Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium (Trb. 2005, 310); Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20072008-30862, nr. C

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

22-04-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

30862 nr. C

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAntwoorden op vragen in het voorlopig verslag met betrekking tot wetsvoorstel 30 862AlgemeenVerdiepingOntpolderingDraagvlakHedwigepolderAlternatievenNatuurherstelNatuurwaardeBevoegdheidsverdelingRelatie tot andere (grensoverschrijdende) projectenContainerterminal Vlissingen/SloegebiedOverige projectenOverigAntwoorden op vragen in het voorlopig verslag met betrekking
tot wetsvoorstel 30 863BevoegdheidsverdelingOverigOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 30862, nr. C b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30862Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 862Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand
gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest
betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium
(Trb. 2005, 310)30 863Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand
gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest
inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied (Trb. 2005,
312)30 864Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand
gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden, enerzijds en de Vlaamse
Gemeenschap en het Vlaams Gewest, anderzijds inzake de samenwerking op het
gebied van het beleid en het beheer in het Schelde-estuarium (Trb. 2005, 316)30 866Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand
gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest
inzake de beëindiging van de onderlinge koppeling van de loodsgeldtarieven
(Trb. 2005, 328)30 867Wijziging van de Scheepvaartverkeerswet en enige andere wetten in verband
met het op 21 december 2005 te Middelburg totstandgekomen verdrag tussen
het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake het gemeenschappelijk
nautisch beheer in het Scheldegebied. (Trb. 2005, 312)CMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 15 april 2008Antwoorden op vragen in het voorlopig verslag1 met betrekking tot wetsvoorstel 30 862AlgemeenDe leden van de commissie vragen, of de regering kan bevestigen dat na
de goedkeuring van de Scheldeverdragen door de Tweede Kamer op 18 december
2007 Vlaanderen reeds op 20 december 2007 is begonnen met het verdiepen
van de vaargeul in de Westerschelde en dat volgens officiële berichten «onder
het goedkeurend oog van de minister-president Peeters». De leden van
de commissie betreuren dat reeds is begonnen met de uitvoering van de Scheldeverdragen.
Dit komt weinig respectvol over naar de rol en de functie van de Eerste Kamer
in ons staatsbestel en daarnaast is het geen goed voorteken dat het evenwicht
in de uitvoering van de plannen tussen economische en ecologische belangen
nu verstoord dreigt te worden. Deelt de regering de opvatting van de commissie
daarover? De leden van de commissie vernemen graag van de regering, hoe de
realisatie van de uitvoering zich verhoudt tot de besluitvorming in de Eerste
Kamer. Heeft de Nederlandse regering haar Vlaamse verdragspartner erop gewezen,
dat dit werk pas kon beginnen nadat ook de Eerste Kamer haar fiat aan de verdragen
had gegeven? Kan de regering aangeven of de rol van de Eerste Kamer in de
ontstane situatie nog meer kan zijn dan een louter rituele?De regering is er, gezien de goede nabuurschappelijke relatie en het wederzijdse
respect voor elkaars wettelijke procedures ter goedkeuring van verdragen,
van overtuigd, dat aan Vlaamse kant geenszins is beoogd de grondwettelijk
bepaalde rol van de Nederlandse Eerste Kamer te veronachtzamen, toen het op
20 december 2007 de uitvoering is gestart van de vaarwegverruiming in
het deel dat is gelegen in Vlaanderen, te weten in de Beneden-Zeeschelde.
Het handelen van Vlaanderen moet worden gezien tegen de achtergrond van de
binnenlandse politiek, die sterk wordt bepaald door de economische belangen
van de verruiming.Naar het oordeel van de leden van de PvdA- en SP-fracties is het bepaald
niet eenvoudig om tot een integrale grensoverschrijdende gebiedsontwikkeling
te komen, waarbij getracht is om ecologische en economische belangen met elkaar
in balans te brengen in een omgeving waar zoveel verschillende belangen en
belangentegenstellingen bestaan en waar zoveel verschillende overheden, instanties
en belangenorganisaties hun rol in spelen. Bij zoveel verschillende belangen
is het bijkans ondenkbaar dat iedere partij volledig tevredengesteld wordt
en dienen regering en parlement te toetsen of de argumenten van alle belanghebbenden
voldoende aan bod gekomen zijn om daarna de keuze te bekrachtigen zoals die
in een lange voorbereidingstijd in verdragen is vastgelegd. De leden van de
PvdA- en SP-fracties staan nu voor die keuze, terwijl zij constateren dat
inmiddels met de verdieping van de Schelde, één van de onderdelen
van het verdrag, een begin gemaakt is en een ander onderdeel van de verdragen,
de ontpoldering van Hedwigepolder, op grote weerstand bij de bevolking en
bij Zeeuwse belangenorganisaties stuit. Dientengevolge is bij de behandeling
in de Tweede Kamer besloten het natuurherstel waarvoor de ontpoldering in
de Hedwigepolder noodzakelijk geacht wordt in de uitvoering naar een later
datum te verschuiven dan wel daar geheel vanaf te zien. De aan het woord zijnde
leden constateren dat de duidelijkheid over de besluitvorming in de Tweede
Kamer wat dat betreft te wensen overlaat.Het verheugt de regering dat de leden van de PvdA- en SP-fracties begrip
tonen voor de complexe omgeving waarin de besluitvorming plaatsvond die leidde
tot de sluiting van de verdragen. De leden van deze fracties constateren
terecht dat er een samenhang is tussen de verdieping van de Schelde en het
natuurherstelplan voor het Schelde-estuarium. De regering deelt echter niet
de mening van deze leden, dat het natuurherstel naar een latere datum wordt
verschoven, dan wel dat daarvan geheel zou worden afgezien. De door de minister-presidenten
van Nederland en Vlaanderen ondertekende interpretatieve verklaring benadrukt
de in het Verdrag gemaakte afspraak, dat de natuurprojecten uiterlijk in 2010
in uitvoering moeten zijn. Voor de grensoverschrijdende natuurprojecten en
meer specifiek de mogelijkheid om de gronden voor natuurherstel vrijwillig
te verwerven, heeft de regering dan ook enkele jaren voorbereidingstijd. Het
antwoord op de vragen of, en in welke mate, de realisatie van het natuurpakket
naar een later datum zou moeten worden verschoven en of van de ontpoldering
van de Hedwigepolder geheel wordt afgezien, is afhankelijk van het resultaat
van het onderzoek van de commissie Nijpels en de afweging die de regering
vervolgens maakt. Deze commissie Nijpels heeft namelijk de opdracht te onderzoeken
of, en zo ja welke mogelijkheden voorhanden zijn als alternatief voor ontpoldering
van het Nederlandse deel van de Hertogin Hedwigepolder, als onderdeel van
in het Westerscheldegebied te realiseren 600 hectare estuariene natuur, ter
uitvoering van het Verdrag betreffende de uitvoering van de Ontwikkelingsschets
2010 Schelde-estuarium. Mocht onverhoopt blijken dat langs de weg van vrijwilligheid
niet of niet voldoende voortgang wordt gerealiseerd met het natuurherstel,
dan treedt de regering in overleg met de Tweede Kamer.De leden van de SP en de PvdA vragen om de bevestiging dat het herstelplan
van de Westerschelde niet voortvloeit uit het Scheidingsverdrag 1839, noch
een noodzakelijk gevolg is van de verdieping van de vaargeul van de Westerschelde,
noch is opgelegd vanuit Europa, en dat het herstelplan dus vrijwillig is vastgesteld.
De VVD-fractie vraagt om overlegging van de documenten waaruit een verplichting
tot natuurherstel onomstotelijk blijkt, en vraagt wat dit betekent voor andere
laaggelegen gebieden in Nederland.Het natuurherstelplan vloeit niet voort uit het Scheidingsverdrag van
1839 en is ook geen noodzakelijk gevolg van de verdieping van de vaargeul
van de Westerschelde. Nederland en Vlaanderen hebben gezamenlijk de Langetermijnvisie
2030 en de Ontwikkelingsschets 2010 opgesteld, omdat zij grote waarde hechten
aan het herstel en behoud van het Schelde-estuarium. Het Schelde-estuarium
is namelijk het enige complete estuarium in Noordwest Europa met een getijdenwerking
tot 160 km. stroomopwaarts en vormt een unieke habitat.Het behoud van het Schelde-estuarium vindt tevens plaats in het kader
van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn. Het gebied is geselecteerd als
gebied van communautair belang en is bij beschikking van 7 december 2004
(Pb L387) door de Europese Commissie op de communautaire lijst geplaatst van
gebieden behorende tot de Atlantische biogeografische zone (= term uit de
Habitatrichtlijn). Op grond van artikel 4 van de Habitatrichtlijn is Nederland
vervolgens verplicht om de Westerschelde aan te wijzen als speciale beschermingszone
en stelt zij de prioriteiten vast voor de te behouden of te herstellen habitats
en soorten, ook in relatie tot de voor het gebied bestaande dreiging van achteruitgang
en vernietiging. Overigens was het daarvoor al als Vogelrichtlijngebied aangewezen.Artikel 6, eerste lid, van de Habitatrichtlijn schrijft voor dat ten aanzien
van de gebieden die zijn aangewezen als Natura 2000-gebied de noodzakelijke
instandhoudingmaatregelen worden getroffen. Voor de Westerschelde is een verbeteropgave
bepaald vanwege de (zeer) ongunstige staat van instandhouding van het Schelde-estuarium,
habitattypen en soorten. De maatregelen zijn op herstel gericht, te weten
op vergroting van de oppervlakte van het estuarium en verbetering van de kwaliteit.
Het gaat in het bijzonder om de habitattypen 1130 Estuaria, 1310 Eenjarige
pioniersvegetaties van slik- en zandgebieden en 1330 Atlantische
schorren. Zonder versterking zullen de habitattypen verder achteruitgaan.Er zijn in Noord-West Europa geen Natura 2000-gebieden die de functie
van de Westerschelde estuarium ecologisch gezien kunnen overnemen, wat betekent
dat de opgave die Nederland heeft voor het genoemde habitattype in het Westerscheldegebied
moet worden gerealiseerd. De vergelijking met andere laaggelegen gebieden
in Nederland gaat dan ook niet op.Naast artikel 6, eerste lid, is artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn
van belang. Dit artikellid verplicht lidstaten ertoe voor elk individueel
Natura 2000-gebied passende maatregelen te nemen om verslechtering van de
kwaliteit van de habitats te voorkomen. Het herstelplan voorziet in de instandhoudingmaatregelen
en passende maatregelen als bedoeld in artikel 6, eerste en tweede lid, van
de Habitatrichtlijn.De leden van de SGP- en CU-fracties constateren, dat de beoogde verdieping
uiteindelijk wordt verdedigd met een beroep op het Scheidingsverdrag van 1839.
In dit verdrag is een «vrije vaart» op Antwerpen vastgelegd. Zij
wijzen erop, dat het Verdrag van 1839 uit de tijd van de zeilvaart dateert
en dat we nu te maken hebben met oceaanreuzen. Zij achten dit een ongewenste
situatie. Dergelijke verdragen zijn op geen enkele wijze toegesneden op de
huidige tijdsomstandigheden en moeten zo snel mogelijk van tafel. De leden
van de SGP- en CU-fracties vragen, of de regering hiervan concreet werk maakt
en op welke wijze.De regering deelt niet de mening van de leden van de SGP- en CU-fracties,
dat de beoogde verdieping uiteindelijk wordt verdedigd met een beroep op het
Scheidingsverdrag van 1839. Zij heeft steeds het standpunt ingenomen, dat
het Scheidingsverdrag niet tot verruiming van de vaargeul verplicht en zij
huldigt ook nu dit standpunt. Zowel de eerdere verruimingen, zoals die in
1995, als de verruiming die mede voorwerp vormt van het Verdrag Ontwikkelingsschets
2010 Schelde-estuarium, vonden en vinden naar de mening van de regering plaats
op grond van goed nabuurschap. Het Scheidingsverdrag wordt in België
beschouwd als het verdrag dat ten grondslag ligt aan het Koninkrijk België
en is dan ook van een meer dan strikt juridisch belang. Alleen al om die reden
overweegt de regering geen opzegging, waarvoor overigens de medewerking van
het Koninkrijk België nodig zou zijn. Dit zou slechts anders kunnen liggen,
als één of meer van de verdragen van 21 december 2005 aanwijsbare
gevolgen zouden ondervinden van de visie dat een «oud» verdrag
per definitie niet kan zijn toegesneden op de huidige tijd. Het tegendeel
is het geval. Zowel het Verdrag inzake de uitvoering van de Ontwikkelingsschets
2010 Schelde-estuarium als het Verdrag inzake de samenwerking op het gebied
van het beleid en het beheer gaan immers uit van een gelijkschakeling van
de belangen van natuurlijkheid, toegankelijkheid en veiligheid. De rol van
de in het Scheidingsverdrag genoemde Permanente Commissie voor de Scheldevaart
is voorts met het verstrijken van de tijd aangepast aan nieuwe nautische omstandigheden.
Het Verdrag inzake de beëindiging van de onderlinge ontkoppeling van
de loodsgeldtarieven, tot slot, schrapt een voor Nederland nadelige bepaling
uit het Scheidingsverdrag.De leden van de VVD-fractie vragen, of er ook duidelijke afspraken zijn
gemaakt over flankerende maatregelen op het terrein van de afwikkeling van
verkeer en vervoer. Blijft de verbinding met Gent, via het kanaal Gent-Terneuzen
geheel buiten beschouwing? Zijn hier, ook op de langere termijn, geen maatregelen
nodig betreffende diepgang en vlot en veilig scheepvaartverkeer? De leden
vernemen voorts graag hoe het staat met de railverbindingen. Zij wijzen erop
dat de Sloelijn dit jaar wordt opgeleverd en zij vragen of de Belgische goederenspoorlijn
11 niet sneller verbonden moet worden met de lijn Vlissingen–Bergen
op Zoom (VERA). Zij vragen zich af, waarom dit project niet is
getemporiseerd in relatie tot de verdieping van de Westerschelde. Zij willen
ook weten, of met de Vlamingen afspraken zijn gemaakt over verbetering van
de wegen (A4 en A16), die voor het goederenvervoer van eminent belang zijn.
Waarom zijn deze projecten niet in beeld gebracht en waarom komen zij niet
in de verdragen aan de orde?Het Kanaal Gent-Terneuzen valt binnen het geografische toepassingsgebied
van zowel het Verdrag inzake de samenwerking op het gebied van het beleid
en het beheer (30 864) als het Verdrag inzake het gemeenschappelijk nautisch
beheer in het Scheldegebied (30 863). Voor het Kanaal van Gent-Terneuzen
vindt momenteel, in het kader van het derde memorandum van overeenstemming
tussen Vlaanderen en Nederland van 21 maart 2005, een gezamenlijke VlaamsNederlandse
verkenning plaats van de maritieme toegankelijkheid van de kanaalzone Gent-Terneuzen
in het licht van de logistieke potentie van deze kanaalzone.De vier verdragen van 21 december 2005 betreffen de toestand en het
gebruik van het Schelde-estuarium, inclusief zijn vaarwegen. Het is niet de
bedoeling geweest infrastructurele grensoverschrijdende projecten in de provincie
Zeeland alomvattend te regelen. Er is slechts in zoverre een raakvlak met
de weginfrastructuur in Zeeland, dat het rijk 80 mln euro bijdraagt aan investeringen
in wegen (N 62) in Zeeland en Vlaanderen, een som ter hoogte van de verwervingskosten
van de Hedwigepolder.België heeft laten weten geen behoefte te hebben aan de VERA, de
spoorverbinding tussen de Belgische spoorlijn 11 (de Antwerpse Havenspoorlijn)
met de Nederlandse spoorlijn Vlissingen–Roosendaal).De leden van de VVD-fractie achten goed nabuurschap van wezenlijk belang,
maar vinden dat de liefde niet van een kant kan komen en dat het moet gaan
om geven en nemen. In dit opzicht vragen zij of er, waar en hoe dan ook, een
koppeling is gelegd met andere grensoverschrijdende projecten, zoals de HSL-Zuid
en de IJzeren Rijn. Ook hier heeft Nederland grote belangen en het overleg
met Vlaanderen respectievelijk Wallonië en België dienaangaande
verloopt, zo lijkt het althans, niet altijd gladjes. Worden voor deze projecten
en eventuele andere grensoverschrijdende projecten ook verdragen voorbereid?
Zo ja, wat zijn daarvan dan de kernpunten en zo nee, waarom niet? Kan bij
deze projecten op korte termijn een bestuurlijke doorbraak worden verwacht?
Zo ja,wanneer? Zo nee, wat gaat de regering dan doen.De regering deelt de mening van de leden van de VVD-fractie, dat goed
nabuurschap belangrijk is en dat het proces van geven en nemen daarin een
belangrijke rol speelt. Juist omdat de vier verdragen van 21 december
2005 hebben geleid tot een evenwichtig resultaat, zijn deze als één
pakket aan het parlement aangeboden. De HSL-Zuid en de IJzeren Rijn vormen
geen onderdeel van de vier verdragen van 21 december 2005 en de vragen
daarover horen dan ook thuis in een ander kader.VerdiepingDe leden van de VVD-fractie vragen zich af of in de toekomst aan een verdere
verdieping valt te ontkomen, gelet op de grote dynamiek in de zeevaart. Is
na de nu voorziene verdieping tot een diepgang van 13,10 meter een grotere
diepgang denkbaar, die nog verantwoord uitvoerbaar is gelet op kosten en effecten?
Zo ja, over welke diepgang hebben we het dan?De leden van de SGP- en CU-fractie, hierin gesteund door de leden van
de SP-fractie, staan sceptisch tegenover de beoogde verdieping. Er moet een
keer een grens worden getrokken ten aanzien van verdere verdieping, vooral
in verband met de veiligheid – risicocontouren die verder het land opkruipen,
nog grotere schepen, snellere stroomsnelheden en dergelijke – én
in verband met de aantasting van het unieke Schelde-estuarium. Deze leden
vragen waar voor de regering de grens ligt ten aanzien van verdere verdieping.
Is dit voor de regering in ieder geval de laatste verdieping?Het ligt niet in de lijn der verwachting dat Vlaanderen op korte termijn
om een verdere verdieping zal vragen. De regering is van mening dat een vierde
verdieping niet aan de orde is. Ze vraagt er de aandacht voor, dat de Vlaamse
minister-president Peeters zich terughoudend tegenover een dergelijke verdieping
heeft opgesteld. Mocht Vlaanderen echter een verzoek indienen dan zal dit
worden beoordeeld met inachtneming van de gezamenlijke doelen en streefbeelden
op het gebied van veiligheid, toegankelijkheid en natuurlijkheid.OntpolderingDraagvlakVoor de Hedwigepolder en het Zwin is besloten tot het voeren van Rijksprojectenprocedures.
Dit geeft de mogelijkheid om tot onteigening over te gaan. Hier is grote weerstand
tegen, ook in de Tweede Kamer. Dit heeft geleid tot een interpretatieve verklaring
bij het Verdrag, waarin staat dat de Tweede Kamer moet worden geraadpleegd
alvorens tot onteigening kan worden overgegaan. De leden van de VVD-fractie
vernemen graag welke rol hier nog ligt voor de Eerste Kamer.In de interpretatieve verklaring staat, dat ten behoeve van de verwezenlijking
van de in artikel 3, tweede lid, van het Verdrag omschreven natuurmaatregelen
in het Zwin en de Hertogin Hedwigepolder geen landbouwgronden onteigend worden
voordat overleg tussen de regering en de Tweede Kamer heeft plaatsgevonden
op basis van een regeringsnota. Deze nota zal de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit in voorkomend geval desgewenst ook aan de Eerste Kamer
doen toekomen. Het is uiteraard aan de Eerste Kamer zelf om te bepalen of
en hoe zij deze nota behandelt.De leden van de PvdA-fractie, alsmede de leden van de fractie van de SP,
vernemen graag van de regering of alle belanghebbenden in het gebied reeds
in een vroeg stadium van de voorbereiding zijn geraadpleegd over hun wensen
en verlangens. Wie zijn als belanghebbenden gedefinieerd en hoe heeft dat
overleg er procesmatig uitgezien? Zijn sommige belanghebbenden zonder meer
tegen ontpoldering van de Hedwigepolder of zijn zij tegen gedwongen ontpoldering?
Welke alternatieven zijn door deze belanghebbenden naar voren gebracht die
tegemoet komen aan de doelstelling van natuurherstel? Of wordt ontpoldering
van deze polder door deze groep niet beschouwd als een bijdrage aan natuurherstel?Bij de voorbereiding van de Ontwikkelingsschets 2010 is een proces van
maatschappelijke draagvlakvorming opgezet met een grensoverschrijdend karakter.
Hiertoe is in het voorjaar van 2002 het Overleg Adviserende Partijen (OAP)
ingesteld, waarin vertegenwoordigers zitting hebben van de Vlaamse en Nederlandse
belangenorganisaties in de regio inzake landbouw, havens en natuur, alsmede
vertegenwoordigers van gemeenten, waterschappen en de Vlaamse en Nederlandse
provincies. In 2004 bracht het OAP een unaniem en overwegend positief advies
uit aan beide regeringen over de ontwikkelingsschets, waarin de genoemde projecten
Hedwige-Prosperpolder en Zwin zijn opgenomen. Bovendien is het natuurherstel
vanaf de start van de opstelling van de Ontwikkelingsschets 2010 in 2002 onderwerp
van communicatie geweest. In het kader van informatieverstrekking
is een website Ontwikkelingsschets 2010 opengesteld waarop alle relevante
informatie beschikbaar is. Informatie werd ook verstrekt via periodieken als
de Scheldekrant en de Scheldestroom.Met het oog op de planopstelling en de besluitvorming (in 2004/2005) werden
vele gesprekken gevoerd en presentaties gehouden.De provincie Zeeland heeft sinds 2005 de regie bij de uitvoering van het
Natuurprogramma Westerschelde en is daarmee ook verantwoordelijk voor de communicatie
over het programma. Vanwege de weerstand tegen ontpoldering heeft de provincie
Zeeland opgeroepen om alternatieve natuurmaatregelen voor de realisatie van
het Natuurprogramma Westerschelde aan te dragen die meer draagvlak hebben.
Door 55 personen en instellingen zijn ruim 70 alternatieven ingediend. Deze
zijn in opdracht van de provincie Zeeland door de commissie Maljers op hun
merites beoordeeld. In dit onderzoek kwam naar voren dat sommige belanghebbenden
zonder meer tegen ontpoldering zijn en dat anderen zich vooral tegen gedwongen
ontpoldering verzetten. De resultaten van de commissie Maljers zijn door de
provincie meegenomen bij de verdere uitwerking van het Natuurprogramma Westerschelde
en met name in een plan van aanpak voor kwalitatieve en kwantitatieve maatregelen
ter versterking van de estuariene kwaliteiten van het zogenoemde middengebied.
Dit is het gebied tussen Vlissingen en Hansweert.De afgelopen 2,5 jaar zijn ten behoeve van het versterken van draagvlak
voor het Natuurprogramma de volgende activiteiten ontplooid: meerdere bijeenkomsten
en individuele gesprekken met (grond)eigenaren, bijeenkomsten met inwoners
rond planproducten (naast de formele inspraak), onderhandelingen met maatschappelijke
partijen en locale overheden, brede informatievoorziening via nieuwsbrieven
en inhoudelijke brochures, persvoorlichting en continue, actuele informatie
op de websites van de provincie en van de Nederlands-Vlaamse projectorganisatie
ProSes2010.Heeft de Nederlandse regering, zo vragen de leden van de SP-fractie, hierin
gesteund door de leden van de PvdA-fractie, de grote bezwaren die al vele
jaren bij een meerderheid van het Nederlandse parlement en van de Zeeuwse
bevolking leven tegen (gedwongen) ontpoldering van de in het verdrag genoemde
Nederlandse polder met de Vlaamse regering besproken? Zo ja, welke argumenten
heeft Vlaanderen om vast te houden aan de ontpoldering van juist deze Nederlandse
polder?De leden van de SGP- en CU-fractie merken op dat het verdrag het creëren
van 600 hectare estuariene natuur vereist. Dit krijgt op grond van het verdrag
onder meer gestalte via de ontpoldering van de fraaie Hertogin Hedwigepolder.
Deze leden verzetten zich tegen de voorgenomen ontpoldering van zeer goede
landbouwgrond, waarvoor in Zeeland geen enkel draagvlak bestaat. Gebleken
is voorts dat deze grond niet vrijwillig door de betreffende grondeigenaren
ter beschikking wordt gesteld. De leden merken op, dat de regering en de Tweede
Kamer meermalen hebben aangeduid, dat er slechts sprake mag zijn van vrijwillige
grondverwerving. Gedwongen ontpoldering is geen optie, zo heeft de Tweede
Kamer onder meer klip en klaar aangegeven in de motie-Van der Staaij (26 980,
nr. 30). Handhaaft de regering dit uitgangspunt? Wat zal de regering
doen, indien vrijwillige grondverwerving spaak loopt?De leden van de fracties van OSF en D66 menen dat er in de Zeeuwse bevolking
heel veel weerstand bestaat tegen ontpoldering en dat gebruikmaking van onteigeningsmiddelen
deze weerstand nog vergroot. Zij menen dat deze weerstand verklaarbaar is
gelet op de Zeeuwse historie. Is de regering dit met de aan het woord zijnde
leden eens? Als de regering dit met hen eens is, had daarmee dan niet uitdrukkelijk
rekening gehouden moeten worden in de uitwerking van de verdragen?Deze leden menen voorts dat de door de regering afgegeven en door het
Vlaams Gewest geaccepteerde interpretatieve verklaring bij de verdragen, namelijk
dat met de ontpoldering van de Hedwige en Prosperpolder pas in 2010 een aanvang
gemaakt hoeft te worden, in de praktijk betekent dat vrijwel zeker tot ontpoldering
wordt overgegaan en waarschijnlijk ook dat daarbij sprake zal zijn van gedwongen
ontpoldering, te weten met behulp van onteigening. Is de regering dit met
deze leden eens? Is dit eindresultaat dan niet uitdrukkelijk in strijd met
de (hiervoor reeds aangehaalde) in de Tweede Kamer aangenomen motie Van der
Staaij? En is dan het feit dat de Tweede Kamer toch akkoord is gegaan met
de goedkeuringswetten voor de verdragen met het Vlaams Gewest in de voorliggende
tekst niet inconsequent (en dus ook voor de regering bevreemdend)?De leden van de SGP- en CU-fractie constateren, dat de regering de Tweede
Kamer heeft toegezegd om alternatieven te zoeken voor de ontpoldering van
het genoemde gebied. Wat is de stand van zaken op dit onderdeel? Wat zal de
regering doen, indien zich geen alternatieven aandienen?De regering is zich terdege bewust van de gevoeligheid van gedwongen onteigening
en ontpoldering. Ook de regering hecht aan vrijwillige grondverwerving, conform
de wens van de Tweede Kamer zoals uitgedrukt in de motie Van der Staaij. Onvrijwillige
grondverwerving ziet de regering als een uiterste mogelijkheid, die pas aan
de orde is als in 2009 onvoldoende grond op vrijwillige basis is verworven
en die, overeenkomstig de interpretatieve verklaring, bovendien pas wordt
ingezet na overleg met de Tweede Kamer op basis van een regeringsnota.Voorts heeft de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit toegezegd
een commissie in te stellen die op zoek zal gaan naar eventuele alternatieven
voor ontpoldering van het Nederlandse deel van de Hertog Hedwigepolder. In
afwachting van de onderzoeksresultaten van de commissie, die door de heer
Nijpels wordt voorgezeten, zal uiterlijk 1 november 2008 duidelijk worden
of er voor de ontpoldering en onteigening van de Hertogin Hedwigepolder alternatieven
zijn.Is de regering op de hoogte van de mening van de Staten van Zeeland met
betrekking tot ontpoldering in het algemeen en gedwongen ontpoldering in het
bijzonder? Is de regering van mening dat de standpunten hieromtrent van de
Zeeuwse Staten van belang zijn bij de oordeelsvorming met betrekking tot de
Scheldeverdragen?De regering is bekend met de opvattingen van de Staten van Zeeland, ook
al omdat de provincie Zeeland betrokken werd bij de uitvoering van de Ontwikkelingsschets
2010. In een convenant tussen het rijk en de provincie zijn afspraken gemaakt
over de uitvoeringsmaatregelen, waaronder het Natuurprogramma Westerschelde.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft intensief contact
gehad met de Gedeputeerde Staten van Zeeland over de invulling van het Natuurpakket
Westerschelde, waarvoor de provincie een regierol vervult. Het belang dat
de regering hecht aan de opvattingen van de Gedeputeerde Staten moge blijken
uit de instemming van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
met de aanpak van de provincie Zeeland voor de invulling van de herstelopgave
voor het middengebied. Daarvoor wordt nu een set van maatregelen uitgewerkt
ter realisatie van een herstelopgave van circa 300 hectare estuariene natuur.HedwigepolderMet betrekking tot het onderdeel veiligheid vragen de leden van de CDA-fractie
aan de regering een reactie te geven op de situatie indien de Hedwigepolder
aan Nederlandse zijde niet ontpolderd wordt. Hoeveel centimeter kan het water
van de Westerschelde in dat geval meer stijgen dan wanneer deze polder wél
onder water kan lopen?De bijdrage aan de veiligheid tegen overstromen is gering. Uit de Strategische
MER die is opgesteld in het kader van de Ontwikkelingsschets 2010 is gebleken,
dat de ontpoldering van de Hedwigepolder, de Prosperpolder en Doelpolder tot
gevolg zal hebben, dat de gemiddelde hoogwaterstanden in het midden en oosten
van de Westerschelde lager zullen zijn dan in de huidige situatie. Het waterstandsdalend
effect van het intergetijdengebied op de Schelde bij hoogwater varieert tussen
4cm springtij en 2cm doodtij (concept-MER Hedwigepolder, 2007).De VVD-fractie vraagt om een sluitende uitleg over het verschil tussen
compensatie en herstel. En zou de regering kunnen toelichten waarom een zo
ingrijpende maatregel als ontpoldering ten behoeve van natuurherstel in een
verdrag moet worden geregeld en niet voorbehouden kan zijn aan nationale besluitvorming?Op grond van artikel 6, eerste lid, van de Habitatrichtlijn dienen door
lidstaten instandhoudingsmaatregelen te worden getroffen voor Natura 2000-gebieden.
Voorts moeten lidstaten op grond van het tweede lid van dat artikel passende
maatregelen nemen om verslechtering van de kwaliteit van de habitats en de
habitats van soorten in deze gebieden te voorkomen.Hiervoor heeft de regering al aangegeven dat het Westerscheldegebied aangewezen
is als Natura 2000-gebied. Er is over een reeks van jaren sprake van een langzame,
gestage achteruitgang van het Schelde-estuarium, zijn habitattypen en soorten.
Daarom is voor dit gebied een herstelopgave geformuleerd. Het in het Verdrag
voorziene natuurherstel is op realisatie van deze instandhoudingsdoelstelling
gericht. De maatregelen zijn aan te merken als «instandhoudingsmaatregelen»
als bedoeld in artikel 6, eerste lid, van de Habitatrichtlijn voor zover zij
gericht zijn op herstel. Waar zij mede dienen om verdere achteruitgang van
het gebied te voorkomen, dragen zij tevens het karakter van «passende
maatregelen» in de zin van artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn.Compensatie speelt alleen als sprake is van ingrepen met een significant
negatief effect op het gebied, in de zin van artikel 6, derde lid, van de
Habitatrichtlijn. Als uit de in dat artikel voorgeschreven passende beoordeling
geen zekerheid is verkregen dat de natuurlijke kenmerken van het gebied niet
worden aangetast, wordt in beginsel door het bevoegde gezag geen toestemming
voor de ingreep gegeven. Ingevolge artikel 6, vierde lid, van de Habitatrichtlijn,
geldt daarop één uitzondering, namelijk als de ingreep om dwingende
redenen van openbaar belang toch moet worden gerealiseerd en er geen alternatieve
oplossingen zijn. Als voorwaarde voor het toestaan van de ingreep geldt dan
wel dat de lidstaat alle nodige compenserende maatregelen neemt om te waarborgen
dat de algehele samenhang van Natura 2000 als Europees ecologisch netwerk
bewaard blijft. Artikel 6, eerste tot en met vierde lid, van de Habitatrichtlijn
is geïmplementeerd in de Natuurbeschermingswet 1998.Van een tot compensatie nopende ingreep is in het onderhavige geval geen
sprake: Uit de strategische milieueffectrapportage van de Ontwikkelingsschets
2010 volgt dat het totale pakket aan maatregelen (waaronder de vaargeulverruiming)
geen of weinig nadelige gevolgen zal hebben voor het estuarium. Het project-MER
voor de verruiming heeft aangetoond dat deze geen effecten zal hebben, mits
de juiste mitigerende maatregelen worden uitgevoerd, zoals de flexibele stortstrategie.
Bovendien wordt een intensief monitoringsprogramma uitgevoerd, waaruit moet
blijken of de ontwikkelingen in het estuarium volgens de voorspellingen verlopen.Natuurherstel zal worden vormgegeven in onder andere de natuurprojecten
van de Hedwige-Prosperpolder en de Willem Leopoldpolder (uitbreiding van het
Zwin). Hierover zijn in het Verdrag afspraken opgenomen vanwege hun grensoverschrijdende
karakter. Alle projecten in het Verdrag, inclusief de grensoverschrijdende,
worden uitgevoerd op basis van en binnen de nationale regelgeving van de beide
partijen. Het Verdrag legt afspraken vast over het tijdpad van uitvoering,
de samenhang tussen de projecten, de bestuurlijke monitoring, de uitvoering
van de verschillende gemeenschappelijke projecten, de kostentoedeling en de
betalingen.Kan de regering de leden van de SP-fractie en de PvdA-fractie uitleggen
waarom in hoofdstuk 2, artikel 3, lid 2b van het verdrag betreffende de Ontwikkelingsschets
de in Nederland te ontpolderen Hedwigepolder is aangewezen voor het maken
van nieuwe getijdennatuur? Uit het «Natuurprogramma Westerschelde»
(de onderbouwing van de Ontwikkelingsschets) blijkt immers dat er «in
relatief ruime mate» brak schor aanwezig is in het estuarium: de 2800
hectare van het aanpalende Verdronken Land van Saeftinge.In het Natuurontwikkelingsplan Schelde-estuarium (NOPSE, 2002) is voor
de oostelijke zone van de Westerschelde aangegeven dat het natuurherstel vooral
gericht moet zijn op de fysische processen en herstel en uitbreiding van laagdynamische
habitats. Ter voorbereiding van de Ontwikkelingsschets 2010 werden effecten
van de procesgerichte natuurherstelmaatregelen onderzocht, evenals de effecten
van pakketten van maatregelen en projecten (Strategische MER Ontwikkelingsschets
2010 Schelde-estuarium). De locatie Hertogin Hedwigepolder/Prosperpolder scoort
in ecologische beoordeling en maatschappelijk opzicht het beste ten opzichte
van zes andere potentiële gebieden. Dit is nog eens uiteengezet in een
rapportage ten behoeve van de plan-MER Hedwige-Prosperpolder (Grontmij, 2007)
Het gaat derhalve niet om realisering van meer brak schor als zodanig, maar
om de bepaling van ecologische effectieve maatregelen op de meest optimale
locatie om het estuarium met zijn habitattypen en soorten te behouden.Deelt de regering, zo vragen de leden van de fracties van de PvdA en SP,
de tijdens het debat in de Tweede Kamer uitgesproken (en niet door de regering
beantwoordde) vrees dat bij ontpoldering van de Hedwigepolder de dan nieuw
gevormde jonge schorren binnen twee decennia zo hoog zullen zijn opgeslibd,
dat het beoogde effect alweer verloren is gegaan?Doel van het natuurherstel is ruimte te geven aan het Schelde-estuarium
waarbinnen natuurlijke processen weer een kans krijgen ten behoeve van een
duurzaam systeem. Opslibbing en erosie maken deel uit van dit dynamische systeem
en zullen de komende decennia een estuarien landschap vormen dat bij deze
plek in de getijdegradiënt past.AlternatievenDe commissie Maljers heeft tientallen alternatieven genoemd. Hoe kan het,
zo vragen de leden van de VVD-fractie, dat alleen het doorbreken van de dijken
de enige in aanmerking komende oplossing is? Hoe kan de regering het verantwoorden
om uitgerekend precies 55 jaar na de stormvloedramp in Zeeland, juist in Zeeland
dijken te willen door breken? Deze leden achten deze maatregel zodanig vergaand,
dat zij op dit punt een heldere conceptuitspraak aan de Kamer zullen voorleggen.Vooropgesteld moet worden dat met de realisering van het Natuurprogramma
absoluut niet getornd zal worden aan de veiligheid van Zeeland.
De regering werpt de suggestie dat de Zeeuwse bevolking gevaar gaat lopen
verre van zich. Veiligheid is een absolute randvoorwaarde bij de uitvoering
van de natuurprojecten. En veiligheid is één van de drie doelstellingen
van de Ontwikkelingsschets 2010. Bij de binnenwaartse verplaatsing van de
dijken zal uiteraard aan de huidige wettelijke veiligheidseisen worden voldaan.Ten behoeve van de opstelling van de Ontwikkelingsschets 2010 is nauwgezet
onderzocht op welke wijze het natuurherstel kan worden gerealiseerd. Voor
ontpoldering geldt dat dit de meest effectieve wijze is voor het realiseren
van beoogd natuurherstel. Met de ontpoldering wordt ruimte gecreëerd
voor natuurlijke processen die leiden tot herstel en behoud van systeemkenmerken
en van de natuurkwaliteiten van het estuarium, waaronder habitattypen en soorten
die op Europese schaal bescherming behoeven.Vervolgens hebben Gedeputeerde Staten van de provincie Zeeland in 2006
besloten om nader onderzoek te doen naar andere alternatieven. Daarvoor hebben
zij de commissie Maljers ingesteld. Door 55 personen of instellingen zijn
ruim 70 alternatieven ingediend en door de commissie op hun merites beoordeeld.
In december 2006 rapporteerde deze commissie over haar zoektocht naar alternatieven.
De resultaten van het onderzoek van de commissie Maljers zijn door de provincie
meegenomen bij de verdere uitwerking van het Natuurprogramma Westerschelde,
in het bijzonder voor het middengebied. Voorts ziet de regering de resultaten
tegemoet van de commissie Nijpels.De leden van de SP-fractie en van de PvdA-fractie vragen de regering of
in het Nederlands-Vlaams overleg over het herstelplan voor de Schelde de mogelijkheid
aan de orde is geweest om de laatst ingepolderde schorren (dat wil zeggen
het gebied aan de Vlaamse kant van de grens tegenover de Hedwigepolder) weer
te ontpolderen en zo de getijdennatuur in de Westerschelde meer ruimte te
geven? Zo nee, waarom niet?Voor de niet-grensoverschrijdende projecten zijn Nederland en Vlaanderen
vrij om te bepalen waar precies herstelmaatregelen worden getroffen. Voor
Nederland gaat het om 600 hectare estuariene natuur langs de Westerschelde,
waartoe tevens de op het Nederlands grondgebied gerealiseerde estuariene natuur
in de grensoverschrijdende projecten wordt gerekend. In Vlaanderen gaat het
om minimaal 1100 hectare estuariene natuur of wetlands, waarvan een deel met
het oog op de vergroting van de veiligheid (minimaal 380 hectare). Overigens
zijn de laatst ingepolderde schorren in Nederland gelegen.De leden van de SGP-fractie en van de CU-fractie wijzen als het gaat om
alternatieven voor de kortere termijn op het opwaarderen van het Land van
Saeftinge. Is deze optie voor de regering serieus in beeld? Daarnaast zouden
idealiter vormen van buitendijks natuurherstel (bijvoorbeeld eilanden voor
de kust) moeten kunnen worden gekoppeld aan onze kustverdediging, gecombineerd
met functies als natuur, recreatie, aquacultuur en eventueel energievoorziening.
Zijn dergelijke langetermijnoplossingen ook in beeld bij de regering?Hoe groot acht de regering de kans dat de in te stellen commissie van
onafhankelijke deskundigen alsnog alternatieven vindt voor de ontpoldering
van de Hedwige- en Prosperpolder? De leden van de fracties van OSF en D66
constateren namelijk dat de commissie Maljers eerder al alle destijds aangedragen
mogelijkheden heeft onderzocht en het feit dat enkele mogelijkheden in het
middengebied (Braakman-Noord, Waterdunen, Perkpolder) al door de provincie
Zeeland zullen worden ingezet ter voldoening aan de verplichting in het met
de regering gesloten convenant om tot 300 hectare estuariene natuur te komen.Aansluitend op de vorige vraag hebben de aan het woord zijnde leden nog
de volgende concretisering. Acht de regering het kansrijk om het estuariene
areaal uit te breiden dan wel kwalitatief te verbeteren door periodieke verjonging
van de buitendijkse schorren (bijvoorbeeld in het Verdronken Land van Saeftinge)?
Ook is er sprake van de aanleg van eilanden in de Scheldemonding om daarmee
nieuwe estuariene natuur te scheppen. Hoe beoordeelt de regering de kansen
op succes en realisatie van dergelijke plannen? Kunnen zulke plannen (mogelijk)
een alternatief vormen voor de met Vlaanderen overeengekomen ingrepen?In het Natuurprogramma Westerschelde (pagina 33) staat dat het tekort
aan jong schor kan worden opgeheven «door het omzetten van een deel
van het (ruim aanwezige) oude schor naar jong schor door afgraving».
Onderschrijft de regering deze optie uit het LNV-rapport en is ontpoldering
dus te voorkomen door enkele honderden hectares van de hoog opgeslibde oudere
schorren van Saeftinge (die nog slechts zelden onder water staan) af te graven?
Zo ja, wat houdt uitvoering ervan tegen?In opdracht van de provincie Zeeland heeft de Commissie Maljers bekeken
of het afgraven van delen van Saeftinghe een alternatief kan zijn voor het
ontpolderen van de Hertogin Hedwigepolder. De commissie wees deze maatregel
af om ecologische, maar ook om financiële en juridische redenen. Door
opslibbing en afslag is ter plaatse van het Verdronken Land van Saeftinghe
een zeer waardevol natuurgebied van (inter)nationale betekenis ontstaan. Het
geheel van hoge en lage delen, van schorerosie in de wijde geulen en aangroei
elders, van begrazing en verruiging maken Saeftinghe tot een uniek natuurgebied,
onder meer voor diverse vogelsoorten. Deze natuurwaarden maken dat het Land
van Saeftinghe de status heeft van beschermd natuurmonument en dat het een
belangrijk onderdeel vormt van het Natura 2000-gebied, de Westerschelde.De afwijzing door de commissie Maljers van een alternatief bestaande uit
ingrepen in het Land van Saeftinghe is door de provincie Zeeland overgenomen.
Bij de verdere uitwerking van het Zeeuwse voorstel voor het middengebied (opgave
circa 300 hectare) door de provincie Zeeland zal worden bekeken of er toch
nog enige winst aan estuariene kwaliteiten van het Verdronken Land van Saeftinghe
te boeken is door beheersmaatregelen, zoals het verdiepen van enkele bestaande
geulen.De commissie Maljers heeft overigens de aanleg van eilanden in het mondingsgebied
van de Westerschelde eveneens beoordeeld en is van mening dat dit geen bruikbaar
alternatief is, omdat er netto geen natuurwinst bereikt wordt en omdat dit
alternatief vanuit financiële, juridische en veiligheidsoverwegingen
slecht scoort. Voor de huidige opgave van het natuurherstel zijn zulke plannen
naar het oordeel van de regering dan ook geen alternatief. Wellicht dat hier
in de verre toekomst verandering in komt. Mogelijk zal de Deltacommissie onder
voorzitterschap van de heer Veerman daarover helderheid geven. De provincie
Zeeland heeft een lange termijn agenda geformuleerd om tijdig maatregelen
te treffen voor een duurzame versterking van de unieke kwaliteit en veiligheid
van de Zeeuwse Delta.De commissie Nijpels zal in haar studie de op 3 december 2007 aan
de Tweede Kamer aangeboden petitie inzake de verlaging van Saeftinghe betrekken,
evenals de rapportage van de commissie Maljers. De regering wacht de resultaten
van het onderzoek van de commissie Nijpels af.NatuurherstelBegrijpen de leden van de fracties van SP en PvdA het goed dat de inpolderingen
van schorren langs de Westerschelde de laatste halve eeuw geen van alle ten
behoeve van de landbouw zijn uitgevoerd, maar alle voor de aanleg van industrieterreinen
en voor het graven van de Schelde-Rijnverbinding? Is het juist
dat de laatste inpoldering omstreeks 1975 werd uitgevoerd door Vlaanderen
waarbij circa 1000 hectare natuurgebied tegenover de Hedwigepolder werd veranderd
in een terrein voor de vestiging van chemische industrie?In Vlaanderen verdwenen er – na de inpolderingen ten behoeve van
de landbouw in de voorgaande eeuwen – in de eerste helft van de twintigste
eeuw 600 hectare en in de tweede helft van de twintigste eeuw nog ongeveer
180 hectare aan estuariene habitat voor haven- en industrieontwikkeling. Van
de schorren in dit deel van het estuarium gingen tientallen hectares verloren
door (geplande) uitbreiding van de kerncentrale Doel (het Paardeschor in de
jaren zeventig) en door aanleg van twee containerterminals (het Galgenschor
en het Groot Buitenschor in de jaren negentig). In de ingepolderde gebieden
op de rechteroever zijn grootschalige havenontwikkelingen uitgevoerd. Daarvoor
zijn de terreinen opgehoogd; ontpolderen van deze gebieden is geen optie.Aan Nederlandse zijde werden in de twintigste eeuw nog diverse gebieden
ingepolderd tot 1955: Sloe/Kaloot (481 hectare), Braakman (2212 hectare),
Hellegat (132 hectare), Saeftinge (316 hectare) en de Ossendrechtse schorren
(620 hectare). Ook in de jaren daarna tot eind jaren zeventig werd in totaal
nog 1268 hectare ingepolderd, zowel voor de landbouw als voor haven- en industrieontwikkeling.
Het betreft Sloe/Kaloot (200 hectare), Van Hattumpolder (30 hectare), Mosselbanken
(148 hectare) en de Ossendrechtse slikken en schorren (890 hectare).Het grootste inpolderingsproject werd aan Nederlandse zijde uitgevoerd
in de jaren zeventig om het Schelde-Rijnkanaal en het spuikanaal aan te leggen.
Daarvoor werden de Slikken en Schorren van Ossendrecht vrijwel helemaal ingepolderd
(890 hectare), inclusief Bathse schor (120 hectare) dat landbouwgebied werd.Naast het aspect van veiligheid van inwoners van de hier aan de orde zijnde
gebieden, ziet het verdrag tevens op de aanleg van estuariene natuur. Het
verdrag bepaalt dat op Vlaams grondgebied, naast de uitvoering van zelfstandige
natuurprojecten, de overstromingsgebieden (de 1650 hectare) hoofdzakelijk
zullen worden ingericht als estuariene natuur en wetlands. Begrijpen de leden
van de CDA-fractie het goed dat het hier gaat om ongeveer 1100 hectare? Aan
Nederlandse zijde zal minimaal 600 hectare estuariene natuur dienen te worden
aangelegd. Beide regeringen verplichten zich ertoe deze werken ten laatste
in 2010 in uitvoering te nemen.Vlaanderen zal, ten laatste in 2010, langs of in het stroomgebied van
de Zeeschelde, werken uitgevoerd of in uitvoering genomen hebben ter realisatie
van minimaal 1100 hectare estuariene natuur of wetlands, waarvan een deel
met het oog op de vergroting van de veiligheid (minimaal 380 hectare). Uiteindelijk
streeft het Vlaams gewest ernaar om, ter verhoging van de bescherming tegen
overstromen in het Zeescheldebekken, vóór 2030 een areaal van
1650 hectare gecontroleerde overstromingsgebieden te realiseren. De nieuwe
en bestaande overstromingsgebieden zullen grotendeels als estuariene natuur
en «wetlands» worden ingericht.In het licht van deze feiten vragen de leden van de CDA-fractie hoe de
toezegging van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit moet worden
gezien om nader onderzoek in te stellen naar mogelijke alternatieven voor
de ontpoldering van de Hedwigepolder en het Zwin? Kan de regering deze Kamer
informeren over de taakopdracht en samenstelling van de commissie en op welke
termijn het advies tegemoet gezien kan worden? Tevens vragen deze leden of
hier een verband ligt met de brief van dezelfde minister betreffende de opschorting
tot uiterlijk 1 maart 2009 van het ter inzage leggen van
het ontwerp-rijksprojectbesluit Hertogin Hedwigepolder?De leden van de commissie hebben begrepen dat door de minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit inmiddels de commissie-Nijpels is ingesteld, waarvan
eerder is toegezegd dat die een oplossing moet zoeken in het «ontpolderingsconflict».
Kan de minister de leden van de commissie inzicht verschaffen in de opdracht
die aan de commissie-Nijpels is verstrekt, alsmede in het beoogde tijdpad?De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft ter uitvoering
van de motie Koppejan (nr. 11) een commissie ingesteld die de opdracht krijgt
te onderzoeken of, en zo ja welke mogelijkheden voor handen zijn als alternatief
voor ontpoldering van het Nederlandse deel van de Hertogin Hedwigepolder,
om de 600 hectare estuariene natuur te realiseren in het Westerscheldegebied
ter uitvoering van het Verdrag betreffende de uitvoering van de Ontwikkelingsschets
2010 Schelde-estuarium. In deze commissie zijn de volgende vijf personen benoemd:
de heer drs. E.H.Th.M. Nijpels (voorzitter), mevrouw prof. dr. J.M.H.
Hulscher, en de heren J. Heijkoop, T. Verbree en prof. dr. C.H.R. Heip.
De commissie zal uiterlijk 1 november 2008 advies uitbrengen. De opdracht
heeft geen betrekking op het Zwin. De opschorting van het ter inzage leggen
van het ontwerp-rijksprojectenbesluit Hertogin Hedwigepolder hangt inderdaad
samen met de adviestermijn van de commissie Nijpels.Voor de volledigheid is bij dit verslag een afschrift van de brief in
deze van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van 7 februari
2008 aan de Tweede Kamer1 gevoegd.In het verdrag (artikel 2, leden 2–4) wordt aangegeven hoeveel natuurherstel
en natuurcompensatie moet worden gerealiseerd. Wil de regering de leden van
de VVD-fractie precies aangeven hoe de verdeling over Nederland en Vlaanderen
is als het gaat om:– tot water te vergraven landbouwgrond, in hectare;– recreatieve grond, in hectare en aantallen woningen;– weg te halen lengte aan dijken?Deze leden zien tevens graag een overzicht tegemoet van de kosten per
land per onderdeel, alsmede – wat Nederland betreft – van de dekking
van deze kosten. Tot slot verzoeken de leden van de VVD-fractie om een duidelijke
en leesbare overzichtskaart waarop alle onderhavige maatregelen zijn terug
te vinden, voor zowel Nederland als Vlaanderen.De regering beperkt haar antwoord tot het Nederlandse deel van de opgave.
In afwachting van mondelinge vragen van de Eerste Kamer zal de minister van
LNV proberen de Vlaamse gegevens te achterhalen. In het Nederlands deel kan
de informatie alleen worden gegeven voor de gebieden die in de Verdragen zijn
vastgelegd, namelijk het Zwin en de Hedwigepolder.Voor het Zwin worden twee hoofdalternatieven bekeken, die verschillen
in de oppervlakte van ruimtelijke uitbreiding van het Zwin: alternatief 1
betreft een uitbreiding met bruto 120 hectare en alternatief 2 betreft
een uitbreiding met ongeveer 180 hectare. In Nederland is voor alternatief 1
circa 7 hectare benodigd, waarvan circa 5 hectare in eigendom is van de Stichting
Het Zeeuwse Landschap. Voor alternatief 2 is in Nederland een oppervlakte
benodigd van 20 hectare.Er is een camping van in totaal 12,5 hectare in dit gebied gelegen die
in beide alternatieven aangekocht of verplaatst zal worden. Indien gekozen
wordt voor de meest vergaande inrichtingsvariant zullen vijf woningen worden
getroffen. Het bestemmingsplan staat 21 zomerwoningen en 15 kampeerstandplaatsen
toe, die in deze meest vergaande inrichtingsvariant niet kunnen worden gerealiseerd.Alvorens de bestaande dijken worden afgegraven, zal rondom de beoogde
uitbreiding een nieuwe waterkerende dijk worden gebouwd. Voor Nederland gaat
het om een lengte van 1250 tot 1750 meter, afhankelijk van de gekozen variant.
De lengte aan te vergraven dijk op Nederlands grondgebied bedraagt 100 meter
in geval voor een open verbinding met het bestaande Zwin wordt gekozen. Als
wordt gekozen voor een doorlaatmiddel door de bestaande dijk dan hoeft er
niets in Nederland te worden afgegraven. Dit is eveneens afhankelijk van het
inrichtingsplan.Voor het Nederlandse deel van de Hedwigepolder betreft het landbouwgrond
en dijken met een totale oppervlakte van 322 hectare, in eigendom van één
(Vlaamse) particulier (circa 291 hectare) en het waterschap (circa 31 hectare).
In de Hedwigepolder gaat het om een tiental bouwsels, waaronder vier woningen.
Ook hier zal – alvorens de bestaande dijken worden afgegraven –
rondom het beoogde intergetijdengebied een nieuwe waterkerende dijk worden
gebouwd. Voor Nederland gaat het om een lengte van 1500 meter. De lengte van
de af te graven Nederlandse dijken varieert van 800 tot 3600 meter, afhankelijk
van de inrichtingsvariant.Voor het middengebied is de provincie aan de slag met de uitwerking van
een set maatregelen, bestaande uit zowel kwaliteitsimpulsen in de Westerschelde
als de realisering van aanleg van nieuwe estuariene natuur ter plaatse van
Perkpolder, Waterdunen en Braakman-Noord. Bezien zal worden of deze maatregelen
samen goed zijn voor een herstelopgave van circa 300 hectare estuariene natuur
en of deze uitvoerbaar zijn. Gelet op de stand van zaken valt nog niet te
zeggen wat een en ander gaat betekenen in termen van beslag op de ruimte en
functieverandering.De totale kosten van het Natuurprogramma Westerschelde zijn globaal geraamd
op 200 miljoen euro all-in (voorbereiding, btw, etcetera), waaronder ook de
kosten van flankerend beleid voor de landbouw. De kosten die voor rekening
van het Nederlandse rijk komen (160 miljoen euro) zijn gedekt door bijdragen
uit FES (110 miljoen euro) en bijdragen uit ICES Natte Natuur (50 miljoen
euro). Vlaanderen levert voorts een bijdrage in de realisering van de Hedwigepolder,
die wordt geschat op globaal 40 miljoen euro.Als bijlage1 is een overzichtskaart toegevoegd,
met daarop de projecten uit de Ontwikkelingsschets 2010 op het gebied van
natuurlijkheid, veiligheid en toegankelijkheid.NatuurwaardeDe leden van de SP-fractie en de PvdA-fractie vragen de regering of het
wetenschappelijk verantwoord is dat het «Natuurprogramma Westerschelde»
de achteruitgang van de natuur in de Westerschelde onderbouwt door te wijzen
op de terugloop van sommige vogelsoorten in het Westerscheldegebied (zoals
scholekster en strandplevier, met een terugval van respectievelijk 40%
en 50%). De Klimaatatlas van Europese Broedvogels (januari 2008), stelt
immers dat deze vogelsoorten in heel West-Europa al jaren sterk achteruitgaan,
maar dat dit het gevolg is van de klimaatverandering. Is het de regering bekend
dat het aantal overwinterende grauwe ganzen in het Verdronken Land van Saeftinge
in 1980 uit niet meer dan enkele duizenden bestond, dat het aantal in 1994
was toegenomen tot meer dan 40 000 en thans boven de 60 000 zit
(80% van de Nederlandse overwinteraars)? Hoe valt die toename te rijmen
met de stelling dat de natuur hier de laatste decennia hard achteruitgaat,
zoals in het Natuurprogramma Westerschelde valt te lezen?In het Natuurprogramma Westerschelde (pagina 6) wordt gesteld: «Vooral
in de periode na 1960 zijn in de natuur veranderingen opgetreden met negatieve
effecten als gevolg. (...) Niet alleen de omvang van het Westerschelde-estuarium,
maar ook de kwaliteit is een probleem. De input van nutriënten en polluenten
afkomstig van het hele stroomgebied zorgt voor een groot zuurstofverbruik,
hetgeen leidt tot zeer lage zuurstofgehaltes en dientengevolge
tot zeer verarmde populaties van bodemdieren en vissen.» Is de regering
op de hoogte van het feit dat de zeehonden, die omstreeks 1975 als gevolg
van deze Belgische én Nederlandse watervervuiling («smeerpijp»
Shell-Moerdijk bij Waarde) geheel waren verdwenen uit de Westerschelde, thans
weer terug zijn? Ligt het, zo vragen de leden van de SP-fractie en de PvdA-fractie,
ook niet voor de hand dat de waterkwaliteit is verbeterd nu Nederland geheel
is gestopt met het ongezuiverd lozen van afvalwater en ook de zuivering van
afvalwater in het Vlaamse stroomgebied van de Schelde ter hand is genomen?
Hoe kan men dan beweren dat de kwaliteit van het Schelde-estuarium de laatste
decennia steeds slechter is geworden? Kan de regering aangeven hoe ver België
thans met de afvalwaterzuivering is gevorderd en of er in België thans
nog ongezuiverd afvalwater op de Schelde wordt geloosd? Zo ja, waarom is in
het voorliggende Scheldeverdrag niet geregeld dat er geen ongezuiverd afvalwater
op de Schelde meer mag worden geloosd?De regering vraagt aandacht voor het feit dat de natuurmaatregelen niet
alleen gericht zijn op vogelsoorten (vanwege de Vogelrichtlijn), maar ook
op het tegengaan van de gestage achteruitgang van de estuariene habitattypen
(vanwege de Habitatrichtlijn) en het herstel van deze habitattypen, zoals
uitvoerig wordt onderbouwd en geïllustreerd in het LNV-rapport (Natuurprogramma
Westerschelde, september 2005). De gestage achteruitgang van het estuarium
is bevestigd in het MOVE-rapport (Monitoring Effecten Vaarwegverruiming, december
2006), dat een afname van het intergetijdengebied in de Westerschelde signaleert
van 260 hectare in de periode 1996–2004.Veranderingen in vogelpopulaties kunnen overigens niet aan slechts één
factor toegeschreven worden. De Scholekster gaat als overwinteraar in de Westerschelde
sterk achteruit. Dit is ook internationaal gezien het geval, maar in mindere
mate. De Strandplevier neemt in de rest van Europa af, doch relatief het sterkst
in de Nederlandse gebieden. Met betrekking tot de Grauwe Gans geldt dat sinds
vele jaren een steeds groter wordend deel van de Europese populatie Grauwe
Ganzen in het Land van Saeftinghe verblijft. Dit is slechts ten dele een bewijs
van de kwaliteit van het Land van Saeftinghe. Ook andere factoren, zoals droge
zomers elders spelen een rol. Wel maakt deze toename de bijzondere waarde
(en het internationale belang) van het Land van Saeftinghe voor de Grauwe
Gans duidelijk.De terugkeer van zeehonden is mede toe te schrijven aan de verbetering
van de waterkwaliteit. Een goede waterkwaliteit is een noodzakelijke voorwaarde,
maar op zich onvoldoende voor het goed functioneren van het natuurlijk systeem
en estuariene processen (zowel chemisch, fysisch als biologisch) in het Schelde-estuarium.
De afspraken over verbetering van de waterkwaliteit worden gemaakt in de Internationale
Schelde Commissie (ISC). De ISC is in 1994 opgericht. Naast Nederland en Vlaanderen
hebben Frankrijk, België, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk
Gewest zitting in de ISC. Binnen de ISC is een actieprogramma voor de verbetering
van de waterkwaliteit overeengekomen. De afspraken in dit actieprogramma betreffen
maatregelen die de bovengenoemde lidstaten gaan uitvoeren voor het verminderen
van de aanvoer van stoffen die een goede waterkwaliteit in de weg staan. Het
gaat vooral om stikstof, maar ook om het terugdringen van de aanvoer van zware
metalen (koper, zink en cadmium), het aangroeiwerend middel TBT en PAK’s
en PCB’s. Deze afspraken vormen tevens onderdeel van het stroomgebiedbeheerplan
Schelde, dat Nederland in december 2009 zal vaststellen ter uitvoering van
de Kaderrichtlijn Water.Op dit moment wordt er in België nog ongezuiverd afvalwater geloosd
op de Schelde. In 2007 is in Brussel een nieuwe zuiveringsinstallatie geopend,
waarmee een duidelijke verbetering van de waterkwaliteit vanaf 2008 zal
optreden. Ook in Wallonië vinden inmiddels aanzienlijke verbeteringen
plaats in de afvalwaterzuivering. Vlaanderen maakte afgelopen jaren al een
inhaalslag.Afspraken over het tegengaan van ongezuiverde afvalwaterlozingen zijn
gemaakt in twee Europese richtlijnen: de IPPC-richtlijn voor lozing van industrieel
afvalwater en de richtlijn Stedelijk Afvalwater voor huishoudens.Is het de regering bekend dat er nog maar 80 jaar geleden amper schorren
waren te vinden in het Verdronken Land van Saeftinge? Het ontstaan van het
huidige enorme schorrengebied is immers geen natuurlijk proces geweest maar
het gevolg van menselijk ingrijpen vanaf de jaren ’30 van de vorige
eeuw (aanleg van de Rijksdam en het invoeren van Engels slijkgras) en de huidige
omvang van het schorrengebied (2800 hectare) werd pas in de loop van de jaren ’50
van de vorige eeuw bereikt. Kan de regering de leden van de PvdA- en de SP-fractie
in dit verband uitleggen wat bedoeld wordt met «natuurherstel»
nu niet is aangegeven naar welk tijdstip in de geschiedenis het estuarium
moet worden «terughersteld»?Bij het vaststellen van Natura 2000-doelen wordt geen historische situatie
nagestreefd. Om de Natura 2000-doelen te bereiken kan natuurherstel noodzakelijk
zijn. Ook in het plantraject Ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium is
nadrukkelijk niet gekozen voor een historische referentie. Aangrijpingspunt
voor duurzame maatregelen bleken vooral de dynamische estuariene processen
te zijn, die aan een gezond en goed functioneren Schelde-estuarium ten grondslag
liggen en zullen leiden tot behoud en herstel van de habitattypen 1130 Estuaria,
1310 Eenjarige pioniersvegetaties van slik- en zandgebieden en 1330 Atlantische
schorren.Kan de regering bevestigen dat er het afgelopen decennium in de Westerschelde
een nieuw schorrengebied bij is gekomen, doordat bij de voorjaarsstormen van
1990 de zomerkade van de Selenapolder doorbrak en men die ondergelopen polder
van 100 hectare bij het Saeftinghe-gebied heeft getrokken? Kan de regering
deze leden uitleggen waarom deze positieve ontwikkeling niet is opgenomen
in het staatje van verloren gegaan schorgebied in het Natuurprogramma Westerschelde
(pagina 23)? Hoe objectief is het «Natuurprogramma Westerschelde»
als daarin de onmiskenbaar aanwezige positieve ontwikkelingen van de laatste
decennia zijn weggelaten en de negatieve worden benadrukt, zelfs als die amper
of geen gevolg zijn van de ontwikkelingen in het Schelde-estuarium (zie ook
de eerder gestelde vraag over het herstelplan voor de Schelde)? Kortom: wordt
de situatie van de natuur in de Westerschelde niet dramatischer voorgesteld
dan zij in werkelijkheid is?In het eerder genoemde LNV-rapport is een overzicht van de inpolderingen
in het Nederlandse deel van de Westerschelde vanaf 1900 tot 1980 gegeven
om aan te geven dat de som aan inpolderingen aanzienlijk is (5029 hectare,
waarvan 1268 hectare tussen 1955 en 1980). Deze inpolderingen, havenaanleg
en dijkrechttrekkingen hebben geleid tot een sterke afname van de slikken
en schorren (zogenaamde laagdynamische natuur). Ook is de afname van slikken
en schorren in de Zeeschelde in de periode van 1900 tot 1990 substantieel
(780 hectare). Uit onderzoek (MOVE, december 2006) blijkt dat nog steeds sprake
is van een achteruitgang van de ecologisch belangrijke gebieden, in het bijzonder
het ondiep water en het intergetijdengebied: in de periode 1996–2004
een afname van 260 hectare.Wat de Selenapolder betreft het volgende. Toen in de jaren ’60 de
leidingenstraat werd aangelegd in het Land van Saeftinge, verdween circa 30
hectare schor onder het zand (de gasdam zelf) en werd ongeveer 100 hectare
afgesnoerd van het oorspronkelijke schorgebied. Door een zomerkade
aan de Schelde werd dit gebied (naar later bleek) tijdelijk omgevormd tot
landbouwpolder. De «spontane ontpoldering» in de jaren’90
door zomerstormen met als gevolg een snelle terugkeer naar de schorvegetatie
was dus een terugdraaiing van eerder verlies. Echter, zoals eerder werd aangegeven
is niet de historische situatie van enig jaar de referentie van de herstelmaatregelen
maar herstel en behoud van systeemkenmerken en natuurlijke processen die leiden
tot te behouden habitattypen en soorten.In het extern juridisch advies dat op verzoek van de Tweede Kamer is opgesteld
door mr. A. Freriks (29 november 2007) wordt gewezen op de mogelijkheid
om met de Europese Commissie de bezwaren tegen (onteigening ten behoeve van)
ontpoldering te bespreken en te bezien of de ontwikkeling van estuariene natuur
in andere gebieden mogelijk is. Heeft de regering van die mogelijkheid gebruik
gemaakt. Zo ja, wat was daarvan het resultaat. Zo nee, waarom niet?De regering heeft geen contact gehad met de Europese Commissie, omdat
de keuze van de specifieke maatregelen waarmee wordt voldaan aan de Europese
verplichtingen in eerste plaats de verantwoordelijkheid van de lidstaat is.
De Europese Commissie beoordeelt de lidstaten op de doelrealisatie.De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit schreef na de discussie
met de Tweede Kamer over de omstreden ontpoldering van de Hedwigepolder en
het Zwin in een brief d.d. 6 december 2007: «Ik wil alles op alles
zetten om de landbouwgronden voor ontpoldering op vrijwillige basis te verwerven.»
Hoe kansrijk acht de regering die poging nu er al jarenlang een patstelling
bestaat omdat de enige eigenaar van de gronden in de Hedwigepolder pertinent
weigert om zijn grond te verkopen? Is het niet zinvoller, zo vragen de leden
van de SP-fractie en de PvdA-fractie, als het ministerie van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit alles op alles zet om te zoeken naar alternatieve oplossingen,
zodat aan de wens van de grote meerderheid van parlement en bevolking (geen
gedwongen ontpoldering) wordt tegemoet gekomen? Ligt het ook niet in de lijn
der verwachting dat een minister van landbouw het als een eerste taak ziet
om goede landbouwgrond te behouden en naar alternatieve oplossingen te zoeken,
waarbij natuur én landbouw zijn gebaat? In hoeverre gebeurt dat?De regering heeft de commissie Nijpels ingesteld om te bezien of er alternatieven
bestaan voor ontpoldering van de Hedwigepolder. Indien de commissie zinvolle
alternatieven vindt, zal de minister van onder meer landbouw én natuur
een afweging maken.BevoegdheidsverdelingDe leden van de PvdA-fractie, gesteund door de leden van de SP-fractie
vragen of met de in het verdrag van 2005 genoemde Technische Scheldecommissie
min of meer een gebiedsautoriteit in het leven is geroepen en of de TSC dezelfde
commissie is als de in wetsvoorstel 30 863 genoemde Permanente Commissie
van Toezicht op de Scheldevaart. Zij willen weten of het hier gaat om een
gebiedsautoriteit, waarvan de besluiten geen goedkeuring van de Staten-Generaal
behoeven, tenzij zij in strijd zijn met de Grondwet, zoals in artikel 2 van
het wetsvoorstel staat. Voorts vragen zij op welke manier toezicht op de werkzaamheden
van deze commissie wordt gehouden en wie beoordeelt of er besluiten genomen
worden die raken aan de Grondwet.De leden van de PvdA-fractie, gesteund door de leden van de SP-fractie
hebben voorts geconstateerd, dat indien de Permanente Commissie, met haar
uitvoerend orgaan, wel als volkenrechtelijke organisatie moet worden
aangemerkt, regels daardoor rechtstreekse werking kunnen krijgen en daardoor
ook zijn onderworpen aan toetsing op verenigbaarheid met de Grondwet. Zij
wijzen erop dat in de Nota naar aanleiding van het Verslag (Kamerstuk 30 863,
nr. 6) staat, dat bij het oordeel of een instelling een volkenrechtelijke
organisatie is, de wilsovereenstemming tussen partijen doorslaggevend is.
De vraagstellers wijzen er voorts op dat de regering stelt, dat uit artikel
10 van het verdrag zou blijken, dat de Permanente Commissie niet de status
van internationale organisatie heeft omdat de regelstellende bevoegdheid van
de Permanente Commissie is onderworpen aan toetsing door de rechter. Zij constateren
dat artikel 10 geschillenbeslechting betreft en zij kunnen zich niet aan de
indruk onttrekken, dat het antwoord van de regering op het advies van de Raad
van State en vervolgens op vragen uit de Tweede Kamer niet overeenstemmen
met artikel 10 en de uitwerking daarvan in bijlage E. De leden van de fracties
van de PvdA en de SP verzoeken de regering hierop nader in te gaan en een
en ander zonodig van een extern juridisch advies te voorzien.De vier verdragen van 21 december 2005 zijn elk als afzonderlijk
wetsvoorstel voor advies naar de Raad van State gegaan. Over het Verdrag betreffende
de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium (30 862)
bracht de Raad van State een blanco advies uit. Het advies van de Raad van
State over het Verdrag inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer (30 363)
hield onder meer in, dat de Permanente Commissie voor toezicht op de Scheldevaart
naar de mening van de Raad van State een volkenrechtelijke organisatie zou
zijn in de zin van artikel 92 van de Grondwet.De Technische Scheldecommissie (TSC) en de Permanente Commissie voor toezicht
op de Scheldevaart (Permanente Commissie) zijn afzonderlijke commissies. De
TSC, die een rol heeft in het Verdrag betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets
2010 Schelde-estuarium, werd in 1948 opgericht en marge van een vergadering
van de Benelux en is een bilateraal ambtelijk overlegplatform, dat geen regelstellende
bevoegdheden heeft. Zij heeft dan ook geen zeggenschap over de ontpoldering
of over de uitvoering van amendementen of moties. De projecten in het Verdrag
Ontwikkelingsschets 2010 worden alle uitgevoerd op basis van en binnen de
nationale regelgeving van de beide partijen. De parlementaire betrokkenheid
bij de natuurmaatregelen, waaronder ontpoldering, is geregeld in de Rijksprojectenprocedure.De Permanente Commissie werd opgericht in 1839 en heeft in de loop van
de tijd op basis van verdragen taken en bevoegdheden van nautisch-technische
aard gekregen. Op grond van het Verdrag inzake het gemeenschappelijk nautisch
beheer krijgt de Permanente Commissie regelstellende bevoegdheid inzake de
toelating van schepen en de verkeersregels op de Westerschelde. Het Verdrag
inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer gaat niet over natuurmaatregelen
en de Permanente Commissie heeft dan ook geen zeggenschap daarover.In de afzonderlijke memorie van antwoord over het Verdrag inzake het gemeenschappelijk
nautisch beheer zal nader worden ingegaan op het Raad van State-advies ten
aanzien van dat Verdrag. Op deze plaats is echter nog relevant, dat de regering
in het Nader Rapport (30 863, nr. 4, p. 3) en bij de Tweede Kamerbehandeling
niet heeft verwezen naar artikel 10 van het Verdrag inzake de Ontwikkelingsschets
2010 Schelde-estuarium (30 862), maar naar artikel 10 van het Verdrag
inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer. Artikel 10 van dat Verdrag gaat
niet over geschillenbeslechting, maar over de rechterlijke bevoegdheid regels
van de Permanente Commissie te toetsen.Relatie tot andere (grensoverschrijdende) projectenContainerterminal Vlissingen/SloegebiedDe leden van de VVD-fractie vragen of in de plannen ter uitvoering van
het verdrag rekening is gehouden met een nieuwe containerhaven in het Sloegebied.Hierop voortbordurend vragen de leden van de SP-fractie en de PvdA-fractie
of uit de actuele plannen van de provincie Zeeland, om voor de aanleg van
de Westerschelde Container Terminal circa 100 hectare van de Westerschelde
in te polderen, niet blijkt dat men bij het provinciebestuur weinig serieus
omgaat met de centrale stelling van de Ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium
dat de Westerschelde als gevolg van de inpolderingen in een te krappe jas
(«dwangbuis») zit en er dus ontpolderd moet worden. Acht de regering
deze provinciale inpolderingsplannen verantwoord?De leden van de fracties van OSF en D66 vragen of de aanleg van de reeds
genoemde containerterminal naar verwachting zal leiden tot een verkleining
van het areaal estuariene natuur of tot een verslechtering van de natuurlijke
kwaliteiten van het Scheldegebied? Hoe vindt daarbij de afweging plaats met
de evidente economische voordelen voor de provincie Zeeland bij deze gedachte
uitbreiding van de mogelijkheden tot verwerking van containervervoer?De provincie Zeeland is reeds geruime tijd bezig met de voorbereiding
van de besluitvorming over dit project. Er wordt een milieueffectrapportage
opgesteld, waarvan een passende beoordeling ingevolge de natuurbeschermingswet
1998 deel uitmaakt.Indien de Westerschelde Containerterminal (WCT) in het Westerscheldegebied
wordt aangelegd kan dit betekenen dat dit gepaard gaat met een ruimtebeslag
ten koste van oppervlakte aan estuariene natuur, met name slik, ondiep water
en diepwater/vaargeul. Het is de regering bekend dat de initiatiefnemer van
de WCT maatregelen bekijkt om de eventuele effecten op de natuurkwaliteiten
adequaat op te vangen. Overige projectenDe leden van de SP-fractie en de PvdA-fractie vragen zich af of de eind
januari 2008 door de Antwerpse havenschepen Marc van Peel aangekondigde plannen
voor de snelle aanleg van de nieuwe en tevens grootste Antwerpse containerterminal
(het Saeftingedok, dat in 2013 operationeel zou moeten zijn) vlak ten zuiden
van de grens naast het Nederlandse natuurgebied Saeftinge geen bedreiging
vormen voor het natuurherstelplan Schelde-estuarium. Graag een reactie van
de regering.Het betreft hier aangekondigde plannen waarvan de mogelijke effecten op
de omgeving nog niet verkend zijn. Bij de eventuele toekomstige besluitvorming
over deze nieuwe terminal zullen – ingevolge de Vlaamse planprocedures –
ook de effecten op natuur en milieu en dus ook voor het natuurherstel van
het Schelde-estuarium in de overwegingen moeten worden meegenomen.OverigKan de regering de leden van de SP-fractie en de PvdA-fractie bevestigen
dat als gevolg van de afdamming van de zeegaten in Zuidwest-Nederland in het
kader van de Deltawerken en de twee eerdere verdiepingen van de vaargeul de
hoogwaterstanden in de Westerschelde substantieel zijn verhoogd
en dat door de nu beoogde derde verdieping van de vaargeul er sprake zal zijn
van nóg hogere vloedstanden in het oostelijk deel van de Westerschelde?
Is berekend of, en zo ja welke gevolgen dat heeft voor de veiligheid bij stormvloeden?De hoogwaterstanden zijn in het Schelde-estuarium de afgelopen vijftig
jaar verhoogd met zo’n 10 cm (Westkapelle) oplopend tot 25 cm (Bath).
In de MOVE-studie (Monitoring Verruiming Westerschelde, 2006) is geconcludeerd
dat de tweede verdieping op zichzelf geen significante verhoging van de hoogwaterstanden
tot gevolg heeft gehad, maar dat de hogere hoogwaterstanden worden veroorzaakt
door meerdere aspecten: de zeespiegelstijging, de autonome toename van de
getijslag op de Noordzee, inpolderingen, zandwinning en de twee eerdere verdiepingen.
Het lijkt zeer onwaarschijnlijk dat de Deltawerken invloed hebben op het verloop
van de hoogwaterstanden in de Westerschelde.Op basis van de Strategische MER is geconcludeerd dat de in het Verdrag
opgenomen maatregelen geen gevolgen hebben voor de veiligheid tegen overstroming.
Ook de MER Verruiming Vaargeul Westerschelde laat zien dat de derde verruiming
geen negatief effect heeft op de veiligheid tegen overstroming.De leden van de OSF- en D66-fracties willen weten of de regering het mogelijk
acht op korte termijn met Vlaanderen te komen tot nieuwe verdragsteksten,
indien één of enkele van de verdragen niet door de Eerste Kamer
zouden worden goedgekeurd. Zij stellen dat daarbij mag worden uitgegaan van
de volledige bereidheid bij alle betrokkenen om te komen tot een derde (maar
uitdrukkelijk laatste) verdieping van de vaargeul naar Antwerpen en ook van
de bereidheid om te investeren in natuurontwikkeling en veiligheid, zodat
de doelstellingen van de verdragen geen aanpassing behoeven.Of en op welke termijn nieuwe verdragen met Vlaanderen zullen kunnen worden
gesloten in het geval de Eerste Kamer één of meer verdragen
niet zou kunnen goedkeuren, is afhankelijk van een groot aantal factoren,
waaronder de onderhandelingsruimte die het parlement de regering zou laten.
Uit de vraag van de leden van de D66- en OSF-fracties kan – bij wijze
van voorbeeld – al een beperking van die onderhandelingsruimte worden
afgeleid, omdat de vraagstellers één van de drie gelijkwaardige
doelstellingen natuurlijkheid, toegankelijkheid en veiligheid, namelijk de
toegankelijkheid, clausuleren. In drie van de vier verdragen staat een bepaling,
die wijziging daarvan in onderling overleg mogelijk maakt. (Het Verdrag inzake
de beëindiging van de onderlinge ontkoppeling van de loodsgeldtarieven
(30 866) vormt een uitzondering, omdat het bij inwerkingtreding een voldongen
feit schept). Niet alleen de «wijzigingsbepalingen» in de verdragen,
maar ook de internationaalrechtelijke goede trouw verplichten de partijen
tot onderhandelen, als één van hen daarom vraagt. De relatie
met Vlaanderen zal verslechteren als de Eerste Kamer zijn goedkeuring zou
onthouden aan één of meer verdragen, zodat géén
van de vier in werking kan treden. Het lijdt naar de mening van de regering
geen twijfel, dat onderhandelingen met Vlaanderen over de wijziging van –
belangrijke – deelaspecten van één of meer van de vier
verdragen, soepeler zullen verlopen als deze in werking zijn. Het Verdrag
inzake de beëindiging van de onderlinge ontkoppeling van de loodsgeldtarieven
strekt bovendien Nederland tot voordeel.Antwoorden op vragen in het voorlopig verslag met betrekking
tot wetsvoorstel 30 863BevoegdheidsverdelingDe leden van de PvdA-fractie, gesteund door de leden van de SP-fractie
vragen of de Technische Schelde Commissie en de Permanente Commissie van Toezicht
op de Scheldevaart dezelfde commissies zijn. Zij willen weten of het hier
gaat om een gebiedsautoriteit, waarvan de besluiten geen goedkeuring van de
Staten-Generaal behoeven, tenzij zij in strijd zijn met de Grondwet, zoals
in artikel 2 van het wetsvoorstel staat. Voorts vragen zij op welke manier
toezicht op de werkzaamheden van deze commissie wordt gehouden en wie beoordeelt
of er besluiten genomen worden die raken aan de Grondwet.Deze leden hebben voorts geconstateerd, dat indien de Permanente Commissie,
met haar uitvoerend orgaan, wel als volkenrechtelijke organisatie moet worden
aangemerkt, regels daardoor rechtstreekse werking kunnen krijgen en daardoor
ook zijn onderworpen aan toetsing op verenigbaarheid met de Grondwet. Zij
wijzen erop dat in de Nota naar aanleiding van het Verslag (Kamerstuk 30 863,
nr. 6) staat, dat bij het oordeel of een instelling een volkenrechtelijke
organisatie is, de wilsovereenstemming tussen partijen doorslaggevend is.In de memorie van antwoord over het Verdrag betreffende de uitvoering
van de Ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium (30 862) wordt verduidelijkt
dat de Technische Schelde Commissie en de Permanente Commissie voor de Scheldevaart
afzonderlijke commissies zijn en dat het hier niet gaat om artikel 10 van
het Verdrag betreffende de uitvoering van de Ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium,
maar artikel 10 van het onderhavige verdrag.De aan het woord zijnde leden merken terecht op, dat in de Nota naar aanleiding
van het verslag (nr. 6, p. 6) van het onderhavige verdrag staat,
dat bij het oordeel of een instelling een volkenrechtelijke organisatie is,
de wilsovereenstemming tussen partijen doorslaggevend is. Deze wilsovereenstemming
ligt per definitie ten grondslag aan elk verdrag. In het geval van het Verdrag
inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied bestaat
tussen de verdragsluitende partijen overeenstemming over de wil om de Permanente
Commissie niet de status van volkenrechtelijke organisatie te geven. Daarbij
komt, dat een volkenrechtelijke organisatie los van de haar oprichtende staten
moet kunnen handelen. Wat betreft de Permanente Commissie wordt niet aan dit
vereiste voldaan, omdat op grond van artikel 10 van het Verdrag door de Nederlandse
en Belgische rechterlijke macht controle wordt uitgeoefend op besluiten, waaronder
die van regelgevende aard, alsmede op handelingen of verzuimen van de Permanente
Commissie. Aangezien de Permanente Commissie geen volkenrechtelijke organisatie
is in de zin van artikel 92 van de Grondwet, is deze grondwetsbepaling niet
van toepassing.Artikel 2 van de Goedkeuringswet omvat de standaardformulering in goedkeuringswetten
van verdragen, waarin op basis van artikel 7, onderdeel a, van de Rijkswet
goedkeuring en bekendmaking verdragen de instemming van de Staten-Generaal
wordt gevraagd met het sluiten, zonder goedkeuring van de Staten-Generaal,
van nadere verdragen die betrekking hebben op de implementatie van het betreffende
Verdrag. Deze instemming kan volgens de Rijkswet slechts verdragen gelden
die niet afwijken van de Grondwet of tot zodanig afwijken noodzaken. Deze
voorwaarde dient uiteraard te worden vermeld, zoals in artikel 2 van de Goedkeuringswet
dan ook gebeurt voor wat betreft de door de Permanente Commissie te stellen
regels. Indien met de vraag naar de status van de Permanente Commissie als
gebiedsautoriteit wordt bedoeld of deze Commissie de algehele
zeggenschap zou hebben over een bepaald geografisch gebied, is het antwoord
daarop ontkennend. De regelstellende bevoegdheid van de Permanente Commissie
is beperkt tot zuiver nautisch-technische aangelegenheden, die in het Verdrag
inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied nauwkeurig
zijn omschreven. Het gaat daarbij overigens om regels van internationaal en
EU-recht of een aanvulling daarop, die voor een zeer groot deel uit (voor
Nederland en Vlaanderen vrijwel gelijkluidende) nationale scheepvaartreglementen
kunnen worden overgenomen. In zoverre verandert er door de totstandkoming
van het Verdrag niet veel aan de bestaande situatie. Dat de door de Permanente
Commissie te stellen regels zouden kunnen afwijken van de Grondwet of tot
zodanig afwijken zouden noodzaken, acht de regering uitgesloten.Wat de controle betreft op de werkzaamheden van de Permanente Commissie
wordt verwezen naar de eerder omschreven rechterlijke controle, zoals voorzien
in artikel 10 van het Verdrag. De leden van de Permanente Commissie zijn voorts
Nederlandse en Vlaamse ambtenaren, zodat zij in de normale hiërarchische
verhouding onder instructie van de betreffende bewindspersonen staan. Uiteraard
is de betreffende bewindspersoon over het gebruik van zijn instructiebevoegdheid
verantwoording verschuldigd aan de Staten-Generaal.De Permanente Commissie en de Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit
hebben een bijstandsverlenende functie ten opzichte van de rampenbestrijdingsautoriteiten,
zo staat te lezen in de toelichting op artikel 6, vijfde lid. Het blijkt dan
om verschillende autoriteiten te gaan. De leden van de PvdA-fractie, gesteund
door de leden van de SP-fractie vragen of niet valt te overwegen om het gebied
als zodanig onder het regime van de veiligheidsregio’s te brengen. Bestaat
er voor het grensoverschrijdende gebied een grensoverschrijdend rampenplan?Artikel 6, vijfde lid, van het Verdrag inzake het Gemeenschappelijk nautisch
beheer heeft, zoals terecht wordt geconstateerd, betrekking op de bijstandsverlenende
functie van de Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit ten opzichte van rampenbestrijdingsautoriteiten.
Dit artikel is nader uitgewerkt in het voorgestelde nieuwe artikel 23a van
de Scheepvaartverkeerswet (opgenomen in wetsvoorstel 30 867). Hierbij
is vooralsnog aangesloten bij de Wet rampen en zware ongevallen. Dit betekent,
dat de minister van Verkeer en Waterstaat de Gemeenschappelijke Nautische
Autoriteit om bijstaand vraagt op verzoek van een burgemeester die ingeval
van een (dreigende) ramp of zwaar ongeval bijstand nodig heeft van deze Autoriteit.
In de aanpassingswetgeving ten behoeve van de inwerkingtreding van het Voorstel
van wet inzake bepalingen over de brandweerzorg, de rampenbestrijding, de
crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening (Wet veiligheidsregio’s;
kamerstukken 31 117) zal artikel 23a van de Scheepvaartverkeerswet zodanig
worden aangepast dat wordt aangesloten bij de Wet veiligheidsregio’s.De rampenbestrijding in de Westerschelde valt onder het regime van de
veiligheidsregio Zeeland. De Nederlandse regels inzake de rampenbestrijding
zijn derhalve volledig van toepassing. In het Verdrag inzake het gemeenschappelijk
nautisch beheer in het Scheldegebied is vastgelegd dat de Gemeenschappelijke
(Nederlands/Vlaamse) Nautische Autoriteit vanuit haar nautische expertise
haar diensten aanbiedt in geval van een calamiteit. De verantwoordelijkheid
en bevoegdheden inzake de bestrijding van calamiteiten blijven echter bij
de Nederlandse respectievelijk Vlaamse autoriteiten, zoals vastgelegd in de
nationale regelgeving. Voor het Scheldegebied (Westerschelde, Beneden-Zeeschelde
en het kanaal Gent Terneuzen) is nog geen grensoverschrijdend rampenplan opgesteld.
Tussen Nederland en Vlaanderen worden daarvoor voorbereidende besprekingen
gevoerd, die naar verwachting binnen een jaar tot een grensoverschrijdend
plan zullen leiden. Vooruitlopend daarop zijn door de provincie Zeeland en
de veiligheidsregio Zeeland initiatieven genomen om te komen tot samenwerking
met de betreffende Vlaamse instanties en havens om te komen tot wederzijdse
ondersteuning op elkaars grondgebied, zodat optimaal gebruik kan worden gemaakt
van de Nederlandse en Vlaamse middelen bij de bestrijding van incidenten.
De Permanente Commissie speelt daarbij op verzoek van de provincie Zeeland
een intermediaire rol.OverigIn de toelichting op artikel 9 wordt gesproken over de openbaarmaking
van documenten. Actief openbaarheidsbeleid wordt nagestreefd en er zal een
regeling worden opgesteld. Gelet op het feit dat het verdrag al in 2005 ondertekend
en gepubliceerd is, zal deze regeling ongetwijfeld inmiddels tot stand zijn
gekomen. De leden van de fracties van de PvdA en de SP willen daar graag inzage
in krijgen en willen ook weten hoe actief openbaarheidsbeleid nader gedefinieerd
is en welke autoriteiten daarbij zijn betrokken.Artikel 9, eerste lid, van het Verdrag inzake het gemeenschappelijk nautisch
beheer heeft betrekking op de openbaarheid van documenten die onder de Permanente
Commissie van Toezicht op de Schelde berusten. In genoemd artikel wordt de
Permanente Commissie de opdracht gegeven daartoe regels op te stellen. Deze
regels zijn nog niet tot stand gekomen; immers, de bepaling in kwestie is
evenals het verdrag zelf nog niet van kracht. Overigens zullen deze op grond
van het verdrag binnen de nationale wetgeving van de beide staten moeten blijven,
dat wil zeggen in Nederland binnen de Wet openbaarheid van bestuur.Met actieve openbaarheid wordt bedoeld, dat de Permanente Commissie uit
eigen beweging informatie zal verschaffen over de uitvoering van haar taak
en haar beleid. Hierbij zal de Permanente Commissie uitgaan van het algemeen
belang van openbaarheid van informatie. Daartoe heeft de Permanente Commissie
een website opgericht, die voor een ieder vrij en gratis toegankelijk is.
Deze databank is al geruime tijd operationeel (www|ts-scheldt.net).De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,J. C. Huizinga-HeringaDe minister van Verkeer en Waterstaat,C. EurlingsDe minister van Buitenlandse Zaken,M. J. M. VerhagenDe minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,G. VerburgXNoot1Kamerstukken I 2007–2008, 30 862/30 863/30 864/30 866/30 867,
B.XNoot1Kamerstukken II 2007–2008, 30 862, nr. 19.XNoot1Ter inzage gelegd op de afdeling Inhoudelijke Ondersteuning onder griffienummer
141041. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20072008-30862-C.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl