Vergaderingen Interim Committee en Development Committee; Brief van de Minister van Financiën
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133660
 2008-2009
 
 26 234
 Vergaderingen Interim Committee en Development Committee
 
 
 
 
 Nr. 
 92
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 6 juli 2009
 
 Mede namens de minister voor Ontwikkelingssamenwerking zend ik u hierbij
het verslag van de vergaderingen van het International
Monetary and Financial Committee (IMFC) en het Development Committee (DC), alsmede het verslag van het kiesgroepoverleg.
De vergaderingen vonden plaats in de periode van 24 tot 26 april 2009.
De schriftelijke interventies die Nederland heeft ingebracht in de vergaderingen
zijn bijgevoegd, alsook de communiqués.
 
 De minister van Financiën,
 W. J. Bos 
 
 Verslag Voorjaarsvergadering IMF en Wereldbank 25 en 26 april
2009 
 1. Inleiding
 Op zaterdag 25 en zondag 26 april vond in Washington de voorjaarsjaarvergadering
van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank plaats. De belangrijkste
gedeelten van de jaarvergadering waren de bijeenkomst van het International Monetary and Financial Committee (IMFC) op zaterdag
en het Development Committee (DC) op zondag. Voorafgaand
hieraan vond op vrijdagmiddag het traditionele overleg met de leden van de
kiesgroep plaats. Ook kwam op zaterdagochtend
de G4 van ministers van Financiën en centrale
bank presidenten bijeen.
 2. International Monetary and Financial Committee
 Het IMFC bestond uit drie delen. Tijdens de besloten ontbijtsessie stond
een pilot van de Early Warning
Exercise (EWE) centraal. De plenaire sessie bevatte presentaties
over de economische financiële situatie. Daarnaast werd de rol van het
IMF in de crisis besproken. In de besloten lunchsessie werd gesproken over
de middelenuitbreiding van het IMF.
 Surveillance
 Het IMF presenteerde samen met de Financial Stability Board (FSB, voorheen
FSF) een pilot van de Early
Warning Exercise (EWE). De uitkomsten van de EWE zijn niet openbaar.
Er was grote steun voor het systeem van de EWEs, wel is er gesproken over
hoe om te gaan met de openbaring van de uitkomsten. Staatssecretaris De Jager
heeft benadrukt dat het belangrijk is dat er eenfollow-up komt van de aanbevelingen die besloten liggen in de EWEs. Er moet
gewerkt worden aan een peer pressure systeem,
waarbij landen op gezette tijden terug rapporteren over de genomen maatregelen.
 Naast deze sessie over de EWE, werd er een aantal andere opmerkingen geplaatst
over surveillance. De VS gaf aan een Financial Sector Assessment
Program (FSAP) te willen ondergaan. India benadrukte dat alle systeemrelevante
landen een FSAP moeten ondergaan en dat deze meer moet worden geïntegreerd
in de Article IV.
 De financiële en economische situatie
 Hoofdeconoom van het IMF Olivier Blanchard en directeur Monetair Beleid
en Kapitaalmarkten José Vinals presenteerden de huidige financiële
en economische situatie. Er waren wat positieve signalen van stabilisatie
waar te nemen op de financiële markten en monetair beleid leek effect
te hebben gehad. Echter, de financiële situatie blijft fragiel en beleidsacties
blijven nodig. Risico’s die werden genoemd zijn de bankbalansen, de
afname van kapitaalstromen naar opkomende economieën en de houdbaarheid
van het budgettaire beleid. Benadrukt werd dat korte termijn maatregelen moeten
worden verankerd in een gezonde middellange-termijnstrategie.
 Een grote zorg was de gezondheid van het financiële systeem en de feed back van de reële economie op het financiële
systeem. Vertrouwen bleek vooral afhankelijk van wat er gebeurt in de advanced economies, herstel van kapitaalstromen naar de
opkomende economieën hangt hier van af. Bovendien moet nagedacht worden
over exit strategieën.
 Verschillende landen, waaronder de VS, en ECB President Trichet onderkenden
de beschreven situatie door het IMF; er zijn wat tekenen van herstel maar
er is nog grote onzekerheid. Door de WTO werd de afname van de
wereldhandel benadrukt, veroorzaakt door een afname in de vraag en het opdrogen
van handelsfinanciering. Hierbij moet worden gewaakt voor protectionistische
maatregelen.
 Het IMF en de crisis
 De Managing Director (MD) benadrukte dat we niet overoptimistisch moeten
worden met betrekking tot de crisis en gefocust moeten blijven. Beleidsacties
blijven nodig en daarbij is vooral de snelheid waarmee wordt gehandeld belangrijk.
Het IMF gaf aan blij te zijn met de uitbreiding van de middelen tot USD 500
miljard. Belangrijk is dat er snel overeenstemming komt over deze uitbreiding
en dat dit geld snel beschikbaar komt. De door de G20 voorgestelde SDR-allocatie
is een goede manier om de liquiditeit te vergroten. Veel landen spraken hun
lof uit over hoe het IMF reageert op de crisis.
 Landen spraken hun steun uit voor de middelenuitbreiding. De Verenigde
Arabische Emiraten merkte daarbij op dat het ook mogelijk moet worden door
middel van obligaties bij te dragen en Brazilië gaf aan dat de grootte
van bijdragen van landen vertegenwoordiging in het IMF moeten reflecteren.
Het VK riep landen op om zo snel mogelijk de bilaterale leningen beschikbaar
te stellen.
 Tijdens het IMFC zijn er geen additionele toezeggingen gedaan door landen
om de USD 500 miljard bijeen te brengen. Het bleek dat er meer duidelijkheid
moest komen over de mogelijkheid tot uitgifte van obligaties door het Fonds
en het was voor sommige landen cruciaal hoe het doorrollen van de bilaterale
leningen in de New Arrangements to Borrow (NAB)
er uit komt te zien. Bovendien werd, zoals ook al aangegeven door Brazilië,
door de opkomende economieën deze bijdrage in verband gebracht met vertegenwoordiging
en maken zij een bijdrage van hun kant afhankelijk van deze discussie.
 Naast steun voor de middelenuitbreiding was er brede steun voor het nieuwe
instrumentarium, zoals de al door een aantal landen gebruikte Flexible Credit Line (FCL). De verhoging van de toegangslimieten
voor de Poverty Reduction and Growth Facility(PRGF)
en het beschikbaar stellen van specifieke extra middelen voor ontwikkelingslanden
werden ook goed ontvangen, met name door Brazilië, India en Gabon.
 In verband met de grotere rol van het IMF, was tijdens het AO d.d. 15 april
toegezegd dat u op de hoogte zou worden gehouden over de medewerking van onder
andere de VS. Het blijkt dat de VS (bij monde van President Obama) de versterkte
rol van het IMF als een hoge prioriteit ziet. De door de VS toegezegde USD
100 miljard is inmiddels goedgekeurd door het congres.
 IMF governance
 Initieel stond op de agenda van het IMFC het rapport van een commissie
van eminente personen onder leiding van de Zuid-Afrikaanse Minister van Financiën
Trevor Manuel. Dit rapport doet aanbevelingen op het gebied van verschillende
IMF governance issues. Dit rapport was echter
op het laatste moment van de agenda gehaald, omdat er vooral vanuit de opkomende
economieën grote bezwaren waren over de inhoud van het rapport en het
proces. Toch werd er het één en ander gezegd over governance. De MD benadrukte dat het tijd is om te bewegen; het proces
van quotaherziening moet versneld worden. De vervroeging van de quotaherziening
naar 2011, zoals afgesproken in G20-verband, ontving veel steun. Hierbij is
in het communiqué vastgelegd dat de quotaformule ook weer opnieuw bezien
gaat worden. De VS gaf aan dat er grote hervormingen op het gebied van stoelen
en quota nodig zijn; kleine veranderingen gaan niet werken. De Nordic-Baltic
stoel en België gaven aan dat ze substantiële bijdragen leveren
aan het IMF en dit ook gereflecteerd moet blijven in de vertegenwoordiging.
Ook Nederland benadrukte de link tussen bijdrage en vertegenwoordiging.
 3. Development Committee
 Op de agenda van het DC stonden de volgende onderwerpen: i) de gevolgen
van de mondiale economische crisis voor ontwikkelingslanden en de rol van
de internationale financiële instellingen (IFI’s); en ii) update
inzake voice and participation. Tijdens de Bali
Brunch bespraken de ministers de voortgang betreffende de klimaatagenda.
 De gevolgen van de mondiale economische crisis voor ontwikkelingslanden
en de rol van de IFI’s
 De inleidende presentatie werd verzorgd door Justin Lin, Chief Economist van de Wereldbank. Lin ging in op de noodzaak van
internationale coördinatie van fiscale stimuluspakketten. Hij gaf aan
dat de onderbenutting van productiecapaciteit in het Westen ingezet kan worden
om Low Income Countries (LICs) te ondersteunen
in infrastructuurprogramma’s, juist omdat deze het grootste multiplier-effect hebben. Lin stelde dat LICs geen ruimte
hebben om fiscaal verruimend beleid te voeren en benadrukte in dit kader het
belang van ondersteuning van sociale vangnetten.
 
 IMF MD Strauss-Kahn gaf aan dat het IMF de verwachtingen over de crisis
opnieuw naar beneden had bijgesteld, maar zag wel nog steeds mogelijkheden
voor herstel in 2010. Belangrijke randvoorwaarde daarbij is het daadwerkelijk
opschonen van de bancaire sector in de VS.
 
 Wereldbank President Zoellick ging vervolgens kort in op de uitkomsten
van de G20 top in Londen. Hij gaf daarbij aan dat tijdens het DC 185 landen
(indirect) zijn vertegenwoordigd en dat internationale consensus van groot
belang is voor de aanpak van de crisis. Zoellick stelde dat de lessen van
eerdere crises in Latijns Amerika en in Zuidoost Azië, eind jaren negentig,
niet uit het oog moeten worden verloren. Zo zijn sociale vangnetten en doelgericht
(en daardoor efficiënt) beleid van groot belang om de gevolgen voor de
armsten te mitigeren. Zoellick herhaalde het inmiddels bekende pakket aan
maatregelen waar de Bank aan werkt, waarbij hij met name verwees naar de verhoging
van het leningenpakket van IBRD tot USD 35 miljard per jaar, de fast-tracking van IDA-middelen, de momenteel in zijn visie aantrekkelijke
prijs van het IBRD-leningenpakket, en de nieuwe faciliteiten, waaronder met
name de Vulnerability Financing Facility met o.a. het Rapid
Social Response Fund. IDA-15 is langzamer van start gegaan dan voorzien,
mede door de doorloop van IDA-14 leningen en de trage start van nieuwe projecten
in de pijplijn. Hier zal naar verwachting spoedig verbetering in komen. Bij
de Mid-Term Review van IDA-15 zal de mogelijkheid
van vervroegde aanvulling van middelen bekeken moeten worden. De reactie van
de Wereldbank op de crisis is er volgens Zoellick in eerste instantie op gericht
geweest haar beschikbare kapitaal zo effectief mogelijk in te zetten om aan
de verhoogde behoefte van haar klanten te voldoen. De Bank houdt de vraag
naar leningen scherp in de gaten – deze stijgt overigens snel –
en zal deze zomer een reviewdoen van haar financiële
soliditeit en nagaan in hoeverre haar kapitaal toereikend is.
 
 Tijdens de interventies van DC-leden werd vooral ingegaan op de gevolgen
van de crises op de armsten in ontwikkelingslanden. Geithner (VS) hamerde
op de noodzaak van internationaal gecoördineerde fiscale stimuluspakketten,
sprak over een «great multilateral moment» en gaf aan dat de legitimiteit en effectiviteit van de IFI’s
vergroot diende te worden. Op korte termijn moeten bestaande middelen effectief
en efficiënt ingezet worden en moet de Bank pragmatisch te
werk gaan. Voor de langere termijn legde Geithner de nadruk op innovatie en development impact(zoals versterking van marktinstituties
en verhoging van de productiecapaciteit in ontwikkelingslanden) en focus op
de armste landen. Ook drong hij aan op een betere taakverdeling tussen de
IFI’s. Tenslotte stelde Geithner dat de VS een substantiële aanpassing
van de governance structuur van de Wereldbank
ondersteunt. Het VK ondersteunde in brede zin het door Zoellick voorgestelde
pakket en riep overheden op aan hun toezeggingen te voldoen. India gaf aan
dat IBRD haar leenvolume zou moeten vergoten, en dat ook individuele landen
meer zouden moeten kunnen lenen. De toereikendheid van het kapitaal van de
Bank zou dan ook op korte termijn bekeken moeten worden. India ziet voor IBRD
een rol als «preferred creditor»,
niet slechts «lender of last resort».
Ook Argentinië en Brazilië waren van mening dat de Bank op het gebied
van leningen meer zou moeten doen, en pleitten voor substantiële hervormingen.
 
 Brazilië stelde verder dat de wereld gevrijwaard dient te worden
van de oude economische dogma’s die zo lang overheerst hebben. Brazilië
hekelde het feit dat er voor sommige landen (in casu de VS) in het verleden
geen grenzen leken te zijn aan kapitaalschepping. Voor hen bestond er geen debt sustainability framework, zolang anderen bereid waren
hun schulden te financieren.
 
 Japan hamerde op de noodzaak van een kapitaalverhoging voor de Wereldbank,
want «there is no good meal without rice».
Japan ondersteunde het anticyclische opereren van de Wereldbank en onderstreepte
de noodzaak de mondiale onevenwichtigheden aan te pakken. Kaberuka (President
van de African Development Bank) gaf aan dat Afrika
het afgelopen decennium hard gewerkt heeft om tot beter macro-economisch beleid
te komen, maar dat helaas door de crisis de groeicijfers in amper een jaar
tijd gehalveerd zijn.
 
 Minister Koenders sprak waardering uit over de eerste response van de
Wereldbank in reactie op de crisis en over de inspanningen ten aanzien van Middle Income Countries (MICs), maar zei zich zorgen
te maken over de benodigde leverage voor LICs.
De Wereldbank moet met voorstellen komen om ook op langere termijn effectief
te kunnen blijven opereren. Het instrumentarium van de Wereldbank moet de
komende jaren ook kwalitatief verbeterd worden, met meer oog voor de noden
van fragiele staten, de klimaatagenda en de inpassing in de Accra-agenda,
waarbij de nodige overlap in het eigen instrumentarium vermeden moet worden.
Minister Koenders gaf aan dat de Bank over voldoende middelen moet kunnen
beschikken en ondersteunde in dit kader een review
van haar financiële soliditeit en toereikendheid van kapitaal.
 Voice & representation
 Zoellick ging ook in op wat naar zijn mening belangrijke vragen in de
discussie over de voice and participation agenda
moeten zijn. Het gaat daarbij onder andere over criteria en mechanismen voor
de herziening van aandelenverhoudingen. Andere belangrijke elementen zijn
het betrekken van IDA en IFC in de discussie en de stoelen in de Raad van
Bewindvoerders.
 
 Na afronding van de eerste fase van hervormingen tijdens de Jaarvergadering
2008, met onder meer een extra stoel voor een derde Afrikaanse bewindvoerder
en verdubbeling van het aantal basisstemmen, gaat nu de (lastiger) tweede
fase van hervormingen van start, waarbij het vooral over de stemverhoudingen
zal gaan. Om het proces hierover in goede banen te leiden, stelde minister
Koenders voor dat er vanuit de hoofdsteden duidelijk richting
aan de discussie over de benodigde hervormingen gegeven moet worden aan de
Raad van Bewindvoerders. Zijn concrete voorstel betrof het bijeen roepen van
een bijeenkomst van DC Deputies, op uitnodiging van Carstens, de Mexicaanse
voorzitter van het DC. Dit voorstel werd allereerst door het VK gesteund,
later gevolgd door meerdere leden van het DC, waaronder de VS en Brazilië.
Carstens zegde toe spoedig een bijeenkomst van DC Deputies bijeen te roepen,
die concrete aanbevelingen moet formuleren in aanloop naar de Jaarvergadering
in oktober 2009. Een eerste bijeenkomst heeft eind juni plaatsgevonden. Het
proces van hervormingen zal tijdens de Voorjaarsvergadering 2010 afgerond
moeten zijn, conform de aanbeveling van de G20 in Londen.
 
 Inhoudelijk is op de beoogde hervormingen niet diepgaand ingegaan, al
gaf o.a. China wel aan te streven naar pariteit in de stemverhoudingen tussen
ontwikkelde en ontwikkelingslanden. Anderen (o.a. Japan) wezen op de relatie
met een mogelijke kapitaalverhoging. Frankrijk, Noorwegen («no taxation without representation») e.a. wezen op
het belang om in het bepalen van de stemgewichten ook rekening te houden met
de bijdragen aan de Wereldbank Groep, o.a. aan IDA. België stelde de
handen niet te willen binden aan een specifiek tijdsschema, maar stond daar
vrijwel alleen in.
 
 De Voorjaarsvergadering liet vooral brede steun zien voor de eerder in
G20-kader genomen besluiten m.b.t. de rol van de IFI’s. Ook werd besloten
tot een review van de financiële soliditeit
van de Wereldbank Groep, met daarbij aandacht voor de toereikendheid van kapitaal
(voor IBRD en IFC) en concessionele middelen (voor IDA), zodat dit tijdens
de Jaarvergadering besproken kan worden. De komende periode breekt de lastige
fase aan van discussie, en later besluitvorming over een mogelijke kapitaalverhoging
voor IBRD en IFC, mogelijke vervroeging van IDA-16 en hervorming van de stemverhoudingen.
Het is de vraag of het strakke tijdsschema, dat over dat laatste onderwerp
is afgesproken, daadwerkelijk ook gehaald gaat worden. Ook is onzeker of aandeelhouders
respectievelijk donoren bereid en in staat zullen zijn om financieel (fors)
bij te dragen aan een mogelijke kapitaalverhoging en/of een ambitieuze IDA-16
middelenaanvulling.
 Bali Brunch
 Tijdens de Bali Brunch onderstreepte Zoellick in zijn presentatie dat
financiering en ontwikkeling een zeer grote rol zullen spelen tijdens de onderhandelingen
in Kopenhagen in december, zeker zoveel als klimaatbeleid zelf. Ministers
van Financiën en Ontwikkelingssamenwerking zouden dan ook nauw betrokken
moeten zijn. Zoellick pleitte ook voor een response op de financiële
crisis voor ontwikkelingslanden die klimaatacties stimuleren of faciliteren.
 
 Yvo de Boer gaf aan dat er vier voorwaarden zijn voor een succesvolle
uitkomst van Kopenhagen. Zo zullen geïndustrialiseerde landen een bindende
doelstelling op zich moeten nemen en zullen ontwikkelingslanden via nationale
strategieën passende actie moeten ondernemen. Verder moeten er volgens
De Boer internationaal nieuwe en additionele middelen beschikbaar komen. De
koolstofmarkt is verder een belangrijke bron van financiering. Ministers van
Financiën zullen voor Kopenhagen duidelijkheid moeten verschaffen over
de financiering van klimaatbeleid. Tenslotte is het essentieel alle beschikbare
bronnen van financiering zó te managen, dat deze effectief en efficiënt
ingezet kunnen worden. Volgens De Boer moet er een middenweg worden gezocht
tussen nieuwe en bestaande fondsen. Een optie is hierbij o.a. klimaatbeleid
te financieren onder de Conventie, maar via de bestaande instituties. China
onderstreepte in haar interventie het belang van science and technology transfer. Zo moet een monopoliepositie van
partijen op het gebied van duurzame technologie niet mogelijk zijn en moeten
overheden de juiste prikkels verschaffen voor R&D op het gebied van duurzame
technologie. Noorwegen en Mexico lichtten hun voorstellen toe voor mogelijke
financieringsvormen.
 4. G4 ministers en centrale bank presidenten
 Voorafgaand aan het IMFC vond er een G4-bijeenkomst plaats tussen de ministers
van Financiën en de centrale bankdirecteuren van Nederland, België,
Zweden en Zwitserland. De Belgische minister van Financiën Reynders zat
de vergadering voor. De reactie van het Fonds op de crisis en de hervormingen
binnen het Fonds werden besproken, waarbij de focus lag op de behoefte aan
additionele middelen, de volgende quotaherziening en IMF governance. De veranderingen in het raamwerk voor surveillance werden
gesteund en het belang van een follow-up mechanisme werd benadrukt. De vier
landen gaven aan bereid te zijn de toegezegde bilaterale bijdrage te leveren
die uiteindelijk zal worden doorgerold in de New Arrangements
to Borrow (NAB), waarbij een uitbreiding van de NAB gezien wordt
als de beste manier om het Fonds van additionele middelen te voorzien. Hoewel
werd onderkend dat een quotaherziening niet de eerste prioriteit is van het
IMF, werd een vervroeging van de volgende quotaherziening naar 2011 gesteund.
Ministers en centrale bankdirecteuren benadrukten dat op het gebied van governance complexe issues spelen, die met alle voorzichtigheid
moeten worden benaderd.
 5. Kiesgroepoverleg
 Tijdens het reguliere kiesgroepoverleg en marge van de voorjaarsvergadering
gaven de bewindvoerders Bakker en Treffers een update
over de agenda van respectievelijk IMF en Wereldbank. Vervolgens werden de
schriftelijke interventies van de kiesgroep in het IMFC en het DC vastgesteld.
 6. SDR als reserve valuta
 Tijdens het IMFC werd door geen van de landen een rol van SDRs als reservevaluta
opgebracht. Tijdens het AO d.d. 15 april 2009 is echter toegezegd u hierover
nader te informeren, onder andere als reactie op het VN commissie rapport
van Nobelprijswinnaar in de economie Stiglitz.
 In algemene zin zou diversificatie van reservevaluta in de wereld positief
zijn. De huidige situatie waarin één valuta (de dollar) veruit
de belangrijkste reservevaluta is kent namelijk een aantal nadelen, bijvoorbeeld
de grote invloed van het Amerikaanse binnenlandse beleid op de liquiditeit
in de wereld. Het is echter niet eenvoudig tot een alternatieve benadering
te komen. Een belangrijke reden hiervoor is dat een munt niet wordt aangewezen
als reservevaluta, maar dat een munt (of mandje munten zoals de SDR) daartoe
moet uitgroeien. Met andere woorden, het zijn de partijen die reserves willen
aanhouden die bepalen of een munt een reservevaluta wordt of niet. Het IMF
kan hier overigens een positieve rol in spelen. De aantrekkelijkheid van een
munt als reservevaluta wordt onder andere bepaald door de omvang en mate van
ontwikkeling van de financiële markt in deze valuta en het vertrouwen
in de waardevastheid van deze munt.
 In het rapport van de VN commissie onder leiding van Stiglitz wordt terecht
gesteld dat aan een systeem met meerdere belangrijke reservevaluta ook haken
en ogen zitten, omdat deze reservevaluta’s alsnog beïnvloed worden
door het binnenlandse beleid van het uitgevende land. Aan de andere kant zijn
er wel een aantal voordelen ten opzichte van één reservevaluta.
Zo maken meerdere belangrijke reservevaluta het minder makkelijk voor één
land om goedkoop schulden te financieren en zo de tekorten buitensporig te
laten oplopen. Tevens heeft men de mogelijkheid om in geval van overdreven
expansief monetair beleid van een overheid die de reservevaluta uitgeeft,
tegoeden aan te houden in de andere valuta. Het nader onderzoeken van de mogelijkheden
van een nieuw globaal reservesysteem kwam ook aan de orde tijdens de VN conferentie
over de crisis en de gevolgen voor ontwikkelingslanden, eind juni in New York.
 
 Het is duidelijk dat het monetaire stelsel niet optimaal functioneert.
Zowel verbreding van het aantal reservevaluta als de uitwerking van een sterkere
rol van SDRs zijn echter geen panacee. Duidelijk is dat er een sterke wens
is tot een betere mondiale monetaire architectuur, hetgeen nog het nodige
denkwerk behoeft.
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Naast Nederland bestaande uit Armenië, Bosnië-Herzegovina, Bulgarije,
Cyprus, Georgië, Israël, Kroatië, Macedonië, Moldavië,
Montenegro, Oekraïne en Roemenië.
 
 
 Naast Nederland bestaande uit België, Zweden en Zwitserland.