Ondergronds transport en buisleidingen; Brief staatssecretaris met stand van zaken aanpak buisleidingendossier
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26018, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

15-02-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

26018 nr. 5

09-02-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. AANLEIDING VOOR DE BRIEF EN LEESWIJZERII. SAMENVATTING BELEIDSVOORNEMENS BUISLEIDINGENDOSSIERWettelijk kader buisleidingenBuisleidingen in ruimtelijke plannenCoördinatie rond aanleg nieuwe leidingenZorgplicht voor buisleidingenInformatievoorziening buisleidingenExterne veiligheidszonering rond buisleidingenToezicht buisleidingenRuimtelijk-economische visie op buisleidingenIII. CONTEXT VAN DE BRIEFOverdracht buisleidingendossier van EZ naar VROMTekortkomingen buisleidingendossierProgramma en taskforce buisleidingenIV AFBAKENINGV. UITGANGSPUNTEN EN BELEIDSVOORNEMENS BUISLEIDIN-GENDOSSIER UitgangspuntenNadere toelichting beleidsvoornemens1. Wettelijk kader buisleidingen2. Buisleidingen in ruimtelijke plannen2.1. Bestaande buisleidingen in bestemmingsplannen2.2. Coördinatie procedures bij aanleg van nieuwe
leidingen3. Zorgplicht voor buisleidingen4. Informatievoorziening buisleidingenRegistratiebesluit externe veiligheidWetsvoorstel informatie-uitwisseling ondergrondse netten
(Grond-roerdersregeling)5. Externe veiligheidszonering rond buisleidingen5.1 Kader voor risiconormering5.2 Verbeterde risicomodellering en inzicht in omvang
problematiek aardgastransportleidingen5.3. Overige gevaarlijke stoffen6. Toezicht buisleidingen7. Ruimtelijk-economische visie op buisleidingen
als transportmodaliteit7.1. AlgemeenNota ruimteNota MobiliteitNota Vervoer gevaarlijke stoffenBrief minister EZ over visie op gasmarkt7.2. Visie op buisleidingen als transportmodaliteit8. Security9. Incidentbehandeling en rampenbestrijding10. CommunicatieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26018Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 78 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 018Ondergronds transport en buisleidingennr. 5BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING
EN MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 februari 2007Mede namens de minister van Economische Zaken (EZ), de minister van Verkeer
en Waterstaat (VenW) en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK) bied ik u deze brief aan over de stand van zaken aanpak van het buisleidingendossier.I. AANLEIDING VOOR DE BRIEF EN LEESWIJZERIn de zesde voortgangsbrief externe veiligheid van 17 oktober 20061 heb ik u geïnformeerd over de activiteiten van het
programma buisleidingen. In die brief heb ik aangegeven dat ik in het najaar
van 2006 het overleg over de risicozonering rond aardgastransportleidingen
met de Gasunie, gemeenten en provincies hoopte af te ronden. Hoewel dit overleg
nog gaande is, meen ik er goed aan te doen u met deze brief inzicht te geven
in de stand van zaken van de aanpak van het buisleidingendossier. Ook over
de uitvoering van andere punten in deze brief genoemd vindt nog overleg plaats
met betrokkenen.Na een samenvatting (deel II) van de beleidsvoornemens geef ik een toelichting
bij de context waarin deze brief geplaatst moet worden (deel III). Deze context
wordt gegeven door het rapport «Samen voor de buis» dat de heer
ir. M. E. E. Enthoven in opdracht van de ministeries van EZ, VenW
en Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM) eind 2004 heeft
opgesteld en de kabinetsbeslissing om de in dit rapport geconstateerde knelpunten
aan te pakken. Vervolgens volgt een afbakening van de categorieën buisleidingen
waarop deze brief betrekking heeft (deel IV). Daarna wordt de aanpak die ik
voorsta geschetst: welke uitgangspunten ik daarbij hanteer, het belang van
buisleidingtransport, maar ook het belang van de veiligheid ervan (deel V).
In dit deel heb ik ook mijn beleidsvoornemens nader uitgewerkt.II. SAMENVATTING BELEIDSVOORNEMENS BUISLEIDINGENDOSSIER1Wettelijk kader buisleidingenDoor de heer Enthoven is geconstateerd dat er op het punt van (fysieke)
veiligheid, security, grondroeren (zoals graafactiviteiten, boren en heien),
toezicht en behandeling van incidenten sprake is van knelpunten die zo snel
mogelijk moeten worden aangepakt; hij dacht daarbij aan een periode van 2
tot 3 jaar. Daarnaast ontbreekt een wettelijke basis voor de aanlegprocedure,
het stellen van technische eisen, de kwaliteitsborging en de registratie van
essentiële gegevens, terwijl de doorwerking in de ruimtelijke ordening
veel te wensen overlaat. Ik ben van plan in de loop van dit jaar een voorstel
in te dienen voor een wettelijk kader (AMvB Buisleidingen) dat een deugdelijke
juridische basis geeft voor de ruimtelijke, technische en veiligheidsaspecten
van buisleidingen. Uitgangspunt is een zorgplicht voor leidingexploitanten
in combinatie met algemene regels op basis van de Wet milieugevaarlijke stoffen
(Wms), de Wet milieubeheer (Wm) en de nieuwe Wet ruimtelijke ordening (Wro).
De AMvB stelt regels met betrekking tot het opnemen van voorschriften in bestemmingsplannen,
risiconormering en -zonering langs buisleidingen, technische eisen, het aanwijzen
van een toezichthouder, melding van incidenten en beschikbaarheid van noodplannen.Buisleidingen in ruimtelijke plannenDe inpassing van buisleidingen in ruimtelijke plannen en besluiten, in
het bijzonder het bestemmingsplan, en het rekening houden met de risicozonering
kan worden geborgd door de inzet van het ruimtelijk instrumentarium op basis
van de nieuwe Wro. Ontwikkeling van nieuw ruimtelijk instrumentarium is daarom
niet nodig. Wel zullen in een wettelijke regeling onder de Wro eisen worden
gesteld aan de inhoud van het bestemmingsplan op dit punt.Coördinatie rond aanleg nieuwe leidingenHet rijk is in overleg met gemeenten, provincies en leidingbeheerders
over het toedelen van rollen bij de ruimtelijke inpassing van nieuwe buisleidingen.
De inzet daarbij is om te komen tot een betere coördinatie van werkzaamheden
en een inhoudelijke afstemming van voorschriften e.d. Indien noodzakelijk
zal het rijk de rijkscoördinatieregeling toepassen voor de aanleg en
ruimtelijke inpassing van leidingen die een nationaal belang vertegenwoordigen,
zoals lands- en provinciegrensoverschrijdende transportleidingen van Gasunie
of leidingen die chemieclusters met elkaar verbinden.Voor leidingen die een lokaal of regionaal belang vertegenwoordigen, zoals
het regionale transportnet van Gasunie en regionale industriële leidingen,
ligt het meer voor de hand dat provincie of gemeente de coördinatie en
afstemming ter hand neemt. Op het punt van coördinatie bij vergunningverlening,
ruimtelijke inpassing en toezicht zijn positieve ervaringen opgedaan met een
proefproject in de provincie Groningen.Zorgplicht voor buisleidingenIn de AMvB Buisleidingen zal met het oog op de veiligheid van buisleidingen
voor de omgeving een aantal essentiële eisen worden vastgelegd. Het gaat
daarbij in ieder geval om het vastleggen van de norm voor het plaatsgebonden
risico van 10–6 per jaar, een zorgplicht inzake veilig beheer
en een rapportageverplichting. Daarbij wordt rekening gehouden met de industriële
norm NEN3650. Informatievoorziening buisleidingenNieuwe wet- en regelgeving ten aanzien van de beschikbaarheid van kerngegevens
van buisleidingen is in 2006 van kracht geworden (Registratiebesluit externe
veiligheid). Daarnaast zal het parlement naar verwachting nog dit jaar de
Wet en het Besluit informatie-uitwisseling ondergrondse netten (Grondroerdersregeling)
aan gaan nemen, waarna deze wetgeving in werking kan treden. Hiermee wordt
op basis van een verplichte melding van graafactiviteiten de informatievoorziening
over met name de ligging en de aard van buisleidingen sterk verbeterd. Dit
is onder andere belangrijk om graafschade aan buisleidingen te voorkomen en
daardoor incidenten te voorkomen. De wijze waarop informatie benodigd voor
hulpdiensten tijdens een incident uitgewisseld zou moeten worden, is nog onderwerp
van studie.Externe veiligheidszonering rond buisleidingenIk ben voornemens om het beleid voor buisleidingen in lijn te brengen
met het externe veiligheidsbeleid voor alle activiteiten met gevaarlijke stoffen.
Dit houdt in dat ook voor buisleidingen het in dit beleid vastgelegde basisveiligheidsniveau
gaat gelden voor het plaatsgebonden risico van kans op overlijden van één
op de miljoen («PR 10–6») per jaar voor zowel
bestaande situaties als bij nieuwe ruimtelijke plannen. Verder wordt verantwoording
van het groepsrisico verplicht gesteld indien een nieuw besluit genomen wordt
(herziening of nieuw bestemmingsplan of aanleg nieuwe leiding). Het bevoegd
gezag dat een besluit neemt over de aanleg van een nieuwe leiding of van een
nieuw ruimtelijk plan is ook verantwoordelijk voor de verantwoording van het
groepsrisico. Nieuwe leidingen worden zodanig aangelegd dat sprake is van
een verantwoorde afweging van het groepsrisico. Bij een besluit over een nieuw
ruimtelijk plan is de gemeente het bevoegd gezag; de gemeente is dan ook verantwoordelijk
voor het groepsrisico.Bij bestaande situaties (bestaande leidingen en bestaande kwetsbare bebouwing
die niet aan het basisveiligheidsniveau voor het plaatsgebonden risico voldoen)
ben ik van mening dat de leidingexploitant voor de aanpak hiervan verantwoordelijk
is. Daarbij hoort uiteraard een beoordeling van de kosten op haalbaarheid
en betaalbaarheid van die maatregelen aan buisleidingen (waarmee de knelpunten
worden opgelost). Indien blijkt dat de benodigde maatregelen niet haalbaar
en betaalbaar zijn, wil ik in lijn met het externe veiligheidsbeleid voor
andere activiteiten de oplossing zoeken in een nadere prioritering en fasering.
Ik ga er niet van uit dat het beschikbare rijksbrede budget voor het oplossen
van externe veiligheidsknelpunten behoeft te worden aangesproken. Indien dit
budget onverhoopt wel aangesproken moet worden, dan geldt dat dit budget taakstellend
is. In een uiterste geval kan het voorkomen dat een knelpunt moet worden geaccepteerd.
In een situatie waarbij gemeenten zelf geen rekening heeft gehouden met de
circulaires voor buisleidingen, is zij aanspreekbaar voor de kosten van maatregelen.Voor nieuwe situaties, dat wil zeggen situaties waarbij een gemeente besluit
te gaan bouwen nabij een bestaande leiding, heeft deze gemeente de verantwoordelijkheid
om met de leidingexploitant tot overeenstemming te komen over (de financiering
van) maatregelen die bijdragen aan het reduceren van het risico tot het benodigde
niveau; zij neemt in deze situatie immers het initiatief. Daarbij gelden de
gebruikelijke planschaderegelingen en contractuele afspraken tussen gemeente
en leidingexploitant.Voor nieuwe leidingen voor aardgas en (olie)producten overweeg ik in de
regelgeving voor buisleidingen de eis op te nemen dat deze zodanig aangelegd
dienen te worden dat de PR 10–6 contour zo veel mogelijk «op de leiding» komt te liggen en dat sprake is van een verantwoorde
afweging van het groepsrisico. Deze eisen gaan in beginsel ook gelden als
een bestaande leiding wordt vervangen of als een bestaande leiding gebruikt
gaat worden voor het vervoer van een andere gevaarlijke stof. Zo wordt het
ontstaan van nieuwe knelpunten voorkomen.Toezicht buisleidingenVoor alle transportleidingen zal de VROM-Inspectie (VI) op grond van de
nieuwe regelgeving voor buisleidingen verantwoordelijk worden voor het toezicht
op de externe veiligheid. Op grond van de Gaswet en de Mijnbouwwet is Staatstoezicht
op de Mijnen (SodM) reeds belast met het toezicht op de technische veiligheid
(integriteit) van de leidingen die onder deze wetten vallen.De VI zal samen met SodM een toezichtarrangement ontwikkelen waarin het
toezicht op de leidingen onder de Gaswet en de Mijnbouwwet en het toezicht
op de – onder de nieuw op te stellen AMvB vallende – buisleidingen
gecoördineerd wordt uitgewerkt; dit met het oog op een eenduidig optreden
richting de leidingexploitanten. In essentie is de gedachte dat onafhankelijk
en doortastend toezicht van de overheid mogelijk moet zijn dat inspeelt op
de verantwoordelijkheid voor de veiligheid door de leidingexploitant.De gemeente is verantwoordelijk voor het opnemen van buisleidingen in
het bestemmingsplan en voor de naleving van de risicozonering. De VI oefent
hier interbestuurlijk toezicht op uit.Ruimtelijk-economische visie op buisleidingenIn 2008 zal ik met een nota Buisleidingen komen met daarin een nieuwe
ruimtelijk-economische visie op buisleidingen als transportmodaliteit. Deze
zogenoemde Nota Buisleidingen vervangt het Structuurschema Buisleidingen 1985.
In de Nota buisleidingen zal de visie op buisleidingen op de langere termijn
en het (deels in de komende jaren reeds ontwikkelde) algehele beleid vastgelegd
worden.III. CONTEXT VAN DE BRIEFOverdracht buisleidingendossier van EZ naar VROMIn maart 2005 heeft het kabinet besloten de verantwoordelijkheid voor
het beleid voor transportleidingen voor gevaarlijke stoffen («dossier
buisleidingen») over te dragen van de minister van EZ aan de minister
van VROM. Het kabinet baseerde zich hierbij op het advies van de heer ir.
M. E. E. Enthoven, «Samen voor de buis» dat hij op 23 december
2004 uitbracht aan de ministeries van EZ, VROM en VenW. In dit advies wijst
de heer Enthoven op een aantal knelpunten in het beleid en beheer van buisleidingen
die een snelle aanpak van de overheid vergen.Per brief van 23 maart 2005 heeft de minister van EZ u geïnformeerd
over het aanwijzen van het ministerie van VROM als eerstverantwoordelijke
voor het buisleidingendossier1 Bij Koninklijk
Besluit is de overdracht van taken van het ministerie van EZ naar het ministerie
van VROM op 22 december 2006 geformaliseerd (Staatsblad 679, 21 december
2006).Tekortkomingen buisleidingendossierDe heer Enthoven geeft in zijn eerdergenoemde advies aan dat het buisleidingdossier
aan de kant van de overheid op verschillende punten achterstallig onderhoud
kent en aan beleidsvernieuwing toe is. Op het punt van (fysieke) veiligheid, security, grondroeren, toezicht
en behandeling van incidenten is er sprake van knelpunten die zo snel mogelijk
moeten worden aangepakt. Daarnaast ontbreekt een wettelijke basis voor de
aanlegprocedure, het stellen van technische eisen, de kwaliteitsborging en
de registratie van essentiële gegevens, terwijl de doorwerking in de
ruimtelijke ordening veel te wensen overlaat. De mogelijkheden van buisleidingen
voor versterking van de economische structuur en voor de optimalisering van
het vervoer van gevaarlijke stoffen worden onvoldoende benut. Bovendien ontbreekt
een gezamenlijke beleidsvisie en is er onduidelijkheid over de bij hogedruk
aardgasleidingen te hanteren veiligheidsafstanden, beschermingsmaatregelen
en hun bekostiging.In 2005 heeft het kabinet besloten het advies van Enthoven op te volgen
en binnen een termijn van 2 of 3 jaar een inhaalslag te maken om dit
voor de economie, de energievoorziening en het veilig vervoer van gevaarlijke
stoffen belangrijke dossier snel op orde te brengen. Daarvoor moeten twee
trajecten gelijktijdig worden gestart: een inhaalslag om de ernstigste tekortkomingen
op te heffen en een proces van beleidsvernieuwing voor de structurele verbetering
van het beleid en de procedures. Dit zal worden vastgelegd in regelgeving.De inhaalslag zou zich volgens Enthoven vooral moeten richten op:– het formuleren van nieuwe veiligheidseisen en een bijbehorend
saneringsprogramma voor hogedruk aardgasleidingen;– het verhogen van de security in het kader van het door het ministerie
van BZK gecoordineerde project Vitale infrastructuur;– de totstandkoming van een deugdelijke registratie van essentiële
leidinggegevens (ten behoeve van het voorkomen van graafincidenten, voor toezichthouders
en voor hulpdiensten);– het actualiseren van ruimtelijke reserveringen voor buisleidingen
in streek- en bestemmingsplannen;– en het opzetten van een adequate toezichtorganisatie.Voor de langere termijn wordt een samenhangende ruimtelijk-economische
visie voorzien als opvolger van het Structuurschema Buisleidingen (SBUI) dat
in 2008 afloopt.Programma en taskforce buisleidingenIk heb inmiddels uitvoering gegeven aan het kabinetsbesluit door vanaf
medio 2005 binnen de directie Externe Veiligheid van VROM een nieuw tijdelijk
programma in het leven te roepen. Dit programma is gericht op de aanpak van
het achterstallig onderhoud op het dossier buisleidingen en het voorbereiden
van een meer structurele aanpak voor buisleidingen. Daarnaast is een interdepartementale
taskforce buisleidingen ingesteld die de voortgang van het programma buisleidingen
bewaakt en begeleidt.Met het oog op de urgentie van de aanbevelingen van de heer Enthoven en
de wens van het Kabinet om de geconstateerde tekortkomingen zoveel mogelijk
binnen 2 à 3 jaar op te lossen, heb ik gekozen voor een snelle en effectieve
benadering die zoveel mogelijk aansluit bij bestaande wetgeving en instrumenten.Met betrekking tot het handelen van de overheid lopen momenteel enkele
grote projecten zoals het Programma Andere Overheid en het Programma Eenduidig
Toezicht. In de in deze brief gepresenteerde aanpak zal ik waar mogelijk en
voor de hand liggend uiteraard aansluiten op de uitkomsten van deze projecten. IV AFBAKENINGHet totale goederenvervoer exclusief aardgas in Nederland bedraagt 1 400
miljoen ton/jaar, waarvan ca. 300 miljoen ton brandstoffen en (petro)chemische
producten. Buisleidingen hebben een aandeel van 10% in het totale goederenvervoer,
van ruim 40% in het vervoer van brandstoffen en (petro)chemische producten
en van 100% in het transport van aardgas. Daarmee zijn zij essentieel
voor de energievoorziening1 en de petrochemische
industrie en vormen zij de grootste transportmodaliteit voor gevaarlijke stoffen.In Nederland ligt ongeveer 300 000 km buisleiding voor het transport
van stoffen waaronder aardgas, brandstoffen, drinkwater en afvalwater. Hiervan
is ruim 18 000 km buisleidingen bestemd voor het transport van gevaarlijke
stoffen. Het advies van de heer Enthoven, de aanpak van het dossier buisleidingen
en de inhoud van deze brief is gericht op deze categorie van buisleidingen
voor het transport van gevaarlijke stoffen, omdat deze een potentieel extern
veiligheidsrisico met zich meebrengen.Voor aardgastransportleidingen heeft Enthoven zijn advies gericht op de
categorie van buisleidingen met een druk groter dan 16 bar, omdat daarbij
de risico’s voor de omgeving of ongeval het grootst zijn. De overige
aardgastransportleidingen (druk kleiner dan 16 bar) zijn aardgasdistributieleidingen.
De verantwoordelijkheid voor de veiligheid van deze distributieleidingen is
via de Gaswet opgedragen aan de exploitanten van deze leidingen. Het toezicht
daarop zal worden uitgevoerd door Staatstoezicht op de Mijnen.In deze brief beperk ik mij daarom tot de leidingen op land voor het transport
van gevaarlijke stoffen met uitzondering van het gasdistibutienet en leidingen
die binnen het terrein van een inrichting vallen. De buisleidingen voor het
transport van gevaarlijke stoffen kunnen in drie groepen worden onderverdeeld:• In Nederland ligt ongeveer 12 000 km aan hogedruk aardgastransportleidingen
(druk van 16 bar of hoger), waarvan bijna 6000 km hoofdtransportleidingen
(HTL) en 6000 km regionale transportleidingen (RTL). Hiermee wordt jaarlijks
gemiddeld 60 miljoen ton aardgas getransporteerd. In aanvulling hierop is
er op land ongeveer 1600 km aan leidingen die afkomstig zijn van winningslocaties
van aardgas; deze leidingen kunnen behalve aardgas andere stoffen bevatten
(vloeibare stoffen, zgn. «natgas», in een enkele geval zwavelhoudend)
die mogelijk een extra risico veroorzaken; onderzoek hiernaar wordt voor de
zomer afgerond.• Verder ligt er ca. 2500 km aan transportleidingen voor olie en
olieproducten. Deze brandbare vloeistoffen zijn onderverdeeld in drie categorieen:
K1-vloeistoffen zijn licht ontvlambaar (bijvoorbeeld benzine); K2-vloeistoffen
zijn ontvlambaar (bijvoorbeeld kerosine); K3-vloeistoffen die minder goed
ontvlambaar zijn, bijvoorbeeld gasolie.• Daarnaast gaat het om ca. 2000 km leidingen voor overige gassen
zoals koolstofdioxide, ethyleen, chloor etc.V. UITGANGSPUNTEN EN BELEIDSVOORNEMENS BUISLEIDIN-GENDOSSIER UitgangspuntenBuisleidingen vormen een belangrijke transportmodaliteit voor aardgas,
olieproducten en chemicaliën en kunnen ook grote toekomstmogelijkheden
bieden voor economische sectoren die van deze producten afhankelijk zijn.
Zij vormen een belangrijk, duurzaam en energie-efficiënt transportmiddel.
Voordelen van buisleidingen boven andere transportvormen zijn: congestieloos
vervoer van grote hoeveelheden; relatief gering (ondergronds) ruimtebeslag;
relatief goede veiligheid bij vervoer van gevaarlijke stoffen; betrouwbaarheid;
versterking van de positie van havens en industrie; kan andere transportvormen
ontlasten met een lagere milieubelasting (modal shift). Als nadelen gelden
de geografisch fysieke beperktheid van het buisleidingnet, en het feit dat
buisleidingen alleen kosteneffectief zijn bij het vervoer van grote hoeveelheden
stoffen in een continue stroom.Buisleidingen voor het transport van gevaarlijke stoffen vormen echter
ook een risico voor de externe veiligheid. Het ongeluk in Gellingen (België)
in juli 2004 met een explosie van een aardgastransportleiding waarbij 24 doden
en 140 gewonden vielen, had als oorzaak een beschadiging door grondwerkzaamheden.
Deze ernstige gebeurtenis toont aan hoe belangrijk het is om beleid, regelgeving
en toezicht rondom buisleidingen goed te regelen.In het beleid zal rekening worden gehouden met nieuwe ontwikkelingen in
het vervoer door buisleidingen en zal medewerking worden verleend aan het
totstandkomen en het gebruik van buisleidingen om daarmee de economische ontwikkeling
te bevorderen, alsmede om congestie en gevaarlijk transport over weg, water
en spoor tegen te gaan. Daarbij wordt rekening gehouden met de externe veiligheid,
efficiënt ruimtegebruik en mogelijke milieueffecten.Volgens het externe veiligheidsbeleid, zoals dat na de vuurwerkramp in
Enschede in het NMP 4 is vastgesteld, biedt de overheid burgers een minimum
beschermingsniveau tegen risico’s die zij zelf niet kunnen beheersen
of voorkomen. Dat wil zeggen dat de grenswaarden voor het plaatsgebonden risico1 niet overschreden mogen worden. Daarnaast geldt geen
wettelijke grenswaarde maar een verantwoordingsplicht voor het groepsrisico,
het risico dat een grote groep mensen tegelijk overlijdt als gevolg van een
ongeval met gevaarlijke stoffen. Bestuurders zullen de aanvaardbaarheid van
het groepsrisico moeten beoordelen. Daarbij wordt het beschikbaar zijn van
veiliger alternatieven en de mogelijkheden van zelfredzaamheid en hulpverlening
meegewogen.Ik hecht eraan te benadrukken dat de inhaalslag zoals die in deze brief
wordt beschreven alle belangen rond buisleidingen betreft. Het gaat dus niet
alleen om het stellen van eisen waaraan buisleidingexploitanten moeten voldoen
en het vaststellen van een risicozonering die gemeenten bij ruimtelijke plannen
in acht moeten nemen. Het gaat ook om de zorg voor een ordentelijk gecoördineerde
procedure voor de aanleg van nieuwe leidingen binnen redelijke termijnen.
Ook het vastleggen van verantwoordelijkheden van alle betrokken partijen,
zowel aan overheidszijde als aan de kant van de bedrijven is essentieel.Concreet hanteer ik bij de aanpak van het buisleidingendossier de volgende
uitgangspunten:• Samenwerking tussen overheden en leidingexploitanten staat voorop.• Aansluiten bij het algemene EV beleid voor de aanpak van de externe
veiligheidsproblematiek rond buisleidingen. Volgens dit beleid geldt de zogenaamde
risicozonering waarbij uitgegaan wordt van risicoberekeningen.• Zoveel mogelijk aansluiten bij de door de sector ontwikkelde industriële
normen en veiligheidsbeheerssystemen en voorkomen van onnodige administratieve
lasten voor bedrijven.• Het mogelijk maken van transport van gevaarlijke stoffen door buisleidingen.• Zuinig omgaan met gebruik van ruimte. • Zoveel mogelijk aansluiten bij bestaande wet- en regelgeving.• Zoveel mogelijk aansluiten bij de ontwikkelingen en uitkomsten
in het project Eenduidig Toezicht.Nadere toelichting beleidsvoornemensOm mijn aanpak verder te concretiseren wil ik in deze brief uitgebreider
ingaan op de wijze waarop de individuele thema’s worden aangepakt.1. Wettelijk kader buisleidingenNaar aanleiding van het advies van de heer Enthoven heb ik onderzocht
welke regelgeving nodig is om de geconstateerde knelpunten in het buisleidingendossier
binnen een termijn van 2 à 3 jaar op te lossen. Hierbij is vooral gekeken
naar mogelijkheden om bij bestaande wetgeving aan te sluiten.In de transportregelgeving zouden de Wet vervoer gevaarlijke stoffen en
de Tracéwet in aanmerking komen. De Vereniging van leidingeigenaren
(Velin) pleit voor het onderbrengen van buisleidingen in de transportwetgeving
omdat het immers een transportmodaliteit betreft. Voor de ruimtelijke aspecten
is de nieuwe Wet ruimtelijke ordening van belang. Voor de milieu- en externe
veiligheidsaspecten zijn de Wet milieubeheer (Wm), de wet Bodembescherming
en de Wet milieugevaarlijke stoffen (Wms) in beschouwing genomen.Mijn conclusie is dat de Wro, de Wms1 (met
name artikel 24 dat de mogelijkheid biedt regels te stellen aan handelingen
met milieugevaarlijke stoffen) en de Wm een goede grondslag bieden. Alle geconstateerde
tekortkomingen kunnen door middel van uitvoeringsregels op basis van deze
wetten worden geadresseerd. De Wet vervoer gevaarlijke stoffen en de Tracéwet
bieden deze mogelijkheid niet. Daarvoor zouden deze wetten eerst moeten worden
gewijzigd. Dat geldt ook voor aanpak op basis van de Wet milieubeheer. Overigens
betekent deze keuze niet dat ik het karakter van de buisleiding als transportmodaliteit
misken. Bij het uitwerken van de in deze brief beschreven regeling zal uiteraard
met de specifieke kenmerken van buisleidingen rekening worden gehouden. Ik
zal daarbij ook overleg voeren met de Velin en de betrokken overheden.Ik acht het mogelijk om in één wettelijke regeling, de AMvB
Buisleidingen, op basis van de nieuwe Wro, de Wms en de Wm regels te stellen
die betrekking hebben op:• de zorgplicht van de leidingbeheerders;• voorschriften met betrekking tot het opnemen van buisleidingen
in bestemmingsplannen;• de risiconormering en -zonering met betrekking tot de externe veiligheidsaspecten
van buisleidingen;• het aanwijzen van de toezichtshouder en• de melding van incidenten en beschikbaarheid bij leidingexploitanten
van noodplannen.In onderstaande paragrafen wordt hier nader op ingegaan.Bij de voorbereiding van een AMvB Buisleidingen, die gebaseerd wordt op
de Wms en de nieuwe Wro, zal een relatie worden gelegd met de Gaswet en Mijnbouwwet
en de daarop gebaseerde regelgeving waarin eveneens eisen worden gesteld aan
de veiligheid van buisleidingen. Voorkomen moet worden dat er overlap ontstaat
in regelgeving en in toezicht.Voor de externe veiligheidsaspecten is van belang op te merken dat in
het verleden onderscheid werd gemaakt tussen vergunningplichtige inrichtingen
enerzijds en transport van gevaarlijke stoffen anderzijds. Voor transport
gold op basis van de Nota risiconormering vervoer gevaarlijke stoffen in bestaande
gevallen een minder strenge normering dan voor inrichtingen (PR 10–5 per jaar). In het NMP4 en ook in kabinetsbesluiten van na het NMP41 is besloten dit onderscheid op termijn te laten vervallen
en voor alle activiteiten met gevaarlijke stoffen een basisveiligheidsniveau
van PR 10–6 per jaar te hanteren. Hierbij is de randvoorwaarde
gesteld dat een dergelijk besluit per categorie van transport beoordeeld moet
worden op haalbaarheid en betaalbaarheid. Aan de wettelijke regeling inzake
risicozonering voor buisleidingen liggen dan ook consequentieonderzoeken (onder
meer voor aardgas en voor brandbare vloeistoffen) ten grondslag.Bij de uitwerking van de regelgeving voor buisleidingen is voorts van
belang dat overheidseisen op zo efficiënt mogelijke wijze worden gesteld.
Omdat buisleidingen niet aan één locatie gebonden zijn, kan
de omgevingsvergunning niet worden toegepast. Het gedachtegoed achter de omgevingsvergunning
echter wel. Daarbij wordt uitgegaan van een eigen verantwoordelijkheid van
bedrijven enerzijds en transparantie en afrekenbaarheid op milieu- en veiligheidsprestaties
anderzijds. Ik ben van mening dat buisleidingexploitanten zeer serieus met
veiligheid omspringen. Mede op basis daarvan kies ik niet voor regelgeving
met gedetailleerde middelvoorschriften, maar voor regelgeving waarin de eigen
verantwoordelijkheid van bedrijven centraal staat en die zich beperkt tot
doelvoorschriften. Dit laat onverlet dat een effectief overheidstoezicht mogelijk
moet zijn. Ik zie mogelijkheden om dit doel te realiseren zonder een nieuwe
vergunningplicht in het leven te roepen. Een in algemene regels vastgelegde
zorgplicht op basis waarvan effectief toezicht op veiligheid mogelijk is,
heeft mijn voorkeur. Ik zal hierover met zowel de provincies en gemeenten
als met de Velin afspraken maken.In overleg met de andere overheden zal worden bepaald of en in hoeverre
deze algemene regels ruimte moeten bieden voor een specifieke aanpak op lokaal
niveau.Het voorstel voor de Wet opheffing juridische belemmeringen (Wojb), in
voorbereiding bij VenW, vervangt op termijn de huidige Belemmeringenwet privaatrecht.
Volgens dit wetsvoorstel Wojb is straks een gedoogplicht op grond van de Wojb
voldoende om een grondeigenaar te dwingen de aanleg van een buisleiding op
grond van openbaar belang te gedogen. Het instrument van concessieverlening
komt daarmee te vervallen2. Buisleidingen in ruimtelijke plannenIn veel bestemmingsplannen zijn op dit moment bestaande buisleidingen
of gereserveerde ruimte voor buisleidingen op grond van het Structuurschema
Buisleidingen 1985 niet of nauwelijks opgenomen. Het niet opnemen van bestaande
buisleidingen in bestemmingsplannen heeft nadelige gevolgen voor de externe
veiligheid. Als het niet duidelijk is of en waar buisleidingen in de grond
zitten, wordt het moeilijk het beleid ten aanzien van de risicozonering langs
buisleidingen uit te voeren; dat brengt potentiële veiligheidsrisico’s
met zich mee omdat nieuwbouwprojecten daardoor te dicht in de buurt van buisleidingen
met gevaarlijke stoffen gebouwd kunnen worden. Tevens kan het niet opnemen
van ruimtelijke reserveringen voor buisleidingen in bestemmingsplannen belemmerend
werken voor de verdere ontwikkeling van nieuwe buisleidingen als transportmodaliteit.De nieuwe Wro biedt een goede basis om de hierboven geschetste problemen
op te lossen. Naar verwachting treedt eind 2007, begin 2008 de nieuwe Wro
in werking. Deze nieuwe Wro biedt ten opzichte van de huidige
Wet Ruimtelijke Ordening (WRO) een nieuw stelsel van verantwoordelijkheden
en bevoegdheden, alsmede het nodige instrumentarium om deze verantwoordelijkheden
en bevoegdheden uit te kunnen oefenen.De verplichting tot het hebben van een actueel bestemmingsplan voor het
gehele grondgebied en het verplicht opnemen van de ondergrond (inclusief buisleidingen)
in een bestemmingsplan zijn instrumenten in de nieuwe Wro. Hierdoor zal het
opnemen van buisleidingen in bestemmingsplannen verbeterd worden. Ik baseer
de nieuwe AMvB Buisleidingen ook op de Wro om van deze instrumenten gebruik
te kunnen maken.2.1. Bestaande buisleidingen in bestemmingsplannenOp grond van de verplichting in de nieuwe Wro om de ondergrond, en daarmee
ook buisleidingen, op te nemen in het bestemmingsplan, zullen in een wettelijke
regeling onder de Wro eisen worden gesteld aan de inhoud van het bestemmingsplan
op dit punt. Daarbij gaat het onder meer om het vermelden op de plankaart
van medebestemming van buisleidingen of stroken en een bouwverbod binnen een
bepaalde strook ter weerszijden van de leiding1,
met de mogelijkheid om in overleg met de leidingexploitant hiervan af te wijken.De leidingexploitanten hebben gevraagd om het opnemen in de regelgeving
van eisen aan de inhoud van het bestemmingsplan om zo te komen tot uniformering
en standaardisering. Daarbij gaat het de sector in het bijzonder om• uniforme informatie over leidingen (type, druk, diameter, te vervoeren
stof, beheerder en beleidskaders);• belemmerde strook waarin activiteiten niet zijn toegestaan zonder
een aanlegvergunning van B&W;• opnemen van leidingen en belemmerde strook in de plankaart en de
obstakelkaart;• bouw- en aanlegvoorschriften.De op te stellen AMvB zal in beginsel aan de wensen van de sector tegemoet
komen, met name daar waar het gaat om de eis om planologisch relevante informatie
in het bestemmingsplan op te nemen.Er komt in de AMvB Buisleidingen een wettelijke verplichting om voor zowel
nieuwe als bestaande situaties de risiconormering in acht te nemen (zie paragraaf 5).
Dit houdt onder andere in dat ruimtelijke besluiten zoals het bestemmingsplan
getoetst moeten worden aan de risiconormering. Over de noodzaak en wenselijkheid
om gemeenten wettelijk te verplichten om risicozones langs buisleidingen in
bestemmingsplannen en -kaarten vast te laten leggen, vindt nog overleg plaats
met betrokken partijen. Risicocontouren kunnen ook opgenomen worden in de
belemmeringenkaart bij het bestemmingsplan. Via de risicokaart en het risicoregister
risicosituaties gevaarlijke stoffen worden in ieder geval alle buisleidingen
voor gevaarlijke stoffen met bijbehorende risicozonering opgenomen. Hiermee
wordt gegarandeerd dat de risicocontouren van de buisleidingen zichtbaar worden
gemaakt zodat zowel de ruimtelijke ordenaar als een particulier met bouwplannen
geïnformeerd kan zijn over mogelijke ruimtelijke beperkingen.Indien maatregelen aan buisleidingen worden getroffen om de risico’s
te reduceren en de risicocontour te verkleinen, dient aangetoond te kunnen
worden dat daarmee aan de risiconorm voor het plaatsgebonden risico is voldaan.
Deze aanpak zal worden vastgelegd in de AmvB Buisleidingen.2.2. Coördinatie procedures bij aanleg van nieuwe
leidingenIk ben met gemeenten, provincies en leidingbeheerders in overleg over het toedelen van rollen bij de ruimtelijke inpassing van nieuwe buisleidingen
om zo te komen tot een betere coördinatie van werkzaamheden en een inhoudelijke
afstemming van voorschriften e.d. De nieuwe Wet ruimtelijke ordening vormt
hierbij het uitgangspunt. Ik verwacht hierover voor de zomer 2007 met provincies
en gemeenten afspraken te kunnen maken.De nieuwe Wro biedt de rijksoverheid de mogelijkheid om voor grote projecten
met een nationaal karakter zelf het bestemmingsplan vast te stellen, het zogenaamde
inpassingsplan. Dit kan eventueel voorafgegaan worden door een projectbesluit
om de realisatie van een project te bespoedigen. Voorts kan het rijk de voorbereiding
van de uitvoeringsbesluiten coördineren, zoals van bouw- en kapvergunningen.
Dit is de rijkscoördinatieregeling.Indien noodzakelijk zal het rijk de rijkscoördinatieregeling toepassen
voor de aanleg en ruimtelijke inpassing van leidingen die een nationaal belang
vertegenwoordigen, zoals lands- en provinciegrensoverschrijdende transportleidingen
van Gasunie of leidingen die chemieclusters met elkaar verbinden.Op dit moment neemt het rijk al het voortouw bij het realiseren van grote
energieprojecten, zoals het windmolenpark bij de Noordoostpolder en de gasboringen
onder de Waddenzee. Het rijk heeft daarbij de beschikking over het Bureau
Energieprojecten. Dit bureau is op 1 januari 2006 van start gegaan; EZ,
VROM en LNV zorgen voor de nodige menskracht en middelen. EZ bereidt een wetsvoorstel
voor waarbij deze coördinatieregeling van toepassing wordt verklaard
op grote energieprojecten.Het is ook te overwegen een deel van de coördinatie van de aanleg
en ruimtelijke inpassing op gemeentelijk en provinciaal niveau te leggen.
Vooral bij leidingen die een lokaal of regionaal belang vertegenwoordigen,
zoals het regionale transportnet van Gasunie en regionale industriële
leidingen, lijkt dit een geschikte optie. De nieuwe Wro biedt die mogelijkheden
en bevoegdheden aan provincies en gemeenten. Indien gewenst kunnen andere
overheden in de toekomst afspraken maken met het Bureau Energieprojecten voor
ondersteuning bij een goede coördinatie en afstemming van procedures
en besluiten.Met coördinatie op het gebied van vergunningverlening, ruimtelijke
inpassing en toezicht is in de provincie Groningen sinds 2005 ervaring opgedaan
in een project van Gasunie, provincie Groningen, de VROM-Inspectie en de Vereniging
Groninger Gemeenten. Het project (voluit Pilot II concernbenadering Gasunie)
was erop gericht de organisatie van vergunningverlening ruimtelijke inpassing
en -handhaving ten aanzien van objecten van de Gasunie in de provincie Groningen
te vereenvoudigen. Oplossing van het probleem wordt gezien in verbetering
van de procesgang (bijvoorbeeld modelaanvraag, modelbeschikking en toezichtplan),
een één-loket organisatie bij de Gasunie en één
servicepunt voor de overheden. Conclusie is dat er mogelijkheden zijn voor
een efficiëntere vergunningverlening en handhaving voor landelijk opererende
concerns. Bezien zal worden in welke situaties de werkwijze waarmee ervaring
is opgedaan in het proefproject een alternatief kan zijn voor coördinatie
op rijksniveau.3. Zorgplicht voor buisleidingenAan buisleidingen voor het vervoer van gevaarlijke stoffen worden momenteel
door de overheid geen uniforme eisen gesteld met het oog op de veiligheid
van de omgeving. Wel worden op grond van de Gaswet en de Mijnbouwwet technische
eisen gesteld aan aardgastransportleidingen en olie- en aardgaswinningsleidingen
die onder deze wetten zijn gebracht. Sinds jaren bestaat wel
een door de buisleidingen sector zelf ontwikkelde industrienorm NEN 3650 die
eisen stelt aan ontwerp, aanleg en beheer van buisleidingen. Op de naleving
van deze industriële norm wordt geen overheidstoezicht uitgeoefend, met
uitzondering van de winningsleidingen die onder de Mijnbouwwet vallen en waarvoor
toepassing van de NEN3650 voorgeschreven is. SodM oefent het toezicht hierop
uit.De Raad voor de Transportveiligheid heeft na onderzoek1 van een aantal incidenten en ongelukken met buisleidingen geconstateerd
dat de NEN3650 weliswaar door de bedrijven als algemeen kader voor veilige
exploitatie wordt gehanteerd, maar dat niet in alle gevallen kan worden aangetoond
dat bedrijven deze norm afdoende hebben geïmplementeerd. Mede op basis
van dit onderzoek ben ik van mening dat verantwoordelijkheden van bedrijven
en overheid in een wettelijke regeling moeten worden vastgelegd.In de AMvB Buisleidingen zal met het oog op de veiligheid van buisleidingen
voor de omgeving een aantal essentiële eisen worden vastgelegd. Het gaat
daarbij in ieder geval om het vastleggen van de norm voor het plaatsgebonden
risico van 10–6 per jaar, een zorgplicht inzake veilig beheer
en een rapportageverplichting. Ik zal hierbij rekening houden met de industriële
norm NEN3650.Veiligheidsrisico’s voor ondergrondse buisleidingen zijn zeer divers
van aard. Het beheersen van die risico’s in hun samenhang is niet eenvoudig,
mede vanwege het gegeven dat de leidingen ondergronds liggen. Een veiligheidsmanagementsysteem
is een goed instrument om deze risico’s te beheersen. Voor het veilig
beheren van buisleidingen is bij een aantal leidingexploitanten reeds een
veiligheidsmanagementsysteem in werking. Ik ben van mening dat bedrijven met
behulp van een veiligheidsmanagementsysteem adequaat invulling kunnen geven
aan de in de AMvB Buisleidingen op te nemen zorgplicht.Momenteel wordt op initiatief van het betrokken bedrijfsleven een Nederlandse
Technische Afspraak (NTA) opgesteld waarin wordt uitgewerkt waaraan een veiligheidsmanagementsysteem
voor buisleidingen zou moeten voldoen. De NTA richt zich niet alleen op de
veiligheid van leidingen maar op de zorg om de integriteit van de leidingen
als zodanig, inclusief de bescherming van bodem, water en lucht. De NTA zal
naar verwachting medio 2007 worden gepubliceerd.Indien de NTA ook naar mijn oordeel in voldoende mate invulling geeft
aan de verantwoordelijkheid van exploitanten voor veiligheid van buisleidingen,
kan daarmee worden voldaan aan de wettelijke zorgplicht. Indien een exploitant
werkt met een veiligheidsmanagementsysteem conform de NTA, zal de toezichthouder
hiermee bij de uitvoering van het toezicht rekening houden. Bij een goed werkend
veiligheidsmanagementsysteem mag de toezichthouder een gerechtvaardigd vertrouwen
hebben dat er sprake is van een systematische beheersing en borging van de
veiligheid. Uiteraard houdt de toezichthouder wel het recht om nader onderzoek
in te stellen. Voordeel van deze benadering is dat geen regelgeving met gedetailleerde
middelvoorschriften nodig is. Ik ben voornemens hierover met de Velin afspraken
te maken.4. Informatievoorziening buisleidingenBeschikbaarheid van kerngegevens van buisleidingen is om verschillende
redenen van groot belang. Voor overheden en hulpdiensten is informatie in
eerste instantie van belang voor de ruimtelijke planvorming, voor het uitvoeren
en naleven van de risicozonering en voor de preparatie op de incidentafhandeling.
Maar ook burgers en bedrijven hebben behoefte aan inzicht in de risicovolle
situaties in hun omgeving. Daarnaast is de informatie van belang
voor het voorkomen van schade aan leidingen door graafwerkzaamheden. Momenteel
ontbreekt echter een deugdelijke en volledige registratie van kerngegevens
over buisleidingen en is de uitwisseling van informatie gebrekkig. Daarom
zal in deze vormen van informatiebehoefte worden voorzien via de volgende
regelgeving. Aan de informatiebehoefte van burgers, bedrijven en overheden
wordt tegemoetgekomen via het Registratiebesluit externe veiligheid. Het betreft
hierbij bij overheden beschikbare informatie.De informatiebehoefte ter voorkoming van graafschade wordt geregeld in
het Wetsvoorstel Informatie-uitwisseling ondergrondse netten. Dit laatste
betreft informatie-uitwisseling tussen private partijen. De wijze waarop informatie
benodigd voor hulpdiensten tijdens een incident uitgewisseld zou moeten worden,
is nog onderwerp van studie.Registratiebesluit externe veiligheidNa de vuurwerkramp in Enschede is besloten een registratieplicht voor
risicovolle situaties in het leven te roepen. Dit is door de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties en mij aangepakt via wijziging van
de Wet milieubeheer en het tot stand te brengen Registratiebesluit externe
veiligheid, het Register risicosituaties gevaarlijke stoffen en de Regeling
provinciale risicokaart op basis van de Wet rampen en zware ongevallen (Wijziging
artikel 6a Wrzo: staatsblad 500 jaargang 2006). Het Registratiebesluit bevat
voorschriften voor het aanwijzen van risicovolle situaties bij inrichtingen,
transportroutes en buisleidingen. Het Registratiebesluit externe veiligheid
is op 19 december 2006 van kracht geworden (staatsblad 656 jaargang 2006).Voor buisleidingen zijn te registreren gegevens onder meer: gegevens exploitant,
situering leiding, diameter, werkdruk, te transporteren stof, aard van het
risico, risicocontour en indien beschikbaar het groepsrisico.Het totaal aan samenhangende regelgeving zal begin 2007 in werking treden.Wetsvoorstel informatie-uitwisseling ondergrondse netten
(Grond-roerdersregeling)Veruit de belangrijkste oorzaak van schade aan leidingen is graafwerkzaamheden
door derden in de omgeving van buisleidingen. Voor het voorkomen van schade
aan kabels en (buis)leidingen door graafwerkzaamheden heeft het ministerie
van EZ op 6 maart 2006 het wetsvoorstel informatie-uitwisseling ondergrondse
netten ingediend bij de Tweede Kamer. Met deze wet wordt een aantal publieke
belangen geborgd. Ten eerste het voorkomen van leveringsonderbrekingen van
essentiële diensten in onze maatschappij (gas, elektriciteit, water en
telecommunicatie). Deze onderbrekingen kunnen aanzienlijke overlast veroorzaken
voor de betrokken bedrijven en burgers en brengen omvangrijke maatschappelijke
kosten met zich mee. Daarnaast gaat het om de veiligheid voor de omgeving
en van direct betrokkenen.Deze regeling, ook wel de Grondroerdersregeling genoemd, beoogt de grondroerder
tijdig betrouwbare en bruikbare informatie over de ligging van kabels en leidingen
ter beschikking te stellen via een elektronisch systeem. Het Kadaster gaat
een elektronische informatiesysteem beheren en fungeert als intermediair tussen
leidingeigenaren en gravers. Het wetsvoorstel zorgt voor een evenwichtiger
verdeling van de rechten en plichten van alle bij het proces betrokken partijen.
Zo is de grondroerder verplicht om een graafwerkzaamheid vooraf te melden,
de geleverde informatie te gebruiken en zorgvuldig te werken. De opdrachtgever
moet de grondroerder de tijd geven om zorgvuldig te kunnen graven. De leidingbeheerder
is verplicht te zorgen voor accurate, actuele en tijdige gegevens aan te leveren
aan het Kadaster.Deze wet zal naar verwachting in 2007 in werking treden. Het elektronisch informatiesysteem volgt naar verwachting in 2009. Het agentschap Telecom
gaat toezicht houden op deze wet.5. Externe veiligheidszonering rond buisleidingenIn Nederland is sprake van een grote verwevenheid van risicovolle activiteiten
in een kwetsbare omgeving. Dat is ook te verwachten in een land met een grote
druk op de beschikbare ruimte. Het ruimtelijk beleid is dan ook gericht op
intensief ruimtegebruik. Mede vanwege de vele claims op de ruimte komt op
steeds meer plaatsen de inpassing van nieuwe leidingen en de ongestoorde ligging –
en daarmee ook de veiligheid – van bestaande leidingen in het geding.Het externe veiligheidsbeleid is er op gericht afstand aan te brengen
tussen activiteiten met gevaarlijke stoffen en personen die in de omgeving
van die gevaarlijke activiteit moeten verkeren. Volgens het externe veiligheidsbeleid,
zoals dat na de vuurwerkramp in Enschede in het NMP 4 is vastgesteld, biedt
de overheid burgers een minimum beschermingsniveau tegen risico’s die
zij zelf niet kunnen beheersen of voorkomen1.
Dat wil zeggen dat voor het plaatsgebonden risico grenswaarden gelden die
niet overschreden mogen worden en dat voor het groepsrisico een verantwoordingsplicht
geldt. Bestuurders en politici zullen de aanvaardbaarheid van het groepsrisico
moeten beoordelen. Daarbij wordt het beschikbaar zijn van veiliger alternatieven
en de mogelijkheden van rampenbestrijding meegewogen.Voor buisleidingen zijn in het verleden afspraken gemaakt over risicozonering
voor aardgastransportleidingen en voor brandbare vloeistoffen. In 1984 heeft
VROM de circulaire «Zonering langs hogedruk aardgastransportleidingen»
uitgebracht2. De toetsingsafstanden en veiligheidsafstanden
die afhankelijk van leidingdiameter en inwendige druk werden voorgeschreven,
waren gebaseerd op een risicobenadering. Dit geldt ook voor de circulaire
die 9 jaar later verscheen voor zonering langs buisleidingen met brandbare
vloeistoffen3.RIVM en Gasunie brengen op dit moment de consequenties van de nieuw berekende
risicoafstanden voor de bebouwing in beeld. De resultaten van dit onderzoek
zullen worden gebruikt om concrete afspraken te maken over aan te houden veiligheidsafstanden
en de aanpak van risicoknelpunten. In paragraaf 5.1 schets ik het kader
dat mij daarbij voor ogen staat.5.1 Kader voor risiconormeringIk ben voornemens om het beleid voor buisleidingen in lijn te brengen
met het externe veiligheidsbeleid zoals dat na de vuurwerkramp in Enschede
is vastgesteld voor alle activiteiten met gevaarlijke stoffen.Dit betekent dat voor kwetsbare objecten, zoals woningen en scholen4, in de omgeving van buisleidingen een grenswaarde (afstand
of zone) geldt op basis van het berekende plaatsgebonden risico PR 10–6 (basisveiligheidsniveau). Binnen deze zone mogen geen kwetsbare
objecten aanwezig zijn. Voor beperkt kwetsbare bestemmingen5 is deze afstand voor het plaatsgebonden risico een richtwaarde; dat
wil zeggen dat de noodzaak van de aanwezigheid van een beperkt kwetsbare bestemming
binnen de contour van PR 10–6 gemotiveerd moet worden. Verder
wordt verantwoording van het groepsrisico verplicht gesteld zoals beschreven
in de beleidsbrief over het groepsrisico die ik de Tweede Kamer op 4 oktober
2006 heb toegestuurd6.Daar waar sprake is van bestaande situaties die niet aan het basisveiligheidsniveau
voldoen, ben ik van mening dat de leidingexploitant voor de aanpak hiervan
verantwoordelijk is. Daarbij hoort uiteraard een beoordeling
van de kosten van die maatregelen op haalbaarheid en betaalbaarheid. Indien
blijkt dat de benodigde maatregelen niet haalbaar en betaalbaar zijn, wil
ik in lijn met het externe veiligheidsbeleid voor andere activiteiten de oplossing
zoeken in een nadere prioritering en fasering. In een uiterste geval kan het
voorkomen dat een knelpunt moet worden geaccepteerd. In situaties waarin de
oriëntatiewaarde1 van het groepsrisico wordt
overschreden, zal worden bezien of aanvullende maatregelen getroffen moeten
worden. In een situatie waarbij een gemeente zelf geen rekening heeft gehouden
met de circulaires voor buisleidingen, is zij aanspreekbaar voor de kosten
van maatregelen.Voor nieuwe situaties, dat wil zeggen situaties waarbij een gemeente besluit
te gaan bouwen nabij een bestaande leiding, heeft deze gemeente de verantwoordelijkheid
om met de leidingexploitant tot overeenstemming te komen over (de financiering
van) maatregelen die bijdragen aan het reduceren van het risico tot het benodigde
niveau; zij neemt in deze situatie immers het initiatief. Daarbij gelden de
gebruikelijke planschaderegelingen en contractuele afspraken tussen gemeente
en leidingexploitant.Voor nieuwe leidingen voor aardgas en (olie)producten overweeg ik in de
regelgeving voor buisleidingen de eis op te nemen dat deze zodanig aangelegd
dienen te worden dat de PR 10–6 contour zo veel mogelijk «op
de leiding» komt te liggen2 en dat sprake
is van een verantwoorde afweging van het groepsrisico. Deze eisen gaan in
beginsel ook gelden als een bestaande leiding wordt vervangen of als een bestaande
leiding gebruikt gaat worden voor het vervoer van een andere gevaarlijke stof.
Zo wordt het ontstaan van nieuwe knelpunten voorkomen.Gezien het specifieke karakter van buisleidingen vraagt de verantwoordingsplicht
van het groepsrisico (grensoverschrijdend) om een uniforme benadering. Bezien
zal worden of in bepaalde situaties meer afstand (dan op basis van alleen
PR 10–6) moet worden aangehouden ter voorkoming van nieuwe
groepsrisicoknelpunten. Om te voorkomen dat iedere gemeente langs een buisleiding
steeds opnieuw de wijze van verantwoording moet vaststellen, zal de bestaande
Handreiking Groepsrisico worden aangevuld met een supplement over buisleidingen.
Daarbij zal ook gekeken worden naar de uitgangspunten voor de advisering over
het groepsrisico door de brandweer. Verder zal ook geregeld worden dat een
gemeente in het proces van verantwoording van het groepsrisico de leidingexploitant
informeert.Met toepassing van dit kader, dat in de plaats komt van de huidige circulaires
voor risicozonering, wil ik bereiken dat door het treffen van risicobeperkende
maatregelen knelpunten worden opgelost, het ruimtebeslag van risicozones wordt
beperkt en dat de verantwoordingsplicht voor het groepsricsico bij besluitvorming
over buisleidingen wordt ingevoerd. Een en ander wordt vastgelegd in een nieuwe
circulaire en vervolgens in een wettelijke regeling.5.2 Verbeterde risicomodellering en inzicht in omvang
problematiek aardgastransportleidingenIn 2006 is op basis van bovenbeschreven beleidskader overleg gevoerd met
Gasunie, gemeenten en provincies. Gasunie bleek bezorgd over de mogelijke
gevolgen van dit beleidskader: een omvangrijke saneringsopgave waarbij grote
delen van het leidingnet verlegd zouden moeten worden. Voorts was Gasunie
van mening dat onvoldoende rekening werd gehouden met veiligheidsmaatregelen
die het bedrijf reeds had ingevoerd (zoals helicopter surveillance). Gemeenten
en provincies waren bezorgd over het mogelijk grote ruimtebeslag van risicozones.
Op basis van een eind jaren ’90 door Gasunie in samenwerking met andere
gastransportbedrijven in Europa ontwikkeld model zijn de risico’s
van aardgastransportleidingen berekend. Uit deze geactualiseerde berekeningen
komt naar voren dat de contour voor het plaatsgebonden risico (PR) met een
kans op overlijden van één op de miljoen per jaar («PR
10–6»; basisveiligheidsniveau voor externe veiligheid)
in een aantal gevallen op een grotere afstand ligt dan de afstand die de circulaire
van 1984 voorschrijft en in een aantal gevallen op een kleinere, bijvoorbeeld
bij leidingen met een dikke wand.1 Uit dit onderzoek
bleek verder dat met conservatieve aannamen t.a.v. de risico’s en zonder
maatregelen en aanvullend risicoreducerend beleid dit maximaal ongeveer 600
km leiding veiligheidsknelpunten op zou kunnen leveren. Nieuwe ruimtelijke
ontwikkelingen in de omgeving van aardgastransportleidingen zouden in veel
gevallen niet zondermeer doorgang kunnen vinden (op basis van nieuwe kaart
van Nederland: maximaal 3750 ha). Het oplossen van bestaande knelpunten en
het voorkomen van nieuwe knelpunten zou naar schatting vele honderden miljoenen
gaan kosten.Ik heb daarop aan het RIVM gevraagd de risico’s van aardgastransportleidingen
nader te onderzoeken en daarbij nadrukkelijk aandacht gevraagd voor het veiligheidsbeleid
dat Gasunie al voert en voor een aantal toekomstige beleidsmaatregelen zoals
de wettelijke plicht om graafactiviteiten te melden (grondroerdersregeling).
Dit onderzoek is afgerond; over de wijze van modelleren van de risico’s
van aardgastransportleidingen is overeenstemming bereikt tussen Gasunie en
RIVM (brief RIVM 6 november 2006, 390/06CEVlah/pbz-1191) en geeft een
adequater beeld van de veiligheidssituatie rond aardgastransportleidingen
dan daarvoor het geval was. Op basis van de nu vastgestelde modellering en
genoemde maatregelen wordt bereikt dat het aantal knelpunten naar schatting
met 85% reduceert.Thans wordt in opdracht van het RIVM en in overleg met Gasunie een nieuwe
inventarisatie («consequentieonderzoek») uitgevoerd naar knelpunten
van de risicocontouren met kwetsbare bebouwing. Deze inventarisatie levert
een beeld op van de omvang van de resterende problematiek, de mogelijkheden
om met specifieke maatregelen hier iets aan te doen en de kosten van deze
maatregelen. Op basis van deze inventarisatie zal eveneens bekeken worden
hoe met eventuele aandachtspunten ten aanzien van het groepsrisico wordt omgegaan.
Mijn verwachting is dat over de resterende saneringsopgave en over de nieuw
te hanteren risicoafstanden dit voorjaar afspraken kunnen worden gemaakt met
Gasunie en gemeenten en provincies.Indien nodig, kan in lijn met het externe veiligheidsbeleid een nadere
prioritering en in fasering van de aanpak van knelpunten worden afgesproken.
Ik ga er niet van uit dat het beschikbare rijksbrede budget voor het oplossen
van externe veiligheidsknelpunten behoeft te worden aangesproken. Indien dit
budget onverhoopt wel aangesproken moet worden, dan geldt dat dit budget taakstellend
is. In een uiterste geval kan het voorkomen dat een knelpunt moet worden geaccepteerd.5.3. Overige gevaarlijke stoffenVoor wat betreft de overige gevaarlijke stoffen maak ik onderscheid tussen
de zogenaamde brandbare vloeistoffen waarvoor thans de circulaire van 1991
geldt, enerzijds en minder vaak voorkomende stoffen als chloor, ethyleen,
propeen, ammoniak, ethyleenoxide (EO), waterstof, koolstofmonoxide (CO) en
koolstofdioxide (CO2) anderzijds.• Voor de brandbare vloeistoffen heb ik onderzoek laten uitvoeren
naar de risico’s voor de omgeving. Het blijkt dat de risico’s
van dit soort stoffen op de omgeving meevalt. Alleen stoffen van de zogenoemde
K1-categorie hebben een risicocontour. Brandbare vloeistoffen van de categorieën K2 en K3 hebben geen significante risicocontour.
Momenteel laat ik een inventarisatie verrichten van knelpunten van de risicocontouren
met de bebouwde omgeving waarbij verdere berekeningen worden uitgevoerd. De
resultaten van dit onderzoek, die ik omstreeks de zomer verwacht, zullen inzicht
geven in mogelijke knelpunten met bestaande bebouwing.• Voor de resterende groep gevaarlijke stoffen (gassen en vloeistoffen)
die door buisleidingen worden vervoerd, geldt dat er momenteel nog geen eenduidige
aanpak voor risicoberekening voor handen is. In leidingkilometers uitgedrukt
gaat het om naar schatting 5% van het leidingennet (excl. aardgas)
en dat ook nog grotendeels geconcentreerd is in het Rotterdamse havengebied,
in Noord-Brabant–Limburg en in de buisleidingenstraat tussen Rotterdam
en Antwerpen waarvoor een specifiek beheersregime geldt, uitgeoefend door
de Stichting Buisleidingenstraat. Een aantal van deze leidingen maken onderdeel
uit van het Europese net voor industriële gassen. In overleg met deze
partijen laat ik onderzoek uitvoeren naar deze restcategorie met het oog op
een eenduidige rekenmethodiek voor deze leidingen, het opsporen van mogelijke
knelpunten met bebouwing en eventueel het aangeven van oplossingsrichtingen.
De resultaten van dit onderzoek komen naar verwachting omstreeks de zomer
beschikbaar.6. Toezicht buisleidingenVoor alle transportleidingen zal de VROM-Inspectie op grond van de nieuwe
regelgeving voor buisleidingen verantwoordelijk worden voor het toezicht op
de externe veiligheid. De structurele meerkosten voor het uitvoeren van deze
nieuwe taak zullen worden gedekt uit de bestaande rijksbrede middelen voor
eerstelijnstaken voor uitvoering en handhaving van het EV-beleid. Op grond
van de Gaswet en de Mijnbouwwet is Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) reeds
belast met het toezicht op de technische veiligheid (integriteit) van de leidingen
die onder deze wetten vallen.De VROM-Inspectie zal samen met SodM een toezichtarrangement ontwikkelen
waarin het toezicht op de leidingen onder de Gaswet en de Mijnbouwwet en het
toezicht op de – onder de nieuw op te stellen AMvB vallende –
buisleidingen gecoördineerd wordt uitgewerkt; dit met het oog op een
eenduidig optreden richting de leidingexploitanten. In essentie is de gedachte
dat onafhankelijk en doortastend toezicht van de overheid mogelijk moet zijn
en dat moet worden ingespeeld op de verantwoordelijkheid van de leidingexploitant
voor de veiligheid.Ik heb reeds de verantwoordelijkheid voor het toezicht op de correcte
doorwerking van (bestaand) veiligheidsbeleid voor buisleidingen in ruimtelijke
plannen van gemeenten en provincies (interbestuurlijk toezicht).Ten behoeve van het ontwikkelen van een gezamenlijk toezichtarrangement
voert de VROM-Inspectie een aantal projecten uit om inzicht te krijgen in
het buisleidingdossier en ervaring op te doen met het toezicht op buisleidingen.
In 2006 zijn ondermeer de volgende pilotprojecten uitgevoerd:• Inzicht in veiligheidmanagementsystemen bij leidingbeheerders van
transportleidingen en leidingbeheerders van productieleidingen (uitvoering
samen met SodM).• Beoordeling van de kwaliteitsdocumenten van leidingbeheerders voor
aardgastransportleidingen over het gevoerde beheer en de borging van de veiligheid.• Inzicht in doorwerking van buisleidingen in bestemmingsplannen.• Een aanvang met een internationale vergelijking van regelgeving
en toezicht rondom buisleidingen. Op basis van de ervaringen die in deze projecten worden opgedaan zal ik
in 2007 een besluit nemen over de definitieve aanpak van het toezicht op buisleidingen.
Daarbij zal rekening gehouden worden met het streven de toezichtlast voor
bedrijven en instellingen te verminderen en te komen tot beter en duidelijk
toezicht (Programma Eenduidig Toezicht). Ook de uitkomsten van de doorlichting
van wet- en regelgeving op het terrein van interbestuurlijk toezicht (Commissie
Doorlichting Interbestuurlijke Toezichtarrangementen, Commissie Oosting) kunnen
van invloed zijn op de uiteindelijke invulling van het toezicht rond buisleidingen.Ten aanzien van het wetsvoorstel informatie-uitwisseling ondergrondse
netten (Grondroerdersregeling) gaat het agentschap Telecom toezicht houden
op de naleving van de wet (zie paragraaf 4, Informatievoorziening buisleidingen).7. Ruimtelijk-economische visie op buisleidingen
als transportmodaliteit7.1. AlgemeenNota ruimteDe Nota Ruimte1 is een strategische nota
op hoofdlijnen, waarin het nationaal ruimtelijke beleid zoveel mogelijk is
ondergebracht. De vervoersgerelateerde aspecten zijn verder uitgewerkt in
de Nota Mobiliteit. De nota onderkent het steeds intensiever gebruik van de
ondergrond, door ondergronds bouwen, meervoudig ruimtegebruik en netwerkinfrastructuur.
De overheden zijn eerstverantwoordelijke voor een duurzame ordening van ondergronds
ruimtegebruik. Het doel van het beleid met betrekking tot hoofdtransportleidingen
is om, naast het bevorderen van de economische ontwikkeling en een onbelemmerde
energievoorziening, problemen en knelpunten bij de ondergrondse ordening te
voorkomen, waar mogelijk bundeling met andere lijninfrastructuur te bevorderen
en de veiligheid rondom deze leidingen te waarborgen.Nota MobiliteitIn de Nota Mobiliteit wordt het ruimtelijk beleid zoals vastgelegd in
de Nota Ruimte, verder uitgewerkt en wordt het verkeers- en vervoersbeleid
beschreven. De spanning tussen ruimtelijke en vervoersbelangen en veiligheidsaspecten
neemt op een aantal locaties toe. Het kabinet heeft daarom besloten tot het
opstellen van een basisnet2 voor het vervoer
van gevaarlijke stoffen over de weg, het spoor en het (binnen)water. Met het
wettelijk vastgelegd basisnet brengt het kabinet de belangen van het vervoer,
de ruimtelijke ontwikkeling en de externe veiligheid voor de lange termijn
met elkaar in evenwicht.Het basisnet geldt voor het bovengronds transport voor gevaarlijke stoffen
en niet voor transport via buisleidingen3. De
ambitie van het kabinet met betrekking tot buisleidingen is om Nederland ook
in de toekomst aan de groeiende vraag naar buisleidingtransport te laten voldoen.
Deze groei wordt verwacht als gevolg van economische ontwikkelingen en de
sterkere samenwerking in de chemische industrie als gevolg van mondiale concurrentie.
De voorziene groeicijfers voor buisleidingen tot het jaar 2010 variëren
van 25% voor gevaarlijke stoffen tot 40% in totaal (gebaseerd
op de voorlaatste lange termijn scenario’s van het CPB, Economie en
fysieke omgeving van 1997). Hierbij is geen rekening gehouden met nieuwe transportstromen
als CO2, restwarmte en biomassa.Nota Vervoer gevaarlijke stoffenDe Nota Vervoer gevaarlijke stoffen is een verdere uitwerking van het
in de Nota Mobiliteit aangekondigde basisnet voor het vervoer van gevaarlijke
stoffen via weg, water en spoor. Daarin wordt de invoering van een regeling
op het gebied van het vervoer van gevaarlijke stoffen aangekondigd. De aanpak
van het dossier buisleidingen sluit aan bij de gedachte van het basisnet zoals
verwoord is in de Nota Vervoer gevaarlijke stoffen.Brief minister EZ over visie op gasmarktDe minister van EZ heeft op 17 maart 2006 in een brief aan de Tweede
Kamer1 de visie op de gasmarkt uiteengezet. Hierbij
komt naar voren dat er de komende jaren sprake is van een dalende productie
van aardgas in Nederland enerzijds maar meer import van gas, waaronder LNG,
en een grotere behoefte aan flexibiliteit anderzijds. De vraag naar gas zal
de komende jaren wereldwijd fors toenemen. Gesproken wordt over het uitbouwen
van de unieke positie van Nederland als «gasrotonde». Dit kan
tot gevolg hebben dat er behoefte ontstaat aan meer aardgastransportleidingen
en meer ruimtelijke reserveringen voor buisleidingen.7.2. Visie op buisleidingen als transportmodaliteitBovenstaande betekent dat een ruimtelijk-economische visie op buisleidingen
als transportmodaliteit nodig is. Het gaat daarbij om de vraag of, en zo ja
hoeveel ruimte in de toekomst gereserveerd zou moeten worden voor buisleidingen.
Momenteel ontbreekt een samenhangende visie over de betekenis van buisleidingen
voor de Nederlandse economie en de rol van de overheid daarbij. De planologische
kernbeslissing het Structuurschema Buisleidingen 1985 (SBUI) wordt in 2008
niet verlengd. Zowel het bedrijfsleven als ook betrokken overheden hebben
echter behoefte aan duidelijkheid over randvoorwaarden en de benodigde toekomstige
ruimte.In 2008 zal ik met een nota Buisleidingen komen met daarin een nieuwe
ruimtelijk-economische visie op buisleidingen als transportmodaliteit. Deze
zogenoemde Nota Buisleidingen vervangt het SBUI. In de Nota buisleidingen
zal de visie op buisleidingen op de langere termijn en het (deels in de komende
jaren reeds ontwikkelde) algeheel beleid vastgelegd worden. Daarbij zullen
ook mogelijk nieuwe toepassingen zoals het CO2-transport door buisleidingen
aan de orde komen. Bestaande – voor buisleidingen gereserveerde en ook
in gebruik zijnde – stroken zullen via die nota, voor zover wenselijk,
gereserveerd blijven. Op basis van de dan ontwikkelde visie en het instrumentarium
van de Wro zal bezien worden of het noodzakelijk is ruimte te reserveren voor
nieuwe buisleidingen.Om die duidelijkheid te kunnen brengen, is nu onder eerstverantwoordelijkheid
van het ministerie van Verkeer en Waterstaat een onderzoek gaande naar het
economisch en maatschappelijk belang van buisleidingen, de te verwachten ontwikkelingen,
de beschikbare capaciteit en de te verwachten vraag, de belemmeringen en de
mogelijkheden om deze weg te nemen en de vraag of nieuwe leidingen zich ruimtelijk
laten inpassen. Planning is dat dit onderzoek begin 2007 afgerond wordt. De
resultaten ervan worden gebruikt voor het opstellen van de Nota Buisleidingen.8. SecurityBuisleidingen vervullen een vitale functie in de samenleving. Ontwrichting
van buisleidingen kan daarom tot aanzienlijke maatschappelijke verstoring
leiden. Om die reden zijn buisleidingen in 2004 als categorie toegevoegd aan
het in 2003 door het ministerie van BZK in het kader van de crisisbeheersing
geëntameerde project «Vitaal». Dit rijksbrede project heeft
tot doel de kwetsbaarheid van vitale infrastructuur beperkt te houden. U bent
recentelijk over het project geïnformeerd door de Minister van BZK2. Ik zal dit aspect daarom in deze brief niet nader toelichten.9. Incidentbehandeling en rampenbestrijdingVoor de behandeling van incidenten en rampen bij buisleidingen voor gevaarlijke stoffen zijn de betrokken partijen als brandweer, andere
hulpdiensten en leidingbeheerders momenteel in veel gevallen onvoldoende voorbereid.
Enthoven constateert dat het met name ontbreekt aan inzicht in leidinggegevens,
bijbehorende risico’s en dat de afstemming tussen de partijen gebrekkig
is.Voor wat betreft de aanpak van incidenten is inmiddels een traject gestart.
Het ministerie van BZK heeft de «Handreiking voor optreden tijdens buisleidingincidenten»
inmiddels geactualiseerd. Deze handreiking is primair bedoeld voor de hulpverleningsdiensten
en bevat praktische informatie over de handelwijze bij een incident met een
buisleiding. Momenteel loopt de implementatiefase. In deze fase vindt een
proef plaats met het toepassen van de Handreiking in een veiligheidsregio.
In deze pilot zal ook de advisering over de verantwoording van het groepsrisico
worden meegenomen. De opleidingen voor de diverse functionarissen van de hulpverlenende
instanties zijn of worden aangepast met noodzakelijke kennis van buisleidingen.
Deze zullen een module gaan bevatten die specifiek gericht is op incidenten
met buisleidingen.In de AMvB Buisleidingen wordt een meldplicht opgenomen, waarmee de betrokkenheid
van VROM ten tijde van een calamiteit wordt geregeld. Momenteel wordt onderzocht
op welke manier hieraan invulling kan worden gegeven. In de loop van 2007
moet hierover meer duidelijkheid komen.Goed voorbereid zijn op incidenten is zowel voor overheid als voor buisleidingexploitanten
van belang. Een noodplan is daartoe een belangrijk hulpmiddel. Het bevat de
beschrijving van de wijze waarop een buisleidingexploitant in geval van een
incident zal handelen, hoe de diverse taken en verantwoordelijkheden in de
organisatie zijn ingebed en welke andere partijen van belang zijn. Het noodplan
dient nadrukkelijk aan te sluiten op de responsorganisatie die vanuit de overheid
beschikbaar is. Het daadwerkelijk voorbereid zijn op een incident acht ik
van groot belang. Daarom zal ik het voorhanden hebben bij de leidingexploitant
van een noodplan in de AMvB Buisleidingen verplichten. Overigens blijkt uit
overleg met buisleidingexploitanten dat zij in de meeste gevallen al over
noodplannen beschikken.10. CommunicatieHet buisleidingendossier heeft te maken met veel partijen, zowel vanuit
de zijde van overheid als ook bedrijven. Goede afstemming en communicatie
is dan ook belangrijk. Daarom heb ik een aantal communicatietrajecten uitgezet.In 2007 zal ik vijf regionale voorlichtingsbijeenkomsten voor gemeenten
en provincies organiseren. Informatie over de nieuwe externe veiligheidsnormen
voor buisleidingen staan hierbij centraal. Voor gemeenten is dit met het oog
op nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in de buurt van gevaarlijke buisleidingen
van belang.Mijn ministerie start begin 2007 een project met als doel een actievere
uitwisseling van ervaringen en informatie rondom buisleidingen met gevaarlijke
stoffen tussen gemeenten en provincies. Door gemeenten en provincies ervaringen
met elkaar te laten delen hoeven ook gemeenten die nog niet actief zijn op
het gebied van buisleidingen niet het wiel opnieuw uit te vinden.De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,P. L. B. A. van Geel XNoot1Tweede Kamer 2006–2007, 27 801, nr. 45.XNoot1Begrippen worden toegelicht in de uitgebreide tekst in deel V van deze
brief: Uitgangspunten en beleidsvoornemens.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 26 018, nr. 4.XNoot1Buisleidingen zijn dan ook recent opgenomen in het project «vitale
infrastructuur» dat het ministerie van BZK heeft opgezet in het kader
van de crisisbeheersing.XNoot1Het plaatsgebonden risico (PR) biedt burgers in hun woonomgeving een minimum
beschermingsniveau tegen gevaarlijke stoffen. Deze basisnorm bepaalt dat het
risico om te overlijden aan een ongeluk met een gevaarlijke stof voor omwonenden
niet hoger mag zijn dan één op de miljoen (10–6).
Dat betekent dat een omwonende van bijvoorbeeld een gevaarlijke fabriek maximaal
maar ééns per 1 miljoen jaar mag overlijden door een ongeluk
in die fabriek. Zie NMP 4 en het kabinetsstandpunt Ketenstudies (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2004–2005, 27 801, nr. 26).XNoot1En op termijn de Wm omdat de Wms in 2008 opgaat in een nieuw hoofdstuk
9 van de Wm.XNoot1Kabinetsstandpunt Ketenstudies (Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005,
27 801, nr. 26).XNoot1Of ter weerszijden van de buitenste leidingen als er sprake is van meerdere,
naast elkaar gelegen, leidingen.XNoot1«Themaonderzoek, Buisleidingongevallen en -incidenten als gevolg
van (graaf)werkzaamheden door derden» januari 2005, CB 02-04015, Raad
voor de Transportveiligheid (RvTv). De RvTv is inmiddels overgegaan in de
Onderzoeksraad voor veiligheid.XNoot1Zie ook Kabinetsstandpunt Integrale ketenstudies Chloor, ammoniak en LPG.
Tweede Kamer, 2002–2003, 27 801, nr. 22.XNoot2Circulaire «Zonering langs hogedruk aardgastransportleidingen»
1984.XNoot3Circulaire «Bekendmaking van beleid ten behoeve van de zonering
langs transportleidingen voor brandbare vloeistoffen van de K1-, K2-, K3-categorie»
1991.XNoot4Kwetsbaar object: object zoals gedefinieerd in artikel 1, lid 2 van het
besluit externe veiligheid inrichtingen. Het gaat hierbij om woningen en om
gebouwen bestemd voor verblijf van minderjarigen, ouderen en gehandicapten
en voor grote aantallen personen gedurende een groot gedeelte van de dag.XNoot5Beperkt kwetsbaar object: object zoals gedefinieerd in artikel 1, lid
2 van het Bevi; lintbebouwing wordt conform de circulaire risiconormering
vervoer gevaarlijke stoffen beschouwd als beperkt kwetsbaar voorzover deze
loodrecht of nagenoeg loodrecht is gelegen op de contouren van het plaatsgebonden
risico van een leiding.XNoot6Tweede Kamer 2006–2007, 27 801, nr. 44.XNoot1Oriëntatiewaarde voor het groepsrisico: Eén van de criteria
die betrokken moeten worden bij de verantwoording van het groepsrisico bij
ruimtelijke relevante besluiten en beslissingen omtrent vergunningverlening
op grond van de Wet milieubeheer. Het is een niet-wettelijke waarde die een
indicatie geeft van de toelaatbaarheid van het groepsrisico.XNoot2In overleg met betrokkenen zal worden bepaald bij welke breedte van de
strook ter weerszijden van de leiding (of ter weerszijden van de buitenste
leidingen als er sprake is van meerdere nieuwe leidingen) hier sprake van
is.XNoot1Zo schrijft de circulaire voor aardgastransportleidingen voor dat de veiligheidsafstand
voor een leiding met een diameter van 90 cm en een druk van 50–80 bar
35 meter bedraagt. De risicocontour PR 10–6 kan in de werkelijkheid
ook op bijvoorbeeld 100 meter liggen, of, als de leiding diep ligt of een
extra dikke wand heeft, bovenop de leiding.XNoot1Nota Ruimte,Ruimte voor ontwikkeling, Deel 4: tekst na parlementaire instemming,
Ministeries van VROM, LNV, VenW en EZ.XNoot2Het basisnet geeft aan voor alle hoofdverbindingen over weg, water en
spoor wat er mag worden vervoerd en hoe de ruimte ernaast kan worden gebruikt.XNoot3Zie beantwoording kamervragen door minister van VenW 24 oktober 2006
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 30 373, nr. 6).XNoot1Tweede Kamer, 2005–2006, 29 023, nr. 22.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 26 643, nr. 83. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26018-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl