Verbetering verantwoording en begroting; Brief van de Minister van Financiën
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31865, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

27-05-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31865 nr. 5

29-04-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31865Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 110 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 865Verbetering verantwoording en begroting31 031Financieel jaarverslag van het Rijk 2006nr. 5BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 29 april 20091. InleidingHierbij bied ik u, namens het kabinet, het kader financieel beheer rijkssubsidies
(hierna: subsidiekader) aan. Dit subsidiekader uniformeert en vereenvoudigt
de regels voor de uitvoering en verantwoording van alle rijkssubsidies en
subsidies van ZBO’s. Het is een rijksbreed bindend kader dat leidt tot
minder lasten voor burgers, bedrijven, instellingen en overheid. Het subsidiekader
bouwt voort op bestaande best-practices en initiatieven zoals het kaderbesluit
EZ-subsidies. De Algemene Rekenkamer en het Adviescollege toetsing administratieve
lasten hebben hun positieve waardering voor het voorliggende subsidiekader
uitgesproken. Hun adviezen worden betrokken in de verdere uitwerking en evaluatie
van het subsidiekader.Het subsidiekader maakt deel uit van een breder pakket aan maatregelen
voor vermindering van uitvoerings- en controlelasten, zoals neergelegd in
de kabinetsbrief van 20 december 2007 (Kamerstukken II 31 031/29 949,
nr. 19). Bovendien is het één van de speerpunten van het
programma Vernieuwing van de rijksdienst gericht op een kleinere en efficiëntere
overheid. De beoogde besparing op de uitvoeringslasten als gevolg van dit
subsidiekader dient mede ter invulling van de efficiencydoelstelling zoals
opgenomen in het regeerakkoord. Het subsidiekader is ten slotte een belangrijke
bouwsteen voor het realiseren van de lastenreductie voor het bedrijfsleven
(met name de inrichting van lastenarme rijkssubsidies voor ondernemers), zoals
geformuleerd in het Plan van Aanpak Regeldruk Bedrijven (Kamerstukken 29 515,
nr. 202).Uniforme en bindende toepassing van het kader is een voorwaarde voor het
behalen van de doelstellingen. Het subsidiekader wordt vertaald in Aanwijzingen
voor de Rijksdienst. Deze aanwijzingen zullen per 1 januari 2010 van
kracht worden voor het opstellen van nieuwe wet- en regelgeving voor rijkssubsidies
en subsidies van ZBO’s. Bestaande wet- en regelgeving dient voor 1 januari
2012 aan de aanwijzingen te zijn aangepast. Voor de definitie
van het begrip subsidie wordt aangesloten bij het begrip «subsidie»
in de Algemene wet bestuursrecht (art. 4.21)1.
Het subsidiekader kan niet altijd volledig worden toegepast op subsidies die
gebaseerd zijn op Europese regelgeving. Het betreft subsidies die geheel of
gedeeltelijk (co-financiering) met Europese middelen worden gefinancierd.
Europese regelgeving schrijft voor dergelijke subsidies namelijk dwingend
zeer gedetailleerde en financiële verantwoordingseisen voor. Het kabinet
zet zich in EU-verband sterk in voor vereenvoudiging van ook deze verantwoordingsregels.
Het subsidiekader is wel zoveel mogelijk van toepassing op additionele nationale
regels ten behoeve van deze EU-subsidies. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan
om regels voor te hanteren termijnen, voorschotten en het gebruik van uniforme
begrippen.2. Hoofdlijnen van het subsidiekaderHet subsidiekader is gebaseerd op de uitgangspunten: proportionaliteit;
sturing op prestaties en hoofdlijnen; uniformering en vereenvoudiging; en
verantwoord vertrouwen en risicoacceptatie. Op basis van deze uitgangspunten
zijn de volgende met elkaar samenhangende maatregelen ontwikkeld:a. drie standaard uitvoerings- en verantwoordingsarrangementen waarvan
de toepassing wordt bepaald door de hoogte van het subsidiebedrag;b. uniformering en vereenvoudiging van begrippen en verplichtingen in
het subsidieproces (o.a. termijnen, voorschotten, rapportages); enc. rijksbreed beleid om misbruik te voorkomen.Drie standaard uitvoerings- en verantwoordingsarrangementenHet subsidiekader gaat uit van proportionaliteit tussen het subsidiebedrag
en de lasten. Hoe lager het subsidiebedrag per ontvanger is, hoe minder of
hoe eenvoudiger voorwaarden worden gesteld, en hoe efficiënter de verantwoording
wordt ingericht. Aan dit proportionaliteitsbeginsel is in het subsidiekader
invulling gegeven door het invoeren van drie standaard uitvoerings- en verantwoordingsarrangementen
waarvan de toepassing wordt bepaald door de hoogte van het subsidiebedrag:Hoogte subsidiebedragarrangement tot € 25 000direct vaststellen of desgevraagd verantwoording over de prestatie Vanaf € 25 000 tot € 125 000verantwoording over de prestatieVanaf € 125 000verantwoording over kosten en prestatiesVoor kleine subsidiebedragen kiest het kabinet voor een meer risicogerichte
aanpak waarbij wordt uitgegaan van vertrouwen. Dit betekent dat bij kleine
subsidies niet standaard om een verantwoording zal worden gevraagd. In plaats
daarvan geldt een actieve meldingsplicht voor de ontvanger bij niet nakoming
van de voorwaarden. Achteraf kan een risicogeoriënteerde controle plaatsvinden
bij de ontvanger. Een meer risicogeoriënteerde aanpak betekent ook een
zekere risicoacceptatie; belangrijk hierbij is dat incidenten niet gelijk
tot een systeemaanpassing zouden moeten leiden. De verantwoordingsfocus bij
kleine subsidies ligt op het leveren van de prestatie of dienst in plaats
van op de kosten. Hierdoor kan het voor komen dat de werkelijke kosten uiteindelijk
lager zijn dan het subsidiebedrag.Uniformering en vereenvoudigingIn het subsidiekader zijn processtappen, begrippen en verplichtingen die
bij iedere subsidie terugkeren vereenvoudigd en geüniformeerd. Het gaat hierbij om gestandaardiseerde termijnen voor de subsidieaanvrager en
subsidieverstrekker en het toepassen van uniforme berekeningswijzen voor de
berekening van uurtarieven en kostenbegrippen. Daarnaast worden de informatieverplichtingen
voor de subsidieontvangers verminderd. De huidige tussentijdse rapportages
voor kortlopende subsidies vervallen. Ook de huidige procedure voor het ontvangen
van een voorschot wordt fors vereenvoudigd door het invoeren van automatische
bevoorschotting.Rijksbreed beleid om misbruik te bestrijdenMet de invoering van het rijksbrede uniforme subsidiekader wordt ook een
rijksbreed beleid geïntroduceerd om misbruik te bestrijden. Dit beleid
wordt vastgelegd in een rijksbrede leidraad. Doordat meer wordt uitgegaan
van vertrouwen is het van belang dat er voldoende checks en balances in het
systeem worden ingebouwd om te borgen dat deze aanpak niet leidt tot verruiming
van het misbruik. De rijksbrede leidraad richt zich onder meer op een goed
werkend risicomanagementsysteem, het evalueren van subsidieregelingen en het
sanctiebeleid. Meer vertrouwen gaat ook hand in hand met een strikte handhaving.
Bij constatering van misbruik zal dan ook consequent worden «bestraft»
op basis van de beschikbare sanctiemogelijkheden (o.a. terugvorderen inclusief
wettelijke rente). Onderdeel van de rijksbrede aanpak is ook het opzetten
van een departementale registratie van misbruik. Deze registratie kan input
geven voor de risicoanalyse die ten grondslag ligt aan de totstandkoming van
een subsidieregeling, de afweging bij een individuele subsidietoekenning (eventueel
preventieve weigering) en ten behoeve van de inrichting van de steekproefsgewijze
verantwoording.3. BesparingenDe besparing van het subsidiekader op rijkssubsidies en subsidies van
ZBO’s wordt indicatief geraamd op 30% van de administratieve
lasten (AL) voor subsidieontvangers en op ruim 20% van de uitvoeringslasten
van de overheid (UL). Dit komt indicatief neer op een totale structurele besparing
van per saldo € 75 miljoen per jaar (€ 57 miljoen AL en € 18
miljoen UL). De lasten van verzwarende maatregelen (o.a. extra steekproeven)
door toepassing van het subsidiekader zijn hierin verdisconteerd. De percentages
zijn berekende gemiddelden voor alle rijkssubsidies. Per subsidieregeling
kan de besparing lager of hoger uitvallen. Invoering van het subsidiekader
kan nog extra besparingen opleveren omdat de verscheidenheid aan subsidieregelingen
en de uitvoeringsprocessen wordt verminderd. De processtappen kunnen daardoor
zowel door de subsidieontvanger als door de uitvoerder makkelijker worden
doorlopen. Dit scheelt naast kosten ook aanzienlijk in tijd en irritatie.4. Invoering van het subsidiekaderUitwerking Aanwijzingen voor de RijksdienstHet subsidiekader zal de komende maanden volgens de beschrijving in de
bijgevoegde nota «1 op 1» worden uitgewerkt in bindende Aanwijzingen
voor de Rijksdienst. De aanwijzingen zullen naar verwachting op 1 juli
2009 worden gepubliceerd en per 1 januari 2010 van kracht worden voor
het opstellen van nieuwe wet- en regelgeving op het terrein van subsidies.
Bestaande wet- en regelgeving dient voor 1 januari 2012 aan de aanwijzingen
te zijn aangepast.ImplementatieDe ministeries zijn verantwoordelijk voor het aanpassen van hun eigen
subsidieregelingen en die van de ZBO’s aan het subsidiekader. Daarnaast
moeten ministeries borgen dat nieuwe subsidies aan dit kader voldoen. Ieder ministerie stelt daarvoor een implementatieplan met een planning
op. De ministeries rapporteren periodiek over de voortgang van de implementatie
aan het overleg van de secretarissen-generaal over de regeldruk. Er komt een
interdepartementale werkgroep Implementatie subsidiekader onder voorzitterschap
van het ministerie van Financiën, die het implementatietraject procesmatig
en inhoudelijk begeleidt.EvaluatieHet subsidiekader zal in 2012 worden geëvalueerd. In de evaluatie
zullen in ieder geval de volgende aspecten worden meegenomen:• de werking van het subsidiekader;• de bindende werking van de Aanwijzingen voor de Rijksdienst; en• de toereikendheid van het beschikbare sanctie-instrumentarium,
op basis van departementale bevindingen en registratie van misbruik.5. Additionele mogelijkheden en initiatievenStroomlijning van regelgevingBijna alle subsidieverstrekkende departementen hebben eigen kaderwetten
(of stellen deze alsnog vast) op basis waarvan (kader-) regelingen voor subsidies
worden opgesteld en individuele subsidies worden verstrekt. Inhoudelijk zijn
er overeenkomsten tussen de verschillende kaderwetten. In het verlengde van
de huidige voorstellen voor uniformering en vereenvoudiging ligt het voor
de hand om de mogelijkheden van stroomlijning van deze kaderwetten te onderzoeken.
In samenwerking met het ministerie van Justitie en betrokken departementen
zal hiertoe een nadere probleemanalyse en haalbaarheidsstudie plaatsvinden.Uitbreiding toepassing kaderDe lasten van subsidies worden niet alleen veroorzaakt door het Rijk,
maar ook door medeoverheden. Toepassing van het subsidiekader op alle financiële
stromen, dus ook op die van de medeoverheden kan mogelijk tot aanzienlijke
extra lastenbesparingen leiden vanwege de grote aantallen subsidieverleningen.
Ook lopen in de huidige subsidiepraktijk procedures en eisen van subsidieverstrekkers
(rijk en medeoverheden) onderling sterk uiteen. Dit leidt tot situaties waarbij
subsidieontvangers over vergelijkbare uitgaven op verschillende wijze verantwoording
moeten afleggen. Op een breed terrein opererende instellingen als Spirit – één
van de grootste Amsterdamse jeugdzorginstellingen – en het Leger des
Heils ervaren hierdoor een hoge regel- en verantwoordingsdruk. Een overheidsbrede
uniformering en vereenvoudiging zal de lasten van dergelijke organisaties
aanzienlijk verminderen. De mogelijkheden daarvoor worden thans met vertegenwoordigers
van de betrokken medeoverheden verkend.Efficiëntere toepassing van informatie- en communicatietechnologie
(ICT)Door invoering van het subsidiekader worden veelgebruikte begrippen en
voorwaarden in het subsidieproces vereenvoudigd en geüniformeerd. Hiermee
wordt een verdere basis gelegd voor efficiënte informatie-uitwisseling
tussen onderdelen van de overheid en voor een efficiënte toepassing van
ICT in werkprocessen. Eenduidige begrippen en voorwaarden maken het makkelijker
om de elektronische dienstverlening aan subsidieontvangers, bijvoorbeeld in
de vorm van elektronische formulieren en loketten, verder te ontwikkelen.6. Verdere ontwikkeling van het subsidiekaderMet de invoering van het rijksbrede subsidiekader wordt een substantiële
stap gezet om overheidssubsidies zo efficiënt en verantwoord mogelijk
te verlenen. Het subsidiekader biedt een sluitend systeem van eigen verantwoordelijkheid, (steekproefsgewijze) verantwoording, controle en een
consequent sanctiebeleid. Tegelijkertijd biedt het systeem voldoende mogelijkheden
om op rijksniveau verantwoording af te leggen over de rechtmatigheid. Door
de toepassing van dit systeem wordt een gemiddelde besparing beoogd van circa
30% in de administratieve lasten voor de subsidieontvangers en circa
20% in de uitvoeringslasten. De uitkomsten van de evaluatie van het
subsidiekader twee jaar na invoering vormen een moment om de mogelijkheden
van concentratie van wet- en regelgeving in één subsidiewet
te bezien. De ministers van Financiën en Justitie zullen te zijner tijd
hier eventuele voorstellen voor doen.De minister van Financiën,W. J. BosNOTA «KADER FINANCIEEL BEHEER RIJKSSUBSIDIES»Met een uniform subsidiekader naar een eenvoudig financieel
beheer en efficiënte uitvoering van rijkssubsidiesMinisterie van Financiën24 april 2009INHOUD blz.1.Inleiding71.1Leeswijzer8   2.Uitgangspunten en reikwijdte92.1Bijdrage van het subsidiekader
aan kabinetsdoelstellingen9 2.2Uitgangspunten92.3Toepassing van het kader11    3.Wat levert het op?123.1Lasten van subsidieontvangers en
subsidieverstrekkers12 3.2Besparingspotentieel133.3Impact van het subsidiekader14    4.Het subsidiekader144.1. Drie standaard uitvoerings- en
verantwoordingsarrangementen15 4.2Uniformering en vereenvoudiging
van begrippen en verplichtingen224.3Rijksbreed beleid om misbruik te
bestrijden264.4Borging rechtmatigheid op begrotingsniveau274.5Invloed van EU-regelgeving285.Implementatie30   Bijlage 1Advies Adviescollege toetsing administratieve lasten* Bijlage 2Advies Algemene Rekenkamer* Bijlage 3Reactie op het advies van de Algemene Reken-
kamer* 11. INLEIDINGHet voorliggende kader financieel beheer rijkssubsidies (hierna: subsidiekader)
uniformeert en vereenvoudigt de regels voor het financiële beheer en
de verantwoording van subsidies en is op 24 april 2009 vastgesteld door
de ministerraad. Dit subsidiekader is één van de speerpunten
die in de kabinetsnota «Vernieuwing van de Rijksdienst» is aangekondigd
om te komen tot een efficiëntere en kleinere overheid. Het kader maakt
deel uit van een breder pakket aan maatregelen voor vermindering van administratieve
lasten en uitvoeringslasten dat door de minister van Financiën vanuit
zijn coördinerende verantwoordelijkheid voor het financieel management
van het Rijk (artikel 10 Comptabiliteitswet) is voorgesteld. Het kabinet heeft
deze maatregelen, waaronder het subsidiekader, aangekondigd in een brief aan
de Tweede Kamer (kamerstuk II 31 031/29 949, nr. 19). Het kader
is ook aangekondigd in het Plan van Aanpak regeldruk bedrijven 2007–2011
van het kabinet om de lasten voor bedrijven te verminderen (Kamerstukken 29 515,
nr. 202). De Algemene Rekenkamer en het Adviescollege toetsing administratieve
lasten hebben hun positieve waardering voor het voorliggende subsidiekader
uitgesproken. Hun adviezen – bijgevoegd bij dit rapport – worden
betrokken bij de verdere uitwerking en evaluatie van het subsidiekader.Het instrument subsidie wordt breed ingezet om beleidsdoelen van de overheid
te bereiken. Een subsidie is een financiële bijdrage die door een bestuursorgaan
wordt verstrekt om een bepaalde activiteit uit te voeren. In 2007 verstrekten
alle ministeries (exclusief de zelfstandige bestuursorganen) in totaal circa
70 000 subsidies aan diverse doelgroepen, zoals burgers, bedrijven en
instellingen. In het huidige systeem kost het aanvragen van en verantwoorden
over rijkssubsidies subsidieontvangers veel tijd, geld en ergernis. Ook de
overheid heeft te maken met hoge lasten bij de uitvoering van subsidieregelingen.
Gezamenlijk lopen deze lasten jaarlijks op tot circa € 280 miljoen.
Per subsidie kunnen deze lasten, afhankelijk van het type regeling, oplopen
tot meer dan 30% van het subsidiebedrag. Om deze lasten terug te dringen
voert het kabinet een uniform bindend kader in voor de uitvoering en het financieel
beheer van subsidies. Daarnaast beoogt het subsidiekader het financiële
beheer van subsidies te vereenvoudigen en als gevolg daarvan fouten te verminderen.
De afgelopen jaren heeft de Algemene Rekenkamer meermaals onvolkomenheden
in het subsidiebeheer geconstateerd. Rode draad hierin is dat ministeries
door de ingewikkelde en uiteenlopende procedures en voorwaarden fouten maken.
Hierdoor moet veel aandacht en energie worden besteed aan de controle en aan
formaliteiten.Deze nota bevat het resultaat van de interdepartementale uitwerking van
het uniforme subsidiekader waarvan de contouren in de hiervoor genoemde brief
aan de Tweede Kamer zijn neergelegd. Het kader wordt verankerd in Aanwijzingen
voor de Rijksdienst en wordt – via die aanwijzingen – verplicht
voor alle rijkssubsidies en subsidies die worden verstrekt door zelfstandige
bestuursorganen (ZBO’s). Vanaf 1 januari 2010 is het kader
verplicht voor nieuwe of gewijzigde subsidieregelingen en voor nieuwe subsidies
die door het Rijk worden verstrekt op basis van (kader-)wetten. Voor bestaande
subsidieregelingen geldt een overgangstermijn tot 2012 waarbinnen de wet-
en regelgeving zal moeten worden aangepast. Voor de definitie van het begrip
subsidie wordt aangesloten bij de definitie in de Algemene wet bestuursrecht
(art. 4.21).Met dit subsidiekader wordt een sluitend systeem geïntroduceerd van
eigen verantwoordelijkheid, (steekproefsgewijze) verantwoording, controle
en een consequente toepassing van het sanctiebeleid. Daarmee biedt het systeem
voldoende mogelijkheden om op rijksniveau verantwoording af te leggen over
de rechtmatigheid. Het kabinet kiest voor een systeem dat uitgaat
van vertrouwen en risico-oriëntatie. Een meer risicogeoriënteerd
systeem betekent een zekere risicoacceptatie; belangrijk hierbij is dat incidenten
niet gelijk tot een systeemaanpassing zouden moeten leiden. Met het voorgestelde
kader wordt een forse besparing op de kosten voor subsidies bereikt zowel
voor de overheid als voor de subsidieaanvragers. De besparing van het subsidiekader
op rijkssubsidies en subsidies van ZBO’s wordt globaal geraamd op 30%
van de administratieve lasten (AL) voor subsidieontvangers en op ruim 20%
van de uitvoeringslasten van de overheid (UL). Dit komt neer op een totale
structurele besparing van per saldo € 75 miljoen per jaar (€ 57
miljoen AL en € 18 miljoen UL). De percentages zijn berekende gemiddelden
voor alle rijkssubsidies. Per subsidieregeling kan de besparing lager of hoger
uitvallen.De beleidsafweging over de inzet van het subsidie-instrument, het doel
en de doelgroep blijft in het kader buiten beschouwing. De complexiteit van
de uitvoering van subsidieregelingen en de lasten voor de subsidieontvangers
zijn echter voor een groot deel gelegen in de voorwaarden die aan de ontvanger
worden gesteld. Hoe minder of hoe eenvoudiger beleidsvoorwaarden worden gesteld,
hoe efficiënter de verantwoording en de controle kunnen worden ingericht.
Bij het opstellen van een subsidieregeling moet daarom altijd de afweging
worden gemaakt tussen de noodzaak van (specifieke) voorwaarden en de lasten
die dit tot gevolg heeft in de uitvoering en verantwoording.1.1 LeeswijzerHoofdstuk 2 Uitgangspunten en reikwijdteIn hoofdstuk 2 wordt kort ingegaan op de wijze waarop het subsidiekader
invulling geeft aan het kabinetsbeleid. De hoofdlijnen van het subsidiekader
worden beschreven aan de hand van de uitgangspunten. Voorts wordt ingegaan
op de reikwijdte en het bindende karakter van het kader.Hoofdstuk 3 Wat levert het op?Hoofdstuk 3 gaat in op de huidige administratieve- en uitvoeringslasten
die momenteel gepaard gaan met subsidies en het besparingspotentieel van het
subsidiekader. Hierbij wordt inzicht gegeven in de mate waarop verschillende
maatregelen bijdragen aan dit besparingspotentieel.Hoofdstuk 4 Het subsidiekaderIn hoofdstuk 4 wordt het subsidiekader beschreven langs drie met elkaar
samenhangende onderdelen:1. drie standaard uitvoerings- en verantwoordingsarrangementen en toepassing
van grensbedragen;2. uniformering en vereenvoudiging van begrippen en verplichtingen in
het subsidieproces; en3. rijksbreed beleid om misbruik te voorkomen.Daarnaast wordt ingegaan op de Europese aspecten die samenhangen het subsidiekader.Hoofdstuk 5 ImplementatieHoofdstuk 5 geeft op hoofdlijnen aan hoe het kader wordt geïmplementeerd.2. UITGANGSPUNTEN EN REIKWIJDTE2.1 Bijdrage van het subsidiekader aan kabinetsdoelstellingenHet subsidiekader bestaat uit drie met elkaar samenhangende onderdelen:1. drie standaard uitvoerings- en verantwoordingsarrangementen waarbij
de toepassing afhankelijk is van de hoogte van het subsidiebedrag;2. uniformering en vereenvoudiging van begrippen en verplichtingen in
het subsidieproces; en3. rijksbreed beleid om misbruik te voorkomen.Het subsidiekader gaat uit van de visie van het kabinet ten aanzien van
het functioneren van de overheid zoals die is neergelegd in de Nota Vernieuwing
Rijksdienst en het Coalitieakkoord. Hiervan is de kerngedachte dat een betere
en kleinere overheid realiseerbaar is, mits voldaan wordt aan een aantal belangrijke
voorwaarden waaronder eenvoudiger uitvoeringsprocessen, minder controle en
werken vanuit vertrouwen. Het subsidiekader sluit ook aan bij de ontwikkelingen
die zijn ingezet met het interdepartementaal beleidsonderzoek Regeldruk en
Controletoren («Verantwoordelijkheid en verantwoording», Interdepartementaal
Beleidsonderzoek, 2003–2004, nr. 3) en de hierop volgende kabinetsreactie
(Kamerstukken II, 2004–2005, 29 950, nr. 1). De essentie hiervan
is dat sturing op hoofdlijnen in samenhang met risicomanagement voorkomt dat
beheersingsmaatregel op beheersingsmaatregel wordt gestapeld en veelvuldig
uitgebreide rapportages moeten worden gevraagd.2.2 UitgangspuntenHet subsidiekader is gebaseerd op vier uitgangspunten, die in de navolgende
paragrafen worden toegelicht:1. proportionaliteit;2. sturing op prestaties en hoofdlijnen;3. uniformering en vereenvoudiging; en4. verantwoord vertrouwen en risicoacceptatie.2.2.1 ProportionaliteitHet voornaamste uitgangspunt van het kader is proportionaliteit tussen
het subsidiebedrag en de lasten die met de subsidie gepaard gaan. Uit onderzoek
naar de administratieve- en uitvoeringslasten1
in 2008 blijkt dat de totale lasten van subsidies, afhankelijk van het type
regeling, kunnen oplopen tot meer dan 30% van het subsidiebedrag. Dit
komt doordat in de huidige situatie voor alle subsidies ongeacht hun omvang
en risico nagenoeg dezelfde zware regels voor de uitvoering en de verantwoording
gelden.Aan het proportionaliteitsbeginsel is in het subsidiekader invulling gegeven
door het invoeren van drie standaard arrangementen. De arrangementen onderscheiden
zich van elkaar door de voorwaarden en verplichtingen die worden gesteld aan
de uitvoering en verantwoording van de subsidie. Om de proportionaliteit te
borgen is voor de toepassing van de arrangementen gekozen voor een objectief
criterium, namelijk het subsidiebedrag. Hoe lager het subsidiebedrag hoe minder
verantwoordingeisen er worden gesteld en hoe eenvoudiger de uitvoering is.
De arrangementen en de grensbedragen zijn opgenomen in tabel 1.Tabel 1 Drie uitvoerings- en verantwoordingsarrangementen
en grensbedragenhoogte subsidiebedragarrangement tot € 25 000direct vaststellen of desgevraagd verantwoording over de prestatie vanaf € 25 000 tot € 125 000verantwoording over de prestatievanaf € 125 000verantwoording over kosten en prestaties2.2.2 Sturing op prestaties en hoofdlijnenHet tweede uitgangspunt is sturing op prestaties en hoofdlijnen. Op dit
moment is de verantwoording van de meeste subsidies gericht op een verantwoording
over de kosten. Hierbij wordt vaak «zekerheid» gezocht in complexe
administratieve verplichtingen waarmee hoge administratieve en uitvoeringslasten
gepaard gaan. Voorbeelden hiervan zijn gedetailleerde kostenverantwoordingen
en verplichtingen met betrekking tot het bijhouden van een urenadministratie.Het subsidiekader gaat, vooral voor kleinere subsidies, uit van prestatiesubsidiëring
in plaats van subsidiëring van de input op basis van werkelijke kosten.
Prestatiesubsidiëring betekent dat er een vast bedrag wordt verstrekt
ten behoeve van een vooraf overeengekomen activiteit en/ of prestatie. Door
het afrekenen op basis van prestaties en het vervallen van de gedetailleerde
financiële verantwoording bij kleine subsidies worden de administratieve
lasten en de uitvoeringslasten fors verminderd. Daarnaast ontstaat bij het
verstrekken van een vast bedrag voor een bepaalde prestatie de prikkel om
de subsidie efficiënt te besteden. Bij deze wijze van subsidiëren
wordt geaccepteerd dat – zolang de subsidieontvanger de prestatie/activiteit
verricht – het subsidiebedrag hoger kan zijn dan de werkelijke kosten.
Een dergelijke situatie leidt niet tot terugvordering. De nadruk bij de subsidieverlening
komt, veel meer dan nu, te liggen op het vooraf vaststellen en definiëren
van de prestatie/activiteit waarvoor de subsidie wordt verstrekt tegen een
vooraf afgesproken prijs. Hierbij kan gebruik worden gemaakt van instrumenten
zoals referentielijsten en normbedragen.2.2.3 Uniformering en vereenvoudigingHet derde uitgangspunt is het uniformeren, vereenvoudigen en stroomlijnen
van regels en verplichtingen ten aanzien van het financiële beheer van
subsidies. Gelijksoortige bepalingen in verschillende regelingen worden momenteel
vaak uiteenlopend geformuleerd. Ook de regels voor de uitvoering van subsidies
zijn uiteenlopend. Op dit moment is er bij de rijksoverheid sprake van meer
dan 400 verschillende subsidieregelingen. De subsidietitel in de Algemene
wet bestuursrecht (Awb) bevat weliswaar algemene bepalingen voor het subsidieproces,
maar laat veel ruimte voor nadere invulling. In aanvulling op de Awb worden
binnen het Rijk regels gesteld in departementale (kader-)wetten, (kader-)besluiten,
subsidieregelingen, algemene maatregelen van bestuur (AMVB’s) en individuele
verleningsbeschikkingen. Hierdoor ontstaan veel vormen van subsidieverlening
en -verantwoording en een opeenstapeling van voorschriften en controles. De
diversiteit wordt nog groter als ook de medeoverheden in beschouwing worden
genomen. De veelheid van verschillende regels en de versnippering leidt tot
eisen, die de uitvoering voor zowel overheid als subsidieontvangers onnodig
compliceren. Een voorbeeld is het Leger Des Heils. Deze landelijk werkende
instelling die met veel subsidieverstrekkende overheden te maken heeft, is
als gevolg van de wirwar van regels genoodzaakt jaarlijks meer dan 25 verschillende
jaarrekeningen op te stellen. Het subsidiekader bevat uniforme en vereenvoudigde
regels voor het financiële beheer van subsidies (aanvraag, uitvoering
en de verantwoording). Concreet gaat het ondermeer om verplichtingen
ten aanzien van termijnen, kostenbegrippen, voorschotten en (tussentijdse)
rapportages.2.2.4 Verantwoord vertrouwen en risicoacceptatieHet vierde uitgangspunt is het werken vanuit vertrouwen in plaats van
wantrouwen. Aan dit vertrouwensprincipe wordt vormgegeven door niet meer alle
subsidieontvangers in alle gevallen te belasten met verantwoordingen, rapportages
en controles. De aandacht in de uitvoering verschuift naar de risicogebieden
en -groepen, en naar de uitzonderingen. Dit betekent ook meer eigen verantwoordelijkheid
van de subsidieontvanger. Zo zal de subsidieontvanger direct aan de subsidieverstrekker
moeten melden wanneer de activiteiten waarvoor de subsidie is verleend niet
zullen worden verricht, of dat niet aan subsidieverplichtingen zal worden
voldaan.Werken vanuit vertrouwen betekent dat een zeker risico wordt geaccepteerd.
Om op verantwoorde wijze een deel van de huidige sturing los te kunnen laten,
moet aan randvoorwaarden worden voldaan om misbruik te voorkomen. Deze randvoorwaarden
worden verankerd in een rijksbreed beleid om misbruik te voorkomen waar risicomanagement,
strikte handhaving en departementale registratie van misbruik deel van uitmaken.Risicomanagement houdt in dat mogelijke risico’s voorafgaand aan
de subsidieverlening in beeld worden gebracht, goed worden afgewogen en dat
hierop wordt geanticipeerd, met name bij het inrichten van een steekproefsgewijze
verantwoording of controle. Bij de risicoanalyse kunnen onder meer de doelgroep
van subsidieontvangers, het type regeling en de hoogte van het subsidiebedrag
in beschouwing worden genomen. De departementale auditdiensten kunnen, aan
de voorkant van het proces, een adviesrol vervullen ten aanzien van deze risico-inschatting
en de controleaspecten. Tegelijkertijd moet er worden opgetreden wanneer het
vertrouwen wordt beschaamd. Bestaande mogelijkheden zoals het terugvorderen
van het subsidiebedrag worden consequent toegepast. Daarnaast wordt het handhavinginstrumentarium
per 1 juli uitgebreid met de mogelijkheid tot het vorderen van wettelijke
rente. Hierdoor kan de subsidieontvanger geen voordeel genieten van misbruik.
Subsidieontvangers die misbruik maken van de subsidie worden departementaal
geregistreerd. Deze registratie kan input geven voor de risicoanalyse die
ten grondslag ligt aan een subsidieregeling of een individuele subsidietoekenning.Door op deze manier invulling te geven aan het principe vertrouwen worden
goedwillende bedrijven, instellingen en burgers minimaal belast en hoeven
de goeden niet onder de kwaden te leiden.2.3 Toepassing van het kaderBindende rijksbrede toepassing van het subsidiekader is een voorwaarde
voor het behalen van de maximaal mogelijke reductie van lasten. Het subsidiekader
wordt vastgelegd in Aanwijzingen voor de Rijksdienst. Deze juridische vormgeving
heeft twee voordelen: snelle invoering van het kader en flexibiliteit om snel
en adequaat in te spelen op ervaringen met het subsidiekader in de komende
tijd. Departementale subsidiewetten en regelingen moeten aan de hand van deze
aanwijzingen worden aangepast. Voor deze aanpassing geldt het volgende invoeringsregime:• nieuwe regelgeving en beleidsregels moeten na de inwerkingtreding
van de aanwijzingen voor rijkssubsidies (1 januari 2010) aan deze aanwijzingen
voldoen;• incidentele subsidies die op of na 1 januari 2010 worden verstrekt
moeten aan de aanwijzingen voldoen;• voor bestaande subsidieregelingen geldt een overgangstermijn tot
2012. Dat wil zeggen: alle bestaande regelingen moeten zijn aangepast voor
1 januari 2012. Het kader – en de aanwijzingen – hebben geen
gevolgen voor lopende subsidies die zijn verstrekt op basis van bestaande
nog niet aangepaste regelingen. Voor die subsidies blijven de rechten en verplichtingen
ongewijzigd.Door dit invoeringsregime wordt de invoeringsbelasting van het nieuwe
subsidiekader zo beperkt mogelijk gehouden.Voor de definitie van het begrip subsidie wordt aangesloten bij de Algemene
wet bestuursrecht (art. 4.21). Hier wordt een subsidie als volgt omschreven:
de aanspraak op financiële middelen (1), door een bestuursorgaan verstrekt
(2), met het oog op bepaalde activiteiten van een ontvanger (3) anders dan
als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten (4).
Conform deze afbakening blijven buiten beschouwing: opdrachten, inkomenssteun,
toeslagen, specifieke uitkeringen aan gemeenten, provincies en waterschappen,
subsidies aan andere staten en volkenrechtelijke organisaties en subsidies
die worden verleend op basis van subsidieprogramma’s die op Europees
niveau tot stand zijn gekomen. Verder blijven de financiële middelen
die worden verstrekt aan zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s) buiten
beschouwing.Het voorgestelde subsidiekader is niet van toepassing op de reguliere
bekostiging van de onderwijsinstellingen. Voor deze reguliere bekostigingstromen
gelden thans al vereenvoudigde verantwoordingsregels die overigens goed aansluiten
bij het subsidiekader. Aanvullende subsidies die naast de reguliere bekostiging
worden toegekend aan onderwijsinstellingen vallen wel onder de reikwijdte
van het kader.De subsidies die door ZBO’s – als subsidieverstrekker –
worden verstrekt vallen eveneens onder de reikwijdte van het kader1. De verantwoordelijke minister zal daartoe aanwijzingen
geven aan het betrokken ZBO. Hierbij moet bijvoorbeeld worden gedacht aan
de subsidies die worden verstrekt door NWO.3. WAT LEVERT HET OP?3.1 Lasten van subsidieontvangers en subsidieverstrekkersAdministratieve lasten zijn de kosten voor de subsidieontvangers om te
voldoen aan informatieverplichtingen voortvloeiend uit wet- en regelgeving
van de overheid. Met andere woorden; de informatieverplichtingen die samenhangen
met de aanvraag, de verantwoording en de afrekening van de subsidie. Uitvoeringslasten
zijn de direct met de subsidieverstrekking en afrekening gemoeide kosten die
de overheid maakt. Uit het onderzoek «Besparingspotentieel van het nieuwe
Rijksbrede subsidiekader Effecten op administratieve lasten en uitvoeringslasten
in kaart gebracht»2 komt naar voren dat
de huidige administratieve lasten bij Rijkssubsidies en de subsidies verstrekt
door ZBO’s jaarlijks oplopen tot circa € 200 miljoen. De uitvoeringskosten
voor de subsidieverstrekker komen neer op circa € 80 miljoen. Hierin
zijn de lasten voor nationale regelingen waarvan een deel van de subsidie
door Europees geld wordt gefinancierd niet meegenomen. Uit eerder onderzoek «Meting
lasten van subsidies»3 blijkt dat de lasten
percentueel gezien, afhankelijk van het type regeling, kunnen oplopen tot
meer dan 30% van het subsidiebedrag.3.2 BesparingspotentieelHet doel van het hierboven genoemde onderzoek naar het besparingspotentieel1 was een representatieve schatting te bepalen van het
besparingspotentieel van het Rijksbrede subsidiekader, uitgedrukt in vermindering
van administratieve lasten en uitvoeringslasten in euro’s en als percentage
van de huidige lasten. Bij het bepalen van de administratieve- en de uitvoeringslasten
en de mogelijke besparingen is gebruik gemaakt van de definities en methodiek
van het standaardkostenmodel2. Het standaardkostenmodel
is binnen de overheid de standaardmethode om lasten in kaart te brengen. Het
besparingspotentieel is berekend op basis van een representatief aantal subsidieregelingen.
Hierbij is rekening gehouden met de kenmerken van de subsidie (doelgroep,
subsidievorm en aantal verleningen) en de uitwerking die de invoering van
het subsidiekader zal hebben.Het onderzoek naar het besparingspotentieel van het subsidiekader laat
de volgende mogelijke besparingen zien (tabel 2).Tabel 2 Besparingspotentieel administratieve lasten
en uitvoeringslasten uitgedrukt in percentages van de huidige lasten Besparingsmaatregelen subsidiekaderPotentiële lastenvermindering  administratieve lastenuitvoeringslasten 1Subsidie tot € 25 000
op basis van de aanvraag8%5% 2Geen financiële
verantwoording en geen accountantsverklaring bij subsidies tot € 125 000 13%10% 3Vereenvoudiging en uniformering begrippen,
berekeningen en tarieven6%6%4Vereenvoudiging
bevoorschotting en tussenrapportages3%2%  Totaal30%23%  € 57
mln. € 18 mln.Bron: EIM, 2008De beoogde besparingen worden deels bereikt door de toepassing van de
standaardarrangementen op basis van grensbedragen (besparingsmaatregelen 1
en 2). Deze maatregelen dringen het aantal handelingen in het subsidieproces
terug. Daarnaast worden de besparingen bereikt door de vereenvoudiging en
uniformering van begrippen, berekeningen, tarieven, bevoorschotting en rapportages
(besparingsmaatregelen 3 en 4). Deze maatregelen leiden tot tijdsbesparing.
Toepassing van het subsidiekader kan ook leiden tot nieuwe handelingen, bijvoorbeeld
handelingen inzake risicoanalyse en preventie van misbruik. Deze zijn verdisconteerd
in het berekende besparingspotentieel.Tabel 2 laat zien dat met het subsidiekader de totale administratieve
lasten met circa 30% kunnen verminderen. Daarnaast zou tevens een besparing
van ruim 20% op de uitvoeringslasten gerealiseerd kunnen worden. Dit
komt neer op een totale structurele besparing van per saldo € 75
miljoen per jaar (€ 57 miljoen AL en € 18 miljoen uitvoeringslasten).De besparingspercentages zijn berekende gemiddelden voor alle Rijkssubsidies
en dus niet direct te vertalen op een individuele subsidieregeling of uitvoeringspraktijk.
Er zullen subsidieregelingen zijn waar de besparing lager, of juist hoger,
kan uitvallen. Dit is afhankelijk van de huidige inrichting van de subsidieregeling
en van het arrangement waaronder de regeling in de toekomst gaat
vallen. Tabel 2 laat zien hoe de afzonderlijke maatregelen bijdragen aan het
totale besparingspercentage. De maatregelen die tot verzwaring van de administratieve
lasten en uitvoeringslasten kunnen leiden zijn hierin verdisconteerd (bijv.
extra toetsing vooraf en/of extra steekproeven). Niet meegenomen zijn lasten
voor bijvoorbeeld het opstellen van de subsidieregelingen en algemene kosten
gemaakt door uitvoeringsorganisaties. Invoering van het subsidiekader zou
ook op dit vlak besparingen kunnen opleveren omdat de diversiteit in subsidieregelingen
wordt verminderd. Naast de feitelijke besparingen die door toepassing van
het kader kunnen worden gerealiseerd, kan het kader ook veel tijd en ergernis
besparen.3.3 Impact van het subsidiekaderHet toepassen van de arrangementen heeft vooral een groot effect op de
lasten van subsidies tot € 125 000. Van de subsidies die op
dit moment nog worden verantwoord op basis van werkelijke kosten, zou als
gevolg van het subsidiekader 85% naar een eenvoudiger uitvoerings-
en verantwoordingsarrangement verschuiven. Naar verwachting zou ongeveer 20%
van de subsidies op basis van werkelijke kosten naar arrangement 2 verschuiven.
Dit houdt in dat de subsidieontvanger zich kan verantwoorden op basis van
de verrichte prestatie of dienst en geen gedetailleerde kostenverantwoording
meer hoeft te overleggen. Ongeveer 65% van deze subsidies betreft subsidies
kleiner dan € 25 000. Deze subsidies zouden naar arrangement
1 verschuiven. Dit houdt onder andere in dat de subsidieontvangers over deze
subsidies niet standaard hoeven te verantwoorden, maar alleen desgevraagd.
Voor de overige 15% van de verleende subsidies zou als gevolg van dit
subsidiekader geen wijziging van verantwoording optreden. Deze subsidies blijven
op basis van werkelijke kosten verantwoord. Dit betreft verleningen vanaf € 125 000.4. HET SUBSIDIEKADERBij de ontwikkeling van het subsidiekader is uitgegaan van de stappen
die in het huidige subsidieproces worden doorlopen, namelijk: aanvraag; verlening;
uitvoering; verantwoording en vaststelling. Het kader is vooral gericht op
vereenvoudiging van deze processtappen en het wegnemen van onnodige verschillen
in dit proces. In figuur 1 is het huidige subsidieproces schematisch weergegeven.Figuur 1 Het huidige proces van subsidieverstrekkingVoorafgaand aan de uitvoering van het subsidieproces stelt een bestuursorgaan
in het algemeen een subsidieregeling op. In de subsidieregeling staat waarvoor
en voor wie de subsidie is bedoeld en welke voorwaarden er gelden. Op basis
van de regeling kan de subsidieaanvrager aanspraak maken op een financiële
bijdrage om een bepaalde activiteit uit te voeren. De aanvrager moet een aanvraag
indienen om aanspraak te maken op een subsidie. Wanneer de aanvraag wordt
gehonoreerd, wordt er een beschikking opgesteld. Bij een verleningsbeschikking
geeft de ontvanger een voorwaardelijke aanspraak op financiële middelen
en vermeldt welke voorwaarden/verplichtingen moeten worden nagekomen om aanspraak
te maken op deze financiële middelen. Vervolgens kan de subsidieontvanger
de activiteit uitvoeren conform de verplichtingen die zijn opgenomen in de
beschikking en de daaraan verbonden subsidieregeling. Wanneer de activiteit
is uitgevoerd, of na afloop van de termijn, dient de subsidieaanvrager een
aanvraag tot vaststelling in. Met de aanvraag tot vaststelling verantwoordt
de subsidieontvanger zich, afhankelijk van de gestelde voorwaarden, over de
prestatie en/of met een financiële verantwoording en indien vereist een
accountantsverklaring. De subsidieverstrekker beoordeelt de verantwoording
en kan aanvullend steekproefsgewijs controleren (schriftelijk extra informatie
opvragen en controleren of ter plekke controleren). Op basis van deze beoordeling
stelt de subsidieverstrekker de subsidie vast. De subsidievaststelling is
de beschikking waarmee de subsidieverstrekker het subsidiebedrag definitief
toekent, waarna het bestuursorgaan overgaat tot afrekening.4.1. Drie standaard uitvoerings- en verantwoordingsarrangementenIn deze paragraaf volgt een uitwerking van de toepassing van de drie arrangementen.
In de beschrijving van de arrangementen wordt ingegaan op de specifieke kenmerken
van elk arrangement en de wijzigingen/vereenvoudigingen ten opzichte van het
huidige proces.4.1.2 Toepassing op basis van grensbedragenOm de proportionaliteit te borgen is de toepassing van de arrangementen
gebonden aan een objectief criterium: het toegekende subsidiebedrag. Bij een subsidiebedrag tot € 25 000 per ontvanger is het
toepassen van het meest eenvoudige arrangement verplicht. Naarmate het subsidiebedrag
hoger is, biedt het kader meer flexibiliteit: er kan altijd een«lichter»
arrangement worden toegepast. Figuur 2 geeft deze toepassing weer.Bij de keuze van de grensbedragen is aangesloten bij bestaande praktijken.
Een aantal ministeries vraagt bijvoorbeeld al standaard geen accountantsverklaring
bij de verantwoording beneden de € 125 000. Tevens is gekeken
naar de impact op de huidige subsidies. Veruit de meeste subsidies die door
het Rijk worden verstrekt zijn kleine subsidies, dat wil zeggen subsidies
tot € 25 000. Dit betekent dat met de gekozen indeling de meeste
subsidies in een eenvoudig arrangement vallen in plaats van een zwaar verantwoordingsregime
op basis van werkelijke kosten. Niettemin blijft de keuze voor deze grenzen
deels arbitrair. De grensbedragen kunnen periodiek worden aangepast indien
daar aanleiding toe is.Figuur 2 Toepassing van drie standaard arrangementen
op basis van grensbedragenDoordat de toepassing van het arrangement is gebonden aan de hoogte van
de individuele subsidiebeschikking kan de situatie zich voordoen dat er binnen één
regeling met meerdere verantwoordingsarrangementen wordt gewerkt. Dit kan
leiden tot meerdere procedure voorschriften in de uitvoering, maar als dit
systeem eenmaal is ingeregeld (in de systemen) levert dit geen extra lasten
op.4.1.3. tot € 25 000 arrangement 1: «Direct
vaststellen of desgevraagd verantwoording over de prestatie»Bij dit arrangement zijn de administratieve lasten en uitvoeringslasten
het laagst. Het subsidiebedrag is een vast bedrag (lumpsum) dat in de regeling
wordt vastgesteld of wordt bepaald op basis van een begroting die wordt ingediend
bij de aanvraag. Kenmerkend is dat de subsidieontvanger achteraf niet standaard
verantwoording hoeft af te leggen aan de subsidieverstrekker. Binnen dit arrangement
zijn twee varianten mogelijk:a) de subsidie wordt direct vastgesteld en er vindt geen verantwoording
achteraf plaats; ofb) de subsidie wordt verleend en na verloop van tijd (22 weken na het
verrichten van de gesubsidieerde activiteit) ambtshalve, zonder aanvraag tot
subsidievaststelling van de subsidieontvanger, door de subsidieverstrekker
vastgesteld. Zolang de termijn voor de ambthalve vaststelling nog niet is
verstreken, houdt de subsidieverstrekker de mogelijkheid om steekproefsgewijs
verantwoording te vragen over de aan de subsidie verbonden verplichtingen
en om – indien niet of niet geheel aan de voorwaarden zijn voldaan –
terug te vorderen.Op basis van risicoanalyse bepaalt de subsidieverstrekker in principe
per subsidieregeling of variant 1a of 1b wordt toegepast. Indien de keuze
per individuele subsidieverlening wordt gemaakt moet deze keuze geschieden
op objectiveerbare gronden. In situaties waarin de subsidie pas na afloop
van de gesubsidieerde activiteit wordt verleend; niet gebonden is aan specifieke
voorwaarden (waarderingsbijdrage); of een incidentele subsidie van geringe
financiële omvang betreft ligt het voor de hand om arrangement 1a te
hanteren. Indien de activiteiten nog moeten plaatsvinden dan ligt variant
1b meer voor de hand. In deze variant is het namelijk mogelijk om achteraf
steekproefsgewijs verantwoording op te vragen over de aan de subsidie verbonden
verplichtingen en eventueel op basis van deze steekproef het subsidiebedrag
terug te vorderen.Ad a Direct vaststellenBij toepassing van de eerste (a) variant wordt de subsidie afgehandeld
op basis van de aanvraag en vindt er achteraf geen verantwoording plaats.
De subsidie kan worden verstrekt voorafgaand aan of na afloop van de subsidiabele
activiteiten. Wanneer wordt gekozen voor de «achteraf subsidie»,
worden de bewijsstukken van de prestatie direct met de aanvraag meegestuurd.
In dit geval kan ook gevraagd worden om opgave van het totaal van de kosten.
Dit kan van belang zijn voor subsidies waarvoor maximale toegestane EU-steunpercentages
gelden die niet overschreden mogen worden.Subsidieregeling stimulering totstandkoming arbocatalogiDeze regeling van het ministerie van SZW kent subsidie toe voor het opstellen
van arbocatalogi. De subsidie wordt direct na beoordeling van de subsidieaanvraag
(arbocatalogus bijgesloten) door SZW vastgesteld. Voor elke goedgekeurde arbocatalogus
wordt een vast bedrag van € 50 000 subsidie verstrekt. Het
voorbeeld laat zien dat het eerste arrangement ook toegepast kan worden bij
hogere subsidiebedragen.In figuur 3 is het subsidieproces bij toepassing van arrangement 1a schematisch
weergegeven. De vergelijking met figuur 1 laat zien dat de processtappen voor
verlening, uitvoering en verantwoording vervallen.Figuur 3 Het subsidieproces volgens arrangement 1a,
direct vaststellen Ad b Ambtshalve vaststellenBij toepassing van de tweede (b) variant wordt de subsidie verleend en
direct voor 100% bevoorschot. De subsidie wordt vervolgens uiterlijk
binnen 22 weken nadat de activiteiten (moeten) zijn verricht (dit tijdstip
wordt opgenomen in de subsidiebeschikking) ambtshalve vastgesteld1 door de subsidieverstrekker. Binnen deze termijn vraagt
de subsidieverstrekker steekproefsgewijs aan de subsidieontvanger verantwoording
af te leggen en/ of controleert de subsidieontvanger (fysiek of administratief)
of aan de subsidie verbonden verplichtingen is voldaan. Deze steekproef is
gebaseerd op een risicogeoriënteerde benadering, waarbij rekening wordt
gehouden met de omvang, samenstelling en achtergrond van de doelgroep. De
omvang en wijze van de steekproef hangt af van de specifieke regeling. Vooraf
wordt in de subsidiebeschikking vermeld wanneer de gesubsidieerde activiteiten
moeten zijn verricht en welke bewijsstukken de subsidieontvanger in de eigen
administratie moet bewaren. Voorbeelden van bewijsstukken zijn bijvoorbeeld
een deelnemerslijst van een congres of een publicatie van een onderzoek.Indien de subsidieontvanger de gesubsidieerde activiteit niet, niet geheel
of niet volgens alle daaraan verbonden verplichtingen verricht, moet hij dit
verplicht melden bij de subsidieverstrekkende instantie. De subsidieverstrekker
zal dan, afhankelijk van de situatie en nadat hij zich op de hoogte heeft
gesteld van de mate waarin de prestatie niet geleverd dan wel aan de verlichtingen
niet zal worden voldaan, de subsidie ambtshalve op een lager bedrag kunnen
vaststellen. Ook kan de subsidieverstrekker nieuwe afspraken maken over de
termijn waarop de activiteiten moeten zijn uitgevoerd. Deze meldingsplicht
is in dit arrangement essentieel omdat de subsidieontvanger niet, zoals bij
de andere arrangementen, standaard verantwoording aflegt. Als bij de desgevraagde
verantwoording en/of controle blijkt dat niet aan deze meldingsplicht is voldaan
kan dit leiden tot volledige terugvordering inclusief wettelijke rente. In
geval van misbruik wordt dit departementaal geregistreerd.Manifestatie voor duurzame energieEZ subsidieert een manifestatie voor duurzame energie onder de voorwaarde
dat het EZ-logo op het programmaboekje komt. Het boekje wordt pas gedrukt
na de toezegging van de subsidie. In de subsidiebeschikking wordt opgenomen
dat de subsidieontvanger een exemplaar van het boekje moet bewaren gedurende
een bepaalde periode, zodat hij het desgevraagd over kan leggen.Figuur 4 geeft het subsidieproces bij toepassing van arrangement 1b schematisch
weer. In arrangement 1b wordt de huidige standaardverantwoording vervangen
door een steekproefsgewijze verantwoording. Ook worden geen tussentijdse rapportages
gevraagd en wordt de gehele subsidie in één keer als voorschot
uitgekeerd.Figuur 4 Het subsidieproces volgens arrangement 1b,
desgevraagd verantwoording over de prestatie.4.1.4 vanaf € 25 000 tot € 125 000:
arrangement 2 «Verantwoording over de prestatie»Bij arrangement 2 is de hoofdregel dat het subsidiebedrag een vast bedrag
is of een vast bedrag voor een nog te leveren prestatie-eenheid(-eenheden).
In tegenstelling tot het eerste arrangement wordt wel standaard verantwoording
afgelegd. De verantwoording geschiedt over de prestatie (bijvoorbeeld een
congres of onderzoeksrapport) of over een vooraf overeengekomen meetbare prestatie-eenheid
(bijvoorbeeld het aantal opgeleide studenten). Bij de prestatieverantwoording
kunnen verschillende instrumenten worden gebruikt, zoals bestuurs- en activiteitenverslagen,
een managementverklaring, alternatieve toetsen, deskundigenverklaring of bewijsstukken
(bijvoorbeeld een publicatie). De gewenste bewijsstukken die nodig zijn om
de prestatie te verantwoorden, worden in de regeling of in de verleningsbeschikking
opgenomen. Het is toegestaan om steekproefsgewijs aanvullende informatie op
te vragen of ter plekke te controleren of de prestatie is verricht. Er wordt
geen bijkomende financiële verantwoording over de werkelijke kosten en
geen accountantsverklaring gevraagd. Indien de prestatie niet of niet geheel
conform de verleningsbeschikking wordt uitgevoerd, bepaalt de subsidieverlener,
afhankelijk van de oorzaak van de afwijking, of het subsidiebedrag lager vastgesteld
moet worden.In figuur 5 is het subsidieproces bij toepassing van arrangement 2 schematisch
weergegeven. Het belangrijkste verschil met het huidige uitvoeringsproces
is het vervallen van de financiële verantwoording. Daarnaast
worden lasten bespaard door de vermindering van tussentijdse rapportages en
automatische bevoorschotting.Figuur 5 Het subsidieproces volgens arrangement 2,
verantwoording over de prestatie.Soms blijkt het niet mogelijk om de prestatie(-eenheid) vooraf te definiëren.
In deze gevallen is het ook niet goed mogelijk een subsidiebedrag hieraan
te koppelen omdat de kosten dan vooraf moeilijk zijn in te schatten. Als in
deze specifieke gevallen het toekennen van een vast bedrag voor een vooraf
gedefinieerde prestatie tot onaanvaardbare resultaten zou leiden biedt het
kader de mogelijkheid om te verantwoorden op basis van een opgave van de totale
kosten. De verantwoording vindt plaats op basis van een (bestuurs-)verklaring
van de subsidieontvanger over de totaal van kosten en baten van de prestatie.
Hiervoor wordt onderstaand format verplicht toegepast. Het gaat daarbij om
een globaal overzicht van totalen; dus geen gedetailleerde kostenverantwoording.
Bij toepassing van deze variant komt een volledige en diepgaande prestatieverantwoording
te vervallen. Volstaan kan worden met een beknopte toelichting op de prestatie.Verplicht format voor verantwoording via een (bestuurs-)verklaring
van de subsidieontvangerIn de bestuursverklaring geeft de subsidieontvanger uitsluitend aan:1. of de activiteiten zijn verricht/ prestaties zijn geleverd (ja/nee
+ korte toelichting);2. wat het totaal van de gerealiseerde subsidiabele kosten is (€ ...);
en3. wat het totaal van de gerealiseerde baten is (€ ...).
Hierbij gaat het om gerealiseerde eigen bijdragen en/ of bijdragen van derden.In geval van per boekjaar verstrekte subsidies/instellingssubsidies kan
bij de verantwoording ook om de stand van de egalisatiereserve worden gevraagd.
De opgave van de gerealiseerde baten en lasten leidt tot het totale subsidiebedrag.
Hierdoor worden detaildiscussies over onderliggende financiële posten
voorkomen. Indien de kosten lager zijn dan begroot, wordt de subsidie lager
vastgesteld (eventueel teruggevorderd). Indien de kosten hoger uitvallen,
wordt ten hoogste het maximaal verleende subsidiebedrag uitgekeerd. Indien
de activiteiten niet volledig zijn uitgevoerd, maar het bedrag wel is besteed,
is het aan de subsidieverstrekker (beleidsafweging) of het gehele subsidiebedrag
wordt uitgekeerd. Deze wijze van verantwoorden (bestuursverklaring) vormt
een uitzondering die alleen in uitzonderlijke gevallen kan worden toegepast. Ook voor subsidies waarvoor maximale toegestane EU-steunpercentages
gelden die niet overschreden mogen worden, kan dit van belang zijn.4.1.5 vanaf € 125 000: arrangement
3 «verantwoording over kosten en prestaties»Arrangement 3 sluit aan bij de traditionele afrekening van subsidies,
namelijk op basis van gerealiseerde kosten. De vaststelling van de subsidie
vindt plaats op basis van prestaties en financiële verantwoording (gerealiseerde
kosten). Bij de financiële verantwoording mag de subsidieverstrekker
een accountantsverklaring eisen. Ten opzichte van de huidige praktijk wordt
vereenvoudiging bereikt door het vervallen van de voorschotaanvragen en tussentijdse
rapportages bij subsidies met een looptijd korter dan één jaar.
Bij subsidies die meerdere jaren lopen, mag maximaal één tussenrapportage
per jaar worden gevraagd.Figuur 6 Het subsidieproces volgens arrangement 3,
verantwoorden over de prestatie en werkelijke kostenTerugdringen accountantsverklaringenOmdat de kosten van een accountantsverklaring hoog zijn en vooral bij
kleine subsidies leiden tot disproportionele lasten is het eisen van een accountantsverklaring
slechts vanaf € 125 000 toegestaan. Echter ook bij dergelijke
subsidiebedragen dient terughoudendheid te worden betracht om een accountantsverklaring
te eisen. Zekerheid kan ook worden verkregen door steekproefsgewijze controles
van de uitvoeringsinstanties of door verantwoording van de subsidie via de
jaarrekening van een instelling. Een andere mogelijkheid voor het verkrijgen
van een bepaalde zekerheid is een assurance-rapport. Een assurance-rapport
geeft (aanvullende) zekerheid over de niet-financiële informatie op basis
waarvan de subsidie wordt bepaald of vastgesteld.Vereenvoudigen verantwoording subsidies voor «grootgebruikers»Doordat er thans bij de verantwoording over subsidies vaak gevraagd wordt
om een accountantsverklaring hebben subsidieontvangers die meer subsidies
ontvangen bovendien te maken met een opeenstapeling van financiële verantwoordingen
en accountantsverklaringen. De kosten, die hiermee gemoeid zijn, kunnen flink
oplopen. Vooral bij grote bedrijven, universiteiten, universitair medische
centra en (grote) instellingen doet dit zich voor. Bij de doelgroep universiteiten
is gebleken dat het aantal subsidies, dat naast de reguliere
bekostiging wordt ontvangen, oploopt tot enkele tientallen per jaar en ook
tientallen accountantsverklaringen.Onevenredig hoge verantwoordings- en controlelasten
universiteiten en UMC’s.De TU Eindhoven moet, naast verantwoording over de reguliere bekostiging,
elk jaar zo’n 60 subsidieverantwoordingen met 60 accountantsverklaringen
afgeven. De accountant is evenveel tijd kwijt met het controleren van een
geldstroom van € 10 miljoen aan verschillende subsidies als met
het controleren van de universitaire jaarrekening, waarbij het gaat om een
bedrag van € 260 mln. Dit geldt ook voor UMC’s die jaarlijks
zo’n 200 lopende doelsubsidies hebben.(Rapport Universele vereenvoudiging, 2007, ministerie
van Financiën)Op dit moment wordt de mogelijkheid onderzocht om «grootgebruikers»
toe te staan om in één document, met één verklaring,
verantwoording af te leggen over alle rijkssubsidies die de ontvanger in een
jaar heeft ontvangen (single information, single audit: SiSa). Hiermee wordt
verder gebouwd op de pilot Lastenreductie doelsubsidies Hoger onderwijs, waar
dit al mogelijk is. Bezien wordt voor welke partijen en onder welke voorwaarden
een uniforme SiSa-systematiek eventueel voordeel kan bieden. Uitgangspunt
hierbij is dat de systematiek leidt tot een verlaging van de administratieve
lasten. Als wordt overgegaan tot een bredere toepassing van deze verantwoordingssystematiek,
wordt dit vastgelegd in de Aanwijzingen voor de Rijksdienst, met het oog op
implementatie per 1 januari 2010.Pilot Lastenreductie doelsubsidies Hoger onderwijsUniversiteiten kunnen zich sinds 2007 over specifieke doelsubsidies verantwoorden
met één financieel verantwoordingsdocument, één
controle en één accountantsverklaring. De Rijksoverheid (FIN,
OCW, EZ, VROM, WWI en LNV) heeft hiertoe een convenant afgesloten met de Vereniging
van Universiteiten (VSNU) en de HBO-raad. Dit betekent dat de universiteit
zich jaarlijks verantwoordt met één subsidieverantwoording voor
alle ontvangen specifieke rijkssubsidies (oplopend tot tientallen per jaar).
Naar schatting besparen universiteiten hiermee tot circa 80% in administratie-
en controlelasten ten aanzien van de financiële verantwoording.4.2 Uniformering en vereenvoudiging van begrippen
en verplichtingenNaast vereenvoudiging van de verantwoording en controle bevat het subsidiekader
eveneens vereenvoudiging en uniformerings van processtappen, begrippen en
verplichtingen die bij iedere subsidie terugkeren. Het gaat dan om:– gestandaardiseerde termijnen voor de subsidieontvanger en subsidieverstrekker;– minder informatieverplichtingen voor de subsidieontvanger;– automatische bevoorschotting; en– uniforme berekeningswijzen voor de berekening van uurtarieven
en kostenbegrippen.Bij een aantal maatregelen wordt omwille van de proportionaliteitsgedachte
gedifferentieerd naar arrangement.4.2.1 Gestandaardiseerde termijnenDe termijnen voor standaard processtappen in het subsidieproces worden
geüniformeerd. Er wordt een tweetal termijnen voorgesteld: 13 weken of 22
weken. Het betreft maximumtermijnen. De subsidieverstrekker dient uiteraard
een zo kort mogelijke termijn te hanteren. In tabel 3 wordt weergegeven wanneer
welke termijnen dienen te worden gehanteerd. Het gaat hier om
de «netto» termijn die de subsidieverstrekker maximaal ter beschikking
staat. Deze termijnen worden opgeschort door een eventuele reactietermijn
voor de subsidieontvanger voor bijvoorbeeld het aanleveren van extra informatie.Tabel 3 Overzicht standaardtermijnenTermijnen voor subsidieverstrekkerTermijnen bij afgifte van een beschikking
tot verlening van een subsidie:Standaardregel Maximaal
13 weken na aanvraag of sluiting aanvraagtermijn. Uitzonderingen: Maximaal 22 weken na aanvraag of sluiting aanvraagtermijnbij: • subsidieverlening
bij EU-cofinanciering. • subsidieverlening waarbij een commissie
wordt ingeschakeld; • nadere controle*. Maximaal 40 weken in het
geval van internationale peerreviews en/of internationale beoordelingscommissies. Termijnen bij afgifte van een beschikking
tot (ambtshalve) vaststelling van een subsidie:Maximaal 22 weken na aanvraag vaststelling.
Voor de ambtshalve vaststelling gaat de termijn in vanaf het moment dat de
gesubsidieerde activiteiten moeten zijn uitgevoerd. Dit wordt opgenomen in
de subsidiebeschikking. Termijn
voor subsidieontvanger:Standaardtermijn voor aanvraag van vaststelling van
een (project-)subsidie (alleen relevant bij arrangementen 2 en 3). • Standaardregel is 13 weken na voltooiing van
de gesubsidieerde activiteiten of afgesproken termijn. • Indien
wordt verantwoord via de jaarrekening of te samen met andere subsidies (volgens
SiSa-principe) geldt een uitzondering op de 13-weken termijn voor indiening
van de aanvraag voor vaststelling.* Het betreft regelingen waarbij waarneming ter plaatse nodig is
om vast te kunnen stellen of de subsidieaanvrager wel of niet in aanmerking
komt voor de subsidie.Consequentie van het overschrijden van de verplichte termijnen door de
subsidieverstrekker is dat de subsidieverstrekker dit aan de aanvrager dient
mede te delen en daarbij een zo kort mogelijke termijn noemt waarbinnen de
beschikking wel tegemoet kan worden gezien (art. 4:14 Awb). Daarnaast kan
de subsidieverstrekker in de toekomst ook te maken krijgen met consequenties
als gevolg van de aankomende Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen.
Op grond van het bepaalde in deze wet kan de subsidieverstrekker een dwangsom
opgelegd krijgen (van ten hoogste € 1 260) indien een beschikking
op aanvraag niet op tijd is gegeven. De ambtshalve vaststellingsbeschikking
en mogelijk andere ambtshalve beschikkingen vallen niet onder de Wet dwangsom.
Overschrijding van termijnen door de subsidieverstrekker kan eveneens leiden
tot kwalitatieve fouten in het financiële beheer.4.2.2 Verminderen informatieverplichtingen voor de
subsidieontvangerTussentijdse rapportages komen grotendeels te vervallen omdat wordt uitgegaan
vertrouwen en eigen verantwoordelijkheid van de subsidieontvanger. Het subsidiekader
verandert niets aan het recht van de subsidieverstrekkers om bepalingen op
te nemen ten aanzien van de meewerkingsplicht aan (beleids-)evaluaties en
publiciteit.a. Meldingsplicht in uitzonderingssituatiesDe subsidieontvanger wordt verplicht aan de subsidieverstrekker te melden
indien de uitvoering van de gesubsidieerde activiteit niet conform de verleningsbeschikking
plaatsvindt. Deze meldingsplicht geldt in de periode tot aan de vaststelling
van de subsidie. Gemeld worden ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn
op de hoogte van de subsidie. Hierbij wordt uitgegaan van de voorwaarden en
verplichtingen die aan de subsidie zijn gesteld. De subsidieontvanger doet
daarvan onverwijld melding aan het bestuursorgaan. Het bestuursorgaan kan
hierop naar bevind van zaken handelen en nieuwe afspraken maken
over de termijn waarop de activiteiten moeten zijn uitgevoerd, de subsidieverlening
intrekken of de bevoorschotting opschorten.b. Verminderen tussentijdse rapportagesMomenteel wordt de subsidieontvanger vaak gevraagd om tussentijdse rapportages.
Omdat de subsidieontvanger zelf verantwoordelijk is voor het melden van afwijkende
omstandigheden, neemt de noodzaak om tussentijdse rapportages en verantwoordingen
op te vragen af. Geen bericht is immers goed bericht. Hiertoe wordt het volgende
voorgesteld:– bij arrangement 1: geen tussentijdse rapportages;– bij arrangement 2 en 3: – bij subsidies < 1 jaar:
geen tussenrapportages; en – bij subsidies > 1 jaar: maximaal één
tussenrapportage per 12 maanden.Bij het opvragen van tussenrapportages dient zo veel mogelijk te worden
aangesloten bij de natuurlijke rapportagemomenten van het project/bedrijf.4.2.3 Automatische bevoorschottingOm een voorschot te ontvangen is het nu gebruikelijk dat de subsidieontvanger
een aanvraag tot voorschot indient, voorzien van de nodige informatie. Het
indienen van deze voorschotaanvraag door de subsidieontvanger wordt afgeschaft.
De voorschotten worden automatisch (ambtshalve) verstrekt volgens een in de
subsidieregeling of de verleningsbeschikking opgenomen bevoorschottingsritme.
Indien de subsidieontvanger op grond van zijn meldingsplicht aangeeft, dat
de uitvoering van de gesubsidieerde activiteit niet conform de verleningsbeschikking
plaatsvindt, kan de subsidieverstrekker, indien nodig, het bevoorschottingsritme
en de hoogte van de nog te ontvangen voorschotten aanpassen. In tabel 4 wordt
weergegeven hoe deze maatregel per arrangement zijn beslag krijgt.Tabel 4 Regels ten aanzien van bevoorschotting per
arrangementArrangement 1 (ambtshalve vaststellen)het gehele
subsidiebedrag wordt in één keer uitgekeerd. Arrangement 2 en 3de subsidieverstrekker bepaalt
vooraf het bevoorschottingsritme en de hoogte van de voorschotten (bijvoordbeeld
o.b.v. liquiditeitsprognose).4.2.4 Uniforme berekeningswijzen van uurtarieven
en uniforme kostenbegrippenHet subsidiebedrag kan op verschillende wijzen worden bepaald. De eenvoudigste
vorm is het toekennen van een vast bedrag (lumpsum) voor een prestatie(-eenheid)
of activiteit. Dit bedrag kan vooraf bij ministeriële regeling worden
bepaald of op basis van een ingediende begroting. Een vast bedrag ligt het
meest voor de hand voor kleine subsidies (arrangementen 1 en 2). Dit betreft
vooral subsidies waarbij de prestatie of activiteit goed kan worden gedefinieerd
of subsidies waarbij activiteiten of instellingen gedurende een bepaalde periode
volledig worden bekostigd. Een andere veelvuldig gebruikte methode voor de
totstandkoming van het subsidiebedrag is een (gedeeltelijke) bijdrage aan
de werkelijke kosten van subsidiabele activiteiten. Bijvoorbeeld de inzet
van personeel is hierbij een belangrijke basis voor de financiering/subsidie
(kostengrondslag). De subsidieontvanger moet zich dan verantwoorden over het
aantal subsidiabele uren en de totstandkoming van de uurtarieven. Dit brengt
hoge lasten met zich mee. Vooral de verschillende uitgangspunten en definities per subsidie ten aanzien van de subsidiabele kosten (bijvoorbeeld
overheadkosten) leggen een grote (lasten)druk op de administratieve systemen
van subsidieontvangers.Uiteenlopende invulling gelijke begrippenEen voorbeeld van uiteenlopende invulling van gelijke begrippen is de
urenbasis. De urenbasis is het aantal direct productieve uren waarvan per
jaar uit wordt gegaan bij het berekenen van een uurtarief. De diverse subsidieprogramma’s
van de Nederlandse overheid hanteren allemaal een andere urenbasis, zoals:
BSIK1: 1650 uur, IS 2: 1400 uur, LNV-subsidieregeling:1600 uur. Een simpel voorbeeld, maar
de verschillende normen zorgen voor veel extra inspanningen voor de uurtariefberekening
en voor tijdverantwoording en leiden bovendien tot inefficiëntie.Om de totstandkoming van het subsidiebedrag van uurtarieven te vereenvoudigen
wordt voorgesteld:1. uit te gaan van drie standaardberekeningswijzen voor de berekening
van uurtarieven;a. berekening op basis van integrale kosten;b. berekening op basis van een uurtarief per kostendrager (bijvoorbeeld
loonkosten) vermeerderd met een forfaitair vastgestelde opslag voor indirecte
kosten; ofc. hanteren van forfaitair vastgestelde uurtarieven, bijvoorbeeld op basis
van de Handleiding Overheidstarieven.2. eenduidige definities te gebruiken voor kostenbegrippen, zoals subsidiabele
kosten, kostendrager, integrale kosten, urenbasis, loonkosten, indirecte kosten
of overhead, kosten derden en niet-subsidiabele kosten;3. Uniforme forfaitaire elementen voor de berekening van uurtarieven (1b
en 1c) zoals het aantal werkbare uren op jaarbasis.Ad 1 Standaard berekeningswijzenVoor de toepassing van de berekeningsmethoden wordt in principe aangesloten
bij de praktijk van de subsidieontvanger. Dat wil zeggen dat de subsidieverstrekker
de subsidieontvanger de keuzemogelijkheid geeft om de subsidiabele kosten
volgens één van de drie gestandaardiseerde methoden te berekenen.
Bij de afweging tussen het al dan niet bieden van een keuzemogelijkheid aan
de subsidieontvanger weegt de subsidieverstrekker de administratieve- en uitvoeringslasten.
Zo kan bijvoorbeeld worden gekozen voor het hanteren van forfaitaire elementen
omdat de lasten hierbij voor beide partijen (ontvanger en verstrekker) gering
zijn.Bij het hanteren van de berekeningswijzen b en c worden in de specifieke
subsidieregeling vastgesteld:• het opslagpercentage voor indirecte kosten, verplicht toe te passen
bij berekeningsmethode b); en• het uurtarief per kostendrager, verplicht bij toepassing van berekeningsmethode
c).Ad 2 Eenduidige definities voor kostenbegrippen• subsidiabele kosten: de kosten die
bij het verlenen en vaststellen van de subsidie worden meegenomen, respectievelijk
de feitelijke hoogte van die kosten.• kostendrager: kostenplaats of volume-eenheid
voor kostenberekening, bijvoorbeeld personeel-/arbeidsuren, apparaat/machine-uren,
en overige kostendragers als output van apparaten en machines en verbruikte
materialen.• afschrijvingskosten: kosten die de
economische waardevermindering weergeven van een investering tegen historische
kostprijs gedurende de economische levensduur (periode waarna de investering
economisch verouderd is). De eventuele restwaarde na de economische
levensduur hoort niet tot de subsidiabele kosten.• loonkosten: de optelsom van de bruto
loonkosten, niet winst afhankelijke emolumenten dan wel extra verdiensten
naast het loon, werkgeverslasten, kosten van secundaire arbeidsvoorwaarden
en, indien van toepassing, een evenredig deel van de begrote kosten voor een
eventuele wachtgelduitkering na ontslag, voor personeel dat werkzaamheden
verricht ten behoeve van subsidiabele activiteiten.• urenbasis: het aantal werkbare uren
per Fte per jaar.• directe kosten: kosten van een kostendrager
en kosten derden die rechtstreeks aan de subsidiabele activiteit worden toegerekend.• indirecte kosten of overhead: kosten
die niet rechtstreeks aan een subsidiabele activiteit worden toegerekend,
maar via toerekening van een kostendrager.• kosten derden: op factuur aantoonbare
aan derden verschuldigde kosten die direct voor de subsidiabele activiteit
worden gemaakt, bijvoorbeeld door uitbesteding van een deel van de subsidiabele
activiteit en kosten van voor de subsidiabele activiteit geleverde goederen
en diensten.Ad 3 Uniforme forfaitaire elementen voor de berekening
van uurtarievenForfaitaire elementen zijn een hulpmiddel om de bepaling van de subsidiabele
kosten, en daarmee van het subsidiebedrag, te vereenvoudigen en te uniformeren.
Voorbeelden van forfaitaire elementen zijn: het aantal werkbare uren op jaarbasis,
het uurtarief voor kosten van eigen arbeid (niet zijnde loonkosten) en het
uurtarief voor categorieën van loonkosten, bijvoorbeeld op basis van
de Handleiding Overheidstarieven.4.3 Rijksbreed beleid om misbruik te bestrijdenMet de invoering van het rijksbrede uniforme subsidiekader wordt ook een
rijksbreed beleid geïntroduceerd om misbruik te bestrijden. Het tegengaan
van misbruik is een belangrijk element waar in de verschillende fases van
het subsidieproces rekening mee moet worden gehouden. Doordat wordt uitgegaan
van vertrouwen is het van belang dat er voldoende checks en balances in het
systeem zijn ingebouwd om te borgen dat deze aanpak niet leidt tot verruiming
van het misbruik. Dit betekent dat vooraf risico’s goed geïnventariseerd
moeten zijn, zorgvuldig gevalideerd zijn en hierop moet worden geanticipeerd.
Bij misbruik moet consequent worden gehandhaafd. Hier kan ook een preventieve
werking van uitgaan.Definitie misbruikHet bewerkstelligen van geen of te geringe betaling van verplichte bijdragen
aan de overheid en van het verkrijgen of genieten van een (te hoge) uitkering
door het bewust niet, niet tijdig, niet juist of niet volledig verstrekken
van gegevens en inlichtingen1.De uniforme aanpak ter bestrijding van misbruik bij subsidies vanuit de
Rijksoverheid omvat, als aanvulling/invulling van het departementale beleid
in elk geval de volgende elementen:1. een gedocumenteerde risicoanalyse uit te voeren
bij de totstandkoming van elke subsidieregeling.2. het departementaal bijhouden en registeren van misbruik
bij subsidies. De departementale registratie wordt ingezet bij de
beoordeling van subsidieaanvragen (eventueel preventief weigeren op basis
van artikel 4.35 van de AWB). Daarnaast kan de registratie gebruikt worden
bij de risicoafweging ten aanzien van de steekproefsgewijze verantwoording
en controle. Ten slotte biedt de registratie op departementaal niveau inzicht
in de aard en omvang van misbruik. Deze informatie kan gebruikt
worden bij het ontwerpen en bijstellen van subsidieregelingen en bij de evaluatie
van regelingen. In de leidraad om misbruik te voorkomen wordt regels gesteld
ten aanzien van onder meer wanneer een subsidieontvanger wordt geregistreerd,
welke informatie wordt geregistreerd en de bewaartermijn. In het verwerkingsproces
moet het departement borgen dat de geregistreerde gegevens juist zijn en niet
voor een ander doel worden gebruikt.3. consequent toepassen van de beschikbare handhavingsmogelijkheden:a. preventief weigeren van de subsidie op basis van een risicoanalyse
of eerdere ervaringen;b. intrekken en wijzigen van de verleningsbeschikking of de vaststellingsbeschikking
en op basis hiervan volledig terugvorderen of minder uitkeren;c. toepassing van wettelijke rente bij terugvordering1; end. aangifte bij openbaar ministerie.4. Periodieke evaluatie van subsidieregelingenZoals hiervoor aangegeven, worden vorenstaande elementen uitgewerkt in
een rijksbrede leidraad M&O subsidies. Deze leidraad wordt als onderdeel
opgenomen in het Handboek Financiële Informatie en Administratie Rijksoverheid
(HAFIR). Voor de departementale toepassing van deze leidraad geldt het principe
comply or explain. Uiteraard zijn departementen vrij om als ze dat nodig achten
bovenop dit beleid aanvullende maatregelen te treffen en sancties te ontwikkelen.4.4 Borging rechtmatigheid op begrotingsniveauIn algemene zin moeten de beheersprocessen van het departement leiden
tot de uitkomst in de financiële verantwoording dat aan rechtmatigheidseisen
is voldaan, met inachtneming van de geldende betrouwbaarheids- en nauwkeurigheidseisen
op artikelniveau. Het subsidiebeheer moet daarbij van kwalitatief goed niveau
zijn. Daarbij zijn de bepalingen van dit subsidiekader leidend. Als bijvoorbeeld
in de subsidieregeling is opgenomen dat bij bedragen tot € 25 000 «verlenen
is vaststellen», is dat bij het controlebeleid het uitgangspunt. Zekerheid
ten aanzien van de uitgaven en beheer wordt slechts verlangd ten aanzien van
eisen die in wet- en regelgeving zijn opgenomen. Indien de regeling minimale
eisen stelt, betekent dit ook toetsing aan deze minimale eisen. In het kader
van beleid om misbruik te voorkomen worden dan nog steekproeven getrokken
en eventueel sancties opgelegd.De met de controle van het jaarverslag van het ministerie belaste accountant
zal vaststellen aan welke eisen het toezicht door de directie moet voldoen
wil de betrokken accountant daarop kunnen steunen voor diens oordeel over
de rechtmatigheid van de subsidiestromen. Dat betekent eigenlijk dat de accountant
dus een vertaling maakt van dit deel van het financieel beheer naar zekerheid
over de gelden op artikelniveau, inclusief een vertaling van de betrouwbaarheids-
en nauwkeurigheidseisen. Deze vertaling is een kwalitatief afwegingsproces,
waarbij uiteindelijk de rechtmatigheid op artikelniveau moet zijn geborgd.
Hierbij worden, mede met het oog op de doelmatigheid, het totaal van de uitgaven
en de risico-inschattingen binnen een artikel in aanmerking genomen.Als de (Rijks)auditdienst van mening is dat het subsidiebeheer niet toereikend
is zal dat aanleiding zijn tot extra werkzaamheden (bijvoorbeeld steekproeven).
Het is raadzaam de inrichting van het subsidiebeheer vooraf af te stemmen
met de (Rijks)auditdienst om problemen achteraf, zoals tekortkomingen
in financieel beheer, onrechtmatigheden of aanvullende informatievragen naar
het veld, te voorkomen.4.5 Invloed van EU-regelgevingEen aantal specifieke eisen aan de verantwoording en controle van subsidies
worden voorgeschreven door Europese regelgeving. Dit speelt vooral bij EU-subsidies,
cofinanciering door de EU en bij subsidies die als staatssteun kunnen worden
aangemerkt:– indien de subsidieactiviteit geheel of gedeeltelijk met Europese
gelden1 wordt gefinancierd, gelden de Europese
voorschriften gericht op verantwoording van de uitgaven; en– voor staatssteun2 moet worden geborgd
dat de subsidie niet boven de toegestane steunpercentages en steunplafonds
uitkomt.Als toepassing van het subsidiekader in strijd is met EU-regelgeving,
gaat laatstgenoemde regelgeving uiteraard voor. Voor zover er geen Europese
voorschriften gelden op het gebied waar het uniform subsidiekader zich op
richt of waar het subsidiekader zonder conflict met of aanvullend op Europese
voorschriften kan worden toegepast, dient dat ook te gebeuren (bijvoorbeeld
ten aanzien van voorschotten, tussentijdse rapportages en accountantsverklaringen).In geval van staatssteun moet worden geborgd dat het subsidiebedrag niet
boven de toegestane steunpercentages en steunplafonds uitkomt. Bij een goedgekeurde
steunmaatregel, een de-minimisverordening of vrijstellingsverordening betreft
dit de steunpercentages zoals vastgesteld in de betreffende beschikking van
de Europese Commissie danwel in de toepasselijke de-minimisverordening of
vrijstellingsverordening. Het toetsen of deze steunpercentages niet overschreden
worden gebeurt veelal door het afrekenen op basis van de werkelijke kosten,
maar ook lumpsum steun is in sommige gevallen mogelijk. In bepaalde situaties
valt bijvoorbeeld te denken aan stimuleringsregelingen die niet zijn gerelateerd
aan werkelijke kosten en steun die wordt uitgekeerd voor bedragen die ver
onder de plafonds of percentages liggen.Voor het toepassen van de arrangementen komt het op het volgende neer.
Arrangement 3 kan zonder problemen worden toegepast omdat wordt afgerekend
op basis van werkelijke kosten. Bij arrangement 2 kan de bestuursverklaring
over de kosten borgen dat de staatssteunsubsidie niet boven de toegestane
steunpercentages en steunplafonds uitkomt. In arrangement 1 kan alleen op
basis van werkelijke kosten worden afgerekend als de subsidie na afloop van
de gesubsidieerde activiteit wordt verstrekt en direct wordt afgerekend op
basis van een opgave van kosten. Uiteraard dient de subsidieregeling in bovengenoemde
gevallen hetzij te zijn goedgekeurd te door de Europese Commissie, danwel
onder de toepasselijkheid van een de-minimisverordening of vrijstellingsverordening
te vallen. Een kleine subsidie die in potentie staatssteun is, kan ook in
de vorm van lumpsum worden verstrekt op grond van de de-minimisverordening.
De de-minimisverordening is een Europese verordening waaronder steun, die
zo klein is dat deze niet van invloed is op het handelsverkeer tussen lidstaten,
makkelijk en zonder tussenkomst van de Europese Commissie kan worden verstrekt.
Aangezien de de-minimisverordening geen eisen stelt aan de uitvoerings- en
verantwoordingsregels, kan de de-minimisverordening worden gebruikt om bij
kleine subsidiebedragen arrangement 1 toe te passen.Toelichting de-minimisverordeningSubsidieregelingen waarop de de-minimisverordening wordt toegepast hoeven
niet vooraf ter goedkeuring aan de Europese Commissie te worden voorgelegd.
In de de-minimisverordening zijn steunplafonds1
vastgesteld die over een periode van drie belastingjaren niet overschreden
mogen worden. Het gaat daarbij om het totaal van alle door de betrokken subsidieontvanger
ontvangen subsidies van de hele overheid (Rijk, provincies, gemeenten). Bij
het toetsen of de subsidie dit plafond niet overschrijdt, wordt uitgegaan
van een verklaring van de subsidieontvanger, waarin alle de-minimissteun die
hij in de twee voorgaande belastingjaren en het lopende belastingjaar heeft
ontvangen, wordt gemeld.Om het toepassingsbereik van het subsidiekader in arrangement 1 te vergroten
is de subsidieverstrekker verplicht de ruimte die de de-minimisverordening
biedt te gebruiken bij kleine subsidies (tot maximaal € 25 000)
indien die subsidie is aan te merken als een steunmaatregel en er geen andere
mogelijkheid is om de steun binnen de kaders van arrangement 1 te verstrekken.
Dit geldt dus ook voor kleine subsidies die op grond van een door Brussel
goedgekeurde of vrijgestelde regeling worden verstrekt. Indien de de-minimisverordening
wordt toegepast, moet altijd worden voldaan aan de eisen die in de verordening
zijn opgenomen.Indien, door overschrijding van het de-minimisplafond, geen gebruik kan
worden gemaakt van de de-minimisverordening, dan dienen uiteraard de steunpercentages
en steunplafonds zoals vastgesteld in de betreffende beschikking van de Europese
Commissie danwel in de betreffende vrijstellingsverordening in acht te worden
genomen. In dit geval leidt de subsidieaanvraag dus niet meteen tot vaststelling
volgens arrangement 1, maar tot een subsidieverlening volgens de goedgekeurde
regeling en zal dit betekenen dat de vaststelling pas volgt nadat een bestuursverklaring/verantwoording
over de kosten is verstrekt. Indien dat niet mogelijk is, mag de subsidie
niet worden verleend.Tabel 5 Samenvatting stappen ingeval van staatssteun1. Er is geen
sprake van staatssteun Alle arrangementen kunnen zonder problemen
worden toegepast. Europese regelgeving is niet van toepassing zolang er geen
sprake is van het subsidiëren van ondernemende activiteiten, dit is veelal
het geval bij subsidies aan burgers, instellingen, verenigingen en stichtingen.  2. Er is sprake van
staatssteun Afhankelijk van het subsidiebedrag zijn er de volgende
mogelijkheden:vanaf € 125 000De subsidie kan worden verleend onder de voorwaarden van arrangement 3 waarbij
wordt afgerekend op basis van de werkelijke kosten. (Uiteraard
mits de regeling is goedgekeurd of onder een vrijstellingsverordening valt.)vanaf € 25 000 tot € 125 000De subsidie kan worden verleend onder de voorwaarden
van arrangement 2 waarbij wordt afgerekend op basis van de werkelijke kosten
met behulp van de bestuursverklaring. (Uiteraard mits de
regeling is goedgekeurd of onder een vrijstellingsverordening valt.)tot € 25 000a. Toepassen systematiek van arrangement 1 binnen goedgekeurde
of vrijgestelde regeling De systematiek van arrangement 1 is toegepast
in de regeling en de regeling is goedgekeurd of vrijgesteld bijvoorbeeld door te subsidiëren nadat de activiteiten hebben
plaatsgevonden en direct af te rekenen op de werkelijke kosten.  b. Verplicht
toepassen de-minimisverordening – Als optie a niet mogelijk
is, is het verplicht gebruik te maken van de ruimte die de de-minimisverordening
biedt om subsidies onder arrangement 1 te verstrekken. – Indien
met de betreffende subsidieaanvraag het geldende de-minimisplafond wordt overschreden,
zal afwijzing van de subsidieaanvraag moeten volgen. Tenzij: de betreffende
subsidieregeling wel is goedgekeurd door de Europese Commissie of is vrijgesteld.
Dan kan teruggevallen worden op de procedure van de goedgekeurde of vrijgestelde
regeling.5. IMPLEMENTATIEHet subsidiekader wordt vertaald in Aanwijzingen voor de Rijksdienst.
Aan de hand van deze aanwijzingen zullen de departementen hun subsidieregelgeving
moeten aanpassen. Het implementatietraject ziet er als volgt uit:1 juli 2009Publicatie
Aanwijzingen voor de Rijksdienst 1 januari 2010Inwerkingtreding
Aanwijzingen voor de Rijksdienst voor nieuwe wet- en regelgeving op het terrein
van subsidies. 1 januari 2012Tijdstip
waarop bestaande subsidiewet- en regelgeving moet zijn aangepast. 2012Evaluatie van het
subsidiekaderDepartementen zijn zelf verantwoordelijk voor het implementeren van het
subsidiekader en moeten hiervoor een implementatieplan opstellen. De departementale
implementatieplannen bevatten in ieder geval:– een overzicht van welke bestaande regelingen wanneer moeten zijn
aangepast;– de wijze/procedure waarop wordt geborgd dat subsidieregelingen
aan het kader voldoen;– de benodigde aanpassingen in het beleid ten aanzien van misbruik
en oneigenlijk gebruik;– de manier waarop het gedachtegoed van het kader zijn uitwerking
krijgt – onder andere de cultuuromslag – in de organisatie.Een interdepartementale werkgroep onder voorzitterschap van het ministerie
van Financiën «de werkgroep implementatie subsidiekader»
zal de implementatie procesmatig en inhoudelijk begeleiden. De eindverantwoordelijken
voor de implementatie binnen de departementen zijn de Secretarissen-Generaal.
De voortgang van de implementatie zal in het Secretarissen-Generaal overleg
over Regeldruk (SGOR) worden besproken. De werkgroep Implementatie ondersteunt
dit overleg en vanuit elk departement zal een afvaardiging in de werkgroep
deelnemen.Het subsidiekader zal na 2 jaar worden geëvalueerd. De volgende aspecten
zullen in deze evaluatie een rol spelen:• de werking van de maatregelen voor uniformering en vereenvoudiging
in de praktijk;• de bindende werking van de gekozen juridische vormgeving van het
kader; en• de toereikendheid van het beschikbare sanctie-instrumentarium,
op basis van departementale bevindingen en registratie van misbruik.XNoot1Buiten beschouwing blijven: inkomenssteun, toeslagen, specifieke uitkeringen
aan gemeenten, provincies en waterschappen, reguliere bekostiging van onderwijs
en onderzoek en subsidies aan andere staten en volkenrechtelijke organisaties.XNoot1* Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Meting lasten van subsidies; Sira consulting; 17 januari 2008.XNoot1Met de cultuurfondsen van OCW wordt in dit verband nog overlegd.XNoot2Besparingspotentieel van het nieuwe Rijksbrede subsidiekader Effecten
op administratieve lasten en uitvoeringslasten in kaart gebracht; EIM, 2008.XNoot3Meting lasten van subsidies; Sira consulting; 17 januari 2008.XNoot1Besparingspotentieel van het nieuwe Rijksbrede subsidiekader; Effecten
op administratieve lasten en uitvoeringslasten in kaart gebracht; EIM, 2008.XNoot2Voor een nadere uitwerking van het Standaard Kostenmodel en een toelichting
op het gebruik hiervan, zie de handleiding: Meten is Weten II, Regiegroep
Regeldruk, Den Haag, januari 2008.XNoot1Ambtshalve vaststelling betekent dat de subsidieverstrekker de subsidie
vaststelt op enig moment zonder dat de subsidieontvanger een aanvraag voor
subsidievaststelling (verantwoording) hoeft te doen.XNoot1BSIK staat voor Besluit Subsidies Investeringen Kennisinfrastructuur.XNoot2IS staat voor innovatiesubsidies samenwerkingsprojecten.XNoot1Handleiding ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk
gebruik, ministerie van Financiën, juni 1998.XNoot1Na invoering van de 4e tranche van de Awb.XNoot1Daarbij gaat het om subsidies die worden verstrekt op basis van of in
nauwe samenhang met een bindend besluit van de Raad van de Europese Unie of
de Commissie van de Europese Gemeenschappen en subsidies die worden verstrekt
in het kader van co-financiering van een door de Raad van de Europese Unie
of de Commissie van de Europese Gemeenschappen goedgekeurd programma.XNoot2Europese regelgeving ten aanzien van staatssteun is niet van toepassing
zolang er geen sprake is van het subsidiëren van ondernemende activiteiten,
dit is veelal het geval bij subsidies aan burgers, instellingen, verenigingen
en stichtingen. Het betreft hier veelal subsidies aan bedrijven en landbouwsubsidies.XNoot1De de-minimisplafonds zijn – 200 000,– voor niet-landbouwondernemingen, € 100 000,–
voor ondernemingen in het wegvervoer, € 30 000 voor de visserijsector
en € 7 500,– voor landbouwondernemingen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31865-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl