Thuiszorg en zorg thuis, kansen voor de toekomst; Verkenningen Ouderenzorg 1995-2010; Verslag algemeen overleg onder meer over de brief van 20 mei 1997 inzake de notitie Verkenningen ouderenzorg 1995-2010
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25351, nr. 17

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

30-12-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25351 nr. 17

10-12-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25351Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 351Thuiszorg en zorg thuis, kansen voor de toekomst Verkenningen ouderenzorg
1995–2010nr. 17VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 10 december 1997De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 heeft op 5 november 1997 overleg gevoerd met staatssecretaris Terpstra
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over:– de brief van 20 mei 1997 inzake de notitie «Verkenningen
ouderenzorg 1995–2010» (25 351, nr. 1);– de brieven van 21 mei en 17 juni 1997 over het onderzoeksrapport
«Zorg voor medewerkers» (VWS-97-665 en VWS-97-834); – de brief van 17 september 1997 inzake voortgang modernisering
ouderenzorg (VWS-97-1202);– de brief van 27 oktober 1997 inzake de voortgang van het project
MOZ.Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Vliegenthart (PvdA) kondigde aan op zaken de lange
termijn betreffende, in te gaan bij de behandeling van het JOZ-1998. Uit de
diverse rapportages constateerde zij dat provinciale plannen leiden tot een
beddenreductie in verzorgingshuizen met 11,6% (12 500 bedden). Zet hier
tegenover de groei van het aantal extramurale verzorgingsplaatsen en plaatsen
in verpleeghuisunits dan resteert per saldo een capaciteitsreductie van ongeveer
5000 bedden. Al met al dreigt een reductie die veel groter is dan mocht worden
verwacht op basis van de toezegging van de staatssecretaris bij de behandeling
van het financieel kader ouderenzorg om alles op alles te zetten om de reductie
te beperken tot 8%. Omdat de Kamer zich tegen de achtergrond van de vergrijzing
van de samenleving zorgen maakte over deze reductie, werd in juni jl. de motie-Van
Boxtel (24 333, nr. 33) aanvaard, waarin de staatssecretaris werd gevraagd
naast een inventarisatie van capaciteitsproblemen ook een plan van aanpak
voor de oplossing van die problemen te presenteren. Het overzicht is verstrekt,
maar het plan van aanpak ontbreekt nog. Acht de staatssecretaris de huidige
ontwikkeling aanvaardbaar in het licht van de eerder gemaakte afspraken en
de toenemende zorgvraag als gevolg van de vergrijzing? Wat had zij gedaan
om de capaciteitsreductie van verzorgingshuizen te mitigeren als
niet tijdens de recente politieke beschouwingen de motie-Wallage (25 600-XVI,
nr. 9) was aanvaard? Hoe wil zij het gat dichten dat een capaciteitsreductie
van 11,6% slaat in het financieel kader ouderenzorg? Uiterst zorgelijk vond
zij het, dat de realisering van verpleeghuisunits om verschillende redenen
enorm dreigt te worden vertraagd. Van de 3000 geplande units zijn er pas enkele
goedgekeurd. Wat is het gevolg van zo'n vertraging? Leidt dit tot uitstel
van de totale operatie, tot overschrijding van gestelde financiële grenzen
of wordt er gewoon gereduceerd zonder dat daartegenover verpleegunits totstandkomen?
Wat zijn de maatschappelijke gevolgen als het laatste scenario wordt gevolgd?
Te voorzien is dat dan de nu al grote druk op de thuiszorg nog gigantisch
zal toenemen. Wie draagt de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de
provinciale plannen? De bij brief van 27 oktober jl. behorende rapportage
van Coopers & Lybrand signaleert dat de gemeente Utrecht wordt geconfronteerd
met een onverantwoorde capaciteitsreductie. Ook in andere provincies doen
zich op dit gebied grote problemen voor. Hoe oordeelt de staatssecretaris
hierover en welke oplossing ziet zij?Mevrouw Vliegenthart onderstreepte dat de 90 mln. uit de motie-Wallage
volledig beschikbaar moet komen. Eventueel kan over alternatieve dekking worden
meegedacht, maar gezien hetgeen haar fractie op dit punt reeds had aangedragen
zag zij dit niet als haar eerste verantwoordelijkheid. Zij koos voor verdeling
van het extra budget volgens het eerste alternatief uit de brief van 27 oktober
jl., hoewel zij zich ervan bewust was dat zo niet wordt bereikt dat gelden
gericht worden ingezet op punten waar zich de grootste problemen voordoen.
Formulering van daarvoor benodigde criteria zou echter veel te lang duren.Opvallend vond mevrouw Vliegenthart dat zowel de brief van 27 oktober
jl. als een brief van de Ziekenfondsraad aangeeft waardoor tegenvallers in
eigen bijdragen verzorgingshuizen zijn te verwachten, maar dat zorgvuldig
wordt vermeden om daarbij bedragen te vermelden. Op basis van een eigen berekening
ging zij uit van een tegenvaller tussen de 125 mln. à 300 mln. Wat
is daarvan het gevolg? Welke invloed heeft dit op de opbrengstramingen voor
de komende jaren? Veroorzaakt dit een gat in komende begrotingen? Aandacht
vroeg zij voor grote problemen rond eigen bijdragen in gevallen waarin er
sprake is van een nog zelfstandig wonende partner of van bewoners van instellingen
die een eigen inkomen verwerven. Aangekondigd nader onderzoek duurt te lang;
hier moeten spoedig oplossingen voor komen. Dat verbetering van de positie
van zelfstandig wonende ouderen via de fiscale ouderenaftrek wordt doorvertaald
in het zaken kleedgeld van degenen die in een instelling verblijven, juichte
zij toe. Om duidelijkheid te over betalingen moet er een lijst komen van zaken
die betaald worden uit de eigen bijdragen en zaken die worden betaald uit
het zak- en kleedgeld. Nadere voorstellen van de staatssecretaris op dit punt
wachtte zij af.Mevrouw Vliegenthart vond dat de in de brief van 27 september jl. bedoelde
meerjarenaanpak zorgzwaarte vooral is gericht op verbetering van het instellingsmanagement.
Onvoldoende komt tot uiting welk traject wordt gevolgd bij de financiering.
In dit verband herinnerde zij eraan dat in de gehandicaptenzorg is besloten
om de zorgzwaarte via gedifferentieerde tarieven zwaarder te laten meewegen
in financiering van instellingen. Door middelen thans ongeoormerkt toe te
voegen aan instellingsbudgetten is er een aanzienlijke kans dat ze verdwijnen
in allerlei tekorten zonder dat er extra handen voor aan het bed komen. Kan
dit worden voorkomen met een systeem dat uitgaat van een nulmeting en vervolgens
een halfjaarlijkse meting, of kan het geld niet beter specifiek worden geoormerkt?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD) kondigde aan, bij de behandeling
van het JOZ-1998 in te gaan op de verkenningen ouderenzorg 1995–2010.
Aan de hand van een persbericht verduidelijkte zij dat ouderen in de toekomst
steeds nadrukkelijker zelf zullen kiezen of zij al dan niet in een verzorgingshuis
willen worden opgenomen. Derhalve kan niet op voorhand worden geconcludeerd
dat de huidige capaciteit van verzorgingshuizen ook in de toekomst nodig zal
zijn. Niet het aanbod, maar de vraag is bepalend. Om te voorkomen dat het
Rijk in de toekomst achter de ontwikkelingen aanloopt, moet veel meer moet
worden gekeken naar wat mensen zelf willen. In een aantal gevallen zullen
mensen kiezen voor intramurale zorg, maar ook zullen er mensen zijn die kiezen
voor verzorging thuis. Dit betekent dat flexibel moet worden omgegaan met
de besteding van financiële middelen. Die moeten worden gericht op meer
dan alleen maar capaciteit in verzorgingshuizen.Ook mevrouw Van Blerck onderstreepte dat de volledige 90 mln. uit de motie-Wallage
beschikbaar moet komen. De tijdens de politieke beschouwingen aangegeven dekking
vond zij redelijk. Van redelijke alternatieven van het kabinet nam zij graag
kennis. In de brief van 27 oktober worden voorstellen van het Interprovinciaal
overleg (IPO) en de Landelijke vereniging voor thuiszorg (LVT) over de besteding
van dit extra budget over één kam geschoren, terwijl er duidelijke
verschillen zijn. Om pragmatische redenen gaf zij voorkeur aan een keuze voor
het eerste alternatief, al vond zij het onbevredigend dat zo de bestaande
onevenwichtigheid in de zorgtoedeling niet wordt opgelost. Kan dit worden
doorbroken door wat flexibiliteit in de uitvoering aan te brengen? Te denken
valt aan het meer extramuraal inzetten van middelen, zoals aangegeven in het
LVT-voorstel. Voorkomen moet worden dat later weer extra middelen beschikbaar
moeten worden gesteld om de onevenwichtigheid weg te nemen. De klacht van
de gemeente Utrecht vond zij begrijpelijk. Is de daarin naar voren gebrachte
situatie ook op andere steden van toepassing? Het mag niet zo zijn dat eerder
overeengekomen reducties door middel van het IPO-verdeelmodel ongedaan worden
gemaakt. Ook zij miste het plan van aanpak uit de motie-Van Boxtel.Uit de rapportages was het mevrouw Van Blerck niet duidelijk wat de oorzaak
is van de tegenvallende opbrengst van eigen bijdragen van bewoners van verzorgingshuizen.
De op dit punt bestaande onduidelijkheid vond zij onbevredigend, gezien de
grote financiële gevolgen van een tegenvallende opbrengst. Kan de staatssecretaris
dit toelichten? Met ongerustheid nam zij verder kennis van vertraging in de
realisering van verpleeghuisunits. Die blijkt onder andere voort te komen
uit fricties tussen verzorgingshuizen en verpleeghuizen over de vraag wie
de verantwoordelijkheid voor zo'n unit draagt. Kan dit landelijk worden vastgelegd?
Ook vroeg zij aandacht voor signalen dat verpleeghuizen fors overhouden aan
bedragen die zij toegekend krijgen voor hun dependances bij verzorgingshuizen.
Een desbetreffend schrijven stelde zij de staatssecretaris ter beschikking,
met een verzoek om commentaar daarop. Met instemming nam zij kennis van paragraaf
6 van de brief van 27 oktober. Welk verband is er tussen het budget van verzorgingsinstellingen
en de aanschaf van dure hulpmiddelen? Instellingen blijken soms ten onrechte
een beroep op gemeenten te doen om dit soort middelen te financieren uit de
bijzondere bijstand of de WVG. Wil de staatssecretaris hierover duidelijkheid
verschaffen? Verder pleitte zij voor transparante besteding van zorgzwaartemiddelen.
Analoog aan de systematiek van de bijzondere bijstand, zou daartoe kunnen
worden gedacht aan een verantwoordingsplicht op basis van een declaratiesysteem.De heer Van Boxtel (D66) was tevreden dat naar aanleiding van
zijn motie meer inzicht in de problematiek is gegeven, maar verbaasde zich
erover dat het in diezelfde motie bedoelde plan van aanpak ontbreekt. Wat
is hiervan de oorzaak? Zorgen maakte hij zich over de vertraging in de realisering
van verpleeghuisunits. Hoe wil de staatssecretaris bereiken dat de gestelde
beleidsdoelen ook daadwerkelijk worden gehaald? Verder was ook
hij bezorgd over de ontwikkelingen in de stad Utrecht. Omdat omliggende gemeenten
ook aan de grens van hun capaciteit zitten, is het niet mogelijk daar een
oplossing te vinden. Hoe wil de staatssecretaris dit probleem oplossen? Hij
stemde in met de keuze voor het eerste alternatief voor de verdeling van de
extra middelen uit de motie-Wallage. Wel stelde hij ter discussie of die keuze
voor de hele planperiode moet gelden. Kan gedurende die periode worden bijgestuurd
als uit onderzoek blijkt dat langs andere wegen de verdeling meer kan aansluiten
bij het gestelde in de motie. Hoewel hij ernstig twijfelde aan de mogelijkheid
om de tweede 45 mln. uit de motie-Wallage te dekken uit het geneesmiddelendossier,
stond hij toch op het standpunt dat de volledige 90 mln. beschikbaar moet
komen. Het is nu primair aan het kabinet om te zoeken naar een voor allen
aanvaardbare dekking. In dit verband suggereerde hij om verzorgingshuizen
centraal voorgeschreven genees- en andere middelen te laten aanvragen. Kan
ter voor de behandeling van het JOZ worden aangegeven wat dit soort efficiencymaatregelen
opbrengt? Wanneer verschijnt het advies van de Ziekenfondsraad over zak- en
kleedgeld? Hij sloot zich aan bij eerdere pleidooien om te garanderen dat
zorgzwaartemiddelen ook echt voor dat doel worden besteed. In dit verband
vond hij het verontrustend te constateren dat in de zorgsector het aantal
personeelsleden terugloopt en dat de gemiddelde leeftijd van hulpverleners
sterk oploopt. Ten slotte vroeg hij aandacht voor signalen uit het veld die
duiden op twijfel aan het principe van onafhankelijke indicatiestelling, door
grote verschillen in het tempo van invoering. Wil de staatssecretaris bewaken
dat voortvarend wordt doorgegaan met invoering en dat alle partijen er steeds
bij betrokken blijven?De heer Meyer (groep-Nijpels) sprak mede namens de fractie
van GroenLinks. Na bestudering de verkenningen ouderenzorg kon hij zich goed
voorstellen dat het veld dit stuk met enige scepsis ontving. Er is geen duidelijkheid
over de financiering van de werkelijke groei in zorgzwaarte, er is geen oplossing
voor de toenemende wachtlijsten en ad hocmaatregelen zetten geen zoden aan
de dijk. Hoe kan de staatssecretaris verdedigen dat het aanvaardbaar is om
tegenover de groei van de zorgzwaarte een lagere groei van het zorgbudget
te stellen? Waarom is de verkenning begrensd tot het jaar 2010? Het is toch
bekend dat juist in de periode daarna de dubbele vergrijzing tot grote problemen
zal leiden?De Meyer signaleerde dat in het kader van de modernisering van de ouderenzorg
op vreemde plaatsen nieuwe vormen van zorg zijn gerealiseerd. Is voldoende
budget beschikbaar om dit soort bijzondere vormen van zorg te blijven verlenen?
Verpleeghuisunits zag hij niet als een nieuwe ontwikkeling. Zij het met beperkte
middelen, wordt verpleegshuiszorg om diverse redenen al jaren in verzorgingshuizen
verleend. Daardoor heeft het management van verzorgingshuizen al jaren verpleeghuiservaring
kunnen opdoen. Ondanks hun ervaring worden verzorgingshuizen bij de realisering
van verpleegunits nu geconfronteerd met allerlei richtlijnen, waarbij «de
hand op de beurs wordt gehouden». Waarom gaat dit zo langzaam? Is competentiestrijd
tussen het management van de verzorgings- en verpleeghuizen een van de oorzaken
en zo ja, hoe is dat te rijmen met de ervaring die al gedurende lange tijd
in verzorgingshuizen is opgedaan? Dit is onbegrijpelijk. Welke maatregelen
overweegt de staatssecretaris om te bereiken dat projecten zo snel mogelijk
worden gerealiseerd? Waarom mag een verzorgingshuis niet zelf een verpleeghuisunit
realiseren? Medische en paramedische kennis kan worden ingehuurd en ook is
er nog de controle van de inspectie volksgezondheid.Uit een hoorzitting had de heer Meyer opgemaakt dat het veld zich er zorgen
maakt dat het beleid niet uitgaat van de verwachte zorgvraag. Zo is geen rekening
gehouden met zorgvragers die op wachtlijsten voorkomen en is waarschijnlijk
de capaciteit in de intramurale zorg te hoog geschat. Zijn er
werkelijk nog 115 000 verzorgingsplaatsen? Hoeveel daarvan verdwijnen
er als wordt besloten om het tekort aan eigen bijdragen op te vangen door
reductie van het aantal plaatsen? Is dit aanvaardbaar? Komt het in de stad
Utrecht inderdaad voor dat ouderen geen indicatie voor een verzorgingshuis
krijgen omdat het schrijnende gebrek aan plaatsen dwingt om voorrang te geven
aan dringende gevallen? Zo ja, dan geven de wachtlijsten een vertekend beeld
van de daadwerkelijke zorgbehoefte. Voor een goed inzicht in de echte behoefte
is een volledig onafhankelijke indicatiecommissie nodig die zich niet laat
leiden door schaarsteargumenten. Moeten zorgaanbieders daar wel een rol in
krijgen? Er is geen bezwaar tegen om een deel van de 90 mln. uit de motie-Wallage
aan de thuiszorg te besteden. Welke gevolgen heeft dat echter voor de wachtlijsten
bij verzorgingshuizen? Werkt dit de onevenwichtigheid niet juist in de hand?Uit de stukken maakte de heer Meyer op dat wordt gestreefd naar goed geoutilleerde
zorgcentra in wijken met (parttimewerkende) huisartsen als «poortwachters».
Uit eigen onderzoek wist hij echter dat voor huisartsen 24-uurs thuiszorgverlening
een schrikbeeld is. Wordt van de huisarts verwacht dat hij of zij zonder extra
honorering een deel van de specialistische zorg overneemt? Zo neen, wie financiert
dan dat extra honorarium? Een grote toekomst zag hij voor verzorgingshuisgerelateerde
thuiszorg. In den lande is hiermee succesvol geëxperimenteerd. Samenwerkende
verzorgingshuizen met een eenduidig zorgregime en een breed voorzieningenscala
zouden een thuiszorgerkenning kunnen krijgen. Zo kunnen zij toetreden tot
bestaande thuiszorgallianties en kan marktwerking worden overwogen. Er moet
worden uitgegaan van het aanbieden van een passend pakket functionele zorg
dat aansluit bij de individuele wensen van mondige mensen. Daarop moet het
huisvestingsbeleid worden afgestemd.De heer Van der Vlies (SGP) was zich ervan bewust dat het moeilijk
is om vanuit een bestaande situatie een adequate toekomstverwachting te presenteren.
In studies is veel materiaal geleverd waar toekomstig beleid rekening kan
houden, maar het is zeer de vraag of het voldoende is om ook echt beleid op
te baseren. De scepsis waarmee de verkenningen ouderenzorg in het veld zijn
ontvangen, is hiervan een teken. Is de toename van de zorgzwaarte wel voldoende
in beeld gebracht? Het veld heeft hier in het algemeen toch een reëel
beeld van. Geconstateerd wordt dat wachtlijsten weer toenemen. Ook is gesignaleerd
dat de verkenningen geen aandacht geven aan het gemeentelijk welzijnsbeleid
voor ouderen. Hij twijfelde aan het realiteitsgehalte van de veronderstelde
substitutie van intramurale zorg door thuiszorg. Kan gezien alle onzekerheid
niet beter voor een procesmatige aanpak worden gekozen? Uit het rapport «Zorg
voor medewerkers» begreep hij dat er nog het nodige moet gebeuren om
op middellange termijn kwalitatief voldoende zorg te kunnen blijven leveren.
In een meerjarenaanpak zou een extra impuls gewenst zijn om te voorkomen dat
de modernisering ouderenzorg stagneert door een achterblijvend aanbod van
kwalitatief goede zorg. Hoe ziet de staatssecretaris dit? Komt er inderdaad
pas vanaf 1999 meer geld?Ook de heer Van der Vlies wenste dat de 90 mln. uit de motie-Wallage volledig
beschikbaar komt. Om tijdverlies bij de verdeling ervan zoveel mogelijk te
voorkomen, sloot hij zich uit praktische overwegingen aan bij een keuze voor
het eerste alternatief, hoewel hij inhoudelijk eigenlijk meer voelde voor
het tweede. Leidt een keuze voor het tweede alternatief echt tot groot tijdverlies?
Verder sloot hij zich aan bij vragen over de capaciteitsreductie in relatie
tot de toekomstige behoefte aan verzorgingsplaatsen. In dit verband pleitte
ook hij voor een plan van aanpak. Benieuwd was hij of de tegenvallende opbrengst
van eigen bijdragen structureel of incidenteel van karakter is. Welke gevolgen
verbindt de staatssecretaris hieraan? Verdere vertraging bij de bouw van verpleegunits moet worden voorkomen. Ten slotte sloot hij zich aan bij vragen
over de problematiek in de gemeente Utrecht.De heer Leerkes (Unie 55+) sloot zich aan bij diverse vragen
en opmerkingen van voorgaande sprekers en onderstreepte de noodzaak om tijdig
te anticiperen op de vergrijzingsproblematiek. Naar aanleiding van diverse
contacten met vertegenwoordigers van thuiszorgorganisaties en ziekenhuizen
vroeg hij aandacht voor een scheve verhouding tussen het bureaucratisch apparaat
van deze organisaties en de echte werkers in het veld. Moet de bureaucratie
in de zorgsector niet eens kritisch worden doorgelicht?De heer Van der Heijden (CDA) had waardering voor de cijfermatige
inhoud van de verkenningen ouderenzorg, maar vond er toch te weinig het karakter
uit spreken van een echte verkenning van de toekomstige behoeften. Ten onrechte
wordt voortgeborduurd op bestaande kaders in de ouderenzorg. Uitgaande van
de garantie dat aan de vraag van zorgbehoevenden wordt voldaan, moet er veel
meer aandacht komen voor vraaggestuurde zorg. Mensen willen kunnen kiezen
en willen klantvriendelijk worden behandeld. Zorgvragers moeten niet worden
belast met een bureaucratisch, ondoorgrondelijk formulierencircuit. Zeker
voor ouderen is dit zeer bezwaarlijk. In dat kader moet er niet alleen aandacht
zijn voor goede zorg en meer handen aan het bed, maar ook voor goede informatievoorziening.
Dat biedt ruimte om macht van de bestuurders in de ouderenzorg meer naar de
klant te verschuiven.Hoewel hij verhoging van het budget voor zorgverlening niet afwees, wierp
de heer Van der Heijden de vraag op of met het huidige totaalbudget niet zou
kunnen worden volstaan in een situatie waarin veel beter dan nu met de beschikbare
gelden wordt omgegaan. In dit verband vroeg hij aandacht voor het vele geld
dat verloren gaat door slepende bureaucratische procedures en belemmeringen
bij de verwezenlijking van (bouw)plannen. De schotten tussen sectoren verhinderen
een efficiënte besteding van middelen.De heer Van der Heijden benadrukte dat bij de behandeling van het JOZ
duidelijkheid moet worden gegeven over de beschikbaarstelling van de tweede
45 mln. uit de motie-Wallage. Welke mogelijkheden ziet de staatssecretaris
op dit punt? Inhoudelijk voelde hij het meest voor verdeling volgens het tweede
alternatief. Vooralsnog zag hij niet dat zo'n keuze, die de accenten op de
juiste plaatsen legt, grote vertraging oplevert. Waarom levert een keuze voor
het «kwaad van het uitsmeren» toch altijd het snelst resultaat
op? Kan dit «kwaad» echt niet drastischer worden bestreden? Desgevraagd
gaf hij aan, eventueel te kunnen instemmen met het eerste alternatief, als
wordt toegezegd dat tijdens de planperiode wordt onderzocht welke mogelijkheden
er zijn om tussentijds tot verdeling te komen die recht doet aan echte knelpunten.
Hij sloot zich aan bij vragen over het plan van aanpak als bedoeld in de motie-Van
Boxtel en over de realisering van verpleegunits. Zorgen had hij over het gat
in de eigen bijdragen. Kloppen de berekeningen die hierover werden gepresenteerd
in de Volkskrant van 30 oktober jl.? Dit gat zal hoe dan ook moeten worden
gevuld. Benieuwd was hij ten slotte naar de oplossingen voor kwesties rond
het zak- en kleedgeld. Het antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris onderstreepte dat het bij de modernisering
ouderenzorg gaat om een integrale benadering waarin niet alleen zorg wordt
gegarandeerd, maar er ook naar wordt gestreefd om die zorg op die plek te
verlenen die het best aansluit op de wensen en keuzes van cliënten. Centraal
staat ook de erkenning van het belang van een respectvolle benadering van
zorgbehoevenden. Zo wordt met het oog op de privacy van bewoners
van verpleeghuizen gestreefd naar afschaffing van vijfen zesbedskamers en
drie- en vierbedskamers, heeft de harmonisatie van de eigen bijdragen ten
doel mensen tegen gelijke voorwaarden zorg kunnen krijgen in een instelling
of via de thuiszorg en wordt langs verschillende wegen (AWBZ, Overgangswet)
gewerkt aan het wegnemen van schotten in de zorg. Conform de Overgangswet
wordt het moderne ouderenbeleid ingevuld door de regio's en de provincies.
De rijksoverheid heeft geen mogelijkheid om daarin in te grijpen. In dat licht
is met het IPO destijds in een convenant neergelegd dat maximaal 9000 bedden
in verzorgingshuizen zouden worden gereduceerd. Die reductie was bedoeld om
ruimte te scheppen voor kwaliteitsverbetering, extramuralisering en het realiseren
van nieuwe zorgvormen die mensen keuzemogelijkheden bieden. Een studie van
Coopers & Lybrand toont aan dat de reductie in totaal weliswaar 12 500
bedden bedraagt, maar daar staat tegenover dat het leeuwendeel daarvan direct
is gekoppeld aan nieuwe zorginitiatieven. Slechts 1550 bedden worden zonder
compensatie gereduceerd.Het in de motie-Van Boxtel bedoelde plan van aanpak is niet als zodanig
gepresenteerd, maar verwerkt in het JOZ. Daarin is naar aanleiding van de
provinciale plannen en uitgaande van een modern ouderenbeleid de keuze gemaakt
om extra middelen beschikbaar te stellen voor de thuiszorg en voor verlichting
van de zorgzwaarte (meer handen aan het bed). In verband met dit laatste sprak
de staatssecretaris de hoop uit dat «meer handen aan het bed»
niet alleen vertaald zal worden in meer «witte jassen aan het bed»,
maar ook in meer geestelijke verzorging. Over gerichte besteding van deze
extra middelen zijn afspraken gemaakt met betrokken organisaties. Hierover
wordt gerapporteerd. Zij zegde toe de aandrang van de Kamer op een zeer gerichte
besteding van zorgzwaartemiddelen extra onder de aandacht van de betrokken
organisaties te brengen. Bewust is in het JOZ afgezien van een reductiestop,
uit vrees voor doorkruising van de realisering van nieuwe initiatieven en
ook omdat zoiets haaks zou staan op het vereveningsbeleid, in welk kader samen
met het COTG wordt bezien hoe op de langere termijn kan worden losgekomen
van de pondspondsgewijze verdeling van budgetten.Naar aanleiding van de motie-Van Boxtel is verder het beleid gesplitst
in een aanpak voor de korte en voor de lange termijn. Om duidelijkheid te
krijgen over de problemen op korte termijn is een technische risicoanalyse
gemaakt van ongewijzigd beleid tot het jaar 2010. Confrontering hiervan met
studies van het Sociaal en cultureel planbureau, het Centraal planbureau en
het College voor ziekenhuisvoorzieningen leverde scenario's op voor het substitutiebeleid,
de demografische ontwikkeling, de ontwikkeling van de zorgvraag en de ontwikkeling
van het zorgaanbod. Daarnaast gaf het rapport van Coopers & Lybrand duidelijkheid
over de provinciale plannen en gaf het rapport-Van Loveren inzicht in de ontwikkeling
van de zorgzwaarte. Op basis van dit alles is in het kader van het beleid
op langere termijn in overleg met de WZF en het LOBB een meerjarenplan voor
de verzorgingshuizen opgesteld, dat o.a. ingaat op tariefdifferentiatie, product-
en kwaliteitsontwikkeling, kostprijs en benchmarking. Omdat alleen bij een
voldoende breed draagvlak aanpassingen kunnen worden doorgevoerd stelde de
staatssecretaris deelname van WZF en LOBB op hoge prijs. Op een interruptie
van mevrouw Vliegenthart, dat uit het directe verband tussen de
beddenreductie volgens de provinciale plannen en de motie-Van Boxtel volgt
dat niet alleen werd gevraagd om een plan van aanpak voor de zorgkwaliteit,
maar ook voor de capaciteit en dat de Kamer duidelijk heeft uitgesproken dat
de vergaande reducties waartoe provincies zich door de geldende systematiek
gedwongen zien, in het licht van (demografische) ontwikkelingen op lange termijn
ongewenst zijn, antwoordde de staatssecretaris dat capaciteitsreductie
een gevolg is van de keuze om op grond van beleidsinhoudelijke motieven prioriteit
te geven aan het algemeen onderschreven uitgangspunt dat mensen meer keuzes
moeten worden geboden. De hieruit voortvloeiende nadruk op de
scheiding tussen wonen en zorg en op het aanbieden van moderne zorgalternatieven
laat onverlet dat er ook in de toekomst altijd voldoende capaciteit voorhanden
zal moeten zijn voor aanbod in verzorgings- en verpleeghuizen. Over de omvang
van die capaciteit op langere termijn wenste zij thans geen uitspraken te
doen. Dat kan beter worden gedaan in het kader van een regeerakkoord voor
een volgend kabinet, aan de hand van de in het komend voorjaar bekend wordende
resultaten van de besluitvorming over de scheiding van wonen en zorg. Wel
wees zij er in dit verband nog op dat wachtlijsten voor verzorgingshuizen
weliswaar langer worden, maar dat in het algemeen de wachttijden zeer zijn
verkort. Ook worden in het algemeen de wachtlijsten voor verpleeghuizen korter.Op korte termijn is het om praktische redenen het best om de extra middelen
uit de motie-Wallage te verdelen volgens het IPO/WZF-alternatief. Nog lopend
juridisch onderzoek moet aangeven welke mogelijkheden er zijn om na 1998 te
komen tot een andere verdeling. Daarvoor zal in ieder geval wetswijziging
nodig zijn. In de systematiek van het IPO/WZF-alternatief doen de provincies
voorstellen voor de verdeling van de extra middelen, op basis van het inzicht
dat zij o.a. uit de regiovisies krijgen. De betrokken middelen worden niet
zodanig geoormerkt dat ze alleen kunnen worden gebruikt om een reductiestop
te bewerkstelligen. Via oormerking en toetsing wordt bevorderd dat middelen
worden gebruikt ter mitigering van capaciteitsreductie, echter niet alleen
door het in stand houden van intramurale capaciteit, maar ook door aanbieding
van alternatieve zorgvormen.De staatssecretaris benadrukte dat in de systematiek van de Overgangswet
verzorgingshuizen de eigen bijdrage voor de verzorgingshuizen niet meer functioneert
als medefinancieringsinstrument. De ontwikkeling van de opbrengst van eigen
bijdragen wordt nauwgezet gevolgd. In de begroting is uitgegaan van de inzichten
per september jl. in alle sectoren tezamen. Die zijn ook verwerkt in het JOZ.
In de voorjaarsnota 1998 zal op basis van de meest recente ramingen een dekkingsvoorstel
worden gedaan. Dan is duidelijk hoe groot het tekort aan eigen bijdragen voor
intramurale zorg is en hoe groot de opbrengst is van eigen bijdragen in de
extra- of semimurale zorg. Op basis van dat integrale overzicht kan dan integrale
compensatie worden geboden. Met de gevolgen van de capaciteitsreductie die
voortvloeit uit provinciale plannen, wordt rekening gehouden. Ervan uitgaande
dat per saldo ongeveer 3600 plaatsen zullen worden gesloten, is in 2001 een
tekort van 50,7 mln. te verwachten. Berekeningen in de Volkskrant van 13 oktober
jl. gaan uit van een oude rapportage van de Ziekenfondsraad waaruit een grote
tegenvaller in de eigen bijdragen van de huidige verzorgingshuizen zou kunnen
worden afgeleid. Dit is echter niet het geval. Wel leert nadere informatie
van de Ziekenfondsraad dat landelijke CRK-registratie aantoont dat er minder
bewoners zijn dan mocht worden verwacht op grond van provinciale gegevens.
Het verschil is echter minder groot dan aanvankelijk werd verondersteld. Duidelijk
is ook dat de gemiddelde eigen bijdrage lager is dan geraamd. De structurele
jaaropbrengst bedraagt volgens de meest recente gegevens 1534 mld., waar die
eigenlijk 1658 mld. zou moeten zijn. Hoewel strikt genomen thans een tekort
van ongeveer 125 mln. resteert, gaat de Ziekenfondsraad in zijn ramingen uit
van ongeveer 100 mln. Nader nauwgezet onderzoek moet eind 1997, begin 1998
duidelijkheid scheppen over de omvang van het uiteindelijke tekort.De staatssecretaris zegde toe bij de behandeling van het JOZ terug te
komen op vragen van mevrouw Vliegenthart over hantering van verschillende
inkomensbegrippen door thuiszorg en intramurale zorg bij de vaststelling van
de eigen bijdrage. (vraag 157 JOZ)Vertraging in de realisering van verpleegunits ontstaat soms door competentiestrijd
tussen het management van verpleeg- en verzorgingshuizen. Desgevraagd verduidelijkte
de staatssecretaris het in de systematiek van de AWBZ en de Overgangswet
niet mogelijk is om verpleegunits onder de regie van verzorgingshuizen te
brengen. Dit kan alleen als verzorgingshuizen op grond van kwaliteitscriteria
een erkenning als toegelaten instelling weten te verwerven. In voorbeeldregio's
zijn naar aanleiding van ervaringen in de GGZ-sector experimenten met ontschotting
van regelgeving mogelijk, onder voorwaarde dat individuele AWBZ-aanspraken
van cliënten zijn gegarandeerd. Ook is vertraging ontstaan doordat sommige
initiatieven de budgettaire grens (f 100 000) overschreden. In die
gevallen moet de provincie een ander initiatief voorstellen. Verder is vertraging
soms een gevolg van bouwtechnische problemen. Getracht wordt belemmeringen
te voorkomen, dan wel ze zo snel mogelijk uit de weg te ruimen. De WZV is
daarbij richtinggevend. Om problemen rond regelgeving weg te nemen wordt gewerkt
aan een nieuwe bouwwet en is samen met de WZF een brochure gemaakt waarin
precies uiteen wordt gezet wat onder een verpleegunit kan worden verstaan.
Voor eventuele aanvullingen hield de staatssecretaris zich aanbevolen. Ook
wordt getracht vertraging tegen te gaan door de betrokken organisaties te
stimuleren tot samenwerking. Financieel wordt de realisering van deze units
ondersteund door in het ex-WBO budget ruimte te reserveren voor het aantal
units dat is opgenomen in het beleidskader. Deze ruimte blijft ook gereserveerd
in het AWBZ-budget. Is het duidelijk dat een unit niet van de grond komt,
dan wordt het daarvoor gereserveerde geld elders gebruikt. Ingevolge de Overgangswet
is de Ziekenfondsraad verantwoordelijk voor de uitvoering van provinciale
plannen. Daarover rapporteert de Ziekenfondsraad aan het Rijk. De staatssecretaris
zegde toe te trachten de Kamer nog voor de behandeling van het JOZ schriftelijk
te reageren op het door mevrouw Van Blerck aan haar overhandigde schrijven.Naast Utrecht kampen ook andere grote steden en provincies met problemen.
Voor een deel worden die veroorzaakt doordat de plannen nog elementen bevatten
die eigenlijk al in de vorige planperiode uitgevoerd hadden moeten zijn. Dit
laat onverlet dat Utrecht thans kampt met een specifiek, incidenteel probleem.
Om precedentwerking en ongelijke behandeling te voorkomen zou kunnen worden
getracht Utrecht tegemoet te komen door van de extra middelen uit de motie-Wallage
een deel af te zonderen voor een «knelpuntenpot». Met behulp van
zo'n voorziening kan per geval worden bezien waar incidenteel moet worden
bijgesprongen. Voorwaarde is dat het IPO bereid is een uitzondering te maken
voor Utrecht. Onderzocht wordt, wat de uitvoerbaarheid is van de suggestie
om financiering van zo'n «knelpuntenpot» te realiseren door landelijke,
categorale verzorgingshuizen van de verdeling van de extra middelen uit te
sluiten. De Kamer wordt hierover zo snel mogelijk nader geïnformeerd.Onafhankelijke indicatiestelling heeft tot doel om aan de hand van een
in ontwikkeling zijnd protocol zo objectief mogelijk de zorgvraag vast te
stellen, op grond waarvan vervolgens zorg kan worden toegewezen. Schaarste
kan ertoe leiden dat niet altijd alle gevraagde zorg kan worden toegewezen.
Bijkomend voordeel van onafhankelijke indicatiestelling is dat door de eraan
gekoppelde registratie het beleid beter kan worden afgestemd op reële
behoeften. Op korte termijn wordt de Kamer geïnformeerd over de huidige
stand van zaken bij de indicatiestelling. Vooruitlopend daarop gaf de staatssecretaris
aan, niet ontevreden te zijn met het bereikte resultaten. Proefonderzoek bij
enkele thuiszorginstellingen heeft aangetoond dat er in de thuiszorg geen
sprake is van onevenredig grote bureaucratie. Naar aanleiding van dit onderzoek
is met de LVT overeengekomen door middel van benchmarking te streven naar
een zo groot mogelijke doelmatigheid. Nadere gedachtewisselingMevrouw Vliegenthart (PvdA) kondigde aan bij de behandeling
van het JOZ op de capaciteitsontwikkeling terug te komen. Zij nodigde de staatssecretaris
uit op korte termijn te inventariseren in welke gevallen realisering van verpleegunits
wordt vertraagd door vigerende regelgeving en om voor die gevallen ook zo
snel mogelijk een oplossing te bieden. In de komende tussenrapportage kan
hierover worden gerapporteerd. In dit verband wees zij op problemen die voortvloeien
uit de sanering van DKP-leningen. Wil de staatssecretaris haar collega van
VROM herinneren aan zijn toezegging dat sanering geen gevolgen zal hebben
voor de capaciteit?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD) vond dat met verwerking van
een plan van aanpak in het JOZ eigenlijk niet geheel is voldaan aan de motie-Van
Boxtel. Een apart plan is nodig om ook op langere termijn goed gefundeerd
te kunnen beslissen over de inzet van middelen. Vooruitlopend op de behandeling
van het JOZ gaf zij aan, met mevrouw Vliegenthart van mening te verschillen
over de omvang van de toekomstige capaciteit. Bij het vaststellen daarvan
mag niet alleen worden gekeken naar demografische ontwikkelingen. Ook zij
bepleitte voortvarendheid bij het wegnemen van regelgeving die realisering
van verpleegunits belemmert. Zij bleef erbij dat zorgzwaartemiddelen moeten
worden besteed via een declaratiestelsel; alleen een convenant hierover is
te vrijblijvend.De heer Meyer (groep-Nijpels) vroeg of het mogelijk is om in
gevallen waarin moet worden geconstateerd dat een verpleegunit niet van de
grond komt, direct een aanwijzing te geven dat elders een ander initiatief
kan worden gestart.De heer Van der Vlies (SGP) waarschuwde voor kapitaalvernietiging
als gevolg van te ver doorschietende capaciteitsreductie. Barrières
die de totstandkoming van verpleegunits belemmeren, moeten desnoods met behulp
van noodwetgeving worden weggenomen. Uit een oogpunt van rechtsgelijkheid
vond hij het onjuist om bij de vorming van een «knelpuntenpot»
uitsluitend te kijken naar de middelen voor landelijke, categoriale verzorgingshuizen.
Welke procedure wordt concreet ten aanzien van Utrecht gevolgd? Krijgt de
Kamer voor de behandeling van het JOZ nog uitsluitsel over de beschikbaarstelling
van de tweede 45 mln. uit de motie-Wallage?De heer Van der Heijden (CDA) maande tot voorzichtigheid bij
vermindering van capaciteit. De huidige systematiek noopt tot capaciteitsreductie
om vernieuwingen te kunnen financieren, maar daarbij mag de toekomstige ontwikkeling
van de zorgvraag niet uit het oog worden verloren. Wijzend op de diverse samenstelling
van de Nederlandse bevolking stelde hij het uitgangspunt ter discussie dat
slechts algemene voorzieningen worden geboden en dat wordt afgezien van categoriale
voorzieningen. Hij deelde de zorg van de heer Van der Vlies over de vulling
van een «knelpuntenpot». Ten slotte wees hij erop dat integrale
indicatiestelling voortgangsrapportage vereist. Daar is geen geld voor uitgetrokken.
Kunnen gemeenten dit wel opbrengen?De staatssecretaris wenste bij de behandeling van het JOZ in
te gaan op eventuele beschikbaarstelling van een tweede tranche van 45 mln.
uit de motie-Wallage. Een categoriaal ouderenbeleid wees zij af. Uitgaande
van het beleid uit de integrale nota Ouderenbeleid worden geïntegreerde
voorzieningen geboden, maar kan desgewenst worden voorzien in specifieke behoeften.
De totstandkoming van verpleegunits wilde zij zoveel mogelijk
bespoedigen, echter zonder zelf initiatiefnemer te worden. In dit verband
zegde zij toe, de Kamer zo spoedig mogelijk te rapporteren over belemmeringen
bij de realisering van verpleegunits. Terughoudendheid van het ministerie
van VROM bij de sanering van DKP-leningen is ingegeven door overwegingen van
onderhandelingsstrategie. Zij rekende erop dat haar collega van VROM kennis
zal nemen van de opvatting van de Kamer in dezen.De staatssecretaris onderschreef dat toekomstige capaciteit niet alleen
gebaseerd mag zijn op studies naar demografische ontwikkelingen. Ook de zorgbehoefte
speelt hierbij een rol. In een van de vier varianten in de verkenningen ouderenzorg
is daartoe ook speciale aandacht besteed aan de ontwikkeling van de zorgvraag.
Om kapitaalvernietiging te voorkomen wordt bij de besteding van extra middelen
uit de motie-Wallage aan provincies gevraagd gerichte voorstellen te doen
voor het mitigeren van reducties.Beschikbaarstelling van zorgzwaartegelden op declaratiebasis wees zij
af. Dit zou slechts leiden tot bureaucratie en administratieve rompslomp.
Om voor de korte termijn een zo doelgericht mogelijke besteding te verzekeren,
is met betrokken organisaties een convenant gesloten. Toetsing vindt plaats
aan de hand van een nulmeting per 1 januari a.s. en een eerste tussentijdse
meting medio 1998. Op langere termijn wordt getracht een doelgerichte besteding
te verankeren in de richtlijnen van het COTG. Ten slotte verduidelijkte zij
een oplossing te willen zoeken voor de specifieke problematiek waarmee Utrecht
wordt geconfronteerd. Zo spoedig mogelijk wordt de Kamer hierover gerapporteerd. De voorzitter van de commissie,Van NieuwenhovenDe griffier van de commissie,Teunissen XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Schutte (GPV), Van Nieuwenhoven (PvdA),
voorzitter, Van der Heijden (CDA), ondervoorzitter, Van Heemskerck Pillis-Duvekot
(VVD), M.M.H. Kamp (VVD), Doelman-Pel (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), Vliegenthart
(PvdA), Mulder-van Dam (CDA), Middel (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Nijpels-Hezemans
(groep-Nijpels), Fermina (D66), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Dankers
(CDA), Marijnissen (SP), Essers (VVD), Oudkerk (PvdA), Cherribi (VVD), Sterk
(PvdA), Van Boxtel (D66), Van Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD) en Wessels
(D66).Plv. leden: Heeringa (CDA), Van der Vlies (SGP), Lilipaly (PvdA), Meijer
(CDA), Rijpstra (VVD), Voûte-Droste (VVD), Smits (CDA), Dijksma (PvdA),
Beinema (CDA), M.M. van der Burg (PvdA), Rouvoet (RPF), Meyer (groep-Nijpels),
Van Waning (D66), Sipkes (GroenLinks), G. de Jong (CDA), Passtoors (VVD),
Apostolou (PvdA), J.M. de Vries (VVD), Noorman-den Uyl (PvdA), Bremmer (CDA),
Bakker (D66), Hoogervorst (VVD) en Van den Bos (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25351-17.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl