarken en het Verenigd
Koninkrijk, gewerkt aan het opzetten van een nationaal emissiehandelssysteem.
Ook in Nederland zullen de mogelijkheden van emissiehandel worden onderzocht.
Daarbij zal goed worden gekeken naar mogelijkheden voor interactie tussen
de verschillende nationale emissie-handelsystemen. De Europese Commissie heeft
een groenboek opgesteld over een Europees emissiehandelsysteem, dat in de
Milieuraad is gepresenteerd. Zie verder het antwoord op vraag 44.Hoofdstuk 7: Samenwerking met non-Annex I-landen: het
CDM§ 7.2. Ervaringen met AIJ81Is de minister bereid ten aanzien van CDM te werken
met een positieve lijst van projecten een maatregelen en deze ter bespreking
voor te leggen aan de Kamer? Is de minister voorstander van een lijst met
«positieve» klimaattechnologieën op internationaal niveau,
waarbij de export van kennis over klimaat- en milieuonvriendelijke technologieën
(kolen, kernenergie, waterkracht) aan banden wordt gelegd? Is de minister
bereid een dergelijke «positieve» lijst op internationaal niveau
te promoten? (blz. 33, blz. 39)Zie vragen 28 en 58.82Welke zijn de dertien landen uit de projectenportefeuille
van het ontwikkelingssamenwerkingsdeel van de PPP-JI? Staan deze landen ook
op de milieulijst van het ministerie van Buitenlandse Zaken? Hoeveel bedraagt
de projectenportefeuille, uitgedrukt in geld? (blz. 33)De dertien landen zijn Bangladesh, Bolivia, China, Costa Rica, Ghana,
Honduras, India, Peru, Senegal, Uganda, Vietnam, Zuid Afrika en Zambia. Projecten
in deze landen bevinden zich in verschillende fasen van ontwikkeling. Activiteiten
in deze landen vallen binnen het huidige «landenbeleid» van Ontwikkelingssamenwerking.
De financiële bijdrage uit het ProefProjecten Programma Joint Implementation
aan deze projecten bedraagt op dit moment rond de 35 miljoen gulden. Omdat
in alle gevallen slechts een deel van de totale investeringskosten wordt gefinancierd,
vallen de totaal gegenereerde investeringen hoger uit: naar schatting 190
miljoen gulden.83Hoe ziet de verdeling van de emissiereducties eruit?
Is deze altijd hetzelfde of is het onderwerp van onderhandelingen? (blz. 33)Conform internationale afspraken kunnen via proefprojecten behaalde reducties
voor het jaar 2000 in ieder geval niet worden meegeteld voor het realiseren
van de Kyoto-reductiedoelstellingen. Tijdens de AIJ proeffase heeft Nederland
met partnerlanden al wel ervaring opgedaan met een pro-forma
verdeling van de emissiereducties. Deze is inderdaad voorwerp van onderhandeling.
Met een aantal partnerlanden is per AIJ-project onderhandeld, waarbij men
uitkwam op een bepaald percentage of een verdeling naar rato van de investeringen.Afspraken waren bedoeld om ervaring op te doen met de verdeling van credits
en om te onderzoeken of landen voor JI/CDM projecten in principe de bereidheid
hebben om de behaalde emissiereducties met Nederland te delen.Zie ook antwoord op de vraag 60.84Een cruciaal element van CDM is het ontwikkelingsaspect.
Laat het ontwikkelingssamenwerkingsdeel van de PPP-JI op dat punt een substantieel
verschil zien met de overige PPP-JI? (blz. 33)Proefprojecten in het ontwikkelingssamenwerkingsdeel van het PPP-JI worden
beoordeeld conform de ontwikkelingscriteria die voor alle OS- projecten gelden.
Ook wordt voor elk project overleg gevoerd met de overheid van het gastland
over de wijze waarop het project past in de ontwikkelings- en milieuprioriteiten
van het land.Gelet op de sectoren en technologieën die aan de orde komen in de
twee delen van het PPP-JI, zijn de verschillen niet groot. Wel kan gesteld
worden dat bij projecten met ontwikkelingslanden meer gezocht is naar een
balans tussen klimaat- en ontwikkelingsrelevantie. Dit betekent dat er binnen
deze proefprojecten over het algemeen nog meer aandacht is voor inkadering
in de prioriteiten van het gastland, participatie van belanghebbenden, overdracht
van kennis en opbouw van capaciteit. Ook is een aantal rurale projecten gefinancierd
waar de ontwikkelingsrelevantie duidelijk de overhand had op de klimaatrelevantie.85Bij welke landen bedraagt de ontwikkelingshulp meer
dan 0.7% van het Bruto Binnenlands Product (BBP) en bij welke landen bedraagt
het meer dan 0.8%? (blz. 33)Voor 1998 (het meest recente jaar waarover gegevens beschikbaar zijn)
waren de cijfers als volgt voor landen met een percentage boven de 0,7% (uitgedrukt
als % ODA van het BNP).Denemarken 0,99%;Noorwegen 0,91%;Nederland 0,80%;Zweden 0,72%.86Wat is de reden dat de ervaring met AIJ-projecten op
het Afrikaanse continent duidelijk achter loopt bij andere regio's? (blz.
33)De beperkte ervaring op het Afrikaanse continent heeft voornamelijk te
maken met het karakter van de proefprojecten. Proefprojecten zijn investeringsprojecten
in «vervuilende» sectoren, veelal met deelname van het bedrijfsleven.
Veel bedrijven zijn terughoudend waar het gaat om investeringsbeslissingen
in ontwikkelingslanden, en dan speciaal in Afrikaanse landen.Een tweede reden is dat veel Afrikaanse landen zich aan het begin van
de proefperiode kritisch hebben opgesteld ten opzichte van de proefprojecten.
Hun opstelling is nu beduidend anders. Veel Afrikaanse landen willen nu wel
ervaring opdoen met proefprojecten, om straks beter te kunnen profiteren van
het CDM. § 7.3. Het Clean Development Mechanism87Deelt de minister de mening dat kernenergie geen enkele
rol kan spelen binnen CDM? Hoe kijkt de minister aan tegen kolencentrales
en grootschalige waterkracht als onderdeel van CDM? (blz. 34)Zie vraag 28.88Hoe wordt de fundamentele onzekerheid van CDM, dat
het altijd zeer moeilijk zal blijven te bepalen of de afgesproken vermijding
van emissies gehaald is, omdat het nauwelijks mogelijk is achteraf een inschatting
te maken van het energieverbruik zonder CDM-projecten, ondervangen? (blz.
34)Met deze vraag worden de onzekerheden met betrekking tot de uitgangssituatie
van CDM-projecten (baselines) aan de orde gesteld. Deze onzekerheden kunnen
worden verminderd door heldere criteria vast te stellen waaraan baselines
dienen te voldoen. Daarnaast kan een handboek worden opgesteld voor het vaststellen
van baselines. De reducties middels het CDM dienen vervolgens te worden gecertificeerd
om er zeker van te zijn of ze voldoen aan de gestelde criteria en regels.Hoofdstuk 8: Samenwerking met non-Annex I-landen: klimaatbeleid§ 8.1. Inleiding89Wat wordt bedoeld met het begrip «equity»?
(blz. 34)Eerlijke verdeling van lasten en baten tussen alle landen die partij zijn
bij het Klimaatverdrag en het Kyoto Protocol. Zie ook 96.90Wat wordt bedoeld met capaciteitsopbouw? (blz. 36)Met capaciteitsopbouw in ontwikkelingslanden wordt, in de context van
het Klimaatverdrag, bedoeld een continu proces gericht op het versterken of,
zo nodig, opzetten van relevante organisaties en instituties, alsmede het
trainen van mensen, met het doel deskundigheid op te bouwen op alle gebieden
relevant voor de uitvoering van het Klimaatverdrag. In veel ontwikkelingslanden
ontbreekt het thans nog aan de nodige capaciteit op dit gebied. Het kan daarbij
gaan om overheden, het particuliere bedrijfsleven, NGO's en/of wetenschappelijke
instellingen.91Wanneer kan de Kamer de handleiding voor de ontwikkeling
van klimaatbeleid tegemoet zien? (blz. 36)De intensivering van het klimaatbeleid met ontwikkelingslanden, zoals
dat in Hoofdstuk 8 van de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid deel II wordt beschreven,
zal verder geconcretiseerd worden ten behoeve van de bilaterale samenwerking
met ontwikkelingslanden. Met deze concretisering is recent een aanvang gemaakt.
De bedoelde «handleiding» zal tot stand komen in een consultatieproces
met de betrokken ambassades en zal zeer praktisch van aard zijn. De handleiding
zal naar verwachting eind 2000 gereed zijn. § 8.3. Adaptatie92Nederland is voornemens ontwikkelingslanden te steunen
bij het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering. In hoeverre kan zij
dit doorzetten als ontwikkelingslanden zelf dit niet als prioriteit hebben
aangemerkt en het ook niet hebben laten terugkomen in hun sectorkeuze binnen
het ontwikkelingsbeleid? Met andere woorden, hoe wil de minister omgaan met
het uitgangspunt van «ownership»? (blz. 38, blz. 41)Veel landen hebben in het kader van de klimaatonderhandelingen aangegeven
dat aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering («adaptatie»)
en capaciteitsversterking op klimaatgebied voor hen hoge prioriteit hebben.
Hierop inhakend zal in het kader van de bilaterale ontwikkelingssamenwerking
met deze landen worden besproken of en hoe het land samen wil werken op deze
gebieden.Het is wel zo dat eventuele samenwerking op deze gebieden niet mogelijk
is buiten de sectorkeuze. Zie ook vraag 71 en 94.93Hoe wordt handen en voeten gegeven aan het bosbeheer,
aangezien dit van belang is voor mitigatie? Is de minister bereid te werken
met ecoregio's, aangezien bossen vaak grensoverschrijdend zijn? (blz. 39)De Nederlandse regering heeft zich wat betreft het internationale bosbeleid
tot doel gesteld de bescherming en het duurzaam beheer van alle bossen te
bevorderen. Een voorbeeld van een concrete uitwerking van duurzaam bosbeheer
is te vinden in de notitie «Houtcertificering en duurzaam bosbeheer»1. Deze notitie gaat in op de duidelijke samenhang tussen
de minimum eisen die aan certifcaten van duurzaam beheerd hout worden gesteld
en het beleid gericht op de bevordering van duurzaam bosbeheer.Ook het beleid van de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking is, onder
meer, gericht op duurzaam participatief beheer van (tropische) bossen. Voor
dit beleid wordt jaarlijks 150 miljoen gulden uitgetrokken.Overigens zijn bossen niet alleen van belang voor mitigatie van klimaatverandering,
maar ook voor adaptatie aan klimaatverandering. Zo spelen bossen een belangrijke
stabiliserende rol in het opvangen van de gevolgen van klimaatverandering.§ 8.4. Mitigatie94Hoe verhoudt het uitgangspunt van «ownership»
van het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid zich met de opmerking dat de belangstelling
en prioriteitstelling voor nationaal klimaatbeleid in ontwikkelingslanden
zeer beperkt zijn? Welke gevolgen heeft dit voor het vooraf door het kabinet
vastgestelde absolute doel voor flexibele instrumenten en het CDM-aan- deel
hierin? (blz. 40)Veel landen hebben in het kader van de klimaatonderhandelingen aangegeven
dat aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering («adaptatie»)
en capaciteitsversterking op klimaatgebied voor hen hoge prioriteit hebben.
Hierop inhakend zal in het kader van de bilaterale ontwikkelingssamenwerking
met deze landen worden besproken of en hoe het land samen wil werken op deze
gebieden. Het is wel zo dat eventuele samenwerking op deze gebieden niet mogelijk
is buiten de sectorkeuze.Voor wat betreft het tweede gedeelte van de vraag diene dat, in afwijking
van hetgeen beschreven staat in de aan de Kamer aangeboden Uitvoeringsnota,
het Kabinet inmiddels besloten heeft om het CDM niet uit ODA-middelen te financieren.
Zie ook vraag 71 en 92.Bijlage I Hoofdlijnen van het OS-beleid, bijlage bij hoofdstuk
795In de nota wordt gesteld dat sectorale benadering een
grote inzet van de Posten vergt. Betekent dit dat de Posten extra capaciteit
krijgen en uitgebreid worden met sectorspecialisten, bijvoorbeeld op het gebied
van milieu? (blz. 41)Bij de verdeling van de capaciteit op de posten moet met een veelheid
van factoren rekening gehouden worden. Het belang dat aan milieu wordt gehecht
binnen een bilaterale samenwerking, bepaalt mede de benodigde capaciteit.96Wat is het standpunt van de minister ten aanzien van
het «equity» beginsel dat alle wereldburgers in principe een gelijk
aandeel aan CO2-emissies verdienen, op basis waarvan in een duurzame
wereld de ruimte voor elke wereldburger circa 1,7 ton CO2 per jaar
is? Hoe plaatst de regering dit beginsel tegenover de «grandfather»
opstelling die uitgaat van de emissie in 1990? (blz. 41)In het Kyoto Protocol zijn de verplichtingen voor emissiereducties afgesproken
voor de Annex I landen (OESO en Centraal en Oost Europa). Ontwikkelingslanden
hebben daarbij in het geheel geen kwantitatieve verplichting gekregen. Het
Kyoto Protocol is echter pas een eerste stap op weg naar een verlaging van
mondiale emissies van broeikasgassen. Onderzoek naar de verschillende opties
voor een mondiale verdeling van de benodigde verdergaande reducties in toekomst
zal onderdeel zijn van de voorbereiding van nationaal en internationaal overleg
hierover, dat conform het Kyoto-protocol in ieder geval in 2005 zal starten.
(Zie ook vraag 89.) XNoot1Samenstelling: Leden: Reitsma (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA),
Van Middelkoop (GPV), Feenstra (PvdA), Verbugt (VVD), Poppe (SP), Duivesteijn
(PvdA), Crone (PvdA), Augusteijn-Esser (D66), Klein Molekamp (VVD), Hofstra
(VVD), ondervoorzitter, Eisses-Timmerman (CDA), Th. A. M. Meijer (CDA), Luchtenveld
(VVD), Van Wijmen (CDA), Van der Steenhoven (GroenLinks), Van der Staaij (SGP),
Ravestein (D66), Oplaat (VVD), Kortram (PvdA), Van der Knaap (CDA), Van Gent
(GroenLinks), Udo (VVD), Waalkens (PvdA) en Schoenmakers (PvdA).Plv. leden: Leers (CDA), Dijksma (PvdA), Stellingwerf (RPF), Valk (PvdA),
Essers (VVD), De Wit (SP), Van Heemst (PvdA), De Boer (PvdA), Scheltema-de
Nie (D66), Van Beek (VVD), Geluk (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Schreijer-Pierik
(CDA), Blok (VVD), Biesheuvel (CDA), M. B. Vos (GroenLinks), Van 't Riet (D66),
Giskes (D66), Niederer (VVD), Vacature (PvdA), Van den Akker (CDA), Halsema
(GroenLinks), Snijder-Hazelhoff (VVD), Hindriks (PvdA) en Spoelman (PvdA).XNoot1Aan de Tweede Kamer gestuurd per brief van Minister van Buitenlandse zaken
met kenmerk DN 971188, d.d. 12 maart 1997. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26603-31.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl