Vaststelling begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2009; Brief van de Minister voor Wonen, Wijken en Integratie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133324
 2008-2009
 
 31 700 XVIII
 Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken
en Integratie (XVIII) voor het jaar 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 90
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 26 juni 2009
 1. Inleiding
 1.1 Doel van de brief
 Bij motie van 4 december 2008 (TK 2008–2009, 31 700 XVIII,
nr. 31) verzocht de Tweede Kamer mij om «naar analogie van de samenwerking
met de zogenaamde Antillianengemeenten, een gezamenlijke aanpak met de «Roma-gemeenten»
te ontwikkelen».
 
 Met deze brief geef ik uitvoering aan deze motie.
 
 Deze brief is tot stand gekomen op basis van de door de «Roma-gemeenten»
gesignaleerde problemen met een deel van de Roma-gemeenschap en de door deze
gemeenten beschreven inzet om zélf de problemen op te lossen.
 
 Voorafgaande aan deze brief zijn er diverse bestuurlijke overleggen geweest
met «Roma-gemeenten», namelijk op 10 april 2008, op 25 september
2008, op 10 december 2008 en op 13 mei 2009.
 
 In de brief worden de uitgangspunten van het Rijk bij de uitvoering van
de motie gevolgd door een korte schets van de achtergrond van de problematiek
(paragraaf 2 van de brief), de inzet van de «Roma-gemeenten»
(paragraaf 3 van de brief) en de reactie van het Rijk (paragraaf 4
van de brief).
 1.2. Uitgangspunten van het Rijk bij de uitvoering
van de motie
 De door de «Roma-gemeenten» gesignaleerde problemen met de
lokale Roma-bevolking, zoals disproportioneel hoge criminaliteit, extreem
hoog schoolverzuim, en overlast, geven reden tot grote zorg. De bij de Roma
door de eeuwen heen gegroeide tradities en wetten, staan vaak haaks op de Nederlandse regels, normen en waarden, en bemoeilijken daardoor
een effectieve aanpak van de problemen.
 
 De eerder genoemde bestuurlijke overleggen met «Roma-gemeenten»
vloeien voort uit het feit dat er dusdanige problemen met een deel van de
Roma-gemeenschappen zijn in deze gemeenten, dat ze zich gewend hebben tot
het Rijk voor ondersteuning.
 
 De gemeenten verwachten allereerst dat het Rijk de urgentie van de problemen
deelt. Daarnaast verwachten zij van het Rijk om geïnformeerd te worden
over de raakvlakken met bestaande beleidstrajecten op rijksniveau of beleidstrajecten
die in ontwikkeling zijn. Ook vragen ze het Rijk om pro-actief en creatief
mee te denken over oplossingsrichtingen en ondersteuning bij het vinden van
oplossingen. Voorts verzoeken de «Roma-gemeenten» financiële
ondersteuning van het Rijk voor de aanpak van de problematiek. Het Rijk wil
de «Roma-gemeenten» stimuleren binnen het kader van het generieke
beleid de mogelijkheden die dat beleid hen biedt zo effectief mogelijk te
benutten.
 
 In het bestuurlijk overleg van 13 mei 2009 heb ik onderstreept dat
het Rijk de «Roma-gemeenten» beschouwt als partners. Dit partnerschap
vloeit ook voort uit het feit dat het deze gemeenten waren die destijds op
verzoek van het Rijk de Roma hebben opgevangen die zich in Nederland hebben
gevestigd als gevolg van de Generaal Pardonregeling van 1978.
 
 Dat de verschillende problemen van de Roma een lokaal karakter hebben,
doet niets af aan de ernst van de problematiek in die betrokken gemeenten.
Het eerste uitgangspunt van het Rijk bij de uitvoering
van de bovengenoemde motie is dat «Roma-gemeenten» zélf
verantwoordelijk zijn voor de aanpak van de problemen van de lokale Roma-bevolking.
Dit alles laat onverlet dat de urgentie en de zwaarte van de problemen door
het Rijk in die gemeenten worden erkend.
 
 Dit betekent echter wel dat de aanpak en de oplossing van de problematiek
ook vooral op lokaal niveau gevonden zullen moeten worden, en dat er op rijksniveau
géén apart doelgroepenbeleid voor Roma wordt geïntroduceerd.
Het gaat om een goede toepassing op lokaal niveau van het generieke beleid,
en het daarbij behorende instrumentarium. Binnen het generieke beleid is er
aan instrumentarium en maatregelen veel beschikbaar, maar deze worden nog
onvoldoende benut.
 
 Het tweede uitgangspunt van het Rijk bij de
uitvoering van de bovengenoemde motie is daarom dat het Rijk de «Roma-gemeenten»
wil stimuleren binnen het kader van het generieke beleid de mogelijkheden
die dat beleid hen biedt zo effectief mogelijk te benutten om zo de door hen
gesignaleerde problemen met een deel van de lokale Roma-gemeenschappen aan
te pakken.
 
 Vanwege de aansluiting bij lopend beleid, zullen er geen extra financiële
middelen worden ingezet, anders dan die reeds nu al beschikbaar zijn voor
de inzet van specifieke middelen binnen het generieke beleid. Het gaat om
een gerichte inzet van de bestaande middelen en de handhavende capaciteit
(politie, leerplicht).
 
 Het derde uitgangspunt van het Rijk bij de
uitvoering van de motie is dat de rol van de Roma-gemeenschap om diverse redenen
van buitengewoon belang is bij de aanpak van de problemen van de eigen gemeenschap.
Effectiviteit van beleid komt het best tot zijn recht bij de ontwikkeling
van draagvlak in de gemeenschap waar het beleid zich op richt. Met de beschikbare
middelen en instrumenten is het de opgave voor de betrokken gemeenten
om binnen de lokale Roma-gemeenschap medestanders te vinden en aan te spreken
op hun verantwoordelijkheid voor de positionering van hun gemeenschap (binnen
de Nederlandse en in het bijzonder de lokale samenleving).
 Bovendien zou de gezamenlijke aanpak door de Roma-gemeenschap en de gemeenten
van de problemen, de band tussen de Roma-gemeenschap en de lokale overheid
versterken, zodat de «Roma-gemeenten» en de Roma-gemeenschap minder
tegenover elkaar staan.
 
 Voorop staat dat tegen criminaliteit, schoolverzuim en overlast stevig
en duidelijk moet worden opgetreden. Net zo vanzelf spreekt dat dergelijke
aanpak niet volstaat. Het gaat ook om het voorkómen van problemen en
het bieden van kansen. In navolging van de aanpak van Marokkaans-Nederlandse
risicojongeren (TK 2008–2009, 31 268, nr. 13) is het vierde uitgangspunt van het Rijk bij de uitvoering van
de bovengenoemde motie: grenzen stellen en perspectief bieden. Dat wil zeggen
gelijke rechten en plichten, rechtshandhaving, maar tegelijkertijd ook hulp
bieden.
 2. Achtergrond van de problematiek
 Conform de bovengenoemde motie die spreekt van «een gezamenlijke
aanpak met de «Roma-gemeenten», beperkt deze brief zich tot die
gemeenten die de Roma hebben gehuisvest die als gevolg van de Generaal Pardonregeling
van 1978 tot Nederland waren toegelaten.
 
 De Roma die onder dit generaal pardon vielen zijn destijds op verzoek
van de rijksoverheid opgevangen door elf gemeenten, de zogenaamde «Roma-gemeenten»:
Berkel-Enschot, Capelle aan de IJssel, Ede, Epe, Gilze-Rijen, Lelystad, Nieuwegein,
Oldenzaal, Spijkenisse, Veendam en Utrecht. Na verloop van tijd hebben deze
Roma zich ook in andere (buurt-)gemeenten gevestigd als Amsterdam, Breda,
Den Bosch, Enschede, Tilburg en Veldhoven.
 
 De Roma die zich in Nederland hebben gevestigd in het kader van de Generaal
Pardonregeling van 1978, beslaat thans een groep van naar schatting ongeveer drieduizend personen. Deze groep is dus in absolute zin
niet te vergelijken met de grote Roma-gemeenschappen in Oost-Europese landen
als Roemenië, Hongarije en Slowakije.
 Er worden tal van problemen gesignaleerd met een deel van de Roma-bevolking,
zoals armoede, illegaliteit, lage arbeidsparticipatie, uitkeringsafhankelijkheid
en discriminatie. Daarnaast moeten we sociale uitbuiting van Roma-kinderen
die op straat muziek maken of anderszins wat muntjes trachten te krijgen,
zien te voorkomen. Waar het gaat om de aanpak van de lage arbeidsparticipatie
onder deze gemeenschap, beschikken gemeenten al over een breed scala aan re-integratie
instrumenten. Deze generieke instrumenten worden door het Rijk toereikend
geacht. In gesprekken met «Roma-gemeenten» over de Roma wordt
benadrukt dat de grote mobiliteit en intensieve (familie) contacten van de
Roma binnen Nederland en Europa, de problemen versterken.
 
 De drie belangrijkste probleemvelden zijn disproportioneel hoge criminaliteit,
extreem hoog schoolverzuim, en overlast. Vooral sociaal-culturele factoren
spelen een belangrijke rol bij de oorzaak van deze problemen.
 
 «Roma-gemeenten» signaleren dat Roma oververtegenwoordigd
zijn in de criminaliteitscijfers. Zo laten cijfers
van de gemeente Nieuwegein zien dat een groot aantal Roma valt onder de categorie
veelplegers. Onder die groep zijn relatief veel Roma jongeren. Van de Roma
jongeren onder de 18 jaar heeft naar schatting een kwart een strafblad. Bij
de overige bevolking uit die leeftijdscategorie is dat 2%. Boven de
18 jaar heeft naar schatting ruim driekwart van de Roma een strafblad
vergeleken met 15% van de overige Nieuwegeinse bevolkingsgroep uit
die categorie. Daarnaast stuit de politie vaak op 12-minners die ingezet worden
voor criminele activiteiten.
 
 Het behoud van een buitensporig uitgavenpatroon dat voortvloeit uit de
Roma-cultuur, maar dat niet in overeenstemming is met inkomsten op bijstandsniveau,
leidt tot schulden, en helaas ook tot criminaliteit. Naast commune criminaliteit,
geweldcriminaliteit en verkeersdelicten, komen onder de Roma vooral vermogensdelicten
voor.
 De culturele achtergrond van de Roma komt vooral tot uiting bij de handhaving
en bij het aanpakken van criminaliteit. De handhaving van de Nederlandse weten
regelgeving bij de Roma vereist een extra inspanning aangezien de Roma de
Nederlandse wet- en regelgeving ondergeschikt achten aan hun historisch gegroeide
eigen tradities en wetten. Hiermee plaatsen de Roma zichzelf tevens buiten
de Nederlandse samenleving.
 
 Uiteraard wenst het Rijk zich niet hier bij neer te leggen en ziet het
de cultuur van de Roma niet als excuus voor het feit dat zij zich meer dan
gemiddeld niet houden aan de Nederlandse wet.
 
 Voor wat betreft het schoolverzuim signaleren «Roma-gemeenten»
dat een groot aantal Roma-kinderen niet of niet regelmatig naar school gaan.
Daarnaast is de schatting dat een aantal Roma-kinderen niet het best passende
onderwijs volgt omdat zij door achterstanden en achtergrond vaak slecht toetsbaar
zijn. Er is regelmatig langdurig schoolverzuim door allerlei omstandigheden
binnen de families en tijdelijke verblijven in het buitenland. Na het basisonderwijs
haken er veel af. Er zijn maar weinig Roma-jongeren bekend die een afgeronde
opleiding hebben, hetgeen zich ook uit in de participatie op de arbeidsmarkt,
die in veel gemeenten zo goed als nihil is. Ook de beheersing van het Nederlands
is een probleem, maar aangezien de Roma òf EU-burger of stateloos zijn,
zijn ze niet inburgeringsplichtig.
 
 Bij het schoolverzuim speelt verder een rol dat in de Roma-cultuur meisjes
zo vroeg mogelijk moeten huwen. De familie-eer mag niet op het spel worden
gezet door na het bereiken van de vruchtbare leeftijd de school te bezoeken.
Daarnaast speelt ook mee dat veel ouderen het nog steeds niet nodig vinden
dat kinderen naar school gaan om te leren lezen en schrijven omdat de Roma
geen schriftelijke traditie kennen. Het Romanes, de taal van de Roma, is van
oorsprong een spreektaal en geen schrijftaal.
 
 «Roma-gemeenten» signaleren ook dat de lokale Roma-bevolking overlast veroorzaakt in de zin van geluids- en parkeeroverlast.
Als gevolg van deze overlast zijn er veelvuldig burenruzies en slechte tot
vijandige relaties met mensen uit de woonwijk.
 
 Ook overlast heeft een culturele achtergrond. Het komt regelmatig voor
dat Roma-gezinnen andere familieleden uit binnen- en buitenland voor een lange
periode opvangen. Huizen zijn niet berekend op langdurige inwoning door familie
met talloze familieleden. Deze overbewoning leidt tot de bovengenoemde problemen.
 
 Hierbij zij aangetekend dat bij deze schets van de problemen van de Roma
volstaan moet worden met, zoals eerder opgemerkt, schattingen. Precieze cijfers
ontbreken. Deels heeft dit te maken met het rondzwervend bestaan van de Roma
(o.a. tijdelijke verhuizingen en (langdurig) familiebezoek) wat registratie
bemoeilijkt, maar het heeft deels ook te maken met het feit dat er in Nederland
na de Tweede Wereldoorlog Roma niet meer worden geregistreerd op etniciteit.
Daarnaast is een deel van de Roma stateloos. Het aandachtspunt
van registratie van Roma wordt meegenomen in de voorbereiding van de kabinetsvisie
op (etnische) registratie.
 3. Inzet gemeenten
 De «Roma-gemeenten» ervaren de Roma-problematiek als «zeer complex en hardnekkig en hoewel het om een relatief
kleine groep gaat, vereist de aanwezigheid ervan in de betrokken gemeenten
een zeer beleidsintensieve agenda van de gemeentelijke overheid.»
 
 Om de «zeer complexe en hardnekkige»
problemen toch te kunnen aanpakken is de inzet van de «Roma-gemeenten»
primair gericht op bevordering onderwijsdeelname en arbeidsparticipatie, opvoedingsondersteuning
en in mindere mate op repressie.
 Ook hebben verschillende gemeenten een speciale «beleidsmedewerker
of programmamanager Roma» aangesteld en heeft de gemeente Nieuwegein
uit eigen middelen meer formatie-uren ingezet.
 
 Bij elke gemeente staat de gebrekkige onderwijsdeelname van kinderen uit de Roma-gemeenschap hoog op de agenda, en worden
extra inspanningen gepleegd door de leerplichtambtenaar. Het voeren van een
adequaat leerplichtbeleid in een paar gemeenten (Amsterdam, Nieuwegein, Capelle
aan den IJssel en Veldhoven) heeft ertoe geleid dat meer Roma-kinderen naar
school gaan. Maar schooluitval en schoolverzuim blijven een probleem. Om dit
probleem aan te pakken is er intensief contact tussen leerplichtambtenaren,
de ouders en jongeren, de scholen en de overige hulpverlening als Jeugdzorg
en gezinscoaches.
 
 Naast de intensivering van de leerplicht worden ook andere initiatieven
op het gebied van onderwijs opgezet. Enschede heeft bijvoorbeeld een woonschoolproject
om het onderwijs «dichter bij huis» te brengen en Nieuwegein,
Ede en Lelystad hebben extra scholingsprojecten voor Roma-meisjes boven de
12 jaar. Voor de ouderen is door de gemeente Veldhoven een alfabetiseringstraject
opgezet.
 
 Om de arbeidsparticipatie te vergroten onder de Roma-gemeenschap, heeft
Capelle aan den IJssel van 1 juli 2005 t/m 31 december 2007 het
tweejarig werkgelegenheidsproject «Roma in business» in het kader
van het «Equal»-project uitgevoerd. Het project heeft een aantal
leerpunten opgeleverd voor de betrokken organisaties voor de toeleiding van
Roma naar de arbeidsmarkt.
 
 Gemeenten investeren uit eigen middelen relatief veel in gezinscoaches. Zo heeft de gemeente Nieuwegein, naar mededeling van
de burgemeester in het bestuurlijk overleg van 13 mei 2009, op jaarbasis
een bedrag van drie ton hiervoor uitgetrokken.
 4. Reactie van het Rijk
 Het Rijk stelt zich op het standpunt dat de problematiek primair op lokaal
niveau dient te worden aangepakt, en dat gemeenten worden gestimuleerd om
de reeds aanwezige maatregelen en het beschikbare instrumentarium effectief
in te zetten om de gesignaleerde problemen met delen van de Roma-bevolking
aan te pakken. Om de gemeenten daartoe te stimuleren is verhoging van de expertise
van belang.
 
 Bij brief van 22 oktober 2008 (TK 2008–2009, 20 454, nr. 93)
heeft de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport u gerapporteerd
over de voortgang van de inrichting van een landelijk steunpunt Sinti en Roma.
Het steunpunt is in een vergevorderd stadium van ontwikkeling en zal straks werken voor en met alle overheidslagen,
maatschappelijke organisaties, Sinti en Roma en burgers. Door zijn vele contacten
op alle niveaus en met alle doelgroepen is het goed op de hoogte is van wat
er speelt en kan het uitvoering geven aan de rol van kennismakelaar. Voor
de opzet en werkwijze van dit steunpunt is breed draagvlak verkregen.
 
 Tijdens het eerder genoemde bestuurlijke overleg van 13 mei jl. met
de «Roma-gemeenten», dat is een deel van de gemeenten waarvoor
het steunpunt er komt, is door hen twijfel geuit over het karakter van het
steunpunt. Zij zien graag dat er een organisatie is die er alleen voor hen
is en herkennen daarin een rol voor hun Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG).
 
 De middelen die worden ingezet voor het oprichten van het eerder genoemde
steunpunt zijn destijds door het Rijk beschikbaar gesteld vanwege gebreken
in het naoorlogs rechtsherstel van Sinti en Roma. Het is daarom geoormerkt
om ten goede te komen aan de Sinti en Roma in Nederland en kan op geen andere
manier worden ingezet. Het steunpunt zal vanzelfsprekend goede contacten onderhouden
met de VNG, evenals met alle andere organisaties die een rol kunnen spelen
om, met respect voor de eigen identiteit, de maatschappelijke positie van
in Nederland verblijvende Sinti en Roma te verbeteren.
 
 De «Roma-gemeenten» willen kennis verwerven op zowel zorg-
als handhavingsgebied, grenzen stellen en perspectief bieden dus. Het door
de Stichting Rechtsherstel Roma en Sinti op te richten landelijk steunpunt
zal zich breed op allerlei aspecten inzetten om de positie van Roma en Sinti
te verstevigen. In mijn visie dus vooral gericht op perspectief bieden. Mede
met het oog daarop én het uitgangspunt «Grenzen stellen»,
stel ik voor de periode 2010 t/m 2012 jaarlijks een bedrag van zestigduizend
euro beschikbaar aan de VNG. De VNG kan deze gemeenten inhoudelijk ondersteunen
voor wat betreft de «best practices» op het terrein van handhaving,
vooral in bestuurlijke zin, door onder anderen het faciliteren van intergemeentelijke
samenwerking.
 
 Voor effectiviteit van beleid is, naast expertise, de structurele betrokkenheid
van de Roma-gemeenschap op lokaal niveau bij het beleid dat zich (mede) op
hen richt, van belang. Om deze structurele betrokkenheid te realiseren is
het de opgave voor de betrokken gemeenten om binnen de lokale Roma-gemeenschap
medestanders te vinden en aan te spreken op hun verantwoordelijkheid voor
de positionering van hun gemeenschap.
 
 De gemeenten hebben in het bestuurlijk overleg van 13 mei 2009 aangegeven
het belang in te zien van structurele betrokkenheid van de Roma-gemeenschap
bij het beleid dat zich (mede) op deze groep richt, maar zij tekenden hierbij
meteen aan dat dit geen eenvoudige opgave is. Immers uit gesprekken met «Roma-gemeenten»
blijkt dat, de enkele gunstige uitzondering daargelaten, sleutelfiguren uit
de Roma-gemeenschap vaak een strafblad hebben, waardoor het voor gemeentebesturen
moeilijk is om goede contacten met sleutelfiguren op te bouwen en te onderhouden.
Ook de representativiteit van de gesprekspartners staat vaak ter discussie.
In de meeste «Roma-gemeenten» is er geen enkele vorm van zelforganisatie
van Roma of is de zelforganisatie niet representatief voor de hele Roma-gemeenschap.
 
 Het Rijk realiseert zich terdege dat het realiseren van een dialoogstructuur
met minderheden geen gemakkelijke opgave is, maar daarom vervult het Rijk
met de op de Wet Overleg Minderhedenbeleid (WOM; Staatsblad 1997, 335) gebaseerde
Landelijk Overleg Minderheden (LOM) een voorbeeldfunctie, waar
de desbetreffende gemeenten zich aan kunnen spiegelen.
 A. Grenzen stellen.
 Om op adequate wijze grenzen te kunnen stellen bestaat bij «Roma-gemeenten»
de behoefte om te investeren in kennisopbouw bij politie t.a.v. (inter)nationale
Roma gerelateerde criminaliteit, Roma cultuur en -achtergrond. Ten aanzien
van deze behoefte merkt het kabinet op dat de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties de kennisopbouw over Roma bij de politie zal bevorderen,
en de mogelijkheden voor een doorstart van de expertgroep Roma bij politie
c.q. het LECD zal onderzoeken.
 
 Voorts vragen de «Roma-gemeenten» in hetzelfde kader van «Grenzen
stellen» het Rijk om de mogelijkheden te bekijken van registratie van
de bijzondere mobiliteit van Roma (zowel intergemeentelijk als internationaal).
Dit wordt meegenomen in de voorbereiding van de kabinetsvisie op (etnische)
registratie, waarbij overigens een goede onderbouwing nodig is van nut en
noodzaak van registratie.
 
 De desbetreffende gemeenten vragen om meer mogelijkheden om bij voorwaardelijke
straffen maatwerk te kunnen bieden. De mogelijkheden voor maatwerk, ook voor
Roma, worden vergroot.
 De vermindering van de criminaliteit in het algemeen heeft hoge prioriteit.
Het huidige beleid maakt het mogelijk om op lokaal niveau met reguliere middelen
resultaat te boeken.
 Daartoe kunnen in de lokale Driehoek afspraken worden gemaakt. Het gaat
dan om een consequente handhaving, gerichte opsporing, een gebiedsgerichte
en persoonsgerichte aanpak en ook de toepassing van gedragsinterventies al
dan niet in kader van een voorwaardelijke straf.
 In de Veiligheidshuizen die landelijk dekkend worden ingevoerd, waarin
de gemeenten, jeugd- en zorginstellingen, (jeugd)reclassering, de Raad voor
de kinderbescherming, politie en het OM in de aanpak van de overlast en de
criminaliteit samenwerken, worden preventie, repressie en nazorg op elkaar
afgestemd. In de casusoverleggen in de Veiligheidshuizen krijgt op casusniveau
een persoonsgerichte aanpak vorm. Het aanbod van onder meer gezinscoaching,
de aanpak van schoolverzuim en vroegtijdig schoolverlaten en toeleiding naar
werk is ook voor de Roma beschikbaar en zal bij de justitiële beslissingen
worden betrokken en onderdeel zijn van de afdoening (koppeling van sancties
en zorg), ook voor de Roma.
 Bij toepassing van voorwaardelijke straffen is veel maatwerk mogelijk.
De verbetering van de uitvoering vindt plaats. Binnenkort gaat een wetsvoorstel
dat toepassing van de voorwaardelijke straffen verder moet verbeteren voor
advies naar de Raad van State. Het wetsvoorstel bevat een lijst met bijzondere
voorwaarden, zoals het volgen van gedragstraining, het ondergaan van een (ambulante)
behandeling, een straatverbod, contactverbod, meldingsplicht of alcoholverbod.
Die duidelijkheid maakt het reclasseringstoezicht effectiever. Voor de naleving
van de voorwaarde is essentieel, dat op een overtreding snelle reactie volgt.
Bij overtreding van de voorwaarden vraagt het openbaar ministerie de rechter
om de veroordeelde zijn voorwaardelijk gevangenisstraf te laten uitzitten.
Nu is het nog zo dat tot het moment van de rechtelijke beslissing de veroordeelde
in de praktijk de cel niet ingaat. Die situatie is onwenselijk. In het wetsvoorstel
is daarom opgenomen dat veroordeelde in afwachting van de beslissing van de
rechter kan worden opgesloten.
 
 Voor wat betreft de behoefte van «Roma-gemeenten» voor passende
opvangmogelijkheden om uit huis geplaatste personen een veilige omgeving
te bieden buiten hun familieband, merkt het kabinet op dat het in december
2008 heeft aangegeven de mogelijkheden voor verplichte opvoedondersteuning
te gaan verruimen, waarbij de burgemeester de bevoegdheid krijgt kinderen
via de Raad voor de Kinderbescherming aan te dragen bij de kinderrechter.
Dit voorstel wordt meegenomen in het wetsvoorstel herziening kinderbeschermingsmaatregelen
dat vóór het zomerreces aan de Tweede Kamer wordt aangeboden.
Daarnaast worden gemeenten met het wetsvoorstel Centra voor Jeugd en Gezin
ervoor verantwoordelijk dat alle partijen die met jeugd te maken hebben samenwerkingsafspraken
maken over hulpverlening aan probleemgezinnen. Mochten de instanties geen
overeenstemming bereiken over de coördinatie van de zorg, terwijl er
dringend zorg nodig is, dan krijgt in dit wetsvoorstel de burgemeester de
bevoegdheid een instelling aan te wijzen die er voor verantwoordelijk is dat
een gezin goede ondersteuning krijgt.
 
 Bij opvoed- en opgroeiproblemen is het Bureau Jeugdzorg de geëigende
instantie om begeleiding te bieden en/of te zorgen dat er passende zorg komt.
Het is in dat verband ook van belang dat de provincie die verantwoordelijk
is voor de jeugdzorg een passend zorgaanbod laat ontwikkelen. Roma hebben
immers ook recht op de juiste zorg. Wanneer de situatie bedreigend is voor
de ontwikkeling van de minderjarigen wordt de zaak doorgeleid naar de Raad
voor de kinderbescherming die dan een onderzoek doet en eventueel een kinderbeschermingsmaatregel
vraagt als dat nodig is.
 
 Bij het hierboven gesignaleerde knelpunt voor wat betreft de zwervende
en op straat muziek makende Roma-minderjarigen kan opgemerkt worden dat de
Leerplichtwet als drangmiddel kan worden ingezet.
 B. Perspectief bieden:
 In het kader van «Perspectief bieden» bestaat bij «Roma-gemeenten»
de behoefte aan financiering van voorlichting voorschoolse educatie. Hiervoor
kan worden gewezen op het Bestuursakkoord tussen Rijk en gemeenten, getiteld «Samen
aan de slag», dat op 4 juni 2007 is getekend. In dit Bestuursakkoord
zijn onder meer afspraken gemaakt over voor- en vroegschoolse educatie. In
dit Bestuursakkoord en de op 3 april 2008 tussen Rijk en gemeenten getekende
overeenkomst ter uitwerking van het genoemde Bestuursakkoord, is opgenomen
dat gemeenten zich zullen inspannen om op 1 augustus 2011 alle voorschoolse
doelgroepkinderen te bereiken met VVE, zowel via de kinderopvang als de peuterspeelzaal.
Gemeenten hebben via dit Bestuursakkoord aangegeven de verantwoordelijkheid
voor de realisatie van de vve-doelstellingen op zich te willen nemen. Dat
impliceert onder andere dat gemeenten een extra inspanning zullen moeten gaan
leveren voor het werven en toeleiden van deze kinderen naar een voorziening
voor vroegschoolse educatie. Daarvan zullen ook voorlichtende activiteiten
onderdeel van uitmaken. In de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap S. A. M. Dijksma van 23 mei 2008 over
kinderopvang (TK 2007–2008, 31 322, nr. 24), staat opgenomen
welke investeringen er zijn gemoeid met de voorschoolse educatie.
 
 Voor wat betreft de behoefte van «Roma-gemeenten» aan medefinanciering
van experimentele scholingsprojecten voor Roma meisjes tussen 11–15
jaar het volgende. Vanwege de cultuur in de Roma gemeenschap blijkt het volgen
van onderwijs door Roma meisjes geen vanzelfsprekendheid. Dat is een onwenselijke
ontwikkeling. Gemeenten proberen deze ontwikkeling een halt toe te roepen
door met scholingsprojecten voor Roma meisjes tussen 11–15 jaar te willen
gaan experimenteren. De intentie van gemeenten om deze meisjes
de kans te bieden onderwijs te kunnen volgen is te prijzen. Voor deze doelgroep
moet de handhaving van de leerplicht daarbij prioritair zijn. Om die reden
zie ik geen aanleiding de gevraagde aanvullende financiering voor vergoeding
in aanmerking te nemen.
 
 Ten aanzien van de behoefte van «Roma-gemeenten» aan ondersteuning
van specifieke onderwijsassistentieprojecten aan scholen, gericht op het bestrijden
van de steeds terugkerende achterstanden bij leerplichtige Roma-kinderen,
verwijs ik naar het Landelijk Informatie en steunpunt Specifieke Doelgroepen
(LISD) dat is verbonden aan het Katholiek Pedagogisch Centrum te Den Bosch.
Van het LISD maken diverse belangenorganisaties deel uit die de belangen van
specifieke doelgroepen behartigen. Eén van die belangenorganisaties
is de Landelijke Ondersteuning Onderwijs aan kinderen van woonwagenbewoners,
Roma en Sinti (OWWZ). De OWWZ biedt ondermeer expertise aan ten aanzien van
het project Sinti- en Roma-onderwijsassistenten.
 
 Tenslotte zal ik op uitdrukkelijk verzoek van de gemeenten ingaan op het
onderwerp gezinscoaches.
 
 Op de concrete vraag van de «Roma-gemeenten» hoe van rijkswege
hun inspanningen op het terrein van opvoedondersteuning kunnen worden ondersteund,
merkt de minister voor Jeugd en Gezin op dat in het jeugd- en gezinsbeleid
versterking van de eigen kracht en laagdrempelige opvoedondersteuning via
de Centra voor Jeugd en Gezin voorop staat. Gezinscoaching in de zin van coördinatie
van zorg en inzet van een coördinator in het gezin (hier gezinscoach
genoemd) is een optie voor interventie in gezinnen met meervoudige problemen.
Deze coördinator in het gezin is het aanspreekpunt voor het gezin en
kan andere hulpverleners inschakelen indien nodig. Onder regie van de gemeenten
maken de betrokken instanties afspraken over de afstemming van de hulpverlening
aan gezinnen. Dit gebeurt volgens het principe van één gezin, één
plan. Financiering van intensieve gezinsbegeleiding
kan plaatsvinden via de reguliere middelen die gemeenten ontvangen voor opvoedondersteuning
en Centra voor Jeugd en Gezin, en uit de middelen die via het provinciaal
jeugdbeleid beschikbaar komen.
 5. Slot
 Tussen de betrokken «Roma-gemeenten» en mijzelf bestaat geen
onduidelijkheid over de erkenning van urgentie, aard en omvang van de problematiek.
Ik maak echter wel een kanttekening bij de aanpak en de oplossing hiervan
omdat nog niet alle mogelijke instrumenten en maatregelen die binnen het generieke
beleid mogelijk zijn, op lokaal niveau uitputtend worden benut. Gemeenten
mogen terecht een beroep doen op adequate informatie van de rijksoverheid
als het gaat om raakvlakken met relevante, bestaande beleidstrajecten en het
actief aanreiken van mogelijke oplossingsrichtingen. Daaraan heb ik met deze
brief een bijdrage geleverd. Het feitelijke werk zal echter op lokaal niveau
gestalte moeten krijgen.
 
 Met de «Roma-gemeenten» heb ik in het bestuurlijk overleg
van 13 mei 2009 afgesproken dat ik twee keer per jaar met hen zal overleggen
over de voortgang die geboekt wordt. Op basis van deze bestuurlijke overleggen
zal ik ook u regelmatig informeren over de voortgang die geboekt wordt op
dit dossier.
 
 Mede namens de ministers van Justitie, van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
voor Jeugd en Gezin en de staatssecretarissen van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.
 
 De minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
 E. E. van der Laan
 
 
 
 
 De aanpak die leidt tot snelle, passende, effectieve en samenhangende
hulp aan gezinnen met meerdere problemen met als doel het versterken van de
kracht van het gezin en het verbeteren van de kwaliteit van leven van de gezinsleden.