Slotwet en jaarverslag ministerie van Buitenlandse Zaken 2008; Verslag van een Wetgevingsoverleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31924-V, nr. 11

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-06-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31924-V nr. 11

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31924-VToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 106 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 924 VSlotwet en jaarverslag Ministerie van Buitenlandse Zaken 2008nr. 11VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEGVastgesteld 15 juni 2009De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 10 juni 2009 overleg gevoerd met minister Verhagen van Buitenlandse
Zaken en minister Koenders voor Ontwikkelingssamenwerking over het Jaarverslag Buitenlandse Zaken 2008.Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,OrmelDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van der Kolk-TimmermansStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Buitenlandse ZakenWoensdag 10 juni 2009 9.30 uurDe voorzitter: OrmelAanwezig zijn 5 leden der Kamer, te weten:Boekestijn, Ferrier, Gill'ard, Van Bommel en Ormel,en de heer Verhagen, minister van Buitenlandse Zaken, en de heer Koenders,
minister voor Ontwikkelingssamenwerking.Aan de orde is de behandeling van:de brief van
de minister van Buitenlandse Zaken d.d. 20 mei 2009 inzake het Jaarverslag
ministerie van Buitenlandse Zaken 2008 (31924-V, nr. 3);de brief
van de minister van Buitenlandse Zaken d.d. 5 juni 2009 inzake de lijst
van vragen en antwoorden over het Jaarverslag ministerie van Buitenlandse
Zaken 2008 (2009Z10618);de brief van de minister van Buitenlandse
Zaken d.d. 20 mei 2009 inzake de slotwet ministerie van Buitenlandse
Zaken 2008 (31924-V);de brief van de minister van Buitenlandse
Zaken d.d. 5 juni 2009 inzake de lijst van vragen en antwoorden ten behoeve
van het verslag over de slotwet ministerie van Buitenlandse Zaken (2009Z10614);de brief van de president van de Algemene Rekenkamer d.d. 20 mei
2009 inzake het rapport van de Algemene Rekenkamer bij het Jaarverslag ministerie
van Buitenlandse Zaken 2008 (31924-V, nr. 4);de brief van de
minister van Buitenlandse Zaken d.d. 5 juni 2009 inzake de lijst van
vragen en antwoorden van de regering over het rapport van de Algemene Rekenkamer
bij het Jaarverslag 2008 (2009Z10615);de brief van de minister
van Buitenlandse Zaken d.d. 20 mei 2009 inzake het Jaarverslag 2008 van
de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) (31203, nr. 5);de brief van de minister van Buitenlandse Zaken d.d. 5 juni 2009
inzake de lijst van vragen en antwoorden over het Jaarverslag 2008 van de
Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) (20082009Z10617);de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 19 mei
2009 inzake het rapport Resultaten in Ontwikkeling 2007-2008 (31250, nr. 59);de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d.
17 november 2008 inzake de Toelichting op het gebruik van nulmetingen
in het kader van ontwikkelingssamenwerking (31250, nr. 42);de
brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 16 februari
2009 inzake de antwoorden op de vragen van de commissie over het gebruik van
nulmetingen in het kader van ontwikkelingssamenwerking (31250, nr. 53);de brief van de minister van Buitenlandse Zaken d.d. 9 april 2009
over de uitvoering van het Stabiliteitsfonds 2008 (31700-V, nr. 91);de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 19 mei
2009 inzake Aanbieding afschrift brief van de voorzitter van het ontwikkelingscomité
van de OESO (OESO/DAC), Eckhard Deutscher, over DAC Midterm review of the
Netherlands (31250, nr. 60);de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 25 mei 2009 inzake de lijst van vragen en antwoorden inzake commissievragen
Panel van Advies IOB (2009Z09655).De voorzitter:In dit wetgevingsoverleg kunnen wij in een derde termijn aangeven of wij
decharge verlenen aan het jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse
Zaken over 2008. Ik heet de minister van Buitenlandse Zaken en de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking, de aanwezige staf, de belangstellenden op
de tribune en degenen die via internet kijken van harte welkom. Er zijn op
dit moment twee leden aanwezig. Ik geef hen per persoon maximaal acht minuten
spreektijd. Ik meld tevens dat de fractie van GroenLinks heeft aangegeven
niet aanwezig te kunnen zijn wegens andere dringende verplichtingen maar zo
veel vertrouwen heeft in de beantwoording dat zij op voorhand decharge verleent.
Wij moeten nog maar afwachten hoe dat bij de aanwezige leden ligt. Ik geef
als eerste het woord aan de heer Boekestijn van de VVD-fractie.De heerBoekestijn(VVD)Voorzitter. Ook dit jaar is dit wetgevingsoverleg een betrekkelijk elitaire
situatie. Er zijn maar twee partijen afgevaardigd. Ik stel voor om ook namens
de PvdA-fractie te spreken. Dat geeft mijn woorden misschien wat meer gewicht.De voorzitter:Als voorzitter moet ik u formeel vragen of u inderdaad mede namens de
fractie van de PvdA spreekt.De heerBoekestijn(VVD)Nee, dat is een grapje.Voorzitter. Ik zal allereerst iets zeggen over de visie van de VVD-fractie
op ontwikkelingssamenwerking. Vervolgens ga ik in op de resultaten in ontwikkeling,
de meetbaarheid van doelstellingen, nulmetingen, voorschottenbeheer, adviezen
van het expertpanel en ten slotte op het NIMD.Voorzitter. De VVD-fractie zou zo graag een ander ontwikkelingssamenwerkingsbeleid
zien. Een beleid dat veel minder versnipperd is, veel beter en onafhankelijk
wordt geëvalueerd en daardoor veel meer evidence-based is. Een beleid
dat ervan doordrongen is dat hulp helaas een onderdeel van het armoedeprobleem
is en dat we dus heel goed moeten nadenken over hoe we schade kunnen voorkomen.
Hulp heeft immers nare kanten; hulp houdt democratisering tegen – door
hulp minder belastingheffing en dus geen democratisering – en kan nare
regimes bestendigen en corruptie stimuleren. Laat de VVD de allerarmsten daarmee
in de steek? Driewerf neen. Wij willen doen wat de allerarmsten werkelijk
vooruit helpt en dat is allereerst het besef dat de discussie niet gebaat
is bij een kwantiteitsdiscussie over de heilige norm van 0,7% internationaal
maar wel gebaat is bij een goed doordacht kwaliteitsdebat. Cruciaal is dat
wij ons bij alles wat wij doen afvragen: welke prikkel gaat hiervan uit? Het
probleem van het moral hazard, het moreel risico, is hierbij essentieel. Als
het Westen het onderwijs, de gezondheidszorg en de veiligheid van Afrikaanse
staten bekostigt, wat blijft er dan over voor de Afrikaanse regeringen zelf?Om al deze redenen kiest de VVD-fractie voor de volgende uitgangspunten.
Ten eerste een onafhankelijke beleidsevaluatie; dat is de enige manier om
de kwaliteit te verhogen. Dat geldt ook voor de ngo's. Ten tweede: geen begrotingssteun
aan kwalijke regimes. Rwanda gaat niet goed onder Kagame, Uganda gaat niet
goed onder Museveni, in Zambia gaat het niet goed, in Senegal is sprake van
angstaanjagend hoge begrotingstekorten en in Burundi gedragen vertegenwoordigers
van politieke partijen zich buitengewoon ondemocratisch. Ten derde: terughoudendheid
op het gebied van democratisering. Verkiezingen zonder sterke instituties
leiden niet tot democratie. Ik houd mijn hart vast voor Zuid-Sudan en zeker
ook voor Afghanistan. Ten vierde moet er veel meer aandacht zijn voor bottom-up
processen. Microkredieten in de private sector zijn echt heel belangrijk,
ook voor democratisering op de langere termijn. Ten vijfde zouden wij veel
meer moeten werken met evidence based policy making en dus ook met financiering;
de ideeën van Nancy Birdsall van het Centre for Global Development zijn
in dat opzicht interessant. We geven pas geld als bewezen is dat de vorige
subsidie effectief was. Ten zesde zouden wij veel meer moeten lenen in plaats
van schenken. De regering kiest helaas voor een andere lijn. Om die reden
hebben wij vorig jaar tegen de begroting van Buitenlandse Zaken gestemd voor
het de ontwikkelingssamenwerkingsposten betrof. Dat blijven wij doen als de
regering de status quo handhaaft.Ik kom nu op mijn vragen en ik begin met de resultaten in ontwikkeling.
Al onze problemen met het huidige ontwikkelingssamenwerkingsbeleid culmineren
in deze rapportage. Op de eerste plaats is een deel van de input van deze
rapportage aangeleverd door de ngo's. Wij weten echter sinds het laatste lOB-rapport
over MFS I dat deze gremia slechts 15% van hun subsidie jaarlijks hebben
onderworpen aan programma-evaluaties. Sterker nog, dat was de afspraak. Een
aantal MFO's hebben zelfs dat niet gedaan. Daarmee is hun input voor de rapportage
per definitie vooral kwalitatief van aard, en dat is natuurlijk jammer.Op de tweede plaats hebben de reacties van de ngo's op MFS II mijn fractie
met afgrijzen vervuld. De manier waarop de minister daarbij bejegend wordt,
doet mij denken aan opmerkingen van de heer Theodore Dalrymple over wat de
verzorgingsstaat met mensen doet. De reacties van de ngo's tegenover de minister
zijn beneden alle peil. De minister had er gelijk in dat wij hier te maken
hebben met gevestigde belangen. Hoe is het toch mogelijk dat zij kennelijk
denken dat hun houding het draagvlak voor OS niet zal ondermijnen?Op de derde plaats heeft de opmerking in het rapport op pagina 9 dat de
Nederlandse inzet vaak lastig en soms eenvoudig onmogelijk is om te meten
mij doen schrikken. Dat er meerdere spelers zijn, dat er samengewerkt wordt
met lokale overheden, dat ownership belangrijk is, dat er soms sprake is van
niet-geplande resultaten en dat er sprake is van een time lag zijn geen overtuigende
argumenten voor deze stelling. Is de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
bereid om zich te verdiepen in de belangwekkende studies van het Center for
Global Development over meetproblemen in ontwikkelingssamenwerking en de noodzaak
van onafhankelijke evaluaties? Is de minister bereid om deze kennis toe te
passen in de volgende Resultatenrapportage?Ik kom te spreken over de meetbaarheid van de doelstellingen. De Algemene
Rekenkamer stelt dat het ministerie van Buitenlandse Zaken zijn doelstellingen
te abstract of te algemeen formuleert. Dat hangt natuurlijk samen met een
cultuur waarin de problemen met meetbaarheid steeds worden uitvergroot. Dat
doen de ngo's ook steeds. Hierdoor worden vaak geen effect- of prestatie-indicatoren
aangegeven. Ook stelt de Algemene Rekenkamer vast dat op basis van het jaarverslag
geen exact inzicht is te verkrijgen in de exacte uitgaven die in 2008 gedaan
zijn voor de realisatie van de afzonderlijke kabinetsdoelstellingen. Het budgetrecht
van de Kamer komt hierdoor in het luchtledige te hangen. Wat doen de ministers
om dit te verbeteren?In de brief aan de Kamer van 16 februari over nulmetingen stelt de
minister dat er in het kader van draagvlaksubsidies geen MFS-brede afspraken
zijn gemaakt over nulmetingen. Geldt dit ook voor de andere subsidies in het
kader van MFS II? Impliceert de 75%-regel in MFS II, waarmee ik de
minister heb gecomplimenteerd, automatisch nulmetingen? Dat lijkt mij wel,
maar ik vraag het voor de zekerheid nog maar eventjes.De Algemene Rekenkamer vindt dat het voorschottenbeheer beter kan. De
minister belooft dat in 2009 beter te gaan doen. Waarom is dat echter niet
in 2008 gebeurd? De minister heeft dat in 2007 wel beloofd. Het is namelijk
een thema dat steeds weer terugkomt. De Algemene Rekenkamer stelt voorts dat
er duidelijk behoefte is aan meer deskundigheid op financieel-economisch gebied
waar het gaat om de OS-portefeuille management en toezicht. Gaat
de minister daarvoor nieuwe mensen werven?Het expertpanel adviseert over de bruikbaarheid en het gebruik van evaluaties
op het terrein van ontwikkelingssamenwerking. Het woordje "bruikbaarheid"
impliceert dat panelleden afstand kunnen nemen van de noodzaak van evaluaties.
Zij kunnen zelfs afstand nemen van de bruikbaarheid van lOB-evaluaties. Alleen
de programmering is stevig in handen van de lOB-directeur, niet de bruikbaarheid
van de evaluaties. Verder zijn de adviezen niet bindend. De minister maakt
zijn eigen afweging. Als de lOB een andere opvatting koestert over de validiteit
en betrouwbaarheid van evaluatierapporten dan de leden van het expertpanel,
dan maakt de minister zijn eigen afweging. Ten slotte geldt dat als het expertpanel
constateert dat het ministerie in gebreke blijft bij de uitvoering van de
aanbevelingen, de minister zijn eigen verantwoordelijkheid houdt. Mijn conclusie
luidt dan ook dat wij eenvoudigweg geen werkelijk onafhankelijke beleidsevaluatie
hebben die leidt tot evidence-based policy. Dat zou alleen het geval zijn
als de lOB volstrekt onafhankelijk van de minister kan opereren en de evaluaties
directe gevolgen zouden hebben voor het beleid. Het vaststellen van het programma
en de terms of reference, en onafhankelijke publicatie, zijn niet voldoende.
Het rapport moet direct naar de Kamer worden gestuurd, zonder kritiek van
de minister, en het moet worden uitgevoerd.Het beheer door het NIMD kent in 2007 en 2008 structurele tekortkomingen.
Er is zelfs sprake van niet-geautoriseerde uitgaven onder andere in de post
managementkosten. De begroting 2007 en het jaarplan 2008 voldoen niet aan
de eisen. Een plan van aanpak kwam niet op tijd; dat verscheen pas eind januari
2009. De review beoordeelde niet de financiële administratie terwijl
er daar juist problemen waren. Welke maatregelen neemt de minister om orde
op zaken te stellen?De voorzitter:Dank u wel. Ik heet de leden Gill'ard en Van Bommel van harte welkom.
Wij hebben een spreektijd afgesproken van acht minuten, maar ik ben mild vandaag
en heb de heer Boekestijn de ruimte gegeven. Ik zal ook in uw richting mild
zijn. Het woord is aan mevrouw Ferrier voor de CDA-fractie.MevrouwFerrier(CDA)Voorzitter. Wij bespreken vandaag het jaarverslag. Dit is voor de CDA-fractie
een van de belangrijkste debatten met de regering. Wij bekijken de behaalde
resultaten. Zoals de minister van Buitenlandse Zaken vorig jaar heel treffend
in ditzelfde debat zei: voor exacte resultaten op het gebied van Europese
internationale samenwerking zijn we niet alleen afhankelijk van de inzet van
Nederland, maar ook van de inbreng van partners en andere partijen. Relaties
op dit terrein zijn niet causaal, maar wel plausibel. Wij zien ook in dat
resultaten op het terrein van verbetering van de mensenrechten, internationale
rechtsorde of ontwikkelingssamenwerking niet een-op-een terug zijn te leiden
tot de Nederlandse inspanningen. In een hoorzitting die wij hier ooit eens
hielden, heeft prof. Gunning het treffend gezegd: je kunt niet precies bepalen,
wat het Nederlandse graankorreltje in die pannenkoek gedaan heeft. Ik herhaal
dat nog maar eens want ik vond dat een goede opmerking.De heerBoekestijn(VVD)Hoe moet ik het beleefd formuleren? Dat heeft prof. Gunning in het geheel
niet gezegd. Het is een misverstand in de OS-wereld dat als Nederland opereert
met andere grote organisaties of met lokale organisaties, het niet mogelijk
is om het Nederlandse aandeel daarin te meten. Dat is heel wel mogelijk, namelijk
door naar het totale geldbedrag te kijken en te bepalen voor hoeveel Nederland
daaraan bijdraagt.De voorzitter:Wat is uw vraag?De heerBoekestijn(VVD)Mijn vraag is: zou mevrouw Ferrier haar opvatting daarover willen herzien?MevrouwFerrier(CDA)Mijn opvatting hierover is gelijk aan wat prof. Gunning gezegd heeft in
die hoorzitting. Ik heb daar later nog met hem over doorgesproken. Je moet
je verwachtingen reëel instellen. Uiteindelijk gaat het om een algemeen
effect; via bepaalde meettechnieken kun je de input en output van Nederland
bepalen, maar daarmee is niet precies duidelijk wat de Nederlandse bijdrage
is aan Europese internationale samenwerking of ontwikkelingssamenwerking.
Hoe meet je uiteindelijk of iemand minder kwetsbaar in het leven staat? Daar
gaat het uiteindelijk om. Hoe meet je of iemand zelfredzamer geworden is of
minder hulp nodig heeft? Maar goed, de discussie met de heer Boekestijn hierover
zal nog menigmaal worden gevoerd.Voorzitter. Het gaat om de gezamenlijke impact en het vraagt tijd om resultaten
te zien. Dit weekend vierden we de herdenking van D-day, waarmee 65 jaar geleden
een einde kwam aan de bezetting van Hitler. Onlangs is ook het 60-jarig bestaan
van de NAVO herdacht, waarbij je je realiseert wat er bereikt is, ook door
een instelling als de NAVO. Na 60 jaar kunnen wij zeggen dat de NAVO de steunpilaar
geweest is die vrijheid voor onze samenlevingen gebracht heeft. Dat is een
groot goed.Dit brengt me op het 3D-beleid. Dit kabinet heeft ervoor gekozen internationaal
zijn verantwoordelijkheid te nemen, vanuit de gedachte dat crisisbeheersing
in het buitenland ook bijdraagt aan veiligheid in Nederland. Er is in toenemende
mate gewerkt vanuit een geïntegreerde benadering; het 3D-beleid van veiligheid,
ontwikkeling en diplomatie. Met name in Afghanistan wordt de visie op dit
beleid nader uitgewerkt. Nederland wordt hiervoor internationaal erkend, wat
een compliment waard is. Die erkenning werd nog onderstreept door de Afghanistan-conferentie,
die in Nederland werd gehouden. In de verantwoording zou de CDA-fractie echter
graag meer inzicht hebben in de concrete meerwaarde van deze geïntegreerde
benadering. Die is meer dan de som van de drie genoemde beleidsterreinen.
Wat is het effect van die samenhang en hoe is dat te meten? Ik hoor daarop
graag een reactie.Wij moeten ook de niet-behaalde doelen benoemen. Het ministerie van Buitenlandse
Zaken doet mee aan een experiment om het verantwoordingsproces meer politieke
focus te geven, waarbij er niet in detail wordt ingegaan op alle resultaten
en doelen. De CDA-fractie is niet geheel ingenomen met de uitwerking hiervan.
Verantwoording is moeilijker te controleren omdat minder inzichtelijk wordt
gemaakt waar de middelen naartoe zijn gegaan. Nu wordt alleen melding gemaakt
van behaalde resultaten, maar mijn fractie zou ook graag inzicht hebben in
niet-behaalde resultaten. Wij moeten niet in paniek raken als er iets fout
gaat. Van fouten leer je, en het is nooit zo dat er niets fout gaat.Uit het jaarverslag noch uit de beantwoording van vraag 63 wordt duidelijk
hoeveel een ambassade uitgeeft aan directe financiering van maatschappelijke
organisaties. Het gaat nu om een totaalbedrag van ongeveer 115 mln. dat met
ingang van het nieuwe MFS gaat oplopen. Is de minister bereid, deze informatie
alsnog aan de Kamer te verstrekken en hierbij in te gaan op de wijze van evaluatie
van directe financiering?Ik kom op de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer betreffende het
voorschottenbeheer. Dit kabinet zet zich in voor een grotere effectiviteit
op het gebied van ontwikkelingssamenwerking met de moderniseringsagenda. De
CDA-fractie heeft deze inzet steeds van harte ondersteund. Er is meerdere
keren gehamerd op het beter op orde brengen van het voorschottenbeheer. Hierop
is vooruitgang geboekt en dat is bevestigd in de briefing van de Algemene
Rekenkamer. Achterstanden zijn voortvarend weggewerkt, maar de Rekenkamer
constateert wel dat het beheer nog niet op orde is en effectief toezicht de
komende tijd noodzakelijk blijft. Het ministerie kan vooral de verantwoording
van voorschotten nog verbeteren. In antwoord op vragen blijkt dat het ministerie
daar in 2009 extra aandacht aan gaat besteden, samen met de Algemene Rekenkamer.
Ik hoor graag de bevestiging dat het voorschottenbeheer een prioriteit blijft
van het ministerie. Misschien kan de minister ook wat meer inzicht bieden
in waaruit de samenwerking met de Algemene Rekenkamer gaat bestaan.De Rekenkamer constateert dat het ministerie in een aantal gevallen de
Europese regelgeving niet juist heeft nageleefd. Het is ook een erg ingewikkelde
regelgeving. Met name op de posten ontbreekt het aan kennis; het gaat om complexe
processen. De Rekenkamer adviseert een meer centraliserend optreden door het
ministerie en het geven van meer begeleiding. Ik hoor graag hoe de bewindslieden
dat aan gaan pakken.Voorzitter. Wij hebben weer een Resultatenrapportage mogen ontvangen.
Het is goed dat de minister doorgaat met deze tweejaarlijkse Resultatenrapportage
waarin inzicht wordt gegeven in de inspanningen. Het is mijn fractie echter
volstrekt onduidelijk waarom er voor zo'n onhandelbare vorm is gekozen. Het
is veel papier en erg glossy. Nu ben ik niet zo Calvinistisch dat ik niet
van glossy houd, maar ik vind het vooral een onhandig formaat. Het is niet
gemakkelijk in een tasje mee te nemen in de trein. Wij hadden liever een wat
praktischer overzicht gehad van wat al dan niet gelukt is en welke lessen
daaruit getrokken worden.Ik kom hiermee op het punt dat ik dit stuk nogal een jubelstuk vind van
wat er bereikt is. Ook hier wordt weinig inzicht geboden in wat er niet bereikt
is. Ik vind het juist belangrijk om in de ontwikkelingssamenwerking niet bang
te zijn voor het duiden van wat er niet goed gegaan is. Ik hoor hierop graag
een reactie.Het Stabiliteitsfonds voorziet in een toenemende behoefte. De minister
geeft terecht aan dat de scheidslijn tussen Security Sector Reform, SSR, en
Disarmament, Demobilisation and Reintegration, DDR, niet altijd aan te geven
is. Waarom wordt er niet één programma van gemaakt? Dat komt
de inzichtelijkheid van de resultaten ten goede. Waarom wordt het Multi Country
Demobilization and Reintegration Programme, MDRP, in de Grote Meren-regio
opgeheven en worden per land vervolgprogramma's gestart? Zit er niet juist
een meerwaarde in de regionale aanpak? Mijn fractie vindt het werk van de
Peace Building Commission heel belangrijk. Nederland verricht in dit kader
een belangrijke taak in Sierra Leone. We lezen in het verslag dat we een bedrag
van 20 mln. leveren via UNDP aan het UN Peace Building Fund. Wordt hiermee
ook het belangrijke werk van de Peace Building Commission financieel ondersteund?Na de zomer komen wij te spreken over landen die uitfaseren. Mijn fractie
heeft grote zorgen over de landen die zich nog niet kwalificeren voor het
worden van partnerland omdat zij steeds terugvallen in conflict. Zit er geen
meerwaarde aan een regionale aanpak waarbij de problematiek van deze landen,
donor orphans, landen die buiten het gezichtsveld blijven, wordt meegenomen?Door het Stabiliteitsfonds is een kleine bijdrage geleverd aan Georgië.
Ik hoor daar graag meer informatie over.Tijdens het vorige wetgevingsoverleg over de jaarverslagen hebben wij
onze zorg geuit over het niveau van kennis op het ministerie en de overdracht
daarvan. Die zorg werd onderkend door de bewindslieden. De minister gaf toen
aan dat door middel van opleidingen geïnvesteerd werd in het kennisniveau.
Het is daarom teleurstellend om te zien dat de Rekenkamer opnieuw haar zorgen
uit op dit punt. Zeker nu de minister voor Ontwikkelingssamenwerking meer
geld via de posten wil laten lopen, moeten het kennisniveau en enige continuïteit
gegarandeerd zijn. Deelt de minister deze analyse? Kan de minister nog eens
ingaan op de maatregelen die genomen zijn om het kennisniveau te verhogen?
Hoe voorkomt hij dat we hem daar volgend jaar nogmaals op moeten bevragen?De heerBoekestijn(VVD)Mevrouw Ferrier zegt dat zij graag de effecten van het bilaterale beleid
wil meten. De achtergrond daarvan is natuurlijk dat voor het CDA het maatschappelijk
middenveld erg belangrijk is; in de discussie over het MSF II heeft mevrouw
Ferrier ook haar treurnis uitgesproken over het feit dat er mogelijk minder
geld gaat naar de ngo's. Waarom is mevrouw Ferrier opeens wel op dit punt
gebeten op meten terwijl zij mij in de discussie over de onafhankelijke meting
nooit heeft gesteund? Zij laat ook geen gelegenheid voorbijgaan om een relativerende
opmerking over meten te maken. Het is van tweeën een: zij vindt meten
belangrijk of niet. Zij moet niet als er gevestigde belangen in het geding
komen het meetprobleem opeens positief inschatten.MevrouwFerrier(CDA)Laat ik allereerst zeggen dat ik op geen enkele manier mijn treurnis heb
uitgesproken over het feit dat er minder geld zou zijn voor het particuliere
kanaal. Ik heb gezegd dat het voor de CDA-fractie van belang is dat er evenwicht
is tussen de percentages bestedingen die wij doen via de verschillende kanalen.
Ik heb mijn grote zorg uitgesproken over het feit dat de authenticiteit en
de eigen bijdrage van het maatschappelijk middenveld verstatelijkt zouden
worden. Ik heb ook mijn zorg uitgesproken over het feit dat er een groter
bedrag voor het maatschappelijk middenveld via direct funding uitgegeven gaat
worden via de ambassades. Ik heb dat gedaan omdat ik weet hoeveel werk eraan
vastzit en ik mij afvraag of de ambassades dat aankunnen. Ik vraag de minister
om die reden om daar wat meer informatie over te geven en daar wat meer inzicht
in te bieden. Het is absoluut niet zo dat ik niet geïnteresseerd ben
in meten. De inzet van de CDA-fractie is erop gericht om ontwikkelingssamenwerking
zo effectief mogelijk te maken. Daarvoor heb je natuurlijk metingen
nodig. Wij zijn echter reëel en wij kennen de realiteit, de argumenten
en de feiten. Dan moet je reëel zijn en je realiseren dat in ontwikkelingssamenwerking
niet alles meetbaar is, en dat het juist gaat om een geïntegreerde en
gezamenlijke aanpak waarbij alle spelers een eigenstandige, waardevolle bijdrage
leveren en met elkaar zorgen voor resultaat.De heerBoekestijn(VVD)Alle problemen die met meten spelen, spelen ook bij het bilaterale beleid.
Ik vraag u dan ook om iets consistenter te opereren.MevrouwFerrier(CDA)Ik hoor graag van u op welk moment ik niet consistent opereer.De voorzitter:Dit is uitlokking en daar doen wij niet aan. Daarvoor is wellicht ruimte
in de tweede termijn. Ik geef nu het woord aan mevrouw Gill'ard namens de
PvdA-fractie.MevrouwGill'ard(PvdA)Voorzitter. In 2008 stapelden de crises zich op. Ik wil overigens allereerst
zeggen dat ik er trots op ben dat deze minister altijd pal voor de ontwikkelingslanden
heeft gestaan, is blijven staan achter het budget daarvoor en ook andere landen
daartoe heeft opgeroepen. Die inzet hebben wij juist nu nodig. Wij moeten
geen oogkleppen opdoen maar naar buiten kijken en over de grenzen heen blijven
kijken. Er komen nog een aantal crises aan; de energiecrisis en de watercrisis
zijn nog niet opgelost. Wij moeten scherpe keuzes blijven maken. De minister
heeft vorig jaar scherpe keuzes gemaakt en onder andere ingezet op de financiële
sector en op economische groei. Er is een groot aantal notities van zijn hand
verschenen. Wij hebben daar veel vertrouwen in.Het rapport van de Algemene Rekenkamer spreekt boekdelen. Daarin staat
dat er geen fouten of onzekerheden staan in het jaarverslag die de tolerantiegrenzen
overschrijden. Van de 144 kritische processen zijn er negen onvolkomenheden.
Wij streven er natuurlijk naar om ook die negen onvolkomenheden te verhelpen.
Ik zal straks op een aantal daarvan ingaan. Mijn collega's zijn al op een
aantal van die kwesties ingegaan dus ik verwacht daar ook reacties op. Laat
ik beginnen met complimenten, want die stralen toch wel sterk uit deze verantwoordingsrapportage
en uit de Resultatenrapportage. Wij hebben gezien, zeker aan het aantal beleidsnotities
van de hand van minister Koenders, dat er voortvarend is gewerkt. Het mensenrechtenbeleid
staat goed op de rol. De moderniseringsagenda is aangekondigd en doorgevoerd.
Wij staan dus positief tegenover het beleid, de verbeteringen en de resultaten.
Een ander positief punt is de zero tolerance op corruptie. Ik ga daar straks
verder op in.Het overkoepelende project in de ontwikkelingssamenwerking is het project
De millenniumdoelen dichterbij. Wij ondersteunen dat van harte. De millenniumdoelen
zijn in 2000 geformuleerd. Het was goed dat wij met zijn allen de focus op
de sociale sector richtten en het is dan ook zaak dat wij de doelen halen.
Wij moeten daar wereldwijd aan bijdragen. Nederland doet dat goed, maar ik
benadruk dat het een zaak is waar wereldwijd op moet worden ingesprongen.
Een aantal zaken springt eruit als ik kijk naar de geboekte resultaten. De
doelen zullen niet overal gehaald worden, maar het gaat er wel goed mee. Ik
noem er een paar. MDG6, hiv-infecties: het aantal nieuwe infecties daalt.
De epidemie lijkt zich te stabiliseren. MDG7, water: dat ziet er goed uit.
Wij moeten echter ook kijken waar het minder goed gaat en waar er eventueel
meer kan worden gedaan. Ik denk daarbij toch aan MDG7, maar dan aan het stukje
sanitatie dat achterblijft. Ik denk aan MDG6, aan tuberculose. En ik denk
aan MDG4 en 5, de pasgeborenen en veilig moederschap. Het is noodzakelijk
om daar extra inspanningen op te leveren.Ik vraag de minister om zich daar internationaal voor in te spannen. Wij
kunnen dat niet alleen. Zo zet Zweden, het land dat de nieuwe voorzitter van
de EU wordt, sterk in op millenniumdoel 5. Ik verzoek de minister daarom om
met Zweden contact op te nemen in het kader van het nieuwe voorzitterschap
om te kijken wat er in internationaal verband in de EU kan worden gedaan aan
dit millenniumdoel. Op die manier kunnen wij meer partners en meer donorlanden
aan boord krijgen. Ik spreek mijn zorgen uit over sub-Sahara Afrika. Ik weet
dat de minister zich ervan bewust is, maar ik wil toch gezegd hebben dat wij
daarop gefocust moeten blijven. Dat gebied blijft op alle millenniumdoelen
ver achter.Op een aantal terreinen is minder uitgegeven dan de bedoeling was, dan
de minister van plan was, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs. Wij begrijpen
wel hoe dat komt. De Wereldbank heeft programma's niet volledig kunnen uitvoeren.
Op het terrein van hernieuwde energie wil ik toch vragen om de vinger aan
de pols te houden en de vertraging dit jaar in te lopen. Dat is een belangrijk
veld. Iedereen heeft recht op energie. Dat is ook nodig om economisch te groeien.Ik sprak net al even over zero tolerance to corruption. Wij hebben al
eerder in de Kamer uitvoerig gesproken over wanneer je door moet gaan en wanneer
je moet stoppen met steun. Vorig jaar hebben wij kunnen constateren dat in
een aantal landen de steun tijdelijk is stopgezet of niet is doorgegaan. Dat
gold onder meer voor Uganda, Nicaragua en Pakistan. De minister toont daarmee
aan dat hij goed nagaat wat er gebeurt met bilaterale steun. Hij geeft die
niet zomaar weg zonder verder te kijken wat ermee gebeurt, zoals sommigen
in de Kamer suggereren. Ik vind dat er wel degelijk goed gekeken wordt of
het geld goed terechtkomt en of de regering voldoet aan de afspraken.Dit brengt mij bij het punt van die fragiele staten. Daar is het punt
natuurlijk het meest heikel. Bilaterale steun komt daarbij eigenlijk niet
voor. Het komt alleen voor bij Burundi. Ik herhaal wat wij eerder met elkaar
hebben besproken, namelijk dat opereren in fragiele staten vraagt om lef en
om risico's nemen. Wij hebben afgesproken om die risico's samen aan te gaan
en samen te bepalen hoe dat proces loopt. Levert het resultaten op en moeten
wij misschien de hulp stop zetten? Om bij voorbaat te zeggen dat fragiele
staten niet in aanmerking komen voor bilaterale of andere vormen van steun
zorgt er alleen maar voor dat landen die uit conflict krabbelen terugvallen.
Daarmee worden landen in de steek gelaten. Het beleid blijft gericht op zero
tolerance. Onlangs was onduidelijk waar in Zambia het geld voor de gezondheidszorg
naartoe ging. Die hulp is toen gestopt. Ik heb er daardoor nog steeds vertrouwen
in dat dit beleid ook in het volgende jaar goed verder kan gaan en dat het
vorig jaar goed is uitgevoerd.Ik kom te spreken over de negen onvolkomenheden in de bedrijfsvoering
die geconstateerd zijn door de Algemene Rekenkamer. Ik wil daar toch nog wat
over zeggen. De Rekenkamer zegt dat het ligt aan de organisatiecultuur.
Ik vind dat een ernstige opmerking. Er wordt gesteld dat het enerzijds te
wijten is aan weinig affiniteit met beheer en anderzijds aan onvoldoende kennis
en ervaring. Ik hoor daarop graag een reactie. Het departement moet natuurlijk
wel goed uitgerust zijn om de taken, ook al zijn het er maar negen, goed te
kunnen doen. Ik hoor graag hoe dat anders verder wordt opgepakt.Op het punt van het voorschottenbeheer steunen wij de nieuwe inzet. Wij
zijn ook benieuwd naar hoe de inzet van het nieuwe systeem, sinds 2009, zal
verlopen. Het vraagt nog wel de nodige aandacht. Door voorschottenbeheer staan
momenteel de gelden veel te lang uit. Wij denken aan een maximumtermijn van
drie jaar voor het uitstaan van het geld. De training van medewerkers blijft
essentieel. Die moet in goede banen worden geleid.Waar het gaat om de niet-geautoriseerde uitgaven van het NIMD hebben wij
kunnen lezen dat de minister daar bovenop zit en dat het goed komt, maar het
moet nu toch ook wel echt goed komen. Het heeft veel te lang geduurd, die
uitgaven moeten gewoon geautoriseerd zijn, er moet daar gewoon een goede financiële
boekhouding zijn.De Algemene Rekenkamer constateert dat het met de Europese aanbestedingen
toch niet echt gemakkelijk gaat. Wij snappen dat wel, want die regelgeving
is lastig, maar er moet toch echt eens goed naar gekeken worden. Wellicht
kan een speciale ambtenaar worden belast met controle van die procedures,
met het in de gaten houden van de termijnen, zodat die ook gehaald worden.
Het moet nu echt op orde gaan komen.Ik vraag mij af of de ministers zelf tevreden zijn met de bereikte koppeling
tussen beleidsdoelen en resultaten. Wij denken dat er bijvoorbeeld veel meer
uit te halen valt als ook deelresultaten worden gemeten, wellicht zelfs tot
op organisatieniveau. In de antwoorden lezen wij dat de indicatoren op sommige
terreinen heel lastig zijn vast te stellen, zoals gender en G3, toch ook speerpunten
van de minister. Misschien dat wij er nog eens naar moeten kijken hoe wij
dat toch wat beter kunnen gaan meten. In de Resultatenrapportage hebben wij
gezien dat de minister zijn best heeft gedaan om de motie-Peters/Gill'ard
goed uit te voeren, maar dat hij erkent dat als dat niet in de opzet wordt
meegenomen, de resultaten heel moeilijk kunnen worden gemeten. De Resultatenrapportage
krijgen we elke twee jaar, dus ik verwacht dat het in de volgende rapportage
wel wordt meegenomen. De motie stamt uit 2007, wij zitten nu in 2009, dus
in de volgende rapportage verwachten wij een nog duidelijker inzicht in hoe
gender in het beleid vorm wordt gegeven en hoe wij de geboekte resultaten
op dat terrein kunnen meten. Uiteindelijk gaat het toch om vooruitgang, ook
voor vrouwen.De heerBoekestijn(VVD)Waarom erkent u in uw verhaal niet dat het met een aantal MDG's eigenlijk
heel slecht gaat en waarom probeert u er ook geen verklaring voor te geven
waarom er internationaal zo veel geld aan wordt besteed en het toch niet goed
gaat? Je zou dan toch denken dat er toch een element van reflectie zou moeten
komen?U bent zeer tevreden over die zero tolerance; deze minister is kordaat
en zodra ergens een dictator een sigaar opsteekt, gaan bij wijze van spreken
de sluizen dicht. Ik denk daar toch iets anders over. Ik zie toch wel een
aantal problemen. In Burundi zie ik bijvoorbeeld een democratische politieke
partij waarvan de jongerenorganisatie bij huizen aanklopt en intimideert,
zelfs met doodsbedreigingen, om mensen te laten stemmen op de belangrijkste
partij. Ik zie bij Kagame dat de verkiezingen wel degelijk zijn gemanipuleerd
en dat de politiek van uitsluiting is vastgelopen. Wij hebben ook die afluisterellende
gehad. Dat is toch allemaal niet geweldig. De algemene begrotingssteun is
weliswaar ingetrokken, maar sectoraal gaan wij gewoon door.De voorzitter:En uw vraag, mijnheer Boekestijn?De heerBoekestijn(VVD)Vindt u dat nu een zero tolerance-beleid als je maar doorgaat in Burundi,
doorgaat in Rwanda, en in Zambia alleen maar de sectorale steun intrekt? Ik
vind dat eigenlijk niet!De voorzitter:Dit was eigenlijk een vraag met een uitroepteken!MevrouwGill'ard(PvdA)Ik zou eigenlijk willen vragen om eens goed te luisteren. Ik heb net een
groot pleidooi gehouden voor een extra inspanning voor de millenniumdoelen
waar het slecht mee gaat en ook breder. Ik kan wel verklaren waarom het met
die millenniumdoelen slecht gaat en u zou dat ook wel kunnen lezen in de antwoorden
op de vragen of zelfs in het jaarverslag zelf. Het is ook niet zo moeilijk
te verklaren. Kijk bijvoorbeeld maar naar tuberculose. Tientallen jaren geleden
is dat medicament uitgevonden en sindsdien is er geen medicijn bij gekomen
om tuberculose te bestrijden. Daar moet dan echt aandacht aan besteed worden,
wij zijn nu echt toe aan een nieuwe medicatie daarvoor. Tuberculose loopt
dan ook achter. Relatief gaat er veel meer naar hiv- en aidspreventie en daar
gaat het wel goed mee. Er zijn ook geen nieuwe hiv-infecties meer.U weet dat ik mij zeer hard inzet voor millenniumdoel 5, maar dat het
er toch niet goed mee gaat. Daarom wijs ik daar ook op. Dat heeft onder andere
te maken met de vrouwenstrijd. Veilig moederschap gaat nu eenmaal over vrouwen.
Wij hebben het nog steeds niet voor elkaar dat dit op nummer 1 wordt gezet,
dat daar aandacht aan wordt besteed. Het heeft ook te maken met de vrijheid
van vrouwen en de plek van vrouwen in de samenleving, reproductieve rechten,
het recht op een veilige abortus. Dat is nog steeds een strijd en daar valt
nog steeds een wereld mee te winnen. Ik kan het wel verklaren, maar u kunt
ook de stukken lezen waarin dit staat of mijn debatten volgen, want het is
niet de eerste keer dat ik dit zeg. Ik wil echter ook gezegd hebben dat het
met heel veel millenniumdoelen wel goed gaat. Ik wil beide dus gezegd hebben
en dat heb ik dan ook gedaan!De minister heeft aangekondigd dat zero tolerance tegen corruptie zijn
beleid zou zijn en wat mij betreft, heeft hij dat wel waargemaakt. U kunt
wel zeggen dat er in Burundi nog steeds mensenrechtenschendingen plaatsvinden,
maar daar strijden wij ook tegen, maar wij zeggen niet dat waar mensenrechtenschendingen
plaatsvinden, wij de mensen wel in de steek kunnen laten. Zo werkt het niet
en als je dat zegt, heb je ook oogkleppen voor. Dan is het juist goed om te
proberen die politiesector te hervormen, zodat in dit geval die jongeren in
Burundi ook worden opgepakt. Dat doet de minister nu dan ook.De heerVan Bommel(SP)Voorzitter. De SP heeft in het verleden kritiek geuit op het voorschottenbeheer,
de EU-aanbestedingen, de reis- en huurkosten en het toezicht op het NIMD.
Uit het Algemene Rekenkamerrapport blijkt dat dit allemaal niet is verbeterd
en op sommige punten gewoon doorgaat. Laat ik maar beginnen met het voorschottenbeheer.De medewerkers van het ministerie maakten in 2008 aanzienlijk meer fouten
dan in het jaar daarvoor, om precies te zijn voor 37 mln. Ongelooflijk dat
er na alle kritiek nu pas een rekenmodule is ontwikkeld. De minister voor
Ontwikkelingssamenwerking stelt dat medewerkers nu scholingen en toetsen krijgen,
maar dat dit nu pas gebeurt, roept bij de SP-fractie toch een gevoel op van
een gebrek aan urgentie. Graag een reactie van het kabinet.Dan het NIMD. Waarom is dit Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie
in 2008 gewoon doorgegaan met ongeautoriseerde uitgaven, onder andere in de
post managementkosten? Waarom voldoen de begroting en het jaarverslag niet
aan de eisen? Het NIMD staat in delen van de Derde Wereld wel bekend als het
reisbureau van de Tweede Kamer. Is het werkelijk nodig en zinvol dat Kamerleden
op kosten van de belastingbetaler de hele wereld rondreizen voor contacten
met zusterpartijen, werkbezoeken en wat dies meer zij, dit jaar onder andere
naar Ghana, Guatemala en deze week nog naar Nairobi? Wordt het niet eens tijd
voor een grondige evaluatie van de activiteiten van het NIMD zeker nu de Algemene
Rekenkamer ernstige tekortkomingen in het beheer constateert? Overigens niet
alleen de Algemene Rekenkamer, maar ook het ministerie van Buitenlandse Zaken
houdt intensief toezicht op het NIMD en toch blijven de gebreken geconstateerd
worden. De Algemene Rekenkamer constateert zelfs dat het erop lijkt dat het
NIMD de ernst van deze problemen onvoldoende onderkent. Dan moet er toch iets
meer gebeuren?Kan de minister opheldering geven over een zeer kritisch rapport dat eind
vorig jaar is opgesteld over de activiteiten in Indonesië? Dat rapport
is wel geschreven – ik weet ervan – maar het was zo kritisch dat
het in een bureaulade is verdwenen. Kan de minister ervoor zorgen dat dit
rapport alsnog bij de Kamer komt?De heerBoekestijn(VVD)Als ik het goed begrijp, participeert de SP niet in het NIMD. Wat zou
er in de structuur van het NIMD moeten veranderen wat de SP zou kunnen doen
besluiten om er wel aan deel te nemen?De heerVan Bommel(SP)Wij nemen inderdaad niet deel aan het NIMD omdat wij de rol van politieke
partijen in dat NIMD discutabel vinden. Wij geloven niet dat het een goede
zaak is dat Nederlandse politieke partijen "het" in de Derde Wereld
of in partnerlanden van het NIMD nog eens gaan uitleggen. Het is zeker niet
zo dat alle activiteiten van het NIMD het steunen niet waard zijn. Bij ons
werkbezoek in Indonesië hebben wij een school voor democratie gezien
die daar door het NIMD is opgezet en die ik een waardevol project vind, maar
ga maar eens praten met al die ngo's in de Derde Wereld die al die Kamerleden
uit Nederland op bezoek zien komen, even invliegen, nog even uitleggen hoe
het moet en dan weer uitvliegen! Daar hebben wij geen waardering voor en dat
zou als het aan ons ligt in ieder geval moeten veranderen.MinisterKoendersVoorzitter. Natuurlijk ga ik straks op de vragen over het NIMD in, maar
ik zou graag dat rapport over Indonesië willen hebben waar de heer Van
Bommel op doelde, want anders kan ik geen antwoord op zijn vragen hierover
geven. Als hij het ons geeft, kunnen mijn ambtenaren het even bekijken.De heerVan Bommel(SP)Maar ik beschik dus niet over dat rapport. Ik weet alleen van het bestaan
ervan. Wellicht kan de minister als financierder van het NIMD daar het verzoek
doen om dat rapport gewoon openbaar te maken.MinisterKoendersDaar kan ik niet op ingaan. Of u hebt het rapport, geeft het mij en laat
het door mijn ambtenaren beoordelen of u hebt bewijsvoering dat dit rapport
bestaat.De voorzitter:Dit raakt wel de randen van de feitelijke vragen. Ik verzoek de minister
om er verder in zijn beantwoording op in te gaan en de heer Van Bommel om
door te gaan met zijn betoog.De heerVan Bommel(SP)Ik denk dat wij nog wel op die zaak terug zullen komen!Voorzitter. Blijkbaar heeft het ministerie niets geleerd van de Schoklandaffaire.
Er is nog steeds sprake van tekortkomingen als het gaat om de EU-aanbestedingen
van het ministerie. Voor een bedrag van ruim 2 mln. heeft het gepantserde
auto's gekocht en verhuis- en bewakingsdiensten ingehuurd die niet voldoen
aan de Europese aanbestedingsrichtlijnen. Hoe kunnen er toch na de affaire-Herfkens
in 2008 nog steeds 15 posten zijn die het huurbudget met maar liefst 20%
hebben overschreden? Van deze posten hebben bovendien negen posten geen toelichting
gekregen in het jaarverslag en dat is tegen de regels. Vindt het ministerie
dit aanvaardbaar? Hoe kan het proces rond de vliegtickets nog steeds onordelijk
en oncontroleerbaar zijn? Ambtenaren zelf maken de keuze voor een reisoptie
en de bijkomende kosten en niet de budgethouder. De Algemene Rekenkamer constateert
ook dat in de beleidsinformatie de beleidsconclusies concreter moeten worden
gemaakt. De toonzetting van het jaarverslag is volgens de Algemene Rekenkamer
wel erg positief maar soms te abstract om goed door de Kamer gebruikt te kunnen
worden. Ook de aansluiting tussen de doelstellingen en de besteding van middelen
moet duidelijker worden. De Algemene Rekenkamer concludeert dan ook dat de
formulering van beleidsconclusies verbeterd moet worden. De kwaliteit van
de beleidsconclusies verschilt nogal tussen de doelstellingen. Graag een reactie
van de minister of de Kamer hier volgend jaar een verbetering op mag verwachten.Voorzitter. Ik kom op het jaarverslag van Buitenlandse Zaken. De minister
voor Ontwikkelingssamenwerking stelt in de antwoorden op de feitelijke vragen
dat het Schoklandfonds is opgezet als onderdeel van die vernieuwingsagenda
met als doel om een beperkte financiële stimulans te geven aan innovatieve
activiteiten. Een belangrijk criterium voor het toekennen van financiering
uit het Schoklandfonds is dat het project voor het betrekken van nieuwe, niet-traditionele
partners een directe bijdrage moet leveren aan het behalen van de millenniumontwikkelingsdoelen.
De SP heeft de lijst eens goed bekeken, maar het valt op dat veel van de organisaties die subsidie hebben ontvangen juist ontwikkelingsorganisaties
zijn: Edukans, Oikocredit, ICCO, Plan Nederland, et cetera. Bij het Schoklandakkoord
over betere toegang tot basisonderwijs in postconflictlanden zijn zes ontwikkelingsorganisaties
betrokken. Deze organisaties – ICCO, Woord en Daad, Save the Children,
Dark & Light Blind Care, Oxfam Novib en Warchild Holland – zijn
echter alle al betrokken bij het onderwerp. Volgens de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
ligt de meerwaarde van het akkoord echter in de effectievere samenwerking
en onderlinge afstemming, ofte wel de minister geeft ze extra subsidie om
hun werk naar behoren uit te voeren. Dat zou toch niet de bedoeling van dergelijke
subsidies moeten zijn?Een multinational die gespekt wordt door het ministerie is Philips. De
minister voor Ontwikkelingssamenwerking subsidieert in het kader van het Schoklandakkoord
het Groen Licht-project voor 3 mln. Philips investeert ook 3 mln. in productontwikkeling
en heeft met dat geld een zonnelamp voor Ghana ontwikkeld die $75 per stuk
kost. Volgens een artikel in dagblad de Pers van 1 oktober vorig jaar
is het kwalitatief een heel goed product, maar veel te duur voor de Afrikaanse
markt. Bovendien gebruiken ze een oude spaarlamp in plaats van led-verlichting.
Ze brengen hiermee feitelijk dus ook nog chemisch afval naar Ghana. Andere
bedrijven brengen volgens dat artikel een veel goedkopere lamp op de markt
en wel van $17,50 tot $20 en doen dat ook nog eens zonder overheidssubsidie.
Deze drie bedrijven strijden allemaal om een grote markt. 500 miljoen Afrikanen
hebben geen elektriciteit. Frank Altena, coördinator Duurzaamheid van
Philips Lighting, zei dan ook niet voor niets in de Internationale Samenwerking
van mei 2008: "Wij zijn geen Brabantse liefdadigheidsinstelling. We helpen
vanuit bedrijfsperspectief. Aanvankelijk worden wij er niet rijk van, maar
op de lange termijn is de Afrikaanse afzetmarkt voor ons wel interessant."
Het hoofd van de afdeling milieu-infrastructuur en hernieuwbare energie van
het ministerie zegt in diezelfde IS: "Vergeet niet, zonder onze bemoeienis
was Philips nooit naar Afrika gegaan!" Wie probeert het kabinet hiermee
nu voor de gek te houden? Graag een reactie van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking.
Hij noemt het allemaal zo mooi "moderne ontwikkelingssamenwerking"
maar wat is er nu zo modern aan?MevrouwGill'ard(PvdA)Ik snap wel dat de SP dit niet begrijpt, want ik vond het betoog van de
heer Van Bommel ook wel erg behoudend. Hij begon met zijn opmerkingen van
vorig jaar. Blijkbaar houdt hij daar nog steeds aan vast. Twee punten wil
ik er toch wel even uitpakken. Het NIMD is al genoemd. Het verbaast hem dat
parlementariërs naar andere parlementen gaan om te praten over hun ervaringen
en om te bezien hoe wij elkaar kunnen helpen. Wat wil hij dan? Wil hij terug
naar de oude manier toen deskundigen van parlementen gingen vertellen hoe
het zou moeten? Volgens mij is dat echt verleden tijd en gaat het erom dat
wij de lijnen zo kort mogelijk houden en direct met elkaar in dialoog gaan
om te bezien hoe wij samen verder kunnen.Van die Schoklandakkoorden heeft de heer Van Bommel blijkbaar werkelijk
helemaal niets begrepen. Het zijn misschien wel de oude organisaties die als
hoofdaanvrager een subsidie ontvangen, maar ze werken wel samen in een consortium.
Als er nu iets vernieuwend is, dan is het wel die samenwerking met andere
actoren, of dat nu Philips, Plan of Warchild Nederland is. Het gaat erom dat
wordt samengewerkt in consortia, zodat men meer terreinen kan beslaan en niet
alleen als ene organisatie met beperkte capaciteiten opereert. Het beleid
is dus gemoderniseerd en uw betoog is wel erg behoudend!De voorzitter:Ik constateer dat dit meer een constatering dan een vraag is, maar ik
geef de heer Van Bommel de ruimte om erop te reageren.De heerVan Bommel(SP)Ik heb er wel een vraag in ontdekt. Mevrouw Gill'ard vond mijn toon gelijk
aan die van verleden jaar. Als wij moeten constateren dat de rekenmeesters
van de Algemene Rekenkamer en overigens ook het ministerie zelf zeggen dat
enkele problemen die eerder zijn geconstateerd niet zijn opgelost –
zoals het NIMD – dan is het toch logisch dat wij nu weer de discussie
voeren over diezelfde punten. Volgens mij kunnen wij niet anders, volgens
mij mogen wij niet anders en volgens mij moeten wij ook niet anders. Daarom
is mijn inzet op diezelfde punten geconcentreerd.Ik ben blij met haar opmerkingen over het NIMD, want dat betekent dat
er met haar een discussie te voeren is over dat NIMD en ook over de rol van
politieke partijen en parlementariërs daarin. Ik vind dat wij daarbij
moeten betrekken de geluiden die wij horen uit de landen die bezocht worden,
ook door Nederlandse parlementariërs. Gaat u eens praten met die organisaties
over de ontvangst en de rol van Kamerleden. Die bezoeken worden in ieder geval
door de ngo's die daar goed werk verrichten met argusogen gevolgd. Ik ben
in ieder geval blij dat mevrouw Gill'ard dit deel van de discussie over het
NIMD niet uit de weg gaat. Ik stel dan ook voor dat wij het NIMD eens een
keer apart agenderen, zodat wij het over de financiering, over de rol van
de Kamer en politieke partijen en dus ook van onszelf kunnen hebben, want
wat volgens mij bij mevrouw Gill'ard ontbreekt, is enige vorm van zelfreflectie
op dit punt. Wat mij betreft kunnen wij daar later wat uitgebreider bij stilstaan.Als het gaat om Schokland bevestigt zij in ieder geval het beeld dat ik
schets; dezelfde actoren, hetzelfde werk, maar meer subsidie. Dat is ook mijn
verhaal in de richting van de minister en ik hoor daar graag zijn reactie
op.Voorzitter. Mijn laatste punt betreft het antwoord op vraag 37 dat gaat
over de ondersteuning door bondgenoten in Uruzgan. De uitbreiding van de ondersteuning
door bondgenoten in Uruzgan blijkt minder dan beloofd en gehoopt. Dat was
een belangrijk punt in de verlengingsdiscussie van de missie in Uruzgan, Zuid-Afghanistan
in 2007. Zeker in het licht van een aangekondigd nieuw weegmoment voor de
periode na 2010 is het nodig om vast te stellen dat andere Europese landen
niet alle hebben geleverd wat was gehoopt en nog belangrijker wat was beloofd.
Hoe ziet de regering hierop terug en welke conclusies trekt zij hieruit? Graag
een reactie.De voorzitter:Wij zijn hiermee gekomen aan het eind van de eerste termijn van de Kamer.
Ik wijs de leden er nogmaals op dat dit een wetgevingsoverleg is en dat zij
in tweede termijn desgewenst moties kunnen indienen. In een derde termijn
zal u in dit geval worden gevraagd om de ministers al dan niet decharge te
verlenen.De vergadering wordt van 10.30 uur tot 10.40 uur geschorst.MinisterVerhagenVoorzitter. Ik dank de leden voor hun vragen en opmerkingen. Wij zullen
mede namens de staatssecretaris voor Europese Zaken graag dit debat met u
aangaan en proberen uw vragen te beantwoorden, opdat wij dit wetgevingsoverleg
op een goede wijze kunnen afsluiten in die derde termijn.Ik wil nog eens benadrukken dat buitenlandbeleid als zodanig geen doel
op zich is. Het doel ervan is niet om de ministers van Buitenlandse Zaken
en voor Ontwikkelingssamenwerking een beetje rond te laten lopen in het buitenland,
het doel is dat wij de belangen van Nederland en van Nederlanders in het buitenland
behartigen. Wij staan dus volledig in dienst van burgers en bedrijven in Nederland
en daarbij horen ook zaken als verantwoording en de doelstellingen die wij
verwoord hebben in onze eigen Grondwet, zoals bevordering van de internationale
rechtsorde. Dat zijn dus opdrachten voor ons. Tegelijkertijd heeft de Kamer
in lijn met het vergroten van het draagvlak voor dat buitenlandbeleid in de
Nederlandse samenleving gevraagd om dat beleid inzichtelijker te maken en
om de activiteiten ook zichtbaarder te maken. De afgelopen jaren hebben wij
een aantal activiteiten op dit punt ontplooid, bijvoorbeeld het Dutch Visitors
Programme, Rent an Ambassador, BZ voor de klas, jongerendelegaties die geregeld
met collega Koenders en mij meereizen. Zo proberen wij ook het belang van
het buitenland voor Nederland te laten zien. Als je het hebt over het inzichtelijk
maken, dan horen daar ook publicaties bij. Als de CDA-fractie eerst vraagt
om een programma waardoor het voor de gewone burger wat inzichtelijker wordt
en zich dan gaat beklagen over het glossy magazine, dan vind ik dat toch een
beetje met elkaar in tegenspraak. Het is geen luxe, maar juist noodzaak in
een tijd waarin nationaal georiënteerde partijen opkomen die ons voorspiegelen
dat Nederland het allemaal wel alleen kan en dat wij ons wel kunnen afsluiten
voor het buitenland. Collega Koenders en ik willen laten zien dat juist het
omgekeerde het geval is: alleen als Nederland internationaal actief is en
met andere landen samenwerkt, kunnen wij het hoofd bieden aan de uitdagingen
van globalisering, zoals economische concurrentie, zoals terrorisme, zoals
criminaliteit, zoals energie, zoals milieu en migratie. Ik heb al vaker gezegd
dat ik het – zacht uitgedrukt – ronduit naïef vind als men
denkt dat Nederland met al deze uitdagingen zich achter de dijken kan verschuilen
en daarom voeren wij een actief buitenlandbeleid in het belang van de Nederlanders
en in het belang van Nederland.MevrouwFerrier(CDA)Voorzitter. Ik ben heel blij met dat tweejaarlijkse Resultaten in Ontwikkeling
en heb dat ook gezegd. Het is heel goed om daar inzicht in te geven, maar
doe het vooral niet te positief en zeg ook gewoon wat er fout gaat. Er gaan
nu eenmaal dingen fout en daar kunnen wij alleen maar van leren. Niet een
hype van "alles moet goed gaan". Ik heb alleen gezegd dat ik het
boekwerk ontzettend onhandig vind en ook ontzettend veel papier. Wij proberen
allemaal zuinig met papier te zijn en milieubewust met papier om te gaan.
Ik vind het bovendien erg gekleurd en vraag mij af of het allemaal wel zo
mooi moet. Mij gaat het erom dat die informatie er is en nu die er is, prijs
ik de minister daarvoor, maar dan wel graag in een iets handiger formaat.
Ik kan dit bijvoorbeeld niet zo gemakkelijk meenemen als ik op een van mijn
reisjes ga waar de heer Van Bommel zo geringschattend over praat. Het moet
gemakkelijk toegankelijke informatie zijn in een gemakkelijk formaat.MinisterVerhagenIk zal collega Koenders eens vragen of hij het de volgende keer ook nog
eens in het formaat van een creditcard kan uitbrengen. Ik prijs mij in ieder
geval gelukkig dat een deel van de discussie over het jaarverslag en het Algemene
Rekenkamerrapport over het formaat van deze publicatie gaat.Vorig jaar spraken wij over het jaarverslag 2007 en naar aanleiding van
dat verslag had ook de Algemene Rekenkamer de nodige aanbevelingen, onder
andere op het gebied van voorschottenbeheer, subsidieverlening, aanbestedingen
en personeelsbeheer. Bij die gelegenheid heb ik benadrukt dat ik die bevindingen
van de Algemene Rekenkamer bijzonder serieus nam. Collega Koenders denkt daar
net zo over. Waar nodig hebben wij het afgelopen jaar ook maatregelen genomen
en onvolkomenheden bij de personeelsuitgaven, subsidiebeheer, materieelbeheer
opgelost. In het algemeen ben ik blij dat juist onze inspanningen tot resultaat
hebben geleid en dat dit ook wordt geconstateerd door de Algemene Rekenkamer.
Er is vooruitgang geboekt en dat gaat zelfs bij zaken die steeds ter discussie
staan, bijvoorbeeld het voorschottenbeheer. Dat wordt zelfs door de Algemene
Rekenkamer onderschreven, hoewel zij eraan toevoegt dat dit nog verder moet
worden ingebed in de organisatie en er nog meer verbeteringen mogelijk zijn,
maar zij constateert in ieder geval wel dat er verbeteringen zijn opgetreden
ten opzichte van vorig jaar. Dat is een terechte constatering waar collega
Koenders straks nog wel nader op zal ingaan.Andere onderwerpen waar de Algemene Rekenkamer constateert dat er verbeteringen
hebben plaatsgevonden, zijn nu juist de naleving van Europese aanbestedingsregels
en de informatiebeveiliging, die nu ook naar de mening van de Rekenkamer aan
de vereisten voldoet. De aanbeveling om enkele maatregelen te nemen op het
niveau van de budgethouders heb ik overgenomen.Voorts heeft de Rekenkamer haar waardering uitgesproken voor de maatregelen
die ik vorig jaar heb genomen waar het gaat om het beheer van de huisvestingsprojecten.
Ik verwacht dat de effecten daarvan dit jaar zichtbaar worden.Als ik kijk naar het rapport van de Algemene Rekenkamer, lijkt mij het
belangrijkste winstpunt dat zij een genuanceerd beeld schetst van de bedrijfscultuur
binnen het ministerie. De opmerkingen daarover in het verslag van het vorige
jaar irriteerden mij natuurlijk ook bovenmatig, maar nu constateert de Rekenkamer
gelukkig dat ook die bedrijfscultuur verbeterd is. Waar zij juist vorig jaar
nog sprak over het ontbreken van structurele aandacht voor het beheer bij
het ministerie, veronachtzaming van de in- en externe regelgeving, wordt juist
in dit rapport aangegeven dat slechts sommige medewerkers zich onvoldoende
bewust zijn van het belang van goede bedrijfsvoering. Natuurlijk kan het nog
verbeteren, maar als er eerst een structureel tekort is, een structureel gebrek
aan aandacht en nu wordt geconstateerd dat slechts sommige medewerkers zich
daar onvoldoende bewust van zijn, dan is op dat punt in ieder geval toch een
slag gemaakt. Het moet nog beter, absoluut, maar ik ben het wel
met die observatie eens. Een deel van de oplossingen – ik kom daar straks
nog op terug – zit inderdaad in het bevorderen van kennis door middel
van op maat gesneden trainingen. Collega Koenders en ik maar ook de ambtelijke
leiding spreken medewerkers daar actief op aan en prikkelen hen ook om zich
op het gebied van dat beheer te onderscheiden. Er is in ieder geval sprake
van vooruitgang. Zoals mevrouw Gill'ard al constateerde, blijven wij op alle
punten binnen de tolerantiegrenzen. Ik benadruk ook dat het ministerie over
2008 wederom een goedkeurende accountantsverklaring heeft gekregen. Maar het
kan uiteraard altijd nog beter!De Rekenkamer heeft een aantal aanbevelingen voor verbetering gedaan,
onder andere op het gebied van vertrouwensfuncties en beheer van zakenreizen.
Ook die nemen wij serieus en daarmee gaan wij ook aan de slag. Collega Koenders
en ik blijven ook toezicht houden op de juiste toepassing van regelgeving.Er zijn enkele vragen gesteld over dat Stabiliteitsfonds. Hiermee kan
Nederland echt een enorme voortrekkersrol spelen, echt een voorbeeld zijn
omdat Nederland als een van de weinige landen hiermee een flexibel fonds heeft
dat zowel ODA-middelen, officiële ontwikkelingssamenwerkingsmiddelen,
als non-ODA-middelen bevat. Die combinatie van financiering kan garanderen
dat je juist in het kader van programma's op het snijvlak van vrede, veiligheid
en ontwikkeling activiteiten kunt ontplooien. Als iets een voorbeeld is van
een geïntegreerde besteding van gelden juist op dat grensgebied, dan
is dat wel dat Stabiliteitsfonds. Er zijn slechts enkele landen die een vergelijkbaar
instrument hebben, namelijk het Verenigd Koninkrijk en Canada. Ook de Europese
Commissie beschikt over een dergelijk instrument. Het Stabiliteitsfonds weerspiegelt
op die manier de 3D-aanpak.Welke activiteiten zijn het afgelopen jaar uit dit fonds ondersteund?
Een voorbeeld is het uitzenden van waarnemers naar Georgië. Mevrouw Ferrier
vraagt wat daarvoor is uitgegeven. In de brief aan de Kamer naar aanleiding
van het debat over de mogelijkheid van het uitzenden van een OVSE-missie naar
Georgië, die het na de inval in Georgië gesloten zespuntenakkoord
moet waarnemen, staat al dat wij daar € 200.000 aan hebben bijgedragen.
Wij hebben ook bijgedragen aan het versterken van het Libanese leger ter ondersteuning
van het wettelijk gezag van de regering, aan wereldwijde ontmijningsprogramma's
van UNMAS en de Monuc-vredesmacht in oostelijk Congo. Verder hebben wij Kofi
Anan ondersteund bij zijn bemiddelingswerk in Kenia. Ook in Afghanistan, Burundi,
Tsjaad, Sudan en op de Balkan heeft Nederland projecten ondersteund uit dit
fonds. Het zijn zeer uiteenlopende projecten verspreid over een groot aantal
landen. Tegelijkertijd hebben deze projecten een en hetzelfde doel: bijdragen
leveren aan stabiliteit en veiligheid in de wereld.Het Stabiliteitsfonds is een uniek instrument. Niet op de begroting staat,
vanwege het feit dat niet van tevoren is te voorspellen dat de Russen Georgië
binnenvallen, dat wij een bijdrage van € 200.000 geven aan een waarnemingsmissie
in Georgië. Dat heeft niets te maken met het budgetrecht, zoals de heer
Boekestijn meent, maar is een kwestie van inspelen op onveiligheid in instabiliteit
in de wereld. In het Stabiliteitsfonds zit het nodige geld, want in de begroting
hebben wij daar geld voor vrijgemaakt. Wel zijn er extra gelden uitgegeven,
vanwege een aantal extra crises. Wij vonden het van belang dat Kofi Anan ondersteund
werd om zijn werk in Kenia te doen. Laten wij dus buitengewoon blij zijn dat
wij dit hebben kunnen doen. Als je het over meetbaarheid hebt, dan is het
wel het resultaat van de inspanningen van Kofi Anan in Kenia! Dan kun je wel
achteraf gaan zeuren dat er 24 mln. meer is uitgegeven uit het Stabiliteitsfonds
dan in de begroting stond, maar met alle respect: dat heeft echt niets met
budgetrecht te maken.De heerBoekestijn(VVD)Mijn opmerking over het budgetrecht ging niet over het punt dat de minister
nu aanhaalt. Het ging erom dat, als je niet exact weet wat de relatie is tussen
middelen en doelstellingen, het budgetrecht in het luchtledige komt te hangen.
Nu wij toch over het onderwerp spreken, heb ik er nog een vraag over. Binnen
het Stabiliteitsfonds hebben wij ODA-gelden en non-ODA-gelden. Zou het niet
veel mooier zijn als bijvoorbeeld het versterken van het Libanese leger of
de ontmijningsprogramma's ook met ODA-gelden betaald zouden worden?MinisterVerhagenDe discussie daarover hebben wij al meerdere malen gevoerd en die wil
ik op zichzelf best weer voeren, maar het lijkt mij vrij zinloos. Het aardige
van ODA- en non-ODA-gelden is dat niet wij bepalen wat officiële ontwikkelingshulp
is, maar dat de OESO in Parijs dat doet. Ik vind het zinvoller om, zoals de
VVD dat wil, te discussiëren over hoeveel wij aan ontwikkelingssamenwerking
uitgeven, dus niet 0,8%, maar bijvoorbeeld 0,7% of 0,3%,
of over helemaal afschaffen, zoals de PVV dat wil. Maar de discussie of iets
wel of niet onder officiële ontwikkelingshulp valt, ga ik niet aan, omdat
wij dat niet bepalen. De discussie over de vraag om het Libanese leger vanuit
ontwikkelingssamenwerkingsgelden te ondersteunen, is een volkomen zinloze
discussie, want die vraag wordt beantwoord in Parijs.De heerBoekestijn(VVD)Dus Parijs is heel machtig en als wij ons niet aan het oordeel van Parijs
houden, komt er een leger naar Den Haag. Dat suggereert de minister nu. Er
wordt door ontwikkelingsorganisaties ook gesuggereerd dat er 0,7% aan
ontwikkelingssamenwerking moet worden besteed. De meeste landen hebben zich
daar nooit aan gehouden. De minister creëert nu een juridisch beeld ...MinisterVerhagenNee, wat ik zeg is dat de Kamer de mogelijkheid en het recht heeft om
te zeggen dat Nederland 0,7%, 0,3% of helemaal niets aan ontwikkelingssamenwerking
zou moeten uitgeven. Maar de Kamer kan niet bepalen wat uit de ODA-middelen
moet worden betaald. Als men in Parijs zegt dat het geen ODA is, houdt het
voor mij op. Je kunt het ook anders doen, zoals dat in het verleden ook al
gebeurd is. De Kamer heeft daar al eens met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
over gesproken. Gesteld is toen dat bepaalde activiteiten, bijvoorbeeld in
Afghanistan, als ODA gekwalificeerd kunnen worden. De voorganger van minister
Koenders heeft geprobeerd dat in Parijs voor elkaar te krijgen en minister
Koenders zelf heeft het ook geprobeerd. Daar is op een gegeven moment een
conclusie uit getrokken waarover met de Kamer een debat is gevoerd. Als de
heer Boekestijn dat wil, mag hij opnieuw een motie indienen waarin wordt uitgesproken dat wederom geprobeerd moet worden om alles wat buiten Nederland wordt
besteed, als ODA te kwalificeren.De voorzitter:Ik verzoek de minister zijn betoog voort te zetten.MinisterVerhagenGevraagd is om precies aan te geven aan welke beleidsdoelen hoeveel geld
is uitgegeven, bijvoorbeeld aan het Europees energie- en klimaatpakket. Door
tal van ministers is intensief gewerkt aan dit Europees energie- en klimaatpakket.
Dat heeft in december 2008 geresulteerd in een ambitieus akkoord, waarbij
Europa het voortouw neemt in een wereldwijde klimaatdiscussie. Kan ik dan
direct zeggen dat wij daarin iets bereikt hebben doordat collega Koenders,
collega Cramer, de minister-president en ikzelf zes keer met de trein naar
Brussel zijn geweest à raison van € 35? Met alle respect,
maar zo werkt dat niet. Het is dus wel wat gemakkelijk om te vragen hoeveel
geld het heeft gekost wanneer een bepaald beleidsdoel is bereikt.Er zijn heel veel zaken waarmee je bepaalde beleidsdoelen kunt bereiken.
Dat geldt dus ook voor iets als de ratificatie van het Verdrag van Lissabon.
Het is echter buitengewoon moeilijk om aan te geven voor welke activiteiten
precies geld is uitgegeven. In onze begroting nemen wij verschillende fondsen
op. Binnen deze fondsen, zoals het Stabiliteitsfonds en het Mensenrechtenfonds,
worden de projecten aangegeven. Het totaal leidt tot een bijdrage aan de beleidsdoelstellingen
die wij hebben geformuleerd. Het is in werkelijkheid echter niet zo gemakkelijk
om iedere voor de beleidsdoelen gereserveerde euro te verantwoorden.De heer Van Bommel vindt het allemaal te abstract. Natuurlijk kan het
altijd concreter. Wij zullen, mede op basis van een aanbeveling van de Algemene
Rekenkamer, eraan werken de aansluiting van doelen en middelen weer te geven
en proberen inzichtelijker te maken hoeveel geld er ten behoeve van de beleidsdoelen
wordt uitgegeven. Ik heb zo-even al aangegeven hoe complex en onderling verweven
de zaken zijn. Er zijn in die zin grenzen aan de mogelijkheden.Mevrouw Ferrier en mevrouw Gill'ard hebben vragen gesteld over de aanbestedingen
en de noodzaak tot het centraliseren van begeleiding van de inkoop dan wel
om een speciale ambtenaar aan te stellen voor de EU-aanbestedingen.Allereerst iets over de centralisering. Concentratie van de inkoopcapaciteit
om de kwaliteit te vergroten wordt absoluut ook door ons gewenst. In dat kader
vindt een onderzoek plaats naar de wenselijkheid van een centraal contractregister.
Op dit moment wordt de aanbesteding begeleid door de centrale inkoopafdeling.
Wij hebben een aparte ambtenaar voor de inkoop, de centrale directeur inkoop,
en wij bekijken hoe wij verdere stappen kunnen zetten om te komen tot een
centraal register. De centraal coördinerend directeur inkoop is de speciale
ambtenaar waar mevrouw Gill'ard naar vraagt.De heer Van Bommel refereert eraan dat bij Europese aanbestedingen in
vier gevallen onrechtmatigheden zijn geconstateerd. Verwezen wordt naar de
aanbesteding van enkele auto's. Dat zijn gepantserde auto's. Als geconstateerd
wordt dat dit een onrechtmatigheid is, zal in de toekomst hetzelfde gebeuren.
Het besluit over deze gepantserde auto's betrof namelijk de veiligheid van
onze mensen in Afghanistan. Er moesten ter plekke andere gepantserde auto's
worden gekocht. In dat geval ga je dat niet door middel van een aanbesteding
doen. Er waren gepantserde auto's uit een eerdere aanbesteding aanwezig. Die
waren wit en derhalve zeer zichtbaar. Iedereen in Afghanistan wist: als het
een witte auto is, dan kun je een Nederlander pakken. Dat vonden wij niet
echt verantwoord. Dat is de reden geweest waarom wij ter plekke hebben besloten
om andere auto's te kopen en op die manier de veiligheidsrisico's te beperken.De heerVan Bommel(SP)Ik heb begrip voor dit standpunt van de regering. Als het gaat om de veiligheid
van onze mensen, moeten wij daarvoor garant staan. Maar wij moeten tegelijkertijd,
wanneer wij constateren dat het alleen maar kan door onrechtmatige handelingen
te verrichten, het probleem daar neerleggen waar het thuishoort. De regels
zijn kennelijk te knellend om maatwerk te leveren op het moment dat dit omwille
van de veiligheid nodig is. Daarmee laadt de minister de verplichting op zich
om dat probleem aan te kaarten waar het kan worden opgelost.MinisterVerhagenDat ben ik met de heer Van Bommel eens. Het kan niet zo zijn dat je op
een gegeven moment de veiligheid niet kunt garanderen omdat je door regelgeving
wordt gedwongen dingen te doen die daar niet aan meewerken. Daar proberen
wij aan te werken.Jaarlijks vinden op het ministerie van Buitenlandse Zaken zo'n 120 complexe
aanbestedingen plaats. Daarnaast vindt een veelvoud van eenvoudige inkopen
plaats. In deze 120 gevallen zijn vier onrechtmatigheden geconstateerd. Dat
laat zien dat wij ons wel degelijk aan de regels willen houden. De Algemene
Rekenkamer heeft vastgesteld dat de naleving van de regeltjes is toegenomen.
Dat deze in de toekomst moet worden voortgezet en nog moet worden verbeterd,
moge evident zijn.De heer Van Bommel stelt dat er sprake is van 20% overschrijding
van het huurbudget. Ik vraag mij af waarop hij dit baseert. Ik heb juist het
budget voor huren op alle posten met 20% naar beneden bijgesteld. Met
andere woorden: er is een besparing van 20%. Er wordt minder geld beschikbaar
gesteld voor het huren van dienstwoningen en op die manier wordt er bespaard.
Vanaf 2011 zal dat jaarlijks ongeveer 5 mln. structureel opbrengen. Op 94
van de 137 bestaande posten is het afgelopen jaar een besparing op de huren
gerealiseerd. Volgens mij stelt de Algemene Rekenkamer vast dat het ministerie
van Buitenlandse Zaken daarmee zijn inzet voor 2008 heeft behaald. Er is dus
geen sprake van een overschrijding maar juist van een bezuiniging.De heer Van Bommel stelt verder vast dat er sprake is van een slechte
organisatie rond de vliegtickets. Dat was inderdaad zo. Het proces van aankoop
van vliegtickets is op dit moment goed georganiseerd. Wij hadden na controle
door onze eigen auditdienst geconstateerd dat de beschrijving van dat proces
duidelijker kon en dat er verbetering moest plaatsvinden. De controleerbaarheid
voor derden zou beter moeten worden. In oktober heeft onze eigen controledienst
dit geconstateerd en op basis daarvan hebben wij veranderingen doorgevoerd.
In december heeft de Algemene Rekenkamer de constatering van onze controledienst
op dit punt overgenomen. Het is dus niet zo dat de Algemene Rekenkamer ons
confronteerde met deze kwestie; wij hebben deze kwestie zelf al aangetoond
en deze is als een van de onvolkomenheden of punten van verbetering in het
Rekenkamerrapport opgenomen. Binnenkort zal een aanbesteding plaatsvinden
waarbij niet alleen de verbeteringen worden doorgevoerd, maar ook de procesbeschrijving
zal worden verduidelijkt. Ik verwacht dat wij deze kwestie volgend jaar hebben
opgelost.De heerVan Bommel(SP)Zegt de minister nu dat de zaak al is opgelost?MinisterVerhagenWij hebben maatregelen genomen om het probleem op te lossen. Er is nu
een aanbestedingsdossier voor een nieuwe reisagent gemaakt. Daarin zijn maatregelen
getroffen om de onvolkomenheden op te lossen. Dat moet nog worden gevolgd
door de gunning op basis van de aanbesteding.De heerVan Bommel(SP)Kortom: er zijn nieuwe regels voor de praktijk, maar die moeten nog worden
geïmplementeerd.MinisterVerhagenJa. Er is een intern controleplan opgesteld om een volledige en juiste
naleving door de reisagent van het contract vast te stellen. Dat moet geïmplementeerd
worden. De aanbevelingen zijn overgenomen en er zijn maatregelen getroffen.
Als op basis van de aanbestedingsprocedure de zaak geregeld is, mogen wij
verwachten dat de onvolkomenheid volgend jaar is verdwenen.Mevrouw Ferrier spreekt over de noodzaak om niet alleen over de behaalde
maar ook over de niet-behaalde resultaten een en ander in het jaarverslag
op te nemen. Het jaarverslag is een rapportage op hoofdlijnen over de belangrijkste
resultaten in 2008. Dit betekent dat niet alle bereikte resultaten en doelen
in dit verslag staan vermeld. Ook niet-behaalde doelen staan niet vermeld.
Alleen de heel erg grote afwijkingen worden vermeld. Uit de beleidsconclusies
trekken wij onze lessen. Het jaarverslag zal ook leesbaar moeten zijn en daarom
kiezen wij toch voor de grote lijnen. De Algemene Rekenkamer is het met ons
eens dat wij geen zaken hebben weggelaten die in het jaarverslag hadden moeten
staan. Wij baseren ons jaarverslag ook op de eisen die de Algemene Rekenkamer
ten aanzien van de verslaglegging stelt.Terecht vraagt mevrouw Ferrier om kennis en ervaring te behouden binnen
de organisatie van Buitenlandse Zaken. Het plaatsingsbeleid wordt op dit moment
herzien, mede op basis van de geconstateerde noodzaak tot verandering. In
het nieuwe beleid is het organisatiebelang nadrukkelijker leidend en is het
persoonlijke belang dat niet meer zozeer. Als iemand graag naar een bepaald
land wilde, werd daar tot nu toe meer rekening mee gehouden dan wij in het
nieuwe plaatsingsbeleid willen doen, want daarin stellen wij het organisatiebelang
voorop. Er wordt bij de plaatsing van de medewerkers heel nadrukkelijk gekeken
naar de behoefte van de post en de behoefte van het departementsonderdeel.
Die zijn leidend. Uiteraard wordt daarbij zo mogelijk rekening gehouden met
persoonlijke wensen, waar vroeger deze wensen eerder de doorslag gaven dan
bij het nieuwe beleid het geval zal zijn.Wij zullen bij het nieuwe plaatsingsbeleid ook moeten kijken in hoeverre
er voldoende kennis is om het werk naar behoren te kunnen doen. Zo nodig krijgen
medewerkers ondersteuning in de vorm van cursussen of stageplaatsen. Zij worden
in principe op basis van hun kwaliteit en bewezen kracht en kennis ingezet,
zodat kennis en ervaring optimaal worden benut.In de nabije toekomst worden regionale support offices opgericht. Deze
verlenen ondersteuning aan kleine posten waar diverse processen minder vaak
voorkomen, waardoor accurate kennis daarvan niet altijd aanwezig is. Op die
manier wordt daarin naderhand verbetering doorgevoerd.MevrouwFerrier(CDA)In de eerste plaats wil ik terugkomen op het punt dat niet alles benoemd
is. Dat is in het kader van het experiment en dat weet ik. Ik heb gezegd dat
wij daar als CDA-fractie niet onverdeeld gelukkig mee zijn. Wat ik zo-even
vooral bedoelde te benadrukken is dat wij zeker in een Resultatenrapportage
niet alleen positieve dingen moeten noemen en dat ook de dingen die fout gaan
een plek moeten krijgen. Ik ben bang voor een sfeer van: er mag niets fout
gaan in ontwikkelingssamenwerking, terwijl wij daar juist van kunnen leren.Dan nog iets over de kennis op de posten. Misschien kan de minister wat
meer vertellen over de rol van een regionaal support office, zodat ik mij
dat wat beter kan voorstellen. Daar zullen toch ook mensen werken die na drie,
vier jaar weer weggaan. Is daarmee toch meer continuïteit gewaarborgd?
En als het organisatiebelang leidend wordt, vreest de minister dan niet dat
dit grote consequenties heeft voor het personeelsbeleid? Wordt het niet opeens
een stuk minder aantrekkelijk om bij Buitenlandse Zaken in dienst te gaan?MinisterVerhagenWij proberen door middel van de regionale support offices de ontbrekende
kennis aan te vullen op vooral kleine posten, die niet alle vaardigheden vertegenwoordigd
kunnen hebben. Wij willen geen uitbreiding van het personeelsbestand nastreven,
aangezien de Kamer ons gevraagd heeft om 10% reductie door te voeren.
Dat zal betekenen dat in de toekomst wordt gesneden in het aantal mensen dat
op de posten werkt. Daarom moeten wij ervoor zorgen dat wij meer continuïteit,
meer routine en meer bulk krijgen door support offices op te zetten. Op die
manier kan de noodzakelijke accurate kennis ter plekke aanwezig zijn en worden
er minder fouten gemaakt.Op de vraag of in dienst gaan bij Buitenlandse Zaken minder aantrekkelijk
wordt, heb ik toch een vrij hard antwoord: Buitenlandse Zaken is geen reisbureau.
Wij willen kwaliteit hebben. Iedereen kan het wel hartstikke leuk vinden om
naar Vietnam te gaan, maar als, gelet op de veranderingen die daar plaatsvinden,
meer kennis op het gebied van economische zaken of ondersteuning van het Nederlandse
bedrijfsleven nodig is en iemand heeft die kennis, dan mag die persoon die
misschien liever naar Washington was gegaan hoog of laag springen, maar gaat
hij of zij toch naar Vietnam. Zo simpel is het. Als men dat niet wil, houdt
het op. Als Kamerlid krijgt u misschien wel eens de opdracht om in Lutjebroek
te spreken voor een zaaltje met drie man. Als u dat niet wil, dan zegt u:
tabee! Is het Kamerlidmaatschap daardoor minder aantrekkelijk? Misschien.De heerVan Bommel(SP)Ja!MevrouwFerrier(CDA)Ik ging niet uit van de gedachte dat Buitenlandse Zaken vooral een leuk
reisbureau is, om in de termen van de heer Van Bommel te spreken. Ik neem daar dan ook afstand van. Wel realiseer ik mij, mede door contacten
met mensen op de posten, dat de wereld verandert. Mensen hebben een partner
die ook een eigen baan wil hebben. Het wordt allemaal steeds moeilijker. Ik
steun de minister volledig in zijn beleid: het gaat mij om kwaliteit en kwaliteit
gaat voor alles.MinisterVerhagenInderdaad, de omstandigheden veranderen en de mensen hebben partners die
ook graag willen werken. Wij proberen wel rekening te houden met wensen, maar
leidend is wat nodig is op een post om de belangen van Nederland en de Nederlanders
het beste te kunnen behartigen.Mevrouw Ferrier stelt de vraag of wij naast het UN Peace Building Fund
ook de UN Peace Building Commission ondersteunen. Nee, de commissie moet meer
als het politieke deel worden gezien, terwijl uit het fund programma's worden
gefinancierd. Wij dragen bij aan het bureau voor Crisis Prevention en Recovery,
maar dat staat los van het UN Peace Building Fund.MevrouwGill'ard(PvdA)Er staat nog een vraag open van mevrouw Ferrier betreffende het zichtbaar
maken van de conclusies en de resultaten. Daar sluit ik mij graag bij aan.
De minister zegt dat er geen zaken zijn weggelaten. Dat nemen wij aan, maar
ik constateer dat er in de aanvullende vragen verhelderende antwoorden komen
als wij naar bepaalde resultaten vragen. Misschien kan daar iets aan worden
gedaan in die zin dat de informatie al in eerste instantie komt.De minister begon zijn betoog met te vertellen dat een kerntaak van het
departement is het zichtbaar maken van het buitenlands beleid. Dan denk ik
dat dat ook meetbaar is, meetbaar in de zin dat je eens een enquête
zou kunnen doen onder de bevolking in hoeverre de mensen daar iets van merken.
Je kunt bijvoorbeeld ook onderzoeken in hoeverre het draagvlak voor de EU
is toegenomen. Op die manier kun je met meer resultaten komen.MinisterVerhagenDank voor deze opmerking. Overigens doen wij dit soort dingen al. Wil
je draagvlak blijven houden voor ambassades in andere landen of voor het voeren
van ontwikkelingssamenwerking met een behoorlijk bedrag, dan moet je in toenemende
mate aantonen welk voordeel de Nederlandse burger daarvan heeft. Draagvlak
hangt samen met de afweging wat iets oplevert, wat iemand eraan heeft voor
bijvoorbeeld de eigen veiligheid, de eigen werkgelegenheid, het milieu of
het klimaat. Dat betekent dat wij meer dan voorheen aandacht schenken aan
het zichtbaar maken van wat wij aan buitenlands beleid doen. Dan moet je de
effecten kennen. Wij doen dus nulmetingen en wij doen regelmatig onderzoek.
Daarmee proberen wij voor onszelf een idee te krijgen van de effecten om te
voorkomen dat mensen vinden dat al het geld in eigen land moet worden besteed,
omdat wij daar meer aan zouden hebben.Om die reden proberen wij ook het communicatiebeleid aan te passen. Dat
is een lopend proces waar de Kamer zelf om heeft gevraagd. Bij een van de
eerste begrotingen hebben wij daarover gesproken. Wij zijn daarmee bezig.De voorzitter:Ik wijs erop dat de minister, op verzoek van de commissie, een brief aan
de Kamer heeft gestuurd inzake draagvlakversterking buitenlands beleid. Deze
brief staat op de agenda van morgen van de procedurevergadering van de commissie.De heerVan Bommel(SP)Ik heb nog een vraag gesteld met betrekking tot Afghanistan. Ik had gehoopt
dat de minister naar aanleiding van vraag 37 daarop zou antwoorden. Maar wellicht
kan dat in tweede termijn gebeuren.De voorzitter:Dit antwoord komt in tweede termijn. Ik geef nu het woord aan de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking.MinisterKoendersMijnheer de voorzitter. Dit debat gaat over verantwoording afleggen en
meten. Het gaat ook over verantwoording afleggen en leren. Vooral dat laatste
is erg belangrijk. De Kamer heeft alle recht, dat heeft te maken met budgetrecht
en verantwoording afleggen, te weten waarmee wij bezig zijn en op welke manieren
wij proberen dat meetbaar te maken. In die zin leggen wij ook verantwoording
af. Wij hebben dat natuurlijk ook voor onszelf nodig, om te zien waar resultaten
goed of slecht zijn.In de afgelopen periode is vanuit de positie van minister voor Ontwikkelingssamenwerking
een vrij groot bouwwerk opgericht om dat voor elkaar te krijgen. Een zekere
maatvoering is daarbij van belang. Je kunt nu eenmaal niet alles meten, maar
je moet ook niet alles willen meten. Bij meetbaarheid moet je ook altijd uitkijken
of je de juiste dingen meet. Dat is ook wel bekend uit evaluaties van activiteiten
van de Nederlandse rijksoverheid.In de afgelopen periode hebben wij de manieren van verantwoording afleggen,
meten en leren nogal veranderd en ook versterkt. Er staat een bouwwerk waarbij
ten eerste het jaarverslag aan de orde komt. Daar spreken wij vandaag over
en ik zal op de specifieke vragen ingaan. Bij het opstellen van het jaarverslag
is vooral gekeken naar datgene waar de Kamer vorig jaar om gevraagd heeft:
de politieke resultaten van het beleid, met ook aanbevelingen bij verschillende
onderdelen van het jaarverslag.Ten tweede moeten de resultaten worden gemeten op een manier die specifiek
is voor ontwikkelingssamenwerking. Dat hebben wij eraan toegevoegd, maar dit
komt niet in plaats van het jaarverslag. Het is een extra activiteit omdat
ik vind dat wij de Nederlandse bevolking, en ook de Kamer, goed moeten uitleggen
niet alleen wat wij met ontwikkelingssamenwerking bereiken, maar ook wat wij
niet bereiken. Ik zal ook ingaan op de vragen van mevrouw Ferrier, want als
er iets niet is gebeurd in de Resultatenrapportage, is dat het niet-melden
van wat niet goed gaat. Ik ben heel erg benieuwd waar zij vandaan haalt dat
wij alleen het goede nieuws melden. Ik zal later een paar voorbeelden geven
die laten zien dat wij juist zeer kritisch zijn over onszelf.Een derde punt betreft het feit dat wij uiteraard een eigen evaluatieprogrammering
hebben die onafhankelijk door de directeur van de IOB wordt vastgesteld. Daarnaast
hebben wij nulmetingen in bijna alle programma's waar dat mogelijk is. Wij
worden, terecht, gecheckt door de Algemene Rekenkamer en wij hebben een jaarrapportage
en een examen bij de OECD. Daar zijn wij, zoals men heeft kunnen zien, dit
jaar zeer goed uitgekomen. Daarnaast hebben wij ook een ranking bij het bekende
instituut waar de heer Boekestijn naar vroeg. Ik kan hem nu al
zeggen dat men daar de stukken heeft gelezen en gebruikt voor de resultaatmeting,
waardoor wij op dat terrein internationaal ver vooroplopen. Er is op het ogenblik
geen land dat zo ver gaat bij het naar voren brengen van het meten van resultaten
van ontwikkelingssamenwerking.Daarmee kom ik tot de conclusie dat ontwikkelingssamenwerking van de rijksbegroting
de best geëvalueerde en gecontroleerde begrotingsparagraaf is. Dat vind
ik ook belangrijk, omdat wij juist in deze tijd van modernisering van ontwikkelingssamenwerking
moeten laten zien waar onze effectiviteit ligt. Daar zeg ik direct bij dat,
als onze ontwikkelingssamenwerking 100% zou slagen, wij niet goed bezig
zouden zijn, omdat wij dan eigenlijk niet nodig zouden zijn. Het is investeren
in de meest risicovolle omstandigheden in buitengewoon ingewikkelde situaties.
Dat betekent dat je eigenlijk nooit 100% kunt slagen. Het betekent
niet dat er geen eisen worden gesteld aan de manier waarop wij betalingen
doen of optreden bij corruptie. Wij kunnen er ook van leren als iets niet
de richting op gaat die wij zelf hadden gewild.Toen ik minister werd, hebben wij duidelijk prioriteiten gesteld, want
wij kunnen niet alles doen. De millenniumontwikkelingsdoelstellingen staan
voor ons voorop. Met instemming van de Kamer hebben wij gemeten waar de grootste
achterstanden lagen en vervolgens hebben wij vier prioriteiten gesteld. Daarmee
is het ministerie van Buitenlandse Zaken op pad gegaan. Andere dingen doen
wij niet. Soms is dat jammer, want je wilt graag veel doen.Ik wil graag iets zeggen over de manier waarop wij dat doen en over de
Resultatenrapportage.De minister is voldoende ingegaan op het jaarverslag. Het is politiek
van karakter en er staan specifieke beleidsconclusies bij elke doelstelling.
Ik heb vooral gepoogd nog meer onze eigen prioriteiten en de moderniseringsagenda
in het jaarverslag te krijgen. Dat is te zien in de tabel op pagina 17. Ik
wil daar nog verder mee gaan en heb daar gesprekken over met de Rekenkamer,
bijvoorbeeld over de transparantie van ontwikkelingssamenwerking. Wij hebben
samengewerkt omdat de Rekenkamer, die zeer positief is over ons beleid, met
ons ziet hoe ingewikkeld het is om de effecten van ontwikkelingssamenwerking
precies vast te stellen. Dat is heel iets anders dan dat ze niet vast te stellen
zouden zijn of dat er geen effecten zouden zijn, conclusies die vaak ten onrechte
worden getrokken.Een belangrijk punt daarbij is dat Nederland een van de spelers is. Dat
betekent dat het echt niet zo simpel is als de heer Boekestijn zegt, dat je
gewoon het geld verdeelt en dan ziet wat de resultaten zijn. Was het maar
zo, dan zouden wij het veel makkelijker kunnen doen en hebben wij al die resultaatmetingen
niet nodig.Ten tweede hebben we, gelukkig, in de ontwikkelingssamenwerking geleerd
dat we met lokale overheden moeten werken en dat resultaten zonder vraagsturing
niet beklijven. Het gaat niet alleen om het meten van de hoeveelheid gebouwde
scholen, maar ook om het verhogen van de kwaliteit van die scholen en ervoor
zorgen dat ze financierbaar zijn op de middellange termijn, dus dat er een
impact is op onderwijs en armoedebestrijding. Die zaken willen we kunnen meten
en die metingen zijn van volstrekt verschillende aard: het is immers veel
makkelijker om het aantal leerlingen te meten dan de kwaliteit van leraren.
Het gaat hierbij om de bekende methodologische problemen. Ten derde werken we op basis van de Parijsverklaring, met haar duidelijke
criteria, ook voor de wijze van verantwoording: niet alleen hier, maar vooral
ook daar. Daarin is veel geïnvesteerd. Verder wijs ik erop dat een aantal
zaken van kwalitatieve aard zijn. Ik noem als voorbeeld de relatie tussen
ontwikkeling en geweld jegens vrouwen. Die is gewoon moeilijk te meten, maar
dat betekent niet dat wij hierin geen successen boeken. De plausibiliteit
van verschillende aspecten van het beleid en van de input en output moeten
hiervoor worden aangetoond. Ook moet het bekritiseerbaar kunnen zijn; dat
heeft te maken met interventielogica. Maar iedereen zal begrijpen dat er geen
eenvoudige meetcriteria voor dit soort zaken bestaan. Ook moet je kijken naar
de tijdspanne waarin wordt gemeten: meet je na een jaar, een halfjaar of iets
anders? Ik hoorde al een oproep om zelfs deelresultaten te gaan meten. Met
alle respect: als we dat willen, moeten we daarvoor nog meer ambtenaren inzetten.
Je moet altijd een redelijke balans weten te vinden tot datgene wat zinnig
is voor de verantwoording, om ervan te leren en de hoeveelheid daarvoor in
te zetten mensen. Bij de noodzakelijke verantwoording moet van een zekere
mate van redelijkheid sprake zijn.De statistieken zijn zeker ook niet onbelangrijk. Het is heel belangrijk
dat we opdragen dat zaken worden gemeten, maar in de Democratische Republiek
Congo of in Burundi bestaan geen statistieken. Samen met andere donoren doen
wij veel aan het opzetten van actuele en betrouwbare statistieken. Nederland
is ook een van de grootste donoren van base line data. Verder is de optelbaarheid
van en de vergelijking tussen effecten lang niet altijd vanzelfsprekend: 1000 meisjes
extra naar school in Afghanistan en 1000 extra in Indonesië zijn, vanwege
de verschillende uitgangssituaties, kwalitatief volstrekt verschillende resultaten.
Ik zou herover nog veel meer kunnen vertellen, maar vanwege dit alles zijn
wij in Nederland bereid om goed te laten zien hoe wij het doen. Het jaarverslag
laat zien welk geld wordt uitgegeven, hoe dat is gerelateerd aan beleidsdoelen –
en die zijn in onze begroting steeds meer zichtbaar als prioriteiten –
en ook willen we steeds beter en specifieker laten zien hoe met de resultaatmetingen
wordt omgegaan.Met name van de CDA-fractie kwam de forse kritiek dat het allemaal zo
positief zou zijn geformuleerd. Ik kan zeggen: als we iets niet hebben gedaan,
dan is het dat wel. Zo hebben wij in landencases en tekstboxen laten zien
waar zaken moeizaam verlopen. In Jemen hebben we bijvoorbeeld samen met de
vrouwenbeweging lang ingezet op vrouwenparticipatie via een quotum in de kieslijst,
maar dat is uiteindelijk in het parlement afgestemd, dus het resultaat is
nihil. In Bolivia is door Nederland ingezet op landrechten en productie van
de private sector, maar dat heeft slechts op kleine schaal succes gehad: het
inkomen van 15.000 huishoudens is verbeterd, maar ondanks dergelijke programma's
is het grote wantrouwen tussen private sector en overheid aldaar vergroot.
Wij gaan de samenwerking tussen de private sector en de overheid nu opnieuw
en op een andere manier bevorderen. Hierover heb ik gesproken met de nieuwe
Boliviaanse regering, maar het specifieke resultaat van de investeringen is
voor mij teleurstellend. De minister van Buitenlandse Zaken heeft een aantal
succesvolle projecten in Kenia genoemd die moeilijk meetbaar zijn. Wij hebben
meegeholpen met het bezweren van de crisis aldaar, maar betekent
dit dat de situatie in Kenia nu goed is? Nee, maar mogelijk hebben we wel
verdere massaslachtingen voorkomen.Al met al wijs ik erop dat wij hebben geprobeerd om eerlijk te schetsen
wat wij doen. Ik vind dat Ontwikkelingssamenwerking dit behoort te doen. Dat
maakt mij kwetsbaar jegens alle rovers op dit moment, die alleen het slechte
nieuws van ontwikkelingssamenwerking willen laten zien en suggereren dat we
alleen aan corrupte en bureaucratische regimes geld geven, die dat vervolgens
in de eigen zak steken. Ik maak mijzelf daarmee kwetsbaar, maar dat maakt
mij niet uit. Het gaat erom dat wij eerlijk verantwoording afleggen over wat
wij doen.Mevrouw Gill'ard sprak over het genderperspectief en verwees naar haar
motie. De kern is dat in de planning en uitvoering van het beleid preciezer
wordt bezien of de resultaten voor vrouwen en meisjes ook daadwerkelijk worden
behaald. Dat geldt voor de specifieke vrouwenprojecten, maar ook bij de andere
hoofdstukken. Ik heb in mijn brief gesteld dat ik, toen ik minister werd,
op dat gebied weinig heb gezien aan evaluaties en controles. Dat betekent
dat ik nu niet in staat ben om datgene te meten wat daarvoor bestond. Het
beleid op dat terrein wordt nu geëvalueerd door de IOB. De motie was
aanleiding voor mij om te besluiten dat op dit terrein overal waar dit mogelijk
is, een inhaalslag moet worden gemaakt, hetzij via nulmetingen, hetzij via
baselinemetingen, hetzij via kwalitatieve appreciaties. In een volgende Resultatenrapportage
zal hierover dus nog gedetailleerder worden gerapporteerd.De heer Boekestijn refereerde aan de stukken van het Center for Global
Development over meetproblemen. Ik ken die stukken, ik heb ze juist gebruikt
voor deze Resultatenrapportage. Het Center for Global Development is dan ook
zeer geïnteresseerd in wat wij ermee hebben gedaan.De heerBoekestijn(VVD)Ik heb op dit moment duizend vragen, maar laat ik me tot één
vraag beperken. Iedereen zal erkennen dat geweld jegens vrouwen ongelooflijk
moeilijk is te meten. Ik begrijp dat daarover een IOB-rapport verschijnt.
Dat is zeer belangrijk, maar stel – en dat is heel goed voorstelbaar –
dat daar uitkomt dat ons beleid op dat gebied helemaal niet heeft gewerkt;
wat gaan we dan doen?MinisterKoendersStel dat uw theoretische geval juist zou zijn en we er helemaal naast
zouden zitten, dan zijn er twee mogelijkheden: of we stoppen die programma's,
want ze zijn niet effectief; of we leren van de evaluatie. Dat laatste is
waarschijnlijker, want gelukkig zijn er eigenlijk geen programma's met een
nulresultaat. Maar hoe zinvol de projecten tot nu toe zijn geweest, hoe meer
leermomenten ze hebben geleverd en hoe beter je het probleem kunt aanpakken.
Hetzelfde geldt voor de onderwijssector in Nederland: als je het onderwijs
voor kinderen in Nederland wilt verbeteren en meetbaarheid moeilijk is vanwege
sociale problemen, wordt met behulp van een enquête bezien wat er wel
en niet goed wordt gedaan en worden er verbetervoorstellen gedaan; je gaat
dan niet het onderwijs afschaffen.MevrouwGill'ard(PvdA)Enerzijds gaat het natuurlijk over het bereiken van resultaten, anderzijds
ook over de meetbaarheid daarvan. De minister merkte op dat het meten van
deelresultaten veel extra ambtenaren zou vergen. Mij gaat het er natuurlijk
niet om, ambtenaren bezig te houden, maar wel om informatie. De minister gaf
zelf toe dat resultaten soms moeilijk zijn te meten. Ik heb daarom een suggestie
gedaan om onophoudelijk te kunnen blijven zoeken naar betere mogelijkheden.
Het gaat mij dus niet om meer, maar wel om beter.MinisterKoendersDaar ben ik het wel mee eens en misschien heb ik u misverstaan. Wij doen
dit nu tweejaarlijks. Ik ben trots op de mensen die dit voor elkaar hebben
gekregen, wat het is echt een ongelooflijk karwei geweest, mede dankzij de
vragen van de Kamer. Uiteraard kun je zoiets ook jaarlijks doen, maar dat
lijkt me niet verstandig; niet omdat wij dat niet willen, maar omdat de balans
tussen datgene wat je wilt bereiken en wilt leren en de investeringen daarvoor,
daarmee verdwijnt. Uiteraard zijn onze mensen wel constant bezig met die programma's:
zij kijken of het goed gaat, ze controleren op ijkmomenten. Uiteraard is daarmee
sprake van een continu proces. Daarbij horen constante metingen, maar liefst
wel zo zinnig mogelijk. Ik herinner me in dit verband de discussie over het
MFS-stelsel. Ik was het er toen mee eens dat wij aan bepaalde niet-gouvernementele
organisaties te veel informatie vroegen, om maar te kunnen laten zien dat
het geld goed werd besteed. Daarna is er een zinnige balans gevonden tussen
informatie en feitenverzameling, en meer evaluatie. Aan het adres van de heer
Boekestijn, die daarover volgens mij een vraag stelde, zeg ik dat de informatie
in de Resultatenrapportage over particuliere kanalen afkomstig is van evaluatiestudies
van het eigen monitoringsysteem, dat in het vorige MFS is opgezet. In die
rapportage worden vele gegevens opgevoerd, zoals die over Simavi dat in Bangladesh
drinkwater en sanitatie heeft geleverd aan 4300 Bengali's.Als de heer Boekestijn beweert dat deze organisaties tot nu toe "slechts"
een 15%-evaluatiedoelstelling hebben, klopt dat. Wij hebben om dezelfde
redenen dat percentage verhoogd. De discussie gaat nu over hoe snel dat moet
en op welke manier. In de volgende Resultatenrapportage zal de Kamer veel
meer duidelijk worden over de resultaten van de samenwerking tussen overheid
en het maatschappelijk middenveld. Aan het adres van mevrouw Ferrier zeg ik
dat de samenwerking met Partos volledig is geschied op basis van autonomie.
Je kunt dit op allerlei manieren doen, wat hierbij ook is gebeurd.Over nulmetingen heb ik voldoende gezegd. Ik was het eens met de vragen
van de heer Boekestijn hierover. Ik wijs erop dat bij al onze interventies
in principe sprake is van kwantitatieve of kwalitatieve nulmetingen of base
lines, maar ook dat dit niet bij elk programma even gemakkelijk of zinnig
is. Deze zijn immers noodzakelijk om de resultaten te kunnen meten en beoordelen.Ik wil kort ingaan op de vraag over de IOB, omdat we daar regelmatig over
spreken. Ik denk dat wij een belangrijk besluit hebben genomen. De heer Boekestijn
vindt het niet ver genoeg gaan, maar ik vind dat we er goed aan hebben gedaan
om de programmering van de IOB onafhankelijk te laten vullen door de directeur
van de IOB. Ik vind dat echt een heel goede zaak. De invloed van de IOB wordt
natuurlijk altijd bepaald door de kwaliteit van de uitgevoerde evaluaties;
de bruikbaarheid ervan is daarom essentieel. De verantwoordelijkheid voor
het gebruik van evaluaties ligt inderdaad niet bij de IOB; daarin ben ik het
dus fundamenteel met hem oneens. Precies hetzelfde probleem zou
anders namelijk weer kunnen ontstaan. De heer Boekestijn wil ze graag helemaal
onafhankelijk hebben en vindt daarom dat we nog verder moeten gaan, ikzelf
vind dat de organisatie al erg onafhankelijk is. Van belang is ook dat we
nog moeten leren in hoeverre het zinnig is te werken volgens haar programmering,
met een raad van advies die mij erover adviseert. Maar stel dat de IOB dit
zelf dwingend zou moeten doen, dan ontstaat precies hetzelfde probleem: de
IOB gaat dan weer zo'n rol vervullen en adviezen en beleid door elkaar gooien,
waarmee meteen de onafhankelijkheid verdwijnt. Dit lijkt mij niet consistent
met de wens van de heer Boekestijn. Ik denk dat we goed bezig zijn door er
een volstrekt onafhankelijk panel van advies, dat mij kan adviseren, daartussen
te zetten. Inderdaad kan de minister uiteindelijk beslissen, maar daarvoor
is hij ingehuurd. Hij kan er desgewenst ook op worden aangevallen, of voor
worden weggestuurd. Maar we kunnen geen onafhankelijke of bijna onafhankelijke
IOB laten zeggen hoe het beleid moet worden uitgevoerd; dat zou echt een omkering
van alle logica zijn.Ik kom bij het voorschottenbeheer. Natuurlijk kan het altijd beter, maar
ik wil hierbij ook wijzen op het rapport van de Rekenkamer. Die vindt dat
het ministerie van Buitenlandse Zaken het beheer van voorschotten voor ontwikkelingssamenwerking
heeft verbeterd, vooral door het strikte toezicht van de concern controller.
Zij constateert ook dat het ministerie nagenoeg alle oude voorschriften van
de periode tot en met 2002 heeft afgewikkeld en dat het ministerie op dit
punt een grote prestatie heeft geleverd. Vele mensen zijn met die controle
bezig. Voor mij is de kernconclusie dat de problematiek van de oude voorschotten
is opgelost; dat heb ik vorig jaar ook hier naar voren gebracht. Een aantal
malen is opgemerkt dat die rapportages nog te afhankelijk zijn van de concern
controller, misschien wel door onze instructies. Inmiddels is afgesproken
dat elke directie prestatieafspraken maakt over het activiteitenbeheer, wat
betekent dat elke directeur per kwartaal verslag uitbrengt aan de DGIS-leiding
over de stand van zaken. De concern controller blijft dus nog wel zijn rol
houden, maar minder direct dan nu. Tevens is aan leidinggevenden gevraagd
om te stimuleren dat medewerkers actiever werken aan kennisontwikkeling. In
de ontwikkelingssamenwerking spelen evenwel een aantal complicerende factoren,
waaronder de samenwerking met meer donoren. Een en ander maakt kennisontwikkeling
zeer belangrijk. Kritiek kan worden geleverd op de onzorgvuldigheid, die maakte
dat het aantal fouten nog te groot is. Deze zijn echter alle tijdig gecorrigeerd,
waardoor in de kern geen groot probleem is overgebleven. Maar wij zullen hierop
letten. De oude voorschotten zijn opgelost en in het plan van aanpak ter verbetering
van het voorschottenbeheer is vastgelegd dat in ieder geval 90% van
alle openstaande rapportages van alle budgethouders binnen twee weken na vervaldatum
moet zijn gerappelleerd. Ik vraag de Kamer hierbij wel om enige redelijkheid.
Dit gaat over belangrijke dingen, maar er is ruimte voor een beetje relativering.
De Rekenkamer schetst een positief beeld. Maar wat gebeurt er in een ambassade
in Kaboel, of Islamabad, als medewerkers vanwege een veiligheidsprobleem twee
weken hun werk niet hebben kunnen doen? In zo'n rapportage wordt dit dan als
fout bestempeld en met een paar daarvan zitten we meteen in de gevarenzone.
Ik zeg niet dat het goed is, maar laten we bij deze zaken de nodige redelijkheid
betrachten. In algemene zin ben ik blij met de positieve evaluatie van de
Rekenkamer en wij werken hier verder aan.De vragen van mevrouw Ferrier over de kennis en ervaring binnen de BZ-organisatie
zijn reeds beantwoord door de minister van Buitenlandse Zaken. Een en ander
geldt ook voor de directe financiering door de ambassades. Dit debat hebben
wij al gevoerd. Ik wijs erop dat wij ambassades niet vragen om het werk over
te doen van de MFS-organisaties; die hebben de expertise om organisaties te
begeleiden en wij gaan daar niet tussen zitten. Ik wijs erop dat veel zuidelijke
organisaties het liefst direct met ons werken, en dat betekent dat daarvoor
ruimte moet worden gecreëerd. Ik herhaal mijn toezegging dat ambassades
daarvoor voldoende zijn uitgerust of zullen worden. Wij kiezen in dezen dus
voor een beperkte rol, bijvoorbeeld een groep ngo's die over accountability
gaan, en helpen via donor trust funds of gezamenlijk werk met andere donoren.
Een en ander brengt geen zware beheerslast mee.Mevrouw Ferrier stelde nog een vraag over SSR en DDR. Ik ben voor een
regionale politieke benadering. De discussie over het ontwapeningsprogramma
heeft verschillende ontwikkelingen opgeleverd in Rwanda, Burundi, Oeganda
en de Democratische Republiek Congo. Om het proces op snelheid te houden,
is het belangrijk dat de ontwapening plaatsvindt binnen een lokale context;
daar kan het best worden bepaald en geregistreerd om hoeveel mensen het gaat
en wat hun alternatieven zijn in termen van andere banen en training. Het
is dus gewoon zinniger om dit per land te doen.Mevrouw Gill'ard vroeg mij of voldoende wordt geïnvesteerd voor de
realisatie van de 50 miljoendoelstelling, omdat de Resultatenrapportage duidelijk
maakt dat er programma's lopen die 26 en 31 miljoen mensen aan veilig drinkwater
en betere sanitatie helpen. Juist vanwege dit soort rapportages zal dit jaar
40 mln. worden geïnvesteerd in nieuwe programma's, welke direct bijdragen
aan de 50 miljoendoelstelling. Daarbij komen nog de programma's die zullen
worden gefinancierd uit het ORIO, waarbij water en sanitatie in vrij veel
partnerlanden als sector gelden. Die partnerlanden hebben overigens in het
algemeen een vierjarige horizon, dus het is niet zo gemakkelijk en realistisch
om programma's voor een langere tijd, dus tot 2015, aan te gaan. Met de huidige
geleidelijke aanpak kan worden gezien wat het effectiefst en efficiëntst
is. Die is dus flexibel, maar wel gericht op dezelfde doelstelling. Hetzelfde
geldt voor de hernieuwbare energie. Het pakket voor 500 mln. aan hernieuwbare
energie is in de Kamer uitgebreid aan de orde geweest. Er zijn verschillende
redenen voor de vertraging. De aandacht hiervoor bij de partners en bij de
ministeries voor energie en milieu in de desbetreffende landen loopt enigszins
achter. Het betreft ook nieuwe programma's, waarmee vrij veel geld is gemoeid.
Ze vereisen constante zorgvuldigheid, multilateraal en bilateraal, dus we
moeten er niet te snel mee gaan. Ik denk dat het dit jaar op stoom komt. Vanwege
de bezuinigingen en de verschuiving tussen 2010 en 2011 is er meer ruimte
om dit uit te voeren.Ik ben zeer bereid om contact op te nemen met Zweden en zal dit ook doen.
Inmiddels heb ik erover gesproken met de Zweedse minister, maar ook Denemarken
is zeer actief. Het is zeer interessant dat het MDG3-fonds internationaal
wordt gezien als hét voorbeeld dat men graag wil internationaliseren.
Wij zullen bezien of dit mogelijk is.Ik kijk heel anders aan tegen de Schoklandakkoorden dan de heer Van Bommel.
Ik denk dat dit een van de meest succesvolle manieren van moderne ontwikkelingssamenwerking
is. De twee rondes hebben geleid tot de toekenning van 28 voorstellen, voor
een totaalbedrag van bijna 48 mln. Van partnerorganisaties is een minimale
bijdrage vereist van 60%. De toegekende 48 mln. uit het Schoklandfonds
mobiliseert veel meer, en die hefboom is ook de bedoeling: op zijn minst 72
mln. staat in mijn stukken, maar volgens mij in werkelijkheid fors meer. De
additionele hefboom zorgt ervoor dat in beginsel nog eens 40 mln. aan private
middelen wordt gemobiliseerd voor ontwikkelingsdoelstellingen. Dit alles is
gedaan in verband met de millenniumontwikkelingsdoelen; vandaar ook dat de
meting en de prioriteitstelling zo belangrijk is. Hoe kunnen we niet-traditionele
partners én traditionele partners hiervoor in een nieuwe samenwerkingsvorm
brengen? Samenwerking op zich is ook een doel in het nieuwe MFS-stelsel. Het
Schoklandakkoord is van veel eerder en heeft betrekking op heel andere typen
voorstellen. Ik denk aan de particuliere kanalen bij democratisering, mensenrechten,
maar ook bij service delivery en dergelijke. Inderdaad betreft het vloeiende
schalen die op termijn best in elkaar zouden kunnen overgaan, maar op dit
moment is dat niet het geval.Ook deel ik de mening niet dat wij het bedrijfsleven, bijvoorbeeld Philips,
spekken om een markt in Afrika te vinden. Ten eerste heb ik er geen problemen
mee; ik denk dat het eerder een probleem is dat veel bedrijven niet in Afrika
zitten dan wel, omdat men daar gewoon maatschappelijk verantwoorde investeringen
en werkgelegenheid nodig heeft. Ten tweede betrof die opmerking over de lamp
van Philips waarover de heer Van Bommel las, een opmerking mijnerzijds. De
kritiek kwam dus juist van mij: ik vond destijds die lamp veel te duur. Inmiddels
is er het een en ander veranderd. Natuurlijk gaat het om relatief kleine bedragen,
maar het werkt als volgt. Wij geven niet direct aan Philips geld en Philips
ook niet aan ons, maar wij financieren parallel, met een aantal vrij grote
spin-offeffecten. Dat betekent niet dat Philips, bijvoorbeeld, straks die
markt moet overnemen. Wij werken samen met ngo's die verantwoordelijk zijn
voor de distributiekanalen. In een land als Ghana zitten dorpen in het donker;
mensen kunnen 's avonds niets aan activiteiten doen of televisie of radio
volgen omdat er vaak geen verlichting of zelfs elektriciteit is. De particuliere
sector alleen kan het niet tot stand brengen, omdat de koopkrachtige vraag
onvoldoende is en tegelijk de distributie buitengewoon ingewikkeld is: je
moet de lokale markt kennen en de afstanden zijn zeer groot. Via ngo's hebben
wij geïnvesteerd in de distributie van de lampen. Ik heb daarbij overigens
aangetekend dat die distributiekanalen niet alleen voor Philips mogen zijn
en daar hoort uiteraard een concurrentiebeding bij. Je ziet dus nu een opschaling
van de – letterlijk en figuurlijk – verlichting in Afrika, via
het opzetten in ontwikkelingslanden van een bepaald product, distributiekanalen
die veel werkgelegenheid creëren en overige effecten. En natuurlijk kijken
we heel goed naar de sociale kosten en de private opbrengsten: we laten niet
de sociaal problematische zaken door de overheid betalen, terwijl de winsten
naar het bedrijfsleven gaan. Overigens kan ik verzekeren dat er op dit ogenblik
geen winst voor Philips in zit. Het gaat erom dat er een katalyserende manier
van werken wordt gevonden, die ervoor zorgt dat dit kernprobleem wordt opgelost.
In Nederland en Europa is dat overigens net zo goed door de private sector
opgelost en wordt de verlichting ook door private partijen verzorgd. Ik spreek
bedrijven aan op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. De discussie daarover
vind ik wel interessant, maar niet voldoende. Ik vind dat het voor een aantal
bedrijven de core business moet zijn om in Afrika te werken; anders is het
een hype voor de hoogconjunctuur.De heerVan Bommel(SP)Ik stel vast dat de minister met zijn antwoorden in ieder geval de rationaliteit
wel ziet van mijn kritiek op de positie van een particuliere ondernemer die,
natuurlijk vanwege het eigen economische belang, rekening moet houden met
marktaspecten. Nu hebben we het echter over de inzet van de regering, in haar
poging om een rol te spelen in de bestrijding van het ontbreken van elektriciteit
en elektrisch licht, wat van groot belang is voor tal van millenniumdoelstellingen.
Tegen die achtergrond heb ik uw inzet bevraagd en bekritiseerd. In de media
stond niet dat die opmerking over de hoogte van de prijs uit de mond van de
minister kwam. Het kan best zijn dat hij het daarmee eens is, vandaar mijn
concrete vraag: wat betekent het als wordt geconstateerd dat zo'n product
kan worden geleverd voor $17 tot $20 en Philips iets levert wat uiteindelijk
$70 kost?MinisterKoendersDit was in het begin van het project aan de orde. Philips was destijds
ook niet blij met mijn opmerkingen hierover. Zo zie je maar weer dat het niet
een pot nat is.De heerVan Bommel(SP)Het wordt u niet aangerekend, hoor.MinisterKoendersDe prijs is inmiddels aanmerkelijk verlaagd. Ik wijs er hierbij op dat
de vormgeving van het project niet betekent dat er maar één
product in de markt wordt gezet. Lokale mensen verzorgen de distributie: zij
rijden gewoon met een vrachtwagentje de dorpen langs, doen aan onderhoud van
de lampen en moeten hun geld verdienen. Wij zijn zeer beducht voor de problemen
die u signaleerde. Ik vraag hiervoor ook de steun van de SP-fractie. Het gaat
om een relatief klein bedrag in het kader van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen.
In de huidige mondiale crisis zorgen wij nog voor een van de zeer weinige
kapitaalstromen aan landen die nu worden getroffen door een crisis waar zij
part noch deel aan hebben; dat is de diepe onrechtvaardigheid van het huidige
stelsel. Hoe dan ook, de publieke sector zal dit niet alleen kunnen, dus wij
hebben hierbij andere spelers nodig.De heerVan Bommel(SP)Dat was niet mijn kritiek; mijn kritiek betrof deze concrete casus. Ik
herhaal mijn concrete vraag: waar is het met dat product op uitgekomen? Zo
kan ook de Kamer een beeld krijgen van wat dit betekent voor de praktijk in
Afrika.MinisterKoendersUiteraard wordt dit ook geëvalueerd, dus de Kamer ontvangt hier nog
informatie over. Houdt u mij niet aan een paar euro, maar ik geloof dat het € 17
was, dus aanmerkelijk minder.Ik kom bij de vragen over het NIMD. Ik vond dit meteen een ernstige zaak.
Het was ook het enige waarin ik het niet eens was met de kritiek van de Rekenkamer:
als er een regering was die daar direct heeft ingegrepen, was het namelijk
de onze. Hier speelt om een groot probleem. Het NIMD is een organisatie die
werkt met politieke partijen. Ik vind die zeer belangrijk voor het beleid,
bijvoorbeeld in verband met democratisering en goedbestuurprojecten. Ik zeg
dit ook aan de heer Boekestijn, die kennelijk vóór het NIMD
is maar tegen goedbestuurprojecten. De essentie is democratisering en goedbestuurprojecten,
dus ik vraag om enige consistentie in dezen. Naar aanleiding van onrechtmatige
uitgaven in de periode 2003-2006 heb ik inderdaad voor mijn aantreden de subsidie
verlaagd met een bedrag van € 781.000. Daarvan was € 378.000
subsidiabel in 2007-2010. Dat moet nu worden bezuinigd op de goedgekeurde
begroting, op dezelfde budgetlijnen in de lopende subsidie, dus de institutionele
kosten van het NIMD zelf. Een groot bedrag van € 402.000 resteert
en dat moet worden terugbetaald, tenzij het NIMD voldoet aan strikte voorwaarden
voor kwijtschelding. Deze juridische formulering betekent dat het afgelopen
is met het NIMD als het nu moet terugbetalen; dan is het gewoon failliet.
Om dat te voorkomen, moet er daar heel wat veranderen.De Rekenkamer ziet dat er fors is ingegrepen en ziet dat als positief.
In de lopende subsidieperiode wordt het NIMD gehouden aan geoormerkte jaarlijkse
begrotingen en sancties in de bevoorschotting; op het ogenblik zijn er alleen
maar bevoorschottingen voor hooguit twee maanden. Het NIMD is verder verplicht
om te bezuinigen in verband met de door te schuiven uitgaven uit 2006. Wij
volgen het door ons opgestelde plan van aanpak op de voet, dat betrekking
heeft op een groot aantal zaken zoals de positie van de directeur van het
NIMD, die geen verantwoordelijkheid meer mag dragen voor financiële beslissingen,
en op vele andere elementen. Er zal ook geen sprake zijn van kwijtscheldingen
voordat een extern en onafhankelijk onderzoek is afgerond. Pas daarna zullen
de mogelijkheden van kwijtschelding worden bezien. Gezien de omstandigheden
had de regering geen alternatief dan fors in te grijpen. Ik betreur dat, want
het NIMD is een strategische partnerorganisatie bij de ondersteuning van democratiseringsprocessen
wereldwijd. Ik begrijp dat dit in de Kamer niet gemakkelijk kan vallen, maar
als beheersregels niet worden gevolgd, grijp ik in. Dat is hierbij ook gebeurd.De voorzitter:Er staat nog een vraag open van de heer Van Bommel aan de minister van
Buitenlandse Zaken.MinisterVerhagenVoorzitter. Mijn excuses dat ik die vraag niet in eerste termijn heb beantwoord.
Ik ben blij dat u mij de gelegenheid geeft alsnog in te gaan op de vraag,
dit in aanvulling op het antwoord dat wij hebben gegeven op de schriftelijke
vraag 37.Wij hadden in eerste instantie de gedachte dat er van een aantal landen
meer troepen naar Uruzgan zouden komen. Dat betrof met name Georgië.
Om u welbekende redenen hebben wij daarvan afgezien. Wij hebben dat met de
Kamer besproken in de discussies die wij nadien over de kwartaalrapportages
over Afghanistan hebben gevoerd. Daartegenover staat dat een land als Slowakije
aanmerkelijk meer troepen heeft geleverd dan in eerste instantie was voorzien.
In eerste instantie had Slowakije voorzien de Nederlandse troepen in Uruzgan
met 85 man te versterken. Op basis van het gezamenlijke bezoek dat ik met
mijn Slowaakse collega heb gebracht aan Tarin Kowt en Kamp Holland, heeft
Slowakije besloten er 350 mensen heen te sturen. Dat is aanmerkelijk meer.
Het totale aantal mensen van andere landen in Uruzgan is dus fors toegenomen
en gaat boven de aanname uit die wij in de discussie rond de verlenging van
onze aanwezigheid in Uruzgan hebben gedaan, gezien de aantallen die Slowakije,
Frankrijk en vooral Australië hebben geleverd. Ook zijn er extra Nederlandse
troepen naar Uruzgan gegaan. Daarover is recent een discussie met de minister
van Defensie gevoerd.De heerVan Bommel(SP)Ik stelde mijn vraag niet gericht op verantwoording over het verleden,
maar op de toekomst en het nieuwe weegmoment. Internationaal blijft men achter
bij wat er gehoopt is en zeker bij wat er voor de toekomst wordt gevraagd.MinisterVerhagenIk denk dat het bij een wetgevingsoverleg over het jaarverslag 2008 niet
gepast is om een discussie te voeren over weegmomenten. Ik begrijp dat de
heer Van Bommel eager is om wederom over de toekomst te spreken, maar wij
zullen dat doen op het geëigende moment.De voorzitter:Dat antwoord is duidelijk. Wij gaan nu over naar de tweede termijn van
de Kamer. Ik ga u inperken qua tijd en geef u twee minuten per fractie.De heerBoekestijn(VVD)Voorzitter. Ik dank de ministers voor hun antwoorden. Ik zal proberen
zo puntig mogelijk te zijn. De minister voor Ontwikkelingssamenwerking stelt
dat het Center for Global Development ons al heel hoog rankt. Dat is waar,
maar er zijn drie tegenargumenten. Datzelfde Center for Global Development
is heel duidelijk op het punt van onafhankelijke beleidsevaluatie. Easterly
schrijft daarover, evenals Nancy Birdsall en Todd Moss. Het woord "bruikbaarheid"
dat nu via het expertpanel naar binnen komt, betreur ik zeer. Het kan heel
goed zijn dat door middel van de vermeende geringe bruikbaarheid van evaluatieadviezen
een advies niet wordt opgevolgd. Dat is in strijd met wat de denkers van het
Center for Global Development zeggen.Er wordt heel vaak gezegd dat ontwikkelingssamenwerking de meest geëvalueerde
sector is. Hoe komt het dan dat de Algemene Rekenkamer keihard zegt dat de
transparantie van het ministerie te wensen overlaat en het ministerie veel
sterkte toewenst om dat te gaan verbeteren? Ik vond de Algemene Rekenkamer
overigens zeer mild. Ditzelfde gold voor Defensie. Daar is een parallel proces
te zien. De Algemene Rekenkamer adviseert om de deskundigheid te verhogen
en om nieuwe mensen te werven. Ik heb van beide ministers niet gehoord dat
zulks gaat gebeuren en dat betreur ik.Er is nog een laatste argument waarom ik denk dat de evaluaties veel beter
zouden kunnen. De input van de Resultatenrapportage was van de ngo's. Wij
hebben van ons vorige debat geleerd dat de input bij de evaluaties van de
ngo's buitengewoon gebrekkig is verlopen. De input van de ngo's was voornamelijk
kwalitatief van aard en niet kwantitatief. Die kan gemakkelijk worden verhoogd.
Op dat punt wil ik de minister overigens wel prijzen. Ik heb dat al eerder
gedaan. Het feit dat hij kiest voor 75% vind ik zeer moedig,
maar de reacties van de ngo's op die eis vond ik teleurstellend en buitengewoon
onverstandig voor het draagvlak.MevrouwFerrier(CDA)Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor de uitvoerige beantwoording.
Ik wil nadere informatie over enkele punten. Zijn de samenhang en de effectiviteit
van het beleid van ontwikkelingssamenwerking vergroot door de 3D-benadering?
Je wilt natuurlijk dat het 3D-beleid meer is dan de som der delen. Kunnen
wij daar grip op krijgen? Ik hoor het graag.Ik begrijp van de minister dat er bij de aanbesteding al sprake is van
centralisering. Er is een coördinerend directeur, maar hoe lang is die
er al en waarom heeft dat nog geen effect gehad? Ik heb de minister horen
zeggen dat de Europese regelgeving uitermate complex is. Begrijp ik goed dat
de minister eventueel bereid zou zijn om bij de EU aan te kaarten of de regelgeving
wat gemakkelijker kan?De regionale support offices zijn voor mij nieuw. Krijgen wij daarover
meer informatie? Ik kan mij er nu niet echt een beeld bij vormen. De Peace
Building Commission is voor de CDA-fractie een belangrijke commissie. De specifieke
Nederlandse betrokkenheid bij Sierra Leone vinden wij heel belangrijk. Wij
vinden dat er voor de landen die donor orphans zijn, die zich nog niet kwalificeren
voor partnerland en steeds terugvallen in conflicten, specifieke inzet nodig
is. Kan ik daarover meer informatie krijgen, want ik vond die zeer summier?Een vraag van mij die niet is beantwoord en waarop ik echt antwoord wil,
is hoeveel ambassades uitgeven aan de directe financiering van maatschappelijke
organisaties. De vraag wordt zogenaamd beantwoord bij vraag 63, maar ik vraag
de minister daarin inzicht te geven, want dat heb ik nu absoluut niet.Laat het ten aanzien van de Resultatenrapportage duidelijk zijn dat ik
er geen moment aan heb getwijfeld dat er eerlijke informatie in zou staan.
De minister zei dat vandaag de dag alleen het slechte nieuws ertoe lijkt te
doen in het ontwikkelingsdebat. Wij moeten niet doorschieten naar de andere
kant en alleen de goede dingen belichten. Daarvoor kunnen wij te veel leren,
zoals de minister zelf al heeft gezegd.Tot slot mijn complimenten voor iedereen die aan dit prachtige boekwerk
heeft gewerkt. Ik had het fijn gevonden als het een iets handzamer formaat
had gekregen, zodat ik het gemakkelijk in een envelop naar mijn vrienden en
kennissen had kunnen sturen om te laten zien hoe goed het resultaat is.De voorzitter:Wellicht is rekening gehouden met het achteruitgaande optische vermogen
van de Kamerleden.MevrouwGill'ard(PvdA)De laatste boodschap was luid en duidelijk te horen. Je kunt het rapport
op deze wijze in ieder geval niet vergeten. Ik vind het heel toegankelijk,
niet alleen voor Kamerleden, maar ook voor een breed publiek. Complimenten
en dank daarvoor!Ik heb een vraag over de negen onvolkomenheden. De ministers hebben mij
overtuigd van het feit dat er een goede inzet is om die onvolkomenheden te
verminderen. Hoeveel van de negen minnetjes zien wij volgend jaar veranderd
in een plusje?Complimenten ook voor het samenwerken met de Algemene Rekenkamer op het
terrein van transparantie in het beleid van Ontwikkelingssamenwerking. Dat
is een heel goede stap voorwaarts. Beide organisaties hebben gescheiden rollen,
maar ik vind het toe te juichen dat er wordt samengewerkt om de transparantie
te verhogen.Er is wat ons betreft geen discussie over nut en noodzaak van het NIMD.
Toen ik hoorde dat het in Jemen niet gelukt was, dacht ik: hadden wij daar
maar veel meer inzet vanuit het NIMD gehad om de politici daar te overtuigen
om voor zo'n wet te stemmen. Het NIMD heeft wel degelijk zijn nut. Ik neem
aan dat er reguliere evaluaties van het NIMD zijn, zodat wij door verbeteringen
de resultaten wel halen.Ik vraag de minister voor Ontwikkelingssamenwerking of hij iets meer informatie
kan geven over tuberculose. Juist deze ziekte is een bedreiging, ook in Europa.
Het is niet alleen zijn verantwoordelijkheid; maar ook die van de minister
van Volksgezondheid. Wij zijn een grote donor van het Global Fund, waaronder
TBC ook valt. Er moet internationaal meer aan worden gedaan.De heerVan Bommel(SP)Voorzitter. Het debat is bedoeld om te kijken of middelen en doelen goed
op elkaar aansluiten. Dat moet je meten. Bij meten zijn er twee aspecten van
groot belang: validiteit en betrouwbaarheid. Wanneer de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
zegt dat dit de best geëvalueerde sector van de overheidsbegroting is,
vind ik dat een beetje te gemakkelijk.MinisterKoendersIk heb gesproken over de meest geëvalueerde sector.De heerVan Bommel(SP)Aha! "Best" zegt iets over de kwaliteit en die kan nog wel eens
worden gehinderd door niet-valide instrumenten. Als je immers met een weegschaal
iemands lengte probeert te meten, kan de weegschaal heel betrouwbaar zijn,
maar de uitkomst van de meting zal dat per definitie niet zijn.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking is tevreden over het voorschottenbeheer.
De Algemene Rekenkamer constateert echter dat er ondanks inspanningen geen
werkelijke verbeteringen in de resultaten zijn en de verantwoording daarvan.Bij de huisvestingskwestie heb ik verwezen naar het rapport van de Algemene
Rekenkamer, waarin wordt gesproken over vijftien posten die het huurbudget
met meer dan 20% hebben overschreden. De minister spreekt over de situatie
per saldo: 5% korting en 5 mln. minder uitgegeven. Dat is prachtig,
maar wij moeten ook over de onvolkomenheden spreken. Een van die onvolkomenheden
is dat van de vijftien posten die het budget hebben overschreden, er bij negen
geen toelichting op die overschrijding is gegeven. Daarop vraag ik een reactie.Dan de kwestie met de vliegtickets. Volgend jaar wordt aangetoond of een
en ander goed is geïmplementeerd.Zoals ik in eerste termijn heb gezegd, heb ik met betrekking tot de onrechtmatige
verplichtingen Europese aanbestedingen alle begrip voor zaken die moeten gebeuren
voor de veiligheid van onze mensen. De minister heeft met mij gezegd dat de
regels moeten worden aangepast. Dat kunnen wij niet in Nederland, dat moet
de minister in Brussel gaan bepleiten. Andere landen zullen op dezelfde wijze
tegen die Europese aanbestedingsregels aanlopen. Zij hebben dezelfde problemen.
Dat kan niet anders. Kan de minister toezeggen dat hij dit in Brussel gaat
bepleiten?Ik ben blij met de opmerking van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
dat het NIMD feitelijk al aan de ketting ligt. Er komt een extern onderzoek
naar de gerealiseerde verbeteringen, zo staat in het rapport in reactie op
de Algemene Rekenkamer. Toch vind ik dat er meer moet gebeuren, niet om een
faillissement van het NIMD te bespoedigen, maar om kritisch te kijken naar
het functioneren van het instituut als zodanig. De SP-fractie vindt dat er
een onafhankelijke en volledige evaluatie van het gehele beheer moet komen
en niet alleen van de gerealiseerde verbeteringen. Vandaar de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Algemene Rekenkamer ondanks intensief toezicht van
het ministerie van Buitenlandse Zaken ernstige tekortkomingen in het beheer
van het NIMD constateert;constaterende dat het NIMD deze tekortkomingen afdoet als "administratieve
omissie" en dat de resultaten van het toezicht vooralsnog niet zichtbaar
zijn in 2008;verzoekt de regering, een onafhankelijke en volledige evaluatie van het
beheer van het NIMD uit te laten voeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Bommel. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5 (31924-V).De heerVan Bommel(SP)Ik stel vast dat hetgeen in de motie wordt gevraagd, in het verlengde
van het beleid van de regering ligt en verwacht een positief advies op de
motie.De andere kwestie betreft de rol van politieke partijen. De SP-fractie
vindt dat die rol moet worden geëvalueerd en dient hiertoe de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat Kamerleden met enige regelmaat werkbezoeken afleggen
in ontwikkelingslanden in het kader van de activiteiten van het NIMD;van mening dat nut en noodzaak van dergelijke werkbezoeken discutabel
is;verzoekt de regering, een onafhankelijke en volledige evaluatie uit te
laten voeren naar de rol van politieke partijen in het NIMD, en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Bommel. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6 (31924-V).De heerVan Bommel(SP)Ik sluit af met dank voor de nadere prijskaartjes die door de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking zijn geleverd met betrekking tot lampen in
Afrika.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.MinisterVerhagenVoorzitter. Ik dank de Kamer voor de opmerkingen in tweede termijn. Ik
hoop dat de heer Van Bommel, als hij ons langs de meetlat legt, ons op een
goede wijze weegt en ook onze activiteiten op een goede wijze weegt. Ik geef
meteen een reactie op de opmerking van mevrouw Gill'ard op het aantal plusjes
en minnetjes. Ik vraag bij het wegen niet alleen te kijken naar aantal, maar
ook naar ernst. Op dat punt verwijs ik naar het feit dat het aantal tolerantieoverschrijdingen
nul is. Dat zegt iets over de ernst. Het laat onverlet dat je moet werken
aan een verbetering. Het streven is om volgend jaar een lager aantal onvolkomenheden
te hebben.De heer Van Bommel vraagt naar de huurcontracten en overschrijdingen van
een vijftiental posten, waarvan er bij negen geen toelichting is gegeven.
Ik dank hem voor de toelichting dat het hem specifiek gaat om de vijftien
posten waarop een overschrijding heeft plaatsgevonden. Dat is inderdaad waar.
Een deel van die overschrijdingen zal blijven plaatsvinden. In het verleden
zijn huurcontracten afgesloten die niet conform de regels waren. Wij kunnen
lopende huurcontracten niet eenzijdig beëindigen. Lopende huurcontracten
worden dus gerespecteerd. Na alle vertrekkende medewerkers worden andere woningen
gehuurd die wel voldoen aan de regels. Op dat punt zijn wij vrij strikt.Bij een negental posten is de overschrijding niet expliciet toegelicht.
Daarop is actie ondernomen door thematische controles en aanvullende vragen.
Wij vinden dat zulks hoort te geschieden. Ik heb dat duidelijk gemaakt op
de mij welbekende wijze.Mevrouw Ferrier vraagt naar de centrale directeur inkoop. Het feit dat
wij een centrale directeur inkoop hebben, heeft wel degelijk effect gehad.
Die centrale directeur heeft een structuur neergezet op basis waarvan nagenoeg
alle bestedingen volgens de regels plaatsvinden. Ik heb al geschetst dat een
120-tal wel goed was en een viertal niet. Ik zeg toe dat ik de minister van
Economische Zaken zal vragen om te kijken of op het punt van veiligheid de
regels kunnen worden aangescherpt, zodat daarmee rekening kan worden gehouden.Een tweede element is voor ons zelf van toepassing en is ook door de Algemene
Rekenkamer geconstateerd. De Algemene Rekenkamer vraagt vooral aandacht voor
het tijdig aanmelden van een verzoek om gebruik te maken van een uitzondering.
In dit geval had men dat kunnen doen. Als er vanwege veiligheidseisen een
uitzondering moet worden gemaakt, had men dat tijdig moeten melden. Dat kan
inderdaad beter. De centrale directeur inkoop was in het verleden meer adviserend,
maar wordt nu meer sturend en krijgt daardoor meer grip op het werkelijke
proces. Daardoor zal een en ander moeten kunnen verbeteren.Over die twee elementen doe ik een toezegging. Ten eerste zal ik actie
nemen richting de minister van Economische Zaken. Ten tweede kan er door meer
sturende bevoegdheden van de centrale directeur inkoop op een tijdig moment
gebruik worden gemaakt van de uitzondering, zodat men niet met een onvolkomenheid
wordt geconfronteerd.Mevrouw Ferrier vraagt naar de UN Peace Building Commission. Nederland
vindt de UN Peace Building Commission heel belangrijk. Het feit dat onze permanente
vertegenwoordiger bij de VN in New York zich hiervoor stevig inzet, geeft
dat aan. Wij hopen de rol van de commissie te versterken in alle landen waarin
die actief is. Sierra Leone is een van de grootste ontvangers van het Peace
Building Fund. Er komt 35 mln. uit, een fors bedrag. Wij dragen, gelet op
het feit dat wij het voorzitterschap hadden, eenmalig rechtstreeks bij. De
minister-president en ik hebben dat vorig jaar toegezegd en er ligt nu een
concreet plan voor ongeveer 1 mln. De activiteiten moeten een financiering
krijgen via het fund.Overigens is Sierra Leone een land waar het gaat om het tegengaan van
straffeloosheid. De verzoening tegelijk met het tegengaan van straffeloosheid
is een voorbeeld dat in andere landen in Afrika navolging kan vinden. Ik heb
met betrekking tot het tegengaan van straffeloosheid en het feit dat niemand
boven de wet staat in relatie tot de discussie van het Internationaal Strafhof,
niet alleen samen met El Salvador maar ook met mijn collega van Sierra Leone,
parallel aan de laatste AVVN een speciale sessie gehad over het tegengaan
van straffeloosheid en de noodzaak om het Internationaal Strafhof op dit punt
fors te ondersteunen.De heerVan Bommel(SP)Voorzitter. Ik heb een expliciete vraag gesteld aan de minister van Buitenlandse
Zaken over de EU-aanbestedingsregels. Gaat hij dat punt aan de orde stellen
in Brussel? Die vraag heeft de minister niet beantwoord.MinisterVerhagenIk ga daar niet over. Ik heb gezegd dat ik de minister van Economische
Zaken zal verzoeken om dit aan de orde te stellen. U kunt niet zeggen dat
ik geen antwoord heb gegeven. U hebt dat antwoord gemist.MinisterKoendersVoorzitter. Ik dacht de vraag van de heer Boekestijn met betrekking tot
het Center for Global Development te hebben beantwoord. Wij zijn goed bekend
met het CGD. Wij hebben een samenwerkingsovereenkomst met deze organisatie,
die bij ons hoog aangeschreven staat. Als onderdeel daarvan wisselen wij onderling
stafleden uit. Het onderzoek van het CGD naar de meetdata en de attributieproblemen
bij de studie van hulpeffectiviteit is bekend en verwerkt in onze Resultatenrapportage.Over onafhankelijkheid van evaluaties hebben wij al veel gesproken. Ik
weet niet of wij het echt eens worden. Wat mij betreft is onafhankelijkheid
cruciaal en ik meen dat wij die in het geval van de IOB goed hebben geborgd.
Ik wijs op het feit dat de Afrika-evaluatie door de Kamer is omarmd vanwege
het feit dat die zo kritisch was over mij. Daaruit blijkt maar weer eens hoe
onafhankelijk de IOB kan opereren.Daarnaast voert de IOB impactevaluaties uit, waarin de methoden van onderzoek
die door het CGD zijn bepleit, worden toegepast. Er zit een zekere mate van
inconsistentie in de manier waarop de formuleringen naar voren worden gebracht.
De directeur van de IOB is totaal onafhankelijk in het bepalen van de agenda
en in de uitvoering van de evaluatie. Er zijn bijvoorbeeld ook verzoeken uit
de Tweede Kamer. Dan ben je dus ook al niet onafhankelijk, want dan zou je
moeten zeggen dat je niets te maken hebt met die Tweede Kamer. Daaruit blijkt
wel dat het heel belangrijk is dat de organen die over ontwikkelingssamenwerking
gaan, wel iets met de programmering te maken mogen hebben.Er bestaat volgens mij geen organisatie in de wereld waar een evaluatiedienst
vervolgens het beleid gaat bepalen. Een evaluatiedienst evalueert en doet
vervolgens aanbevelingen aan degene die verantwoordelijk is. Als dat niet
zo is, neemt een evaluatiedienst de positie van een minister of een leidinggevende
over. Dan heb je geen onafhankelijke evaluatiedienst, maar een dienst die
eigen belangen krijgt bij de uitvoering van het beleid. Ook daar zie ik de
consistentie van het betoog van de heer Boekestijn niet.Met betrekking tot de directe financiering inzake ngo's is er onderzoek
gedaan door het Centre for International Development Issues Nijmegen (CIDIN).
Dat gebeurt in 29 partnerlanden, waarvan in 7 marginaal. Het onderzoek van
het CIDIN is gedaan in 29 van de 36 partnerlanden. In 7 van de partnerlanden
is de financiering lager dan € 10.000.MevrouwFerrier(CDA)Ik weet niet of de minister mijn vraag goed heeft begrepen. Hoe veel wordt
er per ambassade aan directe financiering uitgegeven? Heeft het CIDIN dat
onderzocht?MinisterKoendersWij hebben in onze begroting een totaal staan van 125 mln. Ik geef u net
een overzicht van waar dat geld terechtkomt.Ik dank mevrouw Ferrier voor de complimenten inzake de Resultatenrapportage.
Wij zullen nog eens naar het formaat kijken.Mevrouw Gill'ard vraagt naar de TBC. Ik ben bang dat de MDG op MDG6 niet
wordt gehaald. Toename van resistentie is een groot probleem en leidt tot
hogere behandelkosten. Dat is het grootste probleem dat wij zien bij TBC.
Zoals bekend, is TBC de voornaamste oorzaak van sterfte onder hiv-patiënten.
Daarom ligt er zo'n relatie tussen die twee zaken. Via de algemene gezondheidszorg,
maar ook via multilaterale fondsen en maatschappelijke organisaties zetten
wij daarop in. Door de relatie die TBC heeft met hiv/aids zal preventie van
hiv ook hier uiteindelijk effect sorteren. Ook dat loopt via de basisgezondheidszorg
en speciale multilaterale programma's, waaronder UNAIDS en het Global Fund.De heer Van Bommel heeft twee moties ingediend. Beide betreffen het NIMD.
Aangezien beide moties zeer betrokken zijn op de rol van politieke partijen,
wil ik het oordeel aan de Kamer overlaten. Het betreft in de kern een project
dat destijds mede op verzoek van de Kamer is opgezet. Ik hecht aan het belang
van het NIMD voor mijn ontwikkelingsstrategie. Ik betreur het dat ik fors
heb moeten ingrijpen. Ik zou de moties niet willen lezen als kritiek op mijn
beleid. Ik vind dat wij fors hebben ingegrepen.Wij doen in feite wat de eerste motie vraagt. Het is dus aan de Kamer
om te bepalen of die nodig is. Wij hebben de tekortkomingen geconstateerd
en gezegd dat het anders moet. Dat is een fors plan van aanpak. Ik heb gezegd wat het betekent voor de positie van de directeur en voor het
interne beheer. Op dat punt zal een onafhankelijke en volledige evaluatie
plaatsvinden. In die zin zou men kunnen zeggen dat de motie overbodig is,
behalve als de heer Van Bommel daarbij andere beelden heeft dan die welke
ik nu beschrijf.Uiteraard zal bij het aflopen van de termijn van dit subsidiekader met
de Kamer een evaluatie worden gehouden. Dat is een eigen evaluatie die de
directeur van de IOB zelf heeft bedacht. Ook dan wordt het NIMD onderzocht.
Voorts is ook de Algemene Rekenkamer hiermee bezig. Ik verzoek de heer Van
Bommel te kijken of er nog iets extra's nodig is.De tweede motie vind ik lastig. Het gaat over werkbezoeken van Kamerleden.
Het is lastig als de regering daarnaar een onderzoek moet doen.De heerVan Bommel(SP)Het dictum spreekt over de rol van politieke partijen in het instituut
als zodanig.MinisterKoendersDe constatering is dat Kamerleden met enige regelmaat werkbezoeken afleggen
in ontwikkelingslanden in het kader van de activiteiten van het NIMD. Er staat
dat nut en noodzaak van dergelijke werkbezoeken discutabel zijn. Daarover
zou ik geen oordeel willen vellen. In dat kader wordt een evaluatie voorgesteld.
Ik geef de heer Van Bommel in overweging om die evaluatie in zijn eigen Kamer
te bepleiten.De heerVan Bommel(SP)Over de eerste motie zegt de minister dat er al wordt gedaan wat daarin
wordt gevraagd. In het rapport van de Algemene Rekenkamer wordt op pagina
11 alleen gesproken over een extern onderzoek naar gerealiseerde verbeteringen
als toezegging van de minister. De minister zegt nu dat hij meer gaat doen,
een volledig onderzoek zoals de motie vraagt. Dan wil ik dat vastgesteld hebben
bij deze motie. Dan kan de motie gewoon worden aangenomen.De tweede opmerking van de minister respecteer ik. Omdat het een instituut
is dat min of meer voortkomt uit activiteiten van politieke partijen, ligt
het oordeel inderdaad meer bij de Kamer dan bij het kabinet.MinisterKoendersIk zeg toe dat wij de invulling van onze evaluatie doen op de manier zoals
de heer Van Bommel zegt: onafhankelijk en volledig als het om beheer gaat.
Het is aan de heer Van Bommel of hij de motie wil intrekken of niet.De tweede motie beschouw ik als ingetrokken in deze vorm.De heerVan Bommel(SP)Dat is niet de intentie van mijn woorden.MinisterKoendersDan heb ik het niet goed begrepen.De voorzitter:De heer Van Bommel trekt de motie niet in. De minister heeft een oordeel
over beide moties gegeven. De moties worden komende dinsdag ter stemming aangeboden.
Het is aan de Kamer om te beoordelen of de moties worden aangenomen. Hiermee
zijn wij aan het einde van de tweede termijn gekomen.Wij komen nu aan de derde termijn, waarin de aanwezige woordvoerders namens
hun fracties kunnen aangeven of zij al dan niet decharge kunnen verlenen voor
het jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken over 2008. De fractie
van GroenLinks heeft aangegeven deze decharge te kunnen verlenen.De heerBoekestijn(VVD)De VVD-fractie zal geen decharge verlenen voor wat de OS-posten betreft
om redenen die ik heb genoemd. Als een fractie dat doet, is zij echter ook
verplicht om met een stevig rapport te komen over de wijze waarop zij wel
wil omgaan met ontwikkelingssamenwerking. Ik wil dat graag begin november
aan de minister aanbieden.MevrouwFerrier(CDA)De CDA-fractie verleent decharge.MevrouwGill'ard(PvdA)De PvdA-fractie verleent decharge.De heerVan Bommel(SP)Het verlenen van decharge over uitgaven die door de regering zijn gedaan,
is een zware verantwoordelijkheid. Als er een rapport ligt dat kritiek geeft
op een aantal fundamentele kwesties, wordt die verantwoordelijkheid alleen
maar zwaarder. Wij zijn van mening dat de geconstateerde tekortkomingen, de
beloofde verbeteringen en de geboekte vooruitgang toch voldoende zijn om decharge
te kunnen verlenen.De voorzitter:Ik constateer dat de fracties van CDA, PvdA, SP en GroenLinks decharge
verlenen voor het jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken over
2008. Daarmee is er een ruime meerderheid. Ik feliciteer de beide bewindslieden.
Ik sluit het wetgevingsoverleg onder dankzegging aan de ministers, de nog
aanwezige staf, het publiek en de deelnemers.Sluiting 12.40 uur.XNoot1Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Waalkens
(PvdA), Van Baalen (VVD), Çörüz (CDA), Ormel (CDA), voorzitter,
Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp
(CDA), Blom (PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Irrgang (SP), Knops (CDA), Boekestijn (VVD), Voordewind (ChristenUnie),
Pechtold (D66), ondervoorzitter, Ten Broeke (VVD), Van Raak (SP), Gill'ard
(PvdA), Thieme (PvdD) en Peters (GroenLinks).Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), De Roon (PVV), Vermeij (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Omtzigt (CDA), Spies (CDA), Aasted-Madsen-van Stiphout
(CDA), Jasper van Dijk (SP), Ten Hoopen (CDA), Jonker (CDA), Boelhouwer (PvdA),
Leerdam (PvdA), Arib (PvdA), Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers
(CDA), Griffith (VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Koşer
Kaya (D66), Van Beek (VVD), Gesthuizen (SP), Samsom (PvdA), Ouwehand (PvdD)
en Vendrik (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31924-V-11.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl