Vaststelling begroting van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2004; Brief minister en staatssecretaris over omvang en samenstelling van de Nederlandse krijgsmacht
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29200-X, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

23-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29200-X nr. 4

16-09-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOP WEG NAAR EEN NIEUW EVENWICHT: DE KRIJGSMACHT IN DE
KOMENDE JARENInleidingInhoudsopgave1. De financiële situatie bij DefensieIntensiveringen (bedragen x € 1 miljoen, afgerond
op € 1 miljoen nauwkeurig)Taakstellingen (bedragen x € 1 miljoen, naar
beneden afgerond op € 5 miljoen nauwkeurig)Herschikkingen (bedragen x € 1 miljoen, afgerond
op € 5 miljoen nauwkeurig)Ingrepen: taakstellingen + herschikkingen (bedragen x € 1
miljoen, afgerond op € 5 miljoen nauwkeurig)Belegging totaal ingrepen (bedragen x € 1 miljoen,
indicatief)2. Strategische plaatsbepaling: de internationale veiligheidssituatie
en onze defensie-inspanning3. De internationale inbedding van de krijgsmachtNavoEuropese UnieBilaterale en multilaterale samenwerking4. De nationale inbedding van de krijgsmacht5. De veranderingen van militair-operationele aard6. Grondslagen voor keuzes: hoofdtaken, ambitieniveau,
internationale behoefteDe hoofdtaken van de krijgsmacht in nieuw perspectiefHet herziene ambitieniveauDe veranderende internationale behoefte7. Van overwegingen naar maatregelenZEESTRIJDKRACHTENLANDSTRIJDKRACHTENLUCHTSTRIJDKRACHTENKONINKLIJKE MARECHAUSSEE8. Doelmatigheidsmaatregelen9. VervolgactiviteitenTen slotteOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29200-X, nr. 4 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29200-X, nr. 4 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29200-XToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 111 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 200 XVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie
(X) voor het jaar 2004nr. 4BRIEF VAN DE MINSTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 september 2003OP WEG NAAR EEN NIEUW EVENWICHT: DE KRIJGSMACHT IN DE
KOMENDE JARENInleidingDeze brief behelst vergaande maatregelen die de omvang en de samenstelling
van de Nederlandse krijgsmacht in de komende jaren grondig zullen veranderen.
De maatregelen moeten leiden tot een nieuw evenwicht tussen de taken van de
krijgsmacht en de middelen die daarvoor beschikbaar zijn, zodat de krijgsmacht
betaalbaar blijft en er voldoende ruimte is voor de benodigde investeringen.
Hiertoe zullen onder meer de exploitatielasten worden teruggedrongen en tal
van maatregelen worden getroffen om de doelmatigheid verder te vergroten.
Ook is het onvermijdelijk gebleken operationele capaciteiten te verminderen
en in enkele gevallen af te stoten. Als gevolg van deze en andere maatregelen
zal het krijgsmachtbrede investeringspercentage de komende jaren worden verhoogd
tot minimaal twintig. Het gaat echter nadrukkelijk niet alleen om de verwerking
van bezuinigingen. Ook in andere opzichten is een nieuw evenwicht binnen de
krijgsmacht geboden. Overeenkomstig de uitdrukkelijke wens van de Navo zal
voorrang worden verleend aan kwaliteit boven kwantiteit. Ten koste van de
omvang van de krijgsmacht en het aantal hoofdwapensystemen – fregatten,
tanks, jachtvliegtuigen, enzovoort – worden de inzetbaarheid van militairen
en de effectiviteit van wapensystemen vergroot. De maatregelen in deze brief
waarborgen een geloofwaardige bijdrage van de Nederlandse krijgsmacht aan
de internationale vrede en veiligheid in de komende jaren.In onze brief van 30 juni jl. (kamerstuk 28 600 X, nr. 49)
schetsten wij de hoofdlijnen van de toekomstige krijgsmacht. Een nieuw evenwicht
is nodig tussen de taken van de krijgsmacht en de beschikbare middelen. Ook
de ontwikkelingen in de internationale veiligheidssituatie en veranderingen van militair-operationele aard geven aanleiding tot aanpassing
van onze krijgsmacht. Ingrijpende maatregelen zijn onvermijdelijk om de bezuinigingen
van de afgelopen jaren te verwerken én om ruimte te scheppen voor noodzakelijke,
nieuwe investeringen. Ook uit de Najaarsbrief van november 2002 (28 600
X, nr. 10) was al gebleken dat dergelijke ingrepen onontkoombaar zijn
om de bezuinigingen in het Strategische Akkoord te behalen. In de brief van
30 juni jl. kondigden wij aan de Tweede Kamer op de derde dinsdag van
september een uitgebreide brief te sturen waarin de ingrepen in hun beleidsmatige
en politieke context worden toegelicht. Deze brief, die in het kabinet is
besproken, ligt nu voor u.De maatregelen in deze brief zijn volledig verwerkt in de ontwerpbegroting
van Defensie voor het jaar 2004. Bij de samenstelling van het in deze brief
gepresenteerde pakket aan maatregelen hebben wij vanzelfsprekend de moties
betrokken die de Tweede Kamer bij de behandeling van de defensiebegroting
2003 heeft aanvaard. Tevens hebben wij goede nota genomen van de aanbevelingen
van de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV)1
en het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO)1
inzake de mogelijkheden en de beperkingen van de internationale militaire
samenwerking. Op verschillende plaatsen in de brief komen beide rapporten
kort aan de orde en de bijlage bij deze brief bevat de uitgebreide regeringsreactie.
De brief eindigt met een lijst van afkortingen.De verwerking van omvangrijke bezuinigingen stelt Defensie de komende
jaren voor een forse uitdaging, waarbij ingrijpende keuzes met pijnlijke gevolgen
voor een aanzienlijk deel van het personeel onontkoombaar zijn gebleken. Bovenop
de al in de Najaarsbrief aangekondigde reductie van 4 800 functies in
het kader van het Strategisch Akkoord uit 2002, zullen nog eens 3 800
functies komen te vervallen. Als hierbij worden opgeteld eerder begonnen interne
reorganisaties (900) en de terugdringing van de overschrijding van de begrotingssterkte
2003 (2200), gaat het in totaal om de reductie van 11 700 functies. Voordat
het einddoel, een gezonde organisatie die het personeel uitdagingen en perspectief
biedt, is bereikt, wordt op iedereen dan ook opnieuw een beroep gedaan om
alle veranderingen positief tegemoet te treden. Wij beseffen dat dit moeilijk
zal zijn, want de veranderingen die op til staan, zullen tot in de verste
hoeken van de organisatie voelbaar zijn. Als werkgever zal Defensie zich tot
het uiterste inspannen om haar mensen, zowel zij die de organisatie verlaten
als zij die blijven, hierover zorgvuldig te informeren en de benodigde aandacht
te geven.De personele gevolgen van alle maatregelen zijn beschreven in een afzonderlijke
brief die tegelijkertijd met deze brief naar de Tweede Kamer is gestuurd.
Overeenkomstig de toezegging van de staatssecretaris tijdens de behandeling
van de defensiebegroting 2003, wordt de Kamer in de Personeelsbrief ook uitvoerig
ingelicht over het algemene personeelsbeleid in de komende jaren. Om die reden
beperkt deze brief zich tot een korte beschrijving van de personele gevolgen
per maatregel.Het is duidelijk dat er bij Defensie in deze kabinetsperiode zeer veel
verandert. De vergaande aanpassing van de topstructuur van Defensie, waarover
u op 28 mei jl. bent ingelicht, resulteert in een krijgsmacht waarin
het onderscheid tussen krijgsmachtdelen verder vervaagt en de gezamenlijkheid
voorop staat. Deze brief zet de koers uit naar een kleinere, maar kwalitatief
hoogwaardige en volledig inzetbare krijgsmacht die uitvoering kan blijven
geven aan het actieve veiligheidsbeleid van ons land en die de aansluiting
bij onze belangrijkste bondgenoten mogelijk maakt.InhoudsopgaveAchtereenvolgens komen in deze brief aan de orde:1. de financiële situatie bij Defensie;2. strategische plaatsbepaling: de internationale veiligheidssituatie
en onze defensie-inspanning;3. de internationale inbedding van de krijgsmacht;4. de nationale inbedding van de krijgsmacht;5. de veranderingen van militair-operationele aard;6. de grondslagen voor keuzes: hoofdtaken, ambitieniveau, internationale
behoefte;7. van overwegingen naar maatregelen;8. doelmatigheidsmaatregelen;9. vervolgactiviteiten.1. De financiële situatie bij DefensieIn deze paragraaf wordt de financiële situatie bij Defensie beschreven,
waarbij wordt ingegaan op intensiveringen, taakstellingen en herschikkingen.
Er zijn aan het defensiebudget de afgelopen jaren enkele intensiveringen toegekend.
Deze hebben respectievelijk betrekking op terrorismebestrijding, op het Europees
veiligheids- en defensiebeleid (EVDB) en op de verbetering van de inzetbaarheid
van de krijgsmacht voor vredesoperaties. Deze intensiveringen stellen Defensie
in staat te investeren in nieuwe capaciteiten. Zij zijn bestemd voor de uitvoering
van specifieke projecten, waarop de brief verderop ingaat. De onderstaande
tabel vat deze intensiveringen samen.Intensiveringen (bedragen x € 1 miljoen, afgerond
op € 1 miljoen nauwkeurig) 200320042005200620072008 Terrorismebestrijding (Nota van Wijziging op begroting 2002)201818181818 EVDB (Strategisch Akkoord)103040505050Verbetering inzetbaarheid voor vredesoperaties (Hoofdlijnenakkoord) 305080100100Totaal3078108148168168De aanvankelijke toezegging om deze brief reeds dit voorjaar te sturen,
kon niet gestand worden gedaan vanwege de zorgwekkende financiële situatie
bij Defensie (brief van 12 maart 2003, nr. def0300035). Deze situatie
heeft Defensie gedwongen tot drastische ingrepen in de organisatie, het vertrek
van een aanzienlijk deel van het personeel en de afstoting van modern materieel.
Het spreekt vanzelf dat de omvang, de samenstelling en de structuur van de
krijgsmacht in overeenstemming moeten zijn met de beschikbare financiële
middelen. Geconcludeerd moet worden dat van een dergelijk evenwicht de afgelopen
jaren allengs minder sprake was. De maatregelen in deze brief gaan nog aanzienlijk
verder dan in de Najaarsbrief van 2002 was voorzien. Naast de verwerking van
de bezuinigingen beogen deze maatregelen namelijk binnen de huidige defensiebegroting
voldoende ruimte te scheppen voor noodzakelijke nieuwe investeringen en de
voorwaarden te scheppen voor een ook op lange termijn financierbare krijgsmacht
die voldoet aan de eisen van de tijd. Om die reden begint deze brief met een
korte uiteenzetting van de financiële problematiek bij Defensie.De bezuinigingen in het Strategisch Akkoord lopen voor Defensie op van € 120
miljoen in 2003 tot € 245 miljoen structureel vanaf 2006. Deze
bezuinigingen waren in de Najaarsbrief al grotendeels verwerkt. Zij zijn nu
volledig verwerkt. Dat geldt ook voor de bezuinigingsmaatregelen in de Voorjaarsnota 2003 en het Hoofdlijnenakkoord – samen ongeveer € 100
miljoen structureel – en voor een taakstelling van, afgerond, € 35
miljoen in het kader van de competitieve dienstverlening (CDV). De taakstellingen
belopen in totaal ongeveer € 380 miljoen per jaar. De realisering
ervan wordt ernstig bemoeilijkt doordat bij Defensie veel uitgaven onvermijdelijk
voor langere tijd vastliggen. De onderstaande tabel geeft voor de begrotingsperiode
2004 -2008 de hierboven genoemde taakstellingen weer.Taakstellingen (bedragen x € 1 miljoen, naar
beneden afgerond op € 5 miljoen nauwkeurig) 20042005200620072008 Strategisch Akkoord120165215245245CDV-taakstelling3535353535 Voorjaarsnota 20037575757575Hoofdlijnenakkoord2525252525Totaal255300350380380Toelichting: de taakstelling in Strategisch
Akkoord bestond vooral uit het structureel beperken van de prijsbijstelling
2002 met 75% en een volume- en efficiencykorting op het personeel. De CDV-taakstelling
betreft het uitbesteden van ondersteunende diensten. Zij dateert van het tweede
kabinet-Kok (1998–2002) en was nog niet verwerkt. De Voorjaarsnota 2003
behelst het niet uitkeren van 60% van de prijsbijstelling 2003 en het niet
uitkeren van de vergoeding voor incidentele loonontwikkeling. De taakstelling
in Hoofdlijnenakkoord heeft onder meer betrekking op de vermindering van de
inhuur van externen.De financiële situatie is des te nijpender omdat de begroting van
Defensie al enige jaren onder druk staat. Mede als gevolg van geringe flexibiliteit
in de ramingen in de Defensienota 2000 was er de afgelopen jaren nauwelijks
ruimte op de defensiebegroting om tegenvallers, die zich de afgelopen jaren
vooral hebben voorgedaan in de exploitatiesfeer, te verwerken en begrotingsrisico's
op te vangen. De budgetflexibiliteit is de afgelopen jaren afgenomen –
door de aanzienlijk gestegen kosten voor de materiële en personele exploitatie –
en dreigt de komende jaren verder af te nemen door de stijgende uitgaven voor
pensioenen en wachtgelden.De structurele stijging van de exploitatielasten heeft uiteenlopende oorzaken.
Zo vergen het langer aanhouden van materieel en vredesoperaties extra onderhoudsinspanningen.
Er is voorts in toenemende mate technologisch hoogwaardige kennis nodig voor
het onderhoud van de nieuwe wapensystemen en IV-systemen. Als zich defecten
voordoen zijn onderdelen van dergelijke systemen bovendien vaak niet op eenvoudige
wijze te repareren, maar moeten zij in hun geheel worden vervangen. Ook heeft
de complexe wettelijke regelgeving op het gebied van veiligheid, milieu en
arbeidsomstandigheden een opwaartse druk tot gevolg.Deze stijging van de exploitatielasten heeft tot gevolg gehad dat noodzakelijke
investeringen uitbleven. Het tegenovergestelde is nodig: om over een relevante
krijgsmacht te kunnen blijven beschikken moet er juist méér
in relevante capaciteiten worden geïnvesteerd. De huidige plannen voorzien
daarom tevens in een reparatie van de investeringen in de komende jaren en
scheppen door middel van herschikkingen ruimte voor nieuwe investeringen.Naast de verwerking van de taakstellingen zijn, kortom, binnen de defensiebegroting
herschikkingen nodig om de ontstane exploitatietekorten te verkleinen
en de exploitatiekosten van de organisatie structureel te verminderen. Herschikkingen
zijn ook nodig om de voorgenomen investeringen te waarborgen en om ruimte
te scheppen voor nieuwe investeringen. De onderstaande tabel geeft het totaal
van deze herschikkingen weer.Herschikkingen (bedragen x € 1 miljoen, afgerond
op € 5 miljoen nauwkeurig) 20042005200620072008Totaal215255325350335De hierboven geschetste financiële situatie maakt de vergaande ingrepen
noodzakelijk waarover u op 30 juni jl. schriftelijk bent ingelicht en
die in deze brief nader worden toegelicht. De taakstellingen en herschikkingen
bij Defensie worden zoveel mogelijk verwezenlijkt door de exploitatiekosten
van de organisatie structureel te verminderen, door de drastische verkleining
van staven en door de doelmatigheid van de defensieorganisatie verder te vergroten.
Uit de Najaarsbrief bleek echter al dat ook ingrepen in de operationele capaciteiten
van de krijgsmacht onontkoombaar zijn. In dat verband is ernaar gestreefd
zoveel mogelijk besparingen te behalen door de sluiting en de afstoting van
overbodig geworden locaties in samenhang met de vermindering of de opheffing
van operationele capaciteiten. Het totaal van de taakstellingen en de herschikkingen –
de ingrepen – zijn hieronder weergegeven.Ingrepen: taakstellingen + herschikkingen (bedragen x € 1
miljoen, afgerond op € 5 miljoen nauwkeurig) 20042005200620072008Totaal470555675730715Het totaal aan maatregelen in de ondersteunende en operationele sfeer
kent een opbrengst in exploitatie-uitgaven, investeringen en opbrengsten uit
verkopen. De opbrengsten in de investeringen zijn het gevolg van het wegvallen
van voorgenomen (en in de begroting 2003 en meerjarenraming afgedekte) investeringen
die verband houden met onderdelen en systemen die thans worden afgestoten.
De onderstaande tabel geeft indicatief weer welk deel van het totaal van taakstellingen
en herschikkingen in de periode 2004–2008 is ingevuld met investeringen
en opbrengsten uit verkopen en welk deel met exploitatie.Belegging totaal ingrepen (bedragen x € 1 miljoen,
indicatief) 20042005200620072008Exploitatie300360515500505Investeringen en opbrengsten uit verkopen170195160230210Totaal4705556757307152. Strategische plaatsbepaling: de internationale veiligheidssituatie
en onze defensie-inspanningElk defensieplan moet berusten op een gedegen analyse van de internationale
veiligheidssituatie en van de gewenste internationale rol van ons land. Hoewel
aan de bezuinigingen op Defensie vooral financiële redenen ten grondslag
liggen, berusten de maatregelen die worden getroffen en de keuzes die zijn
gemaakt op deze veiligheidsanalyse. Ook de hierboven genoemde
intensiveringen zijn hierdoor ingegeven. Deze analyse, die mede onder de verantwoordelijkheid
van de minister van Buitenlandse Zaken tot stand is gekomen, wordt hieronder
in kort bestek weergegeven.De Nederlandse defensie-inspanning is gestoeld op het geheel van veiligheidsbelangen,
de bescherming van waarden en buitenlandspolitieke doelstellingen. Ons land
heeft groot belang bij een stabiele en vreedzame internationale omgeving,
want het is in hoge mate afhankelijk van goede internationale betrekkingen
en functionerende veiligheidsinstituties. Nederland heeft in dit verband de
bevordering van de internationale rechtsorde hoog in het vaandel staan en
toont van oudsher een grote betrokkenheid bij humanitair leed en het tegengaan
van schendingen van de rechten van de mens. Onze economie, die tot de grotere
in de wereld behoort, is voorts gebaat bij het onbelemmerde vervoer van goederen
en de vrije toegang tot handelsgebieden en grondstoffen.Nederland voert een actief vredes- en veiligheidsbeleid. Zo wil Nederland
een bijdrage leveren aan de oplossing van veiligheidsproblemen in en buiten
Europa, ook op grotere afstand. De ervaringen met de crises in Afghanistan
en Irak leren dat onze veiligheid en andere belangen ook bedreigd kunnen worden
door omstandigheden op grote afstand van ons land. Een actief veiligheidsbeleid
behelst daarom ook de bereidheid om vroegtijdig in te grijpen in crisissituaties
elders in de wereld, uiteraard in internationaal verband. Het is daarbij van
belang de verschillende beleidsinstrumenten waarover Nederland beschikt –
diplomatieke, economische, financiële, humanitaire en militaire –
op een samenhangende manier toe te passen. Buitenlands beleid, ontwikkelingssamenwerking
en defensie liggen steeds meer in het verlengde van elkaar.De Nederlandse defensie-inspanning moet ook in internationaal verband
worden beoordeeld. De toekomstige relevantie en geloofwaardigheid van de Navo
en het Europese veiligheids- en defensiebeleid zijn in hoge mate afhankelijk
van de bereidheid van de Europese landen hun defensiemiddelen zo nodig metterdaad
in te zetten, in hun defensie te investeren en hun gezamenlijke militaire
vermogen te versterken. Ook het evenwicht binnen het bondgenootschap is hiermee
gediend. Nederland heeft toegezegd actief bij te dragen aan de versterking
van dit vermogen, onder meer in het kader van het Prague
Capabilities Commitment (PCC) tijdens de Navo-Top in Praag in november
2002 en in het kader van het European Capabilities Action
Plan (ECAP) van de Europese Unie. Nederland besteedt op dit ogenblik
ongeveer 1,6 procent van het bruto binnenlands product aan Defensie. Dit percentage
is onder het Europese Navo-gemiddelde van 2 (bron: NATO Defence Planning Review
2003). Nederland staat binnen de Navo op de elfde plaats van de negentien
lidstaten. Gemeten naar defensie-uitgaven per hoofd van de bevolking staat
ons land zevende.De defensie-inspanning van een land kan echter niet uitsluitend worden
afgemeten aan het percentage dat het aan de krijgsmacht besteedt. Het gaat
evenzeer om de kwaliteit en de relevantie van de bijdragen en om de bereidheid
deze bijdragen werkelijk in te zetten. Onze krijgsmacht onderscheidt zich
inderdaad door de goede kwaliteit van haar militaire bijdragen op elk geweldsniveau.
Zowel de land- als de zee- en luchtstrijdkrachten beschikken over het modernste
materieel en zijn gereed om in uiteenlopende operaties te worden ingezet.
Nederlandse eenheden opereren regelmatig zij aan zij met andere Navo-landen,
ook grotere zoals Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.
Het streven van achtereenvolgende kabinetten om de inzetbaarheid van de krijgsmacht
te vergroten heeft, kortom, tot concrete resultaten geleid, die ook internationaal
waardering oogsten. De maatregelen in deze brief geven de krijgsmacht
opnieuw een krachtige kwaliteitsimpuls en vergroten de inzetbaarheid verder.Wat het aantal uitgezonden militairen in het kader van crisisbeheersingsoperaties
betreft, staat de Nederlandse inspanning in verhouding tot, bijvoorbeeld,
die van Canada. Beide landen staan te boek als actieve lidstaten van de VN
en de Navo die de bevordering van de internationale rechtsorde hoog in het
vaandel hebben en die regelmatig bereid zijn eenheden in te zetten op verschillende
plaatsen in de wereld. Sinds het einde van de Koude Oorlog hebben tienduizenden
Nederlandse militairen deelgenomen aan een groot aantal crisisbeheersingsmissies,
van de Balkan tot Afghanistan en van Cambodja tot Haïti. Belangrijk is
in dit verband dat de Nederlandse krijgsmacht de afgelopen jaren leiding heeft
gegeven aan verschillende vredesoperaties: aan Task Force Fox in Macedonië
en, samen met Duitsland, aan Isaf in Afghanistan. Voorts leverde ons land
de commandant voor de VN-vredesmacht in Ethiopië en Eritrea (Unmee) en
voor de multinationale divisie Zuid-West van Sfor in Bosnië. Ook in deze
kabinetsperiode zal er voor crisisbeheersingsoperaties regelmatig een beroep
op de krijgsmacht worden gedaan. Daarenboven besteedt ons land relatief veel
geld aan ontwikkelingssamenwerking. Nederland behoort dan ook tot de groep
landen die op het terrein van vrede en veiligheid voortdurend actief is.Hoewel de veiligheidsanalyse in de Defensienota 2000 merendeels nog actueel
is, hebben zich sindsdien ontwikkelingen voorgedaan die dringend om aandacht
vragen. De voortgaande verspreiding van massavernietigingswapens en hun overbrengingsmiddelen,
zoals ballistische raketten met een toenemend bereik, naar risicolanden geeft
onverminderd aanleiding voor bezorgdheid. Dit geldt in het bijzonder voor
Iran en Noord-Korea, en in mindere mate voor Syrië en Libië. Ook
de opkomst van het internationale terrorisme is zorgwekkend, te meer omdat
het netwerken betreft die in staat moeten worden geacht massavernietigingswapens
te verwerven en deze in te zetten. De afgelopen jaren is duidelijk geworden
dat de internationale verhoudingen in belangrijke mate worden bepaald door
deze nieuwe dreigingen. Ook ons land ontkomt er niet aan hieraan gevolgen
te verbinden.Voorts is in veel delen van de wereld de instabiliteit de afgelopen jaren
eerder toegenomen dan afgenomen. Deze instabiliteit kan uitmonden in nieuwe
conflicten. Intussen is in Europa de stabilisering van de Balkan nog niet
voltooid en blijven de onopgeloste conflicten in Oost-Europa, vooral in Moldavië
en de Kaukasus, een bron van zorg. Buiten Europa blijft de situatie in het
Midden-Oosten, de Perzische Golf, en grote delen van Azië en Afrika vanuit
veiligheidsoogpunt zorgwekkend. Voor Afrika geldt bovendien dat herstel van
vrede en stabiliteit tevens een essentiële voorwaarde vormen voor de
duurzame ontwikkeling op dit continent. De Defensienota 2000 stelde al vast
dat het traditionele axioma dat afstand bescherming biedt, niet langer geldt.
De Nederlandse krijgsmacht zal zich in toenemende mate moeten instellen op
operaties in verafgelegen delen van de wereld.De politieke instabiliteit en de slechte economische en sociale omstandigheden
in grote delen van de wereld hebben ook andere repercussies voor Europa en
dus voor Nederland. Te denken is aan migratiestromen en georganiseerde misdaad
en aan drugs- en mensenhandel waarvan de opbrengsten ook worden gebruikt voor
de financiering van terroristische netwerken en hun activiteiten. Vooral in
Afrika en Centraal Azië kampen landen met ernstige bestuurlijke problemen
en is in sommige gevallen zelfs sprake van «falende staten» waar
een centraal gezag ontbreekt. Er is in algemene zin sprake van een toenemende
samenhang tussen interne en externe veiligheid en de analyse van
deze ontwikkeling in het rapport«Defensie en Terrorisme» (kamerstuk
27 925, nr. 40 van 18 januari 2002) blijft actueel. De bevordering
van de stabiliteit of de bestrijding van het internationale terrorisme door
Nederlandse militairen elders in de wereld kan steeds minder los worden gezien
van de veiligheid van Nederlandse en andere Europese burgers in hun eigen
leefomgeving. Onze actieve betrokkenheid bij ontwikkelingen in landen buiten
Europa en bij het wel en wee van de mensen daar komt ook onze eigen veiligheid
ten goede.Hoewel op veel terreinen dus sprake is van toenemende veiligheidsrisico's,
zijn deze op andere terreinen juist verder afgenomen. Zo hoeft niet langer
rekening te worden gehouden met een grootschalige aanval met conventionele
middelen op het bondgenootschappelijk grondgebied en lijkt het militaire overwicht
van de westerse krijgsmachten voor de afzienbare tijd gewaarborgd. Sinds het
midden van de jaren negentig zijn de problemen op de Balkan beheersbaar geworden,
al blijven zij voortdurende aandacht vragen. De uitbreiding van de Navo en
van de Europese Unie helpen de positieve ontwikkeling sinds het einde van
de Koude Oorlog in de veiligheidssituatie in en rondom Europa te bestendigen.3. De internationale inbedding van de krijgsmachtMeer dan voorheen is de Nederlandse krijgsmacht internationaal ingebed.
De bi- en multinationale militaire samenwerking met bondgenoten en partners
is de afgelopen jaren verder versterkt. In Navo- en EU-verband zijn belangrijke
initiatieven genomen. Het bondgenootschap en de Europese Unie vormen tevens
de belangrijkste institutionele kaders voor samenwerking.NavoDe Navo is de belangrijkste pijler van het Nederlandse veiligheidsbeleid
en belichaamt de transatlantische band. Goede transatlantische betrekkingen
blijven ook in de toekomst onontbeerlijk voor onze veiligheid. Vroegere dreigingen
behoren tot het verleden dankzij de Navo. Het bondgenootschap is het belangrijkste
middel om onze veiligheid te waarborgen en om in voorkomend geval elke dreiging
in de kiem te smoren. Voorts is de Navo een belangrijk forum voor politieke
consultatie en voor harmonisering van de defensieplanningen. Sinds het einde
van de Koude Oorlog heeft de Navo zich aangepast aan de veranderende internationale
verhoudingen en met succes samenwerking gezocht met Rusland en andere voormalige
Oostbloklanden. Zij heeft zich toegelegd op vredesoperaties op de Balkan en
heeft aangetoond in staat te zijn effectief leiding te geven aan complexe
crisisbeheersingsoperaties. Ook de militaire aspecten van terrorismebestrijding
en de risico's van de verspreiding van massavernietigingswapens en hun overbrengingsmiddelen
staan hoog op de bondgenootschappelijke veiligheidsagenda. Wat de Navo betreft
gelden de komende periode de volgende prioriteiten:• de hervorming van de bondgenootschappelijke strijdkrachten, vooral
die van Europese landen, om snel te kunnen optreden, ook over grote afstanden
en in hoge delen van het geweldsspectrum. De Navo-Top van Praag van november
2002 vormde in dat opzicht een mijlpaal. Besloten is de commandostructuur
ingrijpend aan te passen. Ook hebben landen zich verplicht tot de versterking
van militaire capaciteiten waaraan een tekort bestaat, het PCC. Voorts wordt
een snelle reactiemacht – de NATO Response Force (NRF) – opgericht.
Deze reactiemacht, die waarschijnlijk zal bestaan uit ongeveer 20 000
man en is samengesteld uit land-, lucht- en zeestrijdkrachten, moet binnen
zeer korte tijd kunnen worden ingezet voor de meest veeleisende operaties
in de hoogste delen van het geweldsspectrum;• de integratie van de zeven nieuwe leden in de Navo. Defensie zal
hieraan bijdragen via de Navo en door middel van bilaterale samenwerkingsprojecten.
Dat geldt ook voor de verbetering van de betrekkingen met Rusland, Oekraïne
en de landen van Centraal Azië en de Kaukasus;• de politieke aansturing van Isaf in Afghanistan met ingang van
augustus 2003 en de ondersteuning van de Poolse bijdrage aan de stabilisatiemacht
in Irak. Ook worden de Navo-operaties op de Balkan voortgezet.Europese UnieNederland hecht grote waarde aan de verdere ontwikkeling van het Europese
veiligheids- en defensiebeleid (EVDB), met inbegrip van civiele crisisbeheersingstaken.
De lidstaten van de EU moeten echter wel kunnen beschikken over de militaire
en civiele middelen om dit beleid kracht bij te zetten en om vredesoperaties
uit te voeren. Deze benadering spoort met de samenwerking in de Navo en vormt
hierop zelfs een belangrijke aanvulling. Van tegenstrijdigheid tussen de Navo
en de EU is geen sprake; het EVDB komt ook de Navo ten goede. Nederland is
een van de pleitbezorgers geweest van toereikende samenwerkingsregelingen
tussen EU en Navo. Wat de EU betreft gelden op het terrein van het defensie-
en veiligheidsbeleid de komende periode de volgende prioriteiten:• de verdere uitwerking in de komende maanden van de EU-veiligheidsstrategie
(Solana-papier);• de versterking van de Europese defensiecapaciteiten, onder meer
via het nieuw op te richten Europees agentschap voor capaciteitversterking
en materieelverwerving;• de voorkoming en de beheersing van crises, het tegengaan van de
proliferatie van massavernietigingswapens en de bestrijding van het terrorisme,
waarbij gebruik wordt gemaakt van een breed instrumentarium;• de EU zal een grotere verantwoordelijkheid op veiligheidsgebied
op zich gaan nemen, vooral in Europa, maar ook daarbuiten. In Macedonië
heeft de EU de Navo-operatie overgenomen en het streven is er erop gericht
dat in 2004 ook de thans door de Navo geleide operatie in Bosnië-Herzegovina
een EU-operatie wordt;• de Conventie en de Intergouvernementele Conferentie (IGC) hebben
belangrijke gevolgen voor het EVDB. De invoering van vormen van versterkte
samenwerking – zoveel mogelijk ingebed in de EU-structuren – en
de oprichting van het Europees agentschap voor capaciteitversterking en materieelverwerving
zijn van groot belang voor de verdere ontwikkeling van het EVDB.Nederland bekleedt van juli tot en met december 2004 het voorzitterschap
van de Europese Unie. Mede gelet het belang van de verdere ontwikkeling van
het EVDB, zal Defensie bijzondere aandacht aan dit voorzitterschap besteden.Bilaterale en multilaterale samenwerkingWederzijds vertrouwen is voor internationale samenwerking onontbeerlijk.
Bestaande samenwerkingsverbanden bieden goede mogelijkheden om het vertrouwen
tussen uiteenlopende Europese partners verder te ontwikkelen. Zo heeft Defensie
de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in de bilaterale relaties met andere
landen, in het bijzonder België, Duitsland, Frankrijk, Noorwegen en het
Verenigd Koninkrijk. Dit heeft geleid tot een reeks samenwerkingsprojecten,
bijvoorbeeld op het gebied van de luchtverdediging, de luchtmobiele eenheden
en de bescherming tegen nucleaire, biologische en chemische wapens (met Duitsland)
en onbemande vliegtuigen (met Frankrijk). Met Noorwegen wordt
gesproken over samenwerking en de ruil van materieel. De Tweede Kamer is hierover
in een afzonderlijke brief ingelicht. Deze projecten, die in internationaal
opzicht baanbrekend zijn, worden voortgezet, te meer omdat zij goede mogelijkheden
bieden om de in internationaal verband vastgestelde tekorten op een doelmatige
manier te helpen opheffen. Nederland heeft in dit licht tevens belang bij
de versterking van de op de basis Eindhoven gehuisveste European Airlift Coordination Cell (EACC) tot een Europees luchttransportcommando
dat beschikt over een pool van transportvliegtuigen.Andere voorbeelden van bilaterale samenwerkingsverbanden zijn de intensieve
landmachtsamenwerking met Duitsland in het kader van het geïntegreerde
Duits-Nederlandse legerkorpshoofdkwartier; de luchtmachtsamenwerking in het
kader van de European Air Group (EAG), met België
in de Deployable Air Task Force (DATF) en met
de Verenigde Staten en Duitsland in de Extended Air Defence
Task Force (EADTF); met België in het kader van Admiraal Benelux
en met het Verenigd Koninkrijk in het kader van de UK/NL
Amphibious Force. De samenwerking in deze verbanden bevordert de
interoperabiliteit tussen krijgsmachten, wat van belang is vanwege het multinationale
karakter van vredesoperaties en omdat de Nederlandse krijgsmacht hoe dan ook
samen met andere landen zal optreden. Het Nederlandse beleid is daarom gericht
op de verdere versterking van deze internationale samenwerkingsverbanden en
op de verkenning van nieuwe mogelijkheden.Nederland heeft zich de afgelopen jaren ingezet voor de intensivering
van de internationale samenwerking om de versnippering van de Europese defensie-inspanningen
tegen te gaan. Nederland stond aan de wieg van het ECAP in de EU. De Navo
en de EU hechten steeds meer belang aan verdergaande vormen van internationale
samenwerking om tekorten aan specifieke militaire capaciteiten op te heffen.
Verschillende samenwerkingsvormen worden overwogen, zoals het gemeenschappelijk
verwerven en beheren van materieel, de pooling van materieel en, zo mogelijk,
ook taakspecialisatie. Defensie zal op deze gebieden actief blijven. Internationale
samenwerking biedt immers belangrijke mogelijkheden om de doelmatigheid en
de interoperabiliteit te versterken en de lasten te delen. Ook kan Nederland
op deze manier toegang behouden tot militaire middelen waarover het niet zelfstandig
beschikt en deze verwerven, bijvoorbeeld op het gebied van de commandovoering
bij luchtoperaties en op legerkorpsniveau bij de inlichtingenverwerving.Ook de komende jaren blijft Defensie zoeken naar mogelijkheden om de Europese
militaire samenwerking te intensiveren. Bij de ontwikkeling van aanvullende
initiatieven zullen de aanbevelingen van de AIV en het IBO worden betrokken.
Zo heeft de AIV gesuggereerd een toets internationale samenwerking te ontwikkelen.
De AIV wijst er terecht op dat internationale militaire samenwerking een meerwaarde
moet hebben. Mede met het oog hierop zal Defensie in overleg met andere departementen
een beleidskader internationale militaire samenwerking ontwikkelen, dat de
Tweede Kamer in 2004 tegemoet kan zien.4. De nationale inbedding van de krijgsmachtDe krijgsmacht voert van oudsher ook in nationaal verband taken uit. Met
de haar ter beschikking staande middelen verleent zij desgevraagd militaire
bijstand en steun aan de civiele autoriteiten. Zo bestaan er in het kader
van de Wet Rampen en Zware Ongevallen afspraken met civiele autoriteiten over
de inzet van militair personeel en materieel. In het kader van de Politiewet
1993 kan, ter ondersteuning van civiele instanties, een beroep
op de krijgsmacht worden gedaan voor de handhaving van de openbare orde en
van de rechtsorde. Daarbij valt eveneens te denken aan bijzondere bijstand
bij de bestrijding van zeer ernstige (terroristische) misdrijven of hulp bij
explosievenopruiming. Op grond van artikel 6 van deze wet vervult de Koninklijke
marechaussee bovendien taken ten behoeve van Justitie en Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. De krijgsmacht voert ook een aantal andere civiele
taken uit, zoals in het kader van de Kustwacht Nederland en de Kustwacht Nederlandse
Antillen en Aruba.Het belang van deze nationale taken is de afgelopen jaren ontegenzeggelijk
gebleken. Zo is herhaaldelijk een beroep op de krijgsmacht gedaan bij de bestrijding
van rampen en ongevallen, zoals bij zich snel verspreidende dierziektes als
de varkenspest, mond- en klauwzeer en recent de vogelpest, dreigende watersnoodrampen
en de vuurwerkramp in Enschede. Tijdens de crisis rondom Irak heeft de krijgsmacht
belangrijke ondersteuning geleverd om de doorvoer van Amerikaans militair
materieel over Nederlands grondgebied in goede banen te leiden. De krijgsmacht
staat de civiele autoriteiten ook op andere manieren bij. Zo is de Koninklijke
marechaussee belast met de grensbewaking, het mobiel toezicht vreemdelingen
en de politie- en veiligheidszorg op burgerluchtvaartterreinen. Voorts leveren
militaire helikopters een belangrijke capaciteit voor «search & rescue» en voor het transport van zieken
en gewonden in noodgevallen en kunnen zij een rol spelen bij de bestrijding
van bosbranden en andere branden die niet met uitsluitend reguliere middelen
kunnen worden bestreden, zoals onlangs bij de brand in de cacaofabriek in
Zaandam. Het in overleg met het ministerie van VWS in het Centraal Militair
Hospitaal van Defensie ingerichte Calamiteitenhospitaal biedt voorts een medische
opvangcapaciteit voor slachtoffers van grote ongevallen, rampen en terroristische
aanslagen met biologische wapens.De dreiging van het internationale terrorisme heeft de nationale bijstandstaken
van de krijgsmacht tevens in een nieuw daglicht geplaatst. Er moet meer dan
ooit rekening mee worden gehouden dat op de krijgsmacht een beroep wordt gedaan
om een terroristische aanslag te verijdelen of de gevolgen ervan te beperken.
De terroristische aanslagen van 11 september 2001 gaven het kabinet destijds
aanleiding tot een reeks maatregelen in het kader van het «Actieplan
Terrorismebestrijding en Veiligheid» (oktober 2001). Wat betreft Defensie
ging het om de versterking van de Militaire inlichtingen- en veiligheidsdienst,
de Koninklijke marechaussee en de Bijzondere Bijstandseenheid van het Korps
mariniers. Omdat de toegenomen terroristische dreiging ook in bredere zin
gevolgen had voor Defensie, bracht de ambtelijke taakgroep «Defensie
& Terrorisme» de rol van de krijgsmacht bij de bestrijding van het
terrorisme uitvoerig in kaart. Het rapport van deze taakgroep, dat de Tweede
Kamer in januari 2002 is toegestuurd, bevatte een reeks maatregelen en aanbevelingen.
Het ging onder meer om de gezamenlijke beoefening van procedures van militaire
en civiele autoriteiten en organisaties (zoals politie, brandweer en GGD);
de oprichting van een krijgsmachtbreed NBC-kenniscentrum, waarvan civiele
instanties eveneens gebruik kunnen maken; de oprichting van een parate NBC-compagnie
bij de Koninklijke landmacht, die tevens kan worden ingezet in het kader van
militaire bijstand en steunverlening; en de intensivering van de samenwerking
met de politie bij de explosievenopruiming.Het groeiende belang van de nationale taken is dus niet zonder gevolgen
gebleven voor de krijgsmacht. Dat bleek ook al uit de Defensienota 2000. Deze
nota noemde de steun die Defensie levert aan civiele autoriteiten bij rechtshandhaving,
rampenbestrijding en humanitaire hulp, zowel in nationaal als internationaal
verband, voor de eerste maal als een aparte hoofdtaak voor de
krijgsmacht. Naast de bescherming van de integriteit van het eigen en het
bondgenootschappelijke grondgebied en de bevordering van de internationale
rechtsorde en stabiliteit, vormt zij sindsdien de derde hoofdtaak van de krijgsmacht.
Uit de vijfde meting van de Belevingsmonitor Rijksoverheid, waarmee het kabinet
inzicht verkrijgt in de manier waarop onze burgers maatschappelijke vraagstukken
en het beleid van de overheid ervaren, blijkt dat ook veel burgers verwachten
dat de krijgsmacht een bijdrage levert aan de bestrijding van de terroristische
dreiging en zeer nauw samenwerkt met civiele autoriteiten.De toenemende samenhang tussen interne en externe veiligheid, die inherent
is aan de openheid en complexiteit van onze samenleving, vraagt nadrukkelijk
onze aandacht. Civiele autoriteiten moeten vanzelfsprekend kunnen rekenen
op steun van de krijgsmacht, die immers over voor deze autoriteiten belangrijke
specifieke kennis, vaardigheden en middelen beschikt. Het is echter niet denkbeeldig
dat de civiele autoriteiten de krijgsmacht om de inzet van middelen vragen
waarover zij niet beschikt omdat zij voor militaire doeleinden niet nodig
zijn. Voorts hangt een verhoogde terroristische dreiging in nationaal verband
over het algemeen nauw samen met een in internationaal verband oplopende crisis.
Zowel voor de beheersing van deze crisis als voor de ondersteuning van civiele
autoriteiten kan dan een beroep worden gedaan op capaciteiten waarover de
krijgsmacht in slechts beperkte mate beschikt. In het bijzonder valt daarbij
te denken aan beschermingsmiddelen tegen nucleaire, biologische en chemische
wapens, die zowel nodig kunnen zijn om uitgezonden eenheden te beschermen
als om de gevolgen van een terroristische aanslag in Nederland te beperken.
De toegenomen terroristische dreiging, het beroep dat onder uiteenlopende
omstandigheden op de krijgsmacht wordt gedaan voor bijstand en steunverlening
en de toegenomen inzet van de Koninklijke marechaussee op grond van de Politiewet
1993 vergen de komende jaren verdere beleidsvorming ten aanzien van de derde
hoofdtaak van de krijgsmacht.Er is in het bijzonder aanleiding te bezien of de krijgsmacht over voldoende
middelen beschikt om de gevraagde steun aan civiele autoriteiten te kunnen
leveren en of de hierover gemaakte afspraken en procedures toereikend zijn.
Hiertoe hebben Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Defensie in 2002
het project «Civiel-Militaire Bestuursafspraken» (CMBA) in het
leven geroepen. In het kader van dit project worden de afspraken geïnventariseerd
die betrekking hebben op de inzet van de krijgsmacht in het kader van militaire
bijstand bij rampen en zware ongevallen, militaire steunverlening in het openbaar
belang en de militaire bijstand in het kader van de Politiewet 1993. Bezien
wordt op welke wijze deze afspraken moeten worden vernieuwd en aangepast.
Ook moet een gemeenschappelijk oefenbeleid worden ontwikkeld. Ook moet dit
project het inzicht vergroten in de capaciteiten bij de krijgsmacht waarop
civiele diensten als politie, brandweer en geneeskundige diensten een beroep
willen kunnen doen. Andersom zal de krijgsmacht beter bekend moeten raken
met civiele procedures en bevoegdheden. De behoefte van de civiele autoriteiten
staat daarbij voorop. Al met al moet de samenwerking tussen de krijgsmacht
en de civiele autoriteiten mede als gevolg van het CMBA-project een structureler
karakter krijgen, waardoor beter op incidenten kan worden gereageerd. In verband
hiermee zal Defensie tevens meer aandacht besteden aan de rol die het Korps
nationale reserve (Natres) daarbij kan spelen.Naast het CMBA-project is Defensie betrokken bij enkele andere interdepartementale
projecten waarvan de werkzaamheden gevolgen kunnen hebben voor de krijgsmacht.
Het project «NBC-terrorisme» is bedoeld om de overheid en de samenleving
zo goed mogelijk voor te bereiden op terroristische aanslagen
waarbij gebruik wordt gemaakt van massavernietigingswapens. Het project «Bescherming
vitale infrastructuur» buigt zich over de bescherming van de infrastructuur
die voor het functioneren van de samenleving van cruciaal belang is. De terroristische
aanslagen in de VS hebben immers beklemtoond hoe afhankelijk en kwetsbaar
de infrastructuur van overheid, bedrijfsleven en samenleving is. Deze kwetsbaarheid
is ook bij andere gebeurtenissen, zoals de millenniumovergang, al gebleken.
In 2004 zal in het kader van dit project een samenhangend pakket maatregelen
worden gepresenteerd. In het kader van het project «Strategische functie
rijksbreed», tot slot, zal aandacht worden besteed aan de beleidsmatige
gevolgen van de toenemende samenhang tussen interne en externe veiligheid.5. De veranderingen van militair-operationele aardEr hebben zich de afgelopen jaren enkele belangrijke veranderingen voorgedaan
in het militair-operationele optreden van westerse krijgsmachten. Zo kenmerkt
dit optreden zich steeds meer door het vermogen over grote afstanden met behulp
van technologische geavanceerde middelen nauw omschreven militaire effecten
te bereiken. Dit geldt niet alleen voor operaties in hogere delen van het
geweldsspectrum, maar ook voor operaties gericht op de stabilisatie en de
wederopbouw van voormalige conflictgebieden. Ook het IBO beklemtoont het belang
van deze ontwikkeling. Het zwaartepunt in het militaire optreden is de afgelopen
jaren verder verschoven naar de ondersteuning en de beïnvloeding van
landoperaties en naar de bestrijding van landdoelen. De capaciteiten in alle
dimensies van militair optreden dragen daaraan bij. Ontwikkelingen te land
kunnen in verreikende mate worden beïnvloed door zee- en luchtstrijdkrachten.
De luchtoperaties boven Kosovo, boven Afghanistan in het kader van de operatie Enduring Freedom en boven Irak zijn voorbeelden hiervan.
Op andere manieren, bijvoorbeeld met strategisch lucht- en zeetransport en
door de bescherming van cruciale aanvoerlijnen, dragen zee- en luchtstrijdkrachten
bij aan het expeditionaire vermogen van de krijgsmacht. Aangezien de veranderingen
in het militair-operationele optreden zeer waarschijnlijk doorgaan, onder
meer als gevolg van de snelle ontwikkelingen op dit gebied in de Verenigde
Staten en bij enkele belangrijke Europese bondgenoten, is hiermee bij de maatregelen
terdege rekening gehouden. De krijgsmacht moet immers onder veranderende omstandigheden
doeltreffend kunnen blijven optreden. De belangrijkste van deze veranderingen
worden hieronder kort besproken.Flexibiliteit. Het optreden van krijgsmachten
kent nauwelijks nog vaste sjablonen. Militair optreden vergt dan ook maatwerk,
waarbij hoge eisen worden gesteld aan de flexibiliteit van de krijgsmacht.
Het terrein, de coalitieverbanden, de samenstelling van eigen eenheden, de
tegenstanders, de beoogde effecten en de wijze van optreden zullen per operatie
verschillen. Voorts zijn veel verschillende soorten operaties denkbaar, van
conflictpreventie tot post-conflict optreden, van kleinschalig tot grootschalig
optreden, onder uiteenlopende omstandigheden, van laag naar hoog in het geweldsspectrum.
Het tempo van militair optreden is hoog en zal verder toenemen en zelfs tijdens
een operatie kunnen de omstandigheden snel veranderen en om een andere wijze
van optreden vragen. Voorts moet rekening worden gehouden met het steeds verder
vervagende onderscheid tussen combattanten en non-combattanten en met wisselende
strijdwijzen van tegenstanders. Tegenstanders zullen wegens het militaire
overwicht van westerse krijgsmachten immers vaker hun toevlucht nemen tot
«asymmetrisch» optreden, zoals guerrilla of terrorisme.Effectiviteit van optreden. Ook in de toekomst
zullen politiek en maatschappij verlangen dat de inzet van militaire eenheden
in korte tijd positieve effecten sorteert. Tegelijkertijd wordt steeds meer
waarde gehecht aan het vermijden van slachtoffers aan eigen zijde en onder
de burgerbevolking en van schade aan de maatschappelijke voorzieningen in
het operatiegebied. Maar ook het optreden jegens de tegenstanders blijft aan
strenge voorwaarden («rules of engagement») onderworpen. De steeds
nauwere relatie tussen tijd en succes onderstreept het toenemende belang om
de beoogde effecten van een operatie centraal te stellen.Expeditionair. De toekomstige krijgsmacht
zal zich in het bijzonder moeten richten op kwalitatief hoogwaardige eenheden
die geschikt zijn voor expeditionair optreden samen met de krijgsmachten van
andere landen, dat wil zeggen het uitvoeren van een militaire operatie op
relatief grote afstand van de thuisbasis door een logistiek grotendeels zelfstandige
strijdmacht. De verminderde dreiging van een grootschalige aanval tegen het
bondgenootschappelijke grondgebied en de tegelijkertijd toenemende noodzaak
snel op conflicten te (kunnen) reageren, hebben geleid tot het besluit over
te gaan op een nagenoeg volledig parate krijgsmacht die overal ter wereld
snel inzetbaar is.Gezamenlijk opereren. Ook in de toekomst zullen
militaire vermogens op de eerste plaats zijn bestemd voor de beïnvloeding
van de krachtverhoudingen op de grond. De capaciteiten in alle dimensies van
militair optreden, dat wil zeggen te land, ter zee en in de lucht, dragen
daaraan bij. Verschillende onderdelen van de strijdkrachten zullen steeds
vaker gezamenlijk opereren, waarbij hun capaciteiten complementair worden
ingezet om het optimale resultaat te bereiken. Van een vaste rangorde van
capaciteiten is geen sprake; bijdragen zullen worden vastgesteld op grond
van de aard van een operatie en de te bereiken effecten. Het belang van deze
gezamenlijke benadering wordt onder meer onderstreept door de opzet en de
samenstelling van de NRF van de Navo.Essentiële operationele capaciteiten.
De militaire effectiviteit van de krijgsmacht moet voorop staan. Deze effectiviteit
wordt niet uitsluitend bepaald door het aantal hoofdwapensystemen, maar vooral
ook door de keten van hoofdwapensystemen, sensor-, communicatie- en informatiesystemen,
inlichtingen en logistieke ondersteuning. In Navo-termen worden de elementen
van deze keten aangeduid als «essentiële operationele capaciteiten».
Het gaat dan in het bijzonder om de tijdige beschikbaarheid van eenheden,
betrouwbare inlichtingen, snelle inzetbaarheid, de effectiviteit van inzet,
hoogwaardige commandovoering, logistieke ondersteuning en zelfbescherming.
De Navo bepleit een verschuiving van investeringen in hoofdwapensystemen naar
capaciteiten die hun effectieve inzet mogelijk maken. Hedendaags militair
optreden vergt een geïntegreerde inzet van uiteenlopende, gespecialiseerde
middelen.Network centric operations. De toenemende
beschikbaarheid van technologisch hoogwaardige wapen-, sensor-, informatie-
en commandovoeringsystemen heeft belangrijke gevolgen voor de aard van het
militaire optreden. Tijdige, nauwkeurige en betrouwbare informatie ten behoeve
van een gemeenschappelijk operationeel beeld, commandovoering, doeltreffende
wapeninzet en de snelle vaststelling van de toegebrachte schade vormen belangrijke
voorwaarden voor militair succes. De tijdige beschikbaarheid van informatie
stelt eenheden in staat een hoog operationeel tempo te ontwikkelen en de opgedragen
missies en taken uit te voeren en verkleint tegelijkertijd de kans op onbedoelde
schade. Opereren in een netwerk vereist de interoperabiliteit van wapens en
sensoren en van informatie- en communicatiesystemen.Nieuwe wapens. De afgelopen jaren is het belang
van precisiewapens, waarmee doelen nauwkeurig en zonder onnodige slachtoffers
en nevenschade kunnen worden getroffen, sterk toegenomen. Op termijn zullen
zich ook nieuwe wapens aandienen. Te denken is aan gerichte energiewapens
(laser en elektromagnetische puls, de laatste als wapen dan wel als aandrijving)
en een scala aan niet-dodelijke wapens. Het arsenaal niet-dodelijke wapens
groeit gestaag. De ontwikkelingen zijn erop gericht mens en materiaal voor
kortere dan wel langere tijd uit te schakelen. Een andere belangrijke ontwikkeling
is de miniaturisatie van wapens: op verschillende terreinen kunnen door de
technologische ontwikkelingen de gewenste effecten worden bereikt met kleinere
wapens en kleinere ladingen, waardoor de operationele doeltreffendheid en
de logistieke doelmatigheid toenemen.Onbemande en semi-autonome systemen. De voortschrijdende
technologische ontwikkelingen zullen leiden tot een groter aantal onbemande
en semi-autonome toepassingen die zich beter lenen voor bepaalde taken. De
behoefte om risico's voor het eigen personeel te beperken zal de ontwikkeling
van een scala aan inzetmogelijkheden op zee, op het land en in de lucht nog
eens versterken. De verwachting is dat deze trend zich doorzet. Volwaardige
onbemande of semi-autonome toepassingen voor gevechtsfuncties
zullen nog enige tijd op zich laten wachten, naar verwachting tot 2010 of
zelfs langer.6. Grondslagen voor keuzes: hoofdtaken, ambitieniveau,
internationale behoefteMede op grond van de hierboven beschreven veranderingen moeten de hoofdtaken
en het ambitieniveau van de krijgsmacht worden herbezien. Ook de internationale
behoefte wordt hierbij betrokken. Er bestaat niet één doorslaggevend
criterium op grond waarvan de krijgsmacht kan worden aangepast. Het alternatief –
de defensieplanning als de optelsom van de wensen die binnen de krijgsmacht
leven – is evenmin aanvaardbaar. Een belangrijk criterium is wel dat
prioriteit wordt gegeven aan de versterking van reeds bestaande capaciteiten
boven de verwerving van geheel nieuwe. De keuzes die Defensie heeft gemaakt,
berusten voorts vooral op veranderingen in de internationale veiligheidssituatie
en in de aard van het militaire optreden. Ook hebben de veranderende internationale
behoefte en de inspanningsverplichtingen die Nederland in de Navo en de Europese
Unie is aangegaan een belangrijke rol gespeeld. Deze veranderingen werpen
ook een nieuw licht op de hoofdtaken en het ambitieniveau van de krijgsmacht.
Ook het IBO kwam tot de slotsom dat het ambitieniveau aan herziening toe is.
Ten slotte is gebruikgemaakt van de kennis en de ervaringen die ons land in
crisisbeheersingsoperaties heeft opgedaan.De hoofdtaken van de krijgsmacht in nieuw perspectiefDe Defensienota 2000 formuleerde de drie hoofdtaken van de krijgsmacht
als volgt:• Bescherming van de integriteit van het eigen en het bondgenootschappelijke
grondgebied, inclusief de Nederlandse Antillen en Aruba;• Bevordering van de internationale rechtsorde en stabiliteit;• Ondersteuning van civiele autoriteiten bij rechtshandhaving, rampenbestrijding
en humanitaire hulp, zowel nationaal als internationaal.Er is geen reden de formulering van deze hoofdtaken te herzien. Wel zijn
de betekenis die eraan moet worden gehecht en de manier waarop ze moeten worden
uitgevoerd de afgelopen jaren gewijzigd. Hoewel de algemene verdedigingstaak
blijft bestaan, is de klassieke invulling ervan – het vermogen
om een grootschalige conventionele aanval op het Navo-grondgebied af te weren –
achterhaald. Inmiddels vormen massavernietigingswapens en terrorisme de meest
acute bedreigingen. Binnen de Navo bestaat hierover overeenstemming. Omdat
de veiligheid van de inwoners van de EU en de lidstaten van de Navo daarmee
uitdrukkelijk is gediend, worden de strijdkrachten van de Navo inmiddels ook
buiten het verdragsgebied ingezet. De militaire capaciteiten van het bondgenootschap
garanderen echter onverminderd de territoriale integriteit van de lidstaten
en Defensie blijft uiteraard verantwoordelijk voor de territoriale integriteit
van de Nederlandse Antillen en Aruba.De uitvoering van crisisbeheersingsoperaties wint onverminderd aan belang.
De omvang en de inrichting van de krijgsmacht zijn allengs nadrukkelijker
op deze tweede hoofdtaak afgestemd en die ontwikkeling houdt aan. De regering
heeft de AIV onlangs gevraagd hierover een advies uit te brengen. Het aantal
missies op grond van hoofdstuk VI van het VN-handvest – «blauwhelmen»
die met instemming van de strijdende partijen trachten de vrede te bewaren –
is sinds het midden van de jaren negentig afgenomen, al zijn zij niet volledig
verdwenen (zie Unmee). Vooral crisisbeheersingsoperaties in binnenstatelijke
conflicten krijgen steeds vaker een hoofdstuk VII-mandaat, dat robuuster optreden
toestaat en niet afhankelijk is van de instemming van de strijdende partijen.
Reden hiervoor is de gebleken behoefte aan escalatiedominantie. Dergelijke
crisisbeheersingsoperaties worden dientengevolge meestal uitgevoerd door regionale
organisaties zoals de Navo en de EU of door gelegenheidscoalities, waarbij
de rol van de VN beperkt blijft tot die van mandaatverlener. Het is een Nederlands
belang dat zoveel mogelijk wordt gebruikgemaakt van bestaande organisaties
waarvan ons land lid is, zoals de Navo en de EU. Operaties worden steeds meer
gekenmerkt door een intense, maar relatief korte aanvangsfase hoog in het
geweldsspectrum, meestal gevolgd door een al dan niet langdurige stabilisatiefase.
Bosnië, Kosovo, Afghanistan en Irak zijn hiervan treffende voorbeelden.
Binnen het kader van de derde hoofdtaak moet bij militaire bijstand en steunverlening
aan civiele autoriteiten rekening worden gehouden met de dreiging van het
internationale terrorisme, het tegengaan van de verspreiding van massavernietigingswapens
en de beperking van de gevolgen van terroristische aanslagen.Het onderscheid tussen de hoofdtaken van de krijgsmacht is de afgelopen
jaren verder vervaagd. De Defensienota 2000 stelde al vast dat de middelen
die nodig zijn voor de eerste en de tweede hoofdtaak vrijwel dezelfde zijn,
aangezien de verdediging van het bondgenootschappelijke grondgebied in de
praktijk neerkomt op regionale crisisbeheersing aan de grenzen van het bondgenootschap.
In het rapport «Defensie & Terrorisme» van januari 2002 kwam
Defensie tot de conclusie dat terrorismebestrijding niet tot een aparte hoofdtaak
hoeft te worden verheven, omdat aspecten ervan in de praktijk onder elke hoofdtaak
kunnen vallen. Door de terroristische dreiging is wel het belang van de derde
hoofdtaak verder toegenomen en is het verband met de twee andere hoofdtaken
sterker geworden.Het herziene ambitieniveauHet ambitieniveau in het hogere deel van het geweldsspectrum is begin
jaren negentig omschreven als het vermogen deel te nemen aan een vredesafdwingende
operatie met een brigade, een maritieme taakgroep, drie squadrons jachtvliegtuigen
of een combinatie ervan. De duur van een dergelijke operatie is daarbij beperkt
tot in beginsel één jaar. Ook moet de krijgsmacht in staat zijn
tot de algemene verdediging in bondgenootschappelijk kader «waarbij
ook de mobilisatie van reserve-eenheden plaatsvindt.»Wat de duur van dergelijke operaties betreft hoeft er voortaan voor planningsdoeleinden
geen rekening mee te worden gehouden dat Nederland of het bondgenootschap
betrokken raakt bij een langdurige militaire operatie in het hogere deel van
het geweldsspectrum. Het militaire optreden is er bij dergelijke operaties
juist op gericht het conflict zo snel mogelijk te beslechten. Nederland hoeft
derhalve ook in de komende tien jaar niet over het vermogen te beschikken
om een brigade of het equivalent ervan langer dan een jaar in te zetten.De bijdrage van brigadeomvang aan een operatie in hogere delen van het
geweldsspectrum te land zal niet altijd een organieke gemechaniseerde brigade
of de Air Manoeuvre Brigade zijn. In voorkomend
geval kan het ook gaan om een taakgroep van landstrijdkrachten waarvan de
kern grotendeels Nederlands is en die bestaat uit een aantal modules (staf
en manoeuvrebataljons), aangevuld met Nederlandse en buitenlandse (gevechts)ondersteunende
eenheden, zoals artillerie, genie, logistiek, NBC en helikopters. Zo nodig
kan het Nederlandse aandeel in de taakgroep worden aangevuld met bijdragen
van het Korps commandotroepen of het Korps mariniers. De omvang en de samenstelling
van een dergelijke brigadetaakgroep zijn afhankelijk van de missie, de beschikbare
reactietijd en de benodigde voorbereidingstijd. Tegen deze achtergrond is
het ambitieniveau zo geformuleerd dat de landstrijdkrachten voortaan in staat
moeten worden geacht een brigade(taakgroep) samen te stellen voor het optreden
in internationaal verband in hogere delen van het geweldsspectrum.In het licht van het militaire overwicht van de westerse landen in de
lucht en ter zee is het ook verantwoord om de in het ambitieniveau vastgestelde
equivalenten bij de lucht- en de zeestrijdkrachten voor operaties in hoge
delen van het geweldsspectrum aan te passen. De Nederlandse bijdragen kunnen
minder vliegtuigen en schepen betreffen dan in het begin van jaren negentig
werd voorzien. Sinds die tijd is de voorziene maximale capaciteit nooit volledig
ingezet en bovendien hebben veranderingen in de wijze van optreden, de verbeterde
ondersteuning, betere wapens en meer precieze doelaanwijzing de effectiviteit
van de zee- en de luchtstrijdkrachten nog aanzienlijk doen toenemen. De maximale
bijdrage van de luchtstrijdkrachten aan een operatie in hoge delen van het
geweldsspectrum kan dan ook worden verlaagd van drie naar twee squadrons met
elk achttien jachtvliegtuigen en die van de zeestrijdkrachten van een taakgroep
met zes tot acht fregatten naar maximaal vijf fregatten. Ook voor deze bijdragen
geldt dat zij in de praktijk al naar gelang de missie worden samengesteld.
Zo kan een maritieme taakgroep ook een eenheid mariniers, een onderzeeboot
of mijnenbestrijdingsvaartuigen behelzen, en zal een bevoorradingsschip doorgaans
de logistieke zelfstandigheid garanderen. Bijdragen van de luchtstrijdkrachten
kunnen tevens tankercapaciteit en luchtverdedigingsmiddelen omvatten.Operaties in het lagere deel van het geweldsspectrum, gericht op de stabilisatie
en de wederopbouw van voormalige conflictgebieden, blijven onverminderd van
belang. De Nederlandse krijgsmacht is hiervoor de afgelopen jaren ook veelvuldig
ingezet. Het ligt dan ook niet in de rede om het ambitieniveau ten aanzien
van deze operaties verder te verlagen dan al is gebeurd in het Strategisch
Akkoord: de krijgsmacht moet jaarlijks kunnen blijven deelnemen aan maximaal
drie operaties in lagere delen van het geweldsspectrum met bijdragen van bataljonsgrootte
of equivalenten daarvan, zoals een squadron jachtvliegtuigen of twee fregatten.
De krijgsmacht moet over voldoende voortzettingsvermogen beschikken om dergelijke operaties in beginsel voor onbepaalde tijd voort te zetten.
Vandaar dat zoveel nadruk is gelegd op de parate capaciteit van de landstrijdkrachten.
De lucht- en zeestrijdkrachten beschikken ook na de verlaging van het ambitieniveau
voor operaties in hoge delen van het geweldsspectrum over de vereiste middelen
voor de deelneming aan operaties met een lager geweldsniveau, zoals stabilisatiemissies.
Uit ervaringen sinds het begin van de jaren negentig, onder meer op de Balkan,
is geleerd dat eenheden die voor operaties in lagere delen van het geweldsspectrum
worden uitgezonden over voldoende escalatievermogen moeten beschikken om de
situatie te blijven beheersen, tegenacties te ontmoedigen en, zo nodig, effectief
op te treden.De Nederlandse krijgsmacht moet een geloofwaardige bijdrage leveren aan
de belangrijkste samenwerkingsverbanden, de Navo en de EU. Ook na bovenstaande
aanpassingen van het ambitieniveau is dit onverminderd het geval. De Ministerial Guidance van 2003 van
de Navo stelt het ambitieniveau voor het bondgenootschap vast op het vermogen
gelijktijdig drie grote operaties van legerkorpsomvang in het gehele geweldspectrum
te kunnen uitvoeren. Het ambitieniveau van de Europese Unie is hierbij inbegrepen.
In verband hiermee moet de krijgsmacht een bijdrage kunnen leveren aan de
snelle reactiemacht van de Navo, de NRF. Het hierboven geformuleerde ambitieniveau
stelt de krijgsmacht tot een dergelijke bijdrage in staat. Ook moet Nederland
kunnen deelnemen aan gelegenheidscoalities. De «internationalisering»
van het ambitieniveau weerspiegelt het gegeven dat de Nederlandse defensie-inspanning
vooral in internationaal verband moet worden beoordeeld en het belang dat
Nederland heeft bij goed functionerende internationale veiligheidsorganisaties
waarin landen – dus ook het onze – bereid zijn de lasten en de
risico's te delen.Tot slot moet het ambitieniveau naast een kwantitatief aspect een kwalitatief
aspect bevatten. Nederland zal zich voor operaties in alle delen van het geweldsspectrum
moeten blijven richten op kwalitatief en vaak ook technologisch hoogwaardige
militaire bijdragen, in overeenstemming met de in paragraaf 5 beschreven
militair-operationele veranderingen. Alleen op die manier kan het de aansluiting
behouden bij onze belangrijkste bondgenoten. Het ligt in de rede dat de krijgsmacht
zich toelegt op een beperkt aantal hoogwaardige capaciteiten, zonder dat sprake
is van een vergaande vorm van taakspecialisatie of dat de keuze aan inzetmogelijkheden
al te zeer wordt beperkt. De maatregelen die voortvloeien uit de bovengenoemde
aanpassing van het ambitieniveau voor land-, lucht- en zeestrijdkrachten en
andere maatregelen ter verkleining van de krijgsmacht helpen binnen het huidige
budget de voorwaarden te scheppen voor noodzakelijke investeringen in de kwaliteit
en de inzetbaarheid van de krijgsmacht.Volgens het op grond van deze overwegingen aangepaste ambitieniveau moet
de krijgsmacht in staat zijn tot:• een kwalitatief en technologisch hoogwaardige militaire bijdrage
aan internationale operaties in alle delen van het geweldsspectrum, ook in
de beginfase van een operatie. Het gaat hierbij in het bijzonder om het volgende:– een bijdrage aan het ambitieniveau van de Navo om gelijktijdig
drie grote crisisbeheersingsoperaties op legerkorpsniveau in het gehele geweldsspectrum
uit te voeren. Het ambitieniveau van de Europese Unie – het vermogen
om binnen zestig dagen een troepenmacht van 50 000 tot 60 000 militairen
te kunnen ontplooien – is hierbij inbegrepen. In verband hiermee moet
de krijgsmacht als geheel tevens een bijdrage kunnen leveren aan de NATO Response
Force;– deelneming voor maximaal een jaar aan een operatie in het hogere deel van het geweldsspectrum met één op de missie toegesneden
brigade(taakgroep) van landstrijdkrachten, twee squadrons met elk achttien
jachtvliegtuigen, een maritieme taakgroep met maximaal vijf fregatten of een
combinatie hiervan. In de praktijk zullen de Nederlandse bijdragen afhankelijk
van de missie en van de bijdragen van andere landen moeten worden samengesteld.
Bij deelneming aan een vredesafdwingende operatie kan het noodzakelijk zijn
ook eenheden in te zetten die in het kader van vredesoperaties elders zijn
ontplooid;– deelneming aan maximaal drie operaties in het lagere deel van
het geweldsspectrum met bijdragen van bataljonsgrootte of, bij zee- en luchtoperaties,
equivalenten daarvan;– het optreden als «lead nation» op het niveau van een
brigade – of, bij zee- en luchtoperaties, het equivalent daarvan –
en, samen met andere landen, op legerkorpsniveau;• de bescherming van het eigen en bondgenootschappelijk grondgebied
en luchtruim, inclusief de Nederlandse Antillen en Aruba, met alle beschikbare
middelen; de uitvoering van nationale militaire taken en van civiele overheidstaken,
zoals politietaken door de Koninklijke marechaussee (grensbewaking, mobiel
toezicht vreemdelingen en politie- en veiligheidszorg op burgerluchtvaartterreinen)
en hydrografie door de Koninklijke marine, en militaire bijstand en steun
aan civiele autoriteiten (bijvoorbeeld in het kader van de kustwacht en van
de bestrijding van de drugshandel).De veranderende internationale behoefteOok de ontwikkelingen in de Navo en rondom het EVDB maken het mogelijk
prioriteiten te stellen. De veranderingen in de internationale behoefte, ook
voor het IBO een belangrijk uitgangspunt, zijn dan ook nadrukkelijk bij de
opstelling van de integrale plannen betrokken. Deze veranderingen staan uiteraard
niet los van de veiligheidsanalyse, maar vloeien juist hieruit voort. Een
belangrijk voordeel is dat op deze manier rekening wordt gehouden met de in
Navo- en EU-verband vastgestelde overschotten en tekorten, de inspanningen
van andere bondgenoten en partners en de gevolgen van de uitbreiding van de
Navo en de Europese Unie. Dit komt de doelmatigheid van het geheel van inspanningen
ten goede.De Navo stelt tweejaarlijks op grond van een bondgenootschappelijk overeengekomen
veiligheidsanalyse de behoefte aan militaire middelen vast: de «Defence
Requirements Review» (DRR). Hieruit blijkt of de Navo-landen in bepaalde
categorieën over te veel of te weinig middelen beschikken. Op grond hiervan
worden vervolgens in overleg per land doelstellingen («force goals»)
geformuleerd. Aan de DRR zijn de volgende richtinggevende trends te ontlenen:• voor de komende planningsperiode (2005–2010) kan het militaire
arsenaal van het bondgenootschap worden verkleind. Bij «artikel 5»-scenario's –
de collectieve verdediging van het Navo-verdragsgebied – gaat het in
de voorzienbare toekomst om regionale crises aan de rand van het Navo-verdragsgebied
en verder weg. Verder houdt de Navo, zoals gezegd, rekening met maximaal drie
acute crisisbeheersingsoperaties – met inbegrip van een EU-geleide operatie –
buiten het verdragsgebied. De huidige «artikel 5»-scenario's van
de Navo («forseeable article 5») vergen minder militaire capaciteiten
dan de klassieke scenario's;• tegelijkertijd dringt de Navo sterk aan op de verbetering van de
inzetbaarheid van de strijdkrachten en hecht zij, evenals de EU, groot belang
aan de opheffing van bepaalde tekorten. De Navo en de EU geven daarbij duidelijk
voorrang aan kwaliteit boven kwantiteit. Zij beklemtonen het belang van de
moderne, parate en mobiele militaire eenheden. Niet het aantal
eenheden op papier telt, maar het aantal ontplooibare eenheden dat op zeer
korte termijn volledig en met voldoende ondersteuning kan worden ingezet.
De Navo onderstreept daarom het belang van een verschuiving van de investeringen
naar (gevechts)ondersteunende eenheden («Combat Support» en «Combat
Service Support»). Het gaat bijvoorbeeld om de inlichtingenverwerving,
de bescherming tegen NBC-wapens, de verdediging tegen tactische ballistische
raketten (TMD), UAV's, «early warning», tankercapaciteiten strategisch
transport;• de Navo heeft een verminderde behoefte aan capaciteiten voor onderzeebootbestrijding,
statische, nauwelijks verplaatsbare eenheden en mobilisabele eenheden vastgesteld.
Voor Nederland is vooral de verminderde behoefte aan onderzeebootbestrijdingscapaciteiten
van betekenis, aangezien in de Najaarsbrief al is besloten de mobilisabele
eenheden op te heffen en de krijgsmacht nauwelijks (meer) over statische eenheden
beschikt.De DRR beschrijft ook de kwantitatieve overschotten en tekorten binnen
de Navo. Hoewel zij helpen de richting te bepalen, kunnen zij niet één-op-één
op de Nederlandse krijgsmacht van toepassing worden verklaard. Ook nu al legt
de krij gsmacht zich toe op een beperkt aantal capaciteiten terwijl het over
andere capaciteiten, zoals vliegkampschepen, in het geheel niet beschikt.
Het ligt in verband hiermee in de rede zoveel mogelijk aansluiting te behouden
bij de capaciteiten waarover de krijgsmacht op dit ogenblik beschikt en waaraan
binnen de Navo een tekort bestaat. Op die manier kan Nederland immers met
een betrekkelijk geringe inspanning een in internationaal verband gewaardeerde
bijdrage leveren aan de opheffing van tekorten. Daarentegen zouden capaciteiten
waaraan binnen de Navo een overschot bestaat en waarover Nederland beschikt,
kritisch tegen het licht moeten worden gehouden.Het ligt, tot slot, in de rede dat prioriteit wordt gegeven aan de inspanningsverplichtingen
die Nederland is aangegaan in het kader van het PCC tijdens de Navo-Top van
Praag en in het kader van het ECAP van de Europese Unie. Dit geldt ook voor
de maatregelen die in het kader van het rapport «Defensie en Terrorisme»
zijn geïdentificeerd, onder andere op het gebied van NBC-bescherming.
Uiteraard is daarbij tevens rekening gehouden met de internationale operationele
verbanden waaraan ons land deelneemt.7. Van overwegingen naar maatregelenOp grond van de bovenstaande uitgangspunten en overwegingen hebben wij
besloten tot de maatregelen waarover u in onze brief van 30 juni jl.
bent ingelicht. Deze maatregelen zullen hieronder nader worden toegelicht
en onderbouwd.In het licht van de in deze brief beschreven maatregelen en de grondslagen
voor keuzes achten wij, anders dan de AIV, een nieuwe Defensienota niet noodzakelijk.
In overeenstemming met de aankondiging in het Hoofdlijnenakkoord schetst deze
brief, samen met die van 28 mei jl. over de veranderingen in de topstructuur
van Defensie, een duidelijk beeld van de koers van de krijgsmacht in de komende
jaren.In algemene zin hebben wij zowel wat bezuinigingen als investeringen betreft
zoveel mogelijk willen aansluiten bij de prioriteiten die in Navo- en EU-verband
zijn gesteld. Dit weerspiegelt het gegeven dat ons land zijn defensie-inspanningen
moet afstemmen op die van zijn bondgenoten en partners, met wie wij immers
in de regel militair optreden. Om operationele capaciteiten waaraan in internationaal
verband nog steeds grote behoefte bestaat zoveel mogelijk te
ontzien, is er naar gestreefd zoveel mogelijk besparingen te behalen door
vermindering of opheffing van operationele capaciteiten waaraan in het licht
van de internationale veiligheidssituatie minder behoefte bestaat en door
de afstoting van daardoor overbodig geworden locaties. Hierdoor wordt, overeenkomstig
een suggestie van het IBO, ook een doelmatiger gebruik van de infrastructuur
bereikt. Deze benadering stemt overeen met de actieve en de concrete manier
waarop Nederland de afgelopen jaren heeft bijgedragen aan de versterking van
de Europese militaire capaciteiten, mede met het oog op het evenwicht van
de verhoudingen binnen het bondgenootschap.Zowel de Navo als de EU stelt vast dat voorrang moet worden gegeven aan
de verbetering van de inzetbaarheid en de kwaliteit van hoofdwapensystemen
bóven de instandhouding van de aantallen hoofdwapensystemen waarover
de krijgsmacht beschikt, vooral daar waar in internationaal verband sprake
is van een te groot aanbod. Veel van de in hieronder genoemde maatregelen
kunnen worden herleid tot deze vuistregel. De analyses van de Navo en de EU
hebben in sommige gevallen ook aanleiding gegeven tot nog drastischer maatregelen,
zoals de opheffing van het omvangrijke mobilisabele bestand van de Koninklijke
landmacht en van de groep maritieme patrouillevliegtuigen van de Koninklijke
marine. Voor deze capaciteiten geldt dat de internationale veiligheidssituatie
onvoldoende hun instandhouding rechtvaardigt. Voor de groep maritieme patrouillevliegtuigen
geldt bovendien dat de resterende taken, in het bijzonder waarneming vanuit
de lucht, goedkoper kunnen worden uitgevoerd met andere middelen.Het gaat bij al deze maatregelen nadrukkelijk niet alleen om bezuinigingen.
Verkleining van de krijgsmacht is nodig om voldoende investeringsruimte te
scheppen en de kwaliteit van onze militaire bijdrage ook in de toekomst te
waarborgen. In verband hiermee hebben wij waar mogelijk besparingen in de
infrastructuur gezocht, om de gevechtskracht van de krijgsmacht – de
operationele output – zoveel mogelijk in
stand te houden en, zo nodig, verder te kunnen versterken. Het investeringspercentage zal aanzienlijk worden verhoogd, krijgsmachtbreed
tot meer dan 20. De maatregelen verminderen de materiële en de personele
exploitatie, zodat de investeringen de komende jaren stabiel blijven. Door
deze ingrepen kunnen onder meer de toezeggingen die Nederland heeft gedaan
tijdens de Navo-top in Praag (november 2002) en in EU-verband vrijwel geheel
worden nageleefd.Het Hoofdlijnenakkoord bevatte, zoals bekend,
een intensivering ten behoeve van de verbetering van de inzetbaarheid van
de krijgsmacht voor crisisbeheersingsoperaties. Deze loopt op van € 30
miljoen in 2004 tot € 100 miljoen in 2007 en is daarna structureel
(zie tabel in paragraaf 1). Besloten is deze intensivering onder meer
aan te wenden om de parate capaciteit en het voortzettingsvermogen van de
Koninklijke landmacht voor de deelneming aan vredesoperaties alsnog op korte
termijn te versterken. Met ingang van 2004 zal de pantserinfanteriecapaciteit
met drie compagnieën worden uitgebreid om de parate capaciteit te vergroten
(«meer groen op de grond»). De maatregel in de Najaarsbrief om
de oprichting van deze compagnieën met drie jaar te vertragen, is hiermee
ongedaan gemaakt. Voorts zal de intensivering worden gebruikt voor de versterking
van de strategische en tactische luchttransportcapaciteit. Het gaat dan onder
meer om de verwerving van een DC-10 transportvliegtuig en de versterking van
de inzetbaarheid van de transporthelikopters van de Koninklijke luchtmacht.
Ook wordt de intensivering aangewend voor de versterking van hoogwaardige
commandovoering, verbetering van de zelfbescherming en van de logistieke ondersteuning.
De maatregelen die in dat verband worden genomen, worden hieronder apart toegelicht.
De intensiveringsmaatregelen die uit het Hoofdlijnenakkoord voortvloeien,
zijn verwerkt in de defensiebegroting voor 2004. Ondanks deze toekomstgerichte
oriëntatie van de plannen hebben wij op financiële gronden noodgedwongen
moeten afzien van een aantal vernieuwingen, zoals de uitbreiding van de Patriot-capaciteit,
het paraat stellen van een derde mariniersbataljon en de deelneming aan het
Franse satellietwaarnemingsprogramma Helios-2.ZEESTRIJDKRACHTENHet beheersen en het overzien van zeegebieden en van de toegang daartoe
blijven de komende tien jaar belangrijke taken van de Koninklijke marine,
die hiervoor beschikt over een moderne vloot van multifunctionele (M-)fregatten,
luchtverdedigings- en commandofregatten (LC-fregatten), mijnenjagers, onderzeeboten
en ondersteunende schepen. Hoewel het belang van deze maritieme taken op zichzelf
niet afneemt, vergen zij, ook volgens de Navo, niet langer de grote verbanden
op de oceanen die eerder gebruikelijk waren; de verschuiving naar operaties
in de kustwateren zet zich voort. Er is daarom geen aanleiding terug te komen
op de vervroegde afstoting van twee luchtverdedigingsfregatten, die is aangekondigd in de Najaarsbrief 2002. Deze fregatten
zullen in 2005 worden afgestoten. Om dezelfde reden kunnen voorts twee M-fregatten vervroegd uit de vaart worden genomen. Ook
het IBO bepleit een vermindering van het aantal fregatten. De beide M-fregatten
beëindigen hun operationele activiteiten in 2004 en worden in 2005 en
2006 afgestoten. Door de afstoting van de twee M-fregatten komen 270 functies
te vervallen. De vier schepen hoeven niet te worden vervangen. Het aantal
van tien fregatten, waaronder de zeer geavanceerde LC-fregatten, is voldoende
om op grond van het aangepaste ambitieniveau bij te dragen aan crisisbeheersingsoperaties
of aan een grote maritieme operatie. De zes resterende M-fregatten zullen
het benodigde instandhoudingsprogramma doorlopen. De M-fregatten voeren ook
andere taken uit, zoals kustwacht, maritieme interdictie en operaties met
een lager geweldsniveau. Hierbij kan met een aangepaste bemanning worden volstaan.
De aanschaf van korvetten is daardoor niet nodig. Door de invoering vanaf 2007
van de NH-90 helikopter met de capaciteit voor
onderzeebootbestrijding, transport en maritieme interdictie tegen (kleinere)
oppervlaktedoelen zal het operationele vermogen van de fregatten en andere
oppervlakteschepen met een helikopterdek toenemen. De opvolger van Hr. Ms.
Zuiderkruis zal niet louter een maritiem bevoorradingsschip zijn, maar een
schip dat ook uitrusting en andere voorraden kan vervoeren. Een studie hiernaar,
waarbij de geschiktheid voor gezamenlijke operaties een belangrijk punt van
aandacht is, zal in 2005 af zijn. Uiteraard verschaffen ook de twee amfibische
transportschepen (Hr. Ms. Rotterdam en vanaf 2007 Hr. Ms. Johan de Witt)
de krijgsmacht expeditionaire capaciteit, zij het op de schaal van één
bataljon plus bijbehorende gevechtssteun en logistieke steun.De onderzeebootdreiging is zodanig afgenomen dat daaraan belangrijke gevolgen
worden verbonden. Gezien het operationele vermogen van de moderne fregatten
en de onderzeeboten en gezien de aanstaande vervanging van de Lynx door NH-90
helikopters, is er geen behoefte meer aan maritieme patrouillevliegtuigen voor de onderzeebootbestrijding. Verkenning en waarneming, andere
belangrijke capaciteiten van de Orion, kunnen op termijn met andere middelen
worden uitgevoerd en rechtvaardigen, gelet op de kosten, niet de instandhouding
van de maritieme patrouillevliegtuigen. Om dezelfde reden komt een alternatief
in het IBO-rapport – als overbruggingsmaatregel de toestellen aan te
passen voor landverkenning – niet in aanmerking. NH-90's en, mogelijk, Unmanned Aerial Vehicles (UAV's) zullen
de benodigde patrouillecapaciteit gaan leveren, ook voor operaties boven zee
en in kustwateren. De operationele activiteiten van de maritieme patrouillevliegtuigen
worden per 1 januari 2004 beëindigd en de tien Orions worden vervolgens
verkoopgereed gemaakt. Het marinevliegkamp Valkenburg wordt met ingang van
2004 uitsluitend nog opengesteld in het kader van het moderniseringsprogramma
van de Orions en om ze verkoopgereed te houden. Door deze maatregelen komen
in totaal ongeveer 800 functies te vervallen. De maritieme patrouillevliegtuigen
voeren op dit ogenblik ook luchtverkenningstaken boven zee uit ten behoeve
van de kustwacht Nederland en de kustwacht voor de Nederlandse Antillen en
Aruba. Zij leveren in dat verband onder meer een bijdrage aan search and rescue-operaties en de bestrijding van de drugshandel.
De uitvoering van luchtverkenningstaken boven zee blijft voor beide kustwachten
onverminderd van belang. In interdepartementaal verband wordt daarom onderzocht
hoe tijdig in een geschikt alternatief voor de maritieme patrouillevliegtuigen
kan worden voorzien.Een taak die in belang groeit is de ondersteuning vanuit zee (kustwateren)
van operaties op het land. Zowel de LC-fregatten, die vanaf 2005 operationeel
worden, als de M-fregatten zijn hoogwaardige schepen die ook in kustwateren
goed inzetbaar zijn. Daarnaast beschikt de Koninklijke marine voor amfibische
operaties over het Korps mariniers en twee amfibische schepen (LPD's). De
behoefte aan vuurkracht daarbij groeit. Voor de directe ondersteuning van
amfibische en andere operaties is een (langlopend) internationaal samenwerkingsproject
met Italië opgericht voor de ontwikkeling van precisiemunitie voor de
127 mm kanon aan boord van het LC-fregat. Nederland draagt hieraan € 6
miljoen bij en resultaten worden omstreeks 2010 verwacht. Om vuurkracht te
genereren voor de bestrijding van veraf gelegen doelen op het land, vooral
in de beginfase van een conflict, wordt overwogen de LC-fregatten uit te rusten
met kruisvluchtwapens van het type Tomahawk. De
schepen beschikken al over lanceervoorzieningen, die voor dergelijke raketten
geschikt gemaakt kunnen worden. Met een dergelijke capaciteit zou Nederland
tegemoetkomen aan een behoefte van zowel de Navo als de EU. De veranderde
luchtdreiging van tactische ballistische raketten heeft geleid tot het samen
met Duitsland uitvoeren van een studie naar de technische mogelijkheden van
maritieme systemen tegen ballistische raketten. De toekomstige dreiging kan
aanleiding vormen om dergelijke systemen aan boord van de LC-fregatten te
plaatsen.Met de vier dieselonderzeeboten heeft de krijgsmacht
het vermogen opponenten de toegang tot zeegebieden effectief te ontzeggen,
ook ver van Nederland. Ook vergaren de onderzeeërs tactische en strategische
inlichtingen en voeren ze speciale operaties uit. Ze worden regelmatig ingezet,
ook in internationale operaties. Doordat onderzeeboten zo moeilijk waarneembaar
zijn, is hun psychologische uitstraling aanzienlijk; alleen al de veronderstelde
aanwezigheid van een onderzeeboot is doorgaans voldoende om de acties van
een mogelijke tegenstander te beïnvloeden. De Nederlandse onderzeeboten
hebben zowel een grote actieradius als een groot voortzettingvermogen. De
Navo heeft een kwantitatief overschot aan onderzeebootcapaciteit vastgesteld,
maar de Nederlandse onderzeeboten behoren in kwalitatief opzicht tot de beste
binnen het bondgenootschappelijke arsenaal. Hierom en vanwege hun aanzienlijke
resterende levensduur worden zij, in tegenstelling tot de suggestie van het
IBO, gehandhaafd.De Najaarsbrief kondigde aan dat twee van de in totaal twaalf Alkmaar-klasse mijnenbestrijdingsvaartuigen worden afgestoten. Deze maatregel
wordt nog dit jaar uitgevoerd. Mede gezien het risico van het gebruik
van mijnen door terroristen, óók in havens aan de Noordzee,
blijft er naast de capaciteit om mijnen te jagen aanvullende behoefte bestaan
aan de capaciteit om ze te vegen. Een combinatie van mijnen jagen én
vegen is nodig om zandbodems zoals in de Noordzee werkelijk mijnenvrij te
maken. Omdat de Nederlandse marine uitsluitend beschikt over mijnenjagers –
waarvan weliswaar grotere aantallen nodig zijn dan van mijnenvegers –
vergt de aanvullende veegbehoefte intensieve internationale samenwerking met
bondgenoten die wél over die capaciteit beschikken.Het Korps mariniers vormt een belangrijke
capaciteit van de Koninklijke marine om de strijd op het land te beïnvloeden.
Het korps is ten dele ingebed in de UK/NL Amphibious Force, die een specialistische amfibische capaciteit voor optreden in
het gehele geweldsspectrum vormt. De samenwerking met de Royal Marines van het Verenigd Koninkrijk zal, waar mogelijk, verder
worden verdiept. Het korps blijft bestaan uit twee parate manoeuvrebataljons
en twee manoeuvrecompagnieën in de West. Aan een derde, paraat bataljon
is geen behoefte omdat de krijgsmacht met twee bataljons van het Korps mariniers
en drie van de Luchtmobiele brigade al over voldoende lichte-infanteriecapaciteit
beschikt. Gezien de taak in de West zou de aanvulling van de huidige twee
manoeuvrecompagnieën tot een derde bataljon het voortzettingsvermogen
van het korps overigens slechts in beperkte mate vergroten. Door af te zien
van deze beperkte uitbreiding ontstaat wel meer financiële ruimte voor
hoognodige kwaliteitsverbeteringen die het operationele vermogen van de mariniers
versterken. Zo worden de ondersteuning en de uitrusting-antitankmiddelen,
het Soldier Modernisation Programme (SMP), een
communicatie- en informatiesysteem (NIMCIS), een gepantserd voertuig voor
zeer moeilijk begaanbaar terrein (de opvolger van de «Bandvagn») –
ingrijpend verbeterd. Ook het IBO hecht hieraan belang. Deze kwaliteitsimpuls
komt de VK/NL amfibische groep ten goede en vergroot in het algemeen de flexibiliteit,
zodat de eenheden nog beter onder verschillende omstandigheden kunnen worden
ingezet.In de afgelopen jaren is gebleken dat het Korps mariniers en de Luchtmobiele
brigade als lichte infanterie-eenheden in stabilisatiemissies gelijksoortige
taken uitvoeren. Daarom is besloten te onderzoeken hoe de samenwerking tussen
het korps en de brigade, in combinatie met de Tactische helikopter groep (THG)
van de Koninklijke luchtmacht, verder kan worden geïntensiveerd. Het
doel is de inzetmogelijkheden van de mariniers en de luchtmobiele militairen
te vergroten en onnodige duplicering op nationaal niveau te voorkomen. De
bilaterale samenwerking met Duitsland en het Verenigd Koninkrijk wordt gehandhaafd
en zo mogelijk verder verdiept. Voor operaties in hoge delen van het geweldsspectrum
dient het luchtmobiel optreden als specifieke deskundigheid van de Air Manoeuvre Brigade (het samenwerkingsverband tussen
de Luchtmobiele brigade en de Tactische helikopter groep van de Koninklijke
luchtmacht). In internationaal verband zal de Air Manoeuvre
Brigade meer gaan samenwerken met de Duitse Division
Luftbewegliche Operationen, in het bijzonder bij de opleiding en
de training. Met het oog op gespecialiseerde amfibische operaties in hogere
delen van het geweldsspectrum werkt het Korps mariniers, zoals vermeld, al
jarenlang met Britse mariniers samen in de UK/NL Amphibious
Force. Het onderzoek zal dus onder meer moeten uitwijzen hoe de bilaterale
samenwerking kan worden gecombineerd met nauwe samenwerking op nationaal niveau.LANDSTRIJDKRACHTENDe landstrijdkrachten blijven in staat kwalitatief hoogwaardige bijdragen
te leveren aan internationale militaire operaties in het hogere deel van het
geweldsspectrum en operaties gericht op de stabilisering en de wederopbouw
van (voormalige) conflictgebieden. Gelet op de versterking van het expeditionaire
karakter van de landstrijdkrachten is het belang van niet-verplaatsbare en
niet volledig parate eenheden afgenomen. Overeenkomstig de Najaarsbrief worden
de reserve-eenheden, afgeschaft, met dien verstande
dat de eenheden van de nationale reserve (Natres) en de actieve reservisten
worden gehandhaafd. Ook een reservecapaciteit voor de Mobiele eenheid van
de Koninklijke marechaussee wordt gehandhaafd. Met de afschaffing van de reserve-eenheden
geeft ons land de ambitie op met een eigen divisie te kunnen optreden. De
maatregel, die vooral voor de Koninklijke landmacht grote gevolgen heeft,
illustreert als geen andere dat Defensie niet slechts de tering naar de nering
zet, maar ook de daad bij het woord voegt door capaciteiten af te stoten die
niet bijdragen tot het expeditionaire karakter van de krijgsmacht. De aanpassing
van de scenario's op grond waarvan de Navo eerder dit jaar te kennen heeft
gegeven dat in sommige categorieën overschotten bestaan en in andere
tekorten, onderstreept de juistheid én de noodzaak van het besluit
de reserve-eenheden af te schaffen en het expeditionaire karakter van de krijgsmacht
te versterken. Het afscheid van de reserve-eenheden is definitief; slechts
de nationale reserve (Natres) en reservisten die individueel worden uitgezonden
voor specialistische functies (medici, Cimic, etc.) blijven actief. Door de
afschaffing van de reserve-eenheden komt veel materieel beschikbaar. Een deel
van het lichtere materieel wordt benut om de Natres beter uit te rusten voor
de binnenlandse taken. Een ander deel wordt gebruikt als logistieke reserve
van parate eenheden en in opleidingen. Het merendeel van het materieel kan
echter worden verkocht of worden betrokken bij ruilovereenkomsten met Navo-partners.De maatregel uit de Defensienota 2000 ter versterking
van de parate capaciteit van de pantserinfanterie door de oprichting
van extra compagnieën wordt met ingang van 2004 uitgevoerd. Dit betekent
dat de vertraging met drie jaar van deze maatregel, waartoe in de Najaarsbrief
was besloten, wordt teruggedraaid waardoor deze beperkt blijft tot een jaar.
Hiermee wordt tegemoet gekomen aan de tijdens de behandeling van de defensiebegroting
voor 2003 aanvaarde motie-Kortenhorst c.s. (28 600 X, nr. 22) over
de versterking van de parate capaciteit van de krijgsmacht.Door een herverdeling van de operationele eenheden gaat de Koninklijke
landmacht bestaan uit twee in plaats van drie gemechaniseerde
brigades, naast de luchtmobiele brigade. Daardoor komen de staf van
de 41ste Gemechaniseerde brigade, inclusief de stafverzorgingscompagnie en
de logistieke capaciteit, en de legerplaats in Seedorf (Duitsland) te vervallen.
De verhuizing van de overblijvende eenheden, waaronder het pantserinfanteriebataljon,
naar Nederland begint in 2005 en wordt in 2007 voltooid, waarna de legerplaats
in Seedorf wordt afgestoten. Deze maatregel vermindert de exploitatielasten
aanzienlijk, onder meer doordat er geen aanvullende kosten meer worden gemaakt
in verband met de plaatsing van personeel in het buitenland. In 2008 zullen
als gevolg van deze maatregel bij de Koninklijke landmacht ruim 620 functies
en bij de Koninklijke marechaussee ongeveer 40 functies zijn opgeheven. Ten
behoeve van de huisvesting van de overgebleven eenheden wordt in 2004 een
begin gemaakt met de infrastructurele aanpassing van dit najaar nader te bepalen
locaties in Nederland. Met deze aanpassing is volgens de huidige ramingen
een bedrag van ongeveer € 44 miljoen gemoeid.De gevechtskracht van de voorheen drie gemechaniseerde brigades blijft
grotendeels behouden en de inzetbaarheid van de resterende twee brigades wordt
zelfs versterkt. De capaciteit van de gevechts- en constructiegenie wordt
uitgebreid met 150 functies. De brigades zullen verder gaan beschikken over
gemoderniseerde Leopard II A-6 tanks, pantserhouwitsers met precisiemunitie,
nieuwe pantserinfanteriegevechtsvoertuigen, geautomatiseerde logistiek, luchtverdediging
en moderne geneeskundige verzorging. Wat betreft de nieuwe pantservoertuigen
gaat het om de Fennek, die al op korte termijn wordt ingevoerd, en om een
nieuw infanteriegevechtsvoertuig. Wat het voorziene grote pantserwielvoertuig
GTK betreft, heeft het recente besluit van het Verenigd Koninkrijk de deelneming
aan dit trilaterale project te staken eveneens gevolgen voor Nederland. Defensie
bestudeert de Britse overwegingen en gaat na of die ook in de Nederlandse
situatie valide zijn. Tegelijkertijd overlegt Defensie met de Duitse overheid
en met de industrie over de gevolgen van het Britse besluit en over de voorwaarden
waaronder het project kan worden voortgezet. Voor het einde van dit jaar zal
een besluit worden genomen over de toekomst van dit project. De landmachteenheden
worden voorzien van moderne verbindings- en commandovoeringsystemen, respectievelijk
Titaan «fase II» en het Battlefield Management
System (BMS). Het IBO heeft hiervoor aandacht gevraagd. Deze systemen
betekenen een belangrijke versterking van de gevechtskracht en de inzetbaarheid
van de desbetreffende eenheden. Ze zijn in het bijzonder van belang om nieuwe
operationele concepten (zoals «network centric warfare») te kunnen uitvoeren en de aansluiting met de strijdkrachten van
onze bondgenoten te behouden. De invoering van het BMS-commandovoeringsysteem
is mogelijk dankzij de intensivering in het Hoofdlijnenakkoord.Ook de logistiek wordt belangrijk verbeterd. In 2005 zijn de eerste leveringen
voorzien van wissellaadsystemen (WLS), die de
verouderde vrachtauto's zullen gaan vervangen. Hiermee wordt een aanvang gemaakt
met de containerisering van de distributie. Deze systemen zijn overigens niet
uitsluitend voor de Koninklijke landmacht bestemd, maar zullen ook door andere
delen van de krijgsmacht worden gebruikt. Hun invoering geeft niet alleen
een kwaliteitsimpuls aan de logistiek, die ook door het IBO wordt bepleit,
maar leidt ook tot aanzienlijke personele besparingen en een vermindering
van de materiële exploitatielasten. Laden en lossen wordt dankzij deze
systemen minder arbeidsintensief en tijdrovend. Het WLS gaat uit van de zeecontainer,
die ook voor civiele systemen wordt gehanteerd. Door de militaire standaard
met de civiele in overeenstemming te brengen, kan beter worden voldaan aan
de hoge eisen voor de logistiek in modern militair optreden. De invoering
van de wissellaadsystemen sluit aan op de Nederlandse toezegging tijdens de
Navo-top in Praag om het vermogen te ontwikkelen eenheden in een operatiegebied
te ontvangen en door te geleiden (Reception, Staging and
Onward Movement – RSOM). Omdat in veel operatiegebieden de
juiste faciliteiten ontbreken, bestaat aan een dergelijke capaciteit krijgsmachtbreed
steeds meer behoefte.Ook al is de kwantitatieve behoefte aan gevechtstanks in Europa de afgelopen
tien jaar sterk afgenomen, de gevechtstank is
een hoofdwapensysteem dat vanwege zijn zware slagkracht belangrijk blijft
voor de krijgsmacht en waarvoor nog geen goed alternatief voorhanden is. De
oorlog in Irak heeft dit eens te meer aangetoond. Ook tijdens crisisbeheersingsoperaties
heeft de Leopard II tank, waarvan het moderniseringstraject bijna is voltooid,
zijn waarde bewezen. Zij levert de eigen eenheden immers het vereiste escalatievermogen
en de nodige bescherming, ook bij het optreden in verstedelijkt gebied. De
gevechtstanks van de Koninklijke landmacht behoren dankzij hun modernisering
onverminderd tot de beste ter wereld. Wel zal het aantal tanks
worden verminderd van 180 tot 110. Aangezien de vermindering uitsluitend betrekking
heeft op tanks uit het mobilisabele bestand, blijft het aantal parate tanks
van de Koninklijke landmacht gelijk. Een deel van de af te stoten tanks wordt
mogelijk overgedragen aan Noorwegen in het kader van een meeromvattende ruil
van materieel. Het voorstel in een van de pakketten die het IBO heeft ontwikkeld
om drie tankbataljons af te stoten, neemt Defensie niet over.Past een kleiner aantal Leopard II tanks om de genoemde redenen wel in
moderne operationele concepten, van andere zware wapensystemen voor landeenheden
wordt afscheid genomen. De meervoudige raketwerper (MLRS) wordt overeenkomstig de Najaarsbrief (en het IBO-rapport) in 2005
afgestoten. De MLRS is geschikt voor de bestrijding van een groot gebied door
middel van een spervuur aan raketten, maar sluit met de huidige munitie onvoldoende
aan op moderne manieren van optreden. De munitie van de MLRS zou kunnen worden
vervangen door precisieraketten voor lange afstand (ATACMS), maar dat zou
een extra investering vergen. Hiervoor is niet gekozen, ook omdat andere systemen
(F-16's, Apache gevechtshelikopters) al in een dergelijke capaciteit voorzien
of zullen gaan voorzien en omdat de artillerie met de komst van de Pantserhouwitser
2000 aanzienlijk wordt verbeterd.Vanaf 2005 zullen 57 Pantserhouwitsers 2000
beschikbaar komen. De aanpassing van de brigadestructuur (van drie naar twee),
de verminderde dreiging en de oriëntatie op expeditionair optreden rechtvaardigen
echter een vermindering met achttien stuks, zodat er ruimte ontstaat voor
intensiveringen op andere terreinen. Hiermee zijn ongeveer 100 functies gemoeid
die voor eind 2004 vervallen. Thans wordt met Noorwegen de overdracht van
de achttien pantserhouwitsers besproken. Als onderdeel van de beoogde ruilovereenkomst
levert Noorwegen aan Nederland onder meer additionele precisiemunitie voor
de artillerie. Voorts zal worden onderzocht of na 2008 door de lucht te vervoeren,
lichte vuursteunsystemen kunnen worden verworven ter vervanging van de 120
mm mortieren. Deze verschaffen de infanterie van de Air
Manoeuvre Brigade en van het Korps mariniers flexibele vuurkracht.
De beoogde ruil van materieel met Noorwegen voorziet ook in de Nederlandse
behoefte aan nieuwe brugleggende tanks en doorbraaktanks voor de genie.Militairen met operationele taken bij de Koninklijke landmacht en het
Korps mariniers worden voorzien van een moderne persoonlijke uitrusting in
het kader van het Soldier Modernisation Programme
(SMP). De technologisch hoogwaardige uitrusting vergroot hun effectiviteit
en hun bescherming, onder meer bij optreden in verstedelijkt gebied, en verschaft
een actueler en preciezer omgevingsbeeld, onder meer door nieuwe nachtzichtapparatuur.
Het SMP kan beter en sneller worden uitgevoerd met behulp van het extra geld
dat in het Hoofdlijnenakkoord is gereserveerd voor de verbeterde inzetbaarheid
bij crisisbeheersingsoperaties.De EVDB-voorziening in het Strategisch Akkoord wordt mede aangewend voor
de verwerving van extra NBC-beschermingsmiddelen.
Het gaat om een uitgebreid pakket aan middelen voor de vaststelling van het
gebruik van NBC-wapens (detectie), de betere bescherming van het personeel
en een mobiel laboratorium. Deze investeringen in nieuwe, hoognodige capaciteiten
in de gehele krijgsmacht belopen in deze kabinetsperiode samen ongeveer € 80
miljoen. Zij sluiten aan bij de besluiten van de Navo tijdens de Top van Praag.Het toegenomen belang van speciale eenheden, bijvoorbeeld voor het verzamelen
van inlichtingen of ter ondersteuning van precisiedoelbestrijding,
rechtvaardigt een extra investering in het Korps commandotroepen. Deze eenheid zal met 80 militairen worden uitgebreid. De verwerving
van geavanceerde middelen, waarvan de behoefte ook was geïdentificeerd
door de ambtelijke taakgroep «Defensie en Terrorisme» die begin
2002 de rol van de krijgsmacht bij de bestrijding van het terrorisme in kaart
bracht, is aangevangen. Het gaat onder meer om betere fotoapparatuur en op
afstand bedienbare munitie.Er komt een luchtverdedigingnieuwe stijl, met eenheden van de Koninklijke landmacht en van de
Koninklijke luchtmacht die op de basis De Peel één gezamenlijk
operationeel verband gaan vormen. De luchtverdediging blijft gelaagd, maar
wordt voor een deel anders samengesteld. Bij de grondsystemen blijven de Patriot-systemen
de luchtverdediging op langere afstand verzorgen alsmede de bescherming tegen
tactische ballistische raketten en kruisvluchtwapens. De eenheden op De Peel
krijgen dankzij de beoogde ruil van materieel met Noorwegen de beschikking
over lichte, moderne luchtverdedigingsystemen voor de korte afstand Norwegian Advanced Surface-to-Air Missile System(NASAMS),
die mede de aanvulling op de Patriot kunnen verzorgen. Het aantal systemen
voor de zeer korte afstand, de Stinger luchtafweerraketten, kan worden verminderd.
De resterende Stingers krijgen een groter operationeel vermogen door ze aan
te sluiten op het nieuw te verwerven gevechtsleidingsysteem («BMC4I»).
Een deel van deze luchtdoelraketten wordt bovendien op (gepantserde) voertuigen
geplaatst. De zware «Pantser Rups Tegen Luchtdoelen» (PRTL-Cheetah)
is hierdoor overbodig geworden en wordt vanaf 2004 afgestoten. Ook het
IBO stelt dit voor. Hiermee zijn ongeveer 100 functies gemoeid die eind 2006
moeten zijn opgeheven. Deze wijziging van de luchtverdediging op zeer korte
afstand is verantwoord vanwege de afgenomen waarschijnlijkheid van (grote)
luchtaanvallen op eenheden. Een nieuw commandovoeringssysteem BMC4I, dat zal
bestaan uit sensoren, commandocentra en verbindingsmiddelen, zal de aansturing
van de wapensystemen voor de korte en de zeer korte afstand verzorgen en de
afstemming met Patriot en andere (internationale) luchtverdedigingseenheden
waarborgen. Door de diverse systemen gezamenlijk te laten opereren, ontstaat
een doelmatig, maar vooral doeltreffend militair vermogen. Deze benadering
is illustratief voor de richting waarin het moderne militaire optreden zich
de komende jaren zal ontwikkelen.De kazerne Ede-Oost wordt uiterlijk in 2007
afgestoten. De op de kazerne Ede-Oost geplaatste eenheden – SMID, School
Verbindingsdienst, School EOV en C2 Support Center – worden elders ondergebracht,
waardoor de samenvoeging van eenheden op minder locaties ook hier gestalte
krijgt. De kosten van de als gevolg van de verhuizing benodigde infrastructurele
aanpassingen staan in de plannen voor 2005 en 2006. Als gevolg van de verhuizing
van luchtdoelartillerie-eenheden naar de basis De Peel wordt de kazerne Ede-West
eveneens afgestoten.LUCHTSTRIJDKRACHTENOok de Koninklijke luchtmacht richt zich op vergroting van de expeditionaire
inzetbaarheid. De F-16 gevechtsvliegtuigen hebben onlangs de omvangrijke «Midlife
Update» ondergaan. De interoperabiliteit en bevelvoering worden verbeterd
door de introductie van geavanceerde datasystemen («Link 16»).
Hierdoor wordt de uitwisseling van informatie met AWACS-toestellen en met
andere systemen, zoals vliegtuigen, schepen en de Patriot, mogelijk, evenals
de aansluiting met de Amerikaanse krijgsmacht. Ook hier is de ontwikkeling
naar «network centric warfare» duidelijk
waarneembaar. De verwerving van lucht-grond precisiewapens is gaande. Vanaf 2004
zal als eerste «Joint Direct Attack Munition» (JDAM) worden
geïntroduceerd, waarmee met behulp van satellietnavigatie doelen onder
alle omstandigheden nauwkeurig kunnen worden getroffen. Vanaf 2007 worden
precisiewapens met een veel groter bereik ingevoerd. Deze ontwikkeling onderstreept
de veranderende verhouding tussen het wapenplatform en het wapen. Moderne
wapens voor jachtvliegtuigen maken het mogelijk doelen van grote afstand te
bestrijden, waardoor de veiligheid van het personeel toeneemt. Nieuwe wapens
zijn bovendien doeltreffender, zodat de kans op onbedoelde schade afneemt.Op termijn zullen eenheden, waaronder F-16's, kunnen beschikken over gegevens
die zijn verkregen met UAV's. Onbemande verkenningsvliegtuigen zijn thans
volop in ontwikkeling. Nederland en Frankrijk werken aan een gezamenlijke
UAV-capaciteit op middelbare hoogte, waaraan in Europees kader grote behoefte
bestaat. De EVDB-voorziening in het Strategisch Akkoord 2002 maakt een aanzienlijke
investering hierin mogelijk die tot een versnelling van het project heeft
geleid. Ook zal Nederland bijdragen aan de gezamenlijke lucht-grondwaarnemingscapaciteit
die de Navo ontwikkelt (Alliance Ground Surveillance–AGS). Dit project, dat een speerpunt was tijdens de PCC-bijeenkomst
in Praag, zal in 2010 een initiële capaciteit opleveren en drie jaar
later een volwaardig systeem. UAV's en AGS zullen het gezamenlijke optreden
ten goede komen. Niet langer is voorzien dat Defensie deelneemt aan het Franse
Helios-2 satellietprogramma. Wel wordt vastgehouden aan de versterking van
de Nederlandse verwerkingscapaciteit voor optische satellietbeelden, waartoe
in november 2002 is besloten in het kader van het PCC. Hiermee en met de deelneming
aan AGS en de versnelde invoering van UAV-systemen blijft Nederland bijdragen
aan de versterking van de Europese lucht-grondwaarnemingscapaciteit.Het totale Nederlandse arsenaal aan F-16 jachtvliegtuigen
wordt verkleind van 137 tot 108. Deze verkleining, die ook door het IBO is
bepleit, zal resulteren in lagere exploitatiekosten en een verbeterde inzetbaarheid
van de resterende toestellen. Zoals in de Najaarsbrief is aangekondigd, stelt
Nederland met ingang van 2004, als tussenstap naar een lager aantal operationele
nieuwe toestellen, nog 90 toestellen beschikbaar aan de Navo. Vijftien toestellen
zullen in 2004 worden afgestoten. Hierdoor komen dit jaar en volgend jaar
197 functies te vervallen. De overige veertien toestellen zullen aan het einde
van deze kabinetsperiode worden afgestoten en daarmee zijn 184 ondersteunende
functies gemoeid.De Navo constateert een klein tekort aan moderne, breed inzetbare, «multi-role»
jachtvliegtuigen in Europa. Daarom zal actief worden onderzocht of en onder
welke voorwaarden de af te stoten Nederlandse F-16's aan Navo-partners –
mogelijk een van de nieuwe bondgenoten – kunnen worden verkocht. Het
overblijvende bestand is toereikend om onze bondgenootschappelijke verplichtingen
na te komen en om te voldoen aan het aangepaste ambitieniveau. Het tekort
aan moderne jachtvliegtuigen in Europa zal de komende jaren overigens afnemen.
Een aantal Europese landen zal in de loop van dit decennium nieuwe, hoogwaardige
jachtvliegtuigen in gebruik nemen, zoals de Eurofighter en de Rafale. Op iets
langere termijn volgt naar verwachting de introductie van de «Joint
Strike Fighter», die tevens tegemoet komt aan de aanhoudende behoefte
van de Navo en de EU aan «multi-role» toestellen, die geschikt
zijn voor meer taken. Het is nog onzeker of ook Eurofighter en Rafale dergelijke
varianten zullen ontwikkelen. Met het oog op de vervanging van de F-16 neemt
Nederland deel aan de ontwikkelingsfase van de JSF; een besluit over de aanschaf
wordt in deze kabinetsperiode genomen.Als gevolg van deze maatregelen kunnen de jachtvliegtuigen worden herverdeeld
over twee bases. De operaties vanaf vliegbasis Twenthe zullen vanaf dit jaar worden verminderd en de basis
zal uiterlijk in 2007 worden afgestoten. Tussen 2003 en 2006 zullen als gevolg
van deze maatregel ongeveer 460 functies verdwijnen; de vijftien aan de basis
verbonden functies van de Koninklijke marechaussee komen in 2006 te vervallen.
Er is voor Twenthe gekozen omdat deze basis ingeklemd ligt tussen stedelijke
agglomeraties en industrile complexen en er vergeleken met de andere bases
minder uitbreidingsmogelijkheden zijn. De sluiting van Twenthe en de vermindering
van het aantal jachtvliegtuigen dragen bij tot de beheersing van de –
stijgende – exploitatiekosten en scheppen ruimte voor de verdere modernisering
van de resterende jachtvliegtuigen. Om de gevolgen van de sluiting op te vangen
binnen de vigerende geluidscontouren zijn maatregelen nodig, zoals de beperking
van het aantal starts en landingen. Dit vereist onder meer de ruimere beschikbaarheid
van de KDC-10 vliegtuigen voor het bijtanken van F-16's in de lucht. Ook zal
worden bezien of intensiever van bases in het buitenland kan worden gebruikgemaakt.Dankzij de reservering in het Hoofdlijnenakkoord ten behoeve van de inzetbaarheid
van de krijgsmacht kan Defensie zo spoedig mogelijk een DC-10 voor vracht- en personenvervoer aanschaffen. Dit transportvliegtuig
verbetert in de eerste plaats de strategische verplaatsingscapaciteit en maakt
het mogelijk de tankercapaciteit van de KDC-10 vliegtuigen beter te benutten,
wat mede met het oog op de sluiting van vliegbasis Twenthe nodig is. In het
algemeen wordt zo het bereik van meer jachtvliegtuigen vergroot en kunnen
eenheden die vanaf bases ver van Nederland opereren beter worden ondersteund.
De afhankelijkheid van plaatselijke omstandigheden wordt zo verminderd. De
aanschaf van een tweedehands DC-10 zal op termijn worden «terugverdiend»
doordat er minder vaak een beroep op de commerciële markt hoeft te worden
gedaan. Er is in Europa een tekort aan militaire transportvliegtuigen. De
DC-10 zal ook voor Europese bondgenoten beschikbaar zijn via het EACC. In
overeenstemming met de aanbeveling van het IBO wordt de komende tijd nagegaan
hoe de luchttransportvloot doelmatiger, dat wil zeggen met minder verschillende
vliegtuigtypen, kan worden samengesteld. Als onderdeel van de studie, die
in 2004 zal worden voltooid, zullen de mogelijkheden van internationale samenwerking
nauwlettend in het oog worden gehouden, met als doel de vergroting van de
Europese militaire capaciteiten en de optimalisering van de Nederlandse toegang
tot essentiële capaciteiten.De Apache gevechtshelikopter voorziet in de
slagkracht van 11 Air Manoeuvre Brigade. Voorts
kan de Apache vuursteun verlenen in gezamenlijke operaties, bijvoorbeeld met
het Korps Commando Troepen en, in een aantal scenario's, het Korps mariniers.
De Apache-helikopter kan snel en over grote afstanden voor veel vuurkracht
zorgen. De Verenigde Staten moderniseren hun Apache-helikopters. Vanuit het
oogpunt «kwaliteit boven kwantiteit», om de veiligheid van het
eigen personeel te verbeteren en om de materiële exploitatie te drukken
door middel van (internationale) standaardisatie, is ook de modernisering
van de Nederlandse Apache-helikopters gewenst. Door het project »Verbetering
infraroodkijker en laserdesignator» (Modernized Target and Designation
System', MTADS) worden de doelopsporing, de doelidentificatie en de eigen
veiligheid verbeterd. De zelfbescherming van de Apache tegen geavanceerde
dreigingen wordt verder verbeterd met het project Aircraft
Survivability Equipment (ASE). Voorts kan op termijn de hoogwaardige Longbow-radar worden aangeschaft. Gekozen is voor de verbetering
van de inzetbaarheid van minder toestellen boven de instandhouding van alle,
slechts gedeeltelijk gemoderniseerde toestellen. Om die reden worden zes Apache-helikopters
in 2004 afgestoten om een bestand van 24 hoogwaardige Apache-helikopters te
handhaven. Dankzij deze maatregel kan worden bespaard op de exploitatiekosten
en op investeringen in toekomstige programma's. De bijbehorende
ongeveer 50 functies verdwijnen tussen 2003 en 2005. Een vermindering met
zes Apache-helikopters staat de operationele inzetbaarheid van de Air Manoeuvre Brigade niet in de weg.Transporthelikopters vergroten de tactische
mobiliteit van militaire eenheden en komen de krijgsmacht als geheel ten goede.
Ze zijn een veelgevraagd middel in «joint» scenario's. Hun inzetbaarheid
wordt verder verbeterd, waarvoor zowel de EVDB-voorziening in het Strategisch
Akkoord als de reservering in het Hoofdlijnenakkoord wordt aangewend. De transporthelikopters
van de Tactische helikopter groep (THG) worden tussen 2005 en 2007 verplaatst
van Soesterberg naar Gilze-Rijen, wat de operationele synergie binnen de THG
ten goede komt. De aanpassing van de infrastructuur in Gilze-Rijen vergt een
omvangrijke investering, maar levert zeker op langere termijn belangrijke
doelmatigheidswinst op. De luchtmachtbasis in Soesterberg wordt uiterlijk
in 2007 gesloten. In verband hiermee komen de komende jaren ongeveer 250 functies
te vervallen. Nederland heeft, met het oog op de versterking van de Europese
capaciteiten, onlangs aangekondigd het aantal middelzware transporthelikopters
te vergroten, mede om een aantal toestellen in het huidige bestand voor «light-utility»
taken te kunnen gaan gebruiken. Nederland heeft voorts twintig maritieme NH-90
helikopters in bestelling. In verband met het kleinere aantal fregatten enerzijds
en de totale transportbehoefte anderzijds wordt de NH-90 betrokken bij de
studie «integrale militaire helikoptercapaciteit». Deze studie
onderzoekt de krijgsmachtbrede concentratie op minder typen en betrekt hierbij
tevens de versterking van de Europese transportcapaciteit, de invulling van
de «light-utility» taken, de luchtmobiele en maritieme transportbehoefte
en de oprichting van een defensiebreed helikoptercommando. De resultaten van
de studie worden in 2004 verwacht.Binnen de grond-luchtverdediging nieuwe stijl, waarbij eenheden van de
Koninklijke landmacht en de Koninklijke luchtmacht op de basis De Peel één
verband gaan vormen, blijft de Patriot de luchtverdediging
op langere afstand en de bescherming tegen tactische ballistische raketten
en kruisvluchtwapens verzorgen. De operationele capaciteiten van de bestaande
Patriot-systemen worden verbeterd door de verwerving van PACIII-lanceerinstallaties,raketten
en communicatiesystemen. Zodoende kan Nederland gedurende een operatie een
half jaar een kwalitatief hoogwaardige en goed inzetbare capaciteit leveren
voor de langeafstandsverdediging van een gebied, ook tegen tactische ballistische
raketten en kruisvluchtwapens.Om financiële redenen is Defensie gedwongen terug te komen op een
beginselovereenkomst met Duitsland voor de overname op gunstige voorwaarden
van extra Patriot-luchtafweersystemen ter vervanging van de verouderde Hawk-systemen
van de Koninklijke luchtmacht. Deze overname maakte deel uit van de in juni
2002 aan de Tweede Kamer gestuurde intentieverklaring om de bilaterale defensiesamenwerking
met Duitsland op uiteenlopende terreinen verder te verdiepen (zie 28 000
X, nr. 33). Ook maakte ze deel uit van de tijdens de Top van Praag in
november 2002 gedane toezeggingen aan de Navo. Uiteindelijk bleken de financiële
marges aan Nederlandse zijde echter zo smal dat het onverantwoord zou zijn
geweest de koop door te zetten. De Duitse regering toonde zich tegemoetkomend
en die opstelling verdient waardering. De overige samenwerkingsafspraken uit
de intentieverklaring, zoals die met betrekking tot luchtverdedigingssystemen
voor de korte afstand (Shorad), luchtmobiel optreden en de bescherming tegen
nucleaire, chemische en biologische wapens, blijven van belang en zullen in
overleg met Duitsland zoveel mogelijk worden uitgevoerd. Nu noodgedwongen
is afgezien van de Patriot-systemen worden de Hawk-systemen afgestoten en
de Hawk-eenheden vóór eind 2004 opgeheven. Dit
gaat gepaard gaat met een verlies van 300 functies.KONINKLIJKE MARECHAUSSEEIn totaal verdwijnen bij de Koninklijke marechaussee als gevolg van de
bovengenoemde maatregelen ongeveer 160 functies, waarvan 54 samenhangen met
de afstoting van defensielocaties1. Dit laat
onverlet dat de krijgsmacht behoefte blijft houden aan een politieorganisatie
met een militaire status.Door het aanhoudende belang van de derde hoofdtaak van Defensie zal het
aandeel van de civiele taken in de werkzaamheden
van de Koninklijke marechaussee de komende jaren aanzienlijk blijven. Met
het oog op de taken in artikel 6 van de Politiewet zal de Koninklijke marechaussee
verder investeren in informatie- en communicatieystemen die het mogelijk maken
gezamenlijk met nationale en internationale (overheids)diensten te communiceren
en te opereren en die de afstemming binnen de ketens, in het bijzonder de
strafrecht- en de vreemdelingenketen, en de samenwerking bij rampenbestrijding
bevorderen. De Koninklijke marechaussee krijgt de beschikking over een nieuw
opleidingscentrum dat aan de modernste eisen voldoet.De Koninklijke marechaussee moet in de toekomst echter ook bijdragen kunnen
blijven leveren aan politieoperaties in crisisgebieden. Zoals het kabinet
in 2001 heeft aangekondigd, zal de capaciteit van de Koninklijke marechaussee
voor de deelneming aan internationale politiemissies in
het buitenland de komende jaren met 100 personen worden uitgebreid.
Naar verwachting zal het aantal internationale politiemissies in de toekomst
eerder toedan afnemen. De totale Nederlandse capaciteit voor internationale
politieoperaties groeit tot 2006 van 130 tot 230 personen. Nederland kan daardoor
een alleszins redelijke bijdrage leveren aan de politiemacht van de EU van
in totaal 5 000 personen.8. DoelmatigheidsmaatregelenBij Defensie voltrekt zich een veelomvattend veranderingsproces waarin
bestuurlijke vernieuwing en verbetering van de doelmatigheid centraal staan.
Behalve de verkleining en de samenvoeging van de staven wordt ook op andere
terreinen, vooral de ondersteuning en de infrastructuur, alles in het werk
gesteld om de doelmatigheid verder te vergroten. Wij hechten hier bijzonder
veel belang aan. Hoe meer immers op dit vlak wordt bereikt, hoe minder de
maatregelen ten koste gaan van de operationele capaciteiten van de krijgsmacht.
Onderstreept moet worden dat doelmatigheidsmaatregelen doorgaans pas op langere
termijn resultaten opleveren die metterdaad kunnen worden ingeboekt. In de
eerstvolgende jaren, waarin snel geld moet worden gevonden, bieden doelmatigheidsmaatregelen
onvoldoende soelaas om operationele capaciteiten geheel te ontzien. Er wordt
een groot aantal doelmatigheidsmaatregelen in de ondersteunende sector uitgevoerd.
Het gaat onder meer om de volgende:• doelmatiger gebruik van schietterreinen voor tank- en antitankschieten
en voor het schieten op luchtdoelen door intensievere internationale samenwerking.
Het Cavalerie schietkamp (CSK) en het Luchtdoelartillerie schietkamp (Luask)
worden buiten gebruik gesteld. Voor het bereiken en het handhaven van de noodzakelijke
graad van geoefendheid zijn oefen- en schietterreinen absoluut een vereiste.
Defensie wil met het oog op de beheerskosten en doelmatig ruimtegebruik echter
niet méér terreinen aanhouden dan strikt noodzakelijk is;• De oprichting van een defensiebrede vastgoeddienst , die belast
wordt met het beheer van de vastgoedportefeuille. De samenvoeging
van de beleids-, plannings-, beheers- en uitvoeringsfuncties voor infrastructuur
van de Dienst gebouwen werken & terreinen (DGW&T) en van de krijgsmachtdelen
levert naar verwachting doelmatigheidswinst op. Daarnaast wordt een CDV-toets
uitgevoerd op de producten van de genoemde onderdelen;• de Defensie telematica organisatie (DTO) zal meer dan voorheen
marktconform werken;• vermindering van het aantal functies in de muziekkorpsen in de
krijgsmacht;• doelmatigheidswinst als gevolg van de herstructurering door de
Navo van de bevelstructuur en de doorlichting van de verdere (militaire) vertegenwoordiging
in het buitenland;• het aanbieden van het Netherlands Armed Forces Integrated Network
(Nafin) aan de gehele overheid;• het onderwerpen van het hoger onderhoud aan de CDV-toets;• krijgsmachtbreed zijn er, behalve de te vormen beheerdiensten op
personeel, materieel en financieel gebied, mogelijkheden om verspreide taken
en diensten bijeen te brengen. Zo zullen de horecadiensten bij afzonderlijke
instellingen opgaan in één Defensie horeca organisatie, wat
doelmatiger is en mogelijkheden biedt om de diensten uit te besteden of om
de organisatie op afstand te plaatsen;• voorts zal de steeds verdergaande samenwerking van de opleidingsinstituten
KIM, KMA en IDL, alsmede de integratie van de wetenschappelijke opleidingscapaciteiten
in één faculteit, een besparing opleveren (motie Herben c.s.
(28 600X, nr. 32));• de Defensie verkeers- en vervoersorganisatie (DVVO) zal een doelmatigheidsslag
maken bij de inzet van transportmiddelen door invoering van een directere
verrekeningssystematiek tussen de klanten (krijgsmachtdelen) en de leverancier
(DVVO);• onderzocht wordt of er mogelijkheden zijn tot publiek/private samenwerking
bij (de financiering) van informatie, communicatie technologie (ICT) ontwikkelingen.9. VervolgactiviteitenDe in deze brief genoemde maatregelen zijn zonder meer ingrijpend. Wij
staan aan het begin van een proces dat de komende jaren moet leiden tot een
nieuw evenwicht tussen taken, ambities en middelen. Om van alle uiteenlopende
maatregelen werkelijk de maximale opbrengst te garanderen, zal nauwgezet in
kaart worden gebracht wat er precies gebeurt, welke effecten er worden bereikt
en wat er wellicht is blijven liggen. Alle inspanningen in het kader van deze
operatie «Stofkam» zullen erop gericht zijn te voorkomen dat nog
dieper moet worden gesneden in operationele capaciteiten en in investeringen.
Er staat een premie op de tijdige en volledige uitvoering van álle
maatregelen die in deze brief zijn uiteengezet en Defensie is vastbesloten
die te innen. De operatie «Stofkam» wordt een afzonderlijk project
met een afzonderlijke projectleider, die periodiek verslag aan ons zal uitbrengen.
Ieder jaar tijdens de begrotingsvoorbereiding zullen wij bezien of de in deze
brief genoemde maatregelen toereikend zijn of dat aanvullende maatregelen
moeten worden genomen. Wij zullen de Tweede Kamer uiteraard van de voortgang
op de hoogte houden.Tot slot zijn de volgende aandachtspunten vermeldenswaard:• Defensie zal blijven streven naar versterking van de internationale
samenwerking en de mogelijkheden voor doelmatigheidsverbeteringen in dat verband
waar mogelijk benutten. Langs deze weg kunnen op termijn de kansen voor taakspecialisatie
en taakverdeling toenemen. Defensie zal zich hierbij in het bijzonder rekenschap
geven van de conclusies van de AIV ten aanzien van de beperkingen
en de mogelijkheden van militaire samenwerking. In overleg met andere departementen
zal in 2004 een beleidskader internationale samenwerking worden opgesteld.
De aanvullende mogelijkheden van internationale samenwerking zullen ook steeds
worden betrokken bij de hierboven genoemde jaarlijkse toetsing van de defensieplannen;• af te stoten materieel zal worden aangeboden aan de regeringen
van landen die voldoen aan de criteria van het wapenexportbeleid. Om de integratie
van nieuwe lidstaten in de Navo en de EU te bevorderen, heeft de verkoop aan
deze landen de voorkeur, waarbij ook andere dan financiële tegemoetkomingen
nadrukkelijk worden bezien;• uit de recente, vijfde meting van de Belevingsmonitor Rijksoverheid,
waaruit blijkt hoe burgers maatschappelijke vraagstukken en het beleid van
de overheid ervaren, blijkt dat de bekendheid met Defensie en de krijgsmacht
in de samenleving te wensen overlaat. Defensie zal zich, mede in het licht
van de in deze brief genomen maatregelen, de komende tijd extra inspannen
om in deze situatie verbetering te brengen;Ten slotteDeze brief legt, samen met de brief die u op 28 mei jl. ontving over
de gewijzigde topstructuur van Defensie, de grondslag voor de toekomstige
Nederlandse krijgsmacht. Onze krijgsmacht moet een geloofwaardige bijdrage
kunnen blijven leveren aan vrede en veiligheid. De in deze brief genoemde
maatregelen zijn erop gericht haar daartoe in staat te stellen. Nederland
is dat aan zijn stand verplicht. Maar er is meer. Wij beklemtonen dat de bijdrage
die onze krijgsmacht samen met andere krijgsmachten aan vrede en veiligheid
levert van levensbelang is en blijft voor onze samenleving – en dat
zij juist daarom ieders volledige steun en aandacht verdient.Een helder toekomstperspectief is van belang voor de plaats van de krijgsmacht
binnen onze samenleving, maar ook voor de mensen binnen de krijgsmacht van
wie de komende jaren opnieuw veel zal worden gevergd. Het zal voor velen een
zware opgave zijn om tijdens de omvangrijke reorganisatie die op stapel staat
steeds de moed erin te houden, te meer omdat het verlies aan functies noodgedwongen
fors is. Het einddoel, een gezonde organisatie met perspectief, die vele tienduizenden
uitdagend en afwisselend werk biedt, is al onze inspanningen dubbel en dwars
waard. Iedereen, van laag tot hoog, kan er trots op zijn bij Defensie te werken.De wereld is de afgelopen jaren niet veiliger geworden en de gevolgen
daarvan voor onze samenleving zijn merkbaar. De externe veiligheid van vandaag
is in veel opzichten de interne veiligheid van morgen en de inzet van onze
militairen op uiteenlopende plaatsen in de wereld kan niet los worden gezien
van de veiligheid en het welvaren van onze eigen samenleving. Onze waarden
verdienen het te worden beschermd en bevorderd, samen met onze bondgenoten
en partners. De krijgsmacht blijft daaraan een belangrijke bijdrage leveren.De Minister van Defensie,H. G. J. KampDe Staatssecretaris van Defensie,C. van der KnaapXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1De brief van 30 juni jl. sprak abusievelijk van 240 in plaats van 160
functies die bij de Koninklijke marechaussee verdwijnen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29200-X-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl