Jaarverslag en slotwet ministerie van Verkeer en Waterstaat 2009; Jaarverslag van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (Xii)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2021-10-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139634
 2009-2010
 
 32 360 XII
 Jaarverslag en slotwet Ministerie van Verkeer en Waterstaat 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 1
 JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN VERKEER EN WATERSTAAT (XII)
 Aangeboden 19 mei 2010
 Geraliseerde uitgaven naar beleidsterrein voor 2009 (in €
mln.)
 
 Gerealiseerde ontvangsten naar beleidsterrein voor 2009
(in € mln.)
 
 Inhoudsopgave blz. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 ALGEMEEN
 
 
 5
 
 
 
 1.
 Aanbieding en déchargeverlening
 5
 
 
 2.
 Leeswijzer
 9
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 Het beleidsverslag
 
 
 13
 
 
 
 3.
 Beleidsprioriteiten
 13
 
 
 4.
 Beleidsartikelen
 35
 
 
 5.
 Niet-beleidsartikelen
 136
 
 
 6.
 Bedrijfsvoeringsparagraaf inclusief
aanbevelingen Algemene Rekenkamer
 142
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 
 
 De jaarrekening
 
 
 148
 
 
 
 7.
 Verantwoordingsstaten
 148
 
 
 
 7.1 De departementale
verantwoordingsstaat 2009 van het ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII)
 148
 
 
 
 7.2 De samenvattende
verantwoordingsstaat 2009 van de baten-lastendiensten van het ministerie van
Verkeer en Waterstaat
 149
 
 
 
 7.3 De departementale
saldibalans per 31 december 2009
 150
 
 
 
 7.4 De balansen
per 31 december 2009 van de baten-lastendiensten van het ministerie van Verkeer
en Waterstaat
 159
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 1:
 Toezichtrelaties
 180
 
 
 Bijlage 2:
 Publicatieplicht op grond
van de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens
 187
 
 
 Bijlage 3:
 Realisatie inhuur
 188
 
 
 Bijlage 4:
 Afkortingenlijst
 189
 
 
 
 
 DEEL A. ALGEMEEN
 1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
 Aan de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-Generaal.
 
 Hierbij bied ik het departementale jaarverslag van het Ministerie van
Verkeer en Waterstaat (XII) over het jaar 2009 aan.
 
 Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van Verkeer
en Waterstaat decharge te verlenen over het in het jaar 2009 gevoerde financiële
beheer.
 
 Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek
tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport opgesteld.
Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal
aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer
met betrekking tot:
 
 a. het gevoerde financieel- en materieelbeheer;
 b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
 c. de financiële informatie in de jaarverslagen;
 d. de betrokken saldibalansen;
 e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
 f. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat.
 
 Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
 
 a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2009;
 b. het voorstel van de slotwet (XII) van het Ministerie van Verkeer en
Waterstaat over het jaar 2009 die met het onderhavige jaarverslag samenhangt;
 c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2009 met betrekking
tot het onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks schatkist
en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;
 d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking
tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2009 opgenomen rekening
van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2009, alsmede met betrekking
tot de Saldibalans van het Rijk over 2009 (de verklaring van goedkeuring,
bedoeld in artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001).
 
 Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van goedkeuring van
de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
 
 De minister van Verkeer en Waterstaat,
 C. M. P. S. Eurlings
 
 
 
 Dechargeverlening door de Tweede Kamer
 
 
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart
de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer
aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van Tweede Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 
 Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet
2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de
voorzitter van de Eerste Kamer.
 
 
 
 Dechargeverlening door de Eerste Kamer
 
 
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart
de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer
aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van de Eerste Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 
 Op grond van artikel 64, derde lid, van de Comptabiliteitswet
2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening
van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van Financiën. 
 2. LEESWIJZER
 Voor u ligt het Jaarverslag van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat
(Hoofdstuk XII) over het jaar 2009. Het jaarverslag bestaat uit de volgende
onderdelen:
 1. Het beleidsverslag
 In het beleidsverslag wordt ingegaan op de resultaten die in 2009 zijn
geboekt bij de uitvoering van de voor Verkeer en Waterstaat verwoorde doelstellingen
en programma’s uit het beleidsprogramma «Samen werken, samen leven».
Daarnaast wordt ingegaan op de resultaten van de overige VenW prioriteiten.
 2. De beleidsartikelen (31 t/m 37) en de niet-beleidsartikelen
(39, 40 en 41)
 Onder de beleidsartikelen worden zowel de financiële als de niet-financiële
gegevens gepresenteerd. Tevens is er informatie opgenomen over de gerealiseerde
effecten en de geleverde concrete beleidsprestaties, waar mogelijk voorzien
van prestatiegegevens. In de toelichting worden de gerealiseerde beleidsprestaties
op productniveau verantwoord. Uitgangspunt daarbij is dat gerealiseerde beleidsprestaties
niet nader worden toegelicht. Hierbij kan er van worden uitgegaan dat de activiteiten
zoals die in de begroting zijn aangekondigd, zijn uitgevoerd. Beleidsprestaties
die niet zijn gerealiseerd, zijn toegelicht. Nieuwe activiteiten en voorname
prestaties worden apart toegelicht.
 
 De financiële informatie wordt gepresenteerd door middel van de tabellen «Budgettaire
gevolgen van beleid», waarbij opmerkelijke verschillen tussen de budgettaire
raming en de realisatie in het verslagjaar worden toegelicht. Om de hoeveelheid
informatie te beperken is gekozen voor het hanteren van de hieronder aangegeven
norm. Aan de hand van deze norm is bepaald of een verschil is toegelicht. 
 
 
 
 
 
 
 Norm
bij te verklaren verschillen
 
 
 
 
 Begrotingsbedrag
 Verschil
 
 
 < € 4,5 mln.
 > 50%
 
 
 € 4,5 – € 22,5 mln.
 > € 2,5
mln.
 
 
 > € 22,5 mln.
 > 10%
 
 
 
 
 
 Dit houdt in dat die hoofdproducten, waarbij het verschil tussen het begrotingsbedrag
en de realisatie kleiner is dan de aangegeven norm niet worden toegelicht.
Een uitzondering hierop wordt gemaakt voor beleidsmatige relevante mutaties,
deze worden ongeacht bovenstaande normering wel toegelicht.
 Verder worden in afwijking van bovenvermelde norm die artikelen, waarop
in de begroting 2009 geen of zeer geringe ontvangsten zijn geraamd maar waar
in 2009 wel relatief kleine bedragen op zijn gerealiseerd, niet apart toegelicht.
 
 In de begroting 2006 is een begrotingsindeling in gebruik genomen die
afwijkt van de begrotingsindeling die vóór 2006 werd gebruikt.
In verband met deze gewijzigde begrotingsindeling zijn de realisaties sinds
2006 op een andere manier gegroepeerd dan cijfers van eerdere jaren. Om u
toch historisch vergelijkingsmateriaal te bieden zijn de financiële
kasrealisaties van het jaar 2005 technisch omgerekend naar de nieuwe begrotingsindeling.
 
 Onder de niet-beleidsartikelen worden uitgaven die niet zinvol of doelmatig
kunnen worden toegerekend aan de beleidsartikelen, verantwoord.
 3. De bedrijfsvoeringsparagraaf
 Deze paragraaf gaat in op de belangrijkste bedrijfsvoeringsontwikkelingen
bij VenW. De bedrijfsvoeringsparagraaf heeft het karakter van een uitzonderingenparagraaf
en bestaat uit vier onderdelen, te weten rechtmatigheid, totstandkoming beleidsinformatie,
financieel en materieel beheer en overige aspecten van bedrijfsvoering. In
de bedrijfsvoeringsparagraaf wordt tevens ingegaan op de aanbevelingen van
de Algemene Rekenkamer (AR) bij het jaarverslag over 2008 en de maatregelen
die VenW heeft getroffen om de daarbij door de AR geconstateerde tekortkomingen
in 2009 en de jaren daarna te voorkomen.
 4. De jaarrekening
 De jaarrekening bevat de volgende onderdelen:
 • de departementale verantwoordingstaat van VenW (een cijfermatige
staat waarbij inzicht wordt gegeven in de financiële afwijkingen tussen
de begroting en de realisatie op artikelniveau).
 • de samenvattende verantwoordingsstaten van de baten-lastendiensten
KNMI, Rijkswaterstaat en Inspectie VenW (een cijfermatige staat waarbij inzicht
wordt gegeven in de financiële afwijkingen tussen de begroting en de
realisatie per baten-lastendienst).
 • de departementale saldibalans van VenW met de daarbij behorende
toelichting.
 • de balans per 31 december 2009, de staat van baten en lasten, het
kasstroomoverzicht en de doelmatigheidskengetallen van de baten-lastendiensten.
 5. Diverse bijlagen
 Aan het jaarverslag zijn vier bijlagen toegevoegd.
 • De eerste bijlage bevat een overzicht inzake het toezicht op de
zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s) en de rechtspersonen met een wettelijke
taak (RWT’s).
 • De tweede bijlage bevat een overzicht van de uit publieke middelen
gefinancierde topinkomens bij het departement.
 • Bijlage drie bevat een overzicht van de gerealiseerde inhuur.
 • De laatste bijlage betreft een afkortingenlijst.
 
 Naast dit Jaarverslag, hoofdstuk XII van de Rijksbegroting, kent VenW
ook een Jaarverslag over het Infrastructuurfonds (fonds A van de rijksbegroting),
waarin de concrete projecten en programma’s staan. Met dit aparte fonds
voor de infrastructuur wordt invulling gegeven aan de doelstellingen zoals
genoemd in de Wet op het Infrastructuurfonds (Stb. 1993, nr. 319), te weten
het bevorderen van een integrale afweging van prioriteiten en het bevorderen
van continuïteit van middelen voor infrastructuur.
 
 De verantwoordingen van VenW zijn ook digitaal beschikbaar opwww.rijksbegroting .nl.
 Groeiparagraaf
 De indeling van de verantwoording 2009 komt grotendeels overeen met die
van 2008. Er is echter wel een aantal veranderingen doorgevoerd ter verbetering
van de (niet-financiële) beleidsinformatie ten opzichte van het jaarverslag
2008.
 
 De belangrijkste verbeteringen op een rij:
 • Het beleidsverslag is opgezet aan de hand van de kabinetsprioriteiten
om invulling te geven aan de motie Pechtold (kst 31 951, nr. 11)
inzake het beter controleerbaar en afrekenbaar maken van kabinetsdoelstellingen.
 • Bij de artikelen is de relatie met de kabinetsdoelstellingen opgenomen.
De koppeling tussen artikel en kabinetsdoelstelling is te vinden in de tabel «Stand
van zaken kabinetsdoelstelling» aan het eind van de beleidsprioriteiten
in het beleidsverslag.
 • Bij elke algemene doelstelling is afzonderlijk aangegeven welke
effecten in 2009 zijn bereikt.
 • In de suppletoire wetten (w.o. de gelijktijdig met het jaarverslag
aangeleverde slotwet) is de informatie ten behoeve van de projecten verbeterd.
Een tabel met mutatieoverzichten per realisatieproject is opgenomen. Verder
is per begrotingsartikel een tabel met budgettaire gevolgen van beleid opgenomen.
 • In de saldibalans zijn de niet uit de saldibalans blijkende bestuurlijke
verplichtingen opgenomen.
 Meetbare gegevens
 Voor wat betreft de indicatoren moet worden vermeld dat VenW bij het verkrijgen
van de resultaten van deze indicatoren voor een deel afhankelijk is van verzameling
door externe partijen zoals bijvoorbeeld het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS). De praktijk is zodanig dat deze gegevens in een aantal gevallen pas
na het drukken van het jaarverslag beschikbaar komen. Dit leidt ertoe dat
niet in alle gevallen de gegevens over het verslagjaar ten tijde van het opstellen
van het jaarverslag beschikbaar waren.
 
 Ten behoeve van de ontwerpbegroting 2010 zijn de indicatoren en kengetallen
van de Inspectie VenW geactualiseerd. De in deze verantwoording opgenomen
waarden sluiten aan op de waarden die zijn opgenomen in de ontwerpbegroting
2010. In een aantal gevallen wijken deze waarden af van de waarden die in
de begroting 2009 zijn opgenomen.
 Toezeggingen wetgevingsoverleg
 Tijdens het wetgevingsoverleg van 18 juni 2008 over de jaarverslagen XII
en IF 2007 en het wetgevingsoverleg van 24 juni 2009 over de jaarverslagen
XII en IF 2008 is een aantal toezeggingen gedaan die betrekking hebben op
de verslaglegging over het jaar 2009. De toezeggingen zijn als volgt in de
jaarverslagen XII en IF 2009 verwerkt:
 
 
 
 
 
 
 Toezegging
18 juni 2008
 Verwerking
 
 
 
 
 In het jaarverslag zal nadrukkelijker
op de beleidsconclusies gefocust worden
 In het beleidsverslag 2009 zijn aan de voor Verkeer en Waterstaat
geformuleerde kabinetsdoelstellingen uit het beleidsprogramma «Samen
werken, samen leven» beleidsconclusies verbonden. Daarnaast zijn conclusies
geformuleerd in relatie tot de behaalde resultaten van de VenW-doelstellingen;
regionaal openbaar vervoer, mainports-maritiem, mainports – luchtvaart
en veilige netwerken.
 
 
 
 
 
 
 In het jaarverslag wordt een onderscheid gemaakt
tussen nieuwe en oude beleidsprioriteiten
 In het beleidsverslag is een onderscheid aangebracht tussen de voor VenW verwoorde
doelstellingen en programma’s uit het beleidsprogramma «Samen
werken, samen leven» en de VenW-doelstellingen voor 2009. De speerpunten
voor VenW uit het in 2009 vastgestelde aanvullend Beleidsakkoord «Werken
aan de toekomst» zijn afzonderlijk verantwoord in het Infrastructuurverslag
2009.
 
 
 
 
 
 
 In het jaarverslag worden beoogde effecten duidelijk
opgenomen
 Bij elke algemene doelstelling
van ieder artikel zijn onder de kop «maatschappelijk effecten»
de effecten opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 In de jaarverslagen zullen extra uitga-
ven die worden gedaan na verschij- nen van de najaarsnota duidelijk worden
weergegeven
 In de tabellen budgettaire
gevolgen van beleid bij de (niet-)beleidsartikelen is een kolom toegevoegd
waaruit de verschillen ten opzichte van de Najaarsnota blijken (de slotwetmutaties).
Voor de toelichting op de slotwetmutaties wordt verwezen naar de Slotwetten
HXII en IF die gelijk met de jaarverslagen aan de Kamer zijn gezonden. De
informatievoorziening t.a.v. de slotwetmutaties is in 2009 verbeterd. Zie
hiertoe de verwerking van de toezeggingen die zijn gedaan op 24 juni
2009 in de tabel hieronder.
 
 
 
 
 
 
 Onderuitputting in de vorm van het niet aanspreken
van een risicoreservering zal voortaan apart vermeld worden in de Jaarverslagen
 Van een risicoreservering is alleen
sprake op artikel 13 van het Infrastructuurfonds voor de projecten HSL en
Betuweroute. Deze projecten zijn nog niet financieel afgewikkeld waardoor
op dit moment nog niet kan worden aangegeven of er sprake is van onderuitputting
op de risicoreservering. De Tweede Kamer wordt periodiek over deze projecten
geïnformeerd via de VGR grote projecten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toezegging
24 juni 2009
 Verwerking
 
 
 
 
 In een schriftelijke reactie zal VenW
de commissie aangeven hoe voor de grootste projecten in grote lijnen meer
inzicht kan worden geboden in de financiële mutaties in de Voorjaarsnota,
de Najaarsnota en de Slotwet. In deze reactie zal de rapportage van het BOR
worden betrokken.
 De informatievoorziening
op projectniveau is in de suppletoire begrotingen verbeterd. Hiertoe zijn
projecttabellen met de realisatieprojecten opgenomen waarin de begrotingsmutaties
op projectniveau zichtbaar zijn gemaakt en waarvan de belangrijkste mutaties
zijn voorzien van een toelichting. Verder is per begrotingsartikel een tabel
met de «Budgettaire gevolgen van beleid opgenomen», waarin inzicht
wordt verstrekt in de mutaties op financieel instrumentniveau. Ook hier worden
de belangrijkste mutaties toegelicht.Wat betreft deze verbeterde informatievoorziening
wordt verwezen naar de brief aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten
Generaal van 4 november 2009 (Kamerstukken II, 2009–2010, 32 123A,
nr. 8)
 
 
 
 
 
 
 De kamer wordt geïnformeerd als een toezegging
niet tijdig wordt gehaald.
 In de zomer
van 2009 heeft VenW een nieuwe applicatie in gebruik genomen om de afdoening
van onder andere toezeggingen aan de Kamer te monitoren. Met behulp van dit
systeem wordt getracht om toezeggingen tijdig en zo veel mogelijk gegroepeerd
per onderwerp af te doen. Als blijkt dat een toezegging niet tijdig gestand
kan worden gedaan, is het uitgangspunt dat de Kamer hier over wordt geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 Ten aanzien van de BDU is de Kamer toegezegd dat
er met de Rekenkamer wordt gesproken om te bezien welke mogelijkheden er zijn
binnen de huidige wet en het gedecentraliseerde bestel, zoals wij dat nu kennen,
om daar iets aan te doen.
 Op 15 december
2009 en 2 maart 2010 heeft een gesprek met de Algemene Rekenkamer plaatsgevonden.
De Kamer zal voor de zomer 2010 door middel van een brief op de hoogte gesteld
worden van de uitkomsten van deze gesprekken.
 
 
 
 
 
 
 VenW stuurt voor 30 juni een reactie op de motie «onvolkomenheden
verplichtingbeheer» en de motie «concrete afrekenbare informatie»
naar de kamer.
 Wat betreft deze reactie
wordt verwezen de brief aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal
van 30 juni 2009 (Kamerstukken II, 2008–2009, 31 924 XII,
nr. 12).
 
 
 
 
 DEEL B. HET BELEIDSVERSLAG 2009
 3. BELEIDSPRIORITEITEN
 Onder het motto «Sneller besluiten voor nu en later» heeft
het ministerie van Verkeer en Waterstaat (VenW) in 2009 gewerkt aan een besluitvaardiger,
mobieler en veiliger Nederland.
 
 In de beleidsagenda 2009 heeft VenW duidelijk gemaakt welke plannen zij
in 2009 wilde realiseren. Speerpunt voor de korte termijn daarbij was de versnelling
van de besluitvorming. Er zijn concrete resultaten geboekt om de vastgelopen
besluitvormingsmachine weer aan de gang te krijgen en om snel projecten in
uitvoering te kunnen nemen die van groot belang zijn voor de bereikbaarheid
van Nederland.
 Voor de langere termijn gaat het vooral om de klimaatbestendige inrichting
van Nederland. De gevolgen van klimaatverandering dwingt ons verder te kijken:
naar 2050 en zelfs nog verder. Het is van belang daarover nu de juiste besluiten
te nemen en daar is in 2009 invulling aan gegeven.
 Uiteraard is samengewerkt met burgers, marktpartijen, decentrale overheden
en maatschappelijke organisaties bij het maken van de politieke en bestuurlijke
keuzes. Zo komen kwalitatief goede besluiten tot stand en kunnen de uitgevoerde
maatregelen rekenen op draagvlak binnen de samenleving.
 
 In het beleidsverslag wordt ingegaan op de resultaten die in 2009 zijn
geboekt bij de uitvoering van de voor VenW verwoorde doelstellingen en programma’s
uit het beleidsprogramma «Samen werken, samen leven». Daarnaast
worden de behaalde resultaten beschreven van de volgende VenW-doelstellingen;
Regionaal Openbaar Vervoer, Mainports – maritiem, Mainports –
luchtvaart en Veilige netwerken.
 
 In 2009 is het Aanvullend Beleidsakkoord «Werken aan toekomst»
door het kabinet vastgesteld. Op het terrein van VenW is voor 2009 en 2010
in totaal 543 miljoen euro uitgetrokken voor de stimulering van de Nederlandse
infrastructuur (o.a. voor versnelling bruggen en renovatie wegen, voor vaarwegen
en binnenhavens en voor het Deltaprogramma). Verantwoording over deze middelen
vindt plaats in het separaat aangeboden Infrastructuurverslag 2009.
 
 De voor VenW geformuleerde doelstellingen uit het beleidsprogramma «Samen
werken, samen leven» betreffen: 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprogramma
doelstellingen VenW
 
 
 
 
 Doelstelling 18
 Stapsgewijze invoering van een gedifferentieerde kilometerprijs
naar tijd, plaats en milieukenmerken
 
 
 Doelstelling 19
 Verbetering van de bereikbaarheid over weg en water door gerichte investeringen
in het wegennetwerk en de binnenvaart
 
 
 Doelstelling 20
 Groeiambitie van 5% per jaar voor het openbaar vervoer per spoor
 
 
 Doelstelling 26
 Klimaatbestendige inrichting van Nederland waarbij water een meer bepalende
factor is bij ruimtelijke afwegingen, inclusief locatiekeuzes. Meer ruimte
voor herstel van natuurlijke processen (bodem, water en natuur)
 
 
 Doelstelling 27
 Duurzaam waterbeleid als schakel tussen ecologie en economie. Nederland (weer)
aan de internationale top van innovatieve deltatechnologie
 
 
 Doelstelling 28
 Versnelling kustverdediging en versnelde aanpak van de versterking van de
bij de tweede wettelijke toetsing afgekeurde primaire waterkeringen. Vernieuwd
denken over waterveiligheid een plaats geven in het systeem voor bescherming
tegen overstromingen
 
 
 Programma Randstad Urgent
 Versterken van de concurrentiepositie van de Randstad
 
 
 
 
 VenW-doelstellingen uit het beleidsprogramma «samen
werken samen leven»
 3.1 Anders Betalen voor Mobiliteit (doelstelling 18)
 Met de kilometerprijs verminderen we de files en ontlasten we het milieu.
Het is één van de maatregelen die worden genomen om de files
te verminderen. Want de overheid doet nog meer: nieuwe wegen aanleggen, bestaande
wegen beter benutten (denk aan spitsstroken) én investeren in het openbaar
vervoer. Uit onderzoek is gebleken dat beprijzen van de weg een onmisbare
toegevoegde waarde heeft om de bereikbaarheid te verbeteren. Bovendien is
betalen per kilometer eerlijker dan de huidige vaste belastingen, omdat automobilisten
die minder rijden ook minder betalen en vice versa. Het kabinet heeft besloten
de een kilometerprijs voor vrachtwagens en voor personenauto’s stapsgewijs
in te voeren. In 2009 is hieraan vorm gegeven door uitvoering van een aantal
samenhangende maatregelen op het vlak van wetgeving, fiscaliteit, technologie
en mobiliteitsprojecten.
 Wetgeving
 Op 13 november 2009 is het Wetsvoorstel Kilometerprijs (KMP) aan de Tweede
Kamer aangeboden. Het Wetsvoorstel KMP is tot stand gekomen na intensief overleg
met maatschappelijke partijen en advisering van onder andere het college bescherming
persoonsgegevens en tweemaal door de Raad van State.
 Na het openbaar worden van het Wetsvoorstel KMP is Anders Betalen voor
Mobiliteit (AbvM) zeer intensief in de belangstelling van de media en van
burgers komen te staan. Door een actuele websitewww.kilometerprijs .nl, het beantwoorden van vele burgerbrieven
en mediaoptredens van de minister wordt zo goed mogelijk voorzien in antwoorden
op vragen om toelichting op het Wetsvoorstel KMP.
 Fiscaliteit
 In 2009 is de BPM verder afgebouwd, waardoor nog 90% resteert van
het BPM-niveau van 2007. In de komende jaren volgt, conform Belastingplan,
verdere afbouw van de BPM. Daarnaast is een vrijstelling voor de BPM ingevoerd voor zeer zuinige auto’s. Tevens zijn voorbereidingen
getroffen voor de ombouw van de BPM naar CO2-uitstoot.
 Technologie/aanbesteding
 In 2009 zijn zowel de dialoog en de consultatie in het kader van de aanbesteding
respectievelijk de certificering daadwerkelijk gestart. Door meer tijd te
nemen voor optimalisatie van de wijze van contracteren en samenwerken met
de markt en juridische procedures is de aanbesteding zes maanden later gestart.
Zowel de dialoog als de consultatie zijn voorspoedig verlopen. Hiermee is
een belangrijke stap gezet op weg naar de verwerving van onderdelen die nodig
zijn voor de Grote Praktijktest.
 Mobiliteitsprojecten
 De regio’s zijn intensief aan de slag met mobiliteitsprojecten ABvM
en de projecten verlopen conform planning. De projecten zijn in aanbesteding
of reeds gegund. In 2010 participeren naar verwachting in totaal circa 25 000
vrijwilligers in de zes stedelijke regio’s aan de mobiliteitsprojecten
ABvM. De eerste ervaringen met financiële prikkels zijn opgedaan bij
Spitsmijden 1, de Moerdijkbrug, de Hollandse brug en Spitsmijden 2.
 Uit de projecten blijkt dat financiële prikkels kunnen werken en
deelnemers hun gedrag kunnen veranderen en de spits mijden (niet alleen voor
korte periodes, maar ook langdurig). Deelnemers maken gemiddeld 50%
minder spitsritten en veranderen daarbij voornamelijk hun vertrektijdstippen.
Het animo om aan de mobiliteitsprojecten ABvM mee te doen is gegroeid. Dat
is mede te danken aan een cultuuromslag bij werkgevers en werknemers. In het
voorjaar van 2010 verschijnt de eerste monitoring en evaluatierapportage over
de mobiliteitsprojecten.
 Beleidsconclusie
 In 2009 zijn belangrijke stappen gezet in het traject naar de invoering
van de kilometerprijs. Het Wetsvoorstel Kilometerprijs is in het najaar aan
de Tweede Kamer aangeboden. Daarnaast zijn er stappen gezet ten behoeve van
het kilometerprijssysteem. De dialoog in het kader van de aanbesteding is
gestart en afgerond. De marktpartijen hebben daarin expliciet onderschreven
dat het systeem zowel in technisch opzicht als in planningsopzicht haalbaar
is. De consultatie in het kader van de certificering is gestart. Er is daarin
met de markt gesproken over de haalbaarheid van de uitvoering van facturatie,
inning dwanginvordering door de markt (de zogenaamde end-to-end dienstverlening).
De mobiliteitsprojecten in verschillende stedelijke regio’s zijn vol
op stoom gekomen. Naar verwachting participeren in 2010 25000 deelnemers.
In de projecten wordt onder andere ervaring opgedaan met de effecten van gedragsprikkels
en met de techniek.
 3.2 Verbeteren van de bereikbaarheid over weg en water
(doelstelling 19)
 Versnelling besluitvorming
 Meer snelheid in de besluitvorming en de uitvoering is hard nodig om de
mobiliteitsproblemen op te lossen. Een basis hiervoor is in 2008 gelegd met
het kabinetsstandpunt Sneller en Beter, waarin het kabinet de aanbevelingen
van de commissie «Versnelling Besluitvorming Infrastructurele Projecten»
(commissie Elverding) heeft overgenomen.
 In de eerste plaats heeft dat geleid tot de Wet versnelling besluitvorming
wegprojecten, die op 1 januari 2009 in werking is getreden. Met deze
wet wordt de Spoedaanpak Wegen mogelijk gemaakt. Ten aanzien van de structurele
verbetering van de besluitvorming over hoofdinfrastructuur is in
2009 de wetgevingsnota over de hoofdlijnen van de voorgenomen structurele
wijzigingen van wet- en regelgeving (met name Tracéwet) met de Tweede
Kamer besproken. De gewijzigde Tracéwet is eind 2009 via de Ministerraad
naar de Raad van State voor advies gestuurd.
 
 Daarnaast heeft het kabinet op basis van het advies van de commissie Elverding
in 2008 het Actieplan Sneller en Beter opgesteld. Met dit actieplan wordt
het advies van de commissie Elverding uitgevoerd. Daarnaast beoogt het Actieplan –
naast de wijziging van de Tracéwet – een fundamentele verandering
in het denken en handelen rond de aanleg van grote werken in Nederland. Dat
zal leiden tot een kwalitatieve verbetering van het besluitvormingsproces,
alsmede tot een halvering van de besluitvormingstijd over infrastructuurprojecten.
In 2009 zijn de meeste acties uit het Actieplan uitgevoerd, waaronder:
 • De vaststelling van een code publieksparticipatie
 • De vertaling van het advies van de commissie Elverding naar een
stapsgewijs besluitvormingsproces (het procesontwerp)
 • De ontwikkeling van een «instrumentenkoffer» om bestuurders
te ondersteunen
 • De start van het opzetten van een centrum voor besluitvorming,
om ook na afronding van het Actieplan de continuïteit van de kennis over
en ervaring met snellere en betere besluitvorming te behouden.
 
 Inmiddels worden de reeds lopende verkenningen zo veel mogelijk uitgevoerd
volgens de «Sneller en Beter»-aanpak en worden nieuwe verkenningen
volledig volgens «Sneller en Beter» uitgevoerd.
 Besluiten, bouwen en onderhouden
 Met de Wet Versnelling besluitvorming wegprojecten is voorzien in een
Spoedaanpak van dertig wegprojecten waarvoor nog voor 1 mei 2011 «de
schop in de grond gaat». Tenminste tien van de Spoedaanpak-projecten
zullen voor 1 mei 2011 worden opgeleverd. In 2009 zijn voor ruim twintig
Spoedaanpak-projecten besluiten genomen. Voor drie Spoedaanpak-projecten is
inmiddels «de schop in de grond gegaan», waarvan één
project ook in 2009 is gerealiseerd. In 2010 zal een groot deel van de overige
projecten in uitvoering komen.
 
 
 Niet alleen bij de Spoedaanpak-projecten, maar ook bij andere MIRT-projecten
zijn in 2009 goede resultaten (openstellingen, start van de realisatie en
wegbesluiten) geboekt, die gericht zijn op het bevorderen van de doorstroming
en de aanpak van de files.
 In onderstaande tabel zijn de wegbesluiten (tracébesluiten en wegaanpassingsbesluiten)
weergegeven die in 2009 zijn genomen. In 2010 zal de uitvoering van een groot
deel van deze projecten worden gestart.
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 Project
 2009
 Project
 
 
 
 
 Tracébesluiten
 A2 Sint-Joost Urmond (gewijzigd Tracébesluit)
 Wegaanpassings- besluiten
 A1 Hoevelaken–Barneveld*
 
 
 
 N50 Ramspol–Ens*
 
 A9 Holendrecht–Diemen*
 
 
 
 A4 Burgerveen–Leiden*
 
 A1/A6 Diemen–Muiderberg*
 
 
 
 A28 Zwolle–Meppel*
 
 A1 Watergraafsmeer–Diemen*
 
 
 
 A12 Waterberg–Velperbroek*
 
 A12 Utrecht–Bunnik*
 
 
 
 
 
 A12 Bunnik–Driebergen*
 
 
 
 
 
 A12 Driebergen–Maarsbergen*
 
 
 
 
 
 A12 Woerden–Gouda*
 
 
 
 
 
 A2 Holendrecht–Maarssen*
 
 
 OntwerpTrace-
 A4 Burgerveen–Leiden Zuid*
 Ontwerpwegaan-
 A2 Holendrecht–Maarssen*
 
 
 besluiten
 A50 Ewijk–Valburg
 passingsbesluiten
 4 Badhoevedorp–Nieuwe Meer*
 
 
 
 N31 Haak
om Leeuwarden
 
 A10 Nieuwe Meer–Amstel*
 
 
 
 A15 Maasvlakte–Vaanplein
 
 A9 Velsen–Raasdorp*
 
 
 
 A58 Eindhoven–Oirschot*
 
 A9 Raasdorp–Badhoevedorp*
 
 
 
 A12 Maarsbergen–Veenendaal*
 
 A1 ’t Gooi*
 
 
 
 A74 Venlo
 
 
 
 
 
 A2 Leenderheide–Valkenswaard*
 
 
 
 
 
 A2 Meerenakkerweg
 
 
 
 
 
 
 * Spoedaanpak projecten
 
 Daarnaast zijn ook voor andere projecten stappen voorwaarts in de besluitvorming
gezet. Dat betreft onder meer zeven aanvangsbeslissingen (waaronder N31 Harlingen
en zuidelijke ringweg Groningen), vijf richtlijnen (waaronder A12/A15 bereikbaarheid
regio Arnhem) drie trajectnota/MER-besluiten (zoals A13/16/20 Rotterdam) alsmede
standpunten ingenomen voor vijf projecten (onder andere over N18 Varsseveld–Enschede
en A4 Delft–Schiedam).
 
 In 2009 zijn niet alleen besluiten genomen over wegen, ook is zoals gezegd
op meerdere plaatsten «de schop de grond in gegaan». Een aantal
wegprojecten is in 2009 in uitvoering genomen; ook is een vijftal wegprojecten
gerealiseerd.
 In onderstaande tabel zijn zowel de in 2009 gestarte realisaties als de
opgeleverde projecten vermeld. In totaal is in 2009 55 kilometer nieuwe rijstrook
opgeleverd. 
 
 
 
 
 
 
 Project
 Toelichting
 
 
 
 
 A 7 Zuidelijke ringweg Groningen
 Opgeleverd
 
 
 A12 Veenendaal–Ede
 Opgeleverd
 
 
 A12 Zoetermeer–Gouda
 Opgeleverd, openstelling 18 januari 2010 (2)
 
 
 A28/A32 Knooppunt Lankhorst
 Opgeleverd
 
 
 A1 Hoevelaken–Barneveld (van 80 naar 100 km
per uur) (1)
 Gestart en opgeleverd
 
 
 A4 Burgerveen–Leiden (ged. nabij Leiderdorp)
(1)
 Gestart
 
 
 A2 Everdingen–Deil
 Gestart
 
 
 A2 St. Joost–Urmond
 Start begin 2010 (3)
 
 
 A10/A5 Tweede Coentunnel/Westrandweg
 Gestart
 
 
 A9 Holendrecht–Diemen (1)
 Gestart
 
 
 
 
 
 1 Spoedaanpak projecten
 
 2 Openstelling van de plusstroken
 
 3 De A2 St. Joost–Urmond wordt opgeleverd in 2010 als
deelproject van het Maatregelenpakket Limburg dat in 2011 gereed is (zie Begroting
IF 2010, pag. 55)
 
 Naast het (besluiten over) de aanleg van nieuwe wegen, blijft ook goed
onderhoud van groot belang. Een goede basiskwaliteit van het wegennet is goed
voor de doorstroming. In de verantwoording over het infrastructuurfonds is
de gepleegde inzet voor onderhoud in 2009 beschreven.
 Mobiliteitsaanpak
 Eind 2008 heeft het kabinet de MobiliteitsAanpak gepresenteerd. De ambitie
van de MobiliteitsAanpak is een samenhangend, robuust en duurzaam mobiliteitssysteem
in 2028. Een systeem waarvan de onderdelen (openbaar vervoer, wegen, fiets
en vaarwegen) ieder voor zich voldoende capaciteit en kwaliteit hebben èn
goed op elkaar zijn aangesloten door multimodale knooppunten en reisinformatie.
In de periode tot 2020 wordt hiertoe ruim 7 miljard euro geïnvesteerd.
In 2009 zijn verschillende projecten uitgevoerd.
 
 Om de ambitie in 2028 te kunnen realiseren, zijn na afloop van de huidige
MIRT-periode (2020) vervolgstappen nodig. Daarom is in het Aanvullend Beleidsakkoord
besloten tot verlenging van het Infrastructuurfonds naar 2028. In de Kamerbrief
Verankering MobiliteitsAanpak in beleid, die in augustus 2009 naar de Tweede
Kamer gestuurd, heeft het kabinet aangegeven dat de MobiliteitsAanpak (en
de daarin opgenomen concepten) integraal onderdeel uitmaakt van het beleid
voor 2028 (TK 2008–2009, 31 305, nr. 150).
 
 In de tweede helft van 2009 is gestart met uitvoering Nationale Markt-
en Capaciteitsanalyse (NMCA). Dit is een vierjaarlijkse analyse naar de staat
van het mobiliteitssysteem, waarmee tevens duidelijk wordt wat de mobiliteitsopgave
voor de toekomst is. Op 12 november 2009 is het Plan van Aanpak aan Tweede
Kamer gestuurd. De resultaten van de Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse
en de Gebiedsagenda’s komen in de loop van 2010 gereed. Deze zullen
naar verwachting worden betrokken in de discussie over de begroting 2011.
Ook bij de discussie over de invulling van het (verlengde) Infrafonds zullen
de inzichten uit de Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse worden betrokken.
 
 Verder zijn de ruimtelijke departementen en de decentrale overheden in
2009 doorgegaan met het opstellen van gebiedsagenda’s. Die zijn gericht
op inhoudelijke samenhang tussen fysiek-ruimtelijke opgaven. De gebiedsagenda’s
zijn gebruikt bij de besluitvorming over integrale projecten in het MIRT,
dat zijn beslag kreeg bij de verschillende bestuurlijke overleggen in het
najaar van 2009.
 Beleidsconclusie
 In 2009 zijn belangrijke mijlpalen behaald in de verbetering van de bereikbaarheid
en de aanpak van de files. Met het aannemen van de wet Versnelling besluitvorming
wegprojecten in de beide Kamers staat de weg open om snel dertig urgente wegprojecten
in uitvoering te nemen. Voor een groot deel van deze projecten zijn inmiddels
besluiten genomen en enkele zijn al in uitvoering genomen of zelfs al gerealiseerd.
In 2010 en 2011 gaat voor alle spoedaanpak-projecten de schop in de grond.
Ook met de oplevering van andere geplande wegprojecten (55 kilometer nieuwe
rijstrook geopend in 2009), benuttingsmaatregelen en uitvoering van beheer
en onderhoud is flink geïnvesteerd in de verbetering van de bereikbaarheid
over de weg.
 Niet alleen op de weg is gewerkt aan een betere bereikbaarheid. Ook voor
andere modaliteiten, zoals de binnenvaart en het spoor, wordt met tal van
maatregelen gewerkt aan meer capaciteit en kwaliteit van het netwerk.
 Om ook op de langere termijn de doelstellingen uit de Nota Mobiliteit
en de MobiliteitsAanpak te kunnen waarmaken, zijn in 2009 enkele relevante
besluiten genomen zoals de verlenging van het Infrastructuurfonds tot 2028.
Daarmee is ook een bereikbare samenleving en de positie van Nederland als
logistieke natie voor de toekomstige generatie zeker gesteld.
 3.3 Groeiambitie Spoor (doelstelling 20)
 Groei op het spoor
 Met het Actieplan Groei op het spoor, waarvoor ruim 200 miljoen euro is
uitgetrokken, geeft het kabinet invulling aan de ambitie om het spoor aantrekkelijker
te maken voor steeds meer mensen. Streven is een jaarlijkse groei op het spoor
van 5%. De groei in 2009 bedroeg 0,8% (gemeten in reizigerskilometers)
op het hoofdrailnet van NS.
 De uitvoering van het Actieplan Groei op het Spoor ligt op schema. In
2009 zijn onder meer de onder «Concrete resultaten en Mijlpalen 2009»
opgenomen maatregelen uit het Actieplan uitgevoerd. Voor de verslaglegging
hierover wordt verwezen naar de Voortgangsrapportages «Kabinetsambities
Spoor» die halfjaarlijks naar de Tweede Kamer worden gezonden.
 
 
 Resultaten en Mijlpalen 2009
 
 In 2009 zijn onder meer de volgende maatregelen uit het Actieplan Groei
op het Spoor uitgevoerd:
 • Parkeerplaatsen bij stations: In 2009 zijn 484 P+R-plaatsen
geopend, die is mogelijk zijn gemaakt vanuit het Actieplan. Voor 1688 P+R-plaatsen
zijn plannen gemaakt voor spoedige realisatie.
 • Fietsenstallingen bij stations: In 2009 zijn er circa 25 000
fietsparkeerplaatsen bij gekomen, die mede mogelijk gemaakt worden uit het
Actieplan. Daarnaast is het handboek voor aanpak van weesfietsen is uitgebracht.
Er zijn in 13 gemeenten weesfietsenteams ingesteld die hulp bieden bij het
opruimen van weesfietsen.
 • Uitbreiding treinaanbod: Het Actieplan heeft in de dienstregeling
2009 extra treinen mogelijk gemaakt op de trajecten Deurne–Eindhoven
en Amsterdam–Lelystad. Ook is met NS en decentrale overheden overeenstemming
bereikt over verhoging van treinaanbod voor dienstregeling 2010 (ingaande
per december 2009) op de trajecten Schiphol–Lelystad, Almelo–Enschede,
Arnhem-Doetinchem, Leeuwarden–Groningen en Groningen–Zuidbroek.
 • Wachtruimtes veraangenamen: Er zijn verbetervoorstellen ontwikkeld
voor elf stations, waaronder Delfzijl, Roermond, Zevenaar, Rijswijk en Den
Helder Zuid. In 2010 wordt gestart met de uitvoering.
 • In 2009 zijn bijna 40 000 voordeelurenkaarten aan pas
afgestudeerden verstrekt, om hen langer met de trein verbonden te houden.
 • Aan ruim 9000 ouderen is een treintraining gegeven, zodat
zij kennismaken met de mogelijkheden en het reisgemak van de trein.
 Programma Hoogfrequent Spoor
 Met het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer, dat een scope tot 2020 heeft,
richt het kabinet zich op het verhogen van de frequentie van treinen in de
Randstad, Brabant en de regio Arnhem-Nijmegen en het accommoderen van groei
van goederenvervoer per spoor. Hiertoe is een budget van 4,5 miljard euro
gereserveerd.
 In 2009 is gewerkt aan de planstudies voor de verschillende corridors
in het programma. Daarbij wordt nauw samengewerkt met de spoorsector en vindt
overleg plaats met decentrale overheden en consumentenorganisaties. In november
2009 heeft een eerste bestuurlijke conferentie met decentrale
overheden plaatsgevonden. Ook in Overlegorgaan Verkeer en Waterstaat (OVW)
zijn de tussenresultaten besproken.
 Het kabinet zal vóór de zomer 2010 besluiten over de uitkomsten
van de planstudies en de invulling van het pakket van maatregelen (waaronder
spooruitbreidingen en betere benutting van de bestaande capaciteit).
 Beleidsconclusie
 De uitvoering van de acties van het actieplan «Groei op het spoor»
ligt op schema. Van het totale budget van 200 miljoen euro is meer dan de
helft vastgelegd. Voor het Programma Hoogfrequent Spoor ligt de uitvoering
van de planstudies op schema.
 De reizigersgroei voor 2009 op het hoofdrailnet bedroeg 0,8%. Dat
betekent dat de groei afvlakt ten opzichte van 2008, toen de groei op het
hoofdrailnet met 4,1% gegroeid was ten opzichte van 2007. De groei
is hiermee ongeveer gelijk aan het groeipercentage dat in de Nota Mobiliteit
was voorzien, maar lager dan de kabinetsambitie die in 2007 geformuleerd is.
De oorzaken van de verminderde groei ten opzichte van 2008 moeten grotendeels
gezocht worden in de gevolgen van de economische crisis op onder meer de algemene
mobiliteitsbehoefte. De groei van het treinverkeer is, zeker in de eerste
helft van het jaar, wel hoger geweest dan de groei van het autoverkeer. Dat
betekent dat het reizen per trein wel aan marktaandeel wint ten opzichte van
de auto.
 Eind 2009 is op basis van de ontwikkelingen een midterm review op het
Actieplan Groei op het Spoor gestart. De resultaten hiervan zijn begin 2010
uitgewerkt in een herzien Actieplan, zodat de uit te voeren maatregelen nog
beter aansluiten bij de wensen en behoeften van bestaande en nieuwe treinreizigers.
 3.4 Randstad Urgent
 Met het programma Randstad Urgent is het Kabinet samen met provincies,
gemeenten en stadsregio’s in 2009 doorgegaan met de aanpak van problemen
in de Randstad. Met een andere bestuurscultuur en een vernieuwende werkwijze,
om de bestuurlijke drukte te bestrijden, is een extra impuls gegeven aan de
besluitvorming over en uitvoering van urgente projecten in de Randstad. Zo
heeft elk project slechts twee bestuurders die verantwoordelijk zijn voor
het eindresultaat. Dit bestuurlijke duo bestaat uit een minister of staatssecretaris én
een regiobestuurder. Dit leidde in 2009 tot mijlpalen en besluiten die anders
niet of trager tot stand zouden zijn gekomen. Daarbij hebben de partijen elkaar
scherp gehouden op het nakomen van de ambitieuze afspraken, onder meer tijdens
de jaarlijkse Randstadconferentie.
 
 In 2009 omvatte Randstad Urgent 33 projecten die gericht zijn op het behouden
en versterken van de positie van de Randstad als internationaal concurrerende
en duurzame topregio. Zo heeft Randstad Urgent voor een integrale blik gezorgd
bij besluitvorming over projecten in de Noordvleugel Utrecht, regio Amsterdam-Almere-Markermeer
en de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag en Holland-Rijnland. Deze besluitvorming
heeft geleid tot Randstadbesluiten, die in november 2009 naar de Tweede Kamer
zijn gestuurd.
 
 
 Resultaten en Mijlpalen 2009
 
 In 2009 zijn onder meer de volgende projecten uit het programma randstad
urgent uitgevoerd:
 • In de Noordvleugel Utrecht zijn besluiten genomen over de
invulling van de verstedelijkingsopgave in de Utrechtse regio, in samenhang
met een maatregelenpakket voor de verbetering van de bereikbaarheid (met een
voorkeursrichting voor Ring Utrecht, knooppunt Hoevelaken en A27/A1). (TK
2009–2010, 31 089, nr. 56)
 • In de regio Amsterdam–Almere–Markermeer zijn besluiten
genomen over de Schaalsprong Almere en investeringen in bereikbaarheid, natuur,
recreatie en onderwijs. (TK 2009–2010, 31 089, nr. 57)
 • In de metropoolregio Rotterdam–Den Haag en Holland-Rijnland
is onder andere het masterplan Rotterdam VooRUIT vastgesteld, dat gaat over
de aanpak van de bereikbaarheidsknelpunten en van gezamenlijke prioriteiten.
In de regio Holland-Rijnland zijn besluiten genomen over een bereikbaarheidspakket
met OV en wegen om ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk te maken (zoals woningbouw
op het voormalig vliegveld Valkenburg, Leiden Bioscience, Greenport Duin-
en Bollenstreek). (TK 2009–2010, 31 089, nr. 58)
 • Andere in het oog springende mijlpalen waren onder andere
het kabinetsstandpunt A4 Delft–Schiedam, het Tracébesluit A4
Burgerveen–Leiden, het Ontwerp-tracébesluit voor de maatregelen
Zuidtak OV SAAL, de start van de aanleg van de Tweede Maasvlakte en een besluit
over de toekomst van de polder Groot Mijdrecht Noord. Ook zijn kabinetsbesluiten
genomen over toekenning van budget uit de Nota Ruimte voor een aantal gebiedsontwikkelingsprojecten
zoals Stadshavens Rotterdam, Nieuw Reijerwaard en Zuidplaspolder.
 • In het Jaarverslag 2008–2009 van Randstad Urgent is
een gedetailleerd overzicht van alle resultaten opgenomen. (TK 2009–2010,
31 089, nr. 66)
 Beleidsconclusie
 De aanpak van het kabinetsbrede programma Randstad Urgent werkt. Het programma
is dynamisch en de samenstelling van het programma wordt aangepast op grond
van behaalde resultaten en nieuwe ontwikkelingen. Alle besluiten die het afgelopen
jaar op het programma stonden, zijn ook genomen. Eind 2009 konden twaalf projecten
het programma verlaten omdat daarvoor de afgesproken mijlpalen behaald waren
en omdat er in 2010–2011 geen (Rijks)besluiten voor die projecten meer
nodig zijn. In 2010 werken Rijk en regio intensief verder aan een veilige,
aantrekkelijke en bereikbare Randstad. Voor 2010 is één nieuw
project opgenomen (Verkenning Haaglanden), zodat het programma nu (begin 2010)
uit 22 projecten bestaat.
 3.5 Waterveiligheid en waterkwaliteit (doelstelling 26,
27 en 28)
 In het beleidsprogramma formuleerde het kabinet drie samenhangende doelstellingen
op het gebied van water: een klimaatbestendige inrichting van Nederland, waterveiligheid
en een duurzaam waterbeleid. Ook in 2009 zijn er grote stappen gezet. Zo is
de Waterwet in werking getreden en is het Nationaal Waterplan vastgesteld.
Er is een belangrijke impuls gegeven aan de opstart van het Deltaprogramma,
waarbij een Deltacommissaris is benoemd en nadere uitwerking en voorbereiding
van de uitvoering plaatsvindt. Daarnaast is de uitvoering van maatregelen
en projecten op het gebied van waterkwaliteit en waterveiligheid in volle
gang.
 3.5.1 Nederland Klimaatbestendig (doelstelling 26)
 De Waterwet is op 22 december 2009 in werking getreden. Acht bestaande
wetten voor het waterbeheer in Nederland zijn vervangen door deze Waterwet
en de zes verschillende vergunningen zijn opgenomen in één vergunning.
De grootste voordelen hiervan zijn minder regels, minder lasten voor burgers
en bedrijven en meer samenhang tussen waterbeleid en de ruimtelijke ordening.
 
 Met de Waterwet hebben het rijk, waterschappen, provincies en gemeenten
moderne wetgeving in handen om integraal waterbeheer te realiseren. Om te
zorgen voor waterveiligheid en om watervervuiling, wateroverlast en watertekorten
tegen te gaan. Ook verplicht de Waterwet waterschappen en gemeenten om hun
taken en bevoegdheden onderling af te stemmen, in het bijzonder voor de riolering
en de zuivering van afvalwater. Dit moet voor burgers en bedrijven tot lagere
kosten leiden.
 
 Het Nationaal Waterplan is in december 2009 vastgesteld. Dit eerste Nationaal
Waterplan, dat tevens structuurvisie is op basis van de Waterwet en de Wet
ruimtelijke ordening, bevat de hoofdlijnen van het nationale waterbeleid voor
de planperiode 2009–2015. Het waterplan is tot stand gekomen in nauw
overleg met andere departementen en met koepels van lokale overheden (IPO,
VNG en UvW). In juni 2009 is de inspraak op het Ontwerp Waterplan afgerond.
De inspraak heeft geleid tot ongeveer 200 inspraakreacties. Het Nationaal
Waterplan is in december 2009 naar de Tweede Kamer toegezonden. Het Nationaal
Waterplan gaat in op de consequenties van klimaatverandering en de te nemen
beleidskeuzes en maatregelen voor onder meer de kust, het IJsselmeergebied,
de Zuidwestelijke Delta en het rivierengebiedDirect nadat de Deltacommissie
in het najaar van 2008 haar advies had uitgebracht, is VenW begonnen met de
uitwerking van de aanbevelingen. Een eerste beleidsmatige uitwerking van het
kabinetsstandpunt op het advies van de Deltacommissie maakt onderdeel uit
van het Nationaal Waterplan.
 In het Aanvullend Beleidsakkoord is in 2009 besloten tot het instellen
van een Deltafonds dat een voortvarende uitvoering van het Deltaprogramma
mogelijk maakt te voorzien van een vaste, stabiele en substantiële voeding
met tenminste vanaf 2020 1 miljard euro jaarlijks uit het reëel
constant door te trekken Infrastructuurfonds. Tevens is de Deltacommissaris
benoemd, die per 1 februari 2010 formeel zijn werkzaamheden is gestart.
 3.5.2 Duurzaam waterbeleid als schakel tussen economie
en ecologie (doelstelling 27).
 Voor het klimaatbestendig maken van Nederland biedt meervoudig ruimtegebruik
kansen, met name in stedelijke gebieden waar de ruimte schaars is. Bij herstructurering
van stadswijken wordt gezocht naar innovatieve concepten om water te bergen
die tegelijkertijd bijdragen aan de leefbaarheid in het gebied. Daarnaast
is innovatie van groot belang. In 2009 heeft het kabinet besloten om de tweede
tranche gelden beschikbaar te stellen voor de Maatschappelijke InnovatieAgenda
Water (MIAW). In totaal is nu 40 miljoen euro beschikbaar hiervoor. In 2009
heeft verdere uitvoering van de MIAW plaatsgevonden waaronder de uitvoering
innovatieprogramma’s Flood Control en Building with Nature en Human
Capital Roadmap Water.
 De regeling voor de tweede tender innovatievoorstellen Kaderrichtlijnwater
is in de tweede helft van 2009 gepubliceerd (subsidieplafond 40 miljoen euro).
 
 De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) voor oppervlaktewater en grondwater
en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) voor de zee zijn de basis
voor duurzame watersystemen in Nederland en Europa. Deze richtlijnen zijn
leidend voor het nationale waterkwaliteitsbeleid. Voor de KRW zijn in 2009
de stroomgebiedbeheersplannen voor de Rijn, Maas, Schelde en Eems vastgesteld.
Deze plannen zijn met de bovenstroomse landen afgestemd.
 
 Internationaal vindt vanuit VenW samenwerking plaats met landen in kwetsbare
delta’s, zodat deze landen zelf beter kunnen omgaan met klimaatveranderingen.
De samenwerking wordt vormgegeven binnen het interdepartementale stimuleringsprogramma
Partners voor Water. Het kabinet heeft in 2009 besloten om dit programma,
dat in 2009 afliep, te verlengen met zes jaar tot 2015. Het kabinet richt
zijn aandacht op een vijftal delta’s, namelijk de delta’s van
Jakarta, de Mekong, de Ganges/Brahmaputra, de Incomati en de Nijl.
 3.5.3 Waterveiligheid (doelstelling 28)
 Het vergroten van de waterveiligheid blijft de prioriteit van het Kabinetsbeleid
zoals verwoord in het Nationaal Waterplan. Waterveiligheid kent vraagstukken
op de korte, middellange en lange termijn. Voor de korte
termijn (tot en met circa 2020) is een aantal projecten in uitvoering,
zoals Ruimte voor de Rivier, de Maaswerken en het Hoogwaterbeschermingsprogramma.
De maatregelen in dit laatste programma moeten ervoor zorgen dat alle primaire
waterkeringen voldoen aan de wettelijke normen uit de Waterwet. Het programma
omvat ongeveer 90 maatregelen, waaronder de zwakke schakels aan de kust. 
 
 
 
 
 
 
 Prioritaire
zwakke schakels
 Stand van zaken 2009
 
 
 
 
 Kop van Noord-Holland
 Planstudie in uitvoering
 
 
 Hondsbossche en Pettemer Zeewering
 Planstudie in uitvoering
 
 
 Noordwijk
 Versterking gereed
 
 
 Scheveningen
 Versterking in uitvoering
 
 
 Delflandse Kust
 Versterking in uitvoering
 
 
 Flaauwe Werk
 Versterking gereed
 
 
 Zuidwestkust Walcheren
 Versterking in uitvoering
 
 
 West Zeeuws-Vlaanderen
 Versterking in uitvoering
 
 
 
 
 
 
 Om de economie aan de gang te houden, wordt versneld geïnvesteerd
in versterking van de kust in 2009 en 2010. In december 2009 is een positief
besluit genomen over de uitvoering van de pilot zandmotor Delflandse kust.
 Het beleid op de middellange termijn (tot
2050) hangt nauw samen met het advies van de Deltacommissie. Het kabinet heeft
de samenhangende visie van de Deltacommissie onderschreven en heeft besloten
het advies als uitgangspunt te nemen voor de verdere uitwerking. Op basis
hiervan is in 2009 een ontwerp gemaakt van een Deltawet, waarin de juridische
grondslag van het Deltaprogramma, de taken en bevoegdheden van de Deltacommissaris
en het Deltafonds geregeld worden. De Ontwerp Deltawet is het eind van 2009
aan de Raad van State aangeboden. Het beleid voor de lange
termijn maakt onderdeel uit van het advies van de Deltacommissie
en de kabinetsreactie hierop, zoals opgenomen in het Nationaal Waterplan.
 
 
 Resultaten en Mijlpalen 2009
 
 In 2009 zijn onder meer de volgende resultaten en mijlpalen gerealiseerd
bij waterveiligheid en waterkwaliteit:
 • In het Aanvullend Beleidsakkoord is besloten tot het instellen
van een Deltafonds dat een voortvarende uitvoering van het Deltaprogramma
mogelijk maakt te voorzien van een vaste, stabiele en substantiële voeding
met tenminste vanaf 2020 1 miljard euro jaarlijks uit het reëel constant
door te trekken Infrafonds.
 • Voorbereiding Ontwerp Deltawet
 • Afronding en vaststelling van de stroomgebiedbeheerplannen
 • Afronding inspraak op het Ontwerp Nationaal Waterplan (juni
2009). Dit heeft geleid tot ongeveer 200 inspraakreacties.
 • Gereedkomen Nationaal Waterplan en toezending aan Tweede Kamer
 • Uitvoering Hoogwaterbeschermings-programma, Maaswerken en
Ruimte voor de Rivier
 • Brief Doelmatig Waterbeheer naar Tweede Kamer
 • Besluit genomen over uitvoering van pilot zandmotor Delflandse
kust
 • Benoeming Deltacommissaris
 • Publieke lancering van Dutch Delta Design (DDD2012)
 • Inwerkingtreding van de Waterwet
 • Besluitvorming in MR over beschikbaar stellen van 2e tranche
middelen voor Maatschappelijke InnovatieAgenda Water; in totaal is nu € 40
miljoen euro beschikbaar
 • Verdere uitvoering van de Maatschappelijke InnovatieAgenda
Water (waaronder de programma’s Flood Control, Building with Nature
en Human Capital Roadmap Water)
 • Publicatie van de regeling voor 2e tender KRW (subsidieplafond € 40
miljoen)
 • Besluit tot verlenging tot 2015 van het samenwerkingsprogrammma
Partners voor Water
 Beleidsconclusie
 De uitvoering van de waterdoelstellingen ligt op schema. Het Nationaal
Waterplan (inclusief stroomgebiedbeheerplannen) is vastgesteld door het kabinet.
Het Deltaprogramma, inclusief de diverse deelprogramma’s, is opgestart
en de Deltacommissaris is benoemd. In 2009 is de voorbereiding van de Ontwerp
Deltawet afgerond; deze is in januari 2010 aan de Tweede Kamer gezonden. Ook
aan de omvangrijke en voor de actuele waterveiligheid relevante uitvoeringsprogramma’s
zoals het Hoogwaterbeschemingsprogramma, Maaswerken en Ruimte voor de Rivier
is hard gewerkt. De uitvoering van de Maatschappelijke InnovatieAgenda Water
(MIAW) en de uitvoering van het Innovatieprogramma voor de Kaderrichtlijn
Water (KRW) lopen volgens schema. Het jaar 2010 staat in het teken van de
implementatie van het Nationaal Waterplan, de afronding van de Deltawet en
de start met de uitwerking van het Deltaprogramma. Daarnaast wordt in 2010
doorgewerkt aan de uitvoering van de waterveiligheidsprogramma’s: het
Hoogwaterbeschermingsprogramma, Maaswerken en Ruimte voor de Rivier. In 2010
zal ook uitwerking worden gegeven aan de voorstellen van de waterschappen
om het waterbeheer nog doelmatiger te organiseren. Verder wordt 2010 invulling
gegeven aan de reeds gestarte water-innovatieprogramma’s.
 VenW-doelstellingen
 3.6 Regionaal Openbaar Vervoer
 In de uitwerking van het Actieplan Regionaal Openbaar
Vervoer (AROV) zijn overeenkomsten gesloten met de Bestuursregio
Utrecht, provincie Limburg en provincie Flevoland. Daarnaast zijn diverse
concrete maatregelen uitgevoerd, waaronder het verhogen van busfrequenties
in Zwolle en de aanleg van een tramkeerlus in Den Haag, waardoor de frequenties
kunnen worden verhoogd.
 
 Op het vlak van de reisinformatie is het Aanvalsplan Reisinformatie aan
de Tweede Kamer gestuurd. Daarin is onder meer een aanpassing van artikel
10 van het Besluit personenvervoer aangekondigd, waardoor alle statische en
actuele OV-reisinformatie beschikbaar komt voor de reiziger. Daartoe zal een
landelijke databank worden gerealiseerd, die vanaf 2012 operationeel is.
 Ook wordt gewerkt aan de verbetering van de informatievoorziening op de
50 grootste stations. Experts van NS, decentrale vervoerders, ProRail, decentrale
overheden en VenW werken daar samen in (Informatie)-teams.
 
 In 2009 is ook een flinke stap gezet bij het verder toegankelijk maken
van het OV. Van alle stads -en streekbussen is 90% voorzien van het
zogenaamde lage-vloer-type, waardoor deze voertuigen gemakkelijker toegankelijk
zijn voor mensen met een beperking. In Amsterdam, Rotterdam en Den Haag worden
oude trams geleidelijk vervangen door nieuwe trams met een gelijkvloerse instapmogelijkheid.
 De decentrale overheden hebben een start gemaakt met de realisering van
toegankelijke bushaltes, waardoor het stads- en streekvervoer geleidelijk
toegankelijker wordt voor mensen met een beperking. In het metrovervoer zijn
alle stations en haltes reeds toegankelijk voor rolstoelgebruikers; van de
tramhaltes is een groot deel nu toegankelijk gemaakt.
 
 In 2009 is een start gemaakt met de gefaseerde invoering van de OV-chipkaart
bij diverse stadsregio’s en provincies. Eind 2009 is de OV-chipkaart
in 14 van de 18 stadsregio’s en provincies voor bus, tram of metro ingevoerd
(hetzij in de gehele stadsregio of provincie, hetzij gedeeltelijk). Ook bij
de NS is het reizen met de OV-chipkaart ingevoerd. Zo kan nu in een groot
deel van Nederland worden gereisd met de OV-chipkaart. Op 29 januari
en 27 augustus 2009 is het nationaal vervoersbewijs in de metro van respectievelijk
Rotterdam en Amsterdam uitgezet. Op basis van de huidige planning zal in 2010
de OV-chipkaart landelijk zijn ingevoerd.
 Beleidsconclusie
 Met de in 2009 genomen maatregelen wordt ingespeeld op de groeipotentie
van het regionale OV. Op verschillende fronten is gewerkt aan de verbetering
van de kwaliteit van het regionaal openbaar vervoer, bijvoorbeeld op het vlak
van de reisinformatie en de toegankelijkheid. Ook is werk gemaakt van de verhoging
van de capaciteit van het openbaar vervoer in verschillende regio’s.
Met de stapsgewijze invoering van de OV-Chipkaart wordt eveneens het reisgemak
voor de reiziger verhoogd.
 In 2010 wordt de uitvoering van 35 projecten uit het Actieprogramma Regionaal
Openbaar Vervoer verder voortgezet. Uiterlijk in 2012 zijn alle 50 projecten
in uitvoering.
 3.7 Mainports – maritiem
 In 2009 zijn alle besluiten voor de aanleg en de bestemming van de Maasvlakte
II onherroepelijk geworden; een belangrijke mijlpaal in de uitbreiding van
Mainport Rotterdam. Er zijn in 2009 meer belangrijke infrastructurele stappen
gezet. Dat betreft onder meer de besluitvorming over de start van de planstudie
van de uitbreiding van de zeetoegang bij IJmuiden ten behoeve van de toekomst
van haven Amsterdam, de omlegging en verbetering van de Zuid Willemsvaart,
de locatiekeuze voor het Containertransferium Rotterdam, de verdieping van
de vaargeul Eemshaven en de Maasroute.
 
 Ten behoeve van de klimaattop in Kopenhagen is na uitgebreide consultatie
van stakeholders een standpunt geformuleerd over het opnemen van zeevaart
in een nieuw (post 2012) Klimaatregime. Dit is een belangrijke basis voor
de komende jaren. Naast de zeevaart is in 2009 ook voor de binnenvaart onverminderd
ingezet op ambitieus bronbeleid om emissies naar water en lucht te verminderen.
 
 
 Resultaten en Mijlpalen 2009
 
 In 2009 zijn bij mainports – maritiem onder meer de volgende resultaten
en mijlpalen gerealiseerd:
 • Versterking zeevaart: In 2009 werd tonnagebelasting voor grote
zeeschepen en scheepsmanagement verlaagd. De voorgenomen uitbreiding van het
tonnageregime naar nieuwe categorieën zeeschepen werd bij de Europese
Commissie aangemeld. In Rotterdam zijn op een VN-conferentie de «Rotterdam
Rules» over zeevervoersovereenkomsten ondertekend.
 • Crisis in binnenvaart: De crisis in de binnenvaart is aangemeld
bij de Europese Commissie met het verzoek om samen met de andere betrokken
lidstaten concrete plannen te ontwikkelen om de crisis in de binnenvaart aan
te pakken. Er is een besluit genomen over een rijksbijdrage aan de sector
voor nieuwe binnenvaartaquisitie en het Crisisberaad binnenvaart is ondersteund
 • Duurzame scheepvaart: In de IMO is overeenstemming bereikt
over indexen en indicatoren op het gebied van energie-efficiënte en CO2 uitstoot van zeeschepen. In internationaal verband werd een akkoord
bereikt over het milieuverantwoord slopen van zeeschepen en zijn stappen gezet
op weg naar scherpere regels om watervervuiling door zeevaart tegen te gaan.
Het scheepsafvalstoffenverdrag voor de binnenvaart is van kracht geworden.
 • Veilige scheepvaart: In de EU is overeenstemming bereikt over
het derde maritieme veiligheidspakket, dat onder andere zal leiden tot risicogestuurde
handhaving bij havenstaatcontrole. Voorts is het Comité Binnenvaartveiligheid
ingesteld, is de Wet Markttoezicht registerloodsen geëvalueerd, de toolkit
havenbeveiliging aangepast en er is invulling gegeven aan het preventieve «draaiboek
piraterij».
 • Maritieme innovatie: Er zijn veel projecten gesteund vanuit
de innovatiesubsidieprogramma’s voor de zee- en binnenvaart (resp. SMI,
SIB en SBIR). Het betreft met name projecten die veiligheid, duurzaamheid
en efficiency van deze sectoren ten goede komen.
 Beleidsconclusie
 In 2009 heeft de economische crisis een grote weerslag op de maritieme
sector gehad. De maritieme sectoren hadden te maken met afnemende vraag, dalende
tarieven en overcapaciteit; de havens, de zeevaart en met name ook de binnenvaartsector
zijn hard getroffen. Tegelijkertijd hebben de Nederlandse zeehavens hun marktaandeel
in de Hamburg-Le Havre range weten te vergroten.
 Het Rijk heeft extra impulsen gegeven waaronder extra budget voor de aanpak
van de binnenhavens. Het budget voor quick wins is door het aanvullend
Beleidsakkoord met € 50 miljoen verhoogd. Er is aandacht voor het
level playing field van de zeevaartsector. De stappen die op het terrein van
de infrastructuur zijn genomen, dragen eraan bij dat de maritieme en de binnenvaartsector
een gunstige uitgangspositie behouden
 3.8 Mainports – luchtvaart
 Luchtvaartnota
 In 2008 hebben de luchtvaartsector, omwonenden, rijksoverheid en de regionale
overheden aan de Alderstafel een akkoord bereikt over de ontwikkeling van
de luchthaven Schiphol op middellange termijn (2010–2020). Het kabinet
heeft het advies overgenomen en één en ondeelbaar verklaard.
In de in april 2009 aangeboden Luchtvaartnota is het Aldersadvies dan ook
leidend. In de Luchtvaartnota heeft het kabinet zijn lange termijnvisie op
de luchtvaart in Nederland geschetst. Er wordt voorwaardenscheppend beleid
gevoerd in drie pijlers: concurreren, accommoderen en excelleren. De belangrijke
acties op deze terreinen in 2009 waren onder andere het afschaffen van de
vliegbelasting, de oprichting van regionale Alderstafels voor de ontwikkeling
van de luchthavens Eindhoven en Lelystad, alsmede diverse maatregelen op het
terrein van het luchtruimbeheer waaronder Single European Sky en FABEC. Verder
hebben succesvolle experimenten uit het convenant Hinderbeperkende Maatregelen
geleid tot wezenlijk minder hinder. Deze experimenten zijn vastgelegd in een
ontwerp-luchthaven-verkeerbesluit Schiphol (LVB).
 Duurzame luchtvaart
 Op 9 december 2009 is met het wetsvoorstel implementatie Europese richtlijn
voor emissiehandel in de luchtvaart door de Tweede Kamer ingestemd. In het
akkoord van Kopenhagen zijn geen afspraken gemaakt over reductiedoelstellingen
voor de CO2-emissie van de internationale burgerluchtvaart. Dit
betekent dat afspraken over CO2-reductie vooralsnog moeten worden
gemaakt in ICAO-verband.
 Luchtvaartveiligheid
 In 2009 is de in 2008 gehouden ICAO-audit definitief afgerond met de vaststelling
van het Corrective Actionplan. Tussen de overheid en de belangrijkste betrokken
sectorpartijen bestaat een gedeeld beeld ten aanzien van op korte en lange
termijn te ondernemen verbeteracties.
 Het vaststellen van eenduidige en meetbare veiligheidsniveaus maakt onderdeel
uit van de voorbereiding van de nieuwe Beleidsagenda Luchtvaartveiligheid.
Eind 2009 is in samenwerking met de sectorpartijen een eerste begin gemaakt
met het formuleren van prestatie-indicatoren. In 2010 zullen de eerste resultaten
bekend worden.
 
 
 Resultaten en Mijlpalen 2009
 
 In 2009 zijn bij mainports – luchtvaart onder meer de volgende resultaten
en mijlpalen gerealiseerd:
 • Stabiele ontwikkeling van de LVNL-tarieven. Voor de periode
2010–2014 zal het terminal tarief gehandhaafd blijven op het niveau
van 2009. Het tarief voor «en route» stijgt beperkt met 2%
in de periode 2010–2014.
 • 18 000 minder ernstig gehinderden, bereikt door experimenten
die zullen worden opgenomen in een nieuw luchthavenverkeerbesluit.
 • Verbetering concurrentiepositie Nederlandse Luchtvaart door
onder meer kostenreductie Schiphol en afschaffen vliegbelasting.
 • Wetsvoorstel implementatie emissiehandel luchtvaart.
 • Deelname aan mondiale hoogambtelijke adviesgroep (Group on
International Aviation and Climate Change) met als resultaat advies aan ICAO
Council.
 • Deelname en bijdrage aan diverse ambtelijke werkgroepen en
aan hoogambtelijke vergadering met als resultaat advies over bijdrage ICAO
voor Klimaattop
 • Naast LVNL hebben ook 15 van de 17 grote en regionale luchthavens
een gecertificeerd veiligheidsmanagementsysteem. De luchtvaartmaatschappijen
dienen ultimo 2012 over een gecertificeerd veiligheidsmanagementsysteem te
beschikken
 • Op 1 juli 2009 is de geschillencommissie Burgerluchtvaart
opgericht.
 Beleidsconclusie
 In de beleidsagenda 2009 was een structuurvisie over luchthavens aangekondigd.
Deze krijgt nu een andere invulling. Door de economische recessie is de groei
van de luchtvaart fors teruggelopen (en zelfs gedaald). Hierdoor hoeft nú
geen besluit genomen te worden over lange termijn capaciteitsmaatregelen voor
Schiphol. Daarnaast noopt het in de luchtvaartnota overgenomen advies van
de commissie ROL tot nadere visievorming over het versterken van de verbinding
tussen ontwikkelingen aan lucht- en landzijde. Deze integrale visie, zogeheten
Mainport 2.0, wordt in nauwe afstemming met de regio en de sector opgesteld,
waarna deze – indien nuttig en noodzakelijk – wordt omgezet in
een structuurvisie.
 3.9 Veilige netwerken
 Verkeersveiligheid
 In 2009 vielen er in Nederland 720 dodelijke verkeersslachtoffers, waarmee
de dalende trend zich heeft voortgezet. Daarmee is de doelstelling uit de
Nota Mobiliteit voor 2010 van een maximum aantal verkeersdoden reeds behaald.
Het beleid uit het strategisch plan Verkeersveiligheid wordt onverminderd
voortgezet om ook de aangescherpte doelstelling voor 2020 (maximaal 500 verkeersdoden
in 2020) te kunnen halen.
 
 De aanpak van de verkeersveiligheid is enerzijds gericht op bescherming
van kwetsbare verkeersdeelnemers en anderzijds op de aanpak van overtreders.
Daarbij is vooral ingezet op het tegengaan van alcohol, drugs en agressie
in het verkeer.
 Zo is de pilot met de speekseltester drugs is afgerond en geëvalueerd.
Ook is het wetsontwerp alcoholslot is aan de Tweede Kamer aangeboden. Er is
voorlichting geweest over de gevaren van deelname aan het verkeer bij gebruik
van bepaalde medicijnen.
 Een andere concrete maatregelen betrof het genomen besluit over de invoering
van het bromfietspraktijkexamen. De invoering wordt voorzien voor 1 maart
2010.
 Tevens is gestart met de voorbereiding van de implementatie van de Derde
Europese rijbewijsrichtlijn.
 Vervoer gevaarlijke stoffen
 In 2009 heeft Verkeer en Waterstaat gewerkt aan Basisnetten voor het vervoer
van gevaarlijke stoffen, waarbij een duurzaam evenwicht tussen ruimtelijke
ontwikkelingen, vervoer van gevaarlijke stoffen en veiligheid centraal staat.
 De ontwerpen voor de Basisnetten Weg en Water zijn in 2009 vastgesteld.
De daaruit voortvloeiende veiligheidszones en vervoershoeveelheden zijn vastgelegd
in de Circulaire Risiconormering Vervoer Gevaarlijke Stoffen. Gemeenten dienen
in hun ruimtelijke besluiten vanaf 2010 hiermee rekening te houden.
 Voor het Basisnet Spoor zijn in 2009 de kaders geformuleerd die in 2010
moeten leiden tot het definitieve ontwerp. De verwachting is dat deze kaders
voor het Basisnet Spoor in de loop van 2010 aan de Tweede Kamer kunnen worden
aangeboden. Het beoogde tijdstip van inwerkingtreding is 2011.
 
 Een ander resultaat heeft betrekking op de incidentenregistratie. In 2009
is in samenwerking met de chemische branche een ontwerp opgesteld voor een
internetformulier en database voor het rapporteren over vervoersongevallen
met gevaarlijke stoffen. De bouw van de applicatie is gestart.
 Security en crisisbeheersing 2009
 Door gericht maatregelen te treffen op basis van risicoanalyse wordt de
security in de VenW-beleidsdomeinen versterkt. Zo is maatschappelijke en economisch
schade vanwege onopzettelijke of moedwillige verstoring voorkomen.
 Veel activiteiten vinden in Europees verband plaats. Verkeer en Waterstaat
heeft in 2009 bijgedragen aan het Europese programma voor de bescherming van
Vitale Infrastructuur (EPCIP). In de zeescheepvaart zijn op grond van Europese
regelgeving alle terminals en zeeschepen opnieuw gecertificeerd.
 
 Ook op nationale schaal heeft Verkeer en Waterstaat in 2009 een bijdrage
geleverd aan het bevorderen van de security. Zo heeft Verkeer en Waterstaat
deelgenomen aan het kabinetsbrede programma Nationale Veiligheid met onder
andere een tweede inhoudelijke analyse van de bescherming van vitale infrastructuur
(de sectoren Keren en Beheren oppervlaktewater en Transport). Ook was Verkeer
en Waterstaat betrokken bij de Nationale Risicobeoordeling, gericht op de
beheersing van en de continuïteit tijdens een grieppandemie.
 Op het gebied van crisisbeheersing heeft in 2009 onder andere een meerdaagse
rampenoefening plaatsgevonden (Floodex).
 Beleidsconclusie
 Veiligheid als onderdeel van het water- en mobiliteitsbeleid is een voortdurend
aandachtspunt. De inspanningen van Verkeer en Waterstaat zijn er enerzijds
op gericht dat mensen zich veilig kunnen bewegen over de wegen en spoorwegen,
op het water en door de lucht. Anderzijds zorgt Verkeer en Waterstaat voor
een klimaatbestendige inrichting van Nederland, waarbij de waterveiligheid
een belangrijk aspect is.
 In deze paragraaf worden de resultaten op het vlak van verkeersveiligheid,
veilig vervoer van gevaarlijke stoffen alsmede security en risicobeheersing
toegelicht. De waterveiligheid en luchtvaartveiligheid zijn toegelicht in
de voorgaande paragrafen.
 3.10 Stand van zaken kabinetsdoelstellingen 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand
van zaken kabinetsdoelstellingen (x € 1 000)
 
 
 
 
 Nr.
 Project/doelstelling
 Beleidsarti- kelen/opera- tionele
doel- stelling
 Prestaties 2009
 Begroting 2009*)
 Realisatie 2009*)
 
 
 
 PROJECT
 
 
 
 
 Programma Randstad Urgent: versterkt de concurrentiepositie van
de Randstad
 IF 18.04**
 • Er zijn maandelijkse
metingen geweest voor interne sturing. Daaruit bleek dat circa 50%
van de projecten kampte met tussentijdse vertraging; na interventie lagen
alle projecten weer op schema. Uiteindelijk zijn 100% van de geplande
mijlpalen behaald.• Jaarverslag aan Tweede Kamer verstuurd.• Programma
Randstad Urgent ligt op koers. Begin 2009 bestond het programma uit 33 projecten.
Voor 12 projecten zijn in de loop van 2009 alle benodigde mijlpalen in de
besluitvorming behaald. Deze projecten gaan nu de uitvoering in en maken daarom
geen onderdeel meer uit van Programma Randstad Urgent. In de loop van 2009
is 1 project toegevoegd (Verkenning Haaglanden). Eind 2009 bestaat het programma
daarom uit 22 projecten.
 1 737
 2 170
 
 
 
 DOELSTELLINGEN BELEIDSPROGRAMMA
 
 
 
 18
 Stapsgewijze
invoering van een gedifferentieerde kilometerprijs naar tijd, plaats en milieukenmerken.
 XII 34.01.03 IF 17.04
 
 Kilometerprijs• Aanbestedingsproces
gestart (september 2009);• Kabinetsbesluit milieuscenario’s
basistarieven genomen (juli 2009);• Eerste invulling rol van publieke
en private partijen bij inning en dwangvordering opgenomen in Wet Kilometerprijs
(november 2009);• Kabinetsbesluit uitwerking publieke regie (REKI,
juni 2009);• Wet Kilometerprijs aan Tweede Kamer gestuurd (november
2009);• Voorbereiding brief inzake provinciaal belastinggebied gestart (door BZK, afronding in 2010) Mobiliteitsprojecten• Uitvoeringsconvenanten mobiliteitsprojecten
ondertekend met regio’s Amsterdam (juli 2009), Haaglanden (juli 2009),
Eindhoven–Den Bosch (juli 2009), Rotterdam/RITS (augustus 2009), Arnhem–Nijmegen
(oktober 2009), Utrecht-Oost (oktober 2009), Utrecht-West (december 2009).• Verscheidene
mobiliteitsprojecten operationeel, waaronder uitvoering proef Spitsmijden
2a Haaglanden (afronding juni 2009), start proef Prijsprikkels voor Bedrijven
Haaglanden (start juli 2009), uitvoering Proef Slimprijzen Waalbrug Nijmegen
(afronding december 2009), start Proef Spitsmijden A15 (start oktober 2009),
start Proef filemijden A2 (sart december 2009).
 140 000
 42 726
 
 
 19
 Verbetering van de bereikbaarheid over weg en water door gerichte
investeringen in het wegennetwerk en de binnenvaart
 XII 34.01 (m.u.v. 34.01.03) IF 12.03 IF 12.05XII 34.02
IF 15.03 IF 15.05
 
 Versnelling besluitvorming en Spoedaanpak• Wetsvoorstel «Wijziging
spoedwet wegverbreding en Tracéwet» behandeld in Eerste Kamer
en in werking getreden per 1 januari 2009.• Toezending aan
Tweede Kamer van wetgevingsnota over hoofdlijnen van de voorgenomen structurele
wijzigingen van wet- en regelgeving (met name Tracéwet); Nota-overleg
was op 29 juni; meerderheid steunt ingeslagen weg.• Besluitvorming
over en uitvoering van de 30 Spoedaanpak-projecten. Spoedaanpak ligt op koers.
Stand eind 2009: Er zijn besluiten genomen over ruim 20 projecten; bij 3 projecten
is reeds de schop in de grond gegaan; 1 project daarvan is reeds opgeleverd
en opengesteld.• Uitvoering Kabinetsstandpunt Elverding: grootste
deel van de maatregelen uit het actieplan Sneller & Beter is afgerond.
Lopende verkenningen worden zo veel mogelijk uitgevoerd volgens de «Sneller
en Beter»-aanpak. Nieuwe verkenningen worden volledig volgens «Sneller
en Beter» uitgevoerd Mobiliteitsaanpak en investeringsprogramma• Besteding 44 mln euro uit enveloppe infrastructuur en
vaarwegen• Uitvoering Mobiliteitsaanpak• 2e tranche Quick
Wins Binnenhavens (77 mln, inclusief 50 mln stimuleringsbudget uit het Aanvullend
Beleidsakkoord)• Opstellen Gebiedsagenda’s• Start
Nationale Markt en Capaciteitsanalyse (najaar 2009)• Besluit over
verlenging van het Infrafonds (in Aanvullend Beleidsakkoord)• Brief
Verankering Mobiliteitsaanpak in Beleid aan Tweede kamer gestuurd (augustus
2009)
 1 661 722
 1 907 983
 
 
 20
 Groeiambitie van 5% per jaar voor het openbaar vervoer
per spoor.
 XII 34.03 XII
34.04 (m.u.v. 34.04.06) IF 13 (m.u.v. 13.02, 13.03.02 en 13.05.02)
 
 Actieplan Groei
op het spoor• Uitvoering maatregelen uit Actieplan Groei
op het Spoor ligt op schema;• Midtermreview uitgevoerd (uitkomst
in februari 2010); Programma Hoogfrequent Spoor• Uitvoeren
planstudies; Groeicijfer• Gerealiseerde
groei in 2009 (op hoofdrailnet NS) = 0,8%
 1 124 274
 724 913
 
 
 26          27       28
 Klimaatbestendige inrichting
van Nederland waarbij water een meer bepalende factor is bij ruimtelijke afwegingen,
inclusief locatiekeuzes. Meer ruimte voor herstel van natuurlijke processen
(bodem, water en natuur) Duurzaam waterbeleid als schakel tussen ecologie
en economie. Nederland (weer) aan de internationale top van innovatieve deltatechnologie. versnelling
kustverdediging en versnelde aanpak van de versterking van de bij de tweede
wettelijke toetsing afgekeurde primaire waterkeringen.Vernieuwd denken over
water, veiligheid een plaats geven in het systeem voor bescherming tegen overstromingen.
 XII 31 IF 11.03 IF 11.05
IF 16.02 IF 16.03
 
 Beleid & Uitvoering• Ontwerp Deltawet afgerond
en ingediend bij de Tweede Kamer (januari 2010)• Tevens is in het
Aanvullend Beleidsakkoord besloten tot het instellen van een Deltafonds dat
een voortvarende uitvoering van het Deltaprogramma mogelijk maakt te voorzien
van een vaste, stabiele en substantiële voeding met vanaf 2020 tenminste
1 miljard euro jaarlijks uit het reëel constant door te trekken Infrafonds.• Uitvoering
Hoogwaterbeschermings-pro- gramma, Maaswerken en Ruimte voor de Rivier• HWBP
3: Derde toetsing (van de primaire keringen) loopt en is gereed in 2011; Naar
aanleiding daarvan zal het HWBP worden geactualiseerd.• Afronding
inspraak op het Ontwerp Nationaal Waterplan (juni 2009), gevolgd door gereedkomen
Nationaal Waterplan en toezending aan Tweede Kamer (december 2009), met daarbij
ook afronding en vaststelling van de stroomgebiedbeheerplannen• Brief
Doelmatig Waterbeheer naar Tweede Kamer• Besluit genomen over uitvoering
van pilot zandmotor Delflandse kust Institutioneel• Publieke lancering van Dutch Delta Design (DDD2012)• Benoeming
Deltacommissaris• Inwerkingtreding van de Waterwet• Besluit
tot verlenging tot 2015 van het samenwerkingsprogrammma «Partners voor
Water» Innovatie• Uitevoering
1e tender KRW-innovaties; Regeling voor 2e tender KRW (subsidieplafond € 40
miljoen) is gepubliceerd.• Er wordt (met EZ als trekker) een marketingstrategie
voor de Nederlandse watersector opgesteld. Het Netherlands Water Partnership
stelt jaarlijks de Water Export Index op. Onderzocht wordt hoe binnen deze
index de relatie met innovatie kan worden gelegd.• Besluitvorming
in MR over beschikbaar stellen van 2e tranche middelen voor Maatschappelijke
InnovatieAgenda Water; in totaal is nu € 40 miljoen euro beschikbaar.
Daarnaast verdere uitvoering van de Maatschappelijke InnovatieAgenda Water
(waaronder de programma’s Flood Control, Building with Nature en Human
Capital Roadmap Water)
 862 414
 831 436
 
 
 Totaal gerelateerd aan kabinetsdoelstellingen
 
 3 790 147
 
 
 3 509 228
 
 
 
 
 
 De bedragen in deze tabel illustreren het financieel belang van een kabinetsdoel
of -project. De begroting is ingericht op beleidsartikelen en niet op kabinetsdoelen.
Deze bedragen zijn daarom indicatief en niet 1 op 1 uit de departementale
administratie te herleiden. Het is in dit overzicht mogelijk dat een bedrag
ten goede komt aan meerder doelstellingen en dus meerdere keren wordt genoemd.
 * Exclusief apparaatsuitgaven
 ** Dit betreffen de uitgaven voor de programmadirectie Randstad Urgent.
De concrete projecten die in het kader van het programma Randstad Urgent worden
uitgewerkt, zijn geraamd onder de modaliteit/begrotingsartikel waar zij deel
van uitmaken (meer informatie op:http://www.randsta durgent.nl/). Een aantal modaliteiten
draagt bij aan en wordt verantwoord onder de andere kabinetsdoelstellingen.
 31 Integraal waterbeleid
 Algemene doelstelling
 Het op orde krijgen en houden van een duurzaam watersysteem tegen maatschappelijk
aanvaardbare kosten.
 Relatie met de kabinetsdoelstellingen
 Dit artikel heeft een relatie met de kabinetsdoelstellingen 26 «Klimaatbestendige
inrichting van Nederland waarbij water een meer bepalende factor is bij ruimtelijke
afwegingen, inclusief locatiekeuzes. Meer ruimte voor herstel van natuurlijke
processen (bodem, water en natuur)», 27 «Duurzaam waterbeleid
als schakel tussen ecologie en economie. Nederland (weer) aan de internationale
top van innovatieve deltatechnologie» en 28 «Versnelling kustverdediging
en versnelde aanpak van de versterking van de bij de tweede wettelijke toetsing
afgekeurde primaire waterkeringen. Vernieuwd denken over water, veiligheid
een plaats geven in het systeem voor bescherming tegen overstromingen».
 Doelbereiking
 In 2009 zijn er op dit terrein grote stappen gezet. De Waterwet is op
22 december 2009 in werking getreden. De Waterwet heeft acht bestaande
wetten voor het waterbeheer in Nederland vervangen en de zes verschillende
vergunningen zijn in één vergunning opgenomen. De grootste voordelen
hiervan zijn minder regels, minder lasten voor burgers en bedrijven en meer
samenhang tussen waterbeleid en de ruimtelijke ordening.
 Daarnaast is in december 2009 het Nationaal Waterplan vastgesteld. Dit
eerste Nationaal Waterplan, dat tevens structuurvisie is op basis van de Waterwet
en de Wet ruimtelijke ordening, bevat de hoofdlijnen van het nationale waterbeleid
voor de planperiode 2009–2015.
 Maatschappelijke effecten
 Met de Waterwet hebben het Rijk, waterschappen, provincies en gemeenten
moderne wetgeving in handen om integraal waterbeheer te realiseren. Om te
zorgen voor waterveiligheid en om watervervuiling, wateroverlast en watertekorten
tegen te gaan. Ook verplicht de Waterwet waterschappen en gemeenten om hun
taken en bevoegdheden onderling af te stemmen, in het bijzonder voor de riolering
en de zuivering van afvalwater. Dit moet voor burgers en bedrijven tot lagere
kosten leiden.
 Externe factoren
 De acceptatie en juiste implementatie van Europese regelgeving
op het gebied van water door de lidstaten.
 De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) voor oppervlaktewater en grondwater
en de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) voor de zee zijn de basis voor
duurzame watersystemen in Nederland en Europa. Deze richtlijnen zijn leidend
voor het nationale waterkwaliteitsbeleid.
 Geheel in lijn met de voorschriften van de EU-Kaderrichtlijn Water zijn
in december 2009 de Stroomgebiedbeheerplannen voor de Eems, Maas, Rijn en
Schelde vastgesteld. Ook heeft per stroomgebied nauw overleg plaatsgevonden
met andere landen en zijn internationale afstemmingsdocumenten opgesteld.
 In 2009 is de juridische implementatie voor de Richtlijn OverstromingsRisico’s
(ROR) doorgevoerd. Verder zijn voorbereidingen getroffen voor de materiële
implementatie van de kaarten (in 2013) en plannen (in 2015).
 De dochterrichtlijn prioritaire stoffen is eind december 2008 gepubliceerd
in het EU Publicatieblad en is in januari 2009 in werking getreden. Hiermee
worden gemeenschappelijke milieudoelstellingen van kracht voor alle lidstaten.
 De acceptatie en juiste implementatie van het waterbeleid
door provincies, waterschappen en gemeenten.
 Het waterplan is tot stand gekomen in nauw overleg met andere departementen
en met koepels van lokale overheden (IPO, VNG en UvW). In juni 2009 is de
inspraak op het Ontwerp Waterplan afgerond. De inspraak heeft geleid tot ongeveer
200 inspraakreacties. Het Nationaal Waterplan is in december 2009 naar de
Tweede Kamer toegezonden. Het Nationaal Waterplan gaat in op de consequenties
van klimaatverandering en de te nemen beleidskeuzes en maatregelen voor onder
meer de kust, het IJsselmeergebied, de Zuidwestelijke Delta en het rivierengebied
 Tijdig en adequaat anticiperen op structurele ontwikkelingen
als klimaatontwikkeling, zeespiegelstijging, bodemdaling, verstedelijking
en toename van economische waarden.
 Direct nadat de Deltacommissie in het najaar van 2008 haar advies had
uitgebracht, is VenW begonnen met de uitwerking van de aanbevelingen. Een
eerste beleidsmatige uitwerking van het kabinetsstandpunt op het advies van
de Deltacommissie maakt onderdeel uit van het Nationaal Waterplan.
 In het Aanvullend Beleidsakkoord is in 2009 besloten tot het instellen
van een Deltafonds dat een voortvarende uitvoering van het Deltaprogramma
mogelijk maakt te voorzien van een vaste, stabiele en substantiële voeding
met tenminste vanaf 2020 1 miljard euro jaarlijks uit het reëel constant
door te trekken Infrastructuurfonds. Tevens is de Deltacommissaris benoemd,
die per 1 februari 2010 formeel zijn werkzaamheden is gestart.
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
van de budgettaire gevolgen van beleid (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 31. Integraal waterbeleid
 
 Realisatie
 Begroting
 Verschil
 
 Slotwet-mutaties
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 2009
 2009
 
 2009
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 62 879
 
 
 59 917
 
 
 104 685
 
 
 62 814
 
 
 72 581
 
 
 – 9 767
 
 
 1
 
 
 – 13 493
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 41 122
 
 
 53 195
 
 
 74 874
 
 
 77 127
 
 
 75 418
 
 
 79 382
 
 
 – 3 964
 
 
 
 – 4 074
 
 
 
 
 31.01 Bestuurlijke Organisatie en instrumentatie
 
 
 20 418
 
 
 17 780
 
 
 25 131
 
 
 29 074
 
 
 30 464
 
 
 32 356
 
 
 – 1 892
 
 
 
 – 2 114
 
 
 
 31.01.01 Algemene strategie en beleidsvorming
 5 623
 8 294
 10 533
 12 869
 18 271
 13 401
 4 870
 
 2
 
 528
 
 
 31.01.02 HGIS Partners voor Water
 9 891
 7 460
 6 832
 12 824
 10 724
 14 687
 – 3 963
 
 3
 
 – 1 276
 
 
 31.01.03 Leven met Water
 4 904
 2 026
 7 766
 3 381
 1 469
 4 268
 – 2 799
 
 4
 
 – 1 366
 
 
 
 31.02 Veiligheid
 
 
 3 155
 
 
 9 248
 
 
 16 795
 
 
 13 465
 
 
 15 124
 
 
 14 805
 
 
 319
 
 
 – 1 070
 
 
 31.02.01 Hoogwaterbescherming
 2 612
 7 366
 10 175
 8 215
 9 524
 9 426
 98
 
 – 685
 
 
 31.02.02 Kust
 543
 1 882
 3 101
 1 560
 1 570
 1 973
 – 403
 
 – 385
 
 
 31.02.03 Inspectie VenW
 
 
 3 519
 3 690
 4 030
 3 406
 624
 
 0
 
 
 
 31.03 Waterkwantiteit
 
 
 1 591
 
 
 2 798
 
 
 4 361
 
 
 3 449
 
 
 2 389
 
 
 3 613
 
 
 – 1 224
 
 
 – 221
 
 
 31.03.01 Waterbeleid 21e eeuw
 1 591
 2 798
 4 361
 3 449
 2 389
 3 613
 – 1 224
 
 –221
 
 
 
 31.04 Waterkwaliteit
 
 
 15 958
 
 
 23 369
 
 
 28 586
 
 
 31 139
 
 
 27 441
 
 
 28 608
 
 
 – 1 167
 
 
 – 669
 
 
 31.04.01 Europese kaderrichtlijn water
 12 974
 20 106
 21 437
 23 872
 18 868
 21 627
 – 2 759
 
 5
 
 – 929
 
 
 31.04.02 OSPAR/Europese mariene strategie
 2 984
 3 263
 3 358
 3 291
 4 196
 3 313
 883
 
 260
 
 
 31.04.03 Inspectie VenW
 
 
 3 791
 3 976
 4 377
 3 668
 709
 
 0
 
 
 
 Van de totale uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Apparaatsuitgaven
 
 
 
 6 161
 
 
 6 756
 
 
 7 545
 
 
 9 454
 
 
 6 222
 
 
 3 232
 
 
 
 
 
 
 – Baten-lastendiensten
 
 
 
 22 152
 
 
 29 673
 
 
 25 156
 
 
 26 310
 
 
 24 637
 
 
 1 673
 
 
 
 
 
 
 – Restant
 
 
 
 24 882
 
 
 38 460
 
 
 44 426
 
 
 39 654
 
 
 48 523
 
 
 – 8 869
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 1 293
 
 
 1 330
 
 
 1 029
 
 
 1 074
 
 
 570
 
 
 504
 
 
 6
 
 
 504
 
 
 
 
 
 * Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor
toelichtingen op de verschillen in de bovenstaande kolom Slotwetmutaties 2009,
verwezen naar de slotwet HXII welke gelijktijdig met het jaarverslag aan de
Kamer is aangeboden.
 
 Financiële toelichting
 
 1. Door vertraging in het aanbestedingsproces voor Partners voor Water
deel 3 in 2009 heeft er in 2009 geen vastlegging plaatsgevonden. De verplichting
zal nu begin 2010 worden aangegaan.
 2. De verhoging op dit artikelonderdeel is een gevolg van een herschikking
van de programma’s voor de diverse hoofdproducten. Daarnaast zijn de
kosten t.b.v. de uitvoering van de adviezen van de commissie Veerman op dit
onderdeel verantwoord (Kwartiermaken deltaprogramma motie Koopmans/Koppejan
nr. 31 700 VII-22).
 3. Door vertraging in de betaling van projecten door Agentschap NL, als
gevolg van de procedure rondom de financiële verantwoording over de projecten,
is minder aan Agentschap NL uitgekeerd dan was voorzien.
 4. De lagere realisatie wordt met name verklaard doordat het programma
Leven met Water (LmW) niet volledig in 2009 is uitgevoerd. De belangrijkste
reden hiervoor is dat een aantal activiteiten/projecten van LmW iets langer
doorlopen. Het gaat bijvoorbeeld om de slotconferentie die op 14 januari
2010 is gehouden en projecten in het kader van Haaglanden. De vaststelling
van de laatste subsidies voor Leven met Water geschiedt na afronding, zodat
de middelen naar 2010 verschuiven.
 5. In 2009 heeft een budget neutrale herschikking van het programma binnen
de randvoorwaarden van artikel 31 plaatsgevonden. Gevolg hiervan is dat op
dit hoofdproduct, door herschikking van het budget, lagere uitgaven zijn gerealiseerd
t.o.v. de ontwerpbegroting. Ook is op dit onderdeel invulling gegeven aan
de opgelegde taakstelling voor IVW (circa € 0,7 mln).
 6. In 2009 zijn meer EU-ontvangsten gerealiseerd dan was geprognosticeerd.
 31.01 Bestuurlijke organisatie en instrumentatie
 Motivering
 Om de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de bestuurlijke organisatie
en het instrumentarium van het waterbeleid te verbeteren.
 Doelbereiking
 In 2009 is de Waterwet in werking getreden en het Nationaal Waterplan
vastgesteld. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Algemene strategie en beleidsvorming
 ja1
 
 
 HGIS Partners voor Water
 ja2
 
 
 Leven met Water
 ja3
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Onder algemene strategie en beleidsvorming valt het Nationaal Waterplan,
de Waterwet en het Deltaprogramma. De voorbereidende werkzaamheden in het
kader van het kwartiermaken van het Deltaprogramma nemen meer tijd in beslag
dan voorzien. Hierdoor zal de uitvoering van de motie Koopmans/Koppejan nr.
31 700 VII-22 deels in 2010 plaatsvinden.
 2. Internationaal wordt de samenwerking versterkt met landen in kwetsbare
delta’s, zodat ook deze landen zelf beter kunnen omgaan met klimaatveranderingen.
De samenwerking wordt vormgegeven binnen het interdepartementale stimuleringsprogramma
Partners voor Water. Het kabinet heeft in 2009 besloten om dit programma,
dat in 2009 afliep, te verlengen met zes jaar tot 2015. Het kabinet richt
zijn aandacht op een vijftal delta’s, namelijk de delta’s van
Jakarta, de Mekong, de Ganges/Brahmaputra, de Incomati en de Nijl.
 3. Leven met Water heeft tot eind 2009 in het kader van de ICES/KIS-gelden
(Bsik-regeling) bijna € 20 mln. van de totaal € 22 mln.
subsidie ontvangen. Het programma is gestart in 2004 en loopt in de eerste
helft van 2010 af. Leven met Water levert via het kennisprogramma en projecten
een belangrijke bijdrage aan de positie van water in de ruimtelijke processen.
Met name waterschappen, kennisinstellingen/universiteiten en bedrijfsleven
(adviesbureaus) hebben bijgedragen met inzet van eigen middelen aan ca. 100
projecten. De resultaten worden vastgelegd in rapporten, videoboodschappen
en op een website (www.levenmetwater.nl). Ook zijn de resultaten bij elkaar
gebracht in zgn. oogstbijeenkomsten met veel betrokkenen in het netwerk van
Leven met Water.
 Meetbare gegevens
 De meetbare gegevens voor de operationele doelstelling «Bestuurlijke
organisatie en instrumentatie» zijn bij de overige operationele doelstellingen
van dit beleidsartikel weergegeven. Aangezien waterproducten «Algemene
strategie en beleidsvorming», «HGIS» en «Leven met
Water» gericht zijn op zowel veiligheid, als op kwaliteit en kwantiteit,
zijn hiervoor geen aparte meetbare gegevens ontwikkeld.
 31.02 Veiligheid
 Motivering
 Om de bescherming door primaire waterkeringen langs het kust- en IJsselmeergebied
en rivierengebied volgens het wettelijk niveau te waarborgen; alsmede de kustlijn
op het niveau van 2001 (basiskustlijn) dynamisch te handhaven.
 Doelbereiking
 In 2009 is verder gewerkt aan projecten in uitvoering bij Waterschappen
en het Rijk om waterkeringen op orde te krijgen en de percentages geen oordeel
te verkleinen. Zo is het toetsinstrumentarium voor de derde ronde verder verbeterd,
dit betreft zowel de Hydraulische Randvoorwaarden als ook het Voorschrift
Toetsen op Veiligheid. Met de beheerders is een afspraak gemaakt omtrent de
ambitie voor de derde toetsronde. Daarnaast zijn vele projecten in uitvoering,
bij waterschappen en het Rijk, om de waterkeringen op orde te krijgen.
 Wat de basiskustlijn betreft wordt het doel al jaren bereikt. Door marktontwikkelingen
staat het handhaven van deze doelstelling in financiële zin steeds verder
onder druk.
 Verder is eind 2009 de juridische implementatie van de Richtlijn Overstromingsrisico’s
gerealiseerd, iets later dan de deadline, gesteld door de Europese Commissie.
Reden hiervan was het feit dat het besluit onderdeel van het Waterbesluit
uitmaakte. Dit Waterbesluit maakte weer deel uit van Waterwet die eind 2009
is geïmplementeerd.
 In 2009 heeft de staatsecretaris toezeggingen gedaan aan de provincie
Overijssel en Gelderland omtrent aanvullende rivierverruimende maatregelen
die anticiperen op hogere rivierafvoeren. Het betreft de uitwerking van hoogwatergeul
bij het project IJsseldelta Zuid bij Kampen en een geul in de uiterwaarden
bij Zutphen in het kader van het project IJsselsprong. 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 
 
 Realisatie
 
 
 
 
 
 Hoogwaterbescherming
 ja
 
 
 Kust
 ja
 
 
 Inspectie VenW
 ja
 
 
 
 
 Meetbare gegevens
 Hoogwaterbescherming
 De indicator voor Hoogwaterbescherming is het percentage waterkeringen
ten opzichte van het totaal aan primaire waterkeringen (in kilometers) in
Nederland, waarvan de gemiddelde kans per jaar op een overstroming door bezwijken
kleiner of gelijk is aan de voor deze waterkering geldende wettelijke norm.
De stormvloedkeringen vallen onder verantwoordelijkheid van Rijkswaterstaat
en de overige dijkversterkingen onder de waterschappen.
 
 Bron: Rijkswaterstaat, 2006
 Toelichting
 Elke 5 jaar worden de primaire waterkeringen getoetst op grond van de
wet op de waterkering. De eerste toetsing is afgerond in 2001. De tweede toetsing,
waar het lopende hoogwaterbeschermingsprogramma op is gebaseerd, is afgerond
in 2006. In bovenstaand diagram zijn de streefwaarden voor 2011 opgenomen.
Pas in 2011 zal duidelijk worden, op basis van de huidige toetsronde, of de
categorie geen oordeel (kolom 2011) minimaal gehalveerd zal zijn, zoals bestuurlijk
is afgesproken.
 Kust
 De indicatoren voor kust zijn de jaarlijkse hoeveelheden zandsuppleties
en de percentages raaien (gedeelte van de Nederlandse kust) waarin de Basiskustlijn
2001 is overschreden.
 Realisatie kustlijn zorg
 
 Bron: Rijkswaterstaat, 2010
 Toelichting
 De basiskustlijn werd in 2009 evenals de voorgaande 4 jaar in ongeveer
acht procent van de gevallen overschreden. De streefwaarde ligt op tien procent,
de maximale streefwaarde ligt op vijftien procent.
 In 2009 is 14,6 miljoen m3 aan suppleties gerealiseerd. Dit
betreft enerzijds 9,2 mln m3 uit het suppletieprogramma 2009. Anderzijds
is er 5,4 mln m3 gesuppleerd uit het suppletieprogramma 2008 dat
als gevolg van vergunningaanvragen in het kader van de Natuurbeschermingswet
vertraging had opgelopen. In artikelonderdeel 11.02 van het jaarverslag over
het Infrastructuurfonds zijn de indicatoren op het gebied van suppletie opgenomen.
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF) 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven veiligheid waterbeleid op het Infrastructuurfonds (x € 1 000)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 realisatie 2009
 
 
 11.02.01 Basispakket B&O Waterkeren
 209 779
 
 
 11.03.01 Realisatie Waterkeren
 376 813
 
 
 11.05.02 Planstudies Waterkeren
 727
 
 
 16.02 Ruimte voor de Rivier
 149 437
 
 
 16.03 Maaswerken
 38 160
 
 
 
 
 31.03 Waterkwantiteitsbeheer
 Motivering
 Om de juiste hoeveelheid water te hebben op het juiste moment, op de juiste
plaats voor de vereiste gebruiksfuncties.
 Doelbereiking
 In 2009 zijn waterschappen, provincies, gemeenten en Rijk verder gegaan
met de uitvoering van het NBW-actueel. Tevens zijn afspraken over de evaluatie
NBW-actueel en over informatie-uitwisseling tussen de partners op het gebied
van waterkwantiteit voorbereid. In samenwerking met RWS werkt DGW, mede in
het kader van het Deltaprogramma, aan het Deltamodel. De herbezinning op de
waterverdeling is opgenomen in het deltadeelprogramma zoetwatervoorziening.
Voor het IJsselmeer geldt dat de nota IJsselmeergebied en het NWP het nieuwe
beleidskader vormen tot 2015. Het te nemen peilbesluit is daarin tevens vast
gelegd. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Waterbeleid 21e eeuw
 ja
 
 
 
 
 Meetbare gegevens
 In het kader van het verbeteren van de beleidsinformatie is een verbetertraject
gestart met betrekking tot de prestatie-informatie. De indicatoren uit de
begroting 2009 sluiten niet altijd goed aan bij het actuele beleid op het
gebied van waterkwantiteit en de verantwoordelijkheid van VenW. De meetbare
gegevens worden in de begroting 2011 vervangen door nieuwe indicatoren.
 Naar aanleiding van de Beleidsdoorlichting Waterkwantiteit is in 2009
met de decentrale overheden afgestemd welke beleidsinformatie met betrekking
tot waterkwantiteit nodig is voor het sluiten van de beleidscylcus en in 2010
worden definitieve afspraken gemaakt over de aanlevering van de benodigde
gegevens vanaf 2010. De meetbare gegevens met betrekking tot de nieuwe indicatoren
zullen hier een onderdeel van zijn.
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF) 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven waterkwantiteit op het Infrastructuurfonds (X € 1 000)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 realisatie 2009
 
 
 11.01.01 Basispakket watermanagement
 91 231
 
 
 11.03.02 Realisatie Waterbeheren
 182 558
 
 
 
 
 31.04 Waterkwaliteit
 Motivering
 Om een goede ecologische en chemische kwaliteit te bereiken in de stroomgebieden
van de Rijn, Maas, Schelde, Eems en de Noordzee.
 Doelbereiking
 In 2009 zijn voor de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) de stroomgebiedbeheerplannen
(SGBP’s) voor Rijn, Maas, Eems en Schelde afgerond. In de SGBP’s
zijn onder meer de maatregelen in de periode 2009–2015 opgenomen die
tot een integraal en duurzaam waterkwaliteitsbeheer moeten leiden. De SGBP’s
zijn onder meer gebaseerd op de onderliggende plannen van waterschappen, provincies
en gemeenten. De ontwerpplannen, die in 2008 door het kabinet zijn vastgesteld,
zijn in 2009 overeenkomstig de voorschriften 6 maanden in de inspraak geweest.
Ook alle plannen van de andere overheden m.n. de waterbeheerplannen van de
waterschappen en provinciale waterhuishoudingsplannen hebben ter inspraak
gelegen. De inspraakreacties op de ontwerp-stroomgebiedbeheerplannen zijn
verwerkt in de definitieve stroomgebiedbeheerplannen. Op 27 november
zijn de definitieve stroomgebiedbeheerplannen 2009–2015 met de Nota
van Antwoord door het kabinet vastgesteld.
 Verder is in 2009 de nationale wettelijke implementatie van de Europese
Kaderrichtlijn Mariene Strategie via het Waterbesluit voorbereid. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Europese kaderrichtlijn water
 ja
 
 
 OSPAR/Europese mariene strategie
 ja
 
 
 Inspectie VenW
 ja
 
 
 
 
 Meetbare gegevens
 Realiseren goede waterkwaliteit (in relatie tot KRW-normen)
 De indicator voor een goede waterkwaliteit is het oppervlak waterlichamen
(in hectaren) ten opzichte van het totaal oppervlak waterlichamen waarvan
de gemeten waarden (chemische en ecologische parameters) voldoen aan de geldende
normen van KRW en Mariene Strategie.
 
 Bron: KRW-portaal, 2009
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde 1990
 Peildatum
 Periode
 Planning Streefwaarde
 
 
 
 
 
 Realiseren goede waterkwaliteit
 
 Eems:
ca 70%
 Jaarlijks
 2015
 100%
 
 
 
 Maas: ca
60%
 
 
 
 
 
 
 Noordzee:
nvt
 
 
 
 
 
 
 Rijn: ca
80%
 
 
 
 
 
 
 Schelde:
ca 80%
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 De stijgende trend is het gevolg van het gevoerde waterkwaliteitsbeleid
in binnen- en buitenland. In de stroomgebiedbeheerplannen zijn maatregelen
opgenomen om de prestaties op goede waterkwaliteit verder te verbeteren.
 De waterkwaliteitsmetingen in de territoriale zee (binnen de 12-miles-zone)
zijn meegenomen bij de desbetreffende KRW-stroomgebieden. De Noordzee scoort
als gevolg van de gekozen beoordelingsmethodiek (1-mile-zone voor ecologie
en 12-miles-zone voor chemie) bijna volledig 100%.
 De figuur geeft het procentuele aantal metingen weer waarbij voldaan wordt
aan de norm. Dit is een weergave die niet direct overeen komt met KRW-systematiek
die waterkwaliteit per waterlichaam uitdrukt. Voor de langere termijn is het
streven om de indicator waterkwaliteit beter aan te laten sluiten op de KRW-systematiek.
In 2010 zal als onderdeel van de evaluatie van de indicator worden bezien
of bijstelling nodig is.
 Ongehinderd gebruik waterkwaliteit
 De indicator voor het ongehinderd gebruik van waterfuncties is het oppervlak
waterlichamen (in hectaren) t.o.v. het totaal oppervlak waterlichamen waarvan
de actuele waterkwaliteit voldoet aan de geldende normen die zijn gesteld
aan de bestemde gebruiksfuncties.
 
 Bron: Rijkswaterstaat MWTL, 2010
 NB: schelpdierwater wijkt af van grafiek in de begroting 2009 als gevolg
van een aanpassing in de toetssystematiek. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde 1990
 Peildatum
 Periode
 Planning Streefwaarde
 
 
 
 
 Ongehinderd gebruik waterfuncties
 Zwemwater: nb
 jaarlijks
 2015–2027
 100%
 
 
 
 Opp.water:
ca 100%
 
 
 
 
 
 
 Viswater:
ca 75%
 
 
 
 
 
 
 Schelpdierwater:
nb
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 In de stroomgebiedbeheerplannen zijn maatregelen opgenomen om de prestaties
op ongehinderd gebruik waterkwaliteit verder te verbeteren.
 In het kader van het verbeteren van de beleidsinformatie is een verbetertraject
gestart met betrekking tot de prestatie-informatie. De indicator ongehinderd
gebruik waterkwaliteit sluit niet altijd goed aan op de KRW-systematiek. Deze
indicator wordt in de begroting 2011 vervangen door een nieuwe indicator.
 Kengetallen Inspectie Verkeer en Waterstaat
 Onderstaande tabel geeft inzicht in het aantal toelatings- en continueringsactiviteiten
(het afgeven van vergunningen aan de eigen werken van Rijkswaterstaat) en
het aantal uitgevoerde/uit te voeren inspecties. De Inspectie verricht haar
activiteiten op basis van risicobeoordeling; er wordt naar gestreefd om 70%
van de inspecties uit te voeren op basis van risicoanalyse. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetallen
Inspectie Verkeer en Waterstaat
 2006
 2007
 2008
 Streefwaarde 2009
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 Toelating/continuering (aantal vergunningen)
 80
 187
 187
 130
 112
 
 
 Aantal inspecties
 15
 15
 15
 15
 12
 
 
 Percentage inspectie gebaseerd op risico analyse
 70%
 70%
 70%
 70%
 70%
 
 
 Uitvoering conform jaarplan
 90%
 90%
 90%
 90%
 90%
 
 
 
 
 Bron: Inspectie Verkeer en Waterstaat, 2009
 Toelichting
 Het aantal aanvragen voor vergunningen was in 2009 lager dan geraamd,
waardoor minder vergunningen zijn afgegeven.
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF) 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven waterkwaliteit op het Infrastructuurfonds (x 1 000)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 realisatie 2009
 
 
 11.02.05 Basispakket B&O waterbeheer
 105 068
 
 
 11.02.08 Groot variabel onderhoud waterbeheer
 12 191
 
 
 11.03.02 Realisatie Waterbeheer
 182 558
 
 
 11.05.03 Planstudie Waterbeheer
 1 612
 
 
 
 
 Overzicht afgeronde onderzoeken 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek
 Onderwerp
 OD
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
  
 
 
 
 
 
 Effectenonderzoek expost
 
 Evaluatie Waterschapswet
n.a.v. de Waterschapsveverkiezingen
 31.01
 2008
 2009
 TK 2008–2009,
31 986, nr. 1
 
 1
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 Proef Grootschalige Verwerking
Baggerspecie (GVB)
 31.04
 2004
 2009
 
 
 2
 
 
 
 
 Onderzoek naar de opzet en aansturing
van het programmabureau Hoogwaterbeschermingsprogramma
 31.02
 2008
 2009
 
 
 3
 
 
 
 
 Onderzoek naar de effectiviteit van
de subsidieregeling HWB- programma
 31.02
 2008
 2009
 
 
 3
 
 
 
 
 
 Toelichting
 1. In december 2007 is de Wet modernisering waterschapsbestel in werking
getreden. In november 2008 hebben de eerste waterschapsverkiezingen «nieuwe
stijl» plaatsgevonden. Om de effecten van de Wet modernisering waterschapsbestel
in beeld te brengen is een viertal evaluaties uitgevoerd. De drie andere evaluaties
zien op de waterschapsverkiezingen. Deze evaluaties zijn op 19 juni 2009
naar de Tweede Kamer verzonden.
 2. De evaluatie van de Proef Grootschalige Verwerking Baggerspecie is
in 2009 afgerond. Het rapport wordt in het voorjaar 2010 naar de Tweede Kamer
gezonden. De proef GVB laat zien dat verwerken tot bouwstof ruim tweemaal
duurder is dan bergen in Rijksbaggerdepots. Verwerken door de markt is dus –
voor zover technisch mogelijk – geen alternatief voor storten van ernstig
verontreinigde bagger in depots.
 3. De onderzoeken naar de opzet van het programmabureau en de effectiviteit
van het HWB-programma zijn samengebracht in één onderzoek. Dit
is afgerond. De aanbevelingen zijn gebruikt om te kijken wat en hoe er verbeterd
kan worden. Dit zal in het voorjaar 2010 gecommuniceerd worden aan de Tweede
Kamer in een brief waarin ook over de voortgang van het HWBP zal worden gecommuniceerd.
 32 Het bereiken van optimale veiligheid in of
als gevolg van mobiliteit
 Algemene doelstelling
 De veiligheid van personen op de weg en op het spoor, alsmede de sociale
veiligheid in het openbaar vervoer (OV), permanent verbeteren.
 Doelbereiking
 De doelstellingen uit de Nota Mobiliteit voor het maximum aantal verkeersdoden
zijn sindsdien aangescherpt tot 750 in 2010 en 500 in 2020.
 In 2009 was er sprake van 720 verkeersdoden, waarmee de dalende trend
zich heeft voortgezet.
 De daling in het aantal ziekenhuisgewonden in het verkeer blijft achter
bij die van het aantal doden. In 2008 was er sprake van een stijging van 5,4%
vergeleken met 2007.
 
 In 2009 is geen reiziger om het leven gekomen door een aan het spoorverkeer
gerelateerd ongeval. Het vijfjaargemiddelde van het aantal dodelijke slachtoffers
onder reizigers is sinds 1995 permanent onder de streefwaarde van het maximaal
aanvaardbare risico uit de Tweede Kadernota Railveiligheid. Het doel voor
2010 wordt op dit moment voor dit onderdeel gehaald.
 
 Op initiatief van de minister van BZK en in samenwerking met concessieverleners
(Minister VenW, provincies, stadsregio’s), vervoerders, vakbonden, politie
en OM is in 2009 een Taskforce veiliger OV opgestart (Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties – Taskforce: meer veiligheid
openbaar vervoer vraagt intensieve samenwerking alle partijen). De
Taskforce is er op gericht om de veiligheid van het personeel in het OV te
verbeteren. De Taskforce heeft een 16-tal maatregelen voorgesteld die de betrokken
partijen in de Taskforce gezamenlijk gaan uitvoeren.
 Maatschappelijke effecten
 De doelstellingen uit de Nota Mobiliteit voor het maximum aantal verkeersdoden
zijn sindsdien aangescherpt tot 750 in 2010 en 500 in 2020. Deze dalende trend
van het aantal verkeersdoden en dodelijke slachtoffers spoor heeft niet alleen
als effect dat het menselijk leed als gevolg van verkeersongevallen en spoorongevallen
is verminderd, maar ook dat de maatschappelijke kosten van verkeersonveiligheid
en spooronveiligheid zijn afgenomen.
 Daarnaast is uit de onderzoeksresultaten naar de Meerjarenvoorlichtingscampagene
verkeersveiligheid (MPCV) gebleken dat de gehanteerde campagneaanpak een gunstig
effect heeft op verkeersveiligheid in termen van kennis mentaliteits- en gedragsverbetering.
De houding van het algemene publiek is verbeterd sinds de start van de campagnes.
Aannemelijk is dat dit een positief effect heeft op het verminderen van het
aantal verkeersslachtoffers.
 
 De modernisering van de APK heeft door de aansluiting bij de technische
ontwikkeling van auto’s een positief effect op de verkeersveiligheid
en milieu. Daarnaast heeft de modernisering van de APK geleid tot een vermindering
van de administratieve lasten,
 Externe factoren
 De koers zoals aangegeven in het Strategisch plan verkeersveiligheid 2008–2020
(TK, 2007–2008, 29 398, nr. 120) is voortgezet.
 De verschillende decentrale overheden hebben hun bijdrage geleverd aan
de afgesproken doelstelling. Dit hebben zij gedaan door inspanningen te leveren
op het gebied van infrastructuur en educatie.
 De spoorsector heeft de eigen verantwoordelijkheid opgepakt.
 Deze heeft een bijdrage geleverd aan de afgesproken doelstellingen door
invulling te geven aan programma’s ter verbetering van de veiligheid.
Zo is een aantal maatregelen uitgevoerd in het kader van het STS-programma
(stoptonend sein) en programma Verbetering Veiligheid Overwegen die de veiligheid
hebben verhoogd. De personeelsveiligheid is verhoogd bijvoorbeeld doordat
onderhoud steeds vaker in buitendienststelling wordt uitgevoerd en er zijn
passende maatregelen getroffen waardoor het aantal personen dat onbevoegd
de spoorbaan betreedt, is teruggebracht.
 
 Mede naar aanleiding van een treinongeval in september 2009 bij Barendrecht
wordt een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd naar de STS-passages problematiek.
De uitkomsten van dit onderzoek kunnen aanleiding zijn voor een nadere beleidsafweging.
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
van de budgettaire gevolgen van beleid (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 32. Het bereiken van optimale
veiligheid in of als gevolg van mobiliteit
 
 Realisatie
 Begroting
 Verschil
 
 Slotwetmutaties
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 2009
 2009
 
 2009*
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 37 796
 
 
 46 552
 
 
 45 727
 
 
 56 339
 
 
 51 411
 
 
 4 928
 
 
 1
 
 
 3 182
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 37 832
 
 
 41 925
 
 
 48 256
 
 
 52 814
 
 
 55 771
 
 
 54 411
 
 
 1 360
 
 
 
 1 359
 
 
 
 
 32.01 Aantal verkeersslachtoffers op de weg
verminderen
 
 
 33 950
 
 
 40 396
 
 
 42 548
 
 
 46 716
 
 
 48 769
 
 
 48 850
 
 
 – 81
 
 
 
 1 109
 
 
 
 32.01.01 Algemene strategie- en beleidsontwikkeling
 1 007
 1 632
 1 692
 1 775
 1 621
 1 811
 – 190
 
 – 86
 
 
 32.01.02 Vereisten aan voertuig en technologie
 4 975
 2 966
 2 977
 3 103
 4 493
 4 609
 – 116
 
 – 205
 
 
 32.01.03 Gedragsbeïnvloeding
 27 968
 35 798
 24 036
 25 528
 23 657
 26 379
 – 2 722
 
 2
 
 1 400
 
 
 32.01.04 Aanpassingen aan weginfrastructuur
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 32.01.05 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 0
 0
 13 843
 16 310
 18 998
 16 051
 2 947
 
 3
 
 0
 
 
 
 32.02 Aantal verkeersslachtoffers op het spoor
verminderen
 
 
 440
 
 
 291
 
 
 5 529
 
 
 5 878
 
 6 803
 
 5 471
 
 
 1 332
 
 
 
 142
 
 
 
 32.02.01 Algemene strategie- en beleidsontwikkeling
 233
 176
 151
 150
 317
 201
 116
 
 4
 
 261
 
 
 32.02.02 Kadernota Railveiligheid «Veiligheid op de rails»
 207
 115
 153
 249
 249
 218
 31
 
 – 179
 
 
 32.02.03 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 0
 0
 5 225
 5 479
 6 237
 5 052
 1 185
 
 60
 
 
 
 32.03 Sociale veiligheid OV verbeteren
 
 
 3 442
 
 
 1 238
 
 
 179
 
 
 220
 
 199
 
 90
 
 
 109
 
 
 
 108
 
 
 
 32.03.01 Algemene strategie- en beleidsontwikkeling
 44
 193
 42
 123
 107
 27
 80
 
 5
 
 80
 
 
 32.03.02 Uitvoeren beleidskader sociale veiligheid
OV
 3 398
 1 045
 137
 97
 92
 63
 29
 
 28
 
 
 
 Van de totale uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Apparaatsuitgaven
 
 
 
 2 360
 
 
 2 396
 
 
 2 559
 
 
 2 992
 
 
 2 424
 
 
 568
 
 
 
 
 
 
 – Baten-lastendiensten
 
 
 
 951
 
 
 20 146
 
 
 22 799
 
 
 26 088
 
 
 22 116
 
 
 3 972
 
 
 
 
 
 
 – Restant
 
 
 
 38 614
 
 
 25 714
 
 
 27 456
 
 
 26 691
 
 
 29 871
 
 
 – 3 180
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 1 794
 
 
 3 906
 
 
 3 341
 
 
 1 318
 
 
 3 700
 
 
 – 2 382
 
 
 6
 
 
 – 2 382
 
 
 
 
 
 * Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor
toelichtingen op de verschillen in de bovenstaande kolom Slotwetmutaties 2009,
verwezen naar de slotwet HXII welke gelijktijdig met het jaarverslag aan de
Kamer is aangeboden.
 Financiële toelichting
 1. De hogere verplichtingen worden met name veroorzaakt door het aangaan
van meerjarige subsidieverplichtingen. Het betreft o.a. de volgende, niet
voorziene subsidies: Connekt Organisatie I&C drive, CBR Bromfietsexamens,
Connekt Dode hoekdetectie systeem.
 2. De lagere uitgaven worden veroorzaakt door een lagere subsidie aan
het CBR doordat betrokkenen de kosten van onderzoeken naar rijgeschiktheid
bij alcohol en drugs in principe zelf moeten betalen.
 3. De hogere uitgaven worden met name veroorzaakt door de structurele
oplossing van de tekorten IVW en door loon- en prijsbijstelling 2009.
 4. De hogere uitgaven worden veroorzaakt door de uitgaven i.v.m. de evaluatie
van de 2e kadernota railveiligheid.
 5. De hogere uitgaven zijn een gevolg van het duurder uitvallen van de
Personeelsmonitor, de Reizigersmonitor en de meting zwartrijden.
 6. De lagere ontvangsten zijn een gevolg van minder opgelegde bestuurlijke
boetes dan geraamd.
 32.01 Aantal verkeersslachtoffers op de weg verminderen
 Motivering
 Het maatschappelijk leed als gevolg van verkeersongevallen is groot. Daarnaast
zijn de maatschappelijke kosten (medische kosten, productieverlies, materiële
kosten en afhandelingskosten) die daarmee gemoeid zijn hoog.
 Doelbereiking
 In het voorbije kalenderjaar kwamen 720 mensen om in het Nederlandse verkeer.
Dit zijn er 30 minder dan een jaar eerder (een afname van 4 procent ten opzichte
van 2008). Uit de cijfers volgt dat er veel verschillen zijn tussen de verschillende
leeftijdscategorieën. Zo vielen in de leeftijdsgroep 30 tot 60 jaar veel
minder doden ten opzichte van 2008 (220 tegenover 280 een jaar eerder), terwijl
het aantal jongeren (18–24 jaar) dat omkwam in het verkeer juist toenam
van 107 naar 128. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Algemene strategie en beleidsvorming
 ja1
 
 
 Vereisten aan voertuig en technologie
 ja
 
 
 Gedragsbeïnvloeding
 ja2
 
 
 Aanpassingen aan weginfrastructuur
 ja3
 
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. In het kader van het project Fileproof is er een proef ter preventie
van ongevallen met vrachtauto’s uitgevoerd.
 2. Er is een besluit genomen over de invoering van het bromfietspraktijkexamen.
De invoering wordt voorzien voor 1 maart 2010. De pilot met de speekseltester
drugs is afgerond en geëvalueerd. De voorbereiding van de implementatie
van de Derde Europese rijbewijsrichtlijn is ter hand genomen. Er is voorlichting
geweest over de gevaren van deelname aan het verkeer bij gebruik van bepaalde
medicijnen. Het wetsontwerp alcoholslot is aan de Tweede Kamer aangeboden.
 3. VenW is verantwoordelijk voor een veilig hoofdwegennet; verantwoording
hiervoor vindt plaats in het Infrafonds. Het onderliggend wegennet is in beheer
bij provincies, gemeenten en waterschappen.
 Meetbare gegevens
 Algemene strategie- en beleidsontwikkeling
 De meetbare gegevens voor dit product zijn hieronder bij de overige producten
weergegeven. Aangezien de genoemde activiteiten gericht zijn op zowel vereisten
aan voertuigtechnologie, gedragsbeïnvloeding en aanpassingen aan weginfra,
zijn hiervoor geen aparte meetbare gegevens ontwikkeld.
 Vereisten aan voertuigtechnologie, Gedragsbeïnvloeding
en Aanpassingen aan weginfrastructuur
 Het beleid op het gebied van deze drie producten draagt bij aan het streven
naar een vermindering van het aantal verkeersdoden tot 750 en verkeersgewonden
tot 17 000 in 2010. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
 Basiswaarde 2002
 2005
 2006
 2007
 2008
 Streefwaarde 20091
 Realisatie 2009
 Streefwaarde 2010
 Streefwaarde 20204
 
 
 
 
 aantal verkeersdoden
 1 066
 817
 811
 791
 750
 790
 720
 750
 500
 
 
 aantal ziekenhuisgewonden
 18 420
 17 680
 16 750
 18 190
 
 17 173
 
 17 000
 12 250
 
 
 zkh-gew. nieuwe definitie2
 16 100
 16 200
 15 300
 16 700
 17 600
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 Bron: RWS/DVS
 1. De streefwaarden voor 2009 (790 respectievelijk 17 173) zijn berekend
door een lineaire interpolatie tussen het basisjaar 2002 (1 066, respectievelijk
18 380) en de doelstelling voor 2010 (750, respectievelijk 17 000).
 2. Voor het bepalen van het aantal ziekenhuisgewonden is ten opzichte
van het basisjaar een nieuwe berekeningsmethode ontwikkeld (zie Tweede Kamer,
Vergaderjaar 2006–2007, 29 398, nr. 48). Dit levert andere
waarden dan volgens de oude definitie. De doelstelling voor 2010 en 2020 moet
op deze nieuwe definitie worden aangepast. Er is daarom voor deze reeks geen
streefwaarde voor 2009 beschikbaar.
 3. Bij het ter perse gaan van deze verantwoording was het aantal ziekenhuisgewonden
2009 nog niet bekend.
 4. Voor de bepaling van de streefwaarde wordt verwezen naar de Nota mobiliteit
(http://www.verkeerenwaterstaat.nl/kennisplein/2/5/254511/NotaMobiliteitpdf_compleet
.pdf). De doelstellingen uit de Nota Mobiliteit voor het maximum
aantal verkeersdoden zijn aangescherpt tot 750 in 2010 en 500 in 2020 (TK
2007–2008, 29 398, nr. 120). Zie tevens het Jaarverslag over
2006, blz. 39.
 Toelichting
 De cijfers geven aan dat we op de goede weg zitten, de eerder aangescherpte
doelstelling voor 2010 van maximaal 750 doden is bereikt. Er is echter nog
een lange weg te gaan voordat de doelstelling voor 2020 is bereikt. Daarom
blijft inzet van alle betrokkenen nodig om de doelstelling van maximaal 500
verkeersdoden in 2020 te halen. Dit aan de hand van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid
en het bijhorende Actieprogrogramma.
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 De opgenomen indicatoren en kengetallen geven een beeld van de naleving
van wet- en regelgeving. De naleving komt onder andere tot uiting komt in
de overtredingspercentages. Een goede naleving van wet- en regelgeving is
essentieel voor de verbetering van de veiligheid. De risico’s liggen
zowel bij de chauffeur als bij het voertuig en de bedrijven. Daarom worden
de voertuigen fysiek langs de weg geïnspecteerd (besloten en ongeregeld
vervoer) en wordt er op de naleving van rij- en rusttijden (internationale
lijndiensten en transportinspecties) gecontroleerd. Bij de bedrijfsinspecties
worden organisatie, processen en naleving van wet- en regelgeving gecontroleerd
(bedrijfsinspecties). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal/indicator
naleving busvervoer
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
  
 
 
 
 
 Aantal busvervoerders
 987
 977
 879
 894
 862
 
 
 
 Aantal ingetrokken vergunningen Collectief vervoer
 0
 0
 0
 0
 1
 
 
 
 Aantal overtredingen
 586
 383
 459
 755
 795
 
 
 
 Aantal staandehoudingen besloten en ongeregeld vervoer
 1 095
 1 165
 1 988
 2 499
 2 138
 
 
 
 Overtredingspercentage besloten en ongeregeld vervoer
 19%
 20%
 19,90%
 26,60%
 23,4%
 
 
 
 Aantal staandehoudingen internationale lijndiensten
 169
 150
 154
 144
 286
 
 1
 
 
 
 Overtredingspercentage internationale lijndiensten
 22%
 14%
 14,90%
 26,30%
 20%
 
 
 
 Aantal staandehoudingen pendelvervoer
 526
 513
 288
 360
 163
 
 
 
 Overtredingspercentage pendelvervoer
 33%
 10%
 13,80%
 14,10%
 18%
 
 1
 
 
 
 Aantal bedrijfsinspecties
 222
 480
 421
 300
 323
 
 
 
 
 
 Bron: Inspectie Verkeer en Waterstaat, 2010
 Toelichting
 1. In 2009 zijn er meer staandehoudingen internationale lijndiensten geweest,
en daardoor minder staandehoudingen in het pendelvervoer. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetallen
naleving goederenvervoer
 2005
 2006
 2007
 2008
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 Overtredingspercentage algemeen
 19,00%
 21,10%
 24,30%
 28,90%
 25,5%
 
 
 Overtredingspercentage bedrijfsonderzoeken
 63,90%
 63,60%
 39,20%
 51,80%
 24,5%
 
 
 Aantal transportinspecties gevaarlijke stoffen
 1 502
 1 695
 3 987
 3 537
 2 634
 
 
 Overtredingspercentage gevaarlijke stoffen
 26,80%
 31,00%
 21,50%
 19,10%
 19,3%
 
 
 Overtredingspercentage overbelading
 40,70%
 41,80%
 53,40%
 42,90%
 38,1%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestatie
indicatoren naleving goederenvervoer
 2005
 2006
 2007
 2008
 Streefcijfer begroting 2009
 Realisatie
2009
  
 
 
 
 
 Aantal bedrijfsinspecties
 532
 379
 714
 371
 1 200
 1 806
 
 1
 
 
 
 Aantal transportinspecties
 22 347
 24 013
 19 245
 19 546
 18 300
 15 990
 
 
 
 Aantal gewogen voertuigen
 588
 771
 614
 2 095
 460
 2 574
 
 2
 
 
 
 
 
 Bron: Inspectie Verkeer en Waterstaat, 2010
 Toelichting
 1. In 2009 zijn bedrijfsinspecties een belangrijk speerpunt geweest, waardoor
er meer inspecties zijn verricht dan gepland, wat van invloed is geweest op
het lagere overtredingspercentage.
 2. Deze afwijking wordt veroorzaakt doordat de (interne) raming voor 2009
voor deze activiteit na vaststelling van de cijfers (voor de ontwerpbegroting)
naar boven is bijgesteld. Omdat gebruik is gemaakt van digitale inspectiemethoden
(o.a. weigh in motion) zijn de activiteiten van de Inspectie
geïntensiveerd, hetgeen heeft geleid tot een hogere realisatie over zowel
2008 als 2009.
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing Brede Doeluitkering (BDU)
 Voor het verwezenlijken van deze doelstelling wordt een bijdrage verstrekt
middels de Brede Doeluitkering Verkeer en Vervoer (BDU) op artikelonderdeel
39.02.
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF)
 De veiligheidscomponent is geïntegreerd in de reguliere aanleg en
beheer en onderhoud budgetten. 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven op het Infrastructuurfonds (X 1 000)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 realisatie 2009
 
 
 12 Hoofdwegen
 2 908 606
 
 
 
 
 32.02 Aantal verkeersslachtoffers op het spoor verminderen
 Motivering
 De veiligheid op het spoor permanent verbeteren, conform de uitwerking
in de Kadernota «Veiligheid op de Rails», zijnde de tweede kadernota
voor de veiligheid van het railvervoer in Nederland (2004) (Tweede Kamer 2004–2005,
29 893, nrs. 1 en 2). Hierbij moet altijd de afweging worden gemaakt
van de effectiviteit en de haalbaarheid van de maatregelen in relatie tot
de kosten. Het doel is het maatschappelijk leed, maatschappelijke kosten en
vertragingen terugdringen.
 Doelbereiking
 In 2009 is geen reiziger om het leven gekomen door een aan het spoorverkeer
gerelateerd ongeval. Het vijfjaargemiddelde van het aantal dodelijke slachtoffers
onder reizigers is sinds 1995 permanent onder de streefwaarde van het maximaal
aanvaardbare risico uit de Tweede Kadernota Railveiligheid (http://www.verkeerenwaterstaat.nl/Images/TweedeKadernota Veiligheid
reader (08-11-2004)_tcm195-166276.pdf). Het doel voor 2010 wordt
op dit moment voor dit onderdeel gehaald.
 Het vijfjaarsgemiddelde van het aantal dodelijke slachtoffers onder personeel
ligt onder de streefwaarde van 1 dodelijk slachtoffer op 10 000 werknemers.
 
 In 2009 is één machinist om het leven gekomen bij een botsing
tussen twee goederentreinen. Mede naar aanleiding van dit ongeval is door
VenW opdracht gegeven een onafhankelijk onderzoek uit te voeren om te bezien
of de veiligheid verbeterd kan worden.
 
 De overwegveiligheid is sinds 1995 aanzienlijk verbeterd en de daling
van het aantal overwegdoden heeft zich in 2009 doorgezet en ligt ruim onder
de norm van 24 dodelijke slachtoffers.
 
 Het aantal slachtoffers onder personen die onbevoegd het spoor betreden
fluctueert jaarlijks en bevindt zich in 2009 boven de oorspronkelijke streefwaarde.
Er zijn diverse maatregelen genomen om het onbevoegd betreden
van de spoorbaan zo veel mogelijk te voorkomen, zoals afscherming van het
spoor, het geven van voorlichting aan risicogroepen en het intensiveren van
toezicht.
 
 Het aantal gewonde reizigers bevindt zich in 2009 boven de streefwaarde.
Vergelijking van Europese cijfers laat wel zien dat het risico om gewond te
raken als reiziger relatief laag is in Nederland. Daarbij past de kanttekening
dat de registratie van gewonde reizigers onbetrouwbaar is.
 
 De cijfers voor 2009 zijn tentatief. Definitieve cijfers worden in de
trendanalyse 2009 opgenomen die medio mei 2010 verschijnt. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Algemene strategie en beleidsontwikkeling
 ja
 
 
 Kadernota railveiligheid «veiligheid op rails»
 ja1
 
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. 
 a) Begin 2009 is gestart met de evaluatie van deze Tweede Kadernota. Deze
evaluatie is eind 2009 in concept gereedgekomen en wordt naar verwachting
vóór de zomer 2010 aan de Tweede Kamer aangeboden. De evaluatie
laat ten aanzien van doelbereik overall een positief beeld zien. Dit sluit
aan bij het beeld uit andere analyses, zoals de jaarlijkse trendanalyse die
door de IVW wordt opgesteld en de evaluatie van de spoorwetgeving. De meeste
doelstellingen uit de Tweede Kadernota Railveiligheid zijn bereikt en de meeste
indicatoren laten een positieve of neutrale trend zien. In het verlengde van
de evaluatie is in 2009 gestart met het opstellen van de Derde Kadernota Railveiligheid.
De uitvoering van het plan van aanpak STS (stoptonend sein) kent een uitloop
naar 2010. Over de voortgang van de inbouw van het treinbeïnvloedingssysteem
in zowel treinen als infrastructuur is de Tweede Kamer geïnformeerd (aanpak
passages stoptonend sein, TK 2008–2009, 29 893, nr. 88).
 b) Wat betreft railtunnel veiligheid is op 8 juli 2005 is de «Beleidsnota
Tunnelveiligheid, deel B, Veiligheidseisen» (http://www.rijkswaterstaat.nl/images/BeleidsnotaTunnelveiligheid
deelB_tcm174-275689.pdf) naar uw Kamer gestuurd. In opdracht van
de minister van VenW, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister
van VROM zijn vervolgens de veiligheidseisen voor treintunnels nader onderzocht.
Dit heeft geresulteerd in het rapport «Veiligheidseisen voor treintunnels –
Matchen van Europese TSI en nationale praktijk» (januari 2008). In dit
rapport worden zowel de aan nieuwe treintunnels te stellen eisen behandeld
als de verbetering van de brandveiligheid van bestaande treintunnels. Mede
op basis van dit rapport wordt momenteel onderzocht door de ministeries van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, van VROM en van Verkeer en Waterstaat
hoe deze veiligheidseisen op de meest effectieve wijze vastgelegd kunnen worden
in wet- en regelgeving en/of in brancherichtlijnen. Op dit moment vindt een
actualisatie plaats van de Veiligheidseisen Spoortunnels 2008 (het VEST).
 c) Over de voortgang van de HSL-Zuid, waaronder de implementatie van ERTMS
(ERTMS –
The Official Website), wordt de Kamer halfjaarlijks bij de voortgangsrapportage
in het kader van de controleprocedure Grote Projecten geïnformeerd. ERTMS
level 1 (ERTMS – What is ERTMS – Levels)
is in 2009 ook op de Havenspoorlijn ingeschakeld (ERTMS).
 d) In 2009 is een maatschappelijke kosten/baten-analyse (MKBA) over de
landelijke implementatie van ERTMS uitgevoerd. Doel hiervan is om duidelijkheid
te krijgen over de gewenste implementatiestrategie en over een verantwoord
subsidieniveau voor de materieelombouw door de vervoerders. Verschillende
scenario’s zijn hiervoor opgesteld, beoordeeld en doorgerekend op zowel
publieke als private kosten en baten. Deze MKBA zal begin 2010 naar de Tweede
Kamer worden verstuurd.
 Meetbare gegevens
 Algemene strategie- en beleidsontwikkeling
 De meetbare gegevens voor dit product zijn hieronder bij product Railveiligheid
weergegeven. Aangezien de genoemde activiteiten hierop zijn gericht, zijn
hiervoor geen aparte meetbare gegevens ontwikkeld.
 Railveiligheid
 Met deze prestatie-indicatoren wordt inzicht gegeven in de veiligheidsnormering
zoals deze in 2002 is bepaald en de feitelijke ontwikkeling isindsdien. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Spoorveiligheid
 Basiswaarde 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009*
 Risiconorm
 
 
 
 
 
 Indicatoren dodelijke
slachtoffers spoor
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reizigers
 1
 0
 2
 0
 1
 0
 1
 0
 1,5
dodelijke slachtoffers per 10 miljard reizigerskilometers
 
 
 Personeel (baanwerkers, rangeerders)
 1
 2
 2
 0
 1
 0
 0
 1
 1 dodelijk slachtoffer op 10 000 werknemers
 
 
 Overweggebruikers
 17
 28
 17
 18
 12
 19
 18
 13
 maximaal 24 dodelijke slachtoffers in 2010
 
 
 Onbevoegden op het spoor
 4
 7
 3
 7
 2
 1
 1
 0
 maximaal 1,5 dodelijke slachtoffers per jaar
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator – gewonden
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reizigers
 87
 
 
 
 182
 85
 62
 1991
 51 gewonden per jaar (5-jarig gemiddelde)
 
 
 
 
 Bron: IVW – Trendanalyse
 * De gepresenteerde cijfers voor 2009 betreffen voorlopige cijfers.
 
 1 In 2009 zijn voor het eerst ook de gegevens van NS Nazorg
in MISOS opgenomen. De ogenschijnlijk grote stijging komt dus vooral door
verbeterde registratie. MISOS staat voor Management Informatiesysteem Onregelmatigheden
Spoorwegveiligheid en is in beheer bij de IVW.
 Toelichting
 De (voorlopige) cijfers laten een positief of neutraal beeld zien ten
aanzien van de veiligheidstrends. Definitieve cijfers worden in de Trendanalyse
2009 opgenomen. Deze Trendanalyse verschijnt naar verwachting medio mei 2010.
Een nadere toelichting op het doelbereik is onderdeel van de evaluatie van
de Tweede Kadernota Railveiligheid.
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF)
 Het AKI-programma op artikel 13 Spoorwegen van IF wordt ingezet voor de
verbetering van de beveiliging van overwegen.
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven op het Infrastructuurfonds (x € 1 mln)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 realisatie 2009
 
 
 Art. 13 Automatische Knipperlicht Instalatie
 23
 
 
 
 
 32.03 Sociale veiligheid openbaar vervoer verbeteren
 Motivering
 Sociale veiligheid is onderdeel van het kabinetsbeleid om de veiligheid
in de samenleving te verbeteren. Het is zowel voor reizigers en personeel
belangrijk. Gestreefd wordt naar een verbetering van het veiligheidsgevoel
en naar een vermindering van het aantal incidenten in en rond het openbaar
vervoer.
 Doelbereiking
 Op initiatief van de minister van BZK en in samenwerking met concessieverleners
(Minister VenW, provincies, stadsregio’s), vervoerders, vakbonden, politie
en OM, is in 2009 een Taskforce veiliger OV opgestart (Ministerie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties – Taskforce: meer veiligheid
openbaar vervoer vraagt intensieve samenwerking alle partijen). De
Taskforce is er op gericht om de veiligheid van het personeel in het OV te
verbeteren. De Taskforce heeft een 16 tal maatregelen voorgesteld die de betrokken
partijen in de Taskforce gezamenlijk gaan uitvoeren. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Agemene strategie en beleidsontwikkeling
 ja
 
 
 Uitvoeren beleidskader Sociale Veiligheid OV (SVOV)
 ja
 
 
 
 
 Toelichting
 In 2009 is naast het reguliere programma invulling gegeven aan de Taskforce
sociale veiligheid (Sociale veiligheid – Ministerie van Verkeer en Waterstaat). Door VenW worden een tweetal onderdelen uit dit programma getrokken.
Strafbaarstelling van het reisverbod is via een wijzigingsvoorstel van Wet
Personenvervoer 2000 in procedure gebracht. In werking treding van de wijzing
wordt eind 2010 voorzien. Overige voorstellen, zoals verruiming BOA bevoegdheden
(buitengewoon opsporingsambtenaar) zijn in onderzoek genomen.
 Meetbare gegevens
 Algemene strategie- en beleidsontwikkeling
 De meetbare gegevens voor dit product zijn hieronder bij product Uitvoeren
beleidskader Sociale Veiligheid OV weergegeven. Aangezien de genoemde activiteiten
hierop zijn gericht, zijn hiervoor geen aparte meetbare gegevens ontwikkeld.
 Uitvoeren beleidskader Sociale Veiligheid OV
 De verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van maatregelen voor sociale
veiligheid ligt bij de decentrale overheden en vervoerders. VenW heeft hiervoor
geen directe verantwoordelijkheid. Vandaar dat sprake is van kengetallen.
VenW en de decentrale overheden hebben afgesproken een streefcijfer voor klantwaardering
van 7,5 te hanteren.
 Decentrale overheden verantwoorden naar provinciale staten en algemene
besturen van stadsregio’s hoe zij de middelen hiervoor inzetten en welke
prestatie-indicatoren zij hanteren. De afspraken tussen de decentrale overheden
en vervoerders worden in concessies neergelegd, met name voor onveiligheid.
 Er zijn geen streefcijfers voor personeel, omdat VenW niet treedt in de
relatie werkgever-werknemer. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetallen
Sociale veiligheid in het stads- en streekvervoer1
 
 
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 Streefwaarde
 
 
 Waardering veiligheidsgevoel in het voertuig als rapportcijfer
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Reizigers
 7,6
 7,8
 7,8
 7,9
 7,9*
 7,5
 
 
 – Personeel2
 6,5
 6,3
 nb
 6,3
 nb
 
 
 
 Onveiligheidsincidenten in en rond het OV in %
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Reizigers3
 25
 25
 23
 23
 24*
 
 
 
 – Personeel4
 56
 65
 nb
 69
 nb
 
 
 
 
 
 * Ten tijde van het opstellen van het jaarverslag, waren de definitieve
cijfers nog niet bekend. Dit betreffen dan ook voorlopige cijfers.
 Bron 2009: KpVV Reizigersmonitor
 
 
 1 Alle gegevens in de tabel hebben betrekking op het stads-
en streekvervoer.
 
 2 Dit cijfer betreft het veiligheidsgevoel van het personeel
zowel in als rond het voertuig.
 
 3 Dit is het gemiddelde van de bus-, tram-, metro- en (per
2004) regionale trein reizigers, die ooggetuige en/of slachtoffer zijn geweest
van één of meerdere incidenten. Percentage per modaliteit is
in 2008: bus 19%, tram 26%, metro 27% en regionale trein
19%.
 
 4 Dit is het percentage van het personeel dat één
of meerdere keren slachtoffer is geweest van een incident.
 Toelichting
 Voor personeel in stads- en streekvervoer geldt dat, doordat vervoerders
tweejaarlijks meten, er geen nieuwe landelijke cijfers over 2009 voor het
personeel zijn. Uit de cijfers blijkt dat de waardering veiligheidsgevoel
door de reizigers in 2009 gelijk is gebleven en het percentage onveiligheidsincidenten
1% is toegenomen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 
 
 Sociale veiligheid NS
 
 
 
 
 
 
 
 
 Klantoordeel veiligheid reizigers
 71
 74
 76
 78
 78
 
 
 Reizigers die slchtoffer/ooggetuige zijn geweest van tenminste één
incident
 29
 29
 28
 26
 24
 
 
 Percentage NSR-medewerkers dat haar/zijn gevoel van veiligheid
overdag in de werkomgeving met een 7 of hoger beoordeelt
 89
 88
 91
 niet gemeten1
 *
 
 
 Percentage NSR-medewerkers dat haar/zijn gevoel van veiligheid ’s avonds
in de werkomgeving met een 7 of hoger beoordeelt
 45
 55
 63
 niet gemeten1
 *
 
 
 Percentage NSR-medewerkers dat één of meerdere incidenten
heeft meegemaakt
 23
 21
 19
 20
 20
 
 
 
 
 Bron: NS
 * Het medewerkersbetrokkenheidsonderzoek (MBO), waarop de gegevens van
het medewerkersoordeel gebaseerd zijn, zijn niet op tijd beschikbaar voor
publicatie in dit jaarverslag. De resultaten zijn waarschijnlijk eind april
2010 bekend.
 
 1 Wordt niet jaarlijks door NS gemeten. NS houdt gemiddeld
een keer per 2 jaar een enquête onder medewerkers. Sociale veiligheid
is een van de onderwerpen die aan bod komen.
 Toelichting
 In het Vervoerplan van NS wordt voor de sociale veiligheid, net als voor
diverse andere zorggebieden, het klantoordeel gebruikt.
 Het klantoordeel is het gewogen gemiddelde van de klantoordelen overdag
en ’s avonds in de trein en overdag en ’s avonds op
stations.
 Overzicht afgeronde onderzoeken 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek onderwerp
 Operationeel doel
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
  
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 Aantal verkeersslachtoffers
op het spoor verminderen (cf. uitgangspunten Tweede Kadernota Railveiligheid)
 32.02
 2009
 2010
 
 
 
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 
 Meerjarenvoorlichtingscampagne
verkeersveiligheid (MPCV)
 32.01
 jaarlijkse monitoring
 
 Thuiskomen in 2008. Overzicht monitoringsresultaten
verkeersveiligheidscampagnes 2003–2008. www.rijkswaterstaat.nl December
2009 # DVS1209KL023
 
 1
 
 
 
 
 Modernisering APK (art. 71 t/m 91 WVW 1994)
 32.01
 2009
 2009
 TK 2008–2009, XII 31 700, nr. 54RDW
 
 2
 
 
 
 
 Kentekening brom- en snorfietsen
 32.01
 sept.
2009
 mrt-10
 
 
 
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 
 Klantenbarometer
CVOV; Personeelsmonitor SVOV; Incidentenregistratiemethode SV en OV bedrijven
 32.03
 jaarlijkse monitoring
 
 KC SV&M –
Homehttp://kpvsove.vm123.remotion. nl/files_content/kennisbank/ Reizigersmonitor
2008 eBook.pdfhttp://kpvsove.vm123.remotion. nl/files_content/kennisbank/Personeelsmonitor
totaal 2008 eBook.pdf
 
 
 
 
 Spoorveiligheid
personen
 32.02
 jaarlijkse monitoring
 
 
 http://www.ivw.nl/Images/Trendanalyse 2008_tcm247-248294.pdf
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Uit de onderzoeksresultaten in deze rapportage blijkt dat de sinds
2003 in het MPCV-kader gehanteerde campagneaanpak een gunstige invloed heeft
op de verkeersveiligheid, in termen van kennis-, mentaliteits- en gedragsverbetering.
Het lijkt aannemelijk dat dit ook een bijdrage levert aan de beoogde vermindering
van het aantal slachtoffers. De houding van het algemene publiek is verbeterd
sinds de start van de campagnes. Het gemeten niveau van het zelf gerapporteerd
en waargenomen gedrag is in 2008 in de meeste gevallen gestabiliseerd of verder
verbeterd. Het eerstvolgende monitoringsrapport zal 2 jaren omvatten, 2009
en 2010.
 2. De modernisering van de APK heeft een positieve uitwerking op de verkeersveiligheid
en het milieu. Dat komt omdat de APK (RDW,www.apk.nl) nu aansluit bij de technische ontwikkelingen van auto’s. Daarnaast heeft de modernisering van de APK geleid tot een reductie
van administratieve lasten.
 33 Veiligheid gericht op de beheersing van veiligheidsrisico’s
 Algemene doelstelling
 Het verkleinen van veiligheidsrisico’s.
 Doelbereiking
 In juli 2009 is de geactualiseerde internationale regelgeving voor het
vervoer van gevaarlijke stoffen geïmplementeerd. Hiervoor zijn de technische
voorschriften voor het vervoer van gevaarlijke stoffen aangepast. Conform
de in VN-verband vastgestelde teksten en conform de vigerende EU Kaderrichtlijn
voor het vervoer van gevaarlijke stoffen.
 
 In 2009 zijn de ontwerpen voor de Basisnet Weg en Water vastgesteld. De
daaruit voortvloeiende veiligheidszones en vervoershoeveelheden zijn vastgelegd
in de Circulaire Risiconormering Vervoer Gevaarlijke Stoffen. Gemeenten dienen in hun ruimtelijke besluiten vanaf 1/1/2010 hiermee
rekening te houden.
 
 In 2009 heeft een aanpassing plaatsgevonden van de bestaande toolkit voor
havenbeveiliging. Aanleiding waren enkele verbeterpunten als geconstateerd
gedurende een tweetal EU inspecties, alsmede bevordering van de gebruiksvriendelijkheid.
 
 Inzake de landinwaarts gelegen havens met al dan niet incidenteel zeescheepvaartverkeer
is gestart met het implementatietraject voor de havens die onder de EU security
regelgeving vallen, waarbij VenW de betrokken gemeentes ondersteunt bij de
implementatie van de regelgeving.
 
 In nauwe samenwerking met de ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie
is invulling gegeven aan het preventieve «draaiboek piraterij».
Voorts is geparticipeerd in de (onder leiding van Buitenlandse Zaken) tot
stand gekomen interdepartementale «Leidraad afhandeling kapingen».
 
 In 2009 is een wezenlijke bijdrage geleverd aan het Europese programma
voor de bescherming van Vitale Infrastructuur (EPCIP) voor wat betreft de
transportsectoren.
 
 Het definitieve eindrapport van de Internationale Burgerluchtvaart Organisatie
(ICAO) over de internationale veiligheidsafspraken in de nationale wet- en
regelgeving in het Koninkrijk der Nederlanden is in mei 2009 aan de Kamer
gestuurd (Kamerstuk 2008–2009, 24 804, nr. 66). Het eindrapport
bevestigt dat in Nederland een goed georganiseerd luchtvaartveiligheidssysteem
bestaat, mits het naar aanleiding van de audit en door ICAO goedgekeurde verbeterplan
(Corrective Action Plan) wordt uitgevoerd. De uitvoering van deze verbeteracties
zijn opgestart en afronding is voorzien voor eind 2010.
 Maatschappelijke effecten
 Het ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft zich ingezet voor een vervoer
van gevaarlijke stoffen die aan de veiligheidsvoorschriften voldeed die hiervoor
in internationaal verband zijn overeengekomen.
 Het gevoerde beleid heeft bijgedragen aan het voorkomen van maatschappelijke
en economisch schade door het optimaliseren van de beveiliging van zeescheepvaart
en havens tegen moedwillige verstoring.
 De inzet bleef om aan de aan de internationale veiligheidseisen van de
ICAO en de EU te voldoen, met als doel onderdeel te zijn en te blijven van
het internationale luchtvaartsysteem en daarmee via de lucht ontsloten te
zijn. Een hoog veiligheidsniveau kan namelijk de internationale concurrentiepositie van de Nederlandse luchthavens en luchtvaartmaatschappijen
positief beïnvloeden.
 Externe factoren
 Na de aanbieding van de ontwerpen voor de Basisnetten Weg en Water in
december 2008 aan de Tweede Kamer, is met alle betrokken partijen intensief
doorgewerkt aan een ontwerp voor het Basisnet Spoor. Het vinden van het beoogde
evenwicht tussen vervoer van gevaarlijke stoffen, ruimtelijke ontwikkelingen
en veiligheid is voor het spoorvervoer een zeer gecompliceerd proces gebleken.
Van alle betrokken partijen wordt hierbij het uiterste gevraagd. Op basis
van een bestuurlijk overleg dat hierover in december 2009 heeft plaatsgevonden,
is de verwachting dat de kaders voor het ontwerp in februari 2010 aan de Tweede
Kamer kunnen worden aangeboden.
 
 Op het gebied van transportbeveiliging blijft een publiek-private insteek
het uitgangspunt. Alleen op dergelijke wijze is het mogelijk op efficiënte
wijze de expertise van de sector in te brengen, safety en security tot kwaliteitskenmerk
te maken, administratieve lasten te beperken, draagvlak te creëren en
innovatieve oplossingen te ontwikkelen.
 
 Samenwerking tussen overheden en met het bedrijfsleven ieder vanuit zijn
eigen verantwoordelijkheid, alsmede breed gedragen en realistische doelen
zijn voor transportveiligheid en -beveiliging essentiële succesfactoren.
Alleen op dergelijke wijze is het mogelijk op efficiënte wijze de expertise
van de sector in te brengen, safety en security tot kwaliteitskenmerken te
maken, administratieve lasten te beperken en innovatieve oplossingen te ontwikkelen.
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
van de budgettaire gevolgen van beleid (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 33. Veiligheid gericht op de beheersing
van veiligheidsrisico’s
 
 Realisatie
 Begroting
 Verschil
 
 Slotwetmutaties
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 2009
 2009
 
 2009*
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 14 679
 
 
 53 505
 
 
 50 332
 
 
 54 706
 
 
 46  147
 
 
 8 559
 
 
 1
 
 
 – 267
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 20 605
 
 
 19 231
 
 
 39 300
 
 
 54 083
 
 
 56 816
 
 
 47 747
 
 
 9 069
 
 
 
 – 1 011
 
 
 
 
 33.01 Externe veiligheid
 
 
 8 066
 
 
 6 898
 
 
 12 638
 
 
 9 307
 
 
 9 112
 
 
 7 847
 
 
 1 265
 
 
 
 – 1 172
 
 
 
 33.01.01 Verbeteren veiligheid vervoer gevaarlijke stoffen
 2 072
 4 882
 5 934
 4 791
 5 659
 3 572
 2 087
 
 2
 
 139
 
 
 33.01.02 Externe veiligheid luchthavens
 1 747
 893
 540
 427
 344
 393
 – 49
 
 – 42
 
 
 33.01.03 Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol
 4 247
 1 123
 3 209
 1 011
 79
 1 320
 – 1 241
 
 3
 
 – 1 269
 
 
 33.01.04 IVW-domein goederenvervoer
 
 
 2 955
 3 078
 3 030
 2 562
 468
 
 0
 
 
 
 33.02 Veiligheid goederenvervoer scheepvaart
 
 
 6 851
 
 
 5 434
 
 
 18 881
 
 
 19 228
 
 
 17 901
 
 
 16 682
 
 
 1 219
 
 
 
 – 252
 
 
 
 33.02.01 Verbeteren veiligheid zeevaart
 4 003
 3 899
 3 878
 3 823
 1 276
 2 163
 – 887
 
 – 150
 
 
 33.02.02 Verbeteren veiligheid zeehavens
 861
 745
 560
 540
 563
 892
 – 329
 
 – 73
 
 
 33.02.03 Verbeteren veiligheid binnenwateren
 1 571
 372
 345
 341
 383
 614
 – 231
 
 – 64
 
 
 33.02.04 IMO (HGIS)
 416
 418
 418
 400
 327
 416
 – 89
 
 – 2
 
 
 33.02.05 IVW-domein binnenvaart, koopvaardij en visserij
 
 
 13 680
 14 124
 15 352
 12 597
 2 755
 
 4
 
 37
 
 
 
 33.03 Veiligheid luchtvaart
 
 
 4 548
 
 
 6 227
 
 
 5 642
 
 
 24 410
 
 
 29 133
 
 
 22 427
 
 
 6 706
 
 
 
 514
 
 
 
 33.03.01 Verbetering veiligheid luchtvaart
 3 135
 3 476
 3 179
 4 079
 2 307
 1 619
 688
 
 54
 
 
 33.03.02 ICAO en EASA (HGIS)
 906
 1 685
 1 043
 1 338
 1 210
 1 365
 – 155
 
 0
 
 
 33.03.03 Internationaal
 507
 1 066
 1 420
 915
 452
 4 250
 – 3 798
 
 5
 
 23
 
 
 33.03.04 IVW-domein luchthavens/luchtruim, luchtvaartoperationele-
en luchtvaarttechnische bedrijven
 
 
 17 068
 18 078
 21 764
 15 193
 6 571
 
 6
 
 437
 
 
 33.03.05 Luchtvaartveiligheid BES
 
 
 
 
 3 400
 0
 
 3 400
 
 
 7
 
 0
 
 
 33.03.06 Galileo Supervisory Authority
 
 
 
 
 0
 0
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 33.04 Bescherming tegen moedwillige verstoring
 
 
 1 140
 
 
 672
 
 
 2 139
 
 
 1 138
 
 
 670
 
 
 791
 
 
 – 121
 
 
 
 – 101
 
 
 
 33.04.01 Beveiliging scheepvaart en zeehavens
 761
 343
 443
 500
 328
 449
 – 121
 
 – 87
 
 
 33.04.02 Beveiliging luchtvaart
 319
 274
 397
 260
 256
 278
 – 22
 
 – 33
 
 
 33.04.03 Beveiliging infrastructuur hoofdwegen
 60
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 33.04.04 Beveiliging infrastructuur spoorwegen
 0
 55
 99
 78
 86
 64
 22
 
 19
 
 
 33.04.05 Beveiliging openbaar vervoer
 
 
 1 200
 300
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 
 Van de totale uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Apparaatsuitgaven
 
 
 
 6 100
 
 
 5 052
 
 
 4 774
 
 
 4 389
 
 
 5 737
 
 
 – 1 348
 
 
 
 
 
 
 – Baten-lastendiensten
 
 
 
 799
 
 
 37 215
 
 
 39 508
 
 
 45 660
 
 
 31 436
 
 
 14 224
 
 
 
 
 
 
 – Restant
 
 
 
 12 332
 
 
 14 101
 
 
 9 801
 
 
 6 767
 
 
 10 574
 
 
 – 3 807
 
 
 
 
 
 
 33.09 Ontvangsten
 
 
 
 873
 
 
 122
 
 
 122
 
 
 122
 
 
 0
 
 
 122
 
 
 8
 
 
 0
 
 
 
 
 
 * Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor
toelichtingen op de verschillen in de bovenstaande kolom Slotwetmutaties 2009,
verwezen naar de slotwet HXII welke gelijktijdig met het jaarverslag aan de
Kamer is aangeboden.
 Financiële toelichting
 1. De hogere verplichtingenrealisatie hangt voornamelijk samen met de
hogere realisatie van Verbeteren veiligheid vervoer gevaarlijke stoffen (zie
toelichting 2), de lagere realisatie op Aankoop LIB veiligheidssloopzones
Schiphol (zie toelichting 3), een lagere realisatie bij Verbeteren veiligheid
zeevaart, zeehavens en binnenwateren, de hogere realisatie op het IVW-domein
binnenvaart, koopvaardij en visserij (zie toelichting 4), de lagere realisatie
op Internationaal (zie toelichting 5), de hogere realisatie op het IVW-domein
luchthavens/luchtruim, luchtvaartoperationele- en luchtvaarttechnische bedrijven
(zie toelichting 6) en de hogere realisatie op Luchtvaartveiligheid BES (zie
toelichting 7).
 2. De hogere uitgaven worden met name veroorzaakt door extra uitgaven
als gevolg van vertraging van activiteiten gerelateerd aan het basisnet Spoor en extra maatregelen bij IVW en ProRail in het kader van externe
veiligheid. De vertraging in het basisnet Spooor heeft geleid tot extra uitgaven,
o.a. extra advies/onderzoek. De budgetten voor het DOEV (directeuren overleg
externe veiligheid) worden beheerd door VROM. In het interdepartementale directeuren
overleg externe veiligheid wordt beslist hoe de budgetten over de verschillende
Ministeries worden verdeeld en voor welke activiteiten. Een gedeelte van de
budgetten is ingezet bij IVW en ProRail ter bevordering van de externe veiligheid
Vervoer Gevaarlijke stoffen.
 3. In 2009 zijn geen woningen binnen de veiligheidssloopzone aangekocht.
Als gevolg van de motie Hofstra (Kamerstuk 2001–2002, 27 603, nr. 74)
kan aankoop alleen plaatsvinden op vrijwillige basis.
 4. De hogere uitgaven zijn, naast de toekenning van de loon- en prijsbijstelling,
met name het gevolg van een interne herschikking binnen de beleidsartikelen
ten behoeve van de Inspectie Verkeer en Waterstaat.
 5. De lagere realisatie wordt enerzijds veroorzaakt door een verlaging
van het budget als gevolg van een overboeking van de middelen voor Luchtvaartveiligheid
BES (€ 3,0 mln.) naar 33.03.05, een overboeking naar het Ministerie
van Financiën (Douane) voor het project Redesign Cargo (€ 0,4
mln.), een overboeking van het apparaatsbudget (€ 0,7 mln.) naar
35.03.03 als gevolg van een tussentijdse formatiewijziging (samenvoeging van
afdelingen) en anderzijds door een verhoging van het budget als gevolg van
een interne herschikking en loon- en prijsbijstelling (€ 0,3 mln.).
 6. De hogere uitgaven zijn, naast de toekenning van de loon- en prijsbijstelling,
met name het gevolg van een interne herschikking binnen de beleidsartikelen
ten behoeve van de Inspectie Verkeer en Waterstaat en een verhoging van de
agentschapsbijdrage als gevolg van het niet in rekening kunnen brengen van
de post-toelatingstaken luchtvaart.
 7. De hogere realisatie is het gevolg van een overboeking van 33.03.03
inzake de benodigde middelen voor Luchtvaartveiligheid BES (€ 3,0
mln.) en een verhoging van deze middelen bij Miljoenennota (€ 0,4
mln.).
 8. De hogere ontvangsten zijn het gevolg van de terugbetaling door het
havenbedrijf Rotterdam van heffingen voor het Veiligheidsverkeers Begeleidings
Systeem (VBS).
 33.01 Externe Veiligheid
 Motivering
 Om vervoer van personen en goederen blijvend mogelijk te maken terwijl
in de omgeving van dit vervoer ook op een maatschappelijke verantwoorde wijze
veilig kan worden gewoond en gewerkt.
 Doelbereiking
 In 2009 zijn belangrijke stappen gezet op weg naar een basisnet vervoer
gevaarlijke stoffen, is de regelgeving vervoer gevaarlijke stoffen geactualiseerd
met de bijgestelde teksten onder de internationale vervoerverdragen en is
met bedrijfsleven, medeoverheden en overig betrokkenen gewerkt aan het (permanent)
verbeteren van de veiligheid vervoer gevaarlijke stoffen.
 Per 1 november 2009 is naast Schiphol nu ook voor de overige luchthavens,
inclusief helihavens, externe veiligheidsbeleid van kracht.
 
 In de Luchtvaartnota heeft het kabinet aangekondigd dat bij de uitwerking
van het nieuwe normen- en handhavingsstelsel Schiphol zal worden meegenomen
of er een betere, effectievere maat dan het Totaal Risico Gewicht (TRG) te
gebruiken is. Dit traject zal daarnaast input geven voor de actualisering
van de beperkingengebieden en de uitwerking in de Schipholbesluiten over aanvullend
groepsrisicobeleid. Daarnaast zal het kabinet de externe veiligheid ook meenemen
in de nadere uitwerking van het 50/50 beginsel voor geluid. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Verbeteren veiligheid vervoer gevaarlijke stoffen
 Ja1
 
 
 Externe veiligheid luchthavens
 Ja2
 
 
 Aankoop LIB veiligheidssloopzones
 Nee3
 
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat goederenvervoer
 Ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. 
 – In 2009 zijn de ontwerpen voor de Basisnet Weg en Water vastgesteld.
 – Voor het Basisnet Spoor zijn de kaders geformuleerd die in 2010
moeten leiden tot het definitieve ontwerp.
 – In 2009 is de geactualiseerde internationale regelgeving in de
Nederlandse regelgeving geïmplementeerd.
 – In samenwerking met de chemische branche is een ontwerp opgesteld
voor een internetformulier en database voor het rapporteren over vervoersongevallen
met gevaarlijke stoffen.
 – Participatie in de Werkgroep Incidentmanagement Vervoer Gevaarlijke
Stoffen die is ingesteld om incidenten bij het vervoer van gevaarlijke stoffen
te voorkomen, te beperken en effectief te bestrijden.
 – In 2009 zijn er nog geen concrete resultaten te melden over vormen
van privaat toezicht bij het vervoer van gevaarlijke stoffen om hiermee de
toezichtslast van rijkszijde verder terug te brengen. De oorzaak hiervoor
is, dat de IVW nog geen integraal beeld heeft over de systemen bij bedrijven,
die de veiligheid en de naleving van de wet- en regelgeving voldoende waarborgen.
Het streven is wel om het concept van systeemtoezicht verder te implementeren.
Dit betekent dat goed presterende bedrijven beloond worden met een lagere
inspectie frequentie.
 2. Ter facilitering van de gedecentraliseerde taken op het gebied van
het externe veiligheidsbeleid luchthavens van provincies en gemeentes is het
rekenmodel externe veiligheid (GEVERS), waarmee beperkingengebieden bepaald
kunnen worden en dat voldoet aan het wettelijke rekenvoorschrift, begin 2009
ter beschikking gesteld. De voorgenomen wijzigingen van het externe veiligheidsbeleid
Schiphol in het Luchthavenindelingbesluit Schiphol zijn gekoppeld aan de uitwerking
van het nieuwe normen en handhavingstelsel Schiphol. Een door NLR in 2009
uitgevoerd effectenonderzoek naar het nieuwe handhavingstelsel geeft uitgangspunten
voor experimenten in 2010.
 3. Zie de toelichting onder de prestatie-indicator: «Aantal op basis
van keuzevrijheid van bewoners aan de woonbestemming reeds onttrokken en nog
te onttrekken woningen en woonboten in de veiligheidssloopzones rond Schiphol».
 Meetbare gegevens
 Verbeteren veiligheid vervoer gevaarlijke stoffen:
 Er is een indicator in ontwikkeling. Deze mede in relatie tot het basisnet
vervoer gevaarlijke stoffen dat momenteel wordt voorbereid. De indicator kan
naar verwachting eind 2010 worden vastgesteld.
 
 Indicator: aantal goederenemplacementen dat nog niet voldoet aan de risiconormen: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
aantal goederenemplacementen dat nog niet voldoet aan de risiconormen
 
 
 
 
 
 Basiswaarde 1998
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Streefwaarde 2009
 Realisatie 2009
 Streefwaarde
2010
 
 
 Aantal goederenemplacementen dat nog niet voldoet aan de risiconormen
 14
 1
 1
 1
 0
 1
 0
 
 
 
 
 Bron: DGMo spoorvervoer
 Toelichting
 Dit kengetal geeft informatie over het aantal goederenemplacementen dat
nog niet voldoet aan de risiconormen. Het streven is dat er vanaf het jaar
2009 geen goederenemplacementen meer zijn die niet aan de risiconormen voldoen.
Het emplacement Kijfhoek heeft een gedoogvergunning.
 Externe veiligheid luchthavens
 Het totale risicogewicht (TRG) is de som van de vermenigvuldiging van
het maximale startgewicht met de ongevalkans per vliegbeweging. Door het hanteren
van een grenswaarde (max. 9,724 ton) wordt het door het luchtverkeer veroorzaakte
risico beheerst. De overheid ziet erop toe dat de gestelde grenswaarde niet
wordt overschreden. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jaarlijkse
TRG-score voor Schiphol in relatie tot de TRG-grenswaarde in het Luchthavenverkeerbesluit
 
 
 
 
 
 2001
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 Grens
 
 
 TRG score
 5,91
 5,79
 4,21
 5,95
 6,3
 6,36
 6,55
 6,62
 6,057
 9,72
 
 
 
 
 Bron: Handhavingsrapportage Schiphol (AAS2009)
 Toelichting
 Het TRG voor gebruiksjaar 2009 bedraagt 6,057 ton. Afgezet tegen de norm
van 9,724 ton betekent dit dat er op 31 oktober 2009 nog een TRG ruimte van
3,667 ton beschikbaar was, daarmee is Schiphol onder de norm gebleven. Het
TRG is door AAS overeenkomstig het bij wet vastgelegde berekeningsvoorschrift
berekend.
 Aankoop LIB-veiligheidssloopzones 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
aantal op basis van keuzevrijheid van bewoners aan de woonbestemming reeds
onttrokken en nog te onttrekken woningen en woonboten in de veiligheidssloopzones
rond Schiphol
 
 
 
 
 
 Tot en met 2008
 Streefwaarde 2009
 Realisatie 2009
 Streefwaarde 2010
 Streefwaarde 2011 e.v. 
 Totaal
 
 
 Aantal aangekochte woningen
 43
 2
 0
 2
 2
 67
 
 
 Aantal aangekochte woonboten
 14
 0
 0
 0
 0
 14
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat Noord-Holland, januari 2010
 Toelichting
 De doelstelling voor woonboten is al gehaald. Er zijn in de zone geen
woonboten meer in eigendom van derden. Omdat eigenaren als gevolg van de motie
Hofstra (Kamer 2001–2002, 27 603, nr. 74) niet gedwongen kunnen
worden hun woning te verlaten is de reeks op basis van ervaringsgegevens bepaald.
Wel zijn eigenaren verplicht om – indien zij besluiten hun huis te verkopen –
dit aan de gemeente (als uitvoerder van de rijksregeling) aan te bieden. Er
is daarom geen einddatum te geven wanneer de resterende woningen door de omliggende
gemeenten zullen zijn aangekocht. In 2009 zijn geen woningen binnen de veiligheidssloopzone
aangekocht.
 33.02 Veiligheid scheepvaart
 Motivering
 Om het aantal ongevallen met doden, gewonden en grote schade op zee en
binnenwateren door permanente verbetering van de veiligheid verder te verlagen
tot beneden de 20 (Noordzee) resp. 275 (binnenwateren).
 Doelbereiking
 De beleidsdoelstelling voor de veiligheid van het scheepvaartverkeer op
het Nederlandse deel van de Noordzee is behaald. Eind 2009 is het instellingsbesluit
genomen voor het Comité Binnenvaartveiligheid (CBV), dat per 1 januari
2010 in werking treedt.
 Internationaal is overeenstemming bereikt over invoering van een elektronische
meldplicht per 1 januari 2010 voor verschillende groepen schepen (gevaarlijke
stoffen, containers en passagiers).
 
 In 2009 is Nederland wederom verkozen voor een periode van 2 jaar in de
Council van de IMO, waardoor Nederland meer invloed op de agendasetting en
besluitvorming in de IMO kan uitoefenen. In 2009 is nieuwe IMO regelgeving
over de lekstabiliteit van zeeschepen in werking getreden. Voorts zijn via
de implementatie in Nederlandse regelgeving van EU richtlijnen over respectievelijk
harmonisering van de kwaliteiteisen voor scheepsuitrusting en de aanscherping
van de opleidings- en trainingseisen voor de bemanning belangrijke stappen
gezet op het gebied van verbetering van de veiligheid van de zeevaart. In
dit kader dient ook de inwerkingtreding van de tweede tranche van het Schepenbesluit
te worden vermeld. Een andere belangrijke mijlpaal voor de verbetering van
de veiligheid van de zeevaart in 2009 is het tot stand komen van het EU derde
maritieme veiligheidspakket, bestaande uit onder andere richtlijnen over klassebureaus
en verzekering van scheepseigenaren tegen maritieme vorderingen en een herziening
van de richtlijn over havenstaatcontrole.
 
 De NMa heeft in 2009 haar tweede tariefbesluit genomen en in dat kader
een efficiencykorting opgelegd aan het Loodswezen. De transparantie en inzicht
in efficiency van het Loodswezen is vergroot. De economische crisis was voor
de minister reden om in 2009 de Ministeriele Regeling markttoezicht registerloodsen
aan te passen op het punt van de afbouw van de kruisfinanciering. Door die
aanpassing stijgen de loodsgeldtarieven in 2010 niet.
 
 Het doel van volledige harmonisering van de Europese regelgeving is een
stap dichterbij gekomen met het CCR-besluit tot opheffing van het ADNR op
de Rijn en de van toepassingverklaring van het ADN daarop. Op basis van een
Richtlijn geldt nu uiterlijk 1 juli 2011 in de hele EU, voor zowel het
nationale als internationale verkeer, één regelwerk voor het
vervoer van gevaarlijke stoffen per binnenschip.
 
 In november 2009 is een subsidieregeling van kracht geworden voor de aanschaf
van AIS-transponders in het kader van de invoering van River Information Services
(RIS).
 Op 1 juli 2009 is de Binnenvaartwet van kracht geworden. Aan de versnippering
van de regelgeving voor de binnenvaart is hiermee een einde gekomen. De wet
bundelt de regels over toelating tot de binnenvaartmarkt, opleidingseisen
voor schippers en bemanning, technische eisen aan binnenschepen, vaartijden
en bemanningssterkte. De wijziging in de scheepvaartverkeerswet, in verband
met het aanpassen van de alcohollimiet, is in 2009 ingediend bij de Tweede
Kamer. Het toegestane alcoholpromillage wordt naar 0,5 promille
verlaagd (van 0,8) en wordt daarmee gelijkgetrokken met het toegestane promillage
op de Rijn.
 In samenwerking met BZK is in het kader van het project Waterrand de verbetering
van hulpverlening en rampenbestrijding bij ongelukken op de vaarwegen afgerond. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Verbeteren veiligheid zeevaart
 Ja1
 
 
 Verbeteren veiligheid zeehavens
 Ja2
 
 
 Verbeteren veiligheid binnenwateren
 Ja
 
 
 IMO (HGIS)
 Ja
 
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat zeevaart en binnenvaart
 Ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Het internationale onderzoek naar het overboord slaan van containers
(Lashingsea), waarin Nederland participeerde, is in 2009 afgerond. Voortvloeiend
uit het onderzoek zullen enkele aanbevelingen over het vastzetten van containers
aan boord worden uitgevoerd. Het conflict met Duitsland en Denemarken over
de certificering van traditionele zeilschepen is bij de vice voorzitter van
de Europese Commissie aangekaart ten einde een Europees gedragen oplossing
te vinden.
 2. In 2009 is de tussentijdse evaluatie van de wet Markttoezicht registerloodsen
uitgevoerd. Begin 2010 worden de resultaten van de evaluatie aan de Tweede
en Eerste Kamer aangeboden.
 Meetbare gegevens
 Verbeteren veiligheid zeevaart en binnenwateren
 Het streven is het aantal (significante) scheepsongevallen op de binnenwateren
niet te laten stijgen, ondanks een toename van het verkeer en vervoer. De
streefwaarde voor het aantal ongevallen op het Nederlandse deel van de Noordzee
is maximaal 20 per jaar.
 Omdat in 2009 voor het eerst gewerkt wordt met de nieuwe definitie van
significante scheepsongevallen binnenwateren is daar nog geen ervaring mee
opgedaan. Daarom is er voor gekozen nog geen nieuwe streefwaarde voor het
aantal significante scheepsongevallen op de binnenwateren vast te stellen.
De oude streefwaarde stond op maximaal 275 scheepsongevallen per jaar. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
aantal (significante) ongevallen op de Noordzee (Nederlands Continentaal Plat)
en op de binnenwateren
 
 
 
 
 
 2000
 2001
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 Aantal ongevallen Noordzee1
 21
 23
 20
 13
 23
 16
 16
 16
 16
 16 
 
 
 Aantal ongevallen binnenwateren
 145
 125
 112
 111
 117
 96
 123
 150
 127
 100–1502
 
 
 
 
 Bron: Kustwachtcentrum (Noordzee) en Rijkswaterstaat (binnenwateren),
januari 2010
 
 1 Voor de Noordzee worden de cijfers gegeven van scheepsongevallen
in de categorieën koopvaardij en visserij die plaatsvinden in het beheersgebied
van de Kustwacht. Omdat hierbij geen onderscheid wordt gemaakt naar de omvang
van de schade heeft de term significant voor scheepsongevallen op de Noordzee
geen toegevoegde waarde en is met ingang van het jaarverslag 2008 komen te
vervallen.
 2 De definitieve cijfers zullen pas medio 2010 bekend zijn.
 Toelichting
 In 2009 hebben op het Nederlandse deel van de Noordzee 16 ongevallen plaatsgevonden.
Hiermee is de doelstelling van maximaal 20 ongevallen bereikt.
 Op basis van de thans bekende informatie zullen er in de realisatie van
2009 geen grote veranderingen optreden ten opzichte van voorgaande jaren en
komt het aantal significante ongevallen op de binnenwateren opnieuw ergens
tussen de 100 en de 150 uit.
 Verbeteren veiligheid zeehavens
 In de begroting 2009 zijn geen meetbare gegevens opgenomen met betrekking
tot de veiligheid van zeehavens. Derhalve kan hier ook niet over worden verantwoord.
Zoals in de begroting 2010 is aangegeven wordt onderzocht of het mogelijk
is gegevens over Nederlandse zeehavens in de begroting van 2011 op te nemen.
 Inspectie Verkeer en Waterstaat 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
naleving door Nederlandse reders
 
 
 
 
 
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 Streefwaarde 2009
 
 
 Percentages aanhoudingen/inspecties
 2,62%
 2,02%
 2,87%
 1,76%
 1,99%
 <3%
 
 
 Positie Nederlandse vloot op internationale ranglijst
 7
 7
 16
 12
 12
 <10
 
 
 
 
 Bron: Jaarverslag 2008 Paris Memorandum of Understanding, mei 2009
 Toelichting
 De gepresenteerde gegevens zeggen iets over de inspecties aan boord van
schepen onder Nederlandse vlag door buitenlandse autoriteiten in het kader
van Paris Memorandum of Understanding (MOU) on Port State Control (PSC). Het
streven is om in 2009 minder dan 3% aanhoudingen naar aanleiding van
inspecties plaats te laten vinden en dat de positie van de Nederlandse vloot
op de internationale ranglijst lager is dan de tiende plaats. De resultaten
van de Paris MoU inspecties in 2009 zijn nog niet bekend en zijn naar verwachting
in mei 2010 beschikbaar.
 In 2008 handhaafde Nederland zich op de 12e positie van de Paris MoU ranglijst.
De ambitie van bedrijfsleven en overheid om deze positie te verbeteren en
te bestendigen tot een positie in de top 10 is daarmee nog niet behaald. Het
aantal aanhoudingen naar aanleiding van inspecties aan boord is in 2008 gedaald
t.o.v. 2007. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
naleving door buitenlandse reders
 
 
 
 
 
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 Streefwaarde 2009
 2009
 
 
 Percentages inspectie t.o.v. aantal buitenlandse schepen
 26%
 25%
 25%
 27%
 26%
 25%
 26%
 
 
 Percentage inspectie t.o.v. aantal buitenlandse schepen in risicocategorie
 97%
 95%
 96%
 95%
 98%
 95%
 98%
 
 
 Percentage aanhoudingen/inspecties
 5,90%
 5,60%
 5,20%
 3,70%
 3%
 <6%
 2,50%
 
 
 
 
 Bron: Inspectie Verkeer en Waterstaat, januari 2010
 Toelichting
 Deze gegevens zeggen iets over de percentages inspecties ten opzichte
van het aantal buitenlandse schepen. Deze zijn gebaseerd op de internationale
norm (Paris MOU) die stelt dat minimaal 25% van het aantal buitenlandse
schepen geïnspecteerd moet zijn.
 IVW heeft in 2009 voldaan aan deze verplichtingen. Het aantal aangehouden
schepen daalde. Hieruit kan worden geconcludeerd dat de veiligheid van de
buitenlandse schepen die de Nederlandse zeehavens aandoen is gestegen. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
naleving wet- en regelgeving Binnenvaart
 
 
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 Integrale inspecties
 740
 627
 869
 984
 121
 
 
 – waarvan vervoer gevaarlijke stoffen
 550
 399
 241
 237
 39
 
 
 – overtredingspercentage bij gevaarlijke stoffen
 29%
 35%
 59%
 20%
 38%
 
 
 – overtredingspercentage overige wettelijke voorschriften
 14%
 22%
 25%
 51%
 2%
 
 
 
 
 Bron: Inspectie Verkeer en Waterstaat, januari 2010
 Toelichting
 De tabel geeft een beeld van het totaal aantal inspecties en de overtredingspercentages.
Het aantal lagere inspecties in 2009 wordt met name veroorzaakt door het grote
aantal incidenten in 2009 (130) en de arbeidsintensieve inzet bij het benodigde
incidenten- en ongevalsonderzoek. Hierdoor is er minder capaciteit beschikbaar
geweest voor inspecties.
 33.03 Veiligheid luchtvaart
 Motivering
 Om de veiligheid in de luchtvaartsector verder te verbeteren en voortdurend
aandacht te vragen voor deze verbetering.
 Doelbereiking
 Het nationale beleid en de ambities ten aanzien van de veiligheid van
de burgerluchtvaart in Nederland staan verwoord in de Beleidsagenda Luchtvaartveiligheid.
In deze Beleidsagenda wordt de internationale regelgeving vertaald naar beleidsmaatregelen,
regelgeving en activiteiten toegesneden op het permanent verbeteren van de
Nederlandse luchtvaart. De uitvoering van het aan de Beleidsagenda gekoppelde
Actieprogramma 2005–2010 ligt op schema. Eind april 2009 is de voortgangsrapportage
van het Werkprogramma behorende bij de Beleidsagenda Luchtvaartveiligheid
door de Minister van V&W aan de Tweede Kamer aangeboden (Kamerstuk 2008–2009,
24 804, nr. 65).
 
 In november is de evaluatie van de Wettelijke melding voorvallen luchtvaart
aan de Kamer aangeboden (Kamerstuk 2009–2010, 24 804, nr. 69)
en is een start gemaakt met de uitvoering van de verbeterpunten. Via de Nationale
Facilitatie Commissie is het Civil Aviation Preparedness Plan (onder anderen
maatregelen om de uitbreiding van besmettelijke ziektes via de luchtvaart
tegen te gaan) in nauwe samenwerking met alle betrokkenen nader ingevuld.
 
 In het voorjaar van 2009 is een start gemaakt met de uitvoering van de
verbeteracties uit het naar aanleiding van de ICAO-audit (2008) opgestelde
en door ICAO goedgekeurde Corrective Action Plan 2009–2010. Per 1 november 2009 is de ministeriële Regeling veilig gebruik
luchthavens in werking getreden. Deze regeling bevat voorschriften ten aanzien
van de veiligheidsmanagementsystemen van de luchthavens, en implementeert
integraal de ICAO-regelgeving voor luchthavens (annex 14) in de Nederlandse
wetgeving. Van de 17 grote en regionale luchthavens hebben 15 luchthavens
een gecertificeerd veiligheidsmanagementsysteem conform de ICAO-voorschriften,
ook de LVNL beschikt over een gecertificeerd veiligheidsmanagementsysteem.
De luchtvaartmaatschappijen dienen 2012 over een gecertificeerd veiligheidsmanagementsysteem
te beschikken. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Verbetering veiligheid luchtvaart
 Ja
 
 
 ICAO en EASA (HGIS)
 Ja
 
 
 Internationaal
 Ja1
 
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat luchthavens/luchtruim
 Ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. In 2009 is, binnen het EU en European Civil Aviation Conference (ECAC)
samenwerkingsverband, gewerkt aan de verbetering van de processen binnen ICAO
en ECAC. Dit heeft geleid tot een werkprogramma dat zich toespitst op de kerntaken
van de ICAO organisatie en tot een voortzetting van de geleidelijke modernisering
van zowel ICAO als ECAC, zowel voor wat betreft organisatie opzet als functioneren.
Tevens is het gelukt een aantal belangrijke posities door EU lid-staten ingenomen
te krijgen, waaronder de belangrijke positie van Voorzitter. Samenwerking
tussen de EU en ICAO is versterkt, mede door inzet van het samenwerkingsverband
waarbinnen Nederland opereert in de EU. Deze groep werd verder versterkt in
2009 met toetreding van Portugal.
 Meetbare gegevens
 Verbetering veiligheid luchtvaart, internationaal
 De Europese ongevalsratio is representatief voor de situatie in Nederland,
omdat het veiligheidssysteem in Nederland in hoge mate gelijk is aan dat in
de andere Europese landen. De wereldwijde ongevalsratio is relevant omdat
ook niet-Europese luchtvaart gebruik maakt van het Nederlandse luchtruim en
van Nederlandse luchthavens. Uit onderstaande tabel blijkt dat de veiligheid
van de luchtvaart nog steeds toeneemt. Nederland heeft geen directe invloed
op het wereldwijde ongevalsratio. Derhalve is er geen specifieke streefwaarde
voor Nederland te benoemen. De doelstelling die westerse landen met elkaar
zijn overeengekomen is niet meer dan 0,5 ongevallen per miljoen vliegbewegingen.
Dit komt overeen met 1 ongeval per miljoen vluchten. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
aantal fatale ongevallen per miljoen vluchten
 
 
 
 
 
 2000
 2001
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 Ongevalsratio wereldwijd
 0,97
 0,77
 0,79
 0,67
 0,67
 0,85
 0,63
 0,65
 0,65
 
 
 Ongevalsratio EASA operators
 0,38
 0,62
 0,38
 0,25
 0,25
 0,24
 0,16
 0,16
 0,17
 
 
 
 
 Tijdens het ter perse gaan van het jaarverslag waren de cijfers van 2009
nog niet bekend.
 Bron: NLR
 Toelichting
 Uit bovenstaande tabel blijkt dat de veiligheid van de luchtvaart nog
steeds toeneemt. Met een ongevallenratio van 0,17 in 2008 blijven EASA-landen,
waaronder Nederland, ruim onder de doelsteling die Europese landen met elkaar
zijn overeengekomen (maximaal 0,5 fatale ongevallen per miljoen vliegbewegingen).
De stijging van 0,16 naar 0,17 is terug te voeren op feit dat in het ongevallenratiocijfer
voor 2008 uitgegaan is van alle 32 landen die lid zijn van de EASA. Een uitbreiding
van een aantal Oost-Europese landen met een historisch lager veiligheidsniveau.
 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 Om permanente verbetering in de veiligheid zichtbaar te maken is het streven
dat het aantal ernstige incidenten en ongevallen (en daarmee het aantal meldingen)
niet toeneemt. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal
ernstige incidenten en ongevallen in Nederland en met Nederlandse luchtvaarttuigen
in het buitenland
 
 
 
 
 Vliegtuigtype
 Aantal ongevallen
 Ernstige indicenten
 Dodelijke slachtoffers
 (Zwaar)gewonden
 
 
 
 2006
 2007
 2008
 2009
 2006
 2007
 2008
 2009
 2006
 2007
 2008
 2009
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 Commerciële verkeersvluchten
 0
 3
 0
 1
 15
 18
 7
 8
 0
 0
 0
 9
 0
 3
 0
 66
 
 
 Helikopters
 2
 1
 3
 1
 0
 1
 2
 1
 0
 0
 1
 0
 0
 2
 0
 0
 
 
 Privé/Zakenlucht-vaart
 12
 6
 9
 8
 11
 7
 7
 6
 1
 3
 0
 5
 0
 0
 0
 2
 
 
 Zweefvliegtuigen
 8
 6
 4
 9
 2
 4
 2
 2
 2
 1
 0
 1
 1
 5
 0
 1
 
 
 Hete luchtballon
 2
 0
 1
 1
 4
 1
 1
 0
 0
 0
 0
 0
 7
 1
 1
 1
 
 
 
 
 Bron: Inspectie Verkeer en Waterstaat, januari 2010
 Toelichting
 De 9 dodelijke slachtoffers zijn te betreuren als gevolg van het ernstige
luchtvaartongeval op 25 februari 2009: de crash van het Turkish Airlines
toestel bij Schiphol. Voorts had het ongeluk 66 zwaargewonden tot gevolg.
De conclusies en aanbevelingen uit het onderzoeksrapport van de Onderzoeksraad
voor de Veiligheid zullen in 2010 toegepast worden in de luchtvaart.
 33.04 Bescherming tegen moedwillige verstoring
 Motivering
 Om de beveiliging van het verkeers- en vervoersysteem te optimaliseren
teneinde de maatschappelijke en economische aspecten van de logistieke functie
van Nederland in Europa blijvend te waarborgen en te versterken. Nederland
staat als open en internationaal gerichte samenleving immers bloot aan de
internationale dreiging van het terrorisme.
 Doelbereiking
 De minister van Justitie is eindverantwoordelijk voor de beveiliging van
de burgerluchtvaart (security). De uitvoering hiervan is belegd bij de Directie
Beveiliging luchthavens die onder de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
(NCTb) valt. VenW heeft op een aantal terreinen een medeverantwoordelijkheid,
dan wel, expliciete betrokkenheid op het gebied van de beveiliging burgerluchtvaart.
Eén van die deelterreinen betreft het dossier kosten van security.
In de luchtvaartnota heeft het kabinet in 2009 de toezegging gedaan om te
komen tot kostenbesparende maatregelen op security gebied, uiteraard met behoud
van de optimale kwaliteit van de beveiligingsmaatregelen. Deze toezegging
wordt door de Werkgroep Security Kosten Luchtvaart ter hand genomen.
Daarbij wordt tevens aandacht besteed aan de gevolgen van het mislukte terreurincident
op vlucht NW 253 (Amsterdam naar Detroit) op 25 december 2009.
 
 Door de samenwerking met de Nationaal Coördinator Terrorisme Bestrijding
(NCTb) voor een adequaat beveiligingsniveau van de spoorweginfrastructuur
en het openbaar vervoer (cameratoezicht) worden de veiligheidsrisico’s
verkleind. Maatschappelijk effect is dat er bij dreigingen en aanslagen sneller
en uniformer wordt opgetreden.
 
 Met de bij het stads- en streekvervoer betrokken partijen heeft overleg
plaatsgevonden over verantwoordelijkheid en aansturing inzake de bescherming
tegen terrorisme. Door NCTb is de uitvoering van het cameraproject in gang
gezet als vervolg op de maatregelen die in 2008 vanuit het FES genomen zijn.
De openbaar vervoer sector is aangesloten op het alerteringssysteem terrorismebestrijding
en er zijn afspraken vastgelegd over de te nemen maatregelen in geval van
toenemende dreiging.
 
 De Toolkit voor havenbeveiliging is aangepast en gebruiksvriendelijker
gemaakt.
 Voor de implementatie van de Europese Security Verordening en de Richtlijn
op het gebied van havenbeveiliging is ondersteuning geboden aan kleine landinwaarts
gelegen havens met al dan niet incidenteel zeescheepvaartverkeer. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Beveiliging scheepvaart en zeehavens
 Ja
 
 
 Beveiliging luchtvaart
 Ja
 
 
 Beveiliging infrastructuur hoofdwegen
 Ja1
 
 
 Beveiliging infrastructuur spoorwegen
 Ja2
 
 
 Beveiliging openbaar vervoer
 Ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Alle onderzoeken, second opinions en een international benchmark zijn
in 2009 afgerond en de kosten van maatregelen zijn globaal geraamd. Besluitvorming
wordt in 2010 voorgelegd.
 2. Er is niet voor gekozen de Risk Assessment van de spoorsector opnieuw
in 2009 te laten toetsen door de AIVD. Wellicht in 2010 in relatie met de
herijking van de Vitaal analyse spoor. De Kadernota Security Spoor is in conceptvorm
gereed en is na instemming van de Minister ter consultatie gegaan naar de
spoorsector (ProRail coördineert). Ter herijking van de vitaliteit van
het spoorvervoer in het kader van het project «Bescherming Vitale Infrastructuur»
van het ministerie van Binnenlandse Zaken is in 2009 een offerte-uitvraag
gedaan.
 Meetbare gegevens
 Vanwege het specifieke karakter van de beveiliging van onze infrastructuur
en de mogelijke extra dreiging van het opnemen die een streefwaarde op dit
punt kan hebben, zijn er geen specifieke indicatoren voor dit operationele
doel geformuleerd.
 Voor de beveiliging luchtvaart zijn in de begroting 2009 tevens geen meetbare
gegevens opgenomen omdat de directe verantwoordelijk hiervoor in beginsel
ligt bij de Minister van Justitie. Derhalve kan hier ook niet over worden
verantwoord
 Beveiliging scheepvaart en zeehavens
 De Europese security Richtlijn 65/2005 bepaalt dat alle zeehavens die
al onder Verordening 725/2004 vallen per 15 juni 2007 moeten beschikken
over een op een havenveiligheidsbeoordeling (analyse) gebaseerd goedgekeurd
havenveiligheidsplan. In Nederland betreft dit 17 zeehavens. Op basis van
het aantal goedgekeurde plannen kan beoordeeld worden welke havens al dan
niet aan de betreffende EU Richtlijn voldoen. De baten van de beveiligingsplannen
zijn moeilijk meetbaar. Zolang geen hercertificering plaatsvindt kan men concluderen
dat alle havens aan de veiligheidseisen voldoen en invulling geven aan de
EU regelgeving. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
Gehercertificeerde beveligingsplannen voor de totale haven
 
 
 
 
 
 Basiswaarde 2007
 Realisatie 2009
 Streefwaarde 2012
 
 
 Aantal gehercertificeerde beveiligingsplannen voor de totale haven
 0
 0
 17
 
 
 
 
 Bron: VenW, januari 2010
 Toelichting
 In 2009 zijn geen (additionele) beveiligingsplannen ge(her)certificeerd.
 Alle zeehavenfaciliteiten die onder Verordening 725/2004 vallen, dienen
sinds 1 juli 2004 te beschikken over een op een veiligheidsbeoordeling (analyse)
gebaseerd goedgekeurd beveiligingsplan. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
Gehercertificeerde beveligingsplannen voor schepen & havenfaciliteiten
 
 
 
 
 
 Basiswaarde 2004
 Streefwaarde 2009
 Realisatie 2009
 
 
 Aantal gehercertificeerde beveiligingsplannen schepen
 0
 700
 700
 
 
 Aantal gehercertificeerde beveiligingsplannen havenfaciliteiten
 0
 350
 350
 
 
 
 
 Bron: VenW, januari 2010
 De EU en IMO maritieme security regelgeving verplicht schepen en havenfaciliteiten
tot het maken van op veiligheidsbeoordelingen gebaseerde beveiligingsplannen.
De beveiligingsplannen worden na goedkeuring onder overheidsauspiciën
gecertificeerd. Doel van de veiligheidsbeoordelingen en plannen is het structureel
beter beveiligen van schepen en havens. De beveiligingsplannen dienen iedere
5 jaar – of zoveel eerder bij tussentijdse wijzigingen in eigendom of
infrastructuur – opnieuw beoordeeld en dus gecertificeerd te worden.
 Toelichting
 Ondanks lichte fluctuaties in aantallen havenfaciliteiten en schepen (o.a.
door fusies, overnames en faillissementen, of opstarten nieuwe bedrijven)
is het aantal beveiligingsplannen gelijk gebleven.
 Overzicht afgeronde onderzoeken 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
afgeronde onderzoeken
 
 
 
 
 
 Onderzoek onderwerp
 OD
 Start
 Afgerond
 Planning streefwaarde
 
 
 Effectenonderzoek expost
 Scheepvaartverkeer
binnenwateren
 33.02
 A. 2008
 B. 2009
 Zie
toelichting 1
 
 
 
 Flexibilisering loodsplicht
 33.02
 Jaarlijks
 Jaarlijks
 Zie toelichting 2
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Zoals reeds in het Rijksjaarverslag 2008 aangegeven betrof het eerder
voorgenomen ex post effectenonderzoek binnenwateren beleid dat pas in de Beleidsbrief
Binnenvaart, Varen voor een vitale economie, nader is uitgewerkt. Het effectenonderzoek
zal daarom deel gaan uitmaken van de brede beleidsevaluatie binnenvaart die
staat aangekondigd voor 2012.
 2. De jaarlijkse evaluatie van de flexibilisering van de loodsplicht wordt
vanaf 2008 niet meer uitgevoerd nu de wet Markttoezicht registerloodsen op
1 januari 2008 in werking is getreden. In de tussentijdse evaluatie van
deze wetgeving wordt mede ingegaan op de innovatie-, differentiatie en flexibiliseringsaspecten-
van de loodsdienstuitoefening (Kamerstuk 2009–2010, 30 913, nr. 9.
 34 Betrouwbare netwerken, voorspelbare reistijden
en een goede bereikbaarheid
 Algemene doelstelling
 Betrouwbare netwerken, voorspelbare reistijden en een goede bereikbaarheid
realiseren.
 Relatie met de kabinetsdoelstellingen
 Dit operationele doel heeft op het gebied van wegen een relatie met kabinetsdoelstelling
19 «Verbetering van de bereikbaarheid over weg en water door gerichte
investeringen in het wegennetwerk en de binnenvaart». Daarnaast heeft
het product Anders Betalen voor Mobiliteit een relatie met kabinetsdoelstelling
18 «Stapsgewijze invoering van een gedifferentieerde kilometerprijs
naar tijd, plaats en milieukenmerken».
 Dit operationele doel heeft, op het gebied van spoorwegen een relatie
met kabinetsdoelstelling 20 «Groeiambitie van 5% per jaar voor
de groei van het vervoer per spoor».
 Doelbereiking
 In de Nota Mobiliteit en in het coalitieakkoord zijn doelstellingen opgenomen
voor de bereikbaarheid van Nederland in 2020. Daaraan zijn financiële
middelen gekoppeld. De eind 2008 uitgebrachte MobiliteitsAanpak heeft deze
doelstellingen aangescherpt voor 2028. Als gevolg hiervan is besloten om het
Infrastructuurfonds door te trekken tot 2028. In 2009 zijn door Rijk (VenW,
VROM, LNV, EZ) en regio samen 8 gebiedsagenda’s (landsdekkend) opgesteld.
In deze gebiedsagenda’s worden de opgaven op het gebied van water, bereikbaarheid,
verstedelijking, bedrijvigheid en groen bij elkaar gebracht. Vervolgens wordt
middels de MIRT systematiek (verkenning, planstudie, realisatie) gekeken op
welke wijze en met welk tijdspad de opgaven het beste kunnen worden opgepakt,
en welke middelen daarvoor beschikbaar zijn. Daarin speelt op het gebied van
bereikbaarheid de nationale markt- en capaciteitsanalyse (NMCA), die in 2010
wordt uitgevoerd, een cruciale rol. In deze NMCA wordt duidelijk op welke
delen van ons netwerk zich tussen nu en 2028 de grootste problemen gaan voordoen,
en waar investeringen in het systeem dus noodzakelijk of wenselijk zijn. Op
deze manier wordt zorgvuldig gewerkt aan een betere bereikbaarheid van Nederland.
 Naast de planning en de aanleg van nieuwe infrastructuur wordt er via
beheer en onderhoud gewerkt aan het up-to-date houden van de bestaande infrastructuur.
 Maatschappelijke effecten
 Een betere bereikbaarheid, een beter op elkaar aangesloten mobiliteitsnetwerk
en een vergroting van de keuzevrijheid voor reizigers en verladers dragen
bij aan een grotere welvaart. Het terugbrengen van voertuigverliesuren door
het realiseren van robuustere netwerken heeft een direct economisch effect.
Daarnaast is een duurzame ontwikkeling van mobiliteit (schoon en zuinig, bewuste
keuzes) van belang voor het gebruik van de schaarse ruimte in Nederland.
 Externe factoren
 De economische crisis heeft een directe weerslag gehad op de verkeersdruk
en de mobiliteitsgroei. De prognoses laten zien dat de verkeersdruk weer toeneemt
zodra de ergste gevolgen van de crisis zijn overwonnen. Daarom is het van
belang dat het mobiliteitssysteem robuuster wordt gemaakt. Met behulp van
de crisis en herstelwet en de spoedaanpak kunnen projecten versneld worden
opgepakt. Dat is goed voor het mobiliteitssysteem van de toekomst en goed
voor de bestrijding van de crisis nu.
 De parlementaire goedkeuring van de Spoedwet wegverbreding heeft diverse
vastgelopen wegenprojecten vlotgetrokken, zoals de A4 bij Leiderdorp.
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
van de budgettaire gevolgen van beleid (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 34. Betrouwbare netwerken, voorspelbare
reistijden en een goede bereikbaarheid
 
 Realisatie
 Begroting
 Verschil
 
 Slotwetmutaties
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 2009
 2009
 
 2009*
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 95 993
 
 
 90 002
 
 
 68 630
 
 
 213 508
 
 
 73 437
 
 
 140 071
 
 
 1
 
 
 97 143
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 321 707
 
 
 245 314
 
 
 144 389
 
 
 122 585
 
 
 106 234
 
 
 77 784
 
 
 28 450
 
 
 
 – 2 119
 
 
 
 
 34.01 Netwerk weg
 
 
 3 637
 
 
 5 665
 
 
 11 884
 
 
 19 347
 
 
 16 685
 
 
 6 287
 
 
 10 398
 
 
 
 688
 
 
 
 34.01.01 Algemene strategie- en beleidsontwikkeling
 1 651
 4 002
 5 361
 6 072
 11 708
 3 039
 8 669
 
 2
 
 1 056
 
 
 34.01.02 Beheer en onderhoud
 74
 34
 73
 133
 136
 86
 50
 
 48
 
 
 34.01.03 Anders betalen voor mobiliteit
 356
 372
 474
 0
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 34.01.04 Benutting en aanleg
 529
 631
 3 369
 10 831
 2 403
 602
 1 801
 
 3
 
 – 223
 
 
 34.01.05 Verkeersmanagement
 
 
 
 0
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 34.01.06 Weginfrastructuur voor het goederenvervoer
 1 027
 626
 845
 628
 442
 874
 – 432
 
 – 193
 
 
 34.01.07 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 0
 0
 1 762
 1 683
 1 996
 1 686
 310
 
 0
 
 
 
 34.02 Netwerk vaarwegen
 
 
 123
 
 
 2 272
 
 
 2 228
 
 
 2 157
 
 
 2 236
 
 
 2 299
 
 
 – 63
 
 
 
 – 45
 
 
 
 34.02.01 Verbeteren kwaliteit vaarwegen
 123
 2 272
 2 228
 2 157
 2 236
 2 299
 – 63
 
 – 45
 
 
 
 34.03 Netwerk spoor
 
 
 100 436
 
 
 86 713
 
 
 76 968
 
 
 50 610
 
 
 44 038
 
 
 42 666
 
 
 1 372
 
 
 
 – 5 664
 
 
 
 34.03.01 Algemene strategie- en beleidsontwikkeling
 1 027
 1 547
 1 190
 1 861
 1 034
 913
 121
 
 87
 
 
 34.03.02 Beheer conform Spoorwegwet
 568
 620
 680
 755
 746
 635
 111
 
 86
 
 
 34.03.03 Beheer overig
 277
 280
 301
 599
 660
 558
 102
 
 80
 
 
 34.03.04 Vervoer conform Concessiewet
 98 422
 84 159
 74 060
 46 582
 40 768
 39 808
 960
 
 – 5 878
 
 
 34.03.05 Vervoer overig
 117
 107
 118
 128
 103
 137
 – 34
 
 – 39
 
 
 34.03.06 Verbeteren kwaliteit spoorverbindingen goederenvervoer
 25
 0
 19
 0
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 34.03.07 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 0
 0
 600
 685
 727
 615
 112
 
 0
 
 
 
 34.04 Netwerk decentraal/regionaal vervoer
 
 
 217 511
 
 
 150 664
 
 
 53 309
 
 
 50 471
 
 
 43 275
 
 
 26 532
 
 
 16 743
 
 
 
 2 902
 
 
 
 34.04.01 Algemene strategie- en beleidsontwikkeling
 4 095
 7 627
 8 006
 8 480
 4 193
 5 138
 – 945
 
 1 105
 
 
 34.04.02 Samenwerking Rijk-Regio’s
 753
 1 359
 10 046
 3 677
 768
 – 3 112
 3 880
 
 4
 
 147
 
 
 34.04.03 Stim. dec. overh. en maatsch. org.
 4 505
 6 098
 4 311
 4 404
 6 578
 3 367
 3 211
 
 5
 
 – 395
 
 
 34.04.04 Stimulering marktwerking OV
 205 903
 132 409
 18 055
 13 193
 13 782
 8 090
 5 692
 
 6
 
 1 079
 
 
 34.04.05 Stimulering toegankelijkheid OV
 1 488
 1 091
 782
 451
 279
 775
 – 496
 
 7
 
 – 211
 
 
 34.04.06 Stimulering marktwerking Taxi
 767
 2 080
 4 622
 2 504
 3 211
 1 772
 1 439
 
 8
 
 427
 
 
 34.04.07 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 0
 0
 7 487
 17 762
 14 464
 10 502
 3 962
 
 9
 
 750
 
 
 34.04.08 Regionale bereikbaarheid
 
 
 
 
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 
 Van de totale uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Apparaatsuitgaven
 
 
 
 10 292
 
 
 11 795
 
 
 13 762
 
 
 15 187
 
 
 8 403
 
 
 6 784
 
 
 
 
 
 
 – Baten-lastendiensten
 
 
 
 5 302
 
 
 17 511
 
 
 26 207
 
 
 22 022
 
 
 7 960
 
 
 14 062
 
 
 
 
 
 
 – Restant
 
 
 321 707
 
 
 229 720
 
 
 115 083
 
 
 82 616
 
 
 69 025
 
 
 61 421
 
 
 7 604
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 5 316
 
 
 6 490
 
 
 3 245
 
 
 988
 
 
 98
 
 
 890
 
 
 10
 
 
 890
 
 
 
 
 
 * Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor
toelichtingen op de verschillen in de bovenstaande kolom Slotwetmutaties 2009,
verwezen naar de slotwet HXII welke gelijktijdig met het jaarverslag aan de
Kamer is aangeboden.
 Financiële toelichting
 1. Het verplichtingentekort wordt met name verklaard door het aangaan
van meerjarige verplichtingen voor inhuur van deskundigheid tbv diverse disciplines,
Commissie Tunnelveiligheid, diverse subsidies (extra treinaanbod Lelystad-Schiphol
ihkv Actieplan Spoor, TU Delft Afronding 1e trap project Superbus).
 2. De hogere uitgaven worden hoofdzakelijk veroorzaakt door inhuur projectbureau
wegen, projectdirectie implementatie Elverding en inhuur projectmanagement
Beter Benutten.
 3. Het gaat hier om uitgaven die in het kader van het Infrastructuurfonds
project Filevermindering op dit artikel moeten worden verantwoord.
 4. Het betreft hoofdzakelijk middelen voor Gratis OV. De 3e tranche pilotprojecten
Gratis OV zijn als onderdeel van de BDU-bijdrage 2010 in beschikbaar gesteld.
 5. De hogere uitgaven wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door uitgaven ihkv
de Taskforce mobiliteitsmanagement en Multimodale reisinformatie.
 6. De hogere uitgaven wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door extra onderzoek
WROOV (opbrengstverdeling OV-opbrengsten) als gevolg van de vertraging invoering
chipcard.
 7. De benodigde uitgaven m.b.t. de monitoring van de implementatie van
het stappenplan toegankelijkheid blijken lager te liggen dan geraamd.
 8. De hogere uitgaven worden hoofdzakelijk veroorzaakt door na-ijleffecten
uit voorgaande jaren o.a. ten gevolge van het G4 taxiconvenant 2008–2009.
 9. De hogere uitgaven wordt veroorzaakt door extra organisatie-uitgaven
voor boordcomputer taxi en G4-taxiconvenant 2010.
 10. De hogere ontvangsten betreffen met name bijdragen van derden in activiteiten
die gezamenlijk worden opgezet
 34.01 Netwerk weg: reistijden over de weg betrouwbaar
en acceptabel maken
 Motivering
 Om goede bereikbaarheid van de economische kerngebieden, mainports en
stedelijke netwerken in Nederland te realiseren, om de economische schade
door onbetrouwbaarheid en files te beperken en om de reistijd van deur tot
deur waar nodig te verbeteren.
 Doelbereiking
 De inzet is gericht geweest op het verbeteren van de bereikbaarheid van
de economische kerngebieden, mainports en stedelijke netwerken , om de economische
schade door onbetrouwbaarheid en files te beperken en om de reistijd van deur
tot deur waar nodig te verbeteren. Het aantal files is – mede als gevolg
van de economische crisis – verminderd. De doelbereiking voor 2009 ziet
er als volgt uit:
 
 • In 2009 is het jaarreistijdverlies uitgekomen op 62 miljoen
voertuigverliesuren. Dit is een daling van 9.8%. Hiermee is het reistijdverlies
op het niveau gekomen van 2005/2006. De verkeersprestatie is slechts met 0.7%
gedaald. Er is dus nog steeds veel verkeer afgewikkeld, terwijl het reistijdverlies
sterk is afgenomen. Zowel lokale invloeden zoals werkzaamheden en openstellingen,
als landelijke invloeden zoals de economische crisis hebben hieraan bijgedragen.
 • 2009 is – mede door de inwerkingtreding van een aantal
wettelijke regimes – het jaar van de versnelling van de wegprojecten
geworden en er is 55 km voor het verkeer opengesteld.
 • In totaal zijn er 14 Tracé- en Wegaanpassingsbesluiten
genomen (2008: 7), waarbij het in 13 gevallen om spoedaanpakprojecten is gegaan.
Er hebben 5 opleveringen plaatsgevonden. Dit betekent dat het streven om voor
het einde van de voor 1 mei 2011 voor de 30 spoedaanpakprojecten de schop
de grond in te doen en minstens 10 lintjes door te knippen haalbaar is. Ook
bij een groot aantal andere MIRT-projecten zijn nieuwe fasen in het besluitvormingsproces
bereikt, zoals bijvoorbeeld een Standpunt voor de A4 Delft-Schiedam en een
Ontwerp Tracébesluit voor de A74 Venlo.
 • Het traject A16-Ridderkerk–Klaverpolder heeft een grote
bijdrage gehad in de daling van het reistijdverlies in 2009. Na afronding
van de werkzaamheden aan de Moerdijkbrug is het reistijdverlies sterk afgenomen
en de hoeveelheid verkeer weer sterk toegenomen.
 • Dit heeft ook effect gehad op het traject A27-Lunetten–Gorinchem.
Hier is eveneens het reistijdverlies afgenomen doordat het omrijverkeer weer
de oude route is gaan volgen.
 • Het traject A12 Lunetten–Maanderbroek kent eveneens
een sterke daling van reistijdverlies met een toegenomen verkeersprestatie.
Dit komt door de openstelling van de spitsstrook tussen Venedaal en Ede. Ook
het vervolgtraject Maanderbroek naar Wateringen kent daardoor een toename
van verkeer bij gelijkblijvende reistijdverliezen. De tegengestelde richting
kent een soortgelijk effect; een sterke afname van reistijdverlies tussen
Wateringen en Maanderbroek, maar gelijkblijvend tussen Maanderbroek en Lunetten.
Dit zijn de trajecten met de meeste invloed op de daling van de reistijdverliezen.
Zoals beschreven gaan deze dalingen samen met een stijging van het verkeer
door openstelling van spitsstroken en beëindiging van werkzaamheden.
Door dit effect kan een sterke landelijk daling van reistijdverliezen samengaan
met een geringe daling in afgelegde kilometers.
 Benutting en aanleg van weginfrastructuur
 De door het parlement in 2009 aangenomen Wet versnelling besluitvorming
wegprojecten en de implementatie van het Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit (NSL,Postbus 51 – Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
Kabinetsstandpunt en bijlages) hebben er toe geleid dat de aanpak
van de bereikbaarheid en mobiliteit – met behoud van inspraak en aandacht
voor het milieu – in versneld tempo kan worden uitgevoerd. Versnelling
is ook mogelijk door de marktpartijen eerder in het proces te betrekken. Een
groot aantal mijlpalen is bij zowel de spoedaanpakprojecten als de overige
MIRT-projecten gerealiseerd.
 
 In 2009 zijn de volgende aanleg- en benuttingsprojecten opengesteld of
in realisatie genomen: 
 
 
 
 
 
 
 Project
 Toelichting
 
 
 
 
 A7 Zuidelijke ringweg Groningen 
 Opgeleverd
 
 
 A12 Veenendaal–Ede
 Opgeleverd
 
 
 A12 Zoetermeer–Gouda
 Opgeleverd, openstelling 18 januari 20102
 
 
 A28/A32 Knooppunt Lankhorst
 Opgeleverd
 
 
 A1 Hoevelaken–Barneveld (van 80 naar 100 km
per uur)1
 Gestart en opgeleverd
 
 
 A4 Burgerveen-Leiden (ged. nabij Leiderdorp)1
 Gestart
 
 
 A2 Everdingen–Deil
 Gestart
 
 
 A2 St. Joost–Urmond
 Start begin 20103
 
 
 A10/A5 Tweede Coentunnel/Westrandweg
 Gestart
 
 
 A9 Holendrecht-Diemen1
 Gestart
 
 
 
 
 
 1 Spoedaanpak projecten
 
 2 Openstelling van de plusstroken
 
 3 De A2 St. Joost-Urmond wordt opgeleverd in 2010 als deelproject
van het Maatregelenpakket Limburg dat in 2011 gereed is (zie Begroting IF
2010, pag. 55)
 
 In 2009 zijn de volgende ontwerp en definitieve besluiten vastgesteld.
Het gaat hier om de Spoedaanpak projecten en de reguliere MIRT projecten.
Over de voortgang van de projecten is de Tweede Kamer via de voortgangsrapportage
(zie bijlage MIRT-projectenboek) geïnformeerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 Project
 2009
 Project
 
 
 
 
 Tracébesluiten
 A2 Sint–Joost Urmond (gewijzigd Tracébesluit)
 Wegaanpassings- besluiten
 A1 Hoevelaken–Barneveld*
 
 
 
 N50 Ramspol–Ens*
 
 A9 Holendrecht–Diemen*
 
 
 
 A4 Burgerveen–Leiden*
 
 A1/A6 Diemen–Muiderberg*
 
 
 
 A28 Zwolle–Meppel*
 
 A1 Watergraafsmeer–Diemen*
 
 
 
 A12 Waterberg–Velperbroek*
 
 A12 Utrecht–Bunnik*
 
 
 
 
 
 A12 Bunnik–Driebergen*
 
 
 
 
 
 A12 Driebergen–Maarsbergen*
 
 
 
 
 
 A12 Woerden–Gouda*
 
 
 
 
 
 A2 Holendrecht–Maarssen*
 
 
 Ontwerp-
 A4 Burgerveen–Leiden Zuid*
 Ontwerpwegaan-
 A2 Holendrecht–Maarssen*
 
 
 Tracebesluiten
 A50 Ewijk–Valburg
 passingsbesluiten
 4 Badhoevedorp–Nieuwe Meer*
 
 
 
 N31 Haak
om Leeuwarden
 
 A10 Nieuwe Meer–Amstel*
 
 
 
 A15 Maasvlakte–Vaanplein
 
 A9 Velsen–Raasdorp*
 
 
 
 A58 Eindhoven–Oirschot*
 
 A9 Raasdorp–Badhoevedorp*
 
 
 
 A12 Maarsbergen–Veenendaal*
 
 A1 ’t Gooi*
 
 
 
 A74 Venlo
 
 
 
 
 
 A2 Leenderheide–Valkenswaard*
 
 
 
 
 
 A2 Meerenakkerweg
 
 
 
 
 
 
 * spoedaanpak-projecten
 
 In het kader van het Actieprogramma Sneller en Beter is een code voor
publieksparticipatie vastgesteld en een procesontwerp voor de vertaling van
het advies van de Commissie Elverding (http://www.verkeerenwaterstaat.nl/Images/webversieRapportelverdingsn
ijtekenstijd1146_tcm195-219331.pdf) naar een stapsgewijs besluitvormingsproces
afgerond. Lopende verkenningen worden zo veel mogelijk volgens de Sneller
en Beter-aanpak uitgevoerd en nieuwe verkenningen volgen deze aanpak volledig.
 Met creatieve maatregelen kan de benutting van het huidige wegennet verbeterd
worden. In 2009 zijn op dit terrein verschillende acties ondernomen op basis
van het begin 2008 gepresenteerde «Beleidskader Benutten»:
 
 • In 2009 is gestart met de uitvoering van 22 regionale maatregelpakketten
om gezamenlijk met de decentrale wegbeheerders de druk op de 50 belangrijkste
filelocaties te verminderen. De focus van de maatregelen ligt bij de verbetering
van de aansluitingen tussen het hoofdwegennet en het onderliggend wegennet.
 • Er zijn vijf proeven met dynamische maximumsnelheden gestart
op vier verschillende locaties (t.w. A1 Naarden–Bussum, A58 Tilburg,
A12 Gouda–Woerden, A12 Voorburg stad uit). Het doel van de experimenten
is te bezien of dynamische snelheden een positieve bijdrage leveren aan de
doorstroming, reistijdverkorting, luchtkwaliteit en de verkeersveiligheid.
 • In de regio Rotterdam is gestart met de uitvoering van een
proef (verkeersonderneming Rotterdam) gericht op het regionaal aanpakken van
het congestieprobleem met name tijdens de bouwfase op en rond de A15 tussen
Maasvlakte en het Vaanplein. Zo is een project met spitsmijden gestart om
te komen tot 20% minder auto’s op de weg en zijn kleine infrastructurele
maatregelen getroffen om de doorstroming te verbeteren, bijvoorbeeld door
markering van het wegvak tussen Hartelkruis en het Beneluxplein («keep
your lane»).
 • Met het operationeel worden van de Nationale Databank Wegverkeersgegevens
is gestart met het inwinnen van data voor het onderliggend wegennet. Tevens
zijn afspraken gemaakt over het inwinnen van semi-statische data zoals informatie
over omleidingen. Met serviceproviders is afgesproken dat deze data in 2010
via één loket beschikbaar worden gesteld. Hierdoor kan de reiziger
sneller en uitgebreider worden geïnformeerd en ook wegbeheerders kunnen
hiervan profiteren.
 
 Binnen de Randstad Urgent-projecten is in 2009 een aantal belangrijke
besluiten genomen. Hierover is een apart jaarverslag naar de Tweede Kamer
verzonden. In het beleidsverslag zijn onder 3.4 de beleidsprestaties van het
programma Randstad Urgent in 2009 toegelicht. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Algemene strategie en beleidsontwikkeling
 ja1
 
 
 Beheer en onderhoud
 ja2
 
 
 Anders Betalen voor Mobiliteit
 ja3
 
 
 Benutting en aanleg van weginfrastructuur
 ja
 
 
 Verkeersmanagement
 ja4
 
 
 Weginfrastructuur voor het goederenvervoer
 ja5
 
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. De Commissie voor de Tunnelveiligheid brengt jaarlijks een verslag
(http://www.commissietunnelveiligheid.nl/files/jaarverslagen/Jaarverslag
Commissie tunnelveiligheid 2008.pdf) uit van zijn activiteiten
in het afgelopen jaar en biedt dit aan de minister aan. De minister maakt
dit verslag openbaar door plaatsing op de website van het ministerie.
 2. In de verantwoording van het infrastructuurfonds (artikel 12.02) is
de gepleegde inzet en voor het beheer en onderhoud in 2009 beschreven.
 3. De verantwoording over de voortgang van Anders Betalen voor Mobiliteit
verloopt via een periodieke halfjaarlijkse rapportage aan de Kamer in het
kader van de Regeling Grote Projecten. Voor een toelichting over de voortgang
in 2009 wordt daarnaast verwezen naar het beleidsverslag, waarin Anders betalen
voor Mobiliteit als afzonderlijk onderwerp is beschreven.
 4. De Verkeersonderneming neemt in het kader van gebiedsgericht verkeersmanagement
een proef in de regio Rotterdam. Dit is een publiek-private samenwerking gericht
op het regionaal aanpakken van het congestieprobleem op en rond de A15 tussen
Maasvlakte en het Vaanplein. Er wordt momenteel gewerkt in een twintigtal
samenwerkingsverbanden (grote en middelgrote stedelijke agglomeraties). Bij
een aantal heeft dit reeds geleid tot maatregelpakketten. Voorbeelden hiervan
zijn het KAN-gebied (Arnhem-Nijmegen), SIRE-gebied (regio Eindhoven), Haaglanden
en Stadsgewest Rotterdam.
 5. Weginfrastructuur voor het goederenvervoer:
 • De aangestelde Ambassadeur Stedelijke Distributie (Ambassadeur Stedelijke
Distributie – Home) heeft in zijn eerste jaar het proces van
stedelijke distributie een impuls gegeven door het instellen en uitreiken
van een award stedelijke distributie. Daarnaast heeft hij onderzoek in gang
gezet om te komen tot het aan de TK toegezegde nationale kader stedelijke
distributie.
 • Naar aanleiding van o.a. de ervaringen met de top 20 verzorgingsplaatsen
heeft VenW in december een convenant afgesloten met EZ en de sector over het
verder terugdringen van transportcriminaliteit. Hieruit volgen 38 concrete
acties op het gebied van veiliger parkeren, verbeteren van aangiftes, verhogen
van aangiftebereidheid en het Keurmerk Transport en Logistiek. Daarnaast heeft
VenW in 2009 voorbereidingen getroffen voor de visie verzorgingsplaatsen die
zomer 2010 naar de TK gezonden zal worden.
 • Ten slotte is eind 2009 een project in gang gezet dat er toe moet leiden dat in 2010 een geactualiseerd regime van statische inhaalverboden
voor vrachtwagens kan worden ingesteld
 Meetbare gegevens
 Algemene strategie en beleidsontwikkeling
 De meetbare gegevens voor dit product zijn bij de overige producten weergegeven.
Aangezien de genoemde activiteiten gericht zijn op zowel Beheer en onderhoud,
Anders Betalen voor Mobiliteit, Verkeersmanagement, Benutting en aanleg van
weginfrastructuur en Weginfrastructuur voor het goederenvervoer zijn hiervoor
geen aparte meetbare gegevens ontwikkeld.
 Beheer en onderhoud
 De meetbare gegevens 2009, zoals de prestatie-afspraken, de specificatie
van het areaal en de oppervlakte van het wegdek staan vermeld in artikel 12.02
van het jaarverslag van het Infrastructuurfonds.
 Benutting en aanleg van weginfrastructuur, weginfrastructuur
voor het goederenvervoer
 Een acceptabele reistijd en een beperkt aantal voertuigverliesuren geven
een indicatie van de benutting van wegen en de noodzaak tot aanleg. Er is
geen aparte indicator voor de weginfrastructuur voor het goederenvervoer,
omdat vrachtwagens van dezelfde infrastructuur gebruik maken als personenauto’s. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
Acceptabele reistijd
 
 
 
 
 
 Basiswaarde 2001
 2006
 2007
 2008
 Realisatie 2009
 Streefwaarde
2020
 
 
 Een acceptable reistijd: percentage trajecten waar streefwaarde
wordt gehaald
 86%
 82%
 80%
 80%
 84%
 100%
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat/DVS 2010
 
 – Er zijn 188 trajecten (alle autosnelwegen binnen het hoofdwegennet).
Hiervan zijn er 82 trajecten onbemeten. Aangenomen is dat deze onbemeten trajecten
voldoen aan de gewenste reistijd in de spits omdat dit de minst drukke trajecten
zijn.
 – De reistijd op een traject is acceptabel als de reistijd in spits
maximaal 1,5 x reistijd buiten spits is (referentiesnelheid 100 km/uur). Op
stedelijke ringwegen is dat maximaal 2x de reistijd buiten de spits.
 – Voor de bepaling van de streefwaarde wordt verwezen naar de Nota
mobiliteit (http://www.verkeerenw aterstaat.nl/kennisplein/2/5/254511/NotaMobiliteitpdf_compleet
.pdf).
 Toelichting
 Het beoogde doel in 2020 is dat op alle trajecten (100%) de reistijd
voldoet aan de streefwaarden uit de Nota Mobiliteit. In 2009 geldt dat voor
84% van de trajecten. Naast de kredietcrisis heeft ook een aantal gerealiseerde
bouwprojecten geholpen om het percentage t.o.v. 2008 te verbeteren. Het verdere
bouwprogramma uit het MIRT 2010 en de invoering van ABvM zorgen voor een verdere
verhoging tot de beoogde 100% in 2020
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
Voertuigverliesuren
 
 
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 Realisatie 2009
 Streefwaarde 2020
 
 
 Voertuigverliesuren in files index 2000 = 100*
 129
 143
 157
 158
 140
 60
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat/DVS 2010
 * Het Rijk heeft de ambitie de filezwaarte (in voertuigverliesuren) op
het hoofdwegennet in 2020 terug te brengen tot het niveau van 1992. De Tweede
Kamer heeft bij de behandeling van de Nota Mobiliteit (NoMo) aangeven dat
ook op deze doelstelling moet worden gestuurd. De streefwaarde gaat ervan
uit dat Anders Betalen voor Mobiliteit wordt ingevoerd.
 Toelichting
 De stijging van het aantal voertuigverliesuren in de afgelopen jaren is
in de Nota Mobiliteit verwacht en zal naar verwachting doorzetten tot aan
de invoering van Anders Betalen voor Mobiliteit. In 2008 is de filedruk slechts
licht toegenomen, in 2009 afgenomen. Naar verwachting is dit een tijdelijk
effect veroorzaakt door de gevolgen van de kredietcrisis en deels door bouwen.
Dit geeft geen aanleiding om het huidige beleid aan te passen.
 Verkeersmanagement 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
Betrouwbaarheidpercentage hoofdwegennet
 
 
 
 
 
 Basiswaarde 2000
 2006
 2007
 2008
 Realisatie 2009
 Streefwaarde
2020
 
 
 Betrouwbaarheidspercentage: percentage van de verplaatsing in
de spits op het HWN dat op tijd is*
 94%
 91%
 90%
 90%
 92%
 95%
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat/DVS 2010
 * «Op tijd» wil zeggen op langere afstanden (boven 50 km)
maximaal 20% vroeger of later dan de verwachte reistijd en op kortere
afstanden maximaal 10 minuten korter of langer dan de verwachte reistijd op
een bepaald tijdstip van de dag. Het percentage voor het gehele hoofdwegennet
zal iets hoger zijn dan 92%, omdat de betrouwbaarheidscijfers betrekking
hebben op 106 trajecten in de Randstad, Gelderland en Noord-Brabant. De overige
82 trajecten zijn onbemeten en daarom niet in de betrouwbaarheidscijfers opgenomen.
Deze 82 trajecten zijn het minst druk en daardoor het meest betrouwbaar.
 Toelichting
 Het beoogde doel in 2020 is dat 95% van de ritten «op tijd»
afgewikkeld worden. In 2009 geldt dat voor 92% van de ritten. Naast
de kredietcrisis heeft ook een aantal gerealiseerde bouwprojecten en verkeersmanagement
geholpen om het percentage t.o.v. 2008 te verbeteren. Het verdere bouwprogramma
uit het MIRT 2010 en de invoering van ABvM zorgen voor een verdere verhoging
tot de beoogde 95% in 2020.
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat/DVS/verkeersmanagement hoofdwegennet
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF) 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven op het Infrastructuurfonds (x € 1 000)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 realisatie 2009
 
 
 12 Hoofdwegennet
 2 908 606
 
 
 
 
 Belastinguitgaven 
 
 
 
 
 
 
 Meerjarenraming
van belastinguitgaven (x € 1 000)
 
 
 
 
 Omschrijving
 realisatie 2009
 
 
 Vervoer van personen (w.o. openbaar vervoer)
 585 000
 
 
 
 
 34.02 Netwerk Vaarwegen
 Motivering
 Om een goede en betrouwbare bereikbaarheid over water van de economische
kerngebieden, mainports en binnenhavens in Nederland te realiseren en om de
economische schade door onbetrouwbaarheid te beperken. Dit overeenkomstig
de doelstelling uit de Nota Mobiliteit (Kamerstuk 2004–2005, 29 644, nr. 6).
 Doelbereiking
 Om bovenstaande lange termijn doelstelling te bereiken worden de in de
Nota Mobiliteit gesignaleerde infrastructuurknelpunten gefaseerd onderzocht
en aangepakt via het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport
(MIRT).
 De kwaliteit van vaarwegen is toegenomen door de uitvoering van verschillende
MIRT-aanlegprojecten. Voor meer inzicht in de uitvoering van die projecten
in 2009 wordt verwezen naar de verantwoording over artikel 15 van het Infrafonds
en het MIRT-projectenboek.
 
 In 2009 hebben ook de provincies Utrecht en Flevoland een regionale netwerkvisie
opgeleverd over het vaarwegennet en de binnenhavens in hun beheer. Daarmee
hebben alle provincies nu regionale netwerkvisies gemaakt die kunnen helpen
bij verbetering van het integrale net van vaarwegen en binnenhavens en de
samenwerking tussen rijk en regio daarbij.
 
 In het kader van het Project PLATINA is de Europese TEN-coördinator,
mevrouw K. Peijs, ondersteund bij haar werk om knelpunten in het Trans Europese
Netwerk van vaarwegen op te heffen.
 
 In het Coalitieakkoord is € 55 mln voor de quick win regeling
binnenhavens gereserveerd en later is daar met amendement Anker € 7
mln aan toegevoegd. In 2009 is in het Aanvullend Beleidsakkoord het quick
win budget met € 50 mln verhoogd.
 In 2009 hebben decentrale overheden een groot aantal quick win voorstellen
ingediend voor deze tweede tranche. Daarvan bleken 35 aanvragen aan
alle criteria te voldoen en deze zijn dan ook toegekend. Naast de eerder in
de eerste tranche toegekende € 27 mln is er in 2009 voor de tweede
tranche € 64 mln toegekend. De uitvoering van de projecten vindt
plaats in de periode tot en met 2013. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Verbeteren kwaliteit vaarwegen
 Ja1
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Door de voortgang van MIRT-projecten en de quick-wins binnenhavens
is er sprake van kwaliteitsverbetering op de vaarwegen. Hiervoor wordt verder
verwezen naar artikel 15 van het Infrafonds.
 Meetbare gegevens
 Passeertijd van sluizen
 Om de effectiviteit van het vaarwegenbeleid te meten is in het verleden
de indicator «wachttijd sluizen» gehanteerd. Deze indicator was
niet gebaseerd op «harde» gegevens maar op simulaties op basis
van tellingen van schepen die sluizen passeren. Evenmin gaf deze indicator
inzicht in de kwaliteit van het vaarwegennet. Sinds 2006 wordt daarom gewerkt
aan de ontwikkeling van de indicator «betrouwbaarheid reistijd vaarwegen»
als nieuwe indicator van de prestaties op het vaarwegennet. De nieuwe indicator
betrouwbaarheid reistijd vaarwegen wordt gevuld met gegevens over o.a. onderhoudsregime,
verkeersmanagement, informatievoorziening naar de gebruiker, beschikbaarheid
van ligplaatsen, passagetijd sluizen en bruggen. Veel van deze gegevens komen
pas beschikbaar na invoering van River Information Services op de Nederlandse
vaarwegen in 2012, inclusief het uitrusten van alle schepen met AIS transponders.
 De eerste stap, uitwerking van de indicator «passeertijd sluizen»,
is gezet. De «passeertijd sluizen» is een absolute normtijd die
voor elke sluis afzonderlijk is bepaald. Elk type vaarweg correspondeert met
een te realiseren percentage passages. Dit normpercentage biedt inzicht in
het percentage schepen dat is gepasseerd binnen de normtijd. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
Passeertijd sluizen
 
 
 
 
 
 Realisatie 2008
 Realisatie 2009
 Streefwaarde 2010
 Streefwaarde 2012
 
 
 Hoofdtransportas
 63%
 75%
 80%
 85%
 
 
 Hoofdvaarweg
 84%
 85%
 75%
 75%
 
 
 Overige vaarweg
 92%
 90%
 70%
 70%
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat/Dienst Verkeer en Scheepvaart (DVS)
 Toelichting
 In 2009 lag de prioriteit bij een verbetering van de prestaties op de
hoofdtransportassen. De indicator voor de passeertijden op de hoofdtransportassen
laat zien dat de prestatie in 2009 verbeterd is ten opzichte van 2008. De
indicator voor de prestatie op de overige vaarwegen vertoont een lichte daling,
hoewel deze nog ruim boven de streefwaarde ligt. Ook het komende jaar zal
prioriteit worden gegeven aan een verbetering van de prestaties
op de hoofdtransportassen opdat de streefwaarden worden bereikt. Verwacht
wordt dat als gevolg daarvan de realisatiewaardes op de hoofd- en de overige
vaarwegen kunnen dalen, maar boven de streefwaardes zullen uitkomen.
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF) 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven op het Infrastructuurfonds (x € 1 000)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 realisatie 2009
 
 
 Artikel 15 Hoofdvaarwegennet
 792 534
 
 
 
 
 34.03 Netwerk Spoor: Betrouwbaarheid en capaciteit van
het spoornetwerk vergroten
 Motivering
 Om de kerntaak van het spoor goed uit te voeren: het betrouwbaar vervoeren
van grote aantallen mensen in de spits van, naar en binnen stedelijke netwerken,
het bijdragen aan de bereikbaarheid van alle landsdelen per spoor en het betrouwbaar
vervoeren van goederen op internationale spoorcorridors.
 Doelbereiking
 Het Actieplan 5% groei op het spoor is in uitvoering. In 2009 gaat
het om meerdere maatregelen, waaronder: realisatie van fietsenstallingen bij
stations en aanpak weesfietsen, veraangenamen van wachtruimtes op stations,
realisatie van P+R plekken bij stations, verbeteren van informatievoorziening
overeenstemming met NS en decentrale overheden over extra treindiensten en
mobiliteitsbeleid bij wegwerkzaamheden. De Tweede Kamer is hierover met halfjaarlijkse
voortgangsrapportages geïnformeerd.
 Mede als gevolg van de economische crisis is in 2009 de doelstelling van
5% meer reizigerskilometers in de trein niet gehaald. De groei op het
hoofdrailnet bedroeg in 2009 0,8%. De groei van het treinverkeer is,
zeker in de eerste helft van het jaar, wel hoger geweest dan de groei van
het autoverkeer.
 Voor Programma Hoogfrequent Spoorvervoer zijn planstudies in uitvoering.
In november 2009 heeft een eerste bestuurlijke conferentie met decentrale
overheden plaatsgevonden. Ook in Overlegorgaan Verkeer en Waterstaat (OVW)
zijn de tussenresultaten besproken.
 In juni 2009 is het kabinetsstandpunt Spoor in beweging (http://www.verkeerenwaterstaat.nl/Images/Kabinetsstandpunt Spoor
in beweging 22-06-09_tcm195-249124.pdf) naar aanleiding van de evaluatie
van de spoorwetgeving verschenen. Het kabinet onderschrijft de conclusies
van de evaluatie dat de ordening staat en geen ingrijpende wijzigingen noodzakelijk
zijn. Wel zijn voor het Kabinet verbeteringen noodzakelijk. Bijvoorbeeld het
aanscherpen en verduidelijken van de kaders voor capaciteitsverdeling en de
gebruiksvergoeding en van de positionering, rol en aansturing van ProRail.
De maatregelen die het Kabinet treft zijn opgenomen in de uitvoeringsagenda
van het kabinetsstandpunt. Ook meldt het Kabinet in het standpunt dat ten
aanzien van de doorlichting domein spoor (TK 2008–2009, 29 893, nr. 79) inmiddels
verschillende verbeterpunten zijn gerealiseerd. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Algemene strategie en beleidsontwikkeling
 ja1
 
 
 Beheer conform Spoorwegwet
 ja2
 
 
 Beheer overig, d.i. niet vallend onder hoofdspoorweginfrastructuur,
maar wel door ProRail beheerd en uitgevoerd
 ja
 
 
 Vervoer conform de concessiewet
 ja3
 
 
 Vervoer overig, met name vervoer over HSL-zuid door High Speed
Alliance (HSA)
 ja4
 
 
 Kwaliteit van spoorverbindingen voor het goederenvervoer
 ja
 
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Van het 3e spoorpakket is de Verordening Passagiersrechten per 3 december
2009 geïmplementeerd en IVW voorlopig als toezichthouder aangewezen.
Aan de implementatie van de machinisten- en liberaliseringsrichtlijn wordt
gewerkt, er zal in de loop van 2010 een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer
gaan.
 2. Het bestaande spoornet vertegenwoordigt een groot maatschappelijk geïnvesteerd
kapitaal. Instandhouding hiervan is de eerste prioriteit. Met de beheerconcessie
heeft ProRail tot 1 januari 2015 de zorg gekregen voor een doelmatig en doeltreffend
beheer van de hoofdspoorweginfrastructuur. In 2009 heeft ProRail uitvoering
gegeven aan het beheerplan 2009. Onderdeel daarvan zijn het reguliere onderhoud,
de geplande vervangingsinvesteringen, de maatregelen uit de tweede fase van
het herstelplan en de uitvoering van een aantal functiewijzigingsprogramma’s
zoals toegankelijkheid en kleine infrastructurele maatregelen. In 2009 is
verder een audit uitgevoerd naar de financiële reeksen uit het beheerplan.
Dit mede naar aanleiding van de onderbesteding in de periode tot en met 2008.
Over de uitkomsten daarvan is de Kamer geïnformeerd per brief van 25 november
2009 (TK 2009–2010, 29 984, nr. 207). In het beheerplan 2009
zijn de in 2009 te realiseren prestaties afgesproken. In het vierde kwartaalrapport
2009 heeft ProRail gemeld dat alle afgesproken prestaties zijn gerealiseerd
met uitzondering van de storingstijd. Deze is als gevolg van de storingen
door het winterweer in december 2009 onder de norm gebleven. De situatie als
gevolg van het winterweer wordt nader geëvalueerd. Tenslotte heeft in
2009 de evaluatie van de spoorwetgeving geresulteerd inSpoor in beweging : kabinetsstandpunt naar aanleiding van het
eindrapport van de evaluatie van de spoorwetgeving.
 3. In 2009 is het kabinetsstandpunt Evaluatie Spoorwetgeving besproken
in de Tweede Kamer. Naar aanleiding hiervan wordt de huidige Vervoerconcessie,
die loopt tot 2015, gewijzigd. Met NS zijn in 2009 afspraken gemaakt over
een oplopende concessieprijs tot 2015 en een naar nihil aflopende subsidie
ten behoeve van de bijzondere spoorvervoerdiensten.
 4. Over de voortgang van de HSL-Zuid, waaronder de implementatie van ERTMS,
wordt de Kamer halfjaarlijks bij de voortgangsrapportage in het kader van
de controleprocedure Grote Projecten geïnformeerd. Het vervoer over de
HSL-zuid is gestart. Amsterdam–Rotterdam op 7 september 2009, Amsterdam–Parijs
op 13 december 2009. De Concessie-overeenkomst verleend aan HSA is met
ingang van 1 juli 2009 omgezet in de Vervoerconcessie Hogesnelheidsnet.
 Meetbare gegevens
 Algemene strategie en beleidsontwikkeling
 De meetbare gegevens voor dit product zijn hieronder bij de overige producten
weergegeven. Aangezien de genoemde activiteiten gericht zijn op zowel het
beheer van de spoorweginfrastructuur als het vervoer erover zijn hiervoor
geen aparte meetbare gegevens ontwikkeld.
 Beheer conform Spoorwegwet, Beheer overig
 Binnen de beheerconcessie ProRail worden tussen VenW en ProRail concrete
afspraken gemaakt over prestaties op het gebied van het spoor. Deze prestaties
worden in het beheerplan uitgewerkt in nadere indicatoren met bijbehorende
grenswaarden. Daarnaast levert ProRail inzicht middels informatie-items, waarvoor
richtwaarden gelden. Met de Nederlandse Spoorwegen maakt VenW afspraken over
het personenvervoer. Deze prestaties werkt NS in het vervoerplan uit in nadere
indicatoren met bijbehorende grens- of richtwaarden.
 
 Vanaf 1 januari 2008 worden NS en ProRail (voor wat betreft het concessiedeel)
op output gestuurd. Dat betekent dat afspraken worden gemaakt over prestaties
in de vorm van grenswaarden. Hieronder zijn de belangrijkste indicatoren opgenomen.
 Een uitgebreider overzicht is opgenomen in het beheerplan en vervoerplan
en in de onderhoudsparagraaf van het MIRT-projectenboek. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
Beschikbaarheid Hoofdspoorweginfrastructuur (HSI, dit is incl. de regionale
spoorlijnen, maar excl. HSL en BTR)
 
 
 
 
 
 2006
 2007
 2008
 Grenswaarde 2009
 Realisatie 2009
 Streefwaarde
2011 e.v.
 
 
 Beschikbaarheid HoofdSpoorwegInfra
 99,30%
 99,40%
 99,62%
 99,49%
 99,51%
 99,47%
 
 
 
 
 Bron: ProRail, Rapportage Q4
 Toelichting
 Ondanks het winterweer van eind 2009 ligt de realisatie hoger dan de grenswaarde. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
Punctualiteit reizigersniveau Hoofdrailnet (HRN)
 
 
 
 
 
 Basiswaarde 2003
 2006
 2007
 2008
 Streefwaarde 2009
 Realisatie
2009
 Streefwaarde peildatum 2012
 
 
 Punctualiteit reizigersvervoer HRN*
 83,10%
 84,80%
 87,0%
 86,8%
 87,0%
 86,60%
 89–91%
 
 
 
 
 Bron: NS, voorlopig cijfer
 * afhankelijk van de uitvoering van de 2e fase van het Herstelplan (2007–2012)
 Toelichting
 Over de punctualiteit kan opgemerkt worden dat in 2009 sprake is van een
toenemende drukte op het spoor en dat het winterweer van eind 2009 een negatieve
invloed heeft gehad.
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF) 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven op het Infrastructuurfonds (X 1 000)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 Realisatie 2009
 
 
 IF 13 Spoorwegen
 2 077 325
 
 
 IF 17.02 Betuweroute (realisatie)
 44 754
 
 
 IF 17.03 Hogesnelheidslijn
 32 881
 
 
 IF 17.04 Anders Betalen voor Mobiliteit
 42 726
 
 
 
 
 34.04 Netwerk decentraal/regionaal vervoer: decentrale
overheden in staat stellen een effectief regionaal mobiliteitsbeleid te voeren
 Motivering
 Om een goede bereikbaarheid binnen de economische kerngebieden in Nederland
te realiseren, om de bereikbaarheid van deur tot deur te verbeteren en om
ervoor te zorgen dat bedrijven en burgers in staat zijn zelf in hun mobiliteitsbehoefte
te voorzien.
 Doelbereiking
 In 2009 is gestart met de uitvoering van de Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse
(NMCA). Deze zal voor de zomer van 2010 worden afgerond en een beeld geven
van de staat van de netwerken van wegen, spoor, regionaal OV en vaarwegen
voor 2020 en 2028, inclusief de verbindingen daartussen. De NMCA wordt goed
aangesloten op de in 2009 opgestelde Gebiedsagenda’s. De NMCA wordt
in samenwerking met regionale overheden opgesteld.
 In 2009 is al het regionaal busvervoer aanbesteed met uitzondering van
het stadsvervoer, dat wordt uitgevoerd door de GvB-en in de drie grootste
stadsregio’s en enkele tijdelijke ontheffingen.
 Per eind 2009 kan ongeveer 70% van de reizigerskilometers met bus,
tram en metro met de OV-chipkaart worden afgelegd. Vanaf oktober 2009 is het
OV-chipkaart-systeem bovendien operationeel op het hoofdrailnet van NS. In
de Rotterdamse metro kan vanaf 29 januari 2009 alleen nog de OV-chipkaart
worden gebruikt. Per 27 augustus 2009 is dit ook het geval voor de Amsterdamse
metro.
 In 2009 is het percentage bussen, dat toegankelijk is voor mensen met
een beperking, gestegen tot 90%. Het aantal toegankelijke bushaltes
is uitgebreid door de decentrale overheden op basis van afspraken met provincies.
Doel is in de periode tot en met 2015 46% van de haltes toegankelijk
te maken. Een wettelijke basis voor toegankelijk vervoer wordt gelegd met
een AMvB onder de Wet gelijke behandeling gehandicapten en chronisch zieken.
Deze AMvB is eind 2009 naar de Tweede Kamer verstuurd voor een voorhangprocedure.
 In 2009 is de Wet personenvervoer aangepast: op grond van de Personeels-paragraaf
geniet het tot de concessie herleidbaar personeel bij concessieovergangen
rechtsbescherming en gaat mee naar de volgende concessiehouder.
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Algemene strategie en beleidsvorming
 ja
 
 
 Samenwerking tussen het rijk en decentrale overheden
 ja1
 
 
 Stimulering van decentrale overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties
 ja2
 
 
 Stimulering OV
 ja
 
 
 Stimulering toegankelijkheid van het openbaar vervoer
 ja
 
 
 Bevorderen van volwaardige rol taxivervoer in vervoerketen
 ja3
 
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. De wetsevaluatie van de BDU loopt nog en is gereed in de zomer 2010.
Deze wordt naar de Tweede Kamer gestuurd in samenhang met de NMCA en visie
OV. Gratis OV: Experimenten 3e tranche zijn op één na afgerond.
De evaluatie is gestart zodat de beleidslijn in de zomer van 2010 naar de
Tweede Kamer verstuurd kan worden. Verder is via amendement Roefs en Koopmans
(31 700 XII, nr. 41: Fiets) dekking geboden voor amendement Roefs/Koopmans
(31 700A, nr. 22) voor het realiseren van fietsroutes voor woon-werkverkeer
tussen Arnhem-Nijmegen en Leiden-Den Haag en voor de uitvoering van de aanbevelingen
uit de initiatiefnota Fietsbeleid «Tandje erbij». Deze maatregelen
worden via het Infrastructuurfonds gefinancierd en verantwoord.
 2. Stimulering van decentrale overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties:
 – Task Force Mobiliteitsmanagement (http://www.tfmm.nl/): Inmiddels zijn in 13 regio’s
convenanten afgesloten tussen overheden en bedrijfsleven. De uitvoering van
de gemaakte afspraken over de landelijke projecten is overal ter hand genomen.
 – Fiets: Jaarlijks terugkerende uitgaven zijn de subsidie aan de
Fietsersbond en de exploitatie van het fietsdiefstalregister (RDW).
 – Het concept-wetsvoorstel wijziging Wp2000 inzake de implementatie
van de Public Service Obligation (PSO) en de motie-Roefs is voor advies naar
de Raad van State verzonden. Vooruitlopend op deze wet is een beleidsregel
ontheffingen gepubliceerd, die mogelijkheden voor ontheffingen op de aanbestedingen
in het regionale stads- streekvervoer beperkt, in lijn met de Europese PSO-verordening.
Op 3 december 2009 is de PSO-verordening in werking getreden.
 3. Taxivervoer: Op basis van de in 2008 opgestelde Toekomstvisie Taxi
(http://www.verkeerenwaterstaat.nl/Images/Toekomstvoordetaxi_
tcm195-223150.pdf) zijn, in nauwe samenwerking met vertegenwoordigers
van de grote steden, belangenorganisaties en taxibranche, in 2009 verschillende
uitvoeringsmaatregelen opgesteld voor het straattaxivervoer. De hiervoor benodigde
wijzigingen van de Wet en het Besluit personenvervoer 2000 zijn in ontwerp
gereed en eind 2009 voor advies verzonden naar de Raad van State. Ten aanzien
van de gewenste kwaliteitsverbetering in het contractvervoer zijn in 2009
vier «Handboeken professioneel aanbesteden» (TK, 2009–2010,
31 521, nr. 39) opgesteld.
 Meetbare gegevens
 Algemene strategie en beleidsvorming
 De meetbare gegevens voor dit product zijn hieronder bij de overige producten
weergegeven. Aangezien de genoemde activiteiten gericht zijn op
zowel het regionaal OV-systeem en de regionale bereikbaarheid zijn hiervoor
geen aparte meetbare gegevens ontwikkeld.
 Regionale bereikbaarheid
 Klanttevredenheid geeft een indicatie van de waardering van het regionaal
OV.
 De aanbestedingsgraad geeft een beeld van de ontwikkeling van het procentuele
aandeel van het totaal aantal OV-bedrijven waarvan het OV is aanbesteed.
 De ontwikkeling van het aantal reizigerskilometers geeft een goed beeld
van het gebruik van het OV. De decentrale overheden en vervoerders zijn hiervoor
primair verantwoordelijk. VenW heeft een coördinerende en stimulerende
functie.
 
 Het Kennisplatform Verkeer en Vervoer (www.kpvv.nl) voert jaarlijks in opdracht van VenW en
de decentrale concessieverleners een onderzoek uit naar de klanttevredenheid
van reizigers in het regionaal OV. Vanwege de verantwoordelijkheid van de
decentrale overheden voor het regionaal OV worden geen landelijke streefcijfers
vastgelegd. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator/KengetalKlanttevredenheid
regionaal openbaar vervoer
 
 
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 Realisatie 2009
 
 
 Algemeen oordeel
 7,0
 7,0
 7,0
 7,2
 7,2
 
 
 Informatie en veiligheid
 7,2
 7,4
 7,3
 7,5
 7,5
 
 
 Rijcomfort
 7,0
 7,0
 7,0
 7,2
 7,2
 
 
 Tijd en doorstroming
 6,1
 6,2
 6,0
 6,2
 6,5
 
 
 Prijs
 6,0
 6,3
 6,3
 6,5
 6,3
 
 
 
 
 Bron: KpVV – klantenbarometer
 Noot: Cijfers 2004–2006 zijn in 2007 aangepast (Kamerbrief 12 maart
2008, vergaderjaar 2007–2008, 23 645, nr. 191)
 Toelichting
 Uit de OV klantenbarometer 2009 blijkt dat de klantwaardering (algemeen
oordeel) in de periode ten opzichte van 2008 gelijk is gebleven op een 7,2.
De waardering voor de aspecten informatie en veiligheid en rijcomfort zijn
gelijk gebleven t.o.v. 2008. De waardering voor tijd en doorstroming is met
0,3 punt gestegen. Het resultaat voor het aspect prijs is met 0,2 punt gedaald
ten opzichte van 2008. Het gaat hier overigens wel om het landelijk gemiddelde. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator
Aanbestedingsgraad regionaal OV
 
 
 
 
 
 Basiswaarde 2002
 2006
 2007
 2008
 2009
 Streefwaarde
 
 
 Aanbestedingsgraad regionaal Openbaar Vervoer (excl. G4)
 5%
 56%
 72%
 92%
 92%
 100%
 
 
 G4-steden (A’dam, R’dam, Den Haag, Utrecht)
 
 
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 
 Bron: VenW
 Toelichting
 In 2009 is de aanbestedingsgraad van regionaal OV (excl. G4) gelijk gebleven
op 92%. De vier ontheffingen van de aanbestedingsplicht die in 2008
waren afgegeven duurden voort in 2009. Daarom is de streefwaarde van 100%
nog niet gehaald. Voor het stadsvervoer Utrecht geldt een aanbestedingsplicht
vanaf 2012. De G3 (Amsterdam, Rotterdam en Den Haag) worden door de motie
Roefs (Kamernr. 23 645 nr. 167) en het kabinetsstandpunt (Kamernr. 30 421,
23 645 nr. 17) uitgezonderd van de aanbestedingsplicht en krijgen een
keuze tussen aan- of inbesteding. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 KengetalOverzicht
reizigerskilometers regionaal OV (x 1 mrd)*
 
 
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 Realisatie 2009
 
 
 Stadsregio’s
 3,5
 3,6
 3,6
 3,6
 2,9
 
 
 Provincies
 2,8
 2,9
 2,9
 2,8
 3,8
 
 
 Totaal
 6,4
 6,5
 6,5
 6,4
 6,6
 
 
 
 
 Bron: WROOV
 * De reizigerskilometers hebben alleen betrekking op de kilometers afgelegd
met bus, trein en metro. De reizigerskilometers met de regionale treinen afgelegd
zijn niet meegeteld.
 Toelichting
 De cijfers van 2009 zijn voorlopig.
 In 2009 is sprake van een stijging van 3,7% t.o.v. 2008. Belangrijke
oorzaken van deze stijging zijn:
 1. voortgezette stijging van studenten (aandeel 0,7%)
 2. wegvallen van het effect van stakingen in het streekvervoer in 2008
(effect ca. 2%)
 3. invoering RandstadRail (effect ca. 0,5%).
 Verbeteren regionale OV-systemen
 De decentrale overheden en vervoerders zijn primair verantwoordelijk voor
het verbeteren van de regionale OV-systemen. VenW heeft een coördinerende
en stimulerende functie. Voor de invoering van de OV-chipkaart zijn geen meetbare
gegevens opgenomen omdat de decentrale overheden en vervoerders verantwoordelijkheid
dragen voor de uitrol.
 Stimuleren marktwerking taxi 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetallen
taxi
 
 
 
 
 Indicator Output
 Verwachte ontwikkeling
 Landelijke ontwikkeling relatief
 4 grote steden
 
 
 1. Waardering consument1 (gebruikers)
 Verbetering
 Constant hoog:
 iets lager
dan het landelijk gemiddelde:
 
 
 
 
 1999: 7,4
 1999: 7,2
 
 
 
 
 2000: 7,3
 2000: 7,1
 
 
 
 
 2001: 7,3
 2001: 6,9
 
 
 
 
 2002: 7,5
 2002: 7,1
 
 
 
 
 2003: 7,4
 2003: 7,3
 
 
 
 
 2004: niet gemeten
 2004: niet gemeten
 
 
 
 
 2005: 7,2 (precies: 7,16)
 2005: niet gemeten3
 
 
 
 
 2006: 7,2 (precies: 7,22)
 2006: 7,2
 
 
 
 
 2007: 7,2
 2007: 7,1
 
 
 
 
 2008: 7,3
 2008: 7,4
 
 
 
 
 2009: 7,2
 2009: 7,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Prijsontwikkeling (straattaxi)2
 Prijsdaling
 2000: + 13%
 
 
 
 
 
 2001: + 2%
 
 
 
 
 
 2002: + 9%
 
 
 
 
 
 2003: + 2,4%
 
 
 
 
 
 2004: + 0,2%
 2004: + 0,3%
 
 
 
 
 2005: + 1,7%
 2005: + 1,6%
 
 
 
 
 2006: + 1,9%
 2006: + 2,6%
 
 
 
 
 2007: + 3,9%
 2007: + 3,6%
 
 
 
 
 2008: 1,2%
 2008: – 24,6% tot + 6%4
 
 
 
 
 2009: varieert van 1,2% voor stadsrit
en 1,1% voor buitenrit2
 2009: varieert van 0,1% voor stadsrit en – 0,1% voor
buitenrit2
 
 
 
 
 Bron (t/m 2003): Monitor en evaluatie deregulering, TNO Nipo consult,
KPMG BEA.
 2004 Bron waardering consument 2004–2006: Taximonitor 2004 en verder
Socialdata B.V. Omdat de taximonitor t/m 2003 op enigszins andere wijze plaatsvond,
zijn de resultaten voor de klantenwaardering vanaf 2005 niet volledig vergelijkbaar
met de voorgaande jaren. Vanaf 2008 vindt de meting plaats door I&O Research.
 Bron prijsontwikkeling 2006–2008: Monitor tarieven en bedrijfsontwikkeling,
TNS Nipo consult.
 1. De waardering consument (uitgedrukt in een cijfer van 1–10):
In 2009 is de landelijke waardering met 7,2 iets lager dan in 2008. In het
kader van het G-4 convenant heeft zowel in 2006, 2007, 2008 en 2009 een mystery-shopper
onderzoek plaats gevonden.
 2. De tariefontwikkeling bij de straattaxi: De landelijke tariefstijging
bij de straattaxi wordt jaarlijks gemeten voor een tweetal referentieritten: één
met vijf kilometer lengte (meest voorkomende rit in de steden), en één
referentierit met een lengte van vijftien kilometer (vooral kleinere steden
en platteland).
 3. In 2004 en 2005 is in de G4 niet gemeten.
 4. Vanaf de meting 2008 kon geen gebruik meer worden gemaakt van de oorspronkelijke
referentierit, omdat in de huidige tariefstructuur tijd geen rol speelt in
het tarief. In het verleden bepaalden tijd én afstand de ritprijs.
 Toelichting
 Zowel de waardering van de consument als de prijsontwikkeling in de straattaxi
worden structureel gemeten. De gemiddelde waardering in de periode 2000–2009
bedraagt 7,3. In de vier grote steden ligt de klantenwaardering tussen 2000
en 2007 steeds rond de 7,2 en is in 2008 toegenomen tot 7,4. Voor het jaar
2009 bedraagt de klantwaardering in de vier grote steden 7,2.
 
 Alle verschillen vallen binnen de meetmarges, waardoor de conclusie is
dat er geen significante verandering is waargenomen met betrekking tot het
gemeten niveau. De tariefontwikkeling vanaf 2008 betreft de per 1/2/2008 verplicht
te hanteren tariefstructuur. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetallen
naleving taxivervoer
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 
 Aantal ingetrokken chauffeurspassen
 0
 0
 10
 10
 18
 
 
 Aantal ingetrokken ondernemingsvergunningen
 149
 9
 50
 2
 14
 
 
 Aantal wegcontroles
 2 972
 5 180
 8 422
 9 545
 8 953
 
 
 Overtredingspercentages
 41%
 28,3%
 35,2%
 38,1%
 36%
 
 
 
 
 Toelichting
 De aantallen ingetrokken chauffeurspassen en ondernemingsvergunningen
betreffen de gesanctioneerde intrekkingen. De aantallen zijn exclusief de «administratieve
intrekkingen» (dit zijn intrekkingen als gevolg van overlijden of bedrijfsstop).
 Extracomptabele verwijzingen
 Belastinguitgaven 
 
 
 
 
 
 
 Meerjarenraming
van belastinguitgaven x € 1000
 
 
 
 
 Omschrijving
 Realisatie 2009
 
 
 Teruggaaf taxi’s
 32 000
 
 
 Vrijstelling taxi’s
 46 000
 
 
 
 
 Overzicht afgeronde onderzoeken 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek onderwerp
 AD of OD
 A. StartB. Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 
 Netwerk
weg
 34.01
 A: 2009 B: 2010
 
 
 
 
 Spoorwegwet
(incl. Beheerconcessie ProRail Netwerk Spoor en Vervoerconcessie NS)
 34.03
 A: jan 2005B: voorjaar 2009
 TK 2008–2009,
31 987, nr. 1
 
 
 
 Effectenonderzoek ex post
 
 Ruimte voor de
fiets
 34.03
 jaarlijkse monitoring
 
 http://www.prorail.nl/Publiek/ruimtevoordefiets/Pages/Ruimtevoordefiets.aspx
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Spoorwegwet: zie onder art. 34.03, bij kabinetsstandpuntSpoor in beweging (http://www.verkeerenwaterstaat.nl/Images/Kabinetsstandpunt Spoor
in beweging 22-06-09_tcm195-249124.pdf). 
 35 Mainports en logistiek
 Algemene doelstelling
 Het versterken van de Nederlandse mainports en realiseren van een efficiënt
goederenvervoersysteem en luchtvaartbestel, binnen de randvoorwaarden voor
geluid, veiligheid, leefbaarheid en ruimtelijke ordening.
 Doelbereiking
 Op het terrein van een internationaal level playing field zijn in de Europese
Unie weer verdere stappen gezet, zoals met het pakket wegvervoer, het pakket
voor een concurrerend europees spoorgoederenvervoer, het derde maritiem veiligheidspakket
en de passagiersrechten busvervoer, zee- en binnenvaart. Level playing field
is ook een bijzonder aandachtspunt bij de beoordeling van voorstellen voor
duurzaamheid in internationaal verband.
 
 Om de crisis in de binnenvaart te bestrijden heeft het kabinet de Europese
Commissie formeel verzocht passende maatregelen te treffen, conform de daarvoor
in richtlijn 96/75/EC geldende procedure. Het kabinet heeft het Crisisberaad
Binnenvaart ondersteund in het uitwerken van een Crisisplan. Voorts is in
internationaal verband (CCR) besloten om, in verband met de crisis, schippers
uitstel te verlenen voor 2010 en 2011 voor het voldoen aan een groot aantal
technische eisen indien de benodigde investering hiervoor meer dan € 2 500
zou zijn.
 
 In april 2009 heeft het kabinet de Luchtvaartnota (Kamerstuk 2008–2009,
31 936, nr. 1) uitgebracht. Het kabinet streeft naar een innovatieve,
concurrerende en ondernemende economie en een duurzame leefomgeving. Een optimale
internationale bereikbaarheid door de lucht is daarvoor een belangrijke voorwaarde.
In de Luchtvaartnota heeft het kabinet zijn lange termijnvisie op de luchtvaart
in Nederland geschetst: centraal staat een optimale netwerkkwaliteit in combinatie
met concurrerende en duurzame luchtvaart ten dienste van de Nederlandse economie.
 
 Per 1 november 2009 is de wet RBML (regelgeving burgerluchthavens en militaire
luchthavens) van kracht geworden. Met deze regelgeving zijn de besluitvormingsprocedures
rond kleine luchthavens in Nederland vereenvoudigd. Daarnaast zijn de taken
en bevoegdheden voor deze luchthavens van het Rijk overgedragen aan de provincies.
De nieuwe regelgeving omvat tevens regels voor het veilig gebruik van luchthavens.
Hiermee is onder meer ICAO annex 14 geïmplementeerd.
 
 In Europees verband is de SES II wetgeving vastgesteld, waarin prestatiesturing
een belangrijk element is. Voorbereiding is getroffen voor de ondertekening
van het Zes Statenverdrag in 2010, waarmee het Functional Airspace Block Europe
Central (FABEC) officieel tot stand komt.
 
 Met de in 2009 tot stand gekomen verlaging van de tonnagetax voor grote
schepen en scheepsmanagement wordt bijgedragen aan het level playing field
voor de Nederlandse zeevaartsector. Op de door VenW mede georganiseerde VN
conferentie in Rotterdam hebben 16 landen de «Rotterdam Rules»
ondertekend over zeevervoersovereenkomsten. Deze leiden tot meer duidelijkheid
over de aansprakelijkheid in het zeevervoer en dragen daarmee bij aan bevordering
van de internationale handel en verlaging van de kosten.
 Voorbereidingen zijn getroffen voor het wijzigen van de Zeebrievenwet
en de implementatie van het Maritieme Arbeidsverdrag van de Internationale
Arbeidsorganisatie. De voorstellen zullen in 2010 aan het parlement worden
aangeboden.
 
 Via de inwerkingtreding van het convenant ladingregie en het digitale
inspectieloket zijn belangrijke stappen gezet op het gebied van reductie van
de administratieve lasten en zo min mogelijke verstoring van de logistieke
keten.
 Maatschappelijke effecten
 De met succes uitgevoerde experimenten uit het convenant Hinderbeperkende
Maatregelen leiden tot wezenlijk minder hinder en zijn vastgelegd in een ontwerp-luchthavenverkeerbesluit
Schiphol (LVB), dit met 18 000 minder ernstig geluidgehinderden tot gevolg.
 
 De concurrentiepositie van Schiphol is versterkt door een kostenreductie
bij de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL), het op nul stellen van de vliegbelasting
en een betere benutting van het luchtruim.
 
 Het beleid heeft zo bijgedragen aan een gelijkwaardige concurrentiepositie
voor het bedrijfsleven in de mainports en logistieke sector.
 Externe factoren
 De economische recessie heeft ook binnen de luchtvaartsector grote gevolgen.
In 2009 hebben 43,5 miljoen passagiers gebruik gemaakt van Amsterdam Airport
Schiphol, 8,4% minder dan in het jaar ervoor. Het aantal vliegtuigbewegingen
in het handelsverkeer daalde met 8,7% tot 391 000. Het vrachtvervoer
nam vorig jaar af, met 18,4% tot 1 279 000 ton.
 Voor de mainports en de logistieke sector was 2009 door de crisis een
bijzonder jaar. Door de tegenvallende economische groei wereldwijd namen de
transportstromen af. Het lijkt erop, hoewel definitieve cijfers nog niet voorhanden
zijn, dat Rotterdam zijn relatieve positie heeft weten te behouden. De transportsectoren
zijn geconfronteerd met omzetdalingen ten gevolge van het lagere volume en
sterke prijsconcurrentie door overcapaciteit. Vooral de binnenvaart is zwaar
getroffen. Door recente investeringen en het kapitaalintensieve karakter van
deze sector is er langjarige overcapaciteit ontstaan.
 In september 2009 heeft het kabinet de Kennis- en Innovatie Agenda Luchtvaart
(KIA Luchtvaart) in ontvangst genomen. Met de KIA Luchtvaart geeft de Nederlandse
luchtvaartsector een gezamenlijk antwoord op de uitdagingen waar zij voor
staan op het gebied van een duurzame en concurrerende luchtvaart (zoals aangekondigd
in actie 43 uitvoeringsagenda van de luchtvaartnota).
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
van de budgettaire gevolgen van beleid (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 35. Mainports en logistiek
 
 Realisatie
 Begroting
 Verschil
 
 Slotwetmutaties
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 2009
 2009
 
 2009*
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 81 002
 
 
 69 330
 
 
 62 414
 
 
 77 554
 
 
 63 518
 
 
 14 036
 
 
 1
 
 
 – 4 816
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 57 438
 
 
 63 101
 
 
 68 734
 
 
 58 521
 
 
 86 527
 
 
 69 578
 
 
 16 949
 
 
 
 – 1 909
 
 
 
 
 35.01 Mainport Schiphol en reg. Luchthavens
 
 
 7 804
 
 
 5 287
 
 
 7 326
 
 
 7 324
 
 
 7 126
 
 
 4 858
 
 
 2 268
 
 
 
 – 1 874
 
 
 
 35.01.01 Kostenconvenant Schiphol
 87
 359
 24
 37
 5
 50
 – 45
 
 2
 
 – 46
 
 
 35.01.02 Ontwikkeling luchthavens
 3 133
 858
 5 378
 5 282
 4 905
 3 061
 1 844
 
 3
 
 – 1 377
 
 
 35.01.03 Evaluatie Schipholbeleid
 1 725
 2 159
 61
 0
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 35.01.04 Implementatie Schipholwet en luchthavenbesluiten
 1 198
 299
 2
 0
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 35.01.05 Regelgeving Regionale en Kleine Luchthavens
 1 661
 1 612
 1 331
 1 452
 1 615
 1 240
 375
 
 – 451
 
 
 35.01.06 IVW-Regiebureau Schiphol
 
 
 530
 553
 601
 507
 94
 
 0
 
 
 
 35.02 Mainport Rotterdam en overige zeehavens
 
 
 3 201
 
 
 4 420
 
 
 2 678
 
 
 2 775
 
 
 1 941
 
 
 2 527
 
 
 – 586
 
 
 
 – 387
 
 
 
 35.02.01 Verbetering marktwerking
 574
 1 111
 1 107
 1 244
 845
 1 225
 – 380
 
 – 205
 
 
 35.02.02 Formuleren maatschappelijke randvoorwaarden
 787
 670
 665
 593
 426
 701
 – 275
 
 – 134
 
 
 35.02.03 Instandhouden en verbeteren infracapaciteit
 1 840
 2 639
 906
 938
 670
 601
 69
 
 – 48
 
 
 
 35.03 Logistieke efficiëntie luchtvaart
 
 
 30 987
 
 
 36 687
 
 
 31 999
 
 
 31 863
 
 
 43 334
 
 
 31 969
 
 
 11 365
 
 
 
 – 451
 
 
 
 35.03.01 Kennis luchtvaart en luchthavens
 23 015
 33 106
 24 141
 24 821
 35 881
 25 169
 10 712
 
 4
 
 – 883
 
 
 35.03.02 Luchtruim
 6 039
 2 225
 2 889
 2 494
 1 974
 2 572
 – 598
 
 – 369
 
 
 35.03.03 Marktordening en markttoegang
 1 933
 1 356
 2 063
 2 187
 2 853
 2 079
 774
 
 801
 
 
 35.03.04 IVW-domein luchthavens/luchtruim en luchtvaartoperationele
bedrijven
 
 
 2 906
 2 361
 2 626
 2 149
 477
 
 0
 
 
 
 35.04 Logistieke efficiëntie goederenvervoer
 
 
 15 446
 
 
 16 707
 
 
 26 731
 
 
 16 559
 
 
 34 126
 
 
 30 224
 
 
 3 902
 
 
 
 803
 
 
 
 35.04.01 Vergroting strategische oriëntatie
 3 995
 1 957
 2 732
 1 910
 4 792
 5 485
 – 693
 
 – 678
 
 
 35.04.02 Logistieke efficiëntie zee- en kustvaart
 4 350
 4 347
 4 031
 5 268
 5 324
 6 054
 – 730
 
 – 587
 
 
 35.04.03 Logistieke efficiëntie binnenvaart
 1 613
 1 574
 2 048
 1 981
 4 227
 4 523
 – 296
 
 343
 
 
 35.04.04 Logistieke efficiëntie wegvervoer
 1 286
 3 765
 3 861
 4 959
 5 819
 4 201
 1 618
 
 121
 
 
 35.04.05 Logistieke efficiëntie spoorvervoer
 4 202
 5 064
 13 882
 2 257
 13 762
 9 793
 3 969
 
 5
 
 1 604
 
 
 35.04.06 IVW-domein goederenvervoer
 
 
 177
 184
 202
 168
 34
 
 0
 
 
 
 Van totale uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Apparaatsuitgaven
 
 
 
 8 007
 
 
 8 902
 
 
 9 184
 
 
 14 578
 
 
 13 699
 
 
 879
 
 
 
 
 
 
 – Baten-lastendiensten
 
 
 
 3 559
 
 
 7 306
 
 
 6 608
 
 
 7 099
 
 
 6 623
 
 
 476
 
 
 
 
 
 
 – Restant
 
 
 
 51 535
 
 
 52 526
 
 
 42 729
 
 
 64 850
 
 
 49 256
 
 
 15 594
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 14 488
 
 
 21 928
 
 
 26 681
 
 
 9 868
 
 
 11 276
 
 
 – 1 408
 
 
 
 – 1 768
 
 
 
 35.09.01 Ontvangsten Stichting Buisleidingenstraat
 
 13
 0
 0
 2 876
 2 042
 834
 
 834
 
 
 35.09.02 Overige ontvangsten
 
 14 475
 21 928
 26 681
 6 992
 9 234
 – 2 242
 
 – 2 602
 
 
 
 
 * Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor
toelichtingen op de verschillen in de bovenstaande kolom Slotwetmutaties 2009,
verwezen naar de slotwet HXII welke gelijktijdig met het jaarverslag aan de
Kamer is aangeboden.
 
 Financiële toelichting
 
 1. De hogere verplichtingenrealisatie hangt voornamelijk samen met de
hogere realisatie van Ontwikkeling luchthavens (zie toelichting 3), de hogere
realisatie voor luchtvaart en luchthavens (zie toelichting 4), de hogere realisatie
bij Logistieke efficiëntie spoorvervoer (zie toelichting 5) en daarnaast
door de lagere realisatie Mainport Rotterdam en overige zeehavens en Luchtruim.
 2. De laatste facturen die aan Dienst Landelijk Gebied betaald moeten
worden zijn laat ontvangen. De uiteindelijke betaling vindt in 2010 plaats.
 3. De hogere uitgaven zijn het gevolg van, door interne herschikking,
additioneel beschikbaar gestelde middelen voor de uitvoering van de Luchtvaartnota,
het nieuwe normen- en handhavingsstelsel en het traject Alders in de regio.
 4. De hogere realisatie van € 11,0 mln. betreft een bijdrage
aan het NLR van € 5,5 mln., gefinancierd door het ministerie van
Economische Zaken, voor de financiering van het Nationaal Lucht- en Ruimtevaart
Laboratorium (NLR) voor de urgente vervangingsinvesteringen in de Large Low
Speed Facility (Duits Nederlandse Windtunnel). Daarnaast heeft VenW in 2009 € 5,5
mln. betaald aan het NLR ten behoeve van de renovatie en gedeeltelijke vervanging
van de huisvesting van het NLR.
 5. De overschrijding wordt veroorzaakt doordat Senter Novem meer heeft
betaald aan gesubsidieerden dan eerder in 2009 was geraamd op grond van de
oude ECTS-regelingen. Daarnaast is in 2009 een subsidieprogramma gestart t.b.v.
upgrade van locomotieven naar versie 2.3.0.d ERTMS, hetgeen in 2009 nog tot
substantiele betalingen heeft geleid. Tenslotte zijn ten laste van dit budget
bijdragen verstrekt aan de veiligheidsregio’s t.b.v. zgn. piketdiensten
van de brandweer t.b.v. Betuweroute en HSL.
 35.01 Het versterken van de concurrentiepositie van de
mainport Schiphol en de overige luchthavens
 Motivering
 De netwerkkwaliteit van de mainport Schiphol en de infrastructurele voorzieningen
van de luchthavens verbeteren zodat de economie, de internationale concurrentiepositie
en bereikbaarheid van Nederland structureel worden versterkt.
 Doelbereiking
 In 2009 is verder uitwerking gegeven aan de acties van de zogeheten Alderstafel
De volgende resultaten zijn bereikt:
 • De Stichting Leefomgeving Schiphol is opgericht;
 • De uitwerking van het nieuwe normen- en handhavingsstelsel heeft
verder vorm gekregen. In 2010 start een tweejarige proef met dit stelsel;
 • In het kader van het experimenteerartikel in de wet Luchtvaart
is de procedure doorlopen om zeven succesvol uitgevoerde hinderbeperkende
maatregelen definitief vast te leggen in het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol
(LVB) met 18 000 minder ernstig geluidgehinderden tot gevolg. De experimenten
zijn in afwachting van het in werking treden van het nieuwe LVB verlengd.
Het ontwerp-LVB is eind 2009 voor advies aangeboden aan de Raad van State
en zal naar verwachting begin 2010 in werking treden;
 • In de regio’s rond Eindhoven en Lelystad is door de heer
Alders een overleg opgestart om met betrokken partijen tot een advies te komen
over de ontwikkeling van deze luchthavens, de zogeheten regionale Alderstafels.
Deze ontwikkeling moet passen bij de ontwikkelingen van de luchtvaartmarkt.
 
 De aanpassing van het LVB heeft naast de hinderbeperkende maatregelen
betrekking op een alternatieve maatregel voor luchtkwaliteit. Deze maatregel
leidt ertoe dat Schiphol een meerjaren-programma wordt voorgeschreven zodat
de meest gebruikte vliegtuigopstel- en afhandelingsplaatsen worden voorzien
van een vaste stroomaansluiting en pre-conditioned air. Zo wordt Schiphol
de mogelijkheid geboden om de aan de maatregel verbonden investeringen te
temporiseren gezien de afname van het aantal vliegtuigbewegingen. De maatregel
past binnen de afspraken die in het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit (NSL) over Schiphol zijn gemaakt. Per 1 januari 2015 is
de luchtkwaliteit op Schiphol op het vereiste niveau.
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Kostenconvenant Schiphol
 Nee1
 
 
 Luchthavens en omgeving
 Ja
 
 
 Evaluatie Schipholbeleid
 Ja
 
 
 Implementatie Schipholwet en Luchthavenbesluiten
 Ja
 
 
 Regelgeving Regionale en Kleine Luchthavens
 Ja
 
 
 IVW-Regiebureau Schiphol
 Ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. De laatste facturen die aan Dienst Landelijk Gebied betaald moeten
worden zijn laat ontvangen. De uiteindelijke betaling vindt in 2010 plaats.
 Meetbare gegeven
 Luchthavens en omgeving
 Voor de mainportpositie van Schiphol zijn de netwerkkwaliteit en de infrastructurele
voorzieningen essentieel. De concurrentiepositie ten opzichte van andere belangrijke
Europese luchthavens staat voortdurend onder druk. Het level playing field,
de kwaliteit van het netwerk en luchthaven en de kostenstructuur, zijn daarbij
belangrijke factoren. Deze factoren worden mede bepaald door overheidstarieven
en -maatregelen, maar zijn voor een groot deel niet direct beïnvloedbaar
door het Rijk. Onderstaande kengetallen geven de netwerkkwaliteit van Schiphol
weer in vergelijking met andere grote Noordwest-Europese luchthavens. Het
Rijk heeft geen directe invloed op het aantal bestemmingen waarnaar gevlogen
wordt. Het aantal bestemmingen geeft wel een goed beeld van de kwaliteit van
het netwerk. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
Aantal bestemmingen waarnaar wordt gevlogen per luchthaven
 
 
 
 
 Luchthaven
 Waarde 2003
 Waarde 2004
 Waarde 2005
 Waarde 2006
 Waarde
2007
 Waarde 2008
 Waarde 2009
 
 
 Amsterdam
 229
 236
 243
 251
 260
 245
 253
 
 
 Frankfurt
 295
 279
 279
 283
 287
 293
 282
 
 
 London Heathrow
 185
 187
 182
 187
 181
 176
 172
 
 
 Parijs Charles de Gaulle
 212
 230
 236
 247
 261
 275
 273
 
 
 Brussel
 141
 130
 133
 131
 159
 194
 184
 
 
 
 
 Bron: Amsterdam Airport Schiphol (AAS), op basis van APGdat, februari
2010
 Toelichting
 Het aantal bestemmingen waar naar is gevlogen in 2009 is alleen voor Amsterdam
toegenomen ten opzichte van 2008. Voor de andere luchthavens is sprake van
een afname van het aantal bestemmingen, waarbij Brussel en Frankfurt relatief
de grootste afname kende.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengatal:
aantal vliegbewegingen per luchthaven (x 1 000)
 
 
 
 
 
 Waarde 2003
 Waarde 2004
 Waarde 2005
 Waarde 2006
 Waarde 2007
 Waarde 2008
 Waarde 2009
 
 
 Amsterdam
 393
 403
 405
 423
 436
 428
 391
 
 
 Frankfurt
 451
 469
 482
 482
 485
 480
 458
 
 
 London Heathrow
 457
 470
 472
 471
 476
 473
 460
 
 
 Parijs Charles de Gaulle
 506
 516
 514
 533
 544
 551
 518
 
 
 Brussel
 231
 231
 231
 232
 241
 236
 212
 
 
 
 
 Bron: Amsterdam Airport Schiphol (AAS), februari 2010
 Toelichting
 In plaats van het in de begroting 2009 opgenomen kengetal «aantal
vertrekkende vluchten per week» is nu het totaal aantal vliegtuigbewegingen
per jaar opgenomen. Hiervoor is gekozen omdat, ook bij het aantal passagiers
en de tonnen vracht, gebruik is gemaakt van jaarcijfers afkomstig uit luchthavenstatistieken.
 Het aantal vliegbewegingen is in 2009 bij alle luchthavens afgenomen ten
opzichte van 2008. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
aantal passagiers in miljoenen per luchthaven
 
 
 
 
 
 Waarde 2003
 Waarde 2004
 Waarde 2005
 Waarde 2006
 Waarde 2007
 Waarde 2008
 Waarde 2009
 
 
 Amsterdam
 40
 43
 44
 46
 48
 47
 44
 
 
 Frankfurt
 48
 51
 52
 53
 54
 53
 51
 
 
 London Heathrow
 63
 67
 68
 67
 68
 67
 66
 
 
 Parijs Charles de Gaulle
 48
 51
 54
 57
 60
 61
 58
 
 
 Brussel
 15
 16
 16
 17
 18
 19
 17
 
 
 
 
 Bron: Amsterdam Airport Schiphol (AAS), februari 2010
 Toelichting
 Het aantal passagiers is in 2009 bij alle luchthavens afgenomen ten opzichte
van 2008. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
Vrachttonnage per luchthaven (x 1000 ton)
 
 
 
 
 
 Waarde 2003
 Waarde 2004
 Waarde 2005
 Waarde 2006
 Waarde 2007
 Waarde 2008
 Waarde 2009
 
 
 Amsterdam
 1 306
 1 421
 1 450
 1 527
 1 610
 1 568
 1 286
 
 
 Frankfurt
 1 527
 1 724
 1 864
 2 031
 2 074
 2 021
 1 808
 
 
 London Heathrow
 1 224
 1 325
 1 306
 1 306
 1 314
 1 401
 1 278
 
 
 Parijs Charles de Gaulle
 1 497
 1 655
 1 767
 1 884
 2 053
 2 039
 1 819
 
 
 Brussel
 602
 602
 700
 706
 762
 659
 449
 
 
 
 
 Bron: Amsterdam Airport Schiphol (AAS), februari 2010
 Toelichting
 Het vrachttonnage is in 2009 voor alle luchthavens afgenomen ten opzichte
van 2008. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
Creëren van luchthavencapaciteit Schiphol
 
 
 
 
 
 Basiswaarde 2009
 Gerealiseerd 2010
 Gerealiseerd 2011
 Streefwaarde 2012
 
 
 
 390 000
 –
 –
 510 000
 
 
 Gerealiseerd aantal vliegtuigbewegingen tov plafond
 510 000
 76%
 –
 100%
 
 
 
 
 Bron: Wet Luchtvaart en luchthavenverkeersbesluit Schiphol
 NB: Deze indicator was niet in de begroting 2009 opgenomen. Vanaf begroting
2011 en verder zal deze gepresenteerd worden.
 Toelichting:
 Op het moment dat 95% van het plafond van 510 000 vliegtuigbewegingen
op Schiphol gerealiseerd worden moeten de afspraken uit het convenant behoud
en versterking mainportfunctie en netwerkkwaliteit luchthaven Schiphol in
werking treden. Het Rijk is hierbij verantwoordelijk voor het creëren
van capaciteit op de luchthavens Eindhoven en Lelystad. De marktontwikkeling
op Schiphol wordt daarom nauwlettend gevolgd
 Regelgeving Regionale en Kleine Luchthavens
 Bijgaand overzicht geeft een beeld van de mate waarin alle zaken die nog
lopen onder de huidige wetgeving (aanwijzingen en beroepsprocedures) zijn
afgerond. Onder het huidige wettelijke regime zijn VenW en VROM bevoegd gezag.
Pas na de afronding van de procedures en de inwerkingtreding van de RBML kunnen
de taken en verantwoordelijkheden van het Rijk worden overgedragen. Het streven
is dit in 2010 af te ronden. Daarna zal besluitvorming via RBML-wetgeving
plaatsvinden. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand
van zaken aanwijzingen en beroepsprocedures regionale en kleine luchthavens
(huidige wetgeving)
 
 
 
 
 Veld
 Stand van zaken/planning aanwijzing
gereed
 Beslissing Op Bezwaar
 Beroep/RvS
 
 
 Lelystad
 2009
 Nvt
 2010
 
 
 Budel
 Gereed
 Nvt
 
 
 
 Ameland
 Gereed
 Nvt
 
 
 
 Hoogeveen
 Gereed
 Nvt
 
 
 
 Texel
 Gereed
 Nvt
 
 
 
 Terlet
 Gereed
 Nvt
 
 
 
 Seppe
 Gereed
 Nvt
 
 
 
 Teuge
 Gereed
 2009
 2010
 
 
 Maastricht
 Gereed
 2010
 Evt
 
 
 Midden-Zeeland
 Gereed
 Nvt
 
 
 
 Eelde
 Gereed
 2010
 Evt
 
 
 Rotterdam
 2010
 Nvt
 Evt
 
 
 Hilversum
 Gereed
 Nvt
 
 
 
 Drachten
 Gereed
 Nvt
 
 
 
 
 
 RVS = uitspraak Raad van State
 Nvt = niet van toepassing;procedure is afgerond
 vt = mogelijk van toepassing; er is nog steeds mogelijkheid van beroep
 Bron: Ministerie van Verkeer en Waterstaat, januari 2010
 Toelichting
 – Eelde: De Europese Commissie heeft zich uitgesproken over de overheidsbijdrage
inzake de aanwijzingsprocedure Eelde en dit toelaatbaar geacht. Een nieuwe
Beslissing op Bezwaar zal in 2010 worden genomen. Daarna is beroepsprocedure
Raad van State nog mogelijk.
 – Lelystad: Op 16 oktober 2009 is aanwijzingsbesluit genomen (één
besluit), die per 6 mei 2010 inwerking zal treden. Er is geen Beslissing
op Bezwaar mogelijk, maar direct beroep bij de Raad van State. Dit loopt inmiddels
(22 beroepen).
 – Maastricht: De Raad van State heeft de Beslissing op Bezwaar in
2007 vernietigd. Een nieuwe Beslissing op Bezwaar zal in 2010 worden genomen,
waarna nog beroepsprocedure Raad van State mogelijk is.
 – Midden-Zeeland: Aanvraag voor wijziging van de aanwijzing is ingetrokken
vanwege de overdracht van bevoegdheden aan de Provincie (RBML-wetgeving).
Er is in 2009 een pilot gestart om de aanwijzing voor Midden-Zeeland als eerste
om te zetten en over te dragen aan de Provincie. Hierna kan de procedure voor
een luchthavenbesluit starten, waarin de gewenste wijzigingen meegenomen kunnen
worden. 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
Stand van zaken omzettings- en luchthavenbesluiten
 
 
 
 
 Veld
 Gereed
 
 
 
 Luchthavenbesluit
 Omzettingsbesluit
 
 
 Midden-Zeeland
 
 2010
 
 
 Hoogeveen
 
 2010
 
 
 Teuge
 
 2010
 
 
 Seppe
 
 2012
 
 
 Budel
 
 2012
 
 
 Drachten
 
 2012
 
 
 Ameland
 
 2012
 
 
 Stadskanaal
 
 2012
 
 
 Terlet
 
 2012
 
 
 Hilversum
 
 2012
 
 
 Texel
 
 2012
 
 
 Maastricht
 voor 2015
 
 
 
 Lelystad
 voor 2015
 
 
 
 Rotterdam
 voor 2015
 
 
 
 Groningen-Eelde
 voor 2015
 
 
 
 
 
 Bron: Ministerie van Verkeer en Waterstaat, januari 2010NB: Deze indicator
was niet in de begroting 2009 opgenomen. Vanaf begroting 2011 en verder zal
deze gepresenteerd worden.
 Toelichting
 Het bevoegd gezag over de luchthavens, die geen functie hebben voor groot
handelsverkeer en internationale bereikbaarheid en daarmee een beperkt nationaal
belang dienen, is met de wet RBML gedecentraliseerd naar de provincies, omdat
die beter in staat zijn om op regionaal niveau de lusten en de lasten van
deze luchthavens af te wegen. Dit zijn de zogenaamde luchthavens van regionale
betekenis. De wet RBML is op 9 november 2009 in werking getreden. Voor
de luchthavens van regionale betekenis moeten omzettingsbesluiten worden genomen.
De wettelijke termijn voor een luchthavenbesluit voor de luchthavens van nationaal
belang loopt tot 1 november 2014.
 35.02 Het versterken van de internationale concurrentiekracht
van de Mainport Rotterdam en de overige zeehavens als vervoersknooppunt en
vestigingsplaats voor bedrijven
 Motivering
 Om Nederland een aantrekkelijke vestigingsplaats te laten blijven en de
in Nederland gevestigde bedrijven een gunstige internationale concurrentiepositie
te geven.
 Doelbereiking
 Om de internationale concurrentiekracht van de Randstadeconomie te verhogen
en te combineren met een strategie van verduurzaming streeft het kabinet naar
verdergaande samenwerking tussen de Nederlandse zeehavens. In 2009 heeft de
Havenalliantie (bestaande uit Haven Amsterdam, Havenbedrijf Rotterdam en de
ministeries van VenW, VROM en EZ) gewerkt aan het uitwerken van een ambitiedocument
en het opstarten van een drietal samenhangende studies:
 – verwachte goederenstromen op langere termijn (2040);
 – mogelijkheden en opbrengsten van verdergaande samenwerking en
specialisatie tussen de havens;
 – implicaties voor ruimtegebruik en infrastructuur van verdergaande
samenwerking en specialisatie. De Havenalliantie is najaar 2009 uitgebreid
met Zeeland Seaports en Groningen Seaports.
 
 Het planstudiebesluit voor de Zeesluis IJmuiden is op 27 november 2009
genomen met de ondertekening van een bestuurlijk convenant tussen Rijk, provincie
en gemeente. Voor het Containertransferium is een overeenkomst getekend over
de locatiekeuze en een intentieverklaring van private partijen opgesteld in
juni 2009. In 2009 is overleg met Vlaanderen gestart over de maritieme toegang
Kanaal Gent Terneuzen. Drie onderhandelingssessies hebben plaatsgevonden.
In 2010 wordt een businesscase uitgewerkt ter voorbereiding van een eventuele
planstudie.
 
 Alle besluiten met betrekking tot de aanleg van Maasvlakte 2, de bijbehorende
natuurcompensatie en het bestemmingsplan Maasvlakte 2 zijn onherroepelijk
geworden. Het bestemmingsplan Schiezone is eind 2009 ter goedkeuring aan de
gemeenteraad aangeboden; de ontwerp-bestemmingsplannen voor Vlinderstrik en
Buytenland hebben ter inzage gelegen, de zienswijzen worden nu verwerkt.
 Ook het deelproject Bestaand Rotterdams Gebied ontwikkelt zich voorspoedig.
De leefbaarheidsprojecten lopen conform planning: een deel van de projecten
is reeds afgerond. Bij de intensivering van het Bestaand Rotterdams Gebied
is inmiddels bijna 190 van de beoogde 200 hectare gerealiseerd. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Verbetering marktwerking
 Ja
 
 
 Formuleren maatschappelijke randvoorwaarden
 Ja
 
 
 Instandhouden en verbeteren infracapaciteit
 Ja
 
 
 
 
 Meetbare gegevens
 Verbetering marktwerking, formuleren maatschappelijke
randvoorwaarden
 De verbetering van de marktwerking wordt gemeten door de ontwikkeling
van de toegevoegde waarde en werkgelegenheid van de Nederlandse zeehavens.
De uitkomsten geven ook een beeld van de maatschappelijke randvoorwaarden. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
Ontwikkeling toegevoegde waarde Nederlandse zeehavens van 2002 tot en met
2007 (in € mrd., prijzen 2002)1
 
 
 
 
 
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 20082
 
 
 Directe toegevoegde waarde zeehavengebieden
 19,0
 19,5
 21,3
 24,1
 25,0
 27,4
 
 
 
 
 In % van het BBP
 
 
 4,1%
 
 
 4,1%
 
 
 4,3%
 
 
 4,7%
 
 
 4,6%
 
 
 4,8%
 
 
 
 
 Indirecte toegevoede waarde
 9,2
 9,7
 9,8
 10,6
 11,6
 13,0
 
 
 
 
 In % van het BBP
 
 
 2,0%
 
 
 2,0%
 
 
 2,0%
 
 
 2,1%
 
 
 2,2%
 
 
 2,3%
 
 
 
 
 Totale zeehavengerelateerde toegevoegde waarde
 28,2
 29,2
 31,1
 34,7
 36,7
 40,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In % van het BBP
 
 
 6,1%
 
 
 6,1%
 
 
 6,3%
 
 
 6,7%
 
 
 6,8%
 
 
 7,1%
 
 
 
 
 Bruto binnenlands product (BBP)
 465,2
 476,9
 491,2
 513,4
 539,9
 567,1
 
 
 
 
 
 Bron: RebelGroup Advisory en Buck consultant International, Economische
betekenis van de Nederlandse zeehavens 2007, Rotterdam, juni 2009.
 
 1 Voor de havenmonitor 2007 is de toegevoegde waarde berekend
in lopende prijzen in plaats van in constante prijzen van het jaar 2002. Dit
is ook doorgerekend voor de dataverzameling 2002–2007. Als gevolg hiervan
wijken de cijfers af van de cijfers in eerdere publicaties.
 
 2 De cijfers 2008 over de toegevoegde waarde van de Nederlandse
zeehavens komen uit de havenmonitor 2008. De havenmonitor 2008 zal in juni
2010 worden afgerond, waardoor deze cijfers niet in de verantwoording 2009
kunnen worden opgenomen. De cijfers over toegevoegde waarde 2008 zullen worden
opgenomen in de ontwerpbegroting 2011.
 Toelichting
 Om de versterking van het netwerk van de Mainport Rotterdam en de overige
zeehavens te monitoren wordt de toegevoegde waarde samenhangend met het haven-
en industrieel complex gemeten. De toegevoegde waarde in de Nederlandse zeehavens
over de periode 2002–2007 vertoont, conform het streven, een lichte
stijging. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
Ontwikkeling werkgelegenheid Nederlandse zeehavengebieden van 2002 tot en
met 2007 (in aantallen werkzame personen)1
 
 
 
 
 
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 20082
 
 
 Directe werkgelegenheid zeehavengebieden
 164 684
 162 535
 158 186
 160 637
 163 129
 167 332
 
 
 
 
 In % van totale Nederlandse werkgelegenheid
 
 
 2,0%
 
 
 2,0%
 
 
 1,9%
 
 
 2,0%
 
 
 1,9%
 
 
 1,9%
 
 
 
 
 Indirecte werkgelegenheid
 104 855
 103 430
 102 971
 104 644
 109 660
 119 027
 
 
 
 
 In % van totale Nederlandse werkgelegenheid
 
 
 1,3%
 
 
 1,2%
 
 
 1,3%
 
 
 1,3%
 
 
 1,3%
 
 
 1,4%
 
 
 
 
 Totale zeehavengerelateerde werkgelegenheid
 269 539
 265 965
 261 157
 265 281
 272 789
 286 359
 
 
 
 
 In % van totale Nederlandse werkgelegenheid
 
 
 3,2%
 
 
 3,2%
 
 
 3,2%
 
 
 3,2%
 
 
 3,2%
 
 
 3,3%
 
 
 
 
 Totale Nederlandse werkgelegenheid
 8 324 000
 8 283 000
 8 211 000
 8 231 000
 8 383 000
 8 613 000
 
 
 
 
 
 Bron: RebelGroup Advisory en Buck Consultanst International, Economische
betekenis van de Nederlandse zeehavens 2007, Rotterdam, juni 2009.
 
 1 Voor de havenmonitor 2007 is de werkgelegenheid op een andere
wijze berekend. Het aantal werkzame personen is gebaseerd op gegevens van
het Landelijk Informatiesysteem van Arbeidsplaatsen en Vestigingen (LISA).
De verschillende regio’s waarvan LISA haar cijfers betrekt, verschillen
van peildatum. Om tot consistentere cijfers te komen, is in 2009 besloten
om de cijfers om te rekenen naar één representatieve peildatum,
te weten 1 juli. Daardoor zijn ook alle cijfers voor de periode 2002–2006
nu omgerekend naar deze peildatum en wijken de cijfers voor de periode 2002–2006
derhalve af van eerdere publicaties.
 
 2 De cijfers 2008 over de werkgelegenheid van de Nederlandse
zeehavens komen uit de havenmonitor 2008. De havenmonitor 2008 zal in juni
2010 worden afgerond, waardoor deze cijfers niet in de verantwoording 2009
kunnen worden opgenomen. De cijfers over de werkgelegenheid in 2008 zullen
worden opgenomen in de ontwerpbegroting 2011.
 Toelichting
 De tabel geeft informatie over de ontwikkeling van de werkgelegenheid
in de Nederlandse zeehavengebieden, uitgedrukt in aantallen werkzame personen
in de periode 2002–2007. Het is niet aantoonbaar te maken hoe groot
de invloed van het Rijk door middel van het zeehavenbeleid op de werkgelegenheid
in de Nederlandse zeehavens is en wat de invloed van exogene factoren is.
 Het streven is de directe werkgelegenheid ten minste in hetzelfde tempo
te laten groeien als de nationale werkgelegenheid; de indirecte werkgelegenheid
dient behouden te blijven. De werkgelegenheid in de Nederlandse zeehavens
over de periode 2002–2007 is, conform het streven, stabiel als percentage
van de Nederlandse werkgelegenheid.
 Instandhouden en verbeteren infracapaciteit
 Onderstaand kengetal geeft informatie over het marktaandeel van de Nederlandse
zeehavens ten opzichte van de concurrerende Noordwest-Europese havenrange
(de zogenaamde Hamburg-Le Havre range). Het streven is het marktaandeel van
de Nederlandse havengebieden ten opzichte van de totale Noordwest-Europese
havenrange ten minste te handhaven. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
ontwikkeling van het procentuele marktaandeel (in tonnen) van de Nederlandse
havengebieden ten opzichte van de totale Noordwest Europese havenrange (de «Hamburg-Le
Havre range»)
 
 
 
 
 
 1997
 1998
 1999
 2000
 2001
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 Totaal Nederlandse Zeehavens
 48,2
 46,9
 46,3
 45,7
 45,5
 45,9
 44,4
 44,9
 44,9
 44,2
 44,5
 45,0
 
 
 Mainport Rotterdam
 37,9
 37,1
 36,3
 35,7
 35,0
 35,6
 34,5
 34,6
 34,9
 33,8
 34,2
 34,4
 
 
 Overige Nederlandse Zeehavens
 10,3
 9,8
 10,0
 10,0
 10,5
 10,3
 9,9
 10,3
 10,0
 10,4
 10,4
 10,6
 
 
 
 
 Bron: Nationale Havenraad, Jaarverslag 2008, mei 2009 (www.havenraad.nl).
 De cijfers over 2009 waren bij het ter perse gaan van deze verantwoording
nog niet bekend.
 Toelichting
 Het marktaandeel van de Nederlandse zeehavens in de Hamburg-le Havre range
blijft nog steeds stabiel rond de 45%. Wel is er sinds 2006 sprake
van een lichte toename van het marktaandeel.
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF) 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven op het Infrastructuurfonds (x € 1 000)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 Realisatie 2009
 
 
 IF 16.01.02 PMR realisatie
 49 547
 
 
 
 
 35.03 Aansluiting op het internationale luchtvaartnet
versterken
 Motivering
 Om de internationale bereikbaarheid van Nederland door de lucht zeker
te stellen.
 Doelbereiking
 In het kader van het beter benutten van het Nederlandse luchtruim zijn
stappen gezet door het intensiveren van de civiel-militaire samenwerking.
Maatregelen zijn getroffen om tot een verbeterd luchtruimbeheer te komen door
vorm te geven aan de Airspace Flow Management Unit (AFMU).
 Gestart is met de invulling van prestatiesturing voor de Luchtverkeersleiding
Nederland (LVNL). Een eerste set van prestatie indicatoren, geformuleerd in
lijn met de internationale prestatie indicatoren, zijn ingevoerd. Daarnaast
zijn afspraken gemaakt met de LVNL betreffende kostenreductie en een stabiele
tariefsontwikkeling (over de periode 2010–2014 blijft het terminal tarief
op het niveau van 2009; het en-route tarief zal ten opzichte van 2009 met
2% beperkt stijgen). Ook ten aanzien van het KNMI is afgesproken dat
een kostenreductie van 15% eind 2012 ten opzichte van de realisatie
2009 beoogd wordt.
 
 Voor Maastricht Upper Area Control Centre (MUAC) zijn afspraken gemaakt
om de huidige aansturing te versterken en is het overleg gestart over de toekomstige
aansturing van MUAC binnen het bredere kader van FABEC.
 De samenwerking met het NLR is versterkt op het gebied van Kennis voor
Beleid (KvB) ter ondersteuning van de beleidsontwikkeling, onder andere door
het opstellen van de concept Researchagenda voor 2010–2013. Het Knowledge
Development Center (KDC) sloot in 2009 haar eerste periode van bestaan af.
Gelet op de studies uitgevoerd door het KDC, die de basis voor Single European
Sky ATM Research (SESAR) vormen, is besloten tot de continuering van de ondersteuning
voor de beheerkosten van het KDC.
 De Luchtvaartnota (Kamerstuk 2008–2009, nr 31 936, nr. 1)
geeft aan dat een concurrerend kostenniveau een belangrijke randvoorwaarde
is voor een optimale netwerkkwaliteit. De beëindiging van de vliegbelasting
per 1 juli 2009 heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de verbetering
van het kostenniveau op Schiphol, zoals blijkt uit een in opdracht van VenW
in oktober 2009 uitgevoerd benchmark-onderzoek. Afgesproken is hierbij dat
ook Schiphol zelf kostenreducerende maatregelen treft.
 
 Een mijlpaal op het gebied van consumentenrechten was de start per 1 juli
2009 van de Geschillencommissie Luchtvaart. Zij is op basis van zelfregulering
opgericht door de luchtvaartsector (vertegenwoordigd in de BARIN) en de Consumentenbond,
met steun van VenW bij de opstart.
 Wat betreft de interne EU markt is van belang dat in maart 2009 het voorstel
voor een richtlijn inzake luchthaventarieven is aanvaard.
 Begonnen werd met de onderhandelingen over de tweede fase van het luchtvaartakkoord
tussen de EU en de VS die in 2010 moeten worden afgerond. Het akkoord tussen
de EU en Canada is eind 2009 ondertekend. In bilaterale onderhandelingen heeft
Nederland uitbreiding van markttoegang verworven in de relaties met Japan,
Korea, China, India, Maleisië en Mauritius. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Kennis luchtvaart en luchthavens
 Ja
 
 
 Luchtruim
 Ja
 
 
 Marktordening en markttoegang
 Ja
 
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat domein luchthavens/luchtruim en
luchtvaartoperationele bedrijven
 Ja
 
 
 
 
 Meetbare gegevens
 Luchtruim
 Het Rijk heeft geen directe invloed op het aantal minuten vertraging in
het Europese luchtruim. Dit kengetal is een internationaal gemiddelde en wordt
bepaald door operationele factoren, zoals capaciteitsplanning en human resource
management. Dit kengetal geeft wel een beeld van de efficiëntie van het
luchtvaartbestel. De gemiddeld gerealiseerde vertraging in 2008 is sterk beïnvloed
door vertragingen op de zuid-oost-as van het luchtverkeer. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kengetal:
gemiddelde vertraging per vlucht toe te rekenen aan Air Traffic Management
(in minuten)
 
 
 
 
 
 2000
 2001
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 Taakstelling vanaf 2000 met herijking voor 2002–2006
 2,8
 2,8
 2,44
 2,08
 1,72
 1,4
 1,0
 1,0
 1,0
 1,0
 
 
 Gerealiseerd
 3,6
 3,1
 1,8
 1,2
 1,2
 1,3
 1,4
 1,6
 1,9
 1,2
 
 
 
 
 Bron: Eurocontrol, Performance Review Report 2009, www.eurocontrol.int/prc/public/standard
page/doc prr.html
 Toelichting
 In de toekomst zal onder invloed van het in te richten performance scheme
meer kengetallen moeten worden gerapporteerd, die bovendien meer specifiek
op het Nederlands luchtruim betrekking kunnen hebben.
 Marktordening en markttoegang
 Het streven is om de positie van Schiphol onder die van Londen Heathrow,
Frankfurt en Parijs Charles de Gaulle te houden en lager dan het kostenniveau
van deze luchthavens. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
Luchthavengelden, ATC-heffingen en overheidsheffingen (aeronautical kosten)
 
 
 
 
 
 Realisatie 2009
 Streefwaarde 2010
 Streefwaarde 2011
 Streefwaarde 2012
 
 
 
 Ranglijst kostenniveau (van hoog naar laag):
 
 
 
 
 
 
 
 Londen Heathrow (LHR)
 1
 
 
 
 
 
 Parijs (Cdg)
 2
 
 
 
 
 
 Frankfurt (FRA)
 3
 
 
 
 
 
 Gatwick
 4
 
 
 
 
 
 Schiphol
 5
 < LHR, FRA en CdG
 < LHR, FRA
en CdG
 < LHR, FRA en CdG
 
 
 Zürich
 6
 
 
 
 
 
 München
 7
 
 
 
 
 
 Brussel
 8
 
 
 
 
 
 Madrid
 9
 
 
 
 
 
 
 
 Bron: SEO, oktober 2009
 NB: Deze indicator was niet in de begroting 2009 opgenomen. Vanaf begroting
2011 en verder zal deze gepresenteerd worden.
 Toelichting
 In 2009 heeft Schiphol, conform het streven, haar positie weten te behouden.
 Extracomptabele verwijzingen
 Belastinguitgaven 
 
 
 
 
 
 
 Meerjarenraming
van belastinguitgaven (x € mln.), budgettair belang op transactiebasis
 
 
 
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Vrijstelling luchtvaartuigen
 875
 
 
 
 
 35.04 Logistieke efficiëntie goederenvervoer verbeteren
 Motivering
 Om de ontwikkeling en concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven
te bevorderen.
 Doelbereiking
 In Randstad 2040 zijn voor de mainports en logistiek relevante projecten
uitgevoerd dan wel in uitvoering. Er is gewerkt aan verkennend onderzoek naar
de lange termijn ontwikkelingen voor de mainports. Deze onderzoeken zullen
in 2010 gebruikt worden voor verdere visievorming. Het actieprogramma uit
de beleidsbrief Logistiek en Supply Chains is succesvol afgesloten, met de
keuze van een vestigingsplaats voor een op te richten topinstituut voor logistiek
in Breda. In het najaar is het Innovatieprogramma Logistiek gestart en is
gestart met de opbouw van het topinstituut voor Logistiek Dinalog. Er is VenW-brede strategie voor de internationale inzet
in EU-kader en daarbuiten ontwikkeld op met name de klimaatagenda.
 
 De aanpassing van de Wet op de Inkomstenbelasting 2001 ten behoeve van
het verlagen van de tonnagetax voor grote schepen en voor scheepsmanagement
is opgenomen in de Wet van 23 december 2009 tot wijziging van enkele belastingwetten
en enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2010) en is met terugwerkende
kracht vanaf 1 januari 2009 van kracht. In het Belastingplan 2010 is
opgenomen dat, indien goedkeuring wordt ontvangen van de Europese Commissie,
vervoersactiviteiten van kabelleggers, pijpenleggers, kraanschepen en onderzoeksschepen
ondergebracht worden in het tonnageregime.
 
 Nederland heeft zich in 2009 in de Centrale Commissie voor de Rijnvaart
(CCR) versterkt ingezet voor administratieve lastenverlichting en Europese
harmonisering van regelgeving. Het Small Business Innovation Research (SBIR)
programma, dat gericht is op het stimuleren van de binnenvaart op de kleine
vaarwegen, werd in 2009 uitgevoerd en wordt in 2010 afgerond.
 
 De inspanningen van VenW zijn op het gebied van wegvervoer vooral gericht
op een efficiënte marktordening. In 2009 is de nieuwe Wet Wegvervoer
Goederen ingevoerd. In 2009 is de kabinetsreactie op het rapport «Weg
belemmeringen» (TK, 2007–2008, XII, 29 515, nr. 261
van de commissie-Noordzij aan de Tweede Kamer gestuurd. In samenhang daarmee
is een actieplan opgesteld om de top 40 knelpunten voor het wegvervoer aan
te pakken.
 
 De infrastructuur en locomotieven zijn per december 2009 volledig uitgerust
en toegelaten om ERTMS en 25 kV over de volle lengte van de Betuweroute te
kunnen gebruiken. Grensoverschrijdende beweging van de locomotieven is geregeld
middels cross acceptance afspraken tussen de Nederlandse en Duitse toelatende
instanties (IVW en EBA). Samen met de introductie van een tijdelijke kortingsregeling
van Keyrail zal dit een belangrijke stimulans zijn voor de benutting van de
Betuweroute. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Vergroting strategische oriëntatie
 Ja
 
 
 Logistieke efficiëntie zee- en kustvaart
 Ja
 
 
 Logistieke efficiëntie binnenvaart
 Ja
 
 
 Logistieke efficiëntie wegvervoer
 Ja
 
 
 Logistieke efficiëntie spoorvervoer
 Ja
 
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat domein goederenvervoer
 Ja
 
 
 
 
 Meetbare gegevens
 Vergroting strategische en internationale oriëntatie
 De meetbare gegevens voor dit product zijn hieronder bij de overige producten
weergegeven. Aangezien de genoemde activiteiten deels gericht zijn op beleidsbeïnvloeding
zijn hiervoor geen aparte meetbare gegevens opgenomen. Wel wordt momenteel
overlegd met het CBS over de mogelijkheid de ontwikkeling van de logistieke
sector te monitoren in het kader van het binnen afzienbare tijd opgestarte
innovatieprogramma logistiek.
 Logistieke efficiëntie zee- en kustvaart
 Dit kengetal geeft informatie over de ontwikkeling van de toegevoegde
waarde zeevaart en maritieme sector in constante prijzen en meet hoe sterk
de zeevaart zich ontwikkelt. VenW kan geen directe invloed uitoefenen op de
economische ontwikkeling en de commerciële prestatie van marktpartijen.
 Het streven is de toegevoegde waarde zeevaart en maritieme sector ten
minste te handhaven op het niveau van 2001. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toegevoegde
waarde zeevaart en maritieme sector in constante prijzen (in € mrd.)
 
 
 
 
 
 2001
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 
 Zeevaart
 1,1
 1,1
 1,1
 1,1
 1,2
 1,2
 1,4
 1,4
 
 
 Overige maritieme sector/dienstverlening *
 3,5
 3,2
 3,1
 3,2
 3,3
 3,4
 3,6
 3,7
 
 
 
 Totaal brede maritieme sector
 
 4,6
 4,3
 4,2
 4,3
 4,5
 4,6
 5,0
 5,1
 
 
 
 
 * De cijfers over 2006 zijn nu definitief vastgesteld en daarom gewijzigd
t.o.v. de Begroting 2009. De cijfers over 2007 en 2008 betreffen voorlopige
cijfers.
 Bron: Ecorys Beleidsmonitor, 2008
 Toelichting
 De toegevoegde waarde van de zeevaartsector bedroeg in 2008 € 1,4
mld. De toegevoegde waarde van de overige maritieme sectoren bedroeg in 2008 € 3,7
mld. De doelstelling om de toegevoegde waarde tot en met 2008 ten minste te
handhaven op het niveau van 2001 is hiermee ruim gehaald.
 Logistieke efficiëntie binnenvaart
 Het meetbaar maken van logistieke efficiëntie vereist ontwikkeling
van een normenkader. Het causale verband tussen stimulering en het effect
op efficiëntie is daarvoor echter te complex gebleken.
 Logistieke efficiëntie wegvervoer
 Tot 2007 bestond hiervoor de indicator de beladingsgraad. Hiermee is gestopt
omdat VenW geen beleid voerde dat rechtstreeks hierop aansloot. De beladingsgraad
is primair afhankelijk van bedrijfseconomische overwegingen van individuele
transporteurs. Wél bevordert VenW een efficiënte marktordening.
Indirect kan dat invloed hebben op de logistieke efficiëntie, maar op
voorhand is niet aan te geven hoe groot en in welke richting.
 Bovendien is beladingsgraad methodologisch lastig eenduidig te operationaliseren.
Kan betrekking hebben op gewicht, volume en laadvloerbenutting.
 Logistieke efficiëntie spoorvervoer
 De indicator «aantal omgebouwde ETCS-locomotieven» geeft een
indicatie voor het treinaanbod op de Betuweroute en beïnvloedt daarmee
mede de omvang van het vervoer over de Betuweroute. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicator:
aantal omgebouwde ETCS-locomotieven
 
 
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 Aantal omgebouwde ETCS-locomotieven
 0
 3
 42
 80
 134
 
 
 
 
 Bron: Senter Novem, 2009.
 Toelichting
 De kortlopende subsidieregeling om vervoerders steun te bieden bij inbouw
voor ETCS Level 2 is eind 2009 gesloten. De toename is te danken aan de instroom
van nieuwe elektrische locomotieven.
 Met ingang van 2009 wordt, als opvolger van bovenstaande indicator, de
indicator «aantal treinen op A15-tracé» (deel van de Betuwelijn)
getoond. Deze indicator geeft de ontwikkeling van de benutting van dit tracé
weer. 
 
 
 
 
 
 
 Aantal
treinbewegingen per week op A15-tracé van Betuwelijn
 
 
 
 
 2009
 streefwaarde 2013
 
 
 ca. 200
 800
 
 
 
 
 Bron: KeyRail
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF) 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven op het Infrastructuurfonds (x € 1 000)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 Realisatie 2009
 
 
 IF 18.03.01 Intermodaal Vervoer Realisatie
 1 313
 
 
 
 
 Belastinguitgaven 
 
 
 
 
 
 
 Meerjarenraming
van belastinguitgaven (x € 1 mln.), budgettair belang op transactiebasis
 
 
 
 
 
 Realisatie 2009
 
 
 Willekeurige afschrijving zeeschepen
 3
 
 
 Keuzeregime winst uit zeescheepvaart (tonnagebelasting)
 51
 
 
 Afdrachtvermindering zeescheepvaart
 84
 
 
 Vrijstelling communitaire wateren
 479
 
 
 
 
 Overzicht afgeronde onderzoeken 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek
 Onderwerp
 OD
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting
 Aansluiting op positiebepaling internationaal luchtvaartnet
versterken
 35.03
 juni 2008
 n.v.t. 
 zie toelichting1
 
 
 Overig evaluatieonderzoek
 Evaluatie subsidie aan Stichting Nederland Maritiem Land
 35.04
 najaar 2008
 maart 2009
 zie toelichting2
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Met deze beleidsdoorlichting werd beoogd inzicht te geven in de processen
met betrekking tot de implementatie van internationale ontwikkelingen in het
nationale beleid. In de strategische studie naar het Joint ATM systeem 2020,
de brief van de minister aan de Tweede Kamer (V&W/DGTL-2007/9647, d.d.
5 februari 2007, Tweede Kamer 29 665, nr. 81) met de beleidsmatige
consequenties en voorgenomen vervolgaanpak naar aanleiding van deze studie
en de in 2009 uitgebrachte Luchtvaartnota is diepgaand ingegaan op onder meer
de in het luchtruim spelende nationale issues (civiel-militaire samenwerking,
versterking van het toezicht, decompliceren van het luchtruim) en internationale
ontwikkelingen (SES-II pakket met onder meer prestatiesturing, SESAR en FAB-EC).
Het nog houden van een beleidsdoorlichting naast de strategische studie en
de Luchtvaartnota zou geen toegevoegde waarde creëren. Om die reden is
afgezien van de beleidsdoorlichting.
 2. De Stichting Nederland Maritiem Land (NML) is in 1997 opgericht met
als doel het versterken en promoten van de Nederlandse maritieme cluster.
Uit de in 2009 gehouden evaluatie door een onafhankelijk adviesbureau komt
naar voren dat het voor het succes van NML in de toekomst essentieel
is dat de deelnemers in NML (met name brancheorganisaties) meer verantwoordelijkheid
voor de cluster en de clusterorganisatie nemen. Om dit te bewerkstelligen
moeten de deelnemers in een nieuwe organisatiestructuur van NML meer verantwoordelijkheid
krijgen en een grotere financiële bijdrage leveren. De overheid heeft
het advies van het onafhankelijke bureau overgenomen en wil de komende subsidieperiode
benutten om na te gaan hoe hieraan op verantwoorde wijze invulling gegeven
kan worden. Het eindbeeld dat de overheid voor ogen staat is dat NML zich
ontwikkelt tot een maritiem platform waarin bestendige samenwerking tussen
de branches plaatsvindt, met een robuust besturingsmodel gebaseerd op draagvlak.
Een dergelijk platform is voor zijn functioneren niet afhankelijk van overheidsfinanciering.
Besloten is om nog eenmaal subsidie aan NML toe te kennen voor de periode
2010–2013 op basis van een nieuwe subsidieregeling. Gedurende deze nieuwe
subsidieperiode zal de overheidssubsidie geleidelijk worden afgebouwd. Na
de nieuwe subsidieperiode zal de subsidie stoppen.
 36 Bewaken, waarborgen en verbeteren van de kwaliteit
van de leefomgeving, gegeven de toename van mobiliteit
 Algemene doelstelling
 Een schoner, zuiniger en stiller verkeer en vervoer realiseren.
 Doelbereiking
 De uitvoering van het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) is verder
ter hand genomen. Van het streven om in 2018 het totaal aantal van 208 knelpunten
opgelost te hebben, is inmiddels 20% (43 stuks) gerealiseerd
 De luchtkwaliteit op en rond Schiphol is door verschillende maatregelen
verbeterd. Er is een begin gemaakt met de aanleg van vaste stroomaansluitingen
op de pieren zodat de hulpmotor van de vliegtuigen tijdens de afhandeling
kan worden uitgezet. Dit verbetert zowel de leefomgeving op Schiphol als ook
de arbeidsomstandigheden tijdens de afhandeling van de vliegtuigen. In de
komende jaren worden de pieren waar de meeste vliegtuigen worden afgehandeld
stelselmatig van vaste stroom voorzien.
 
 In december van 2009 is in de Tweede Kamer de wetswijziging van de wet
Milieubeheer, waarmee de luchtvaart in het Europese emissiehandelssysteem
wordt opgenomen, goedgekeurd. Hiermee worden de CO2-emissie tot
op het niveau van 95% van de gemiddelde emissie over de periode 2004–2006
beperkt. Opgemerkt moet echter worden dat de opname van ook de niet-Europese
luchtvaartmaatschappijen internationaal nog niet geaccepteerd is. In het Verenigd
Koninkrijk zijn de Amerikaanse maatschappijen tegen de invoering van de richtlijn
in beroep gegaan. Naar verwachting zal dit ook in Nederland geschieden, zodra
de wet in de Staatscourant gepubliceerd is.
 
 Op 1 november 2009 is het Scheepsafvalstoffenverdrag in werking getreden.
Dankzij de afspraken in dit verdrag zullen emissies vanuit de binnenvaart
naar het oppervlaktewater in het stroomgebied van de Rijn verder afnemen.
De binnenvaartsector gaat bovendien meer dan nu betalen voor het afval dat
zij produceert.
 Het internationale proces om te komen tot nieuwe, stringentere motoremissienormen
voor de binnenvaart is nog gaande. Uitgangspunt blijft het nastreven van ambitieus
internationaal bronbeleid.
 
 Mede op basis van een subsidie van VenW is voor studenten in het maritieme
onderwijs in 2009 een driedaagse cursus duurzame zeevaart verzorgd. Met als
beoogd doel het bevorderen van milieubewust handelen door zeevarenden.
 
 De internationale klimaatonderhandelingen bereikten hun climax tijdens
de Klimaattop in Kopenhagen eind van het jaar. Parallel hieraan zijn in 2009
in IMO- en ICAO-verband alsmede in EU-verband over sectorale CO2
reductiemaatregelen onderhandelingen gevoerd.
 
 Het Innovatieprogramma Luchtkwaliteit (IPL), dat sinds 2005 liep, is in
2009 afgerond. In deze periode zijn een aantal praktijkproeven uitgevoerd
die geëvalueerd zijn. Uit deze onderzoeken is gebleken een aantal praktijken
een positief effect hebben op de luchtkwaliteit. Hierbij valt te denken aan
het gebruiken van geluidschermen, het bespreken van het wegdek met calciumchloride
en het overkappen van snelwegen.
 Maatschappelijke effecten
 Op basis van de Milieubalans zijn de luchtverontreinigde emissies Verkeer
en Vervoer afgenomen. De luchtkwaliteit op en rond Schiphol is door verschillende
maatregelen verbeterd. De uitvoering van het Meerjarenprogramma
Ontsnippering (MJPO) levert een bijdrage aan het tot stand komen van de Ecologische
Hoofdstructuur (EHS) en daarmee aan het verbeteren
van de biodiversiteit.
 
 Het Innovatieprogramma Luchtkwaliteit heeft een belangrijke impuls gegeven
aan innovatieve oplossingen ter verbetering van de luchtkwaliteit.
 In de afgelopen periode is door IPL een aantal praktijkproeven uitgevoerd,
waarbij nauw is samengewerkt met decentrale overheden, partijen uit het bedrijfsleven
en kennis- en onderzoeksinstellingen.
 Externe factoren
 In 2009 is verdere invulling gegeven aan het sectorakkoord Duurzaamheid
in Beweging. Toonaangevende partners in de sector verkeer (brancheverenigingen,
belangengroeperingen, private partijen en rijksoverheid) hebben zich gecommitteerd
aan de kabinetsdoelstellingen aangaande Schoon en Zuinig en de Energietransitie.
Dit heeft in 2009 o.a. geleid tot het Instituut voor Duurzame Mobiliteit en
het lanceren van stimuleringsregelingen voor elektrisch rijden & waterstof.
 
 In 2009 is de EU de verordening (EG) Nr. 443/2009 uitgebracht waarin emissienormering
(CO2) voor personenauto’s verplicht wordt. Ook is door de
Europese Commissie in 2009 een voorstel gepresenteerd voor een verordening
voor emissienormering voor bestelauto’s.
 
 Door de EU is in 2009 een norm gesteld aan de CO2-uitworp van
personenauto’s van 130 à 120 gr CO2/km. De reductie
van 130 naar 120 gr CO2/km is via een aantal maatregelen te bereiken.
Als norm voor de toekomst wordt 90 gr CO2/km genoemd.
 
 De EU heeft twee richtlijnen vastgesteld: de richtlijn Hernieuwbare Energie
(Renewable Energy Directive – RED) en de Brandstofkwaliteitsrichtlijn
(Fuel Quality Directive – FQD). Beide richtlijnen moeten in Nederlandse
wetgeving worden opgenomen. De doelstelling van de RED voor wegverkeer is
om in 2020 een aandeel van 10% biobrandstoffen te realiseren in de
transportbrandstoffen (waaronder ook electrische energie gerekend). De FQD
vraagt om een jaarlijkse afname van de CO2-uitstoot door verkeer
van 1%.
 
 In de richtlijn Hernieuwbare Energie (RED) zijn ook duurzaamheidscriteria
opgenomen. Deze behoeven nog een nadere uitwerking.
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
van de budgettaire gevolgen van beleid (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 36. Bewaken, waarborgen en verbeteren
van kwaliteit leefomgeving, gegeven de toename van mobiliteit
 
 Realisatie
 Begroting
 Verschil
 
 Slotwetmutaties
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 2009
 2009
 
 2009*
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 141 912
 
 
 79 802
 
 
 47 234
 
 
 63 782
 
 
 80 654
 
 
 – 16 872
 
 
 1
 
 
 – 36 061
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 63 471
 
 
 74 701
 
 
 74 888
 
 
 77 126
 
 
 64 684
 
 
 107 945
 
 
 – 43 261
 
 
 
 – 9 694
 
 
 
 
 36.01 Leefomgeving hoofdwegen
 
 
 15 373
 
 
 23 400
 
 
 25 423
 
 
 22 171
 
 
 25 206
 
 
 26 839
 
 
 – 1 633
 
 
 
 349
 
 
 
 36.01.01 Algemene strategie- en beleidsvorming
 274
 820
 587
 643
 1 111
 791
 320
 
 – 651
 
 
 36.01.02 Investeringsimpuls voor innovatie
 3 137
 6 382
 6 236
 3 080
 4 648
 2 463
 2 185
 
 2
 
 0
 
 
 36.01.03 Maatregelen klimaatbeleid personenvervoer
 5 094
 5 571
 7 121
 10 372
 13 308
 14 351
 – 1 043
 
 845
 
 
 36.01.04 Maatregelen lokale luchtkwaliteit
 963
 4 967
 6 337
 924
 935
 1 082
 – 147
 
 – 168
 
 
 36.01.05 Bevorderen geluidsreducerende oplossingen wegvervoer
 132
 163
 191
 207
 175
 148
 27
 
 25
 
 
 36.01.06 Duurzaam weggoederenvervoer
 5 773
 5 497
 4 951
 6 945
 5 029
 8 004
 – 2 975
 
 3
 
 298
 
 
 
 36.02 Leefomgeving spoorwegen
 
 
 9 135
 
 
 9 127
 
 
 9 131
 
 
 9 137
 
 
 9 157
 
 
 9 152
 
 
 5
 
 
 
 2
 
 
 
 36.02.01 Algemene strategie- en beleidsvorming
 59
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 36.02.02 Bevorderen geluidsreducerende oplossingen voor personen-
en goederenvervoer per spoor
 0
 51
 55
 61
 81
 76
 5
 
 2
 
 
 36.02.03 Bodemsanering NS percelen
 9 076
 9 076
 9 076
 9 076
 9 076
 9 076
 0
 
 0
 
 
 
 36.03 Luchtvaart
 
 
 36 813
 
 
 40 304
 
 
 38 271
 
 
 43 205
 
 
 27 651
 
 
 68 121
 
 
 – 40 470
 
 
 
 – 9 887
 
 
 
 36.03.01 Doorstorting heffingen GIS-1 aan Stichting GIS
 86
 9 842
 10 047
 9 615
 10 708
 11 641
 – 933
 
 – 2 264
 
 
 36.03.02 Geluidsisolatie Schiphol fase 2 (GIS-2)
 11 799
 19 957
 17 282
 5 828
 589
 4 318
 – 3 729
 
 4
 
 – 806
 
 
 36.03.03 Geluidsisolatie Schiphol fase 3 (GIS-3)
 1 490
 207
 2 407
 4 950
 7 646
 31 000
 – 23 354
 
 5
 
 – 2 016
 
 
 36.03.04 Klachtenafhandeling Geluidsisolatie Schiphol
 9 650
 9
 138
 987
 240
 905
 – 665
 
 6
 
 – 754
 
 
 36.03.05 Woonschepen geluidszones Schiphol
 488
 121
 178
 29
 0
 202
 – 202
 
 7
 
 – 24
 
 
 36.03.06 Behandeling en uitbetaling schadeclaims Schiphol
 7 234
 6 878
 5 287
 5 123
 5 065
 17 291
 – 12 226
 
 8
 
 – 3 306
 
 
 36.03.07 Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol
 3 650
 1 168
 576
 284
 1 270
 1 320
 – 50
 
 – 78
 
 
 36.03.08 Geluidsisolatie regionale luchthavens
 1 027
 266
 338
 2 356
 894
 150
 744
 
 9
 
 – 523
 
 
 36.03.09 Behandeling en uitbetaling schadeclaims regionale luchthavens
 0
 59
 120
 5
 188
 0
 188
 
 10
 
 – 112
 
 
 36.03.10 Duurzame luchtvaart
 1 389
 1 322
 1 238
 11 057
 449
 786
 – 337
 
 – 4
 
 
 36.03.11 Groenvoorziening Schiphol
 0
 435
 117
 2 403
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 36.03.12 IVW-domein luchtvaart-technische bedrijven en luchthavens/luchtruim
 
 
 543
 568
 602
 508
 94
 
 0
 
 
 
 36.04 Scheepvaart
 
 
 2 150
 
 
 1 870
 
 
 2 063
 
 
 2 613
 
 
 2 670
 
 
 3 833
 
 
 – 1 163
 
 
 
 – 158
 
 
 
 36.04.01 Duurzame zeevaart
 1 024
 791
 629
 503
 470
 791
 – 321
 
 – 165
 
 
 36.04.02 Duurzame zeehavens
 175
 190
 208
 293
 181
 315
 – 134
 
 – 41
 
 
 36.04.03 Duurzame binnenvaart
 951
 889
 631
 1 197
 1 263
 2 155
 – 892
 
 – 32
 
 
 36.04.04 IVW-domein koopvaardij en visserij
 
 
 595
 620
 756
 572
 184
 
 80
 
 
 
 Van de totale uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Apparaatsuitgaven
 
 
 
 2 074
 
 
 1 604
 
 
 1 801
 
 
 2 024
 
 
 1 790
 
 
 234
 
 
 
 
 
 
 – Baten-lastendiensten
 
 
 
 306
 
 
 1 459
 
 
 1 552
 
 
 2 013
 
 
 1 446
 
 
 567
 
 
 
 
 
 
 – Restant
 
 
 
 72 281
 
 
 71 825
 
 
 73 773
 
 
 60 647
 
 
 104 709
 
 
 – 44 062
 
 
 
 
 
 
 
 
 36.09 Ontvangsten
 
 
 
 53 833
 
 
 55 021
 
 
 56 806
 
 
 49 622
 
 
 59 190
 
 
 – 9 568
 
 
 
 – 10 636
 
 
 
 36.09.01 Ontvangsten heffingen GIS-1
 
 9 662
 10 107
 10 684
 9 577
 11 638
 – 2 061
 
 – 2 323
 
 
 36.09.02 Ontvangsten SGIS klachtenafhandeling GIS-1
 
 0
 68
 147
 16
 0
 16
 
 11
 
 16
 
 
 36.09.03 Ontvangsten heffingen GIS-2 & 3
 
 33 352
 33 604
 34 084
 29 731
 35 929
 – 6 198
 
 12
 
 – 6 996
 
 
 36.09.04 Ontvangsten wensvoorzieningen GIS-2 & 3
 
 93
 6
 147
 97
 0
 97
 
 13
 
 97
 
 
 36.09.05 Ontvangsten heffingen overige Schiphol projecten
 
 10 326
 10 690
 11 009
 9 780
 11 348
 – 1 568
 
 – 1 576
 
 
 36.09.06 Ontvangsten heffingen regionale luchthavens
 
 243
 200
 221
 171 
 250
 – 79
 
 – 79
 
 
 36.09.07 Overige ontvangsten
 
 157
 346
 514
 250
 25
 225
 
 14
 
 225
 
 
 
 
 * Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor
toelichtingen op de verschillen in de bovenstaande kolom Slotwetmutaties 2009,
verwezen naar de slotwet HXII welke gelijktijdig met het jaarverslag aan de
Kamer is aangeboden.
 
 Financiële toelichting
 
 1. De lagere verplichtingenrealisatie hangt voornamelijk samen met de
lagere realisatie op GIS-2 (zie toelichting 4), GIS-3 (zie toelichting 5),
klachtenafhandeling Geluidsisolatie Schiphol (zie toelichting 6), woonschepen
geluidszones Schiphol (zie toelichting 7) en de schadeclaims (zie toelichting
8).
 2. De extra uitgaven komen geheel voort uit het lopende subsidieprogramma
Transumo (100% uit FES-middelen gefinancierd) en worden geheel gedekt
uit de onderuitputting 2008 op dit begrotingsonderdeel.
 3. Om de opdrachtgeversrol ten aanzien van het innovatieprogramma Logistiek
scherper te stellen is het programma «on hold» gezet. Hierdoor
schuiven de uitgaven op naar een later tijdstip.
 4. Zoals in het Jaarverslag 2008 al gemeld is de isolatie van GIS-2 panden
op 30 juni 2008 beëindigd. De resterende 28 zullen onder GIS-3 worden
geïsoleerd.
 5. In opdracht van Progis voeren ingenieursbureaus een akoestische en
bouwkundig onderzoek uit naar de woningen die mogelijk in aanmerking komen
voor geluidsisolatie. Dit onderzoek gaat vooraf aan het daadwerkelijk aanbrengen
van de geluidwerende voorzieningen. Door tegenvallende prestaties van de ingenieursbureaus,
hebben in 2009 de aannemers veel minder woningen kunnen isoleren dan geraamd.
Hierdoor heeft Progis minder dan geraamd gerealiseerd. De Kamer is hier over
geïnformeerd middels de halfjaarlijkse voortgangsrapportages over de
Geluidsisolatie rondom de luchthaven Schiphol.
 6. Betreft de uitgaven voor de Klacht en Garantieregeling GIS 2 en GIS
3. Deze uitgaven zijn moeilijk in te schatten aangezien van te voren niet
duidelijk is hoeveel klachten er worden ontvangen door Progis.
 7. Het Project amoveren woonboten is beëindigd in 2007
 8. Door een uitspraak van de Raad van State in april 2008 zijn beslissingen
omtrent schadeclaims opgeschort totdat een speciaal daarvoor ingestelde adviescommissie
haar advies heeft afgerond over de gevolgen van de uitspraak voor de beoordeling
van toekomstige schadeclaims. De voorbereidende werkzaamheden inzake de behandeling
van schadeclaims zijn wel voortgezet. Hierdoor zijn de uitgaven fors lager
dan begroot.
 9. PM RWS
 10. De mijlpaal «afhandeling schadeclaims Q4–2009» is
niet behaald omdat RWS in hoger beroep is gegaan bij de afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State op grond van een uitspraak van de rechtbank Maastricht.
De zitting heeft op 1 december 2009 plaatsgevonden; de uitspraak is in 2010.
Na het toekennen van het gevraagde extra budget van 285 000 euro is het
totale budget 300 000 euro. Hiervan is in 2009 188 000 euro
gerealiseerd.
 11. Het gerealiseerde bedrag betreft de laatste factuur die vanuit Progis
aan Stichting GIS is gestuurd. Het betreft de vergoeding van kosten die Progis
heeft gemaakt voor GIS-1-garantieklachten
 12. De lagere realisatie is het gevolg van het, door de economische crisis,
aantal verminderde vliegbewegingen.
 13. Het gerealiseerde bedrag betreft de ontvangsten met betrekking tot
wensvoorzieningen in 2009.
 14. De hogere ontvangsten betreffen bijdragen van derden (Stichtingen,
Stadsregio’s en Provincies) in het kader van bewaken, waarborgen en
verbeteren van kwaliteit leefomgeving.
 36.01 Leefomgeving Hoofdwegen: Uitstoot van schadelijke
stoffen en van CO2 verminderen, lokale luchtkwaliteit verbeteren,
te hoge geluidsbelastingen door wegvervoer zo veel mogelijk terugdringen en
knelpunten door hoofdwegen in de ecologische hoofdstructuur oplossen
 Motivering
 Om alle nationale en internationale verplichtingen op het gebied van milieukwaliteit
na te komen en om op de lange termijn (2030) een transitie naar een duurzaam
mobiliteitssysteem te realiseren.
 Doelbereiking
 In 2009 is uitvoering gegeven aan het rijksbrede programma Schoon en Zuinig.
In internationaal IMO en ICAO en EU-kader heeft VenW zich samen met VROM actief ingezet om het klimaatdossier
verder te brengen. Op het gebied van versnelde introductie duurzame voertuigen
is in 2009 het plan van aanpak elektrisch rijden en de regeling rijden op
waterstof uitgebracht (programma De Auto van de Toekomst gaat Rijden,
 In 2009 is binnen en buiten VenW gewerkt aan het beperken van de risico’s
voor de volksgezondheid. Het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL, is vastgesteld en in augustus 2009 in werking
getreden.
 Het Innovatieprogramma Luchtkwaliteit, IPL) is in 2009 afgerond.
 In samenwerking met VROM is een wetvoorstel voor modernisering van de
Wet geluidhinder naar de Tweede Kamer verzonden (TK 2009–2010, 32 252,
nr. 5). Het Innovatieprogramma Geluid
(IPG) is geheel afgerond en de innovatieactiviteiten zijn overgedragen aan
de bestaande organisaties. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Algemene strategie- en beleidsvorming
 Ja1
 
 
 Investeringsimpuls voor innovatie
 Ja2
 
 
 Maatregelen klimaatbeleid personenvervoer
 Ja3
 
 
 Maatregelen lokale luchtkwaliteit
 Ja4
 
 
 Bevorderen geluidsreducerende oplossingen wegvervoer
 Ja5
 
 
 Duurzaam weggoederenvervoer
 Ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. De uitvoering van het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) is verder
ter hand genomen.
 2. VenW is penvoerend ministerie van Transumo,
een ICES/KIS-3 programma voor duurzame systeeminnovatie. De projecten van
Transumo worden voor 50% gesubsidieerd en zijn gebaseerd op een samenwerking
tussen overheid, kennisinstellingen en bedrijven. Het programma Transumo loopt
van 2004 tot 2010.
 3. In juli 2009 is de minister van Verkeer en Waterstaat in nauwe samenwerking
met de ministers van EZ en VROM en de staatssecretaris van Financiën
het plan van aanpak elektrisch rijden gelanceerd. De ambitie van dit plan
is om Nederland tot gidsland en internationale proeftuin voor elektrisch rijden
te maken. Elektrisch rijden is één van de transitiepaden waarop
in het kader van de energietransitie wordt ingezet. Op het rijden op waterstof
en biobrandstoffen wordt eveneens ingezet. In 2009 is de regeling rijden op
waterstof uitgebracht. Het subsidieprogramma vloeit voort uit de innovatieagenda
energie voor het thema duurzame mobiliteit – getiteld Proeftuinen voor
Duurzame Mobiliteit. In 2009 is het subsidieprogramma
TAB2 opengesteld. Naast het ministerie
nemen vijf provincies en enkele kaderwetgebieden hieraan deel. Het programma
richt zich op vulpunten voor E85 (85% bio-ethanol en 15% benzine),
aardgas (cq groen gas) en B30. Het doel is een landsdekkend netwerk te realiseren
met alternatieve vulpunten. Van de 7 pilots innovatieve bussen zijn in 2009
2 pilots gestart, de overige 5 pilots bevinden zich in de voorbereidende bouwfase.
Het experimenteer programma slimme voertuigen voorzien van een interactief
ICT-systeem in de vier grote steden (HiGrids
) heeft in 2009 een werkende demo van een open standaard interactief systeem
opgeleverd. Gericht op innovaties voor stille, schone, zuinige, slimme en
veilige mobiliteit is in 2009 het SBIR programma «De Auto van de Toekomst» open gesteld. De oproep heeft zowel betrekking op vrachtwagens
als op personen- en bestelauto’s.
 4. In april 2009 heeft Brussel derogatie verleend voor het halen van de
luchtkwaliteitsnormen (PM10 en NO2). Op basis hiervan
is het definitieve Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) opgesteld, dat in juli 2009 door het kabinet
is vastgesteld. In augustus 2009 is het NSL in werking getreden, bestaand
uit een pakket van generieke en locatiespecifieke maatregelen voor onder meer
het hoofdwegennet. Naast de inwerkingtreding van het NSL is in 2009 het Innovatieprogramma
Luchtkwaliteit (IPL) afgerond. Zie voor nadere
infromatie het <overzicht afgeronde onderzoeken>.
 5. In samenwerking met VROM is een wetvoorstel voor modernisering van
de Wet geluidhinder naar de Tweede Kamer verzonden (TK 2009–2010, 32 252,
nr. 5). Dit wetsvoorstel leidt tot een betere bescherming van burgers
en tot mogelijkheden om sneller de capaciteit wegen en spoorwegen uit te breiden.
Gekoppeld aan het wetsvoorstel zal in 2011 het Meerjarenprogramma Geluidsanering
(MJPG, http://mirt2010.mirtprojectenboek.nl/Images/552_tcm307-261838.pdf)
starten. Vooruitlopend op het MJPG is gestart met een aantal zogenaamde PreNoMo
projecten. Dit zijn kleinschalige projecten waarbij de leefomgeving door het
aanbrengen van stille wegdekken, raildempers of geluidschermen op enkele geluidknelpunten
wordt verbeterd. Het Innovatieprogramma Geluid (IPG, Innovatie programma geluid
voor weg- & spoorverkeer – IPG – fluistertrein) is geheel
afgerond en de innovatieactiviteiten zijn overgedragen aan de bestaande organisaties.
 Meetbare gegevens
 Algemene strategie en beleidsvorming
 De meetbare gegevens voor dit product zijn hieronder bij de overige producten
weergegeven. Aangezien de genoemde activiteiten gericht zijn op zowel de investeringsimpuls
voor innovatie maatregelen, klimaatbeleid personenvervoer, de enveloppe Innovatie
en Energiebesparing, maatregelen lokale luchtkwaliteit, het bevorderen geluidsreducerende
oplossingen wegvervoer, duurzaam weggoederenvervoer, zijn hiervoor geen aparte
meetbare gegevens ontwikkeld.
 Maatregelen klimaatbeleid personenvervoer, lokale luchtkwaliteiten
het bevorderen geluidsreducerende oplossingen voor wegvervoer, duurzaam weggoederenvervoer
 Het Kabinet wil de emissies van verkeer en vervoer terugdringen, de luchtkwaliteit
verbeteren en de MJPO-knelpunten door middel van ontsnipperingsmaatregelen
oplossen.
 De CO2-uitstoot geeft een indicatie van de maatregelen ten
aanzien van klimaatbeleid verkeer en vervoer. De uitstoot van NOx,
SO2, VOS en NO2 geven een indicatie van de maatregelen
ten aanzien van de lokale luchtkwaliteit De indicatoren met
betrekking tot knelpunten geven informatie over objecten, voornamelijk woningen
in de (onmiddellijke) nabijheid van rijkswegen, waar de geluidsbelasting te
hoog is volgens de geldende normen. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Indicatoren
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 Waarde 2006
 
 
 Waarde 2007
 
 
 Waarde 2008
 
 
 Waarde 2009
 
 
 Basiswaarde peildatum
 
 
 Streefwaarde peildatum
 
 
 
 
 Emissie Nox1
 
 199
 186
 181
 nb
 268 kton
 158 kton
 
 
 bron: Milieubalans NMP, Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)
 
 
 
 
 2000
 2010–2020
 
 
 Milieubalans 2009 –
Planbureau voor de Leefomgeving
 
 
 
 
 
 
 
 Emissie SO21
 
 6
 5
 4
 nb
 9 kton
 4 kton
 
 
 bron: Milieubalans NMP, Planbureau voor de Leefomgeving
 
 
 
 
 2000
 2010–2020
 
 
 Milieubalans 2009 –
Planbureau voor de Leefomgeving
 
 
 
 
 
 
 
 Emissie VOS (NM)1
 
 47
 46
 45
 nb
 90 kton
 55 kton
 
 
 bron: Milieubalans, Planbureau voor de Leefomgeving
 
 
 
 
 2000
 2010–2020
 
 
 Milieubalans 2009 –
Planbureau voor de Leefomgeving
 
 
 
 
 
 
 
 Emissie CO2 in verkeer en vervoer2
 
 38,8
 38,9
 39,0
 39,6
 36,6 Mton2
 30–34 mton
 
 
 IPCC/CBS
 
 
 
 
 2000
 2020
 
 
 IPCC – Intergovernmental
Panel on Climate Change
 
 
 
 
 
 
 
 Lokale luchtkwaliteit NO2
 
 
 
 
 
 
 0 knelpunten langs rijkswegen
 
 
 bron: RWS/DVS
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 Geluidsknelpunten langs hoofdwegen4
 
 12 000
 12 000
 12 000
 12 000
 12 000
 0
 
 
 
 Aantal opgeloste MJPO knelpunten gesommeerd5
 
 17
 29
 41
 43
 0
 208
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Emissies NOx, SO2 en VOS in verkeer en vervoer.
De NEC-plafonds hiervoor zijn respectievelijk maximaal 158 Kton, maximaal
4 Kton en maximaal 55 Kton in 2010–2020. De cijfers over het jaar 2006
hebben als bron de Milieubalans 2008 (http://www.rivm.nl/bibliotheek/digitaaldepot/MB2008.pdf),
die over 2007 en 2008 de Milieubalans 2009 (Milieubalans 2009 – Planbureau
voor de Leefomgeving).
 2. Emissie CO2 in verkeer en vervoer. De streefwaarde hiervoor
is 30–34 Mton in 2020. Waarde 2000 wijkt af van Verantwoording 2006
(37,6 Mton). Tussentijds is de definitie veranderd – mobiele bronnen
zijn toegevoegd, waarna herberekening heeft plaatsgevonden.
 3. De doelstelling voor lokale luchtkwaliteit is dat eind 2014 op alle
locaties langs rijkswegen de grenswaarde voor NO2 gehaald wordt;
er zijn geen tussenliggende waarden vastgesteld. Er is geen concrete indicator
voor NO2, wel is bekend waar de norm wordt overschreden. Voor juni
2011 wordt op alle locaties langs rijkswegen de grenswaarde voor PM10 gehaald.
 4. De geluidsknelpunten langs hoofdwegen (> 65 dB Lden)
oplossen, zoals in de Nota Mobiliteit geformuleerd. Voor 10% van de
woningen zal de aanpak bestaan uit gevelisolatie en zal de belasting
boven de 65 dB blijven.
 5. Voor nadere informatie wordt tevens verwezen naar het infrastructuurverslag
onderdeel 3.3.
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF) 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven op het Infrastructuurfonds (x € 1 000)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 realisatie 2009
 
 
 IF 12.02 Servicepakket meer kwaliteit leefomgeving
 827 211
 
 
 IF 12.03 Innovatieprogramma Geluid en Lucht
 1 652 932
 
 
 
 
 36.02 Leefomgeving Spoorwegen: te hoge geluidsbelastingen
door spoorvervoer zo veel mogelijk terugdringen en knelpunten door spoorwegen
in de ecologische hoofdstructuur en in de bodem oplossen
 Motivering
 Om alle nationale en internationale verplichtingen op het gebied van milieukwaliteit
na te komen en om op de lange termijn (2030) een transitie naar een duurzaam
mobiliteitssysteem te realiseren.
 Doelbereiking
 Met het oplossen van één MJPO-knelpunt spoor geheel (MJPO –
MJPO – Meerjarenprogramma Ontsnippering) en twee gedeeltelijk en het
verlenen van beschikkingen voor 5 grotere en 41 kleinere projecten is een
begin gemaakt met het opheffen van deze knelpunten.
 Het bevorderen van effectief bronbeleid, zoals het invoeren van stillere
remblokken voor spoorwagons, is gecontinueerd.
 Het wetsvoorstel SWUNG-I (Samen Werken aan de Uitvoering van Nieuw Geluidbeleid)
is aan de Tweede Kamer aangeboden (TK 2009–2010, 32 252, nr. 5).
Dit wetsvoorstel, opgesteld in samenwerking met VROM, leidt tot vereenvoudiging
van de regels, een betere bescherming van burgers en een efficiënte en
kosteneffectieve uitvoering. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 realisatie
 
 
 
 
 Algemene strategie- en beleidsvorming
 Ja
 
 
 Bevorderen geluidsreducerende oplossingen voor personen- en goederenvervoer
per spoor
 Ja1
 
 
 Bodemsanering NS-percelen
 Ja2
 
 
 
 
 Toelichting
 1. In 2009 is een eerste beschikking aan ProRail (€ 13,4 mln.)
verleend in het kader van de geluidsaneringsoperatie. Hiermee worden een programma-organisatie
opgezet, de eerste situaties met zeer hoge geluidbelastingen aangepakt en
akoestische onderzoeken verricht.
 In 2009 zijn de pilots met LL-blokken (=remblokken) gecontinueerd, waardoor
materieel stiller wordt. 
 In het Uitvoeringsprogramma Geluid op Emplacementen (UPGE,http://www.innovatieprogrammageluid.nl/data/files/algemeen/5 –
Stevens – UPGE.pdf) zijn in 2009 maatregelen getroffen om met
name het booggeluid terug te dringen.
 2. Bodemsanering NS-percelen. Sinds 1996 doneren VenW, VROM en NS jaarlijks
geld aan de Stichting Bodemsanering Nederlandse Spoorwegen (SBNS) voor landelijke
aanpak van bodemverontreiniging in NS-percelen.
 Meetbare gegevens
 Algemene strategie en beleidsvorming
 De meetbare gegevens voor dit product zijn hieronder bij de overige producten
weergegeven. Aangezien de genoemde activiteiten gericht zijn op het bevorderen
geluidsreducerende oplossingen voor personen- en goederenvervoer per spoor,
zijn hiervoor geen aparte meetbare gegevens ontwikkeld.
 Bevorderen geluidsreducerende oplossingen voor personen-
en goederenvervoer per spoor
 Het kabinet wil de geluidemissies van verkeer en vervoer terugdringen
en de MJPO-knelpunten door middel van ontsnipperingsmaatregelen oplossen.
Door toenemende (verkeers)intensiteiten kan het aantal geluidbelaste woningen
toenemen. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestatie-indicator
Leefomgeving spoorwegen
 
 
 
 
 
 Basiswaarde peildatum
 Waarde 2006
 Waarde 2007
 Waarde 2008
 Waarde
2009
 Streefwaarde peildatum 2
 
 
 Geluidsknelpunten langs spoorwegen (bron 1)
 12 500 woningen
 7 500
woningen
 8 900 woningen
 7 200 woningen
 *
 0
(in 2020)
 
 
 
 2004
 2005
 2006
 2007
 
 2020
 
 
 Aantal opgeloste MJPO knelpunten (bron 2)
 0
 0
 0
 0
 3
 79
(in 2018)
 
 
 
 
 Bronnen: (1) ProRail, (2) www.mjpo.nl/downloads/Jaarverslag 2008[1].pdf
 * Bij het ter perse gaan van de verantwoording waren de cijfers 2009 nog
niet bekend.
 Toelichting
 Geluidsknelpunten spoor: ProRail is in 2009 met de voorbereidingen van
het geluidsaneringsprogramma gestart. Echter andere ontwikkelingen (o.a. instroom
stil materieel, spoorprojecten) zijn ook relevant voor de ontwikkeling van
de geluidsknelpunten. Aantal opgeloste MJPO-knelpunten spoor: één
knelpunt is opgelost, twee gedeeltelijk. Een knelpunt kan bestaan uit meerdere
hindernissen. Zodra binnen een dergelijk knelpunt bijv. 1 faunatunnel is afgerond,
wordt het knelpunt beschouwd als gedeeltelijk opgelost.
 In 2009 is voor ruim € 40 miljoen aan beschikkingen verleend
voor de realisatie van verschillende grotere (5, zoals ecoducten) en kleinere
projecten (41, bijv. duikers, tunnels).
 Extracomptabele verwijzingen
 Verwijzing naar het Infrastructuurfonds (IF) 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
uitgaven op het Infrastructuurfonds (x € 1 000)
 
 
 
 
 Art. Omschrijving
 realisatie 2009
 
 
 IF 13.03 Ontsnippering
 2 530
 
 
 IF 13.03 Geluid (incl. Innovatieprogramma Geluid)
 1 662
 
 
 
 
 36.03 Duurzame luchtvaart bewerkstelligen en in stand
houden
 Motivering
 Om groei van de luchtvaart mogelijk te maken binnen de wettelijke en beleidsmatige
kaders voor milieu en leefomgeving.
 Doelbereiking
 Het internationale overleg over de reductie van de luchtvaart emissies,
met name over maatregelen voor de reductie van de CO2 en de NOx – emissies, is voortgezet 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Doorstorting heffingen GIS-1 aan Stichting GIS
 Ja
 
 
 Geluidsisolatie Schiphol fase 2 (GIS-2)
 Ja
 
 
 Geluidsisolatie Schiphol fase 3 (GIS-3)
 Nee1
 
 
 Klachtenafhandeling Geluidsisolatie Schiphol
 Ja
 
 
 Woonschepen geluidszones Schiphol
 Ja2
 
 
 Behandeling en uitbetaling schadeclaims Schiphol
 Ja
 
 
 Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol
 Nee3
 
 
 Geluidsisolatie regionale luchthavens
 Ja
 
 
 Behandeling en uitbetaling schadeclaims regionale luchthavens
 Ja
 
 
 Duurzame luchtvaart
 Ja4
 
 
 Groenvoorziening Schiphol
 Ja
 
 
 IVW-domein luchtvaarttechnische bedrijven en luchthavens/luchtruim
 Ja
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Afronding van de geluidsisolatie onder GIS-3 is, behoudens de administratieve
afwikkeling, voorzien voor medio 2011.
 2. Het Project amoveren woonboten is beëindigd in 2007.
 3. Zie de toelichting onder de prestatie-indicator: «Aantal aangekochte
en aan te kopen woningen in de geluidszone Schiphol».
 4. In de periode 2007–2009 is in internationaal verband onderzoek
gedaan naar de effectiviteit van een aanscherping van de normering voor de
uitstoot van NOx-emissies van vliegtuigmotoren. Dit onderzoek is
eind 2009 afgerond. Het ziet er naar uit dat een verdere aanscherping tussen
de 12 en de 17% ingaande in 2013 tot de mogelijkheden behoort.
 Meetbare gegevens
 Geluidsisolatie Schiphol fase 2 (GIS-2) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal
geïsoleerde en te isoleren objecten GIS-2
 
 
 
 
 
 Tot en met 2004
 Tot en met 2005
 Tot en met 2006
 Tot en met 2007
 Tot en
met 2008
 Totaal
 
 
 Aantal woningen
 6 827
 6 859
 7 981
 8 424
 8 465
 8 494
 
 
 Aantal studenteneenheden
 1
 1
 2
 2
 2
 2
 
 
 Aantal scholen
 0
 0
 9
 9
 9
 9
 
 
 Aantal zorgcentra
 1
 1
 1
 1
 1
 1
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat, januari 2010
 Toelichting
 Zoals in het Jaarverslag 2008 al gemeld is de isolatie van GIS-2 panden
op 30 juni 2008 beëindigd. Tijdens GIS-2 zijn 8 465 panden
geïsoleerd. Dit aantal is lager dan de beoogde 8 506 panden, omdat
eigenaren van 13 woningen alsnog hebben afgezien van isolatie. De resterende
28 zullen onder GIS-3 worden geïsoleerd. Dit betreft panden waarvan het
tijdsverloop van de isolatie niet of moeilijk is te beïnvloeden en waardoor
de isolatie mogelijk pas over enige jaren zal plaatsvinden.
 Geluidsisolatie Schiphol fase 3 (GIS-3)
 Binnen het geluidsisolatiegebied GIS-3 liggen voor zover nu bekend 11 866
geluidsgevoelige objecten. Hiervan zijn 5 011 opgenomen in het isolatieprogramma
GIS-3. De overige objecten hebben geen recht op isolatie. De belangrijkste
reden hiervoor is dat de woning onder een eerder isolatieprogramma al is geïsoleerd.
Het project Geluidsisolatie Schiphol onderzoekt welke eigenaren prijs stellen
op geluidsisolatie en welke woningen volgens de regeling geluidsisolatie nodig
hebben. Naar verwachting zullen onder GIS-3 1 789 woningen worden geïsoleerd.
 In 2009 zijn de eerste 46 woningen opgeleverd.
 Klachtenafhandeling Geluidsisolatie Schiphol
 Na oplevering van een object geldt een garantieperiode van tien jaar.
In deze periode zijn aannemers gehouden eventuele herstelwerkzaamheden uit
te voeren. Omdat GIS-2 op 30 juni 2008 is beëindigd, geldt de garantietermijn
voor objecten die in het kader van GIS-2 zijn gerealiseerd uiterlijk tot en
met 2018.
 Woonschepen geluidszones Schiphol
 Binnen de geluidszones zijn 84 woonschepen aangekocht en is één
woonschip verplaatst. Onder het voorbehoud van sloop van de aangekochte woonschepen
is dit project afgerond. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal
aangekochte en aan te kopen woonschepen in de geluidszones Schiphol
 
 
 
 
 
 Tot en met 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 Totaal
 
 
 Aantal woonschepen
 59
 13
 8
 3
 1
 1
 0
 85
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat, 7e Voortgangsrapportage GIS, 23 april 2008
(Kamerstuk 2007–2008, 26 959, nr. 127)
 Toelichting
 Binnen de geluidszones worden in totaal 85 woonschepen aangekocht of verplaatst.
Ten opzichte van de Begroting 2008 is dit aantal met 6 afgenomen, omdat de
desbetreffende eigenaren niet hebben voldaan aan de gestelde voorwaarden voor
aankoop/verplaatsing. Eind 2007 zijn 84 woonschepen aangekocht en is 1 woonschip
verplaatst. Onder het voorbehoud van sloop van de aangekochte woonschepen
is dit project afgerond.
 Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol
 Binnen de 65 Ke geluidscontour van het LIB2004 worden 14 woningen aangekocht.
Binnen de 55–65 Ke geluidscontour worden 32 woningen aangekocht en gesloopt
voor zover zij niet tegen redelijke kosten zijn te isoleren. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal
aangekochte en aan te kopen woningen in de geluidsloopzones Schiphol
 
 
 
 
 
 Tot en met 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 Streefwaarde 2009 e.v. 
 2009
 Totaal
 
 
 >65 Ke
 4
 1
 0
 0
 0
 1
 1
 7
 1
 14
 
 
 55–65 Ke
 12
 2
 8
 2
 2
 0
 0
 6
 2
 32
 
 
 Totaal
 16
 3
 8
 2
 2
 1
 1
 13
 3
 46
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat, januari 2010
 Toelichting
 In 2009 zijn 3 objecten in de geluidssloopzones aangekocht conform de
Regeling Uitkeringen beperkingengebied Schiphol. Eigenaren kunnen als gevolg
van de motie Hofstra (Kamerstuk 2001–2002, 27 603, nr. 73)
niet worden gedwongen hun woning te verlaten. Een einddatum kan daarom niet
worden vastgesteld.
 Duurzame luchtvaart: Uitstoot luchtverontreinigende stoffen
door de luchtvaart in de omgeving van Schiphol
 In het Luchthavenverkeerbesluit zijn grenzen gesteld aan de uitstoot van
vijf luchtverontreinigende stoffen; te weten koolmonoxide, stikstofoxides,
vluchtige organische stoffen, zwaveldioxide en fijn stof. Deze geïndexeerde
emissiegetallen stellen een grens aan het aantal grammen van een stof die
uitgestoten mogen worden per ton vliegtuiggewicht. Deze grenswaarden zijn
aangescherpt in 2005 en worden nogmaals aangescherpt in 2010 en zijn zo een
prikkel voor de luchtvaartsector om een minder vervuilende vloot aan te schaffen.
Inspectie VenW ziet toe op naleving van voorschriften uit het Luchthavenverkeerbesluit.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De
grenswaarde voor de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen in gram per
ton Maximum take off weght (MTOW)
 
 
 
 
 
 realisatie
 grenswaarden
 
 
 Stof
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 2005–2009
 vanaf 2010
 
 
 CO
 61,7
 59,3
 56,6
 55,1
 54,1
 53,4
 58,1
 55,0
 
 
 NOx
 67,3
 66,3
 66,8
 67,4
 67,1
 67,6
 74,6
 74,6
 
 
 VOS
 10,9
 10,1
 9,0
 8,6
 8,2
 7,9
 9,9
 8,4
 
 
 SO2
 2,1
 2,0
 2,0
 2,0
 2,0
 2,0
 2,1
 2,1
 
 
 PM10
 2,2
 2,2
 2,2
 2,3
 2,3
 2,3
 2,5
 2,5
 
 
 
 
 Bron: Schiphol Group, November 2009.
 Toelichting
 De uitstoot van luchtverontreinigende stoffen in gram per ton MTOW door
de vliegtuigen op Schiphol is in 2009 onder de grenswaarden gebleven. Deze
grenswaarden worden met ingang van 2010 voor een tweetal stoffen aangescherpt.
Het gaat om CO en VOS. Ook aan deze toekomstige grenswaarden werd in 2009
voldaan.
 Duurzame luchtvaart: Geluidsbelasting rond de nationale
en regionale luchtvaartterreinen in Nederland
 In het Luchthavenverkeerbesluit zijn voor de luchthaven Schiphol de volgende
grenzen gesteld aan de totale hoeveelheid geluid (Totaal Volume Geluid, TVG)
dat het vliegverkeer in een jaar mag produceren. 
 
 
 
 
 
 
 Geluidsbelasting
rond de nationale en regionale luchtvaartterreinen in Nederland
 
 
 
 
 Periode
 TVG
 
 
 Gedurende het gehele etmaal (Lden)
 63.46 dB(A)
 
 
 Gedurende de periode van 23.00 tot 7.00 uur (Lnight)
 54.44 dB(A)
 
 
 
 
 Bron: Luchthavenverkeerbesluit 2004
 Toelichting
 In 2009 bedroeg het TVG voor het etmaal (Lden) 62,31 dB (A). Daarmee is
Schiphol binnen de toegestane grenswaarde van 63.46 dB (A) gebleven. In 2009
bedroeg het TVG voor de nacht (Lnight) 52,13 dB (A). Daarmee is Schiphol binnen
de toegestane grenswaarden van 54.44 dB (A) gebleven.
 36.04 Scheepvaart: een milieuvriendelijk goederenvervoersysteem
over het water bevorderen
 Motivering
 Om Nederland aan alle nationale en internationale verplichtingen op het
gebied van milieukwaliteit te laten voldoen en om op de lange termijn (2030)
een transitie te realiseren naar een duurzaam mobiliteitssysteem.
 Doelbereiking
 Om bovengenoemd doel te bereiken is in 2009 de implementatie van de aangescherpte
normen voor de emissies van zeeschepen (MARPOL Annex VI) voorbereid. Deze
aangescherpte normen worden vanaf 1 juli 2010 van kracht. Zeeschepen
op de Noordzee moeten dan brandstof met een maximum zwavelgehalte van 1%
gebruiken en vanaf 2015 is de limiet op de Noordzee 0,1%.
Wereldwijd is de limiet voor het zwavelgehalte nu nog 4,5%. Dat wordt
3,5% vanaf 2012 en 0,5% vanaf 2020.
 Op 1 november 2009 is het Scheepsafvalstoffenverdrag in werking getreden.
Dankzij dit verdrag zullen emissies vanuit de binnenvaart naar het oppervlaktewater
in het stroomgebied van de Rijn verder afnemen. De binnenvaartsector gaat
bovendien meer dan nu betalen voor het afval dat zij produceert.
 
 VenW heeft in 2009 samen met de Nederlandse zeehavens gewerkt aan verdere
optimalisatie van de havenafvalsystemen. Dit heeft geresulteerd in een toename
van de afgifte van scheepsafval.
 In 2009 heeft TNO, in opdracht van het ministerie van VROM, een onderzoek
uitgevoerd naar een zinvol en haalbaar vervolg van de VERS-regeling. De effecten
van de regeling blijken kleiner dan verwacht. Bovendien leveren nieuwe, stringentere
motoremissienormen die in de pijplijn zitten reeds een significante reductie
op van de emissies van NOx en PM10 in het jaar 2020.
Omdat ook de nationale emissieplafonds (NEC-plafonds) voor 2020 nog niet zijn
vastgesteld, is het onzeker of additioneel beleid nodig is om die emissieplafonds
te halen. Het wordt daarom thans niet zinvol geacht om een vervolg op de VERS-regeling
in te stellen. De Kamer is hierover in december 2009 per brief geïnformeerd.
 
 In het kader van de implementatie van de beleidsbrief duurzame zeehavens
is een onderzoek gestart naar de mogelijkheid om duurzaamheidsindicatoren
te ontwikkelen, die rapporteren over de score van de Nederlandse zeehavens
op de vijf thema’s uit de beleidsbrief. De uitkomst van dit onderzoek
wordt begin 2010 verwacht. VenW heeft in 2009 de ontwikkeling ondersteund
van de Environmental Ship Index. Deze index is ontwikkeld door de havens van
Rotterdam en Amsterdam, in samenwerking met een aantal andere europese havens.
Op basis van deze index kunnen havens een beloningssysteem invoeren voor schonere
schepen. De index is in 2009 getest. VenW zet zich in voor een zo breed mogelijke
betrokkenheid van Nederlandse zeehavens. Naast de havenbeheerders van Amsterdam
en Rotterdam hebben ook de havenbeheerders van Zeeland en Groningen toegezegd
om schonere schepen te gaan belonen.
 
 Het Platform VoortVarend Besparen heeft in 2009 voor de tweede maal een
Binnenvaart Brandstof Co2mpetitie georganiseerd, waarin is gestreden om de
titel «Meest Besparende Binnenvaartonderneming». Alle deelnemers
gezamenlijk hebben bijgedragen aan een brandstofbesparing van 12,4%,
resulterend in een besparing van 9 kton CO2 en 1,3 miljoen euro
aan brandstofkosten. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Duurzame zeevaart
 Ja
 
 
 Duurzame zeehavens
 Ja
 
 
 Duurzame binnenvaart
 Ja
 
 
 Inspectie Verkeer en Waterstaat – domein koopvaardij en
visserij
 Ja
 
 
 
 
 Meetbare gegevens
 Duurzame scheepvaart
 Het kabinet wil de emissies van verkeer en vervoer terugdringen en de
luchtkwaliteit verbeteren. Het streven is om de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen van de binnenvaart en de zeevaart (Nederlands grondgebied)
te verminderen.
 Het kengetal laat de feitelijke uitstoot in de jaren 2001 t/m 2008 zien.
De jaren 2010, 2015 en 2020 betreffen prognoses. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitstoot
luchtverontreinigende stoffen
 
 
 
 
 
 2001
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 
 2010
 
 
 2015
 
 
 2020
 
 
 
 
 NOx-emissies goederenvervoer (x
mln. kg)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Binnenvaarta
 27,2
 26,3
 27,1
 25,1
 24,8
 24,2
 24,2
 24,2
 
 23,4
 
 
 22,2
 
 
 20,9
 
 
 
 Zeevaart (NL grondgebied)1
 16,8
 17,0
 17,3
 17,8
 18,0
 19,1
 20,1
 19,3
 
 19,4
 
 
 20,2
 
 
 21,1
 
 
 
 PM10-emissies goederenvervoer
(x mln. kg)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Binnenvaarta
 1,2
 1,1
 1,1
 1,0
 1,0
 1,0
 1,0
 1,0
 
 1,0
 
 
 0,9
 
 
 0,8
 
 
 
 Zeevaart (NL grondgebied)1
 1,2
 1,1
 1,1
 1,1
 1,1
 1,2
 1,2
 1,1
 
 3
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 
 
 VOS-emissies goederenvervoer (x mln. kg)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Binnenvaarta
 4,3
 3,5
 3,6
 3,3
 2,3
 1,4
 1,4
 1,4
 
 1,3
 
 
 1,2
 
 
 1,0
 
 
 
 Zeevaart (NL grondgebied)1
 0,7
 0,7
 0,7
 0,7
 0,7
 0,7
 0,8
 0,7
 
 0,7
 
 
 0,8
 
 
 0,8
 
 
 
 
 SO2-emissies goederenvervoer (x
mln. kg)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Binnenvaarta
 2,0
 1,9
 2,0
 1,9
 1,8
 1,8
 1,8
 1,8
 
 0,9
 
 
 0,2
 
 
 0,2
 
 
 
 Zeevaart (NL grondgebied)1
 10,0
 10,1
 10,0
 10,2
 10,0
 10,6
 11,2
 8,1
 5,0
 0,8
 1,0
 
 
 
 CO2-emissies (x mln. kg)
 2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Binnenvaarta
 1 880
 1 813
 1 871
 1 734
 1 713
 1 672
 1 672
 1 672
 
 1 731
 
 
 1 721
 
 
 1 712
 
 
 
 Zeevaart (NL grondgebied)1
 896
 918
 936
 969
 983
 1 041
 1 099
 1 072
 
 1 220
 
 
 1 389
 
 
 1 558
 
 
 
 
 
 Bron cijfers 2001 t/m 2008: CBS luchtverontreiniging; emissies door mobiele
bronnen, CBS StatLine (www.statline .cbs.nl/statweb/), januari 2010. De cijfers
over 2009 waren bij het ter perse gaan van deze verantwoording nog net beschikbaar.
 Bron prognoses 2010, 2015 en 2020: PBL/ECN, juli 2009
 
 a Betreft beroepsbinnenvaart, zowel personen- als goederenvervoer
 
 1 De cijfers over 2008 zijn met een andere, nauwkeuriger methode
berekend dan in voorgaande jaren, waarbij ook de invloed van de vaarsnelheid
is meegenomen; om die reden zijn de cijfers over 2008 niet volledig vergelijkbaar
met die van voorgaande jaren. Het cijfer van SO2-emissies over
2008 is bovendien beïnvloed door een verplicht lager zwavelgehalte voor
scheepsbrandstof vanaf augustus 2007 vanwege zogenaamd MARPOL Annex VI-regelgeving.
 
 2 Bij de CO2 emissies is de eenheid gecorrigeerd
in mln. kg. In de begroting van 2009 en 2010 staat per abuis de eenheid mld.
kg vermeld.
 
 3 Geen prognose beschikbaar.
 Toelichting
 Voor de Binnenvaart is een stabiele trend zichtbaar. Voor de zeevaart
is bij alle emissies sprake van een dalende trend voor 2008.
 Overzicht afgeronde onderzoeken 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
afgeronde onderzoeken
 
 
 
 
 
 Onderzoek Onderwerp
 OD
 Start
 Afgerond
 Vindplaats
 
 
 
 Effectenonderzoek expost
 Meerjarenprogramma Ontsnippering (in kaart brengen effectiviteit,
dolematigheid en legitimiteit van de uitvoering van het MJPO)
 36.01/ 36.02
 juli 2008
 december 2008
 TK, 2009–2010, 29 652, nr. 3MJPO –
MJPO – Meerjarenprogramma Ontsnippering
 
 1
 
 
 
 
 Innovatieprogramma
Geluid (Evaluatie werking innovatieprogramma en gewenste markteffecten)
 36.01/ 36.02
 2008
 2008
 TK 2008–2009, 31 200A, nr. 90Innovatie programma
geluid voor weg- & spoorverkeer – IPG – fluistertrein
 
 2
 
 
 
 
 Innovatieprogramma
Lucht
 36.01
 2009
 2009
 TK, 2008–2009, 30 175, nr. 88
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Innovatieprogramma
Luchtkwaliteit
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 1. Het programma MJPO loopt sinds 2005. In oktober 2009 heeft de Minister
van V&W de evaluatie van dit programma aangeboden aan de Tweede Kamer.
De Minister heeft toegezegd de aanbevelingen om het programma te versterken
over te nemen en om in de landsdelige bestuurlijke overleggen (BO’s)
over het MIRT afspraken te maken om het programma bestuurlijk beter in te
bedden. Dit heeft in november 2009 geleid tot de volgende afspraken:
 – Afspraak dat in het BO-MIRT voorjaar 2010 een herijkte knelpuntenlijst
wordt vastgesteld. Iedere provincie herziet in samenwerking met het Rijk hiervoor
zijn knelpunten, mede op basis van het rapport Alterra.
 – Afspraak dat in het najaar 2010 de programmering knelpunten voor
de geheleMJPO-periode (tot en met 2018) wordt vastgesteld, gebruik makend
van de Mid-term-review van het ILG van september 2010.
 – Afspraak dat vanuit het MJPO een stuurgroep wordt ingesteld waarin
Provincies, VenW en LNV zijn vertegenwoordigd. Op deze wijze krijgt de voorbereiding
voor bestuurlijke inbedding vorm. Deze afspraken zijn in een brief opgenomen
aan de Tweede Kamer (TK 2009–2010, 29 652, nr. 3) en vormden
onderdeel van het AO MIRT van 7 en 14 december 2009.
 2. In 2008 is door de ministers van VROM en VenW gerapporteerd aan de
Tweede Kamer over de resultaten van het Innovatieprogramma Geluid (IPGen de
beleidsconclusies die daaruit getrokken worden. Samengevat blijkt dat het
IPG heeft gewerkt. Door het IPG worden nieuwe geluidmaatregelen nu op grote
schaal toegepast. Het gaat om maatregelen zoals stille wegdekken, stille spoorconstructies
(raildemper en akoestisch slijpen), stillere autobanden en maatregelen om
treinen stiller te maken. De nieuwe maatregelen leiden tot een betere maatschappelijke
acceptatie en tot kostenbesparingen bij weg- en spooraanpassingen. Daarnaast
lopen de mogelijke maatschappelijke baten van IPG op tot circa 700 miljoen
euro. Het IPG had, inclusief de nazorg, een omvang van 90 miljoen. IPG is
dus een zeer rendabel project gebleken.
 3. Het Innovatieprogramma Luchtkwaliteit (IPL) heeft in de periode 2005
t/m 2009 in opdracht van de ministeries van VenW en VROM onderzoek gedaan
naar innovatieve oplossingen die bijdragen aan de verbetering van de luchtkwaliteit
(stikstof en fijnstof) op en rond snelwegen. Het programma is eind 2009 afgerond
tijdens de Innovatie-estafettedag (voorheen Dag van Maarssen). In de afgelopen
periode is door IPL een aantal praktijkproeven uitgevoerd, waarbij nauw is
samengewerkt met decentrale overheden, partijen uit het bedrijfsleven en kennis-
en onderzoeksinstellingen. De praktijkproeven hebben zich gericht op:
 
 het gebruiken van geluidschermen;
 1. het benutten van vegetatie;
 2. het nat reinigen van het wegoppervlak;
 3. het toepassen van katalytische afbraak op schermen;
 4. het overkappen van wegen en luchtbehandeling;
 5. het toepassen van dynamisch verkeersmanagement (DVM);
 
 ad 1: De gehouden praktijkproef langs de A28 bij Putten laat zien dat
schermen een positief effect hebben op de luchtkwaliteit. Het positief effect
doet zich voor bij traditionele geluidschermen. Geoptimaliseerde, innovatieve
geluidschermen laten ten opzichte van het traditionele geluidscherm
geen significante verbetering zien. Er zal nog een nadere analyse plaatsvinden
om de resultaten te kunnen veralgemeniseren.
 
 ad 2: Uit de praktijkproeven langs de A50 bij Vaassen en Valburg is naar
voren gekomen dat het effect van vegetatie direct langs de snelweg (wettelijke
toetsafstand van 10 meter vanaf de wegrand) nauwelijks aantoonbaar is.
 
 ad 3: Het besproeien van het wegdek met een oplossing met calciumchloride
om de concentratie fijnstof te verminderen, blijkt een effectieve maatregel
te zijn. In 2009 is een uitgebreide proef uitgevoerd met het sproeien van
calciumchloride op de A73 nabij Malden.
 
 ad 4: Ondanks het uitvoeren van twee praktijkproeven langs de A1 bij Terschuur
en de A28 bij Putten, blijkt het aanbrengen van titaniumdioxide coatings op
geluidschermen om de concentraties stikstofoxiden te verminderen niet effectief
te zijn.
 
 ad 5: Het overkappen van snelwegen is een effectieve methode om de luchtkwaliteit
te verbeteren. De kosten blijken echter aanzienlijk. Daarnaast is er een praktijkproef
uitgevoerd in de Thomassentunnel (A15) bij Rotterdam voor het afvangen van
fijnstof door middel van het aanbrengen van een elektrostatisch veld. Deze
techniek lijkt effectief te zijn, maar het systeem moet zich nog verder bewijzen.
De resultaten blijken sterk afhankelijk te zijn van de configuratie van het
systeem in de tunnel. V.w.b. configuraties van in- en uitgangen van tunnels,
draagt een slimme vormgeving bij aan de vermindering van de luchtverontreiniging
bij tunnelmonden.
 
 ad 6: Binnen IPL is alleen gewerkt met modelberekeningen. Hier komt uit
naar voren dat DVM een bescheiden reductie kan leveren tegen een bescheiden
prijs. Voor de praktijkproef is aangesloten bij het nog lopende project Dynamax van Rijkswaterstaat, waarbij op de A58 tussen Goirle
en Tilburg proeven worden gedaan met variabele maximumsnelheden. Zoals eerder
toegezegd, zullen in de zomer van 2010 de resultaten van het project Dynamax
naar de Kamer worden gestuurd.
 
 Het IPL heeft een belangrijke impuls gegeven aan innovatieve oplossingen
ter verbetering van de luchtkwaliteit. Op basis van alle meetdata en verkregen
inzichten kunnen marktpartijen en kennisinstituten de meest succesvol beproefde
technieken verder ontwikkelen. Ook Verkeer en Waterstaat en VROM gaan er zelf
nog verder mee aan de slag. Binnen het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) levert Verkeer en Waterstaat voor het hoofdwegennet
zijn bijdrage aan het verbeteren van de luchtkwaliteit.
 37 Weer, klimaat, seismologie en ruimtevaart
 Algemene doelstelling
 Het leveren van een bijdrage aan de veiligheid, de economische ontwikkeling
en een duurzaam milieu van Nederland en het voeren van aardobservatiebeleid,
om te komen tot een optimale inzet van ruimtevaart voor de VenW-doelen op
het gebied van veiligheid, economische ontwikkeling en milieu.
 Doelbereiking
 De belangrijkste doelen voor het KNMI voor 2009 zijn gerealiseerd:
 • Het continu beschikbaar hebben van een algemeen weerbericht voor
de Nederlandse samenleving;
 • Het bij verwachte gevaarlijk weersituaties tijdig afgeven van een
weeralarm;
 • Het leveren van klimaatscenario’s en
 • Het vormgeven aan het aardobservatiebeleid als onderdeel van het
Nederlandse ruimtevaartbeleid.
 
 De bijdrage die VenW aan de algemene beleidsdoelstelling levert, is uitgewerkt
in twee operationele beleidsdoelstellingen, te weten «Weer, klimaat
en seismologie» en «Aardobservatie».
 
 Om de operationele doelstellingen te bereiken, is een aantal producten
ingezet. Hiertoe heeft VenW onder andere in de begroting 2009 aangekondigde
activiteiten uitgevoerd die uiteindelijk hebben bijgedragen aan het behalen
van de operationele doelstellingen en daarmee aan de algemene beleidsdoelstelling.
 Maatschappelijke effecten
 De bereikte doelstellingen hebben als effect dat er een algemeen weerbericht
beschikbaar was voor de Nederlandse samenleving; dat er bij verwachte gevaarlijke
weersituaties tijdig een weeralarm is afgegeven; dat er algemene waarschuwingen
ten behoeve van de scheepvaart zijn uitgegeven; dat er luchtvaartmeteorologische
inlichtingen zijn verstrekt; dat er Klimaatscenario’s zijn geleverd
en dat er vorm is gegeven aan de uitvoering van het aardobservatiebeleid.
Zodanig, dat individuele burgers, bedrijven of de (overheids)organisaties
tijdig hebben kunnen reageren op de (verwachte) situaties en beleidsmakers
konden inspelen op de gesignaleerde ontwikkelingen.
 Externe factoren
 Het van een voldoende hoog niveau zijn van:
 • de continuïteit van de dienstverlening;
 • de kwaliteit van de dienstverlening;
 • de onderzoeken;
 • de effectiviteit van het aardobservatiebeleid.
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
van de budgettaire gevolgen van beleid (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 37. Weer, klimaat, seismologie
en ruimtevaart
 
 Realisatie
 Begroting
 Verschil
 
 Slotwetmutaties
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 2009
 2009
 
 2009*
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 55 645
 
 
 45 375
 
 
 50 396
 
 
 0
 
 
 47 903
 
 
 – 47 903
 
 
 1
 
 
 – 45 268
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 48 959
 
 
 48 084
 
 
 51 219
 
 
 44 822
 
 
 44 651
 
 
 44 445
 
 
 206
 
 
 
 119
 
 
 
 
 37.01 Weer, klimaat en seismologie
 
 
 29 003
 
 
 35 258
 
 
 29 028
 
 
 29 744
 
 
 32 181
 
 
 29 915
 
 
 2 266
 
 
 2
 
 
 19
 
 
 
 37.01.01 Weer
 19 378
 23 228
 15 478
 15 921
 17 243
 15 811
 1 432
 
 0
 
 
 37.01.02 Klimaat
 7 972
 9 975
 11 360
 11 603
 12 612
 11 835
 777
 
 0
 
 
 37.01.03 Seismologie
 981
 1 385
 1 547
 1 497
 1 571
 1 533
 38
 
 0
 
 
 37.01.04 Contributie WMO (HGIS)
 672
 670
 643
 723
 755
 736
 19
 
 19
 
 
 
 37.02 Aardobservatie
 
 
 19 956
 
 
 12 826
 
 
 22 191
 
 
 15 078
 
 
 12 470
 
 
 14 530
 
 
 – 2 060
 
 
 3
 
 
 100
 
 
 
 37.02.01 Aardobservatie
 19 956
 12 826
 22 191
 15 078
 12 470
 14 530
 – 2 060
 
 100
 
 
 
 Van de totale uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Apparaatsuitgaven
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 – Agentschapsbijdrage
 
 
 
 34 556
 
 
 28 385
 
 
 29 021
 
 
 43 796
 
 
 29 179
 
 
 14 617
 
 
 
 
 
 
 – Restant
 
 
 
 13 528
 
 
 22 834
 
 
 15 801
 
 
 855
 
 
 15 266
 
 
 – 14 411
 
 
 
 
 
 
 37.09 Ontvangsten
 
 
 
 834
 
 
 2 067
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 454
 
 
 – 454
 
 
 4
 
 
 0
 
 
 
 
 
 * Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor
toelichtingen op de verschillen in de bovenstaande kolom Slotwetmutaties 2009,
verwezen naar de slotwet HXII welke gelijktijdig met het jaarverslag aan de
Kamer is aangeboden.
 
 Financiële toelichting
 
 1. De betalingsverplichtingen met betrekking tot satellietwaarnemingen
zijn met ingang van 1 januari 2009 ondergebracht in het agentschap KNMI.
Dit heeft tot gevolg gehad dat de in voorgaande jaren aangegane en nog lopende
betalingsverplichtingen van in totaal ca. € 95 mln. in het verslagjaar
zijn afgeboekt. Doordat voor deze negatieve bijstellingen binnen het begrotingsartikel
geen compensatie beschikbaar was, is de realisatie op nihil gesteld.
 2. De hogere uitgaven worden veroorzaakt door een toevoeging aan de begroting
van gelden die beschikbaar zijn gesteld in het kader van de loon- en prijsbijstelling
over 2009, het Deltaplan Infrastructuur KNMI en het Nationaal Modellen en
Data Centrum. Hiertegenover staat een verlaging van ca. € 0,6 in
verband met de overheveling van de financiële- en personeelsadministratie
naar de SSO.
 3. Uit deze operationele doelstelling zijn de budgetten voor ESA, Tropomi
en Estec naar het ministerie van Economische Zaken overgeboekt, hetgeen de
lagere realisatie verklaart.
 4. De geraamde verrekeningen uit voorgaande jaren (van budgetoverschotten
op de diverse aardobservatieprogramma’s) zijn in het agentschap ondergebracht.
 37.01 Weer, klimaat en seismologie
 Motivering
 Om tot minder ongelukken te komen, om risicovolle situaties ten gevolge
van het weer terug te dringen, om veiligheidsrisico’s bij calamiteiten
waarbij het weer een rol speelt te beperken, om aan de bestrijding en beperking
van (chemische en nucleaire) calamiteiten bij te dragen, om aan «droge
voeten» bij te dragen, om antwoord te geven op de cruciale vragen hoe
het klimaat is veranderd, waarom het klimaat verandert en hoe het klimaat
in de toekomst zal veranderen om aldus de nationale vitale infrastructuur
tegen veranderingen in het klimaat te beschermen en tenslotte om de seismische
risico’s in Nederland te beperken. In de Wet op het Koninklijk Nederlands
Meteorologisch Instituut van 1 november 2001 (Stb. 2001, 562) en de daarbij
behorende Ministeriële regeling zijn deze taken opgenomen.
 Doelbereiking
 Gesteld kan worden gesteld dat het KNMI, mede dankzij de positieve invloed
van de succesfactoren, de hierboven vermelde doelen heeft gehaald. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Weer
 Ja1
 
 
 Klimaat
 Ja2
 
 
 Seismologie
 Ja3
 
 
 Contributies WMO (HGIS)
 Ja4
 
 
 
 
 Toelichting
 1. 
 – bijdragen aan de internationale waarnemingsinfrastructuur; Het
KNMI heeft als onderdeel van EUMETNET zijn bijdrage geleverd aan de WMO -infrastructuur
(Global Observing System).
 – brede verspreiding en steeds meer toegankelijk maken van weergegevens;
Per 1 oktober 2009 zijn alle eigen KNMI-producten licentievrij beschikbaar.
 – uitgeven van een algemeen weerbericht;
 – uitgeven van algemene waarschuwingen ten behoeve van de scheepvaart
en het verkeersmanagement;
 – verstrekken van luchtvaartmeteorologische inlichtingen; Het uitgeven
van het algemene weerbericht, algemene waarschuwingen ten behoeve van de scheepvaart
en het verkeersmanagement en het verstrekken van luchtvaartmeteorologische
inlichtingen behoren tot de standaard en continue dienstverlening.
 – meteorologische ondersteuning bij calamiteiten waarbij weer een
rol speelt; Het KNMI heeft meteorologische gegevens beschikbaar gesteld ten
behoeve van het onderzoek naar het vliegtuigongeluk bij de Polderbaan op 25 februari
2009.
 – waarschuwen voor gevaarlijk weer, voor (levens)bedreigende extreme
weeromstandigheden en luchtkwaliteit; In 2009 heeft het KNMI drie weeralarmen
afgegeven. Twee keer was er sprake van heftig onweer en zeer zware windstoten
en in december had Nederland te maken met zware sneeuwval. Eén weeralarm
op 20 augustus was onterecht. Eind mei kreeg ons land te maken met actieve
onweersbuien die gepaard gingen met veel regen, hagel en zware windstoten.
De criteria voor een weeralarm werden echter niet overschreden. De weeralarmen
die in 2009 werden afgegeven leverden veel discussie op daar de ernst van
de werkelijke situatie verschillend beleefd werd. Dit heeft geleid tot het
ontwikkelen van een nieuwe weeralarmsystematiek, die eind december door de
Staatssecretaris is gepresenteerd en per 1 februari 2010 in werking zal
treden. Het KNMI is in 2009 een nauwere samenwerking aangegaan met de Verkeerscentrale
Nederland van Rijkswaterstaat om in weeralarmsituaties meteorologische ondersteuning
te bieden in het VCNL-proces (Verkeerscentrum Nederland).
 – verrichten van strategisch en toegepast onderzoek op het gebied
van weerwaarnemingen en- verwachtingen; De onderzoekswerkzaamheden van de
sector Weer hebben in 2009 ruim 15 wetenschappelijke artikelen opgeleverd.
Een groot deel van het onderzoek heeft betrekking op (het volgen en verwachten
van) extreem weer.
 – beantwoorden van vragen vanuit de maatschappij. Gedurende het
hele jaar ontving het KNMI van maatschappelijke organisaties verzoeken tot
nadere informatie over de meteorologische situatie. Onder andere werden er
vragen beantwoord van verkeersproviders (w.o. ANWB), veiligheidsdiensten en
watersportorganisaties.
 2. Hier volgt een kleine selectie uit het totaal van activiteiten van
de productgroep Klimaat in 2009. Uit metingen met het Ozone Monitoring Instrument
(OMI) zijn ozonprofielen afgeleid en publiekelijk beschikbaar gemaakt. Op
de Cabauw site voor experimenteel atmosferisch onderzoek is een internationale
validatiecampagne voor stikstofoxide uitgevoerd. De performance van het globale
klimaatmodel EC-Earth is geanalyseerd, aan de hand van een simulatie van enkele
honderden jaren onder huidige klimaatcondities. Er is een koppeling gemaakt
tussen het EC-Earth model en het chemie-transportmodel TM5. Er is onderzoek
verricht naar het effect van het wegvallen van de thermohaline circulatie
op het klimaat. Dagelijkse gegevens van neerslag en verdamping in Nederland
zijn op internet vrij toegankelijk gemaakt. Met het regionale klimaatmodel
RACMO zijn gedetailleerde schattingen gemaakt van de huidige massabalans van
de Groenlandse ijskap. Een update van de KNMI’06 klimaatscenario’s
is uitgebracht en onderzoek is uitgevoerd voor de volgende generatie klimaatscenario’s.
Er zijn verschillende presentaties gegeven op de klimaatconferentie in Kopenhagen.
Er is een internationale workshop decennium klimaatverwachtingen georganiseerd.
Het coördinatorschap is aanvaard voor het nieuwe wolkenonderzoeksprogramma
EUCLIPSE van de Europese Unie. De oorzaak is onderzocht van de afname in de
afgelopen dertig jaar van het aantal dagen met mist.
 3. Wat betreft de seismologie is in 2009 het Virtual European Broadband
Seismic Network volgens schema uitgebreid, is er voortdurend gemonitord om
mogelijke aardbevingen en andere trillingsbronnen te detecteren, is in opdracht
van NUON een hazard studie gedaan voor de omgeving van Veendam en is onderzoek
gedaan naar de voortplanting van infrageluid bij verschillende windrichtingen
op grote atmosferische hoogte.
 4. De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) coördineert wereldwijd
de taken op het gebied van de meteorologie en klimatologie. Dit heeft de WMO
tot tevredenheid van Nederland, als Lid van de WMO, gedaan. Een versterkte
activiteit door de WMO in meteorologische training in de ontwikkelingslanden
sloot goed aan bij het Nederlandse beleid.
 Meetbare gegevens
 Weer 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestatiegegevens
Weersverwachtingen
 
 
 
 
 Kengetal
 Doelstelling
 Realisatie
 
 
 
 Algemene weersverwachtingen en adviezen
 
 
 
 
 
 – afwijking min.temperatuur (C)
 ABS(<0,50)
 – 0.28
 
 
 – afwijking max.temperatuur (C)
 ABS(<0,50)
 – 0.34
 
 
 – gemiddelde afwijking windsnelheid (m/s)
 ABS(<1,0)
 0.18
 
 
 
 Luchtvaartverwachtingen
 
 
 
 
 
 – tijdigheid TAF Schiphol (%)
 >99
 99.0
 
 
 
 Maritieme verwachtingen
 
 
 
 
 
 – tijdigheid marifoonbericht (%)
 >99
 98,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestatiegegevens Weeralarm
 
 
 –
 
 
 3
 
 
 
 
 
 Bron: KNMI
 Toelichting
 Met uitzondering van de tijdigheid van de marifoonberichten zijn de kengetallen
gehaald. De oorzaak van het te laat versturen van marifoonberichten is nagegaan.
Een actie ter verbetering van de tijdigheid is gestart door aanscherping van
de procedure. Opgemerkt moet worden dat het om een interne KNMI-norm gaat.
Dat betekent dat een dergelijke overschrijding van de norm niet of zelden
betekent dat de afnemer het marifoonbericht te laat ontvangt.
 Klimaat en Seismologie 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestatiegegevens
kwaliteit en kwantiteit kennis klimaatsysteem, weersysteem en seismologische
data en kennis
 
 
 
 
 Indicator
 Realisatie 2004
 Realisatie
2005
 Realisatie 2006
 Realisatie 2007
 Realisatie 2008
 Streefwaarde 2009
 Realisatie 2009
 
 
 Gereviewde publicaties
 78
 105
 96
 101
 102
 80
 89
 
 
 
 
 Bron: KNMI
 Toelichting
 De gereviewde publicaties worden door de onderzoekers zelf in een database
vastgelegd Het risico is dat een publicatie niet of te laat wordt vastgelegd.
De hier gepresenteerde cijfers betreffen de meest actuele cijfers.
 37.02 Ruimtevaart
 Motivering
 Vanuit de beleidsartikelen van de ministeries van OCW, EZ en VenW werd
bijgedragen aan de uitvoering van het Nederlandse ruimtevaartbeleid. Bij VenW
werd de operationele doelstelling verantwoord binnen het beleidsartikel 37:
Weer, klimaat, seismologie en ruimtevaart. Eind 2008 zijn genoemde ministeries
door middel van een interdepartementaal convenant overeengekomen om hun uitvoeringsactiviteiten
aangaande het Nederlandse ruimtevaartbeleid te bundelen in een gezamenlijk
uitvoeringsbureau: Netherlands Space Office (NSO). Dit is ook
verwoord in eenbrief aan de Tweede Kamer van de minister van Economische Zaken
over het Ruimtevaartbeleid van 10 november 2008. Met ingang
van 1 juli 2009 is het NSO formeel opgericht.
 De activiteiten inzake meteorologische aardobservatie (satellietwaarnemingen)
zijn niet overgedragen aan NSO omdat die bewuste activiteiten rechtstreeks
bijdragen aan de weer- en klimaatverwachtingen van het KNMI. Doordat de satellietwaarnemingen
een onderdeel zijn van de kernwerkzaamheden van het KNMI, zijn de gelden met
ingang van 1/1/2009 ondergebracht in de agentschapbijdrage van het KNMI.
 Doelbereiking
 
 EUMETSAT is de internationale organisatie
voor het beheer van de Europese meteorologische satellieten. Polen en Letland
zijn in 2009 toegetreden als nieuwe lidstaten van EUMETSAT. Hiermee komt het
totaal aan volwaardige lidstaten op 25. Tsjechië en Roemenië zullen
in 2010 toetreden en Servië is toegetreden als nieuwe «Cooperating
state». Dit is een vorm van toetreding met lagere contributie maar minder
rechten.
 De lidstaten sturen EUMETSAT door de Raad, of Council, waarin de directeuren
van de deelnemende meteorologische instituten zitting in hebben. De Raad is
in 2009 twee keer bijeen geweest. De diverse adviescommissies voor de Raad
zijn ook twee maal in 2009 bijeen geweest.
 De KNMI-vertegenwoordigers hebben de Nederlandse belangen zo goed mogelijk
behartigd in de besluitvorming over de diverse programma’s. In het bijzonder
de voorbereiding voor de nieuwe generatie meteosatellieten, zoals Meteosat
Third Generation en de opvolger van het programma van polaire satellieten.
Polaire satellieten vliegen relatief dicht bij de aarde in een baan om de
polen. De Meteosat satellieten staan op grote afstand en draaien met de aarde
mee. In 2009 is meer helderheid gekomen over de kosten en de functionaliteit
van de toekomstige satellieten.
 Andere speciale onderwerpen in 2009 waren de intensievere toekomstige
inzet van EUMETSAT op het gebied van Klimaatmonitoring en de verdere weg naar
vrije datapolitiek.
 Verder is er een nieuw programma voor oceaanmonitoring geopend voor deelname:
Jason-3. Deze missie zal de metingen aan de zeespiegelhoogte voortzetten.
Nederland heeft toegezegd mee te doen met dit programma, maar in december
2009 waren er nog onvoldoende deelnemende lidstaten om het programma te kunnen
starten.
 Tenslotte heeft EUMETSAT met de Europese ruimtevaart organisatie ESA een
kaderovereenkomst getekend over de plaatsing van een aantal niet-meteorologisch
satellietinstrumenten op EUMETSAT satellieten. Deze instrumenten gaan metingen
verzorgen voor het nieuwe Europese programma voor milieu en veiligheid: GMES. 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsprestaties
2009
 Realisatie
 
 
 
 
 Aardobservatie
 Ja
 
 
 
 
 Meetbare gegevens 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Prestatie-indicator
 Realisatie 2008
 Streefwaarde
2009
 Realisatie 2009
 Streefwaarde
2010
 Streefwaarde 2011
 
 
 
 
 De indicator geeft de beschikbaarheid aan van de gegevens van
de meteorologische satellieten van EUMETSAT.
 98,5%
 96%
 98,5%1
 >98,5%
 >98,5%
 
 
 
 
 Bron: KNMI
 
 1 Dit is de realisatie gemiddeld voor de periode januari–juni
2009. De realisatie voor de periode juli–december 2009 komt in februari
2010 beschikbaar. Deze realisaties zijn in de afgelopen jaren altijd zeer
stabiel gebleken.
 Toelichting
 De beschikbaarheid van de gegevens van de meteorologische satellieten
van EUMETSAT worden aan de lidstaten gemeld in halfjaarlijkse rapporten.
 De geostationaire 0-graden service met Meteosat-8 en -9 heeft in 2009
naar behoren en volgens verwachting gefunctioneerd. Het systeem van een operationele
en een back-up satelliet heeft in 2009 een aantal keren z’n waarde bewezen
bij uitval of onderhoud van de operationele satelliet Meteosat-9. De service
is hierdoor niet of zeer kort onderbroken geweest.
 De polaire Metop-A service is wat minder betrouwbaar gebleken, ook omdat
er nog geen back-up satelliet in de ruimte is. Een aantal instrumenten (met
name de IASI) vertoont geregeld technische problemen.
 De Jason-2 satelliet functioneert na lancering in 2008 volgens verwachting.
 Overzicht afgeronde onderzoeken
 Er zijn in 2009 geen onderzoeken afgerond of uitgevoerd.
 39 Bijdragen IF en BDU
 Omschrijving
 Op dit artikel zijn de bijdragen aan het Infrastructuurfonds en de Brede
Doeluitkering Verkeer en Vervoer verantwoord. Deze middelen zijn ingezet om
het beleid uit te kunnen voeren op het Infrastructuurfonds en binnen de kaders
van de wet BDU Verkeer en Vervoer.
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
van de budgettaire gevolgen van beleid (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 39. Bijdragen Infrastructuurfonds
en BDU
 
 Realisatie
 Begroting
 Verschil
 
 Slotwetmutaties
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 2009
 2009
 
 2009*
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 6 635 504
 
 
 6 877 829
 
 
 6 783 365
 
 
 8 577 155
 
 
 8 502 097
 
 
 75 058
 
 
 
 – 138 874
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 5 841 211
 
 
 6 210 425
 
 
 6 975 034
 
 
 6 597 874
 
 
 8 311 743
 
 
 8 088 770
 
 
 222 973
 
 
 
 14 190
 
 
 
 39.01 Bijdrage aan IF
 4 372 534
 4 705 018
 5 041 955
 4 747 940
 6 290 754
 6 217 356
 73 398
 
 14 464
 
 
 39.02 Bijdragen aan de BDU
 1 468 677
 1 505 407
 1 933 079
 1 849 934
 2 020 989
 1 871 414
 149 575
 
 – 274
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 285
 
 
 72
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 * Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor
toelichtingen op de verschillen in de bovenstaande kolom Slotwetmutaties 2009,
verwezen naar de slotwet HXII welke gelijktijdig met het jaarverslag aan de
Kamer is aangeboden.
 40 Nominaal en onvoorzien
 Algemene doelstelling
 Niet van toepassing op dit artikel.
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
van de budgettaire gevolgen van beleid (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 40. Nominaal en onvoorzien
 
 Realisatie
 Begroting
 Verschil
 
 Slotwetmutaties
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 2009
 2009
 
 2009*
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 7 296
 
 
 7 296
 
 
 1
 
 
 990
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 177 216
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 7 296
 
 
 7 296
 
 
 1
 
 
 990
 
 
 
 
 40.01 programmauitgaven
 
 
 177 216
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 7 296
 
 
 7 296
 
 
 1
 
 
 990
 
 
 
 waarvan Verzameluitkering VenW
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 0
 
 0
 
 
 
 
 * Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor
toelichtingen op de verschillen in de bovenstaande kolom Slotwetmutaties 2009,
verwezen naar de slotwet HXII welke gelijktijdig met het jaarverslag aan de
Kamer is aangeboden.
 
 Financiële toelichting
 
 1. Het in de begroting geraamde negatieve begrotingsbedrag, dat voornamelijk
bestaat uit een inperking van inhuur externen en een subsidietaakstelling
(zie Amendement van de leden Koopmans en Cramer,Kamerstukken II, 2008–2009,
31 700 XII, nr. 50 en de Nota van wijziging,Kamerstukken
II, 2008–2009, 31 700 XII, nr. 43 is binnen de begroting
van Verkeer en Waterstaat (XII) verdeeld. Ten laste van dit artikel zijn geen
uitgaven gebracht.
 41 Ondersteuning functioneren Verkeer en Waterstaat
 Algemene doelstelling
 De strategische en uitvoerende besturing- en bedrijfsvoeringtaken en de
ondersteunende diensten continue verbeteren.
 Doelbereiking en maatschappelijke effecten
 Om op centraal niveau de ambtelijke en politieke leiding te adviseren
en te ondersteunen bij de besturing van het departement en om de Directoraten-Generaal
te ondersteunen en te adviseren bij de voorbereiding en uitvoering van het
beleid. Om (interne) klanten binnen het verzorgingsgebied op een efficiënte
en optimale wijze de basisfaciliteiten te bieden van de uitvoering van de
bedrijfsvoering.
 Succesfactoren
 De mate waarin het departement effectief en efficiënt functioneert
hangt onder andere af van rijksbrede (organisatie)ontwikkelingen, zoals bijv.
shared services concepten en gezamenlijke uitvoerings- en inkooptrajecten.
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht
van de budgettaire gevolgen van beleid (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 41. Ondersteuning functioneren VenW
 
 Realisatie
 Begroting
 Verschil
 
 Slotwetmutaties
 
 
 
 2005
 2006
 2007
 2008
 2009
 2009
 2009
 
 2009*
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 258 164
 
 
 238 226
 
 
 318 172
 
 
 238 511
 
 
 203 064
 
 
 35 447
 
 
 1
 
 
 – 15 726
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 225 327
 
 
 241 654
 
 
 233 816
 
 
 247 826
 
 
 272 798
 
 
 228 054
 
 
 44 744
 
 
 
 – 7 153
 
 
 
 
 41.01 Centrale diensten
 
 
 111 683
 
 
 128 598
 
 
 123 033
 
 
 140 220
 
 
 143 630
 
 
 143 647
 
 
 – 17
 
 
 
 – 3 962
 
 
 
 41.01.01 Interne en externe communicatie VenW
 10 265
 19 767
 9 322
 7 567
 9 278
 9 524
 – 246
 
 – 2 160
 
 
 41.01.02 Bedrijfsvoering VenW
 40 430
 29 968
 33 047
 41 831
 58 423
 35 532
 22 891
 
 2
 
 3 537
 
 
 41.01.03 Ondersteuning ambtelijke en politieke leiding
 5 683
 4 884
 5 896
 5 780
 6 924
 9 022
 – 2 098
 
 – 1 058
 
 
 41.01.04 Internationaal beleid VenW
 2 309
 2 715
 2 575
 2 612
 39
 0
 39
 
 39
 
 
 41.01.05 Wetgeving en bestuurlijk-juridische advisering
 6 896
 9 036
 8 142
 8 497
 8 589
 9 662
 – 1 073
 
 – 833
 
 
 41.01.06 Financial en operational auditing
 5 183
 6 008
 7 015
 7 150
 7 857
 6 672
 1 185
 
 788
 
 
 41.01.07 Externe oriëntatie en inspraak
 4 570
 3 411
 4 820
 4 511
 4 578
 4 305
 273
 
 – 710
 
 
 41.01.08 HGIS-gelden
 2 067
 1 557
 1 735
 2 183
 2 248
 2 365
 – 117
 
 – 117
 
 
 41.01.09 Uitg.tbv alg.departement en bijdr.derden
 34 280
 50 900
 48 166
 56 840
 42 638
 59 568
 – 16 930
 
 3
 
 – 2 128
 
 
 41.01.10 Kennis Instituut Mobiliteit
 0
 352
 2 315
 3 249
 3 056
 6 997
 – 3 941
 
 4
 
 – 1 320
 
 
 
 41.02 Shared Services Organisatie
 
 
 94 859
 
 
 91 731
 
 
 89 390
 
 
 88 227
 
 
 108 252
 
 
 60 853
 
 
 47 399
 
 
 
 – 557
 
 
 
 41.02.01 ICT Dienstverlening
 6 948
 13 582
 16 131
 17 200
 33 731
 6 725
 27 006
 
 5
 
 – 888
 
 
 41.02.02 Facilitaire Dienstverlening
 54 054
 51 977
 42 777
 43 004
 44 171
 34 944
 9 227
 
 5
 
 – 227
 
 
 41.02.03 Personele Dienstverlening
 16 296
 10 530
 12 489
 13 340
 16 548
 9 778
 6 770
 
 5
 
 1 403
 
 
 41.02.04 Financiële Dienstverlening
 4 152
 7 012
 5 032
 5 961
 8 364
 3 473
 4 891
 
 6
 
 – 1 422
 
 
 41.02.05 Advies, Innovatie en Ontwikkeling
 13 409
 8 630
 12 961
 8 722
 5 438
 5 933
 – 495
 
 577
 
 
 
 41.03 Alg.uitgaven dep.onderdelen
 
 
 18 785
 
 
 21 325
 
 
 21 393
 
 
 19 379
 
 
 20 916
 
 
 23 554
 
 
 – 2 638
 
 
 
 – 2 634
 
 
 
 41.03.01 Regeringsvliegtuig
 3 509
 6 676
 5 895
 6 038
 9 758
 5 613
 4 145
 
 7
 
 – 1 281
 
 
 41.03.02 Personeel en materieel DGMO
 4 997
 3 713
 4 217
 4 597
 3 888
 6 046
 – 2 158
 
 761
 
 
 41.03.03 Personeel en materieel DGLM
 7 925
 8 226
 8 495
 6 667
 5 455
 7 886
 – 2 431
 
 – 1 788
 
 
 41.03.04 Personeel en materieel DGW
 2 354
 2 710
 2 786
 2 077
 1 815
 4 009
 – 2 194
 
 8
 
 – 326
 
 
 
 Van de totale uitgaven:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 193 431
 
 
 221 716
 
 
 240 851
 
 
 125 690
 
 
 115 161
 
 
 
 
 
 
 – Agentschapsbijdrage
 
 
 
 
 2 959
 
 
 4 207
 
 
 8 122
 
 
 2 838
 
 
 5 284
 
 
 
 
 
 
 – Restant
 
 
 
 
 37 430
 
 
 21 903
 
 
 23 825
 
 
 99 526
 
 
 – 75 701
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 282 641
 
 
 34 491
 
 
 22 048
 
 
 35 117
 
 
 15 085
 
 
 20 032
 
 
 9
 
 
 – 4 173
 
 
 
 
 
 * Conform het gestelde in de leeswijzer bij dit jaarverslag, wordt voor
toelichtingen op de verschillen in de bovenstaande kolom Slotwetmutaties 2009,
verwezen naar de slotwet HXII welke gelijktijdig met het jaarverslag aan de
Kamer is aangeboden.
 
 Financiële toelichting
 
 1. De hogere verplichtingenrealisatie is enerzijds het gevolg van de hogere
kasuitgaven en het in 2009 aangaan van verplichtingen waarvan de uitgaven
in latere jaren zullen plaatsvinden. Anderzijds zijn betalingsverplichtingen
verlaagd door negatieve bijstellingen van in voorgaande jaren aangegane verplichtingen.
 2. De hogere uitgavenrealisatie houdt verband met niet in de begroting
geraamde uitgaven ten behoeve van het beheer en onderhoud van het SAP, digitalisering
P-Direct, auditbeheer onderhoud op de netwerken en doordat de omzetgarantie
die in het outsourcingscontract aan IBM is verstrekt niet haalbaar is geweest
in verband met beleids-en personele wijzgingen bij de Inspectie Verkeer en
Waterstaat en Rijkswaterstaat. Verder zijn de uitgaven voor IDEEA (Implementatie
Duurzaam Efficiënt Elektronisch Archief) op dit artikelonderdeel verantwoord
in plaats van op 41.02.05.
 3. De lagere uitgaven zijn het gevolg van een afname van het aantal post-actieven
en het uitblijven van enkele (interne) doorbelastingen. Tevens is er minder
beroep gedaan op de algemene middelen en zijn er lagere personele en materiele
uitgaven.
 4. De lagere uitgaven zijn hoofdzakelijk veroorzaakt door minder onderzoeksprojecten
dan gepland en een terugboeking van het onderzoeksbudget naar de diensten
die hiervoor eerder compensatie hebben verleend.
 5. Het verschil tussen de raming en de realisatie op deze onderdelen wordt
met name veroorzaakt door budgettair neutrale overboekingen (binnen de begroting
van VenW) en overboekingen van de ministeries van VWS en SZW ten behoeve van
door SSO verrichte werkzaamheden uit met de SSO overeengekomen dienstverleningsovereenkomsten
op het gebied van de ICT, facilitaire- en personele dienstverlening.
 6. Het verschil tussen de raming en de realisatie wordt veroorzaakt door
structurele (budgettair neutrale) overboekingen van de andere onder VenW ressorterende
diensten naar de SSO in verband met de centralisatie van de gezamenlijke bedrijfsvoering.
 7. De hogere uitgaven worden verklaard door de modificatie van het interieur
in het regeringsvliegtuig, BTW kosten daarover en onderhouds- en beveiligingskosten.
 8. De overboeking van gelden naar SSO voor de Dienstverleningsovereenkomst
alsmede de overboeking in het kader van de gezamenlijke bedrijfsvoering heeft
hoofdzakelijk het overschot op dit artikelonderdeel veroorzaakt.
 9. De hogere ontvangsten hebben betrekking op:– Bijdragen uit
het Fonds Economische Structuurversterking (FES) ten behoeve van de uit het
FES gefinancierde projecten Biobrandstoffen, Innovatieprogramma duurzaam OV,
Leven met water, Transumo, Auto van de toekomst/Schoner en zuiniger en Electrische
auto;– Een ontvangst van RWS voor in 2008 verrichte uitgaven in
het kader van de met de SSO afgesloten Service Level Agreement en kosten ten
behoeve van het programma Implementatie Duurzaam Efficiënt Elektronisch
Archief (IDEEA);– Bijdragen van derden ten behoeve van het Inspraakpunt;– Bijdragen
van het ministerie van OCW ten behoeve van het kennisinstituut Deltaris en
van de ministeries van BZK en Financiën voor dienstverleningsovereenkomsten
die met de SSO zijn afgesloten op het gebied van ICT, E-inspecties en inhuurbudget.
 41.01 Centrale Diensten41.02 Shared Services Organisatie41.03
Algemene uitgaven departementsonderdelen
 Tegen de achtergrond van het programma Vernieuwing Rijksdienst en de Vernieuwing
VenW hebben de Centrale Diensten en de SSO in 2009 naast het leveren van de
reguliere producten en diensten op het gebied van advisering en ondersteuning
van de ambtelijke leiding en politieke leiding van het departement en de Directoraten-Generaal,
bijgedragen aan een verdere verbetering van de departementale efficiëntie
en effectiviteit en het verminderen van ambtelijke drukte. Te noemen valt
onder meer de uitwerking van acties van het Beleidsvoornemen Vernieuwing VenW
2009–2012. In 2009 zijn belangrijke stappen gemaakt bij de invoering
van de rijkspas, de invoering van de rijksbrede huisstijl en één
internet voor de rijksoverheid. Ook is een wetsvoorstel gemaakt om de Raad
voor Verkeer en Waterstaat samen te voegen met de Landbouwraad en de VROM-raad
tot de nieuwe Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur; vooruitlopend daarop
zijn de secretariaten van deze raden eind 2009 reeds samengevoegd.
 Meetbare gegevens 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Huisvestingsuitgaven
bestuurskern (in € 1 000)
 
 
 
 
 
 2004
 2005
 2006
 2007
 2008
 Streefwaarde 2009
 Realisatie 2009
 Verschil
 
 
 Huisvestingsuitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bestuurskern
 35 777
 35 777
 41 715
 33 826
 32 492
 30 048
 35 190
 5 142
 
 
 
 
 Toelichting
 Onder de huisvestingsuitgaven bestuurskern worden de huurgelden, de exploitatie-
en inrichtingskosten alsmede de infrastructurele voorzieningen gerekend van
de centrale diensten en de beleidsDG’s. De stijging ten opzichte van
de begroting wordt veroorzaakt doordat anders dan voorzien de huur van het
pand in de Jan van Nassaustraat is gecontinueerd om een aantal tijdelijke
projecten te kunnen huisvesten, door de verhuizing van een afdeling vanuit
een pand van een batenlasten dienst naar een door de bestuurskern bekostigd
pand en door de algemene prijsontwikkeling.
 Extracomptabel overzicht
 Conform de geldende voorschriften wordt een deel van de functionele kosten
van het Huis der Koningin op declaratiebasis in rekening gebracht bij Verkeer
en Waterstaat en ten laste van de begroting van dit ministerie gebracht. De
functionele kosten betreffen enerzijds de uitgaven van hofpersoneel en anderzijds
uitgaven die samenhangen met onder meer het gebruik van auto’s, paarden
en rijtuigen. Deze uitgaven worden, voorzien van een accountantsverklaring,
op grond van de Wet Financieel Statuut door de Thesaurier van H.M. de Koningin
gedeclareerd bij VenW.
 Daarnaast worden de inzet van het regeringsvliegtuig voor het vervoer
van leden van het Koninklijk Huis en de uitgaven voor de inhuur van civiele
luchtvaartuigen in het geval dat het regeringsvliegtuig niet beschikbaar is,
inzichtelijk gemaakt.
 
 Voor 2009 betreffen het de volgende bedragen: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Extracomptabel
overzicht uitgaven 2009 Huis der Koningin (in € 1 000)
 
 
 
 
 
 Raming 2009 inclusief
wijzigingen*
 Realisatie
2009
 Verschil
 
 
 Functionele uitgaven koninklijk huis
 5 826
 
 
 6 024
 
 
 – 198
 
 
 
 
 
 Openbaar belang
 
 
 Privé
 
 
 
 Openbaar
belang
 
 
 Privé
 
 
 
 
 Overige uitgaven: Inzet regeringsvliegtuig
 609
 
 125 uur
 
 
 50 uur
 
 181
 
 30 uur
 
 
 22 uur
 
 428
 
 
 Overige uitgaven: Inhuur civiele luchtvaartuigen
 445
 
 300
 
 
 145
 
 243
 
 134
 
 
 109
 
 202
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale vliegkosten*2
 
 
 1 054
 
 
 
 
 424
 
 
 
 
 630
 
 
 
 
 
 * betreft mutaties van eerste en tweede suppletoire begrotingswet
 *2 op grond van het «Besluit gebruik regeringsvliegtuig
en andere luchtvaartuigen in beheer bij het Rijk»
 Toelichting
 1. In 2009 is minder gevlogen dan begroot. De bedragen in de begroting
voor vluchten in het kader van het openbaar belang zijn begroot op basis van
het gemiddelde van de realisatie van de voorafgaande vijf jaren. De begroting
van de vliegkosten «privé» geschiedt conform het «Besluit
gebruik regeringsvliegtuig en andere luchtvaartuigen in beheer bij het Rijk».
 BEDRIJFSVOERINGPARAGRAAF 2009 MINISTERIE VAN
VERKEER EN WATERSTAAT
 Rechtmatigheid
 Uit de controlebevindingen van de Departementale Auditdienst (DAD) is
naar voren gekomen dat bij de financiële verantwoording (inclusief de
baten-lastendiensten) van het ministerie over 2009 geen sprake is van overschrijding
van de rapportagegrenzen.
 Totstandkoming beleidsinformatie
 In de departementale begroting en verantwoording wordt beleidsinformatie
opgenomen over doelen, prestaties en middelen. Het ministerie heeft in 2009
erop ingezet om de beschikbaarheid, bruikbaarheid en betrouwbaarheid van deze
informatie verder te vergroten. De resultaten hiervan hebben zich vertaald
in de verbetering van de beleidsinformatie in de begroting van VenW voor 2010.
De beleidsinformatie is in deze begroting meer specifiek, meetbaar en tijdgebonden
geformuleerd, waar mogelijk door prestatiegegevens onderbouwd. Ook in de begroting
van VenW voor 2011 zullen verdere verbeteringen worden doorgevoerd. Daarnaast
is een traject opgestart om de organisatie van het proces van totstandkoming
en de waarborgen daarin voor de betrouwbaarheid van deze informatie verder
te verbeteren. De beleidsinformatie is getoetst op relevante aspecten van
de Regeling periodiek evaluatieonderzoek en beleidsinformatie. In dit kader
zijn ook de afspraken tussen de Bestuurskern en de aanleverende organisaties
doorgelicht.
 Financieel en materieel beheer
 Over het geheel genomen is het financieel en materieel beheer van het
ministerie van voldoende niveau. In 2009 zijn op basis van een risicoanalyse
de belangrijkste aandachtspunten voor de bedrijfsvoering benoemd en zijn kwaliteitsverbeteringen,
daar waar nodig, doorgevoerd. De bedrijfsvoeringsprocessen zijn voldoende
beschreven en gecommuniceerd en het instrumentarium voor een toereikende monitoring
op het financieel en materieel beheer is aanwezig. Hierna wordt op de belangrijkste
onderdelen en ontwikkelingen ingegaan.
 
 Rijkswaterstaat heeft in 2009 verdere verbeteringen doorgevoerd met betrekking
tot het financieel en materieel beheer. Hiertoe zijn enkele aandachtspunten
benoemd waaraan prioriteit is gegeven, waaronder het contractbeheer, het materieel
beheer en het ontvangstenbeheer.
 Contractbeheer
 Contractbeheersing onder SCB
 De contractbeheersing met gebruikmaking van de methode van Systeemgerichte
Contractbeheersing (SCB) is in 2009 verder doorontwikkeld. In februari 2009
is een Plan van Aanpak voor RWS-brede verankering van SCB opgesteld. De doelstelling
om SCB toe te passen op de in uitvoering zijnde contracten voor de aanlegprojecten
is opgepakt. Bij de aanlegprojecten kan SCB ultimo 2009 als geïmplementeerd
worden beschouwd. Daarbij dient aan de inhoudelijke toepassing nog wel aandacht
te worden besteed. In 2009 is een groot aantal toetsers opgeleid. Een vervolgtraject
om de benodigde vaardigheden (kennis, houding en gedrag) te verdiepen is in voorbereiding. Een in 2009 uitgevoerde nulmeting SCB biedt
de mogelijkheid om te werken aan verdere kwaliteitsverbeteringen.
 De marktpartijen laten bij de beheersing van de projectuitvoering in toenemende
mate een ontwikkeling in de kwaliteitsborging zien. De door RWS uitgevoerde
toetsen hebben een toegevoegde waarde voor de ontwikkeling van het kwaliteitssysteem.
RWS organiseert voor de marktpartijen bijeenkomsten over kwaliteitsborging
en contractbeheersing onder SCB om te laten zien wat deze werkwijze behelst
en hoe dat vorm wordt gegeven.
 Beheersing prestatiecontracten
 Aan het eind van 2008 was de beheersing van de prestatiecontracten op
voldoende niveau. Het beleid van RWS is er op gericht om SCB zoals deze bij
de aanlegprojecten wordt gebruikt ook bij de nieuw te sluiten prestatiecontracten
voor beheer en onderhoud te gaan toepassen. De focus van RWS is daardoor komen
te liggen op het goed inregelen van deze nieuwe prestatiecontracten onder
SCB, omdat hierin de komende jaren steeds meer geld zal omgaan. Hierdoor heeft
de beheersing van de reeds lopende prestatiecontracten niet de gewenste managementaandacht
gekregen. Door aanvullende maatregelen was ultimo 2009 de beheersing van de
prestatiecontracten weer op voldoende niveau.
 Materieel beheer
 Twee jaar geleden heeft Rijkswaterstaat bijna al het materieel beheer
gecentraliseerd bij een drietal diensten. Rijkswaterstaat heeft in 2008 nodig
gehad om de belangrijkste processen bij deze diensten op orde te krijgen.
Het operationeel beheer van de vervoermiddelen, de kantoorautomatisering en
rekencentra resteerde nog voor 2009. Deze dossiers zijn in 2009 ter hand genomen,
zodat het materieel beheer nu op orde is. In 2010 zal Rijkswaterstaat zich
richten op het op orde houden van het materieel beheer. Het inbedden van het
operationeel beheer van deze processen vergt nog aandacht.
 Ontvangstenbeheer
 De ontvangsten van Rijkswaterstaat zijn onder te verdelen in verschillende
categorieën. In 2008 zijn de processen met betrekking tot de ontvangsten
van schadevaringen en -rijden, alsmede de vergunningverleningen op orde gekomen.
In 2009 is Rijkswaterstaat bezig geweest met het verankeren van deze processen
in de organisatie. Daarnaast is specifieke aandacht geweest voor het op orde
brengen van de ontvangsten die betrekking hebben op werkzaamheden die Rijkswaterstaat
uitvoert voor derden. Ook dit proces is ultimo 2009 voldoende beheerst. In
2010 zal worden bekeken of dit proces moet worden geüniformeerd en hoe
dat eventueel door ICT kan worden ondersteund.
 Verplichtingenbeheer Bestuurskern
 De DAD constateerde over 2008 dat bij de Bestuurskern (BSK) nog niet sprake
was van een toereikend verplichtingenbeheer, waarbij het niet tijdig sluiten
van opdrachten en contracten een belangrijk aandachtspunt was.
 
 In 2009 is een aantal verbeteracties ingezet om de benodigde cultuuromslag
te bewerkstelligen:
 – het Audit Committee VenW heeft nadrukkelijk aandacht gehad voor
de tijdigheid van ondertekening van opdrachten en contracten;
 – de oprichting van een Taskforce Verplichtingenbeheer onder leiding
van de Hoofddirecteur Financiën, Management en Control (FMC),bestaande
uit FMC, DAD en Shared Service Organisatie (SSO). De Taskforce volgde de voortgang
en adviseerde over mogelijke verbeteringen;
 – de BSK-leden zijn op hun verantwoordelijkheid aangesproken door
Hoofddirecteur FMC;
 – de betrokkenen zijn door hun Hoofden van Dienst aangesproken.
 
 Het resultaat is dat in de loop van 2009 de tijdigheid van het ondertekenen
van opdrachten en contracten is verbeterd. De tijdigheid (dwz ondertekening
vóór aanvang van de werkzaamheden) is van 32% in januari
gestegen naar 76% in december. De doelstelling blijft dat minimaal
80% van de contracten en opdrachten vóór aanvang van
de werkzaamheden zijn ondertekend. In 2010 zal deze doelstelling verder worden
gemonitord en waar nodig extra managementaandacht voor worden gevraagd.
 Financieel en materieel beheer KNMI
 Per 1 januari 2009 is de financiële administratie van het KNMI overgedragen
aan de SSO. De overdracht heeft plaatsgevonden onder regie van een stuurgroep
bestaande uit de Hoofddirecteur KNMI, hoofd Bedrijfsvoering KNMI en directeur
SSO-Financiën en Inkoop. De overdracht heeft zowel voor het KNMI als
de SSO efficiencyvoordelen opgeleverd. De afspraken over de door SSO aan KNMI
te leveren diensten zijn vastgelegd in een overdrachtsprotocol en een dienstverleningsovereenkomst.
Naar aanleiding van signalen van het KNMI over de kwaliteit van (delen van)
de financiële administratie zijn in de loop van het jaar aanvullende
maatregelen getroffen. Deze maatregelen hadden betrekking op het hanteren
van de juiste kostensoorten, de activa-administratie, de toepassing van de
juiste BTW-tarieven en het gebruik van permanence. Tevens is een integrale
factuurcontrole uitgevoerd. Op basis van de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen KNMI (verantwoordelijk voor de juiste en volledige aanlevering van
gegevens) en SSO (verantwoordelijk voor de juistheid en volledigheid van de
verwerking en betaling) zijn voorts maatregelen getroffen om ook de juistheid
en volledigheid van de baten-lastenadministratie ook voor de toekomst structureel
te borgen.
 Het materieel beheer was in 2009 nog een aandachtspunt. Er zijn nieuwe
activabeheerders aangesteld, inventarisaties uitgevoerd met betrekking tot
de facilitaire goederen en aansluitingen gemaakt tussen de operationele en
financiële activa administratie.
 Subsidies en specifieke uitkeringen
 Op het gebied van subsidies en specifieke uitkeringen (waaronder de Brede
Doeluitkering Verkeer en Vervoer) heeft het uniformeren, standaardiseren van
subsidieregelingen en subsidievoorwaarden, het bundelen van subsidies en het
efficiënter inrichten van verantwoording en controle extra aandacht gekregen.
Het uniform rijkssubsidiekader ter vereenvoudiging van het subsidiebeheer
is in 2009 de implementatiefase ingegaan. Daarnaast is verdere invulling gegeven
aan de vermindering van het aantal specifieke uitkeringen en de implementatie
van de single information, single audit systematiek.
 Betaalgedrag
 Over de periode 1 januari tot en met 30 april 2009 is een rijksbrede audit
naar het betaalgedrag bij de departementen uitgevoerd. Hierin bleek dat bij
VenW gemiddeld 90,8% van de facturen tijdig wordt betaald. VenW was
daarmee de derde van de hoogst scorende departementen die op tijd betalen.
Inmiddels is per 1 maart 2009 de betaaltermijn in de Algemene Rijksinkoopvoorwaarden
(ARIV/ ARVODI) gewijzigd van 45 dagen naar 30 dagen. Daarnaast
is het betaalproces verbeterd door digitalisering van de workflow voor de
prestatieverklaring, de implementatie van een elektronisch inkoopdossier en
de geautomatiseerde koppeling voor belangrijke onderdelen van het inkoopproces
tussen de bestelling, de ontvangst van de factuur en de betaling. Deze maatregelen
dragen positief bij aan het tijdig betalen van de facturen. In lijn met de
toezegging door de minister van BZK aan de Tweede Kamer wordt de tijdigheid
van de betalingen door het departement gemonitord. De kabinetsdoelstelling
dat minimaal 90% van de facturen binnen 30 dagen wordt betaald is in
2009 gehaald.
 Materieel beheer regeringsvliegtuig
 In 2009 is een risicoanalyse uitgevoerd naar de risico’s met betrekking
tot het beheer van het regeringsvliegtuig, waarin ook de veiligheidsaspecten
aan de orde zijn gekomen. In dit kader is door een externe partij een audit
uitgevoerd naar de beveiligingsaspecten rondom het regeringsvliegtuig. De
risico’s zijn in kaart gebracht en de beheersmaatregelen benoemd. Ook
zijn daarbij de rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende partijen
binnen en buiten VenW verduidelijkt.
 Overige aspecten van bedrijfsvoering
 Vernieuwing VenW
 In 2008 is het Beleidsvoornemen Vernieuwing VenW 2008–2012 «Vernieuwen
Verbinden Vertrouwen» vastgesteld. In 2009 heeft de nadruk gelegen op
het investeren in en stimuleren van samenwerking binnen én buiten het
departement. Door deze betere samenwerking wordt betere kwaliteit geleverd,
ontstaat er minder ambtelijke drukte, meer vertrouwen en kan meer worden gedaan
met minder mensen.
 
 Voorbeelden van samenwerking zijn:
 – Integrale gebiedsaanpak (interbestuurlijke aanpak fysiek-ruimtelijke
opgaven)
 – Project Sneller en beter, waarin overheid, burgers en maatschappelijke
organisaties doorlooptijden van nieuwe infrastructuurprojecten halveren
 – Deze werkwijze geldt ook voor het Deltaprogramma dat in 2009 vorm
heeft gekregen, uitmondend in Deltawet en aanstelling van Deltacommissaris
 – Randstad urgent (interdepartementaal programma)
 – VenW werkt aan een stevige samenwerking met de departementen VROM,
LNV, EZ op het gebied van een gezamenlijke agenda voor strategische kennisontwikkeling
en innovatie
 – Het interdepartementale Centrum Publieksparticipatie draagt zorg
voor professioneel inbedden van publieksparticipatie in ruimtelijk-economische
projecten.
 
 Intern VenW stond het verbeteren en stimuleren van de samenwerking op
de grensvlakken tussen beleid en uitvoering, beleid en inspectie en inspectie
en uitvoering centraal. Een belangrijke werkwijze is het werken met VenW-brede
portefeuilles, waarbij een lid van de Bestuursraad portefeuillehouder is.
Deze portefeuilles versterken de sturing, bevorderen eenheid en dragen bij
aan de doelen integraler, compacter en met minder drukte. Er is veel geïnvesteerd
in mobiliteit en flexibiliteit van medewerkers.
 
 De realisatie van de taakstelling heeft de aandacht van alle betrokken
onderdelen en verloopt volgens plan.
 Bedrijfsvoeringontwikkelingen
 VenW neemt actief deel aan de interdepartementale ontwikkeling en verbetering
van de bedrijfsvoering onder leiding van DGOBR. Dit in lijn met het programma
Vernieuwing Rijksdienst welke onder meer inzet op een betere en efficiëntere
bedrijfsvoering. Dat betekent een doelmatige dienstverlening, standaardisatie
waar mogelijk, samenwerking en heldere verantwoordelijkheden met een proportioneel
stelsel van regels en controle. Een voorbeeld van samenwerking en bundeling
is de samenwerking op het gebied van kantoorautomatisering met SZW en VWS.
 
 In december 2008 heeft het kabinet besloten om de CIO -rol binnen de ministeries in te richten ten behoeve van de kwaliteitsverbetering
van het informatiemanagement en de ICT-projecten. Binnen VenW is gekozen om
daartoe een stelsel van CIO’s in te richten. De hoofddirecteur FMC vervult
de CIO-rol voor het ministerie als geheel. De baten/lasten diensten RWS, IVW
en KNMI beschikken ieder over een eigen CIO; deze rol is aan een functie op
het niveau van het bestuur toegevoegd. De departementale CIO en de CIO’s
van de baten/lastendiensten vormen samen de Stuurgroep Informatievoorziening.
De Stuurgroep Informatievoorziening stelt de strategische agenda op voor de
informatievoorziening, bereidt de besluitvorming voor, vervult de opdrachtgeverrol
voor generieke ICT-voorzieningen en borgt het toezicht op de naleving van
kaders. De departementale CIO tevens voorzitter van de Stuurgroep Informatievoorziening
vertegenwoordigt VenW in de interdepartementale en rijksbrede verbanden.
 
 In vervolg op het digitaliseren van het postregistratiesysteem zijn in
2009 de voorbereidingen getroffen om in 2010 een gedigitaliseerd document
management systeem bij alle medewerkers van het kerndepartement te implementeren.
 Duurzaam inkopen
 Het ministerie heeft in 2009 de bestaande duurzaamheidcriteria bij de
aanbestedingen toegepast. Ook zijn in 2009 voorbereidingen getroffen om te
garanderen dat in 2010 de doelstelling van 100% duurzaam inkopen zal
worden gerealiseerd. Dat wil zeggen dat de vastgestelde duurzaamheideisen
bij de inkoop worden toegepast en dat indien er goede redenen zijn de duurzaamheideisen
niet toe te passen daarvan verantwoording zal plaatsvinden.
 Burgerbrieven
 Binnen de bestuurskern van VenW is voor de behandeling van burgerbrieven
de keuze gemaakt om het proces efficiënter in te richten en dat te digitaliseren.
Hierdoor wordt een snellere beantwoording mogelijk en kan de tijdigheid van
de beantwoording nauwgezet worden gemonitord. De norm die daarbij geldt is
dat minimaal 80% van deze brieven wordt beantwoord binnen een termijn
van 20 werkdagen. Het resultaat voor 2009 was 71%. Met het nieuwe systeem,
dat binnenkort ingaat, wordt verwacht de norm van minimaal 80% in 2010
te halen.
 Rijkswaterstaat
 De personele capaciteit is op diverse terreinen het grootste knelpunt
van Rijkswaterstaat om de productiedoelstellingen in de nabije toekomst te
kunnen realiseren. Met de kerntakenanalyse is bepaald welke werkzaamheden
door Rijkswaterstaat ingevuld worden en welke overgelaten worden aan de markt.
De kerntaken geven daarmee ook richting aan de verdere ontwikkeling van de
kennis en competenties van het personeel van Rijkswaterstaat. In 2009 is voor
een groot deel van de kerntaken debenodigde capaciteit genormeerd.
Hiermee kan Rijkswaterstaat de beschikbare capaciteit optimaal verdelen en
tevens de kwaliteitsslag concreet vormgeven.
 
 Het jaar 2009 stond voor Rijkswaterstaat voor een belangrijk deel in het
teken van de spoedaanpak voor het hoofdwegennet «Sneller en Beter»:
doel is dat bij 30 projecten vóór 1 mei 2011 de schop in
de grond gaat en dat minimaal 10 projecten zijn opengesteld. In plaats van
de (gebruikelijke) volgtijdelijke werkwijze is bij de Spoedaanpak gekozen
voor het parallel schakelen van de planstudie en de realisatie. De voorbereiding
van de realisatie, incl. de marktbenadering, start terwijl de planstudie nog
niet is afgerond. Dit heeft er toe geleid dat eind 2009 kan worden geconstateerd
dat het ministerie op schema ligt om de doelstellingen te kunnen realiseren.
Eind 2009 waren 15 van de 30 projecten gegund en is voor 11 van de resterende
15 de aanbestedingprocedure in volle gang. Daarnaast is als vervolg op het
advies dat de commissie «Versnelling besluitvorming infrastructurele
projecten» (Commissie Elverding) van april 2008, een analyse uitgevoerd
van de factoren die in de Spoedaanpak tot versnelling konden leiden. Deze
analyse heeft geleid tot acties die in 2010 zullen moeten leiden tot een aantal
structurele veranderingen in de werkwijze rond aanlegprojecten.
 
 Met Waterslagkracht staan de schijnwerpers vanaf 2009 op «water»
en wordt de vernieuwing van Rijkswaterstaat concreet gemaakt. Waterslagkracht
geeft concreet een impuls aan drie realisatieprogramma’s van Rijkswaterstaat
welke onder grote belangstelling staan, in eerste instantie via 22 «lintjesprojecten».
Tot 2015 ligt de prioriteit bij de uitvoering van het Hoogwaterbeschermingsprogramma,
de Kaderrichtlijn Water en het wegwerken van het achterstallig onderhoud op
de vaarwegen.
 DEEL C. DE JAARREKENING
 7.1 Departementale verantwoordingsstaat 2009
van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen
in EUR1000
 
 
 
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 Art.
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie1
 Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting
 
 
 
 
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 Verplichtingen
 Uitgaven
 Ontvangsten
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 
 8 790 820
 
 
 90 373
 
 
 
 9 074 642
 
 
 98 110
 
 
 
 283 822
 
 
 7 737
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 31
 Integraal waterbeleid
 72 581
 79 382
 570
 62 814
 75 418
 1 074
 – 9 767
 – 3 964
 504
 
 
 32
 Het bereiken van optimale
veiligheid in of als gevolg van mobiliteit
 51 411
 54 411
 3 700
 56 339
 55 771
 1 318
 4 928
 1 360
 – 2 382
 
 
 33
 Veiligheid gericht
op de beheersing van veiligheidsrisico’s
 46 147
 47 747
 0
 54 706
 56 816
 122
 8 559
 9 069
 122
 
 
 34
 Betrouwbare netwerken
en acceptabele reistijd realiseren
 73 437
 77 784
 98
 213 508
 106 234
 988
 140 071
 28 450
 890
 
 
 35
 Mainports en logistiek
 63 518
 69 578
 11 276
 77 554
 86 527
 9 868
 14 036
 16 949
 – 1 408
 
 
 36
 Bewaken, waarborgen
en verbeteren van kwaliteit leefomgeving gegeven de toename van mobiliteit
 80 654
 107 945
 59 190
 63 782
 64 684
 49 622
 – 16 872
 – 43 261
 – 9 568
 
 
 37
 Weer, klimaat, seismologie
en ruimtevaart
 47 903
 44 445
 454
 0
 44 651
 0
 – 47 903
 206
 – 454
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 39
 Bijdragen Infrastructuurfonds
en BDU
 8 502 097
 8 088 770
 0
 8 577 155
 8 311 743
 1
 75 058
 222 973
 1
 
 
 40
 Nominaal en onvoorzien
 – 7 296
 – 7 296
 0
 0
 0
 0
 7 296
 7 296
 
 
 
 41
 Ondersteuning functioneren
VenW
 203 064
 228 054
 15 085
 238 511
 272 798
 35 117
 35 447
 44 744
 20 032
 
 
 
 
 
 1 De gerealiseerde bedragen zijn steeds naar boven afgerond
(EUR 1 000)
 7.2 VERANTWOORDINGSSTATEN BATEN-LASTENDIENSTEN
 Samenvattende verantwoordingsstaat 2009 inzake baten-lastendiensten
van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen
in EUR1000
 
 
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie1
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 Baten-lastendienst KNMI
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 45 464
 56 750
 11 286
 
 
 Totale lasten
 45 359
 56 850
 11 491
 
 
 Saldo van baten en lasten
 105
 – 100
 – 205
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaalontvangsten
 2 000
 1 634
 – 366
 
 
 Totale kapitaaluitgaven
 2 906
 1 926
 – 980
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen
in EUR1000
 
 
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie1
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 Baten-lastendienst RWS
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 1 973 458
 2 471 168
 497 710
 
 
 Totale lasten
 1 973 458
 2 433 505
 460 047
 
 
 Saldo van baten en lasten
 0
 37 663
 37 663
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaalontvangsten
 85 000
 50 430
 – 34 570
 
 
 Totale kapitaaluitgaven
 138 948
 95 681
 – 43 267
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen
in EUR1000
 
 
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie1
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 Baten-lastendienst IVW
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 79 578
 111 497
 31 919
 
 
 Totale lasten
 79 578
 107 362
 27 784
 
 
 Saldo van baten en lasten
 0
 4 135
 4 135
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaalontvangsten
 7 997
 3 123
 – 4 874
 
 
 Totale kapitaaluitgaven
 12 479
 4 401
 – 8 078
 
 
 
 
 
 1 De bedragen zijn steeds naar boven afgerond (EUR 1 000)
 7.3 Saldibalans per 31 december 2009 van het
ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) en de bij die saldibalans behorende
toelichting 
 
 
 
 
 
 
 
 Activa:
 
 
 
 
 Begrotingsuitgaven
 €
 9 074 638 807,70
 
 
 Liquide middelen
 €
 380,00
 
 
 Intra-comptabele vorderingen
 €
 7 615 714,06
 
 
 Extra-comptabele vorderingen
 €
 25 761 053,29
 
 
 Leningen u/g
 €
 6 645 157,48
 
 
 Voorschotten
 €
 5 712 037 336,93
 
 
 Tegenrekening leningen o/g
 €
 12 047 635,00
 
 
 Tegenrekening openstaande verplichtingen
 €
 2 845 644 563,05
 
 
 Tegenrekening garantieverplichtingen
 €
 80 000 000,00
 
 
 Totaal-activa
 
 €
 
 
 17 764 390 647,51
 
 
 
 
 
 
 
 
 Passiva:
 
 
 
 
 Begrotingsontvangsten
 €
 98 110 443,15
 
 
 Rekening-courant RHB
 €
 8 578 316 970,89
 
 
 Intra-comptabele schulden
 €
 33 568 126,18
 
 
 Leningen o/g
 €
 12 047 635,00
 
 
 Openstaande verplichtingen
 €
 2 845 644 563,05
 
 
 Openstaande garantieverplichtingen
 €
 80 000 000,00
 
 
 Tegenrekening extra-comptabele vorderingen
 €
 25 761 053,29
 
 
 Tegenrekening leningen u/g
 €
 6 645 157,48
 
 
 Tegenrekening voorschotten
 €
 5 712 037 336,93
 
 
 Sluitrekening met Infrastructuurfonds
 €
 372 259 361,54
 
 
 Totaal-passiva
 
 €
 
 
 17 764 390 647,51
 
 
 
 
 
 7.3.1 Inleiding
 Samenstelling
 Als een minister meer dan één begroting beheert, in dit
geval Verkeer en Waterstaat (XII) en het Infrastructuurfonds, wordt per begroting
een saldibalans opgesteld. Daarom zijn twee overzichten opgesteld. Hierbij
is gebruik gemaakt van de in de begrotingsadministratie van het SAP vastgelegde
gegevensstructuur, waarin voor iedere begroting afzonderlijk een hoofdstuknummer
is opgenomen. Posten die niet zonder meer toewijsbaar zijn aan een bepaalde
begroting, zijn opgenomen in de saldibalans van het ministerie van Verkeer
en Waterstaat (XII).
 Daarmee is de saldibalans volgens het gestelde in de RDB samengesteld.
 Uitzonderingen daarop zijn de leningen en de openstaande garantieverplichtingen.
 Hoewel deze een onderdeel vormen van de extra-comptabele vorderingen en
schulden, respectievelijk de openstaande verplichtingen, zijn deze omwille
van de inzichtelijkheid, afzonderlijk gepresenteerd.
 7.3.2 Activa
 7.3.2.1 Begrotingsuitgaven € 9 074 638 807,70
 Grondslag
 De begrotingsuitgaven van het ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII)
sluiten aan op de Rekening. Ze zijn artikelsgewijs verdeeld in kolom 2 (realisatie)
van de Rekening van het ministerie welke Rekening als verantwoordingsstaat
bij de financiële verantwoording behoort.
 7.3.2.2 Liquide middelen € 380,00
 Grondslag
 De rekening liquide middelen is samengesteld uit de kassaldi van de kasbeheerders
en de aan de kasvoorschothouders verstrekte gelden.
 7.3.2.3 Intra-comptabele vorderingen € 7 615 714,06
 De cijfers
 Tabel 1 geeft een nadere detaillering in aantallen en openstaande bedragen
per 31 december 2009 verdeelt naar ouderdom. Daarnaast is een meerjarig
perspectief gegeven door de jaren 2007 en 2008 te vermelden. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
1: Intra-comptabele vorderingen (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 Openstaand
 2009
 2008
 2007
 
 
 
 aantal
 bedrag
 aantal
 bedrag
 aantal
 bedrag
 
 
 posten ≤ 1 jaar
 60
 5 282
 95
 3 705
 100
 3 428
 
 
 posten > 1 jaar
 130
 2 334
 95
 2 832
 50
 62
 
 
 
 Totaal
 
 
 190
 
 
 7 616
 
 
 190
 
 
 6 537
 
 
 150
 
 
 3 490
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Alle intra-comptabele vorderingen zijn als direct opeisbaar beschouwd.
 
 Noemenswaardig is de vordering op de Belastingdienst van circa € 4
mln. welke begin 2010 zal worden ontvangen en de vordering in het kader van
het PHARE Twinning programma van de Europese Commissie wat zich richt op samenwerkingsprojecten
om kandidaat lidstaten van de EU te ondersteunen. In dit kader zijn betalingen
verricht van circa € 2 mln. De verwachting is dat deze projecten
medio 2010 worden afgerond.
 7.3.2.4 Extra-comptabele vorderingen € 25 761 053,29
 De cijfers
 De openstaande aantallen en totaalbedragen van de extra-comptabele vorderingen
zijn in tabel 2 gespecificeerd. Daarnaast is een meerjarig perspectief gegeven
door de jaren 2007 en 2008 te vermelden. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
2: Extra-comptabele vorderingen (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 Openstaand
 2009
 2008
 2007
 
 
 
 aantal
 bedrag
 aantal
 bedrag
 aantal
 bedrag
 
 
 posten ≤ 1 jaar
 45
 7 127
 55
 1 679
 70
 4 247
 
 
 posten > 1 jaar
 550
 18 634
 540
 17 956
 575
 18 140
 
 
 
 Totaal
 
 
 595
 
 
 25 761
 
 
 595
 
 
 19 635
 
 
 645
 
 
 22 387
 
 
 
 
 
 Toelichting
 De extra-comptabele vorderingen zijn grotendeels direct opeisbaar. Daar
waar sprake is van dubieuze vorderingen of op termijn opeisbare vorderingen,
is dat expliciet vermeld.
 
 Een direct opeisbare vordering heeft betrekking op de regeling Investeringspremie
Zeescheepvaart (IPZ), omdat destijds niet meer werd voldaan aan de gestelde
voorwaarden. In een gerechtelijke procedure is in 2004 vonnis gewezen ten
gunste van VenW waarna de debiteur in hoger beroep is gegaan. Het Hof heeft
op 23 juni 2009 het arrest bekrachtigd en de debiteur daarbij veroordeelt
in de kosten van het hoger beroep. Door proces- en rentekosten is de oorspronkelijke
vordering van circa € 3 mln. bijgesteld tot circa € 7
mln. Inmiddels is de debiteur in cassatie gegaan bij de Hoge Raad.
 
 Daarnaast wordt de omvang van het aantal vorderingen mede bepaald doordat
bij het directoraat-generaal Rijkswaterstaat circa 500 vorderingen van geringe
omvang uitstaan met een gezamenlijk bedrag van ruim € 15 mln. en
welke voornamelijk betrekking hebben op het Progis-project. Noemenswaardig
is een tweetal vorderingen in dat kader. Een op Bouwcombinatie dB-2000 V.O.F.
(circa € 11 mln.) en één op BAM-Wilma (circa € 4
mln.) door onenigheid.
 7.3.2.5 Leningen u/g € 6 645 157,48
 Grondslag
 De door VenW verstrekte geldleningen (niet zijnde voorschotten) zijn afzonderlijk
weergegeven. Deze leningen zijn, gezien het specifieke karakter, zowel op
korte termijn opeisbare vorderingen, als op lange termijn opeisbare vorderingen
beschouwd.
 De cijfers
 Tabel 3 geeft de openstaande bedragen van de verstrekte geldleningen per
geldnemer weer. 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
3: Leningen u/g (x € 1 000)
 
 
 
 
 Naam
 Bedrag
 
 
 Luchtverkeersleiding Nederland
 6 645
 
 
 
 Totaal
 
 
 6 645
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Bij de verzelfstandiging per 1 januari 1993 van de directie Luchtverkeersbeveiliging,
vanaf 2000 LVNL geheten, is onder meer afgesproken, dat het saldo van de over
te dragen activa en passiva wordt gefinancierd door een door de Staat der
Nederlanden aan de LVNL te verstrekken lening. Deze lening was opgebouwd uit
drie onderdelen. Echter met het oog op een maximale kostenbesparing voor de
LVNL is in 1998 overgegaan tot een vervroegde aflossing van twee van de drie
onderdelen.
 Nu resteert nog slechts het derde onderdeel met een bedrag van circa € 7
mln.
 Dit onderdeel is niet rentedragend, niet aflosbaar en direct opeisbaar
bij een voorgenomen opheffing, overname of fusie van de LVNL.
 7.3.2.6 Voorschotten € 5 712 037 336,93
 Grondslag
 De voorschotten betreffen betalingen waarvan nog niet is vastgesteld dat
aan alle relevante voorwaarden is voldaan en gaat met name om subsidies en
bijdragen.
 De cijfers
 Tabel 4 geeft inzage in de aantallen en totaalbedragen van de openstaande
voorschotten die in het dienstjaar 2009 en in voorgaande jaren zijn verstrekt
en verdeelt in posten die korter dan een jaar openstaan en posten die langer
dan een jaar openstaan. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
4: Voorschotten (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 Openstaand
 2009
 2008
 2007
 
 
 
 aantal
 bedrag
 aantal
 bedrag
 aantal
 bedrag
 
 
 posten ≤ 1 jaar
 295
 4 183 518
 375
 3 236 043
 475
 3 101 709
 
 
 posten > 1 jaar
 445
 1 528 519
 330
 1 298 730
 285
 759 830
 
 
 
 Totaal
 
 
 740
 
 
 5 712 037
 
 
 705
 
 
 4 534 773
 
 
 760
 
 
 3 861 539
 
 
 
 
 
 
 Tabel 5 verstrekt informatie over de in 2009 afgerekende voorschotten. 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
5: Afgerekende voorschotten (x € 1 000)
 
 
 
 
 Stand per 1 januari 2009
 4 534 773
 
 
 In 2009 vastgelegde voorschotten
 2 864 654
 
 
 
 7 399 427
 
 
 
 
 
 
 In 2009 afgerekende voorschotten
 – 1 687 390
 
 
 Openstaand per 31 december 2009
 
 5 712 037
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Op grond van de Wet Brede Doeluitkering Verkeer en Vervoer, die als doel
heeft om op decentraal niveau maatwerk oplossingen mogelijk te maken voor
verkeer- en vervoervraagstukken, zijn tot en met 2009 voorschotten verstrekt.
 In totaal is ruim € 5 087 mln. verstrekt aan de provincies
(€ 1 676 mln.), Stadsregio Amsterdam voorheen Regionaal Orgaan
Amsterdam (ROA) (€ 1 758 mln.), de stadsregio Rotterdam (€ 764
mln.), het Bestuur regio Utrecht (€ 270 mln.), het Stadsgewest Haaglanden
(€ 252 mln.), het samenwerkingsverband KAN (€ 141 mln.),
de regio Twente (€ 113 mln.) en de regio Eindhoven (€ 111
mln.). Afwikkeling vindt vermoedelijk in de jaren 2010 tot en met 2013 plaats
nadat de goedkeurende accountantsverklaringen zijn ontvangen.
 
 In het kader van de verbetering en bereikbaarheid van de personenvervoermarkt
zijn met de inwerkingtreding van de vervoerconcessies, subsidiebeschikkingen
verleend aan de Nederlandse Spoorwegen en Syntus B.V. om niet rendabele treindiensten
te exploiteren. Vanaf 2005 is voor een totaalbedrag van ruim € 200
mln. aan voorschotten verstrekt waarvan de afwikkeling in de komende jaren
tot en met 2012 wordt verwacht.
 
 Aan het NLR zijn in de jaren 2006 tot en met 2009 voorschotten verstrekt
die in een tweetal groepen zijn onder te verdelen. Ten eerste als bijdrage
in het exploitatietekort, samenhangende met het eigen basisonderzoek, en een
bijdrage in de exploitatielasten van de DNW van ruim € 82 mln. Ten tweede bijdragen in de investeringen, in de uitbreiding en verbetering,
van onderzoeksfaciliteiten van circa € 24 mln. Naar verwachting
vindt de afwikkeling in 2010 plaats.
 Daarnaast zijn vanaf 2004 voorschotten verstrekt aan de NLR met een gezamenlijk
bedrag van circa € 9 mln. omdat is bijgedragen aan de financiering
van een sociaalplan. Afrekening vindt plaats nadat het sociaalplan is voltooid.
 
 Voor diverse wachtgelduitkeringen zijn aan het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV) en aan het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) in 2006 tot en met
2009 voor ruim € 50 mln. aan voorschotten verstrekt. Deze worden,
eerst nadat de goedkeurende accountantsverklaringen zijn ontvangen, vermoedelijk
in 2010 of 2011 afgewikkeld.
 
 Vanaf 2002 is een gezamenlijk bedrag van ruim € 40 mln. verstrekt
aan de luchthaven Maastricht Aachen Airport, (€ 38 mln.) voor het
afkopen van de jaarlijkse bijdrage in de tekorten in de exploitatiebegroting,
die in 2015 worden afgerekend, en in drie tranches een investeringssubsidie,
welke in 2010 wordt afgewikkeld, alsmede (ruim € 2 mln.) voor het
verleggen van baandrempels. Daarnaast zijn voorschotten verstrekt aan Groningen
Airport Eelde (circa € 29 mln.) en Enschede Airport Twente (€ 2
mln.). Indien de voorschotten niet binnen vijf jaar worden aangewend voor
de realisatie van een baanrenovatie en een afwateringssysteem, moet tot terugbetaling
worden overgegaan. De afwikkeling vindt vermoedelijk in 2010 plaats.
 
 Voor het programma Transumo, transitie naar duurzame mobiliteit, is aan
de gelijknamige stichting een voorschot verstrekt (€ 24 mln.) voor
duurzame systeeminnovatie. Deze wordt naar verwachting in 2010 afgewikkeld.
 
 Ook zijn sinds 2005 diverse voorschotten verstrekt voor een gezamenlijk
bedrag van ruim € 24 mln. voor bereikbaarheidsbevorderende en mobiliteitsgeleidende
maatregelen aan onder andere het Maritiem Research Instituut Nederland (MARIN),
aan Nederland Maritiem Land (NML), Senter Novem en aan de Stichting Nederland
is Logistiek. De verwachting bestaat dat deze voorschotten uiterlijk in 2011
worden afgewikkeld.
 
 Om een goede bereikbaarheid binnen de economische kerngebieden te realiseren,
de bereikbaarheid van deur tot deur te verbeteren en te zorgen dat bedrijven
en burgers in staat zijn zelf in hun mobiliteitsbehoefte te voorzien zijn
aan diverse lagere overheden en vervoersaanbieders voor ruim € 22
mln. aan voorschotten verstrekt. Dit voor onder andere het Taxiconvenant,
Mobiliteitsmanagement, Superbus, OV- chipkaart en Tunnelveiligheid.
 
 In het kader van de reductie van verkeersslachtoffers is ter verbetering
van de verkeersveiligheid een gezamenlijk bedrag van ruim € 22 mln.
verstrekt aan onder andere het CBR (ruim € 6 mln.), de SWOV (circa € 5
mln.), 3VO (ruim € 4 mln.) en de RDW (ruim € 3 mln.).
 
 Om de CO2 uitstoot te beperken zijn voor diverse programma’s,
zoals Het Nieuwe Rijden, het CO2-reductieplan, SSZ (Stil, Schoon
en Zuinig) en roetfilters voor bussen, voorschotten verstrekt voor circa € 20
mln., onder andere aan SenterNovem
 Als gevolg van activiteiten op het gebied van beleidsvoorbereiding en
-evaluatie en voor projecten samenhangende met integraal waterbeleid zijn aan Deltares voor ruim € 14 mln. aan voorschotten
verstrekt. Afwikkeling zal vermoedelijk in 2010 plaatsvinden.
 
 In het kader van het waterbeheer zijn vanaf 2005 voorschotten verstrekt
aan het agentschap EVD voor het programma Partners voor Water (€ 11
mln.) en aan de stichting Civieltechnisch Centrum Uitvoering Research en Regelgeving
(CUR) voor het project Leven met Water (ruim € 6 mln.). Afrekening
wordt in 2010 verwacht.
 Daarnaast zijn om een goede ecologische en chemische kwaliteit te bereiken
in de stroomgebieden van de Rijn, Maas, Schelde, Eems en Noordzee onder andere
aan diverse gemeenten voorschotten verstrekt voor een gezamenlijk bedrag van € 3
mln.
 Een voorschot van € 10 mln. is in 2008 verstrekt aan de Stichting
Bevordering Kwaliteit Leefomgeving Schipholregio door het ondertekenen van
het convenant Omgevingskwaliteit. Doel van het convenant is om de leefkwaliteit
van gebieden waar de hinder van luchtvaartactiviteiten aanwezig is in stand
te houden dan wel te verbeteren.
 
 Aan de Stichting Bodemsanering Nederlandse Spoorwegen is in 2008 is het
kader van leefomgeving spoorwegen een bedrag van ruim € 9 mln. verstrekt
voor de landelijke aanpak van bodemverontreiniging in NS percelen. Afwikkeling
wordt in 2010 verwacht.
 
 Aan het Koninklijk Huis is een voorschot verstrekt (ruim € 6
mln.) voor functionele kosten dat, na ontvangst van een goedkeurende accountantsverklaring,
in 2010 wordt afgewikkeld.
 
 Tot slot zijn aan de Stichting Mainport en Groen voorschotten verstrekt
voor een gezamenlijk bedrag van circa € 6 mln. vanwege de groenvoorziening
van Schiphol. Afwikkeling vindt in 2012 plaats.
 7.3.2.7 Tegenrekeningen € 2 937 692 198,05
 Grondslag
 Voor de extra-comptabele rekeningen aan de passiva-zijde worden uit het
oogpunt van het evenwichtsverband verscheidene tegenrekeningen gebruikt.
 Deze tegenrekeningen hoeven geen nadere toelichting.
 7.3.3 Passiva
 7.3.3.1 Begrotingsontvangsten € 98 110 443,15
 Grondslag
 De begrotingsontvangsten van het ministerie sluiten aan op de Rekening.
Deze zijn artikelsgewijs verdeeld in kolom 2 (realisatie) van de Rekening
van het ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII), welke Rekening als verantwoordingsstaat
bij de financiële verantwoording behoort.
 7.3.3.2 Rekening-courantverhouding RHB € 8 578 316 970,89
 Grondslag
 Deze rekening geeft de vordering-/schuldverhouding weer tussen het ministerie
van Financiën en VenW.
 Dit saldo is gelijk aan de saldobevestiging per 31 december 2009, welke
via een brief van het ministerie van Financiën, d.d. 2 februari
2010, kenmerk BZ/2010/12 M, aan het ministerie kenbaar is gemaakt.
 7.3.3.3 Intra-comptabele schulden € 33 568 126,18
 De cijfers
 De bij het ministerie voorkomende intra-comptabele schulden zijn in tabel
6 weergegeven. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen de ouderdom en de totaalbedragen
van de openstaande intra-comptabele schulden per 31 december 2009. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
6: Intra-comptabele schulden (bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 Openstaand
 2009
 2008
 2007
 
 
 
 aantal
 bedrag
 aantal
 bedrag
 aantal
 bedrag
 
 
 posten ≤ 1 jaar
 175
 31 690
 85
 30 337
 140
 31 409
 
 
 posten > 1 jaar
 20
 1 878
 15
 1 543
 10
 128
 
 
 
 Totaal
 
 
 195
 
 
 33 568
 
 
 100
 
 
 31 880
 
 
 150
 
 
 31 537
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Indien niet expliciet vermeldt, zijn de intra-comptabele schulden als
op korte termijn opeisbare schulden beschouwd.
 
 Noemenswaardige bedragen zijn de ingehouden loonheffing op de salarissen
en het werknemersdeel pensioenpremie over de maand december 2009. Deze bedragen,
respectievelijk ruim € 20 mln. en ruim € 11 mln., zijn
in januari 2010 aan de Belastingdienst en het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds
afgedragen. Ook is circa € 2 mln. ontvangen voor het PHARE Twinning
programma van de Europese Commissie met als doel kandidaat lidstaten van de
EU met samenwerkingsprojecten te ondersteunen. De verwachting is dat deze
projecten medio 2010 worden afgerond.
 7.3.3.4 Leningen o/g € 12 047 635,00
 Grondslag
 Zoals reeds vermeld bij de leningen u/g zijn ook de door VenW opgenomen
geldleningen afzonderlijk als extra-comptabele schuld weergegeven.
 De cijfers
 Tabel 7 geeft de openstaande schulden per geldgever weer. 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
7: Leningen o/g (x € 1 000)
 
 
 
 
 Naam
 Bedrag
 
 
 Stichting Geluidsisolatie Schiphol (SGIS)
 9 325
 
 
 N.V. Luchthaven Schiphol
 2 723
 
 
 
 Totaal
 
 
 12 048
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Deze leningen zijn gezien hun specifieke karakter zowel als op korte termijn
opeisbare schulden als op lange termijn opeisbare schulden aangemerkt.
 Zij hebben betrekking op de voorfinanciering van isolatiekosten Schiphol
door de SGIS en de te betalen rente. De lening aan de SGIS wordt afgelost uit de nog door het ministerie te ontvangen heffingen van luchtvaartmaatschappijen.
 Beide leningen zullen naar verwachting in 2012 geheel zijn afgelost.
 7.3.3.5 Openstaande verplichtingen € 2 845 644 563,05
 Grondslag
 Het saldo openstaande verplichtingen per 31 december 2009 is opgebouwd
uit de in het dienstjaar 2009 aangegane verplichtingen en de in voorgaande
jaren aangegane en nu nog lopende verplichtingen, welke niet tot een kaseffect
in het dienstjaar 2009 hebben geleid.
 De cijfers
 Tabel 8 geeft de samenstelling van de openstaande betalingsverplichtingen
binnen en buiten begrotingsverband weer. 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
8: Openstaande verplichtingen (x € 1 000)
 
 
 
 
 Stand per 1 januari 2009
 2 626 946
 
 
 Aangegaan in 2009
 9 293 338
 
 
 
 11 920 284
 
 
 
 
 
 
 Tot betaling gekomen in 2009
 – 9 074 639
 
 
 Openstaand per 31 december 2009
 
 2 845 645
 
 
 
 
 
 
 In de stand «Aangegaan in 2009» is onder andere rekeninggehouden
met afboekingen van verplichtingen met betrekking tot satelliet waarnemingen,
welke met ingang van 1 januari 2009 zijn ondergebracht in het agentschap
KNMI, ten bedrage van circa € 95 mln.
 
 Op basis van de gewijzigde Rijksbegrotingsvoorschriften dienen vanaf het
huidige verantwoordingsjaar ook de «Niet uit de saldibalans blijkende
bestuurlijke verplichtingen» met een substantiële omvang te worden
toegelicht.
 Het betreffen hier met name gesloten bestuursovereenkomsten of convenanten
tussen het ministerie en decentrale overheden waarbij nog geen sprake is van
juridische verplichtingen. Een bijzondere categorie vormen de overeenkomsten
met koepelorganisaties (IPO, VNG en UvW) waarbij de uiteindelijke begunstigde
nog niet bekend is en de verplichting derhalve niet is vastgelegd, maar het
bedrag duidelijk blijkt en niet het karakter heeft van een raming. Ultimo
2009 is het bedrag aan niet uit de saldibalans blijkende verplichtingen uit
hoofde van overeenkomsten met koepelorganisaties € 35 mln.
 Daarenboven kent VenW afspraken, overeenkomsten en toezeggingen aan decentrale
overheden waarbij de toegezegde bedragen variëren in hardheid. Deze zijn
in het MIRT-boek opgenomen.
 7.3.3.6 Openstaande garantieverplichtingen € 80 000 000,00
 Grondslag
 In situaties waarbij geen bijdrage wordt verleend voor ondersteuning van
op zichzelf wel wenselijk geachte activiteiten, verleent het ministerie garanties
aan instellingen of particulieren. Met deze staatsgarantie achter zich, zijn
deze in staat leningen af te sluiten en kunnen bepaalde zaken worden gefinancierd.
 Toelichting
 Een tweetal wijzigingen ten opzichte van de saldibalans 2008 is vermeldenswaardig.
 Ten eerste de beëindiging van de overheidsgarantie ad € 1,3
mlrd. voor terrorismerisico.
 Sinds 2002 heeft VenW, met instemming van het Ministerie van Financiën,
aan de N.V. Luchthaven Schiphol een overheidsgarantie voor terrorismerisico
verstrekt. Deze garantie was noodzakelijk doordat na de aanslagen in de Verenigde
Staten van 11 september 2001 de commerciële verzekeringsmarkt het
risico niet kon dekken. In overleg met het Ministerie van Financiën is
besloten de verzekeringsdekking voor terrorismerisico te verlagen naar € 1,25
mlrd. waardoor de overheidsgarantie kan worden beëindigd daar dit risico
inmiddels weer op de commerciële markt verzekerd kan worden.
 Ten tweede het opnemen van een viertal convenanten inzake de verstrekking
van een rekening-courantkrediet. Zo zijn convenanten gesloten met de Luchtverkeersleiding
Nederland € 10 mln. (in 2005) en in een aanvulling in 2009 voor € 30
mln., aan de Dienst Wegverkeer € 23 mln. (in 2003) en aan de Stichting
Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen € 5 mln. (in 2005)
 De cijfers
 Tabel 9 geeft de samenstelling van het uiteindelijke risico weer, op grond
van de uitstaande garantieverplichtingen per 31 december 2009. 
 
 
 
 
 
 
 Tabel
9: Garantieverplichtingen (x € 1 000)
 
 
 
 
 Stand per 1 januari 2009
 1 312 000
 
 
 Nieuw verstrekt in 2009*
 68 000
 
 
 
 1 380 000
 
 
 
 
 
 
 Afname van het risico in 2009
 – 1 300 000
 
 
 Openstaand per 31 december 2009
 
 80 000
 
 
 
 
 
 * Hiervan heeft 38 mln. betrekking op 3 convenanten die gesloten zijn
vóór 2009 (zie toelichting).
 7.3.3.7 Tegenrekeningen € 5 744 443 547,70
 Grondslag
 Voor extra-comptabele rekeningen aan de activa-zijde worden uit het oogpunt
van het evenwichtsverband verscheidene tegenrekeningen gebruikt, zoals de
tegenrekeningen extra-comptabele vorderingen, deelnemingen, leningen u/g en
voorschotten. Deze tegenrekeningen hoeven geen nadere toelichting.
 7.3.3.8 Sluitrekening met Infrastructuurfonds € 372 259 361,54
 Grondslag
 Deze rekening dient als sluitrekening met de saldibalans, behorend tot
de begroting van het Infrastructuurfonds, omdat voor dit fonds géén
gescheiden administratie wordt gevoerd.
 7.4 BALANSEN PER 31 DECEMBER 2009 VAN DE BATEN-LASTENDIENSTEN
VAN HET MINISTERIE VAN VERKEER EN WATERSTAAT
 KNMI 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gespecificeerde
verantwoordingsstaat per 31 december 2009(Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 Omschrijving
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 (4)
 
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting 2009
 Realisatie 2009
 Verschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie 2008
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst moederdepartement
 29 179
 36 818
 7 639
 29 311
 
 
 Opbrengst overige departementen
 112
 1 165
 1 053
 341
 
 
 Opbrengst derden
 16 049
 18 451
 2 402
 18 317
 
 
 Rentebaten
 35
 3
 – 32
 94
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 222
 222
 
 
 
 Bijzondere baten
 89
 91
 2
 91
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 45 464
 
 
 56 750
 
 11 286
 
 48 154
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 * personele kosten
 30 839
 34 419
 3 580
 33 033
 
 
 * materiële kosten
 12 470
 20 414
 7 944
 13 235
 
 
 Rentelasten
 206
 140
 – 66
 108
 
 
 Afschrijvingskosten
 1 844
 1 813
 – 31
 1 987
 
 
 * materieel
 
 
 
 
 
 
 * immaterieel
 
 
 
 
 
 
 Overige Lasten
 
 
 
 
 
 
 * dotaties voorzieningen
 
 64
 64
 64
 
 
 * bijzondere lasten
 0
 0
 0
 54
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 45 359
 
 
 56 850
 
 11 491
 
 48 481
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 105
 
 
 – 100
 
 
 – 205
 
 
 – 327
 
 
 
 
 
 Bron: KNMI
 Toelichting op de verantwoordingsstaat
 Opbrengst moederdepartement
 In 2009 zijn de beschikbare middelen voor aardobservatie naar de baten-lastendienst
KNMI overgeheveld. Dit heeft geleid tot een stijging van de opbrengsten met € 6,5
mln. Daarnaast zijn door de loon- en prijsbijstelling 2009 de opbrengsten
van het moederdepartement toegenomen met € 1 mln. Door een aantal
kleine mutaties is hier per saldo nog eens € 0,7 mln. bijgekomen.
Tenslotte is er een daling van € 0,6 mln. door een overheveling
van de financiële- en personele administratie naar de Shared Service
Organisatie (SSO).
 Opbrengst overige departementen
 De opbrengsten van Defensie zijn gestegen tot een bedrag van € 0,96
mln. door extra werkzaamheden.
 Opbrengst derden
 Extra projectopbrengsten (subsidies) van € 2,7 mln. De kosten
zijn echter met bijna hetzelfde bedrag gestegen.
 Voor de opbrengsten uit de luchtvaartmeteorologische dienstverlening is
de realisatie € 0,11 mln. lager dan begroot. Dit wordt veroorzaakt
door lagere projectkosten enerzijds en hogere kosten door met name de stijging
van de lonen anderzijds.
 Vrijval voorzieningen
 Er zijn 2 voorzieningen voor een deel vrijgevallen:
 • € 0,18 mln. op de voorziening voor het Vernieuwingsprogramma;
 • € 0,04 mln. op de voorziening infrastructuur De Bilt.
 Bijzondere baten
 De bijzondere baten betreffen een vrijval van de egalisatierekening voor
investeringen herinrichting nieuwbouw (€ 0,09 mln.).
 Opbrengsten per productgroep
 De opbrengsten gespecificeerd naar productgroep zijn: 
 
 
 
 
 
 
 
 (Bedragen
x € 1 000)
 Realisatie 2009
 Realisatie 2008
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 56 750
 
 
 48 154
 
 
 
 – Weer
 30 078
 28 929
 
 
 – Klimaat
 17 916
 16 974
 
 
 – Seismologie
 1 943
 2 066
 
 
 – Aardobservatie
 6 497
 
 
 
 – Rentebaten
 3
 94
 
 
 – Vrijval voorzieningen
 222
 
 
 
 – Bijzondere baten
 91
 91
 
 
 
 
 Bron: KNMI
 Personele lasten
 De personele kosten zijn hoger dan begroot. Enerzijds is er een stijging
door de in de cao afgesproken loonstijging en de afschaffing van de WW-premie (€ 1,5 mln.), extra kosten voor medewerkers
gefinancierd uit externe projecten (€ 0,4 mln. reiskosten en circa € 0,8
mln. salariskosten), hogere toelagen (€ 0,4 mln.) en inhuur (€ 1,4
mln.). Anderzijds een daling door vacatures (€ 0,4 mln.) en het
onderbrengen van de financiële- en personele administratie bij SSO (€ 0,6
mln.).
 Materiële lasten
 In de loop van 2009 zijn de (contributie)betalingen in het kader van aardobservatie
ondergebracht bij het KNMI. Dit heeft geleid tot een kostenstijging van € 6,5
mln. De materiële kosten van de subsidieprojecten zijn € 0,8
mln. hoger dan begroot. Omdat het erg lastig is de materiële kosten van
de subsidieprojecten ver vooruit te begroten zijn de materiële kosten
tot op heden niet in de begroting opgenomen. Tenslotte zijn de kosten voor
telefonie gestegen met circa € 0,3 mln. (voornamelijk door tijdelijke
dubbele lasten in verband met de vervanging van vaste datalijnen).
 Afschrijvingskosten
 De afschrijvingskosten zijn conform de begroting.
 Dotaties voorzieningen
 Het betreft een dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren (€ 0,009
mln.) en een dotatie aan personele voorzieningen (€ 0,055 mln.).
 
 Het negatieve resultaat zal ten laste van het Eigen Vermogen worden gebracht.
Toekomstige verliezen zullen worden voorkomen door bezuinigingen op de personele
kosten (taakstelling in het kader van de Vernieuwing Rijksdienst). 
 
 
 
 
 
 
 
 Balans
per 31 december 2009 van Baten Lastendienst KNMI(Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 Balans 31-12-2009
 Balans 31-12-2008
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 Immateriële activa
 
 
 
 
 Materiële activa
 
 
 
 
 * grond en gebouwen
 372
 277
 
 
 * installaties en inventarissen
 2 360
 2 826
 
 
 * overige materiële vaste activa
 2 699
 3 039
 
 
 * in ontwikkeling
 130
 34
 
 
 Onderhandenwerk
 1 698
 2 808
 
 
 Debiteuren
 2 605
 2 581
 
 
 Nog te ontvangen
 4 279
 1 133
 
 
 Liquide middelen
 8 020
 2 700
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 22 163
 
 
 15 398
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 
 
 
 * exploitatiereserve
 1 391
 1 391
 
 
 * verplichte reserves
 
 
 
 
 * onverdeeld resultaat
 – 100
 
 
 
 Egalisatierekening
 0
 91
 
 
 Leningen bij het MvF
 4 031
 3 125
 
 
 Voorzieningen
 1 791
 2 512
 
 
 Crediteuren
 715
 2 163
 
 
 Nog te betalen
 14 335
 6 116
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 22 163
 
 
 15 398
 
 
 
 
 
 Bron: KNMI
 Toelichting op de balans
 In de loop van 2009 is het onderdeel aardobservatie overgedragen aan de
baten- en lastendienst KNMI. Daarmee zijn onder andere de openstaande voorschotten
in het kader van de tijdelijke subsidieregeling Nationaal Programma Gebruikersondersteuning
ondergebracht bij de baten- en lastendienst KNMI. In de administratie is daarom
een bedrag van € 12,6 mln. opgenomen als voorschot. Omdat deze uitgaven
in de periode 2003 tot en met 2006 zijn gedaan ten laste van het beleidsartikel
is ditzelfde bedrag ook opgenomen op de tegenrekening voorschotten.
 Inmiddels is voor een deel van deze voorschotten een eindrapportage ontvangen.
Deze moet echter nog worden beoordeeld door de Staat. Daarom is het voorschot
nog niet afgerekend.
 Door de overdracht komen ook de betalingen en ontvangsten in het kader
van aardobservatie ten laste of ten gunste van het KNMI. Het KNMI heeft daartoe
een additionele agentschapsbijdrage ontvangen. De in 2009 ontvangen additionele
bijdrage was hoger dan benodigd was. Het overschot (€ 5,9
mln.) is verantwoord onder de nog te betalen bedragen en zal worden gebruikt
om toekomstige contributiebetalingen (aan EUMETSAT) te financieren.
 
 Daarnaast is € 1,4 mln. vooruitontvangen van het moederdepartement
voor het Deltaplan KNMI en een vooronderzoek naar de haalbaarheid van het
Nationale Modellen- en Datacentrum (NMDC). Hiervoor geldt dat door projectvertragingen
de kosten in 2009 lager zijn uitgevallen dan begroot.
 
 De voorzieningen zijn afgenomen van € 2,5 mln. naar € 1,8
mln. De belangrijkste mutaties zijn een onttrekking van € 0,46 mln.
en een vrijval van € 0,18 mln. met betrekking tot het Vernieuwingsprogramma.
 
 Van de voorzieningen heeft 54% een looptijd van langer dan een
jaar. Dit wordt met name veroorzaakt door de voor het Vernieuwingsprogramma
opgenomen voorziening. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verloopstaat
voorzieningen (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 Infrastructuur de Bilt
 Flankerend
beleid
 ARAR99
 Vernieuwings-programma
 
 Totaal
 
 
 
 
 Saldo per 1 jan 2009
 
 
 224
 
 
 12
 
 
 76
 
 
 2 200
 
 
 2 512
 
 
 
 Bij:
 
 
 
 
 
 
 
  dotatie
 
 55
 
 
 
 55
 
 
 
 Af:
 
 
 
 
 
 
 
  vrijval
 44
 
 
 178
 
 222
 
 
 
  mutaties
 
 62
 34
 458
 
 554
 
 
 
 Totaal af
 44
 62
 34
 636
 776
 
 
 
 Saldo per 31 dec 2009
 
 
 180
 
 
 5
 
 
 42
 
 
 1 564
 
 
 1 791
 
 
 
 
 
 Bron: KNMI
 
 Het Eigen Vermogen bedraagt na verwerking van het verlies € 1,3
mln. Dit is 2,5% van de omzet van de afgelopen drie jaar.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasstroomoverzicht
per 31 december 2009 (Bedragen x € 1 000)
 
 
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie 2009
 Verschil
realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 1. Rekening-courant RHB 1 januari 2009 + stand
depositorekeningen
 
 
 3 183
 
 
 2 698
 
 
 485
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Totaal operationele kasstroom
 
 
 1 365
 
 
 5 613
 
 
 4 248
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3a. Totaal investeringen (-/-)
 – 2 000
 – 1 232
 768
 
 
 3b. Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 34
 34
 
 
 
 3. Totaal investeringskasstroom
 
 
 – 2 000
 
 
 – 1 198
 
 
 802
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4a. Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
 
 
 
 
 
 4b. Eenmalige storting door moederdepartement (+)
 
 
 
 
 
 4c. Aflossingen op leningen (-/-)
 – 906
 – 694
 212
 
 
 4d. Beroep op leenfaciliteit (+)
 2 000
 1 600
 – 400
 
 
 
 4. Totaal financieringskasstroom
 
 
 1 094
 
 
 906
 
 
 – 188
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Rekening-courant RHB 31 december 2009 +
stand depositorekeningen (=1+2+3+4)
 
 
 3 642
 
 
 8 019
 
 
 4 377
 
 
 
   (maximale roodstand € 0,5 mln.)
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op het Kasstroomoverzicht
 Operationele kasstroom
 Voornaamste oorzaken voor de hoge operationele kasstroom zijn een stijging
van de vooruit ontvangen en nog te betalen bedragen met € 9,2 mln.
en een afname van de nog te factureren bedragen (onderhandenwerk) met € 1,1
mln. Hiertegenover staat een daling van het crediteurensaldo met € 1,4
mln., een afname van de voorzieningen van € 0,7 mln. en een grote
stijging van de vooruitbetaalde en nog te ontvangen bedragen (€ 3,3
mln.).
 Investeringskasstroom
 De aanschaf van duurzame goederen betreft met name kantoorautomatisering
(€ 0,35 mln.), waarneemapparatuur (€ 0,31 mln.) en gebouwinstallaties
(€ 0,13 mln.).
 Financieringskasstroom
 Er een beroep gedaan op de leenfaciliteit van € 1,6 mln. Door
onvoorziene oorzaken zijn de daadwerkelijke investeringen lager uitgevallen.
 Doelmatigheid 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nominaal
 Geindexeerd: 2008=100
 
 
 
 
 
 Realisatie
 Raming
 Realisatie
 Raming
 
 
 
 2008
 2009
 2009
 2008
 2009
 2009
 
 
 Kostprijs in € per eenheid product
 
 
 
 
 
 
 
 
 – percentage overhead
 20%
 20%
 21%
 100
 100
 105
 
 
 – fte’s overhead
 98
 96
 92
 100
 97
 94
 
 
 – kostprijs per fte
 107
 113
 105
 100
 105
 98
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Productievolume (jaar)
 
 
 
 
 
 
 
 
 – verhouding productieve uren en normuren
 69%
 69%
 69%
 100
 100
 100
 
 
 
 
 Toelichting
 Het percentage overhead en de fte’s overhead worden bepaald op basis
van de geboekte uren.
 
 De kostprijs per fte wordt bepaald door de totale kosten exclusief contributies
in het kader van aardobservatie, dotaties voorzieningen en bijzondere lasten
te delen door het aantal fte’s.
 Er is geen direct oorzakelijk verband tussen de ontwikkeling van de kostprijs
per fte en de ontwikkeling van de doelmatigheid. Zo wordt de stijging van
de kostprijs per fte voor een groot deel veroorzaakt door een stijging van
de loonsom (+ 6,4%). Daarnaast heeft ook de daling van het aantal
fte’s (1,2%) geleid tot een stijging van de kostprijs per fte.
 RIJKSWATERSTAAT 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gespecificeerde
Staat van baten en lasten per 31 december 2009 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie
 Verschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 realisatie 2008
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst moederdepartement
 1 886 154
 2 328 047
 441 893
 2 441 401
 
 
 Opbrengst overige departementen
 –
 29 085
 29 085
 1 196
 
 
 Opbrengst derden
 81 504
 89 963
 8 459
 110 299
 
 
 Rentebaten
 800
 1 368
 568
 2 752
 
 
 Bijzondere baten
 5 000
 22 705
 17 705
 8 082
 
 
 Exploitatiebijdrage
 –
 –
 –
 –
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 1 973 458
 
 
 2 471 168
 
 
 497 710
 
 
 2 563 730
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 992 967
 
 
 1 088 579
 
 
 95 612
 
 
 1 063 295
 
 
 
 * personele kosten
 736 919
 758 552
 21 633
 720 325
 
 
 * materiële kosten
 256 048
 330 027
 73 979
 342 970
 
 
 Onderhoud
 910 757
 1 281 685
 370 928
 1 463 931
 
 
 Rentelasten
 13 236
 9 232
 – 4 004
 8 804
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 53 948
 
 
 47 552
 
 
 – 6 396
 
 
 47 987
 
 
 
 * materieel
 49 668
 45 420
 – 4 248
 45 842
 
 
 * immaterieel
 4 280
 2 132
 – 2 148
 2 145
 
 
 Dotaties voorzieningen
 2 550
 4 163
 1 613
 –
 
 
 Bijzondere lasten
 –
 2 294
 2 294
 8 066
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 1 973 458
 
 
 2 433 505
 
 
 460 047
 
 
 2 592 083
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 0
 
 
 37 663
 
 
 37 663
 
 
 – 28 353
 
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 Toelichting op de verantwoordingsstaat
 Baten
 Opbrengst Verkeer en Waterstaat
 De opbrengst moederdepartement betreft de omzet uit hoofde van activiteiten
(en de daarmee samenhangende producten) die Rijkswaterstaat verricht voor
het moederdepartement. De opbrengst moederdepartement is een vergoeding voor:
 • het beheer en onderhoud van de infrastructuur en verkeersmanagement;
 • de apparaatskosten (personeel en materieel) van Rijkswaterstaat
die verband houden met de aanleg en onderhoud van infrastructuur;
 • capaciteit de Rijkswaterstaat levert in het kader van de kennis-
en adviestaken.
 De toename van de opbrengsten van het moederdepartement ten opzichte van
de begroting worden in belangrijke mate veroorzaakt door de toevoeging van
middelen ten behoeve van de intensiveringen van het Beheer en Onderhoud op
de netwerken mede als uitvloeisel van het aanvullend beleidsakkoord.
 
 
 
 
 
 
 
 Specificatie
opbrengst moederdepartement
 Begroting 2009
 Realisatie 2009
 
 
 
 
 Hoofdwatersystemen
 285 839
 428 914
 
 
 Hoofdwegen
 1 071 773
 1 339 801
 
 
 Hoofdvaarwegen
 470 607
 518 546
 
 
 Overig
 57 935
 40 786
 
 
 
 Totaal
 
 
 1 886 154
 
 
 2 328 047
 
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 Opbrengsten overige departementen
 De opbrengst overige departementen heeft betrekking op van andere ministeries
ontvangen vergoedingen uit hoofde van activiteiten die voor die andere ministeries
zijn uitgevoerd. Het belangrijkste deel betreft opbrengsten voor de activiteiten
van de in 2009 opgerichte Rijksrederij, welke nog niet in de begroting waren
opgenomen.
 Opbrengsten derden
 De opbrengsten derden betreffen voor een belangrijk deel vergoedingen
voor schades veroorzaakt door (vaar)weggebruikers aan de (water)wegen (22
mln.) en opbrengsten in het kader van de Wet Verontreiniging Oppervlaktewater
(15 mln.). Daarnaast bestaan de opbrengsten grotendeels uit vergoedingen van
onder meer provincies, gemeenten en de Europese Unie in het kader van beheer
en onderhoud.
 Rentebaten
 Deze hebben voornamelijk betrekking op vergoedingen over de rekening courant
en korte termijndeposito’s die door Rijkswaterstaat worden aangehouden.
De rentebaten zijn hoger dan begroot als gevolg van een hoger saldo Liquide
Middelen gedurende het jaar.
 Bijzondere baten
 De bijzondere baten betreffen onder meer de additionele teruggaven van
BTW over voorgaande jaren (5 mln.), teruggave van energiebelasting (10,3 mln.),
boekwinsten verkoop van activa (1,5 mln.), extra opbrengsten 2008 (1,7 mln.)
en een aantal kleine posten.
 Lasten
 Personele kosten
 De personele kosten zijn hoger dan begroot. De kosten van eigen personeel
zijn voornamelijk hoger dan begroot als gevolg van de bijstelling van de lonen
met ruim 4,4%, welke niet in de begroting was opgenomen. Daarnaast
waren de kosten van inhuur enigszins hoger als gevolg van vervangende inhuur
op vacatures. Omdat het beleid is terughoudend om te gaan met vervangende
inhuur is de hogere realisatie beperkt gebleven. De kosten van externe inhuur
betreffen de inzet van derden op kerntaken van Rijkswaterstaat.
 
 
 
 
 
 
 
 Specificatie
 Begroting 2009
 Realisatie
2009
 
 
 
 
 Aantal FTE
 9 482
 9 202
 
 
  Kosten per FTE
 71
 74
 
 
  Eigen personeelskosten
 671 919
 684 405
 
 
 Inhuur
 65 000
 74 147
 
 
 Totale personele kosten
 736 919
 758 552
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 Materiële kosten
 De materiële kosten bestaan onder meer uit: bureau-, voorlichtings-
en huisvestingskosten, kosten voor onderhoud en exploitatie van bedrijfsmiddelen
en kosten voor huren en leasen van bedrijfsmiddelen. De hogere realisatie
is voornamelijk het gevolg van de kosten van de Rijksrederij, die niet begroot
waren, en meer kosten als gevolg van uitbesteding.
 Onderhoud
 Onderhoud heeft betrekking op de kosten die in rekening worden gebracht
door derden (met name aannemers en ingenieursbureaus), die werkzaamheden uit
voeren die direct bijdragen aan het beheer en de instandhouding van de infrastructuur.
De hogere realisatie op beheer- en onderhoudskosten is grotendeels veroorzaakt
door intensivering van het onderhoud. Uit hoofde van de door het kabinet vrijgemaakte
investeringsimpuls zijn onder andere extra middelen besteed aan het herstel
van vorstschade, de versnelde renovatie van bruggen en sluizen en baggerwerkzaamheden.
Daarnaast betreft het hier de kosten van inhuur op niet-kerntaken in het primaire
proces.
 Rentelasten
 Dit betreft kosten van rentedragende leningen die bij het ministerie van
Financiënzijn afgesloten en de kosten gemoeid met een tijdelijk negatief
saldo rekening-courant. Deze kosten zijn lager dan begroot als gevolg van
een lager beroep op de leenfaciliteit in zowel 2008 als 2009.
 Afschrijvingskosten
 Dit betreft de reguliere afschrijvingskosten van zowel materiële
als immateriële vaste activa. Door lagere investeringen dan begroot in
2008 en 2009 zijn de afschrijvingskosten lager dan begroot.
 Dotaties aan voorzieningen
 De begrote dotatie had betrekking op voorzieningen materieel, die als
gevolg van de afwikkeling van de vordering moederdepartement ultimo 2008 geheel
zijn afgeboekt. De dotaties aan de voorziening bestaan uit arbeidsvoorwaardenverschil
als gevolg van de oprichting van de Rijksrederij en een dotatie aan de voorziening
dubieuze debiteuren.
 Bijzondere lasten
 De bijzondere lasten zijn veroorzaakt door boekverliezen wegens het afstoten
van vaste activa (1,1 mln.), een achterstallige RGD-factuur uit 2007 voor
renovatie als gevolg van brandschade, die eind 2009 is ontvangen, waarvan
de voorziening in 2008 is afgeboekt als gevolg van de afspraken rondom de
vordering moederdepartement (0,7 mln.) en een aantal kleine posten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Balans
per 31 december 2009(x € 1 000)
 Balans 31-12-2009
 Balans 31-12-2008
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële activa
 
 2 146
 
 3 594
 
 
 Materiële activa
 
 279 429
 
 275 866
 
 
 * grond en gebouwen
 123 783
 
 126 841
 
 
 
 * installaties en inventarissen
 31 492
 
 36 373
 
 
 
 * overige materiële vaste activa
 124 154
 
 112 652
 
 
 
 Financiële vaste activa
 
 125 487
 
 136 986
 
 
 Voorraden
 
 
 
 
 
 
 MIRT-projecten
 
 8 419 731
 
 6 382 163
 
 
 Debiteuren
 
 35 861
 
 25 746
 
 
 Nog te ontvangen
 
 40 860
 
 42 651
 
 
 Liquide middelen
 
 307 717
 
 279 339
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 9 211 231
 
 
 
 7 146 345
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 59 480
 
 21 817
 
 
 * exploitatiereserve
 21 746
 
 50 012
 
 
 
 * verplichte reserves
 71
 
 158
 
 
 
 * onverdeeld resultaat
 37 663
 
 – 28 353
 
 
 
 Langlopend vreemd vermogen
 
 223 340
 
 221 482
 
 
 Voorzieningen
 
 2 168
 
 –
 
 
 MIRT-projecten
 
 8 419 731
 
 6 382 163
 
 
 Crediteuren
 
 74 886
 
 127 466
 
 
 Nog te betalen
 
 431 626
 
 393 417
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 9 211 231
 
 
 
 7 146 345
 
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 Toelichting op de balans
 Activa
 Immateriële vaste activa
 De immateriële vaste activa zijn gewaardeerd op het bedrag van de
bij derden bestede kosten, verminderd met de cumulatieve lineaire afschrijvingen.
De afname van de immateriële vaste activa wordt veroorzaakt doordat de
afschrijvingen groter waren dan de nieuwe investeringen.
 Materiële vaste activa
 De materiële vaste activa zijn gewaardeerd op aanschafwaarde, verminderd
met de cumulatieve lineaire afschrijvingen. De toename van de materiele vaste
activa wordt met name veroorzaakt door de stijging van de post Voer- en Vaartuigen
als gevolg van de aanschaf van bijzondere voertuigen zoals mobiele drips en
strooimachines en een viertal schepen.
 Financiële vaste activa
 Onder de financiële vaste activa is het langlopende deel van de vordering
op het Ministerie van Verkeer en Waterstaat opgenomen. In 2008 zijn er afspraken
gemaakt over de afwikkeling van deze vordering. Resultaat hiervan is dat het
restant van de vordering ultimo 2008 in 15 jaar wordt afgebouwd. Het kortlopende
deel van deze vordering (aflossing 2010) is opgenomen onder debiteuren.
 MIRT-projecten
 Onder de post MIRT-projecten is het cumulatief van de directe productie-uitgaven
op lopende MIT/SNIP-projecten tot en met de balansdatum opgenomen. Hier tegenover
staat aan passivazijde eveneens de post «MIRT-projecten». Deze
post is toegenomen door uitgaven op een groot aantal projecten, zoals Rijksweg
2 Holendrecht, Rijksweg 2 Tangent Eindhoven. Hier tegenover staat de oplevering
van onder andere de Rijksweg 7 Zuidring Groningen en A12 Veenendaal –
Ede.
 Debiteuren
 De waardering van de post debiteuren vindt plaats tegen nominale (factuur)waarde
of lagere waarde als gevolg van mogelijke oninbaarheid. De debiteuren ouder
dan 2 jaar zijn 100% voorzien tenzij aannemelijk is gemaakt dat een
lager voorziening volstaat. Overige debiteuren worden afhankelijk van hun
ouderdom procentueel voorzien.
 De debiteuren zijn per eind 2009 € 10 mln. hoger dan eind 2008,
grotendeels vanwege het kortlopende deel van de vordering op het moederdepartement.
In 2009 heeft het moederdepartement € 0,5 mln. afgelost en in 2010
moet het moederdepartement € 11,5 mln. aflossen.
 Nog te ontvangen
 «Nog te ontvangen» bestaat uit nog te ontvangen en vooruitbetaalde
bedragen alsmede betaalde waarborgsommen.
 Liquide middelen
 De stijging van de post Liquide Middelen wordt met name veroorzaakt door
het resultaat lopend boekjaar.
 Passiva
 Eigen Vermogen
 Het eigen vermogen bestaat uit een verplichte reserve, een exploitatiereserve
en een nog onverdeeld resultaat. De verplichte reserve betreft de geactiveerde
in eigen beheer ontwikkelde software. In 2009 heeft het agentschap RWS een
positief resultaat gerealiseerd van € 37,6 mln. Hiervan heeft € 15
mln. betrekking op de Rijksrederij. De aan LNV en Douane doorbelaste rente
en afschrijvingskosten voor het gebruik van de schepen van de Rijksrederij
worden bepaald op vervangingswaarde, terwijl schepen op historische kostprijs
zijn gewaardeerd. Het positieve resultaat dat als gevolg van dit verschil
is ontstaan (€ 12 mln.) zal worden aangewend voor aanschaf van nieuwe
schepen en voor levensduur verlengend onderhoud. Het eigen vermogen blijft
ruimschoots binnen het maximum van 5% van de gemiddelde omzet van de
afgelopen 3 jaar (circa € 2,4 mld.) In onderstaand overzicht wordt
de ontwikkeling van het Eigen Vermogen weergegeven. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkeling
Eigen vermogen
 Stand per 1/1/2006
 Stand per 31/12/06
 Stand per 31/12/07
 Stand
per 31/12/08
 Stand per 31/12/09&
 
 
 
 
 Eigen vermogen
 
 
 
 
 
 
 
 – exploitatiereserve
 0
 249
 41 152
 50 012
 21 745
 
 
 – verplichte reserve
 324
 75
 105
 158
 71
 
 
 – onderverdeeld resultaat
 0
 40 933
 8 913
 – 28 353
 37 663
 
 
 
 Totaal
 
 
 324
 
 
 41 257
 
 
 50 170
 
 
 21 817
 
 
 59 480
 
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 Langlopend vreemd vermogen
 De langlopende lening betreft een lening bij het Ministerie van Financiën
in het kader van de leenfaciliteit. Door investeringen in onder meer voer-
en vaartuigen is in 2009 meer geleend bij het ministerie van financiën
(zie toelichting Materiële vaste activa).
 Voorzieningen
 Als gevolg van de afspraken over de afwikkeling van de vordering op het
Ministerie van Verkeer en Waterstaat zijn de voorzieningen materieel geheel
afgeboekt per 31 december 2008. Bij de vorming van de Rijksrederij in 2009
is de voorziening arbeidsvoorwaardenverschil ontstaan als gevolg van de arbeidsvoorwaardenverschillen
voor het personeel dat naar Rijkswaterstaat is overgekomen. Deze voorziening
is gewaardeerd tegen nominale waarde. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand 1-1-09
 Dotatie 2009
 Ontrekking 2009
 Vrijval 2009
 Stand 31-12-09
 
 
 
 
 Voorziening arbeidsvoorwaardenverschil
 0
 2 475
 – 307
 0
 2 168
 
 
 
 Totaal
 
 
 0
 
 
 2 475
 
 
 – 307
 
 
 0
 
 
 2 168
 
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 MIRT-projecten
 Voor een toelichting wordt verwezen naar de debet-post MIRT-projecten.
 Crediteuren
 De afname in 2009 wordt met name verklaard door een aantal grote facturen
die eind 2008 te laat zijn ontvangen voor betaling in dat jaar en in derhalve
in 2009 zijn voldaan. Eind 2009 deed dit zich in mindere mate voor. De relatief
lage stand ultimo 2009 is mede het gevolg van de sturing op de verbetering
van het betaalgedrag binnen Rijkswaterstaat.
 Nog te betalen
 Onder «nog te betalen» zijn de nog uit te voeren werkzaamheden
(187 mln.) en overige schulden en overlopende passiva (245 mln.) opgenomen.
De «nog uit te voeren werkzaamheden» zijn op de balans gepassiveerd
en zullen in 2010 worden uitgevoerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasstroomoverzicht
per 31 december 2009 (x € 1 000)
 
 
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie
 Verschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 1. Rekening-courant RHB+ stand
depositorekeningen
 
 
 65 256
 
 
 279 331
 
 
 214 075
 
 
 
 
   1 januari 2009
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 2. Totaal operationele kasstroom
 
 
 40 809
 
 
 73 628
 
 
 32 819
 
 
 
   Totaal investeringen (-/-)
 – 85 000
 – 52 013
 32 987
 
 
   Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 0
 2 351
 2 351
 
 
 
 3. Totaal investeringskasstroom
 
 
 – 85 000
 
 
 – 49 662
 
 
 35 338
 
 
 
   Storting op deposito (-/-)
 0
 0
 0
 
 
   Eenmalige storting door moederdepartement
(+)
 0
 0
 0
 
 
   Aflossingen op leningen (-/-)
 – 53 948
 – 43 668
 10 280
 
 
   Beroep op leenfaciliteit (+)
 85 000
 48 079
 – 36 921
 
 
 
 4. Totaal financieringskasstroom
 
 
 31 052
 
 
 4 411
 
 
 – 26 641
 
 
 
 
 5. Rekening-courant RHB + stand
depositorekeningen
 
 
 52 117
 
 
 307 708
 
 
 255 591
 
 
 
 
   31 december 2009 (=1+2+3+4)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
   (maximale roodstand 0,5 mln. euro)
 
 
 
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 Toelichting Kasstroomoverzicht
 Operationele kasstroom
 Hieronder vallen de inkomsten en uitgaven gedurende 2009 uit de reguliere
bedrijfsvoering. De hogere realisatie wordt met name verklaard door het resultaat
van 2009.
 Investeringskasstroom
 Hieronder vallen de verkopen van activa en de nieuwe investeringen. Het
belangrijkste deel van deze investeringen had betrekking op de categorie vaar-
en voertuigen (€ circa 28 mln.) onder meer als gevolg van de aanschaf
van schepen voor de Rijksrederij en bijzondere voertuigen als mobiele DRIPs
en strooimachines. De investeringskastroom is lager dan begroot als gevolg
van terughoudendheid bij het aangaan van nieuwe investeringen.
 Financieringskasstroom
 Hieronder vallen alle geldstromen die te relateren zijn aan de financiering
van het agentschap, te weten:
 • Beroep op de leenfaciliteit (circa 48,1 mln.);
 • Aflossingen op leningen (circa 43,7 mln.)
 Vanwege de lagere investeringen ontstond er een lagere financieringsbehoefte
en derhalve een lagere financieringskasstroom.
 Doelmatigheidsindicatoren
 Een doelstelling van de agentschapvorming van Rijkswaterstaat is het verhogen
van de doelmatigheid. Om te kunnen beoordelen hoe de doelmatigheid zich ontwikkelt,
wordt gebruik gemaakt van een aantal indicatoren. Met ingang van het jaarverslag
2009 zijn de te hanteren doelmatigheidsindicatoren voorgeschreven. Daardoor
kunnen de ondergenoemde indicatoren afwijken van de genoemde indicatoren in
de begroting. Omdat de voorgeschreven kwaliteitsindicatoren nog in ontwikkeling
zijn, zijn deze nog niet opgenomen in deze verantwoording. Naar
verwachting kunnen deze doelmatigheidsindicatoren medio 2010 worden opgeleverd. 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
per eenheid areaal
 2009
 
 
 
 
 Hoofdwegennet
 44 338
 
 
 Hoofdvaarwegennet
 40 287
 
 
 Hoofdwatersystemen
 2 454
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 %
Apparaatskosten tov omzet
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 
 % Ik tov omzet
 31%
 30%
 24%
 23%
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kosten
per FTE (in euro)
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 
 Kosten per FTE
 111 032
 115 657
 117 348
 119 733
 
 
 Met prijspeilcorrectie
 111 032
 112 733
 110 877
 109 538
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet
per productgroep
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 
 Hoofdwatersystemen
 331 566
 354 755
 391 432
 428 914
 
 
 Hoofdwegen
 1 408 543
 1 486 019
 1 422 386
 1 339 801
 
 
 Hoofdvaarwegen
 341 610
 436 365
 545 990
 518 546
 
 
 Overig
 70 721
 142 559
 81 593
 40 786
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 2 152 440
 
 
 2 419 698
 
 
 2 441 401
 
 
 2 328 047
 
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Formatie,
Bezetting en % overhead
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 
 FTE formatie
 9 629
 9 618
 9 545
 9 566
 
 
 FTE bezetting
 9 018
 8 911
 9 083
 9 202
 
 
 % overhead
 20,0%
 19,1%
 16,6%
 16,1%
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Exploitatiesaldo
als % van de omzet
 2006
 2007
 2008
 2009
 
 
 
 
 Exploitatiesaldo
 1,8%
 0,4%
 – 1,1%
 1,5%
 
 
 
 
 Bron: Rijkswaterstaat
 Toelichting
 Apparaatskosten per eenheid areaal
 Deze indicator geeft informatie over hoe de kosten die het apparaat van
Rijkswaterstaat maakt voor verkeersmanagement en beheer en onderhoud zich
ontwikkelen ten opzichte van het areaal. Een dalende trend van de kosten per
eenheid areaal geeft een indicatie van een toename in de efficiëntie
van de organisatie op het gebied van Beheer en Onderhoud en Verkeersmanagement.
De definitie van deze indicator wijkt af van de indicator die in de begroting
is genoemd. De uitkomsten zijn derhalve niet vergelijkbaar.
 
 Vanwege de herdefiniëring van deze indicator, is het niet mogelijk
vergelijkbare bedragen voor eerdere jaren op te nemen in deze verantwoording.
 % Apparaatskosten tov omzet
 Deze indicator geeft de verhouding weer tussen de kosten van het apparaat
en de totale omzet (incl GVKA-gelden) van Rijkswaterstaat. Een daling van
dit percentage is een indicatie van een toenemende efficiëntie van de
organisatie.
 Kosten per FTE
 Deze indicator geeft de ontwikkeling weer van de kosten (loonkosten en
materiële kosten) per formatieve ambtelijke FTE. Wanneer deze kosten
minder snel stijgen dan de loon- en prijsstijging dan is dit een indicatie
van een toename in doelmatigheid van de organisatie zijn.
 Omzet per productgroep
 In de onderstaande tabel is de Opbrengst Moederdepartement uitgesplitst
naar de verschillende netwerken.
 Organisatiegrootte in FTE
 Deze voorgeschreven indicator geeft aan hoe de ambtelijke formatie van
Rijkswaterstaat zich ontwikkelt. Op zichzelf zegt dit kengetal niets over
de doelmatigheid van de organisatie.
 De stijging in de bezetting wordt in belangrijke mate veroorzaakt door
de overdracht van medewerkers van het Ministerie van LNV en Financiën
(Douane) ten behoeve van de Rijksrederij.
 Percentage overhead
 Deze indicator geeft aan welk deel van het ambtelijke personeel (in FTE)
binnen Rijkswaterstaat zich bezig houdt met de bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering
bevat alle processen die ondersteunend zijn aan de organisatie. Het streven
is daarbij voortdurend een optimale kwalitatieve en kwantitatieve omvang van
de bedrijfsvoering.
 Exploitatiesaldo (% van de omzet)
 Deze voorgeschreven indicator toont de ontwikkeling van het exploitatiesaldo
als percentage van de omzet over de afgelopen 4 jaar. Een positief percentage
duidt op een positief exploitatiesaldo.
 INSPECTIE VERKEER EN WATERSTAAT (IVW)
 Staat van baten lasten 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gespecificeerde
Staat van baten en lasten per 31 december 2009Bedragen in EUR1000
 
 
 
 
 
 (1)
 (2)
 (3)=(2)-(1)
 
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie
 Verschil realisatie
en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie t-1
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 Opbrengst moederdepartement
 68 364
 93 207
 24 843
 79 893
 
 
 Opbrengst overige departementen
 0
 0
 0
 
 
 
 Opbrengst derden
 11 014
 17 413
 6 399
 23 161
 
 
 Rentebaten
 200
 536
 336
 680
 
 
 Vrijval voorzieningen
 0
 341
 341
 
 
 
 Bijzondere baten
 0
 0
 0
 744
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 79 578
 
 
 111 497
 
 
 31 919
 
 
 104 477
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 * personele kosten
 55 870
 78 094
 22 224
 63 057
 
 
 * materiële kosten
 18 619
 22 802
 4 183
 41 985
 
 
 Rentelasten
 607
 117
 – 490
 246
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 
 
 * materieel
 1 332
 1 169
 – 163
 1 030
 
 
 * immaterieel
 3 150
 1 264
 – 1 886
 992
 
 
 Overige Lasten
 
 
 
 
 
 
 * dotaties voorzieningen
 0
 3 916
 3 916
 1 137
 
 
 * bijzondere lasten
 0
 0
 
 327
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 79 578
 
 
 107 362
 
 27 784
 
 108 773
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 0
 
 
 4 135
 
 
 4 135
 
 
 – 4 297
 
 
 
 
 
 Bron: IVW
 Toelichting op de verantwoordingsstaat
 Baten
 Opbrengst moederdepartement
 De opbrengst moederdepartement betreft de omzet uit hoofde van activiteiten
die de Inspectie VenW verricht voor het moederdepartement. De opbrengst moederdepartement
is een vergoeding voor de producten Inspectie en Handhaving, alsmede kennis,
advies en berichtgeving.
 Het verschil met de ontwerpbegroting valt te verklaren door realisatie
van eerder gereserveerde middelen (onder andere middelen voor extra inzet
t.b.v. het toezicht op taxi in de G-4 en de front office Schiphol t.b.v. reductie
van toezichtslasten) en door mutaties per Voor- en Najaarsnota. Bij de IVW
was sprake van een structureel verschil tussen baten en lasten. Bij voorjaarsnota
is dit aangevuld waarmee baten en lasten weer met elkaar in evenwicht zijn
gebracht. Daarnaast is de loon- en prijsbijstelling toegevoegd en is compensatie
geboden voor de opbrengstderving als gevolg van het besluit
om post-toelatingsproducten niet meer in rekening te brengen.
 Opbrengst derden
 De opbrengsten derden zijn de aan de afnemers van het product «vergunningen»
in rekening gebrachte tarieven. De uitplaatsing van de vergunningverlenende
taken aan KIWA heeft niet meer in 2009 plaatsgevonden met als gevolg dat de
opbrengsten derden in 2009 hoger zijn uitgevallen begroot. Aan de lastenzijde
resulteert dit in hogere personele kosten.
 Rentebaten
 De rentebaten zijn hoger dan geraamd door de hogere stand van de liquide
middelen.
 Vrijval voorzieningen
 De hogere realisatie is met name ontstaan door vrijval van de voorziening
debiteuren. De vrijval is ontstaan doordat een aantal oude vorderingen toch
betaald zijn of doordat de facturen zijn gecrediteerd.
 Lasten
 De Apparaatskosten betreffen de personele en materiële kosten over
2009.
 Personele kosten
 Als gevolg van de vertraging in de overdracht van de vergunningverlenende
taken staan, tegenover de hogere opbrengst derden, ook hogere personele kosten.
 Daarnaast is het verschil het gevolg van de inhuurkosten voor twee geoormerkte
ICT-projecten, die zijn vertraagd. Ten slotte zijn als gevolg van de herijking
van de IVW-begroting, waarbij baten en lasten met elkaar in evenwicht zijn
gebracht, ook de personele kosten aangepast.
 Materiële kosten
 De materiële kosten zijn hoger dan in de ontwerpbegroting geraamd.
Dit is veroorzaakt door de vertraging van de overdracht van vergunningverlenende
taken. Ten opzichte van de realisatie 2008 is echter sprake van een daling
door lagere kosten bij uitbesteding.
 Rentelasten
 In 2007 en 2008 is er minder geïnvesteerd in het wagenpark en in
het Informatieplan, hetgeen tot gevolg heeft dat er minder rentelasten betaald
moest worden.
 Afschrijvingskosten
 De afschrijvingskosten betreffen het wagenpark en geactiveerde projecten
uit het Informatieplan. Omdat er minder geïnvesteerd is en een aantal
ICT-projecten nog «in aanbouw» zijn, worden er ten opzichte van
het begrote bedrag, minder afschrijvingslasten geboekt onder de immateriële
vaste activa.
 Dotaties voorzieningen
 In 2009 zijn drie nieuwe voorzieningen getroffen:
 • Herhuisvestingsvoorziening (€ 0,664 mln.);
 • Een voorziening voor werknemers die werkzaam zijn in een zogenoemde
substantieel bezwarende functie (SB-functie) en daardoor eerder met pensioen
kunnen gaan (€ 2,500 mln.);
 • Een voorziening voor de ICT-(migratie)kosten die samenhangen met
de reorganisatie (uitplaatsing van taken) (€ 0,500
mln.).
 
 
 
 
 
 
 
 Balans
per 31 december 2009 (x € 1 000
 
 
 
 
 
 Balans t
 Balans t-1
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 Immateriële activa
 5 961
 4 536
 
 
 Materiële activa
 
 
 
 
 * grond en gebouwen
 
 
 
 
 * installaties en inventarissen
 50
 72
 
 
 * overige materiële vaste activa
 1 692
 2 528
 
 
 Voorraden
 
 
 
 
 Debiteuren
 1 718
 2 746
 
 
 Nog te ontvangen
 1 446
 1 975
 
 
 Liquide middelen
 55 828
 26 858
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 66 695
 
 
 38 715
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 
 
 
 * exploitatiereserve
 – 5 749
 – 536
 
 
 * verplichte reserves
 5 749
 4 536
 
 
 * onverdeeld resultaat
 4 135
 – 4 297
 
 
 Leningen bij het MvF
 2 599
 1 920
 
 
 Voorzieningen
 4 630
 1 138
 
 
 Crediteuren
 1 855
 3 441
 
 
 Nog te betalen
 53 476
 32 513
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 66 695
 
 
 38 715
 
 
 
 
 
 Bron: IVW
 Toelichting op de balans
 Activa
 (Im)materiële activa
 De hogere balanswaarde van deze posten is het gevolg van investeringen
in het wagenpark en zelf ontwikkelde software.
 Debiteuren
 Het saldo van de debiteuren en van de bijbehorende voorziening is vooral
gedaald door de creditering van de facturen voor post-toelating bij Luchtvaart.
Ook is een aantal lang openstaande vorderingen alsnog geïnd.
 Nog te ontvangen
 Deze overlopende activa bestaan uit een aantal kleinere posten.
 Liquide middelen
 De Inspectie V&W heeft een rekening-courantverhouding met de Rijkshoofdboekhouding.
Van de ruim € 55 mln. die per 31 december op de rekening-courant
staat, is € 51,1 mln. als deposito geplaatst bij de Rijkshoofdboekhouding.
Het positieve saldo wordt vooral verklaard doordat er voor grote ICT-projecten
middelen zijn ontvangen, die in de loop van 2010 en verder tot uitgaven leiden.
De activiteiten voor de BES-eilanden zijn in 2009 gestart, waarvan de uitgaven
in 2010 en latere jaren worden verwacht.
 Passiva
 Eigen vermogen
 De verplichte reserve moet worden aangehouden vanwege de activering van
immateriële vaste activa. Na de nadelige saldi over 2007 en 2008 heeft
de Inspectie in 2009 een batig saldo van € 4,135 mln gerealiseerd.
Op basis van de gemiddelde omzet over de jaren 2007 t/m 2009 is het rekenkundig
plafond voor maximale eigen vermogen € 5,157 mln.
 De eigenaar bepaalt hoe het resulterende eigen vermogen wordt aangewend.
 Voorzieningen
 In 2009 zijn de volgende voorzieningen getroffen:
 • In 2010 verhuist een gedeelte van de IVW naar Utrecht. Voor de
daarmee samenhangende kosten is een herhuisvestingsvoorziening getroffen.
 • Voor werknemers die werkzaam zijn in een zogenoemde substantieel
bezwarende functie (SB-functie) is op basis van de FLO-regeling een voorziening getroffen.
 • Voor de ICT-(migratie)kosten die samenhangen met de reorganisatie (uitplaatsing van taken) is een voorziening getroffen.
 In het boekjaar 2009 hebben aan deze nieuwe voorzieningen geen onttrekkingen
plaatsgevonden.
 De overige dotaties aan de voorzieningen betreffen dubieuze debiteuren
en de wachtgeldvoorziening. Het verloop van deze laatste twee voorzieningen
wordt in onderstaande verloopstaten toegelicht. 
 
 
 
 
 
 
 Verloopstaat
voorziening wachtgeld bedragen X € 1000
 2009
 
 
 
 
 
 Stand begin boekjaar
 
 
 499
 
 
 
 Dotatie ten laste van het resultaat
 10
 
 
 Onttrekking voorziening
 – 129
 
 
 Vrijval indexatie 2009
 – 52
 
 
 
 Stand eind boekjaar
 
 
 328
 
 
 
 
 
 Bron: IVW
 
 
 
 
 
 
 
 Verloopstaat
voorziening dubieuze debiteuren Bedragen x € 1000
 2009
 
 
 
 
 
 Stand begin boekjaar
 
 
 2 491
 
 
 
 Dotatie ten laste vna het resultaat
 170
 
 
 Vrijval ten guste van het resultaat
 – 289
 
 
 Onttrekking Definitief Buiten Invorderingstelling (DBI)
 – 77
 
 
 Onttrekking
 – 41
 
 
 
 Stand eind boekjaar
 
 
 2 254
 
 
 
 
 
 Bron: IVW
 Nog te betalen
 Dit betreft nog niet gerealiseerde middelen voor ICT-projecten (€ 28,2
mln), de programmagelden voor het Project Koninkrijk (BES) (€ 7,8
mln). Tevens worden onder deze post onder anderen de verplichtingen aan eigen
personeel en vooruitontvangen bedragen van derden verantwoord.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kasstroomoverzicht
voor het jaar 2009Bedragen x € 1 000
 
 
 
 
 Omschrijving
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 Realisatie
 Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting
 
 
 
 1. Rekening-courant RHB + stand
depositorekeningen 1 januari 2009
 
 
 8698
 
 
 26 858
 
 
 18 160
 
 
 
 
 2. Totaal operationele kasstroom
 
 
 2 500
 
 
 30 245
 
 
 27 745
 
 
 
   Totaal investeringen (-/-)
 – 7 997
 – 3 000
 4 997
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 0
 0
 0
 
 
 
 3. Totaal investeringskasstroom
 
 
 – 7 997
 
 
 – 3 000
 
 
 4 997
 
 
 
   Eenmalige uitkering aan moederdepartement (-/-)
 0
 0
 0
 
 
   Eenmalige storting door moederdepartement (+)
 0
 297
 297
 
 
   Aflossingen op leningen (-/-)
 – 4 482
 – 1 401
 3 081
 
 
   Beroep op leenfaciliteit (+)
 7 997
 2 826
 – 5 171
 
 
 
 4. Totaal financieringskasstroom
 
 
 3 515
 
 
 1 721
 
 
 – 1 794
 
 
 
 
 5. Rekening-courant RHB + stand depositorekeningen
31 december 2009(=1+2+3+4)
 
 
 6 716
 
 
 55 825
 
 
 49 109
 
 
 
   (maximale roodstand 0,5 mln. euro)
 
 
 
 
 
 
 
 Bron: IVW
 Toelichting op het kasstroomoverzicht
 Totaal operationele kasstroom
 De operationele kasstroom geeft de kasstromen weer die voortvloeien uit
de bedrijfsvoering. De positieve operationele kasstroom is vooral ontstaan
door toename van de vlottende passiva (+ 19,884 mln.). Het betreft hier
vooral de middelen die voor de lopende ICT-projecten en BES ter beschikking
zijn gesteld.
 Totaal investeringskasstroom
 Er is het afgelopen jaar voor € 0,311 mln. geïnvesteerd
in het wagenpark. Tevens is er geïnvesteerd in immateriële vaste
activa (€ 2,689 mln.) van het Informatieplan.
 Ten opzichte van de begroting is er minder geïnvesteerd. Dit komt
doordat geplande investeringen in het wagenpark momenteel heroverwogen worden
en pas later plaats zullen vinden. Ook is een kleiner dan begroot deel van
de uitgaven voor zelfontwikkelde software activeerbaar, waardoor deze uitgaven
direct als kosten worden gerealiseerd.
 Totaal financieringskasstroom
 Het negatieve eigen vermogen over 2008 is in de loop van 2009 aangevuld
door het moederdepartement. Voor de investeringen in vaste activa is voor € 2,826
mln. een lening afgesloten.
 Door minder te investeren in het wagenpark (zie vorig punt) en door minder
activeerbare uitgaven voor zelfontwikkelde software is, voor een belangrijk
deel, de (begrote) basis om een lening aan te vragen weggevallen.
 Rekening-courant RHB per 31 december 2009
 Het positieve saldo per 31 december wordt vooral verklaard doordat er
voor grote ICT-projecten middelen zijn ontvangen, die in de loop van 2010
en verder tot uitgaven leiden. De activiteiten voor de BES-eilanden zijn in
2009 gestart. De meeste kosten en uitgaven worden in 2010 en mogelijk 2011 verwacht. Het saldo op de rekening-courant dat hierdoor ter
vrije beschikking is gekomen, is op een deposito geplaatst dat in begin 2010
vrijvalt.
 Doelmatigheidsindicatoren 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
Generiek Deel
 2008
 2009
 
 
 
 
 1. Kostprijzen per product (groep)
 
 
 
 
 – Handhaving
 43 454
 43 086
 
 
 – Vergunningverlening
 29 647
 27 826
 
 
 – Kennis, advies en berichtgeving
 28 329
 26 275
 
 
 
 
 
 
 
 2. Tarieven/uur
 
 
 
 
 – Handhaving
 113
 113
 
 
 – Vergunningverlening
 106
 109
 
 
 – Kennis, advies en berichtgeving
 138
 133
 
 
 
 
 
 
 
 3. Omzet per produktgroep (pxq)
 
 
 
 
 – Handhaving
 40 901
 43 086
 
 
 – Vergunningverlening
 29 227
 27 826
 
 
 – Kennis, advies en berichtgeving
 26 664
 26 275
 
 
 
 
 
 
 
 4. FTE-totaal (excl. externe inhuur) (1)
 981,2
 916,6
 
 
 
 
 
 
 
 5. Saldo van baten en lasten (%)
 – 4,11%
 3,65%
 
 
 
 
 
 
 
 6. Kwaliteitsindicator 1: doorlooptijd vergunningen
 
 
 
 
   Vergunning goederenvervoer Binnenvaart
 24,7
 26
 
 
   Vergunningbewijs vervoer Binnenvaart
 22,6
 24
 
 
   Rijnvaartverklaring
 22,8
 21
 
 
   Smartcard digitale tachograaf
 35
 35
 
 
 
 
 
 
 
 7. Kwaliteitsindicator 2: ziekteverzuim
 4,5
 4,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving Specifiek Deel
 
 
 
 
 
 
 Inspectie Diensten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8. Kostprijs/product:
 
 
 
 
   Inspectie
 43 454
 43 086
 
 
   Vergunningverlening
 29 647
 27 826
 
 
   Kennis, advies en berichtgeving
 28 329
 26 275
 
 
 
 
 
 
 
 9. Kwaliteit Handhaving:
 
 
 
 
   Klachten
 53
 40
 
 
   Gegrond verklaarde klachten (%)
 n.b.
 n.b.
 
 
 
 
 Bron: IVW
 
 1 De lagere waarde bij FTE-totaal is het resultaat van het
nadrukkelijk sturen van de IVW op personele lasten, onder ander als gevolg
van een vacaturestop.
 BIJLAGE 1
 
 Toezichtsrelaties ZBO’s en RWT’s
 
 Algemeen
 In 2008 heeft VenW een wetsvoorstel voorbereid waarmee zeven zbo’s
onder de Kaderwet zbo’s worden gebracht en een aantal zbo’s als
zelfstandige bestuursorganen worden opgeheven (Verzamelwet zbo’s VenW).
Nadat dit wetsvoorstel eind 2008 is voorgelegd aan BZK is met BZK discussie
gevoerd over de rol van de Raden van Toezicht. Begin 2010 is overeenstemming
bereikt met BZK. Het Verzamelwetsvoorstel zbo’s VenW kan daarmee verder
in procedure worden gebracht.
 
 In 2009 is binnen VenW een toezichteenheid uitvoeringsorganisaties geformeerd,
die onafhankelijk van beleid onder de DGMo is gepositioneerd. Het doel van
de eenheid is om de ministeriële verantwoordelijkheid van de minister
van Verkeer en Waterstaat te borgen ten aanzien van de zelfstandige bestuursorganen,
door middel van verdere professionalisering van de toezichtfunctie.
 In september 2009 is het toezichtjaarplan 2010 door de Bestuursraad vastgesteld.
 
 De Dienst Wegverkeer (RDW), het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen
(CBR) en de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) zijn opgenomen in de personeelsreductie
uit het programma Vernieuwing Rijksdienst. De minister heeft geen formeel-juridische
middelen om een personeelsreductie bij deze organisaties af te dwingen. De
betrokken organisaties hebben echter aangegeven de aan hen gevraagde bijdrage
aan de personeelsreductie op de aangegeven tijd te zullen realiseren. De daartoe
opgestelde plannen van aanpak worden nu uitgevoerd. De voortgang wordt door
VenW gemonitord. Recente beleidsintensiveringen (RDW en CBR) en doorgevoerde
urgente kwaliteitsverbeteringen (CBR) leveren spanningen op met de reductiedoelstelling.
Eind 2009 was sprake van een reductie van het aantal fte bij de desbetreffende
ZBO’s ten opzichte van eind 2008.
 
 Onderstaand wordt voor een geselecteerd aantal zbo’s en rwt’s
een overzicht gegeven van de toezichtbevindingen over 2009. De bijlage wordt
afgesloten met een totaaloverzicht van de zbo’s en rwt’s die onder
de minister van VenW ressorteren. In de begroting van VenW zijn geen ramingen
opgenomen ten aanzien van tariefgefinancierde zbo’s. Om die reden wordt
ook in het jaarverslag geen overzicht van de realisatie opgenomen. Voor een
nader beeld van de financiële realisatie van deze organisaties wordt
verwezen naar hun respectievelijke jaarverslagen.
 Dienst Wegverkeer (RDW)
 Uit het jaarverslag 2008 blijkt dat de kwaliteit van de dienstverlening
op nagenoeg alle terreinen voldoet aan de gestelde normen. Ten aanzien van
de doorlooptijden voor de afgifte van ontheffingen voor exceptioneel transport
zijn door de RDW aanvullende maatregelen getroffen. Het aantal klachten vande Nationale
ombudsman is in 2008 in absolute aantallen gelijk gebleven. Het aantal
bezwaarschriften en beroepszaken is in absolute aantallen afgenomen.
 
 De RDW heeft in het verslagjaar te maken gehad met teruglopende omzetten
en tegenvallende opbrengsten als gevolg van de neergaande conjunctuur. De
RDW heeft maatregelen getroffen om de kosten te reduceren. Desalniettemin
wordt het jaar afgesloten met een negatief resultaat. Dit resultaat komt ten
laste van de reserves.
 Voor wat betreft de tariefontwikkeling moet 2009 gezien worden als overgangsjaar.
Daar waar in voorgaande jaren overreserve middels tariefverlagingen kon worden
teruggegeven aan de afnemers, zullen de tarieven de komende periode weer moeten
worden verhoogd om kostendekkend te blijven.
 Voor 2010 is een tariefstijging noodzakelijk gebleken om de kostendekkendheid
te verbeteren. VenW heeft geen goedkeuring verleend aan de door de RDW voorgestelde
gemiddelde tariefverhoging van 4,75%. In overleg met de RDW is overeenstemming
bereikt om de tarieven met 2,8% te verhogen en om aanvullende maatregelen
te treffen om de kosten te reduceren.
 
 In 2008 heeft de RDW een plan opgesteld waarmee een bijdrage wordt geleverd
aan het kabinetsbeleid om een reductie van het aantal fte met 10% per
eind 2011 (t.o.v. de peildatum 1-1-2006) te realiseren.
 Eind 2009 is het aantal Fte’s met 30 afgenomen ten opzichte van
eind 2008. In 2009 is een onderzoek uitgevoerd naar de formatieontwikkeling
RDW. Geconstateerd is dat de RDW aanvullende maatregelen moet treffen om de
fte reductiedoelstelling te realiseren.
 
 De Jaarrekening 2008 is in 2009 met goedkeurende accountantsverklaring
inclusief rechtmatigheidverklaring aan Verkeer en Waterstaat ter informatie
aangeboden.
 CBR
 Het CBR heeft
in 2009 onder verscherpt toezicht gestaan. Dit verscherpt toezicht heeft geleid
tot intensivering van de contacten met het departement en het verstrekken
van aanvullende periodieke informatie aan het departement. Dit besluit is
genomen naar aanleiding van onvoldoende prestaties bij de uitvoering van de
publieke taak door het CBR. In 2009 is ingezet op een verbetertraject voor
het terugdringen van de lange wachttijden voor reservering van rijexamens,
verbeteren doorlooptijd en het wegwerken van een achterstand bij het afwikkelen
van vorderingendossiers en het bekorten van de doorlooptijden bij medische
dossiers. Eind van het jaar waren de prestatie-indicatoren aanzienlijk verbeterd.
 De voorgenomen reorganisatie van het CBR kon vanwege een uitspraak van
de Ondernemingskamer niet in 2009 worden geëffectueerd.
 
 Het CBR is zichzelf ook bewust dat de prestaties structureel verbetering
behoeven en heeft de interne audit functie een meer prominente rol laten vervullen.
De interne auditdienst zal periodiek rapporteren aan de Auditcommissie van
de Raad van Toezicht. Het streven is nu gericht op het verkrijgen van een
stabiele situatie, waarbij de prestaties structureel op een hoger niveau zijn
gebracht. Hiertoe heeft de directie in 2009 een reorganisatie voorbereid.
De reorganisatie kent een procesgestuurde indeling in plaats van een regionale
indeling. Begin 2010 is hierover overeenstemming bereikt met de medezeggenschap.
 
 Over de aangehaalde CBR problematiek is de Tweede Kamer schriftelijk geïnformeerd.
In zowel 2008 als 2009 heeft een aantal overleggen met de Tweede Kamer plaatsgevonden
over het functioneren van het CBR. In het recent (februari 2010) gevoerde
overleg met de Tweede Kamer heeft VenW naast de door CBR in gang gezette reorganisatie
een onderzoek bij het CBR aangekondigd gericht op aanvullende verbetermaatregelen (naast de reorganisatie) om de publieke taakuitvoering van het CBR
verder te verbeteren. Over dit onderzoek zal de tweede Kamer separaat worden
geïnformeerd.
 
 De financiële situatie met name de ontwikkeling van de pensioenlasten
baart zorgen. Onderzoek heeft uitgewezen dat de pensioenregeling bij het CBR
ruim en kostbaar is. Naar aanleiding van de jaarstukken over 2008 VenW heeft
CBR gevraagd om maatregelen te treffen om de kosten te reduceren. De directie
heeft aangegeven te zijn gestart met een verlaging van de algehele kostenbasis
waaronder de pensioenlasten. De directie heeft besloten om in overleg te treden
met de vakbonden. Vanuit het verscherpt toezicht is de Raad van Toezicht verzocht
de ontwikkelingen nauwlettend te volgen.
 Met het CBR zijn afspraken gemaakt over reductie van de personeelsaantallen.
In het verslagjaar is de bezetting met 52 fte afgenomen.
 
 De Jaarrekening 2008 is in 2009 met goedkeurende accountantsverklaring
inclusief rechtmatigheidverklaring aan Verkeer en Waterstaat ter informatie
aangeboden.
 
 De tarieven zijn voor het jaar 2010 in 2009 overeenkomstig de normale
procedure vastgesteld en gepubliceerd in de Staatscourant.
 NIWO
 Per 1 mei 2009 is de nieuwe Wet Wegvervoer Goederen in werking getreden,
waarmee de regelgeving voor het wegvervoer is versoberd. De invoering is soepel
verlopen. In 2009 is het kwaliteitsmanagementsysteem van de NIWO (Stichting Nationale en
Internationale Wegvervoer Organisatie) getoetst aan de nieuwste ISO
norm. Hierbij bleek dat de NIWO ook aan de nieuwste norm voldoet. Ook is een
klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Daaruit kwam naar voren dat de NIWO
klanten over veel zaken tevreden zijn. Verbeterpunten zitten met name in de
digitale serviceverlening. Door de NIWO wordt gewerkt aan verbetering hiervan.
 De begroting 2010 is goedgekeurd, de tarieven zijn ongewijzigd gebleven
ten opzichte van de begroting 2009, met uitzondering van het tarief voor VROM
registratie.
 Innovam/IBKI
 Per 1 juni 2009 is de nieuwe Wet Rijonderricht Motorrijtuigen (WRM) in
werking getreden.
 Hierdoor zal bij de examenopzet meer aandacht worden besteed aan het opdoen
van praktijkervaringen en zal de jaarlijkse applicatietoets worden vervangen
door een bijscholing.
 Met de invoering van de nieuwe WRM is tevens een nieuwe tariefstructuur
geïntroduceerd. De kosten voor examens voor het intredingstraject voor
een nieuwe instructeur zijn met het nieuwe voorstel verlaagd. Voor bestaande
instructeurs zal in de nieuwe situatie over een periode van vijf jaar tweemaal
een praktijkbegeleiding worden afgenomen en driemaal een theoretische bijscholing.
Het streven van IBKI (IBKI: Dé weg naar de waardering van uw kennis en kunde | IBKI;Innovam | innovatie – inspiratie – innovam) is
erop gericht om de examentarieven zo laag mogelijk te houden. Na een jaar
zullen de gehanteerde uitgangspunten voor de bepaling van de kostprijzen opnieuw
kritisch worden bezien.
 
 Op de uitvoering van de examens Wet Rijonderricht Motorvoertuigen, keurmeester
APK en installateur LPG wordt toezicht uitgeoefend door zogenoemde Rijksgecommitteerden.
Uit de verslagen van de Rijksgecommitteerden WRM en APK is gebleken dat de
examens op een goede wijze worden uitgevoerd en zijn geen bijzondere aandachtpunten
naar voren gekomen. Voor de uitvoering van de publieke taken is geen afzonderlijke
reserve gecreëerd.
 ProRail
 Per 1 januari 2005 zijn Railverkeersleiding, Railned en Railinfrabeheer
gefuseerd tot één bedrijf, ProRail bv (http://www.prorail.nl)
In de sturingsrelatie heeft de Staat een aantal rollen. De Staat is allereerst
concessieverlener. De relatie Staat – ProRail is gebaseerd op de spoorwegwet
en de (beheer)concessie die op grond van de Spoorwegwet per 1 januari
2005 aan ProRail is verleend. Daarnaast is de Staat subsidieverlener. ProRail
ontvangt jaarlijks een subsidie voor Beheer en Instandhouding, die is gebaseerd
op de Wet en het Besluit Infrastructuurfonds. Verder is de Staat aandeelhouder.
De Staat houdt 100% van de aandelen van Railinfratrust BV die op haar
beurt 100% van de aandelen ProRail houdt. Het aandeelhouderschap ligt
bij de minister van Verkeer en waterstaat.
 
 ProRail is een RWT. In 2007 is gewerkt aan de opzet van programmatisch
toezicht ter verdere professionalisering van het toezicht. Dit heeft geleid
tot een nieuwe toezichtvisie in 2008, waarin ook de overgang naar outputsturing
per 1 januari 2008 is verwerkt. In de toezichtvisie is uitgegaan van
de hiervoor geschetste rollen van de Staat.
 
 Het toezicht op ProRail is belegd bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit
(NMa), de Inspectie Verkeer en Waterstaat en de Directie Spoorvervoer van
het Directoraat-Generaal Mobiliteit van het ministerie van Verkeer en Waterstaat.
Het aandeelhouderschap zal in 2010 overgaan van de Directie Spoorvervoer naar
een separate toezichteenheid binnen het DGMo.
 
 ProRail ontvangt jaarlijks een subsidie voor de uitvoeren van het beheer
en onderhoud van het spoor. Verschillen tussen werkelijke kosten van de uitgevoerde
activiteiten en de daarvoor ontvangen subsidie worden verwerkt op de egalisatierekeningen
voor exploitatiebijdragen. De stand ultimo 2008 is € 52 miljoen
negatief (Bron: Jaarrekening 2009).
 Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL)
 Het algemene beeld van de werking en doeltreffendheid van de LVNL is dat
de organisatie een goede prestatie levert. De gevolgen van de neergaande economische
situatie in 2009 zijn daarbij zeker niet aan de LVNL voorbijgegaan. Een belangrijk
effect van de economische neergang is het teruglopen van de luchtverkeersomvang
en de daarbij behorende nadelige effecten op de financiële situatie van
de LVNL. Hierdoor werden voor de luchtvaartsector onaanvaardbare tariefstijgingen
bij de LVNL voorzien indien geen passende maatregelen zouden worden genomen.
In de Luchtvaartnota zet het kabinet, mede ingegeven door de financieel economische
crisis, in op het bevorderen en optimaliseren van de concurrentievoorwaarden
en concurrentiepositie van de Nederlandse luchtvaart. Ook de LVNL is zich,
mede gezien de economische neergang, bewust van haar positie als overheid
met verantwoordelijkheid voor de publieke belangen en tevens als dienstverlener
aan en met de luchtvaartsector. Daarom heeft de LVNL besloten tot een personeelsreductie
van 100 FTE en een reductie van 5% op de algemene exploitatiekosten.
Deze interne kostenreductie maatregelen zal de LVNL in staat
stellen om, met inachtneming van de vigerende regelgeving, in de periode 2010
tot en met 2014 stabiele tarieven te gaan hanteren. Uitgangspunt hierbij is
dat bestaande taken van de LVNL geborgd blijven. Daarnaast zijn in 2009 tussen
Rijk en de LVNL afspraken gemaakt over een pakket aan externe kostenbesparende
maatregelen voor de periode na 2010. De effecten van alle genoemde maatregelen
zullen vanaf 2010 tot resultaat dienen te leiden.
 
 Het overleg van de Raad van Toezicht van LVNL heeft in 2009 regelmatig
plaatsgevonden. Voor VenW is er een waarnemer in de Raad van Toezicht. De
aandacht van de Raad was gericht op de gevolgen van de economische neergangreductie
van de (personeels)kosten, tariefstabilisatie en efficiëntie van de bedrijfsvoering.
Overige belangrijke onderwerpen in 2009 waren de Luchtvaartnota met de Mainport
ontwikkeling, de internationale ontwikkelingen ingevolge Single European Sky
(SES), de ontwikkeling van prestatiesturing, governance, civiel-militaire
samenwerking of integratie, de taakstelling en de zorgelijke stijging van
de personeelskosten bij de LVNL.
 
 In 2009 is uitvoering gegeven aan de Wet luchtvaart voor wat betreft de
relaties tot de LVNL. Dit betekent onder meer toepassing van de procedures
en beoordeling in het kader van de goedkeuring van de begroting, meerjarenplannen
en tarieven. De in 2009 door de LVNL ingediende begroting 2010–2014
en tariefvoorstellen zijn goedgekeurd. De raad van toezicht heeft voorafgaand
aan de goedkeuring voorwaardelijk ingestemd met de begroting 2010 –
2014 en tarieven. De jaarrekening is voorzien van een goedkeurende accountants-
en rechtmatigheidverklaring.
 
 Het LVNL-tarief voor plaatselijk verkeer zal in de periode 2010 tot en
met 2014 op hetzelfde niveau worden gefixeerd als in 2009, te weten op € 161,15.
Het LVNL-tarief voor En-route verkeer zal in de periode 2010 tot en met 2014
elk jaar met 2% stijgen ten opzichte van het in 2009 gehanteerde tarief
van € 42,79. In 2010 is dit tarief derhalve € 43,65. De
tarieven voor de dienstverlening aan het helikopterverkeer in de NSA Amsterdam
zullen voor 2010 met 33,69% dalen tot € 77,36.
 Stichting Vaarbewijzen- en Marifoon Examens (VAMEX)
 Per 1 januari 2007 is VAMEX aangewezen als exameninstelling voor het Klein
Vaarbewijs en per 1 juli 2009 tevens als exameninstelling voor het examen
CWO Groot Motorschip. Per 1 januari 2009 is VAMEX bovendien gemandateerd
om de klein vaarbewijzen uit te geven en per 1-7-2009 ook ten aanzien van
het Groot Pleziervaartbewijs. Per 1-1-2010 geeft VAMEX bovendien de internationale
vaarbewijzen (ICC’s) uit die – ten einde de administratieve lasten
van betreffende watersporters te verminderen- volledig geïntegreerd zijn
in het Klein Vaarbewijs zonder dat het tarief daarvan verhoogd is. Ook is
in het afgelopen jaar met de VAMEX een aantal prestatie indicatoren vastgelegd.
 
 Nadat in 2008 het boekjaar was afgesloten met een aanzienlijk verlies
en de egalisatiereserve daarvoor moest worden aangesproken is door efficiencyverbeteringen
en gestegen examenaantallen in 2009 een positief resultaat geboekt en is de
egalisatiereserve weer op voldoende niveau gebracht. Indien de examenaantallen
op hetzelfde niveau blijven kan – rekening houdend met de lange termijn
investeringsbehoefte – in de toekomst een tariefverlaging worden overwogen.
De begroting 2010 is in 2009 goedgekeurd. De tarieven zijn gelijk gebleven
t.o.v. 2009.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam
organisatie
 RWT
 ZBO
 Functie>
 Begrotin gs-artikel(en)
 Raming
 Realisatie
 URL
 
 
 
 
 Dienst Wegverkeer (RDW)
 X
 X
 keuren en
registreren voertuigen/onderdelen
 32.01
 
 
 www.rdw.nl
 
 
 Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL)
 X
 X
 luchtverkeersbegeleiding
 35.03.02
 
 
 www.lvnl.nl
 
 
 
 
 Stichting Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen
(CBR)
 X
 X
 afnemen div. mobiliteitsexamens
 32.01
 6 000
 4 017
 
 www.cbr.nl
 
 
 
 Stichting Nationale en Internationale Wegvervoer
Organisatie (NIWO)
 X
 X
 afgeven
vergunningen
 35.04.04
 
 
 www.niwo.nl
 
 
 Stichting Airport Coordination Netherlands (SACN)
 
 X
 slottoewijzing
 n.v.t.
 
 
 
 www.slotcoordination.nl
 
 
 
 Innovam Branche Kwalificatie Instituut van de stichting
VAM (IBKI)
 X
 X
 afnemen examen rij-instructeur,
APK-keurmeester
 n.v.t.
 
 
 
 www.ibki.nl
 
 
 
 stichting Vaarbewijzen en Marifoon Examens (VAMEX)
 X
 X
 afnemen examen klein vaarbewijs
 n.v.t.
 
 
 
 www.vamex.nl
 
 
 
 Stichting Inschrijving Eigen Vervoer (SIEV). 
 x
 x
 inschrijven eigen vervoer
 34.01.06
 
 
 
 www.siev. nl
 
 
 
 Bevoegde Autoriteiten Rijnvaart
 
 X
 div. bevoegdheden
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 Havenbeheerders
 
 X
 zorgdragen voor ontvangstinrichtingen voor scheepsafval 33.02.02
 
 
 
 div.
 
 
 Rijkshavenmeester Rotterdam
 X
 X
 havenverkeersleiding
 33.02.02
 
 
 
 www.portofrotter dam.com
 
 
 
 Nationale Loodsencorporatie (NLC)
 div
 div
 beloodsen van schepen
 33.02.02
 
 
 
 www. loodswezen.nl
 
 
 
 Regionale Loodsencorporaties (RLC’s)
 X
 X
 beloodsen van schepen
 33.02.02
 
 
 www.loodswezen.nl
 
 
 Klassebureaus art. 6 Schepenwet en art. 6 en 3.1
Schepenbesluit 1965
 
 X
 klassificeren
van schepen
 n.v.t.
 
 
 div.
 
 
 Keuringsinstanties Pleziervaartuigen
 
 X
 keuren pleziervaartuigen
 n.v.t.
 
 
 div.
 
 
 Keuringsinstanties Scheepsuitrusting
 
 X
 keuren scheepsuitrusting
 n.v.t.
 
 
 div.
 
 
 Keuringsartsen Scheepvaart
 
 X
 medische keuring
 n.v.t.
 
 
 div.
 
 
 APK-erkenninghouders
 
 X
 keuren motorvoertuigen
 n.v.t.
 
 
 div.
 
 
 Commissie Examens Scheepswerktuigkundigen
 
 X
 afnemen examens scheepswerktuigkundigen
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 Commissie Stuurliedenexamens
 
 X
 afnemen examens stuurlieden
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 Commissie Zeevisvaartexamens
 
 X
 afnemen examens zeevisvaart
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 Landelijke Examencommissie verkeersinformatie en
verkeersaanwijzingen (scheepvaart)
 
 X
 afnemen examen verkeersinformatie- en aanwijzingen
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 Regionale Examencommissies verkeersinformatie en
verkeersaanwijzingen (scheepvaart)
 
 X
 afnemen examen verkeersinformatie- en aanwijzingen
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 Examencommissies luchtvaart
 
 X
 afnemen luchtvaartexamens
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 Commissie van advies inzake opleidingen en examens
betreffende vervoer van gevaarlijke stoffen door de lucht
 
 X
 adviseren over opleidingen en examens vervoer gevaarlijke stoffen
door de lucht
 33.01
 
 
 n.v.t.
 
 
 Examencommissies Loodsen
 
 X
 afnemen loodsenexamens
 33.02.02
 
 
 n.v.t.
 
 
 Commissie van Beroep Loodsenexamens
 
 X
 beroepsinstantie loodsenexamens
 33.02.02
 
 
 n.v.t.
 
 
 Commissie voor Beroep WRM 1993
 
 X
 beroepsinstantie examen rij-instructuur
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 HISWA-vereniging
 X
 X
 afgeven fabriekscodes
 n.v.t.
 
 
 
 www.hiswa.nl
 
 
 
 Stichting Scheeps Afvalstoffenen Vaarbewijzen Binnenvaart
(SAB)
 X
 X
 afgeven olieafgifteboekje
 36.04.03
 
 
 
 www.sabni.nl
 
 
 
 ProRail
 X
 
 beheren spoorinfrastructuur
 13.02
 1 510 069
 1 410 334
 
 www.prorail.nl
 
 
 
 Nederlands Loodswezen BV
 X
 
 faciliteren beloodsen schepen
 33.02.02
 
 
 www.loodswezen.nl
 
 
 NV Westerscheldetunnel-maatschappij
 X
 
 exploiteren westerscheldetunnel
 n.v.t.
 
 
 
 www.westerscheldetunnel.nl
 
 
 
 Regionale luchthavens
 X
 
 div
 35.01.05
 
 
 div.
 
 
 
 
 BIJLAGE 2
 
 Publicatieplicht op grond van de Wet openbaarmaking
uit publieke middelen gefinancierde topinkomens bij het departement van Verkeer
en Waterstaat
 
 
 Op grond van artikel 6 van de Wet openbaarmaking uit publieke middelen
gefinancierde topinkomens (Stb. 2006, 95) dient elk departement via het departementaal
jaarverslag een overzicht op te nemen van medewerkers die in het verslagjaar
meer verdiend hebben dan het gemiddelde belastbare jaarloon van een minister.
Dit gemiddelde belastbare jaarloon is voor 2009 vastgesteld op € 188 000
(zie de Mededeling van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van 4 februari 2010 in de Staatscourant van 11 februari 2010 –
Stcrt. 2010, nr. 2054).
 Voor VenW heeft de publicatieplicht betrekking op de navolgende functionarissen: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Functie
 Belastbaar jaarloon 2008
 Pensioenafdrachten en overige voorzieningen betaalbaar
op termijn 2008
 Totaal 2008
 Belastbaar jaarloon 2009
 Pensioenafdrachten en overige voorzieningen betaalbaar op termijn
2009
 Ontslagvergoeding
 Totaal 2009
 Motivering
 Opmerkingen
 
 
 
 
 Geen opgave
 –
 –
 –
 –
 –
 –
 –
 –
 –
 
 
 
 
 
 In het verslagjaar 2009 heeft VenW geen medewerkers die meer verdiend
hebben dan het gemiddelde belastbare jaarloon van een minister welk bedrag
voor 2009 is vastgesteld op € 188 000,–.
 BIJLAGE 3
 
 Externe inhuur
 
 Uitgaven voor inkoop van adviseurs en tijdelijk personeel
(inhuur externen) conform definitie Rijksbegrotingsvoorschriften 2010 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
in 2009 (in € 1000)
 
 
 
 
 
 Programma- en apparaatskosten
 
 
 
 
 1. Interim-management
 3 055
 
 
 2. Organisatie- en Formatieadvies
 4 846
 
 
 3. Beleidsadvies
 26 146
 
 
 4. Communicatieadvisering
 4 192
 
 
 
 Beleidsgevoelig (som van 1 t/m 4)
 
 
 38 238
 
 
 
 
 
 
 
 5. Juridisch Advies
 4 748
 
 
 6. Advisering opdrachtgevers automatisering
 24 934
 
 
 7. Accountancy, financiën en adminstratieve organisatie
 12 227
 
 
 
 (Beleids)ondersteunend (som van 5 t/m 7)
 
 
 41 910
 
 
 
 
 
 
 
 8. Uitzendkrachten (formatie & piek)1
 72 442
 
 
 
 Ondersteuning bedrijfsvoering
 
 
 72 442
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven externe inhuur (som 1 t/m 8)
 
 
 152 590
 
 
 
 
 
 
 1 In de opgave zijn de uitgaven externe inhuur ten behoeve
van het primaire proces van de uitvoeringsorganisatie RWS opgenomen, die niet –
of niet gemakkelijk – zijn onder te brengen onder de acht door BZK onderscheiden
categorieën externe inhuur. In 2009 bedroegen deze kosten € 55,1
miljoen. Deze zijn ondergebracht bij categorie 8 (ondersteuning bedrijfsvoering).
 Toelichting
 Inhuurcontracten voor dienstverlening die niet tot de kernactiviteiten
van RWS behoren en naar aard van de activiteit de aanschaf van een product
betreffen zijn deels niet opgenomen in het overzicht.
 
 Het ministerie van VenW gaf in 2009 € 152,6 miljoen uit aan
externe inhuur. De uitgaven aan ambtelijk personeel bedroegen € 839,9
miljoen. Het totaalbedrag komt op € 992,5 miljoen uit. Het inhuurpercentage
van VenW, conform de Rijksbrede normering, komt op 15,4% uit.
 Hiermee overstijgt VenW de voor 2009 geldende norm van 14,7%.
 Deze overschrijding is het gevolg van het in 2009 uitgeven van € 28,2
miljoen uit aan inhuur ten behoeve van Anders Betalen voor Mobiliteit (ABvM).
Het kabinet heeft ingestemd met een additionele inhuur ten behoeve van ABvM
voor 85 fte.
 Wanneer de uitgaven externe inhuur worden geschoond voor de uitgaven van
ABvM bedraagt het inhuurpercentage 12,9%.
 BIJLAGE 4
 
 Afkortingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 
 
 AAS
 =
 Amsterdam Airport Schiphol
 
 
 AMvB
 =
 Algemene Maatregel van Bestuur
 
 
 AO
 =
 Algemeen Overleg
 
 
 APK
 =
 Algemene Periodieke Keuring
 
 
 AR
 =
 Algemene Rekenkamer
 
 
 ATM
 =
 Air Traffic Management
 
 
 AVV
 =
 Adviesdienst Verkeer en Vervoer
 
 
 AWS
 =
 Archimedes Wave Swing
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 
 
 BDU
 =
 Brede Doeluitkering
 
 
 BKL
 =
 Basiskustlijn
 
 
 BTW
 =
 Belasting Toegevoegde Waarde
 
 
 BUB
 =
 Bewust Uitgeruste Bestuurder
 
 
 BuZa
 =
 Ministerie van Buitenlandse Zaken
 
 
 BZK
 =
 Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 
 
 
 
 CAEP
 =
 Committee on Aviation Environmental Protection
 
 
 CBR
 =
 Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen
 
 
 CBS
 =
 Centraal Bureau voor de Statistiek
 
 
 CCR
 =
 Centrale Commissie voor de Rijnvaart
 
 
 CenD
 =
 Centrale Diensten
 
 
 CO2
 =
 Kooldioxide
 
 
 CW
 =
 Comptabiliteitswet
 
 
 
 
 
 
 
 D.
 
 
 
 
 DAD
 =
 Departementale Audit Dienst
 
 
 DB
 =
 Decibel
 
 
 DBFM
 =
 Design-Build-Finance-Maintenance
 
 
 DGTL
 =
 Directoraat Generaal Transport en Luchtvaart
 
 
 DGP
 =
 Directoraat Generaal Personenvervoer
 
 
 DGW
 =
 Directoraat Generaal Water
 
 
 DWW
 =
 Dienst Weg en Waterbouwkunde
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 
 
 
 
 EASA
 =
 European Aviation Safety Agency
 
 
 EASTO
 =
 European Aviation Safety Training Organization
 
 
 EATA
 =
 European Association of Transactional Analysis
 
 
 EBIT
 =
 Energiebesparing in transport
 
 
 EC
 =
 Europese Commissie
 
 
 ECE
 =
 Economic Commission for Europe
 
 
 ECMWF
 =
 European Centre for Medium Range Weather Forecasts
 
 
 EMA
 =
 Educatieve Maatregel Alcohol
 
 
 EMS
 =
 Europese Marine Strategie
 
 
 EMSA
 =
 European Maritime Safety Agency
 
 
 EOEP
 =
 Earth Observation Enveloppe Programme
 
 
 EPS
 =
 Eumetsat Polar System
 
 
 ERA
 =
 European Railway Agency
 
 
 ERTMS
 =
 European Rail Traffic Management System
 
 
 ESA
 =
 European Space Agency
 
 
 ETCS
 =
 European Train Control System
 
 
 ETS
 =
 Emission Trading System
 
 
 EU
 =
 Europese Unie
 
 
 EUMETSAT
 =
 European Organisation for the exploitation of Meteorological
Satellites
 
 
 EZ
 =
 Ministerie van Economische Zaken
 
 
 
 
 
 
 
 F.
 
 
 
 
 FMC
 =
 Stafdirectie Financiën, Management en Control
 
 
 
 
 
 
 
 G.
 
 
 
 
 G4
 =
 Grootste 4 Nederlandse gemeenten
 
 
 GAIK
 =
 Gecontroleerde Afgifte en Inname Kentekenplaten
 
 
 GB
 =
 General Budget
 
 
 GHS
 =
 Global Harmonised System
 
 
 GIS
 =
 Geluidsisolatieproject Schiphol
 
 
 GMES
 =
 Global Monitoring of Environment and Security
 
 
 
 
 
 
 
 H.
 
 
 
 
 HGIS
 =
 Homogene Groep Internationale Samenwerking
 
 
 HIP
 =
 Haven Interne Projecten
 
 
 HIRLAM
 =
 High Resolution Limited Area Model
 
 
 HNR
 =
 Het Nieuwe Rijden
 
 
 HOI
 =
 Havenontvangst Installatie
 
 
 HSL
 =
 Hogesnelheidslijn
 
 
 
 
 
 
 
 I.
 
 
 
 
 IBB
 =
 Innovatieve Biobrandstoffen
 
 
 IBN
 =
 Integraal Beheersplan Noordzee
 
 
 IBO
 =
 Interdepartementaal Beleidsonderzoek
 
 
 ICAO
 =
 International Civil Aviation Organization
 
 
 ICES
 =
 Interdepartementale Commissie voor Economische Structuurversterking
 
 
 ILO
 =
 International Labour Organization
 
 
 IMO
 =
 International Maritime Organization
 
 
 IPCC
 =
 Intergovernmental Panel on Climate Change
 
 
 IPG
 =
 Innovatieprogramma Geluid
 
 
 IPL
 =
 Innovatieprogramma Luchtkwaliteit
 
 
 IVW
 =
 Inspectie Verkeer en Waterstaat
 
 
 
 
 
 
 
 K.
 
 
 
 
 KB
 =
 Koninklijk Besluit
 
 
 KE
 =
 Kilo Eenheid
 
 
 KIS
 =
 Kennisinfrastructuur
 
 
 KLC
 =
 KLM Cityhopper
 
 
 KNMI
 =
 Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut
 
 
 KNRM
 =
 Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij
 
 
 KPVV
 =
 Kennisplatform Verkeer en Vervoer
 
 
 KRW
 =
 (Europese) Kaderrichtlijn Water
 
 
 Kton
 =
 Kiloton (miljoen kilo)
 
 
 
 
 
 
 
 L.
 
 
 
 
 LIB
 =
 Luchthavenindelingbesluit
 
 
 Lnight
 =
 Night Level
 
 
 LNV
 =
 Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
 
 
 LPG
 =
 Liquid Petroleum Gas
 
 
 LVNL
 =
 Luchtverkeersleiding Nederland
 
 
 LDen
 =
 Day-evening-night level
 
 
 
 
 
 
 
 M.
 
 
 
 
 MAA
 =
 Maastricht Aachen Airport
 
 
 MARPOL
 =
 Maritieme Pollutie
 
 
 MER
 =
 Milieu Effect Rapportage
 
 
 METOP
 =
 Weersatelliet
 
 
 MIT
 =
 Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport
 
 
 MJPO
 =
 Meerjarenprogramma Ontsnippering
 
 
 MSG
 =
 Meteosat Second Generation
 
 
 MTP
 =
 Meteosat Transition Program
 
 
 
 
 
 
 
 N.
 
 
 
 
 NAVO
 =
 Noord-Atlantische Verdragsorganisatie
 
 
 NBW
 =
 Nationaal Bestuursakkoord Water
 
 
 NDL
 =
 Nederland Distributieland
 
 
 NLR
 =
 Nationaal Lucht- en Ruimtevaart Laboratorium
 
 
 NMA
 =
 Nederlandse Mededingingautoriteit
 
 
 NoMo
 =
 Nota Mobiliteit
 
 
 NOx
 =
 Stikstofoxiden
 
 
 NO2
 =
 Stikstofoxide
 
 
 NS
 =
 Nederlandse Spoorwegen
 
 
 NSL
 
 Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
 
 
 NSR
 =
 NS Reizigers
 
 
 NVLS
 =
 NV Luchthaven Schiphol
 
 
 
 
 
 
 
 O.
 
 
 
 
 OAG
 =
 Official Airline Guide
 
 
 OCW
 =
 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
 
 
 OMI
 =
 Ozone Monitoring Instrument
 
 
 OSPAR
 =
 Oslo-Parijs
 
 
 OV
 =
 Openbaar vervoer
 
 
 
 
 
 
 
 P.
 
 
 
 
 PAD
 =
 Potential Avoidable Damage
 
 
 PAGE
 =
 Plan van Aanpak Goederen Emplacementen
 
 
 PIV
 =
 Prestatieindex Veiligheidsberichtgeving
 
 
 PKB
 =
 Planologische Kernbeslissing
 
 
 PM10
 =
 Fijnstof
 
 
 PMR
 =
 Project Mainportontwikkeling Rotterdam
 
 
 PSC
 =
 Port State Control
 
 
 pSG
 =
 Plaatsvervangend Secretaris-Generaal
 
 
 
 
 
 
 
 R.
 
 
 
 
 RBML
 =
 Regionale Burgerluchthavens en Militaire Luchthavens
 
 
 RDW
 =
 Rijksdienst voor het Wegverkeer
 
 
 RGD
 =
 Rijksgebouwendienst
 
 
 RJV
 =
 Rijksjaarverslag
 
 
 RIKZ
 =
 Rijksinstituut voor Kust en Zee
 
 
 RIS
 =
 River Information Services
 
 
 RMC
 =
 Regionale meld- en coordinatiefunctie
 
 
 RWS
 =
 Rijkswaterstaat
 
 
 RWT
 =
 Rechtspersoon met Wettelijke Taak
 
 
 
 
 
 
 
 S.
 
 
 
 
 SCB
 =
 Systeemgerichte Contractbeheersing
 
 
 SGIS
 =
 Stichting Geluidsisolatie Schiphol
 
 
 SOZ/SOL
 =
 Stroomlijning Overheidsinterventies Zee- en Luchtvaart
 
 
 SO2
 =
 Zwaveloxide
 
 
 SRR
 =
 Stadsregio Rotterdam
 
 
 SSO
 =
 Shared Services Organisatie
 
 
 STS
 =
 Stoptonend sein
 
 
 SWOV
 =
 Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid
 
 
 SZW
 =
 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 
 
 
 
 
 T.
 
 
 
 
 TAF
 =
 Terminal Aerodrome forecast
 
 
 TCI
 =
 Tijdelijke Commissie Infrastructuurprojecten
 
 
 TK
 =
 Tweede Kamer
 
 
 TREND
 =
 Korte Termijn Landingsverwachting
 
 
 TRG
 =
 Totaal Risico Gewicht
 
 
 TSO
 =
 Technical Standard Order
 
 
 TVG
 =
 Totaal Volume Geluid
 
 
 
 
 
 
 
 U.
 
 
 
 
 UNEP
 =
 United Nations Environment Programme
 
 
 
 
 
 
 
 V.
 
 
 
 
 VenW
 =
 Ministerie van Verkeer en Waterstaat
 
 
 VEST
 
 Veiligheidseisen Spoortunnels
 
 
 VNK
 =
 Veiligheid Nederland in Kaart
 
 
 VOR
 =
 Verzelfstandigde Organisaties op Rijksniveau
 
 
 VOS
 =
 Vluchtige Organische Stoffen
 
 
 VROM
 =
 Ministerie van Volkshuisvesting Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
 
 
 VTS
 =
 Vessel Traffic Services
 
 
 VVN
 =
 Veilig Verkeer Nederland
 
 
 VWS
 =
 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 
 
 
 
 
 W.
 
 
 
 
 WB21
 =
 Waterbeleid 21e eeuw
 
 
 WV21
 =
 Waterveiligheid 21e eeuw
 
 
 WESP
 =
 Westerschelde Planner
 
 
 WMO
 =
 World Meteorological Organization
 
 
 Wp2000
 =
 Wet personenvervoer 2000
 
 
 WRM
 =
 Wet Rijonderricht Motorrijtuigen
 
 
 WROOV
 =
 Werkgroep Reizigers Omvang en Omvang Verkopen
 
 
 
 
 
 
 
 Z.
 
 
 
 
 ZBO
 =
 Zelfstandig Bestuursorgaan
 
 
 ZSM
 =
 Zichtbaar, Slim en Meetbaar
 
 
 
 
 
 
 
 Het infrastructuurverslag maakt onderdeel uit van de jaarverantwoording
over het Infrastructuurfonds.
 
 
 wetten.nl – Wet- en regelgeving – BWBR0016249.
 
 
 MinLNV Ecologische Hoofdstructuur (EHS).
 
 
 International Maritime Organization.
 
 
 ICAO International Civil Aviation Organization.
 
 
 http://www.senternovem.nl/mmfiles/SBIR AankondigingAvdTdef_tcm24-312311.pdf.
 
 
 Postbus 51 – Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit Kabinetsstandpunt
en bijlages.
 
 
 Innovatie programma geluid voor weg- & spoorverkeer – IPG –
fluistertrein.
 
 
 Transumo.
 
 
 http://www.senternovem.nl/mmfiles/ StaatscourantWaterstof_tcm24-323466.pdf.
 
 
 http://www.beta-tankstations.nl/websites/ betatankstations/libary/Downloads/
Maarten Deckers – uitleg over subidieregeling.pdf.
 
 
 Transumofootprint.
 
 
 http://www.senternovem.nl/mmfiles/SBIR Aankondiging AvdT def_tcm24-312311.pdf.
 
 
 Postbus 51 – Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit Kabinetsstandpunt
en bijlages.
 
 
 Innovatieprogramma Luchtkwaliteit.
 
 
 Innovatie programma geluid voor weg- & spoorverkeer – IPG –
fluistertrein 2 Innovatieprogramma Luchtkwaliteit.
 
 
 VROM – Dossier Luchtkwaliteit Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
(NSL).
 
 
 CIO: Chief Information Officer.
 
 
 De WW premie betrof een pseudo-premie welke wel werd ingehouden bij de
werknemer maar niet werd afgedragen.