Wijziging van de Mededingingswet als gevolg van de evaluatie van die wet; Advies en nader rapport over amendement om NMa bevoegheid te geven elke plaats te doorzoeken, met inbegrip van een woning, zonder toestemming van bewoner
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30071, nr. 37

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

18-01-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30071 nr. 37

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 30071, nr. 37 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30071Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 33 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 071Wijziging van de Mededingingswet als gevolg van de evaluatie van die
wetnr. 37ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORTHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 10 november
2006 en het nader rapport d.d. 12 januari 2007, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Economische Zaken, mede namens de minister van Justitie.
Het advies van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 28 september 2006, no. 06.003506, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Economische Zaken, mede namens
de Minister van Justitie, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt
het amendement van het lid Heemskerk op het voorstel van wet houdende wijziging
van de Mededingingswet als gevolg van de evaluatie van die wet, inhoudende
een doorzoekingsbevoegdheid voor de NMa (Kamerstukken II 2005–2006,
30 071, nr. 15).Dit amendement strekt ertoe in de Mededingingswet (hierna: Mw) de bestuursrechtelijke
bevoegdheid op te nemen voor de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna:
NMa) om woningen te betreden en te doorzoeken tegen de wil van de bewoner.
Omdat het amendement tot een ingrijpende wijziging leidt van het wetsvoorstel «Evaluatie
Mededingingswet», heeft de regering dit voorgelegd aan de Raad van State.
Daarbij verzoekt zij de Raad in te gaan op de volgende vragen:– Hoe moet de regeling die door het aangenomen amendement in het
wetsvoorstel is opgenomen, worden gewaardeerd in het licht van de daarbij
benodigde rechtswaarborgen en van de bestaande verhouding tussen het bestuursrecht
en het strafrecht?– Hoe moet die regeling worden gewaardeerd in het licht van de notitie
van de Minister van Justitie over de keuze tussen sanctiestelsels en de betekenis
van het wetsvoorstel OM-afdoening daarvoor?1– Hoe moet die regeling worden gewaardeerd in het perspectief van
de geschiedenis van de totstandkoming van de Mw en de handhavingspraktijk
tot op heden?Hoewel de regering de Tweede Kamer heeft verzocht de eindstemming over
het wetsvoorstel «Evaluatie Mededingingswet» aan te houden totdat
de Raad van State advies heeft uitgebracht over het amendement2, heeft de Kamer anders besloten. Op 31 oktober 2006 heeft zij
het wetsvoorstel inclusief amendement aangenomen; dit met het oog op het verkiezingsreces
per 1 november 2006.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 28 september
2006, nr. 06.003506, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde amendement rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 10 november 2006, nr. W10.06.0415/II, bied ik U
hierbij, mede namens mijn ambtgenoot van Justitie, aan.Alvorens in te gaan op de inhoud van het advies, merk ik het volgende
op. Het wetsvoorstel tot wijziging van de Mededingingswet als gevolg van de
evaluatie van die wet zoals het bij de Tweede Kamer werd ingediend, is door
aanneming van het amendement-Heemskerk (Kamerstukken II 2005/06, 30 071,
nr. 15) op een aantal punten ingrijpend gewijzigd. Om die reden heeft de regering
het amendement met een verzoek om spoedadvies voorgelegd aan de Raad van State.1. Bevoegdheid tot het doorzoeken van woningenHet amendement van het lid Heemskerk strekt ertoe aan de in artikel 52,
eerste lid, van de Mw bedoelde ambtenaren van de NMa de bestuursrechtelijke
bevoegdheid toe te kennen in de onderzoeksfase woningen te betreden en te
doorzoeken tegen de wil van de bewoner, voor zover dat redelijkerwijs noodzakelijk
is voor de uitoefening van de in artikel 5:17 van de Algemene wet bestuursrecht
(hierna: Awb) bedoelde bevoegdheden (artikel 55, eerste lid)1. Voor het betreden of het doorzoeken is een voorafgaande machtiging
vereist van de rechter-commissaris, belast met de behandeling van strafzaken
bij de rechtbank te Rotterdam (artikel 55a, eerste lid). Deze machtiging moet
met redenen omkleed en ondertekend zijn en de in de wet genoemde gegevens
vermelden (artikel 55b, eerste lid). Het betreden van de woning dient volgens
het amendement plaats te vinden onder toezicht van de rechter-commissaris
(artikel 55a, vierde lid). De ambtenaar die onder toezicht van de rechter-commissaris
is binnengetreden of een doorzoeking als bedoeld in artikel 55 heeft verricht,
maakt op zijn ambtseed ofbelofte een schriftelijk verslag op omtrent het binnentreden
of de doorzoeking (artikel 55c, eerste lid).Uit de toelichting bij het amendement blijkt dat de toekenning van de
bevoegdheid aan de in artikel 52, eerste lid, van de Mw bedoelde ambtenaren
van de NMa tot het betreden en doorzoeken van woningen noodzakelijk wordt
geacht met het oog op een betere handhaving van de Mw en aansluiting van die
wet bij het EG-mededingingsrecht. Artikel 21 van verordening 1/2003 geeft
de Europese Commissie de bevoegdheid bij beschikking een inspectie te gelasten
van andere gebouwen, terreinen en vervoermiddelen, waaronder de woningen van
directeuren, bestuurders en andere personeelsleden van de betrokken ondernemingen
en ondernemingsverenigingen, indien er een redelijk vermoeden bestaat dat
boeken of andere bescheiden in verband met het bedrijf en het voorwerp van
de inspectie, die relevant kunnen zijn om een ernstige inbreuk op het EG-mededingingsrecht
te bewijzen, in de woning worden bewaard2. Op
grond van de artikelen 89b en 89d Mw heeft de NMa reeds de bevoegdheid de
Europese Commissie te assisteren bij het verrichten van doorzoekingen in woningen
ter handhaving van het EG-mededingingsrecht. De NMa beschikt echter niet over
een bevoegdheid tot het betreden en doorzoeken van een woning ingeval van
een overtreding van het nationale mededingingsrecht. In de praktijk belemmert
dit de effectieve handhaving van het nationale mededingingsrecht. Tevens doet
deze divergentie van het Europese en nationale mededingingsrecht afbreuk aan
het uitgangspunt dat de Mw, ook wat de daarin geregelde bevoegdheden betreft,
zo veel mogelijk aansluit bij het EG-mededingingsrecht.De Raad van State heeft begrip voor de wens om de handhavingsbevoegdheden
van de Europese Commissie en de NMa zo min mogelijk uiteen te laten lopen,
gelet op de doelstelling van verordening 1/2003 (decentrale toepassing van
het EG-mededingingsrecht ter ontlasting van de Europese Commissie) en het
bij de totstandkoming van de Mw geformuleerde uitgangspunt van aansluiting
bij het EG-mededingingsrecht3. Eén van
de redenen voor het zo veel mogelijk op elkaar afstemmen van het EG-mededingingsrecht
en het nationale mededingingsrecht is, dat voorkomen moet worden dat op vergelijkbare
gedragingen van ondernemingen verschillende regels worden toegepast al naar
gelang al dan niet sprake is van beïnvloeding van de tussenstaatse handel.
Dit uitgangspunt is ook relevant voor de bevoegdheden, en derhalve ook voor
de bevoegdheid tot het betreden en doorzoeken van woningen en kan de effectiviteit
van de handhaving van het nationale mededingingsrecht ten goede komen4. Dit geldt in het bijzonder voor situaties waarin de
NMa in navolging van artikel 3 van verordening 1/2003 naast het nationale
mededingingsrecht ook het EG-mededingingsrecht toepast (decentrale toepassing
EG-mededingingsrecht).De Raad onderschrijft derhalve het aan het amendement ten grondslag liggende
uitgangspunt. Hij plaatst echter bij het amendement de volgende kanttekeningen.1. De Raad van State heeft begrip voor de aan het amendement ten
grondslag liggende wens de handhavingsbevoegdheden van de Europese Commissie
en de NMa zo min mogelijk uiteen te laten lopen. Met de Raad van State ben
ik van oordeel dat het EG-mededingingsrecht en het nationale mededingingsrecht
zo veel mogelijk op elkaar moeten worden afgestemd, en dat moet worden voorkomen
dat op vergelijkbare gedragingen van ondernemingen verschillende regels worden
toegepast al naar gelang al dan niet sprake is van beïnvloeding van de
tussenstaatse handel. De Raad van State constateert terecht dat dit uitgangspunt
ook relevant is voor de bevoegdheden, en derhalve ook voor de bevoegdheid
tot het betreden en doorzoeken van woningen. De Raad van State meent dat dit
uitgangspunt de effectiviteit van de handhaving van het nationale mededingingsrecht
ten goede kan komen.2. Rechtswaarborgena. Betreden van woningen tegen de wil van de bewonerDe rechtswaarborgen die in acht moeten worden genomen bij het betreden
van woningen tegen de wil van de bewoner, zijn te vinden in de Grondwet (hierna:
Gw) en de Algemene wet op het binnentreden, en in artikel 8 van het Europees
Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
(hierna: EVRM). Hieronder wordt allereerst aangegeven wat deze rechtswaarborgen
inhouden. Daarna volgt een waardering van de in het amendement opgenomen regeling
in het licht van deze rechtswaarborgen.Op grond van artikel 12 van de Gw is het tegen de wil van de bewoner binnentreden
in een woning alleen geoorloofd in bij of krachtens de wet bepaalde gevallen
door hen die daartoe bij of krachtens de wet zijn aangewezen, en wel na voorafgaande
legitimatie en mededeling van het doel van het binnentreden, behoudens bij
de wet gestelde uitzonderingen. Aan de eis van aanwijzing bij of krachtens
de wet voldoet de met het amendement voorgestelde regeling. De legitimatieplicht
en de uitzonderingen daarop, alsmede de doel/noodzakelijkheidseis en de verslaglegging
zijn nader uitgewerkt in de Algemene wet op het binnentreden (hierna: Awbi).
In sectorspecifieke wetgeving kan van de algemene regeling tot binnentreden
worden afgeweken.Artikel 8 van het EVRM bepaalt dat een ieder recht heeft op bescherming
van zijn woning. Het betreden en doorzoeken van die woning tegen de wil van
de bewoner is alleen toelaatbaar, wanneer deze inmenging in de privacy van
de eigen woning bij wet is voorzien en zij in een democratische samenleving
noodzakelijk is in het belang van de nationale veiligheid, de openbare veiligheid
of het economische welzijn van het land, het voorkomen van wanordelijkheden
en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden, of
de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen en met het oog op dat
belang proportioneel is. Van de genoemde beperkingsgronden komen er twee in
aanmerking als het gaat om het betreden en doorzoeken van woningen bij overtreding
van de Mw, te weten het economische welzijn en het voorkomen van wanordelijkheden
en strafbare feiten (onwettige handelingen)1.Mede aan de hand van de jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten
van de Mens kan worden geconcludeerd dat in beginsel aan deze voorwaarden
wordt voldaan, indien de huiszoeking voor een effectief toezicht op de naleving
van het mededingingsrecht noodzakelijk is en is gebaseerd op een rechterlijke
machtiging die zo concreet mogelijk het object van de huiszoeking formuleert
en de aard van de daarbij gewenste inlichtingen2.
Daarbij is tevens van belang dat de in het amendement opgenomen regeling voor
het betreden van woningen voorziet in een verplichting tot het vragen van
een voorafgaande machtiging aan de rechter-commissaris van de rechtbank te
Rotterdam (artikel 55a, eerste lid) en vereist dat de machtiging met redenen
wordt omkleed en het doel en het voorwerp van het onderzoek vermeldt
(artikel 55b, eerste lid). Ook het betreden van de woning dient volgens de
regeling plaats te vinden onder toezicht van de rechter-commissaris (artikel
55a, vierde lid). Tot slot schrijft de regeling voor dat een schriftelijk
verslag wordt opgemaakt van het binnentreden dat wordt verstrekt aan zowel
de rechter-commissaris die de machtiging heeft gegeven als de bewoner (artikel
55c, eerste lid). De regeling biedt hiermee doeltreffende garanties tegen
misbruik van of willekeur bij de uitoefening van de bevoegdheid tot binnentreden.
De afwijkingen van de Awbi zijn uitdrukkelijk in het amendement bepaald en
vinden hun reden in specifieke regelingen ter zake.Naar het oordeel van de Raad voldoet de in het amendement opgenomen regeling
op zichzelf aan de waarborgen die de Grondwet en het EVRM stellen voor het
binnentreden van woningen tegen de wil van de bewoner.b. Doorzoeken van woningen tegen de wil van de bewonerNaast een bevoegdheid tot het betreden van woningen tegen de wil van de
bewoner voorziet het amendement ook in een bestuursrechtelijke bevoegdheid
tot het doorzoeken van woningen tegen de wil van de bewoner. De hierboven
onder a genoemde rechtswaarborgen dienen bij het uitoefenen van deze bevoegdheid
in acht te worden genomen. Daarnaast is hier artikel 6 van het EVRM van belang.Uit de in deze verdragsbepaling besloten liggende garantie van een eerlijk
proces vloeit voor zaken die tot oplegging van een sanctie kunnen leiden,
voort dat niemand gehouden is aan zijn eigen veroordeling mee te werken (nemo
tenetur beginsel)1. Dit beginsel vindt toepassing
vanaf het moment waarop betrokkene in kennis wordt gesteld van het voornemen
aan hem een boete op te leggen. In geval van de Mw is dit het moment waarop
het rapport in de zin van artikel 59 van de Mw wordt uitgebracht2.De in het amendement opgenomen regeling gaat ervan uit dat de bevoegdheid
tot doorzoeking alleen gebruikt wordt in de fase voorafgaand aan het opmaken
van bedoeld rapport. Bovendien zal de doorzoeking betrekking hebben op materiaal
dat onafhankelijk van de wil van betrokkene bestaat3.De Raad ziet echter niet in waarom verschil zou moeten worden gemaakt
tussen de rechtswaarborgen ter zake van doorzoeking opgenomen in het Wetboek
van Strafvordering (hierna: Sv) en de ter zake van een doorzoeking in het
amendement opgenomen waarborgen. Zo kent de in het amendement opgenomen regeling
niet eenzelfde leidinggevende rol toe aan de rechter-commissaris als in het
kader van artikel 110 Sv. Voorts is de rol van de officier van justitie een
andere. Ten slotte is niet voorzien in een bevoegdheid tot bijstand door een
raadsman. De Raad acht het zoveel mogelijk gelijk trekken met de in Sv opgenomen
waarborgen geboden, nu een doorzoeking van een woning een ingrijpende inbreuk
op het huisrecht en de persoonlijke levenssfeer vormt.2a. De Raad van State is van oordeel dat de in het amendement vervatte
regeling doeltreffende garanties biedt tegen misbruik van of willekeur bij
de uitoefening van de bevoegdheid tot binnentreden en dat de regeling op zichzelf
voldoet aan de waarborgen die de Grondwet en het EVRM stellen. Die conclusie
wordt onderschreven.2b. De Raad van State constateert dat er verschillen bestaan tussen
de rechtswaarborgen ter zake van het doorzoeken uit het Wetboek van Strafvordering
en die uit de regeling van het amendement. De Raad van State acht het zoveel
mogelijk gelijktrekken van de in het amendement opgenomen waarborgen met die
uit het Wetboek van Strafvordering geboden. Met de Raad van State ben ik van
oordeel dat de regeling van het amendement wat betreft de daarin vervatte
waarborgen zo min mogelijk moet afwijken van die van het Wetboek van Strafvordering.
Ik zie thans, in het licht van de omstandigheid dat de regeling van het amendement
wat betreft de daarin vervatte doorzoekingsbevoegdheid niet onverenigbaar
is met de eisen die het EVRM en de Grondwet stellen, geen aanleiding deze
regeling opnieuw te bezien. Daarbij teken ik het volgende aan.De Raad van State wijst erop dat de in het amendement opgenomen regeling
niet eenzelfde leidinggevende rol toekent aan de rechter-commissaris als artikel
110 Sv doet. Geconstateerd kan worden dat de bevoegdheid woningen zonder toestemming
van de bewoner te doorzoeken in artikel 110 Sv aan de rechter-commissaris
toekomt, terwijl deze bevoegdheid in de regeling van het amendement
toekomt aan de NMa, zij het dat de NMa daartoe door de rechter-commissaris
moet zijn gemachtigd. Ik teken daarbij aan dat het in het bestuursrecht niet
gebruikelijk is dat een rechter de primair optredende instantie kan zijn.
In het bestuursrecht treden alleen bestuursorganen op. Belanghebbenden kunnen
het optreden van deze organen laten toetsen door de bestuursrechter. De regeling
van het amendement sluit bij dit kenmerk van het bestuursrecht aan.Voorts wijst de Raad van State erop dat de rol van de officier van justitie
een andere is. Deze – juiste – constatering sluit aan bij de keuze
in de regeling van het amendement om de bevoegdheid tot het doorzoeken van
woningen zonder toestemming van de bewoner bij de NMa neer te leggen. Opgemerkt
kan worden dat de regeling van het amendement erin voorziet dat de rechter-commissaris
het openbaar ministerie kan horen.Wat betreft de mogelijkheid van bijstand door een raadsman merk ik het
volgende op.Op grond van artikel 2:1 van de Algemene wet bestuursrecht kan een ieder
zich in het verkeer met bestuursorganen laten bijstaan of zich door een gemachtigde
laten vertegenwoordigen. Op grond van dit artikel kan een onderneming waarbij
de NMa een doorzoeking wil verrichten zich bij die doorzoeking laten bijstaan
door een raadsman.Dat is ook praktijk bij de bedrijfsbezoeken die de NMa op grond van de
reeds bestaande wetgeving aan ondernemingen brengt.3. Regeling in strafrecht of bestuursrechta. Totstandkoming en handhavingspraktijk van de MwBij de totstandkoming van de Mw, die in 1998 in werking is getreden, is,
anders dan in de daarvoor geldende Wet economische mededinging, gekozen voor
bestuursrechtelijke handhaving. Deze keuze is onder meer op de volgende overwegingen
gebaseerd:– handhaving door een bestuursrechtelijk orgaan met specifieke deskundigheid
past beter bij een stelsel van mededingingspolitieke normen dan handhaving
door strafrechtelijke instanties;– met bestuursrechtelijke handhaving kan sneller en eenvoudiger
worden gereageerd op gedragingen in strijd met de wet;– bij bestuursrechtelijke handhaving is het opleggen van sancties
niet opgedragen aan verschillende rechterlijke instanties, maar behoort deze
tot de verantwoordelijkheid van één bestuursorgaan. Dit kan
bijdragen tot een grotere rechtseenheid;– het strafrecht dient het karakter van «ultimum remedium»
te hebben;– bestuursrechtelijke handhaving leidt tot convergentie daar het
mededingingsrecht van de EG en van verschillende lidstaten eveneens bestuursrechtelijk
wordt gehandhaafd;– de in de Mw opgenomen normen voldoen weliswaar niet aan de door
de Commissie-Kortmann opgestelde criteria dat een overtreding eenvoudig moet
zijn vast te stellen en dat het mogelijk moet zijn een gedragslijn te ontwikkelen1, maar volgens het kabinetsstandpunt over dat rapport
mag van de daarin opgestelde criteria in uitzonderingsgevallen worden afgeweken2;– gezien de capaciteitsproblemen bij het strafrechtelijke apparaat
en de geringe verontrusting die een inbreuk op het mededingingsrecht teweeg
brengt, zou het strafrechtelijke apparaat geneigd zijn onder meer zulke inbreuken
snel te seponeren of via een schikking af te doen;– bij bestuursrechtelijke handhaving is een goede afstemming tussen
het nationale en Europese mededingingsrecht eenvoudiger te bereiken. Dit is
met name ook van groot belang in gevallen van decentrale toepassing van de
EG-mededingingsregels3.De regering achtte het bij de totstandkoming van de Mw niet zinvol om
naast bestuursrechtelijke handhaving het strafrecht achter de hand te houden,
omdat naar haar mening de aard van overtredingen van de Mw niet met zich brengt
dat er behoefte bestaat aan andere dan bestuursrechtelijke sancties, zoals
gevangenisstraf4.Onderzoek in het kader van de evaluatie van de Mw heeft aangetoond dat
het stelsel van bestuursrechtelijke handhaving over het algemeen de met de
wet beoogde effecten heeft bewerkstelligd. De beschikkingen en
het handhavingsbeleid in het algemeen van de NMa hebben een positief effect
gehad op de concurrentie in de betrokken markten1.
Vanuit doelmatigheidsperspectief is dus kennelijk gekozen voor een adequate
methode van handhaving.Dit neemt niet weg dat het systeem van bestuursrechtelijke handhaving
van de Mw voor verbetering vatbaar is. Onderzoek heeft aangetoond dat de handhaving
nog niet op alle punten optimaal is. Dit wordt deels veroorzaakt door het
feit dat de NMa met name in de beginperiode slechts in beperkte mate is toegekomen
aan proactieve handhaving. Voor een ander deel ligt de oorzaak in een aantal
juridische aspecten, zoals het ontbreken van de bevoegdheid voor de NMa tot
het betreden van woningen en doorzoeken van archieven tegen de wil van de
bewoner2. Het amendement beoogt hieraan tegemoet
te komen door in de Mw een bestuursrechtelijke bevoegdheid voor het betreden
en doorzoeken van woningen op te nemen.De vraag is vervolgens hoe deze bevoegdheid zich verhoudt tot het beginsel
van coherentie in handhaving3.b. Coherentie in handhavingEen aantal argumenten die bij de totstandkoming van de Mw hebben geleid
tot de keuze voor bestuursrechtelijke handhaving van de Mw heeft naar het
oordeel van de Raad van State vandaag de dag nog niet aan kracht ingeboet.
Zo bestaat voor handhaving van de Mw nog steeds de behoefte aan een bestuursrechtelijk
orgaan met specifieke deskundigheid.De invoering van andere dan bestuursrechtelijke sancties is weliswaar
van sommige kanten bepleit4 en ook voorgesteld5, doch is tot nu toe door de wetgever niet overgenomen6. Wel is, mede gelet op een duidelijke wens van de Tweede
Kamer7, een wetsvoorstel in voorbereiding dat
strafrechtelijke handhaving van de Mw mogelijk maakt (hierna: wetsvoorstel «Strafrechtelijke
handhaving van de Mededingingswet»)8.Bovenal echter komt naar het oordeel van de Raad nog steeds gewicht toe
aan het argument dat bestuursrechtelijke handhaving afstemming tussen het
nationale en EG-mededingingsrecht ten goede komt.De vraag die thans beantwoording behoeft, is of de opname van de bestuursrechtelijke
bevoegdheid tot doorzoeking van woningen tegen de wil van de bewoner tot een
heroverweging van de keuze voor bestuursrechtelijke handhaving van de Mw zou
moeten leiden.De Minister van Justitie heeft in zijn notitie over de keuze tussen sanctiestelsels
en de betekenis dat het wetsvoorstel OM-afdoening daarvoor heeft, het volgende
hierover opgemerkt: «Indien ingrijpende dwangmiddelen of opsporingsbevoegdheden
nodig kunnen zijn om te komen tot waarheidsvinding en de oplegging van een
sanctie, is toepassing van het strafrecht geïndiceerd. In ieder geval
moet voor strafrecht gekozen worden indien nieuw te introduceren bevoegdheden
nodig zijn waarbij ingrijpende inbreuken op grondrechten worden gemaakt, zoals
voorlopige hechtenis, doorzoeking in een woning, aftappen of opnemen van communicatie
en dergelijke. De beoordeling van de inzet en toepassing van ingrijpende dwangmiddelen
moet (mede in verband met een rationele verdeling van de beoordeling van rechtsvragen)
door die rechter geschieden die daartoe het best geëquipeerd is, en dat
is de strafrechter. In dat geval is ook het functionele toezicht door de (hulp)officier
van justitie verzekerd»9.Hoewel de Raad de opvatting van de Minister deelt dat de introductie van
ingrijpende dwangmiddelen een indicatie vormt voor strafrechtelijke handhaving,
is hij van oordeel dat in bijzondere omstandigheden afwijking van het beginsel
mogelijk moet zijn, mits de ter zake geldende waarborgen van het Wetboek van
Strafvordering in acht worden genomen. De afgelopen jaren heeft zich een groot
aantal ontwikkelingen voorgedaan op het terrein van het strafrecht en het
bestuursrecht als gevolg waarvan de verschillen tussen beide rechtsgebieden,
ook op het terrein van de rechtswaarborgen, minder scherp zijn geworden10. Een strikte scheiding tussen het bestuursrecht en
het strafrecht is hierdoor niet langer in alle gevallen aangewezen11. Hiermee dient rekening te worden gehouden bij de keuze
voor een sanctiestelsel in geval van introductie van een ingrijpend dwangmiddel.
Dit ligt anders als het gaat om de introductie van een vrijheidsbenemende
of vrijheidsbeperkende straf of maatregel. De wenselijkheid om een overtreding
van een norm met een dergelijke sanctie te bestraffen, dient altijd
te leiden tot een keuze voor het strafrecht1.De introductie van in casu het dwangmiddel van het betreden en doorzoeken
van een woning behoeft naar het oordeel van de Raad niet noodzakelijkerwijs
tot strafrechtelijke handhaving te leiden. De Raad is van oordeel dat ten
aanzien van de handhaving van de Mw zich bijzondere omstandigheden voordoen
die een afwijking van het beginsel van strafrechtelijke handhaving kunnen
rechtvaardigen. De handhaving van de Mw door de NMa vindt op dit moment op
een coherente en effectieve wijze plaats (zie paragraaf 3, onder punt
a). Een keuze voor strafrechtelijke handhaving enkel om reden van de introductie
van een bevoegdheid tot het betreden en doorzoeken van woningen, zou hieraan
afbreuk kunnen doen. Het zou betekenen dat wordt afgeweken van het in paragraaf 1
genoemde uitgangspunt dat de Mw, met inbegrip van zijn stelsel van handhaving,
zo veel mogelijk aansluit bij het EG-mededingingsrecht. Daarbij geldt echter
wel als voorwaarde dat de waarborgen zoveel mogelijk worden gelijkgetrokken
met die welke het Wetboek van Strafvordering biedt.3. De Raad van State onderschrijft het uitgangspunt – neergelegd
in de notitie sanctiestelsels van mijn ambtgenoot van Justitie (Kamerstukken
II 2005/06, 29 849, nr. 30) – dat de introductie van ingrijpende
dwangmiddelen een indicatie vormt voor strafrechtelijke handhaving. Hij meent
dat in bijzondere omstandigheden afwijking van dat uitgangspunt mogelijk moet
zijn, mits de ter zake geldende waarborgen van het Wetboek van Strafvordering
in acht worden genomen. De Raad van State komt tot de conclusie dat ten aanzien
van de handhaving van de Mededingingswet zich bijzondere omstandigheden voordoen
die een afwijking van het genoemde uitgangspunt kunnen rechtvaardigen. Om
de reden van het door mij onderschreven uitgangspunt dat het EG-mededingingsrecht
en het nationale mededingingsrecht zo veel mogelijk op elkaar moeten worden
afgestemd, kan ik met deze conclusie van de Raad van State instemmen.4. ConclusieOp grond van het voorgaande komt de Raad tot de volgende conclusies.– De in het amendement opgenomen regeling tot het betreden en doorzoeken
van woningen past op zichzelf bij het uitgangspunt van een zo nauw mogelijke
aansluiting van de Mw bij het EG-mededingingsrecht.– De regeling past evenzeer binnen de geschiedenis van de totstandkoming
en de tot nu toe geldende handhavingspraktijk van de Mw.– De waarborgen die gelden bij een bestuursrechtelijke regeling
tot doorzoeking van woningen tegen de wil van de bewoners – een ingrijpende
inbreuk op het grondrecht van de privacybescherming – dienen evenwel
zoveel mogelijk te worden gelijkgetrokken met de waarborgen die gelden bij
een doorzoeking op basis van artikel 110 Sv.– De regeling wijkt af van de in de notitie van de Minister van
Justitie genoemde indicatoren voor strafrechtelijke handhaving. De Raad is
evenwel van oordeel dat, met inachtneming van eerdergenoemde rechtswaarborgen,
de afwijking van deze indicatoren die het amendement met zich brengt, in dit
concrete geval gerechtvaardigd kan worden met het oog op de aansluiting van
de Mw bij het EG-mededingingsrecht.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkIk moge U hierbij, mede namens mijn ambtgenoot van Justitie, verzoeken
mij te machtigen het advies van de Raad van State en het nader rapport aan
de Tweede Kamer der Staten-Generaal en in afschrift aan de Eerste Kamer der
Staten-Generaal te zenden.De Minister van Economische Zaken,J. G. WijnXNoot1Zie Kamerstukken II 2005/06, 29 849, nr. 30.XNoot2Zie de brief van de minister van Economische Zaken aan de voorzitter van
de Tweede Kamer van de Staten-Generaal, Kamerstukken II 2006/07, 30 071,
nr. 35.XNoot1De in artikel 52, eerste lid, van de Mw bedoelde ambtenaren beschikken
ten dienste van het onderzoek over de bevoegdheden genoemd in paragraaf 2
van hoofdstuk 6 van de Mw, alsmede over de bevoegdheden die hun zijn toegekend
ter uitoefening van het toezicht (zie artikel 52, tweede lid, van de Mw).XNoot2Zie Verordening (EG) Nr. 1/2003 van de Raad van 16 december 2002
betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en
82 van het Verdrag, Pb. 2003, L 1/1.XNoot3Zie ook het advies van de Raad van State bij de wijziging van de Mededingingswet
en van enige andere wetten in verband met de implementatie van EG-verordening
1/2003, Kamerstukken II 2003/04, 29 278, nr. 5, blz. 2.XNoot4Zie de memorie van toelichting bij de Mededingingswet, Kamerstukken II
1995/96, 24 707, nr. 3, blz. 7.XNoot1EHRM 16 april 2002, Colas Est, NJ 2003/452.XNoot2Zie EHRM 16 april 2002, Colas Est, NJ 2003/452; EHRM 15 juli
2003, Ernst, NJ 2006/290. Vergelijk artikel 21, derde lid, van verordening
1/2003, Pb. 2003, L 1/1.XNoot1Zie EHRM 25 februari 1993, Funke, NJ 1993/485.XNoot2Zie de memorie van toelichting bij de Mededingingswet, Kamerstukken II
1995/96, 24 707, nr. 3, blz. 84–85.XNoot3Zie EHRM 17 december 1996, Saunders, NJ 1997/699.XNoot1Zie Commissie voor de Toetsing van Wetgevingsprojecten, «Handhaving
door bestuurlijke boeten», Kamerstukken II 1993/94, 23 400 VI,
nr. 48.XNoot2Zie het kabinetsstandpunt over het advies van de Commissie voor de Toetsing
van Wetgevingsprojecten «Handhaving door bestuurlijke boeten»,
Kamerstukken II 1993/94, 23 400 VI, nr. 48.XNoot3Zie de memorie van toelichting bij de Mededingingswet, Kamerstukken II
1995/96, 24 707, nr. 3, p. 42–44.XNoot4Zie de memorie van toelichting bij de Mededingingswet, Kamerstukken II
1995/96, 24 707, nr. 3, p. 43.XNoot1Zie het Syntheserapport Evaluatie Mededingingswet van Berenschot, Den
Haag 30 mei 2002, p. 16–18.XNoot2Zie het Syntheserapport Evaluatie Mededingingswet van Berenschot, Den
Haag 30 mei 2002, p. 48–52.XNoot3Zie daarover ook het advies «Evaluatie en aanpassing Mededingingswet»
van de SER, Den Haag 16 mei 2003, p. 104.XNoot4Zie het verslag van de vaste commissie van Economische Zaken over de evaluatie
en wijziging van de Mededingingswet, Kamerstukken II 2003/04, 29 272
en 29 276, nr. 2.XNoot5Zie het amendement van het lid Heemskerk op het voorstel van wet houdende
wijziging van de Mededingingswet als gevolg van de evaluatie van die wet,
inhoudende een bevoegdheid tot oplegging van gevangenisstraffen aan opdrachtgevers
of feitelijk leidinggevers, Kamerstukken II 2005/06, 30 071, nr. 16.XNoot6Het in noot 20 genoemde amendement van het lid Heemskerk is verworpen,
zie Handelingen 2006/07, nr. 102, blz. 6264.XNoot7Zie de door de Tweede Kamer aanvaarde motie tot invoering van een duaal
stelsel in de Mededingingswet, waarbij de NMa wordt belast met het opleggen
van kleine boetes en het opleggen van hoge boetes en persoonlijke straffen
bij uitsluiting is voorbehouden aan de strafrechter (Kamerstukken II 2005/06,
30 071, nr. 29).XNoot8Zie Kamerstukken II 2005/06, 30 071, nr. 27.XNoot9Zie Kamerstukken II 2005/06, 29 849, nr. 30, blz. 7–8.XNoot10Zie hierover ook de eerder genoemde notitie van de Minister van Justitie,
blz. 7.XNoot11Zie in dat verband bijvoorbeeld het belastingrecht (artikel 50 van de
Algemene wet inzake rijksbelastingen in combinatie met de Algemene wet op
het binnentreden) of het douanerecht (artikel 13 van de Douanewet in combinatie
met de Algemene wet op het binnentreden), waar men al eerder heeft gekozen
voor introductie van ingrijpende dwangmiddelen, zoals het betreden van woningen,
in het kader van het bestuursrechtelijke toezicht.XNoot1In die zin ook de Minister van Justitie in diens eerder genoemde notitie,
blz. 6. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30071-37.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl