Vreemdelingenbeleid; Brief van de Staatssecretaris van Justitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133535
 2008-2009
 
 19 637
 Vreemdelingenbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 1295
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 1 juli 2009
 
 Tijdens het debat dat ik op 13 mei 2009 met uw Kamer heb gevoerd,
heb ik toegezegd schriftelijk te reageren op het «migratiefactsheet»
dat het lid De Krom (VVD) ter beschikking heeft gesteld (Handelingen der Kamer
II, vergaderjaar 2008–2009, nr. 83, blz. 6486). Met deze brief ontvangt
uw Kamer de reactie op het factsheet.
 
 Voordat ik in ga op de cijfers in het «migratiefactsheet»,
wil ik benadrukken dat het uitgangspunt van het vreemdelingenbeleid niet is
dat migratie slecht is voor de Nederlandse samenleving en dat daarom alle
vormen van migratie zoveel mogelijk zouden moeten worden beperkt. Het beleid
is dan ook selectief in de zin dat het gericht is op het toelaten van migranten
die een bijdrage kunnen leveren aan de (economische) ontwikkeling van ons
land. Daarbij kan onder meer worden gedacht aan het beleid inzake kennismigranten.
 Immigratie
 De cijfers uit het factsheet betreffende immigratie zijn blijkens de aantekening
op het factsheet afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Het aantal immigranten is volgens de gegevens van het CBS van circa 133 000
in 2001 afgenomen tot circa 101 000 in 2006. In 2008 zijn circa 143 000
immigranten geregistreerd. De betreffende cijfers van het CBS hebben betrekking
op het totale aantal personen dat zich in het betreffende jaar vanuit het
buitenland in Nederland heeft gevestigd en zich heeft ingeschreven in de Gemeentelijke
Basisadministratie (GBA). Dit aantal betreft niet alleen vreemdelingen maar
ook personen met de Nederlandse nationaliteit die naar Nederland zijn ge(re)migreerd.
 
 Gelet op de categorieën personen waarop de CBS-cijfers betrekking
hebben en de definities die daarbij door het CBS worden gehanteerd, zijn deze
niet vergelijkbaar met de cijfers die door het ministerie van Justitie worden
geregistreerd en met name betrekking hebben op zaken als de instroom van vreemdelingen,
het aantal verleende verblijfsvergunningen, etc. Daarmee bestaat
overigens geen reden om de juistheid van de cijfers van het CBS of die van
het ministerie van Justitie te betwisten. Het geeft wel aan dat bij vergelijking
van deze cijfers de nodige precisie aan de dag moet worden gelegd.
 
 De immigratiecijfers behelzen alle vormen van immigratie, zo ook cijfers
die betrekking hebben op het aantal asielzoekers en reguliere migranten. Cijfers
van het Ministerie van Justitie laten zien dat na de invoering van de Vreemdelingenwet
2000 onder het kabinet-Kok II (met name in de periode 2001–2003) het
aantal asielaanvragen sterk is gedaald. Meer recentelijk (2006–2008)
is met name het aantal kennismigranten sterk gestegen, en tussen 2007 en 2008
is sprake van een stijging van het aantal asielzoekers en het aantal gezinsvormers
en -herenigers.
 
 Met betrekking tot het in het factsheet genoemde percentage gezinsmigratie,
merk ik op dat ter uitvoering van de motie-Van Toorenburg/Dijsselbloem (Kamerstukken
II, 2008–2009, 31 700 XVIII, nr. 19), waarin het kabinet wordt
opgeroepen te komen met een integrale visie op huwelijksmigratie en integratie,
het kabinet deze integrale visie en aanpak aan uw Kamer zal doen toekomen.
Een cijfermatig overzicht van reguliere huwelijksmigratie zal hierbij worden
betrokken. 
 Migratiesaldo
 Uit cijfers van het CBS blijkt dat het migratiesaldo, oftewel het verschil
tussen migranten die naar Nederland migreren en migranten die uit Nederland
migreren, gestegen is van -31 000 naar 27 000. Dat het migratiesaldo
zo sterk is gestegen, is niet alleen het gevolg van gestegen immigratie, maar
ook van een afname van het aantal emigranten. Waar het aantal emigranten in
2006 nog circa 132 500 betrof, was dit in 2008 circa 116 000. Omdat,
zoals gezegd, ook Nederlanders worden meegerekend in de migratiecijfers van
het CBS, zeggen deze cijfers slechts in beperkte mate iets over de effecten
van het vreemdelingenbeleid. In het migratiesaldo zijn bovendien ook effecten
van gewenste migratie zichtbaar, zoals de toelating van kennismigranten en
studenten. Voorts wordt dit migratiesaldo deels veroorzaakt doordat in de
laatste periode van het vorige kabinet het aantal Nederlanders dat Nederland
verliet per saldo 12 000 hoger was dan het aantal in 2008. Dit hogere
aantal Nederlanders dat aan het einde van de vorige kabinetsperiode per saldo
uit Nederland vertrok, maakt onderdeel uit van het totale migratiesaldo.
 Niet-westerse immigranten
 Het aantal niet-westerse immigranten bedroeg in 2006 34 492 en in
2008 48 317. De stijging kan deels verklaard worden uit de verhoogde
instroom asiel, welke hieronder wordt toegelicht. Daarbij heeft de stijging
van het aantal asielzoekers ook weerslag op de aantallen gezinsherenigers.
Zo is er o.a. sprake van een stijging van het aantal Somalische en Irakese
gezinsherenigers. Dit houdt verband met het categoriale beschermingsbeleid
dat inmiddels is beëindigd. De beëindiging van het categoriale beleid
voor Irakezen en Somaliërs zal naar verwachting óók effect
hebben op het aantal migranten dat via gezinshereniging in Nederland wordt
toegelaten.
 Een ander deel van de stijging is terug te voeren op de stijging van het
aantal kennismigranten en studenten die zich onder dit kabinet heeft voorgedaan.
Voor die groep is de stijging een duidelijk gewenst effect van beleid. Zo
is het aantal vergunningaanvragen van kennismigranten en studenten in 2008
met circa 4 000 toegenomen ten opzichte van 2006. Het effect van dit
succesvolle beleid op het aantal niet-westerse immigranten wordt
versterkt door het feit dat de gezinsleden van kennismigranten worden geregistreerd
onder gezinsmigratie.
 Asiel
 De daling van het aantal asielverzoeken in de periode 2001 tot en met
2006 die in het factsheet, terecht, wordt geconstateerd, volgt op de implementatie
van een aantal (landen)beleidsmaatregelen en van de Vreemdelingenwet 2000
onder het kabinet-Kok II. Het aantal aanvragen is van 32 600 aanvragen
in 2001 gedaald naar 18 700 in 2002. In de jaren na deze eerste grote
daling heeft het aantal asielverzoeken grofweg geschommeld tussen 18 700
en 9 700. De instroom in 2008 is zo bezien niet uitzonderlijk. Gelet
op de schommelingen past het ook niet de stijging door te trekken naar de
volgende jaren. Dit wordt bevestigd door de instroomcijfers van de eerste
maanden van dit jaar.
 
 Het in het factsheet genoemde cijfer met betrekking tot de asielinstroom
in 2006 is overigens niet correct. Het totaal aantal asielverzoeken in 2006
betrof geen 10 000 maar 14 500.
 
 Tijdens de vorige kabinetsperiode is het aantal asielverzoeken gestegen
van 9 800 in 2004 tot 14 500 in 2006. In het eerste jaar van het
huidige kabinet is dit aantal vervolgens gedaald naar 9 700 en in 2008
is het aantal gestegen naar 15 250, hetgeen anders dan het factsheet
vermeldt geen verdubbeling is.
 
 Anders dan het factsheet vermeldt is de instroom in 2008, in vergelijking
met 2006, niet gestegen met 5 000, maar met 750 asielverzoeken.
 Categoriaal beschermingsbeleid
 Het is juist dat de stijging van het aantal asielverzoeken in Nederland
procentueel hoger ligt dan de totale stijging in de EU. De reden voor deze
stijging is evident. De overgrote meerderheid van de aanvragen in 2008 is
afkomstig van Somaliërs en Irakezen. Voor beide landen werd een beleid
van categoriale bescherming gevoerd. Mijn besluiten om het categoriaal beschermingsbeleid
voor beide landen te beëindigen, laat inmiddels een effect zien op de
instroom. Sinds november 2008 is het aantal asielaanvragen van Irakezen stevig
gedaald van 610 in oktober 2008 tot circa 100 in mei 2009. Ook de beëindiging
van het categoriaal beschermingsbeleid voor Somalië lijkt effect te hebben.
Het aantal asielaanvragen van Somaliërs is gedaald van 640 in april 2009
tot 470 in mei 2009.
 
 Het factsheet geeft aan dat sinds de implementatie van het categoriaal
beleid Irak het aantal asielverzoeken is gestegen van 370 (april, mei en juni
2007) naar 1 660 (juli, september en augustus 2008). Het is juist dat
het aantal asielverzoeken van Irakezen gedurende het van kracht zijn van het
categoriaal beschermingsbeleid sterk is gestegen. Hierbij hebben verschillende
factoren een rol gespeeld, zoals bijvoorbeeld het beschermingsbeleid in andere
landen, en dan met name Zweden. In de laatste drie maanden (maart, april en
mei 2009) betrof de instroom van Iraakse asielzoekers circa 450, hetgeen nog
slechts ongeveer een kwart betreft van de instroom uit de genoemde periode
in 2008. Het beëindigen van het categoriaal beleid heeft dus een duidelijk
effect op de instroom van asielzoekers uit Irak.
 
 Het categoriaal beleid en de hoge instroom van Irakezen en Somaliërs
is bovendien een verklaring voor het percentage inwilligingen dat hoger ligt
dan het percentage in de EU als geheel en in specifieke EU-lidstaten als België
en Frankrijk. Immers, in tegenstelling tot veel andere lidstaten geeft in Nederland categoriale bescherming ook recht op een asielvergunning.
Het hoge percentage inwilligingen kan verklaard worden doordat de Somaliërs
en Irakezen een substantieel deel uitmaakten van het totaal aantal asielverzoeken.
 
 Voorts verklaart het categoriaal beleid voor een deel de hogere aantallen
gezinsvorming en gezinshereniging.
 Conclusie
 Bovenstaande analyse laat zien dat cijferopstellingen, zoals die in het
migratiefactsheet van het lid De Krom, met precisie van duiding moeten worden
voorzien en zich niet lenen voor al te gemakkelijke conclusies. Het meest
pregnant komt dat naar voren bij de suggestie dat het migratiesaldo enkel
het effect is van onbeheerste immigratie van vreemdelingen en daarbij de migratie
van Nederlanders en de effecten van beleid (kennismigranten, studie) buiten
haken te plaatsen. Ook selectieve keuze van jarenreeksen en de miskenning
van schommelingen, bijvoorbeeld door stijgingen in het jaar 2008 door te trekken
naar volgende jaren, leveren discutabele beelden op en dragen niet bij aan
de vereiste discussie over gewenste en ongewenste migratie, over bedoelde
en onbedoelde effecten van beleid, over restrictiviteit en selectiviteit.
 
 De staatssecretaris van Justitie,
 N. Albayrak