Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van LNV (XIV) voor het jaar 1998; Verslag wetgevingsoverleg over het onderdeel natuurbeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25600-XIV, nr. 32

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25600-XIV nr. 32

05-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Landbouw, Natuurbeheer en VisserijEerste termijn van de zijde van de commissieEerste termijn van de zijde van de regeringTweede termijn van de zijde van de commissieTweede termijn van de zijde van de regering
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25600-XIVToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 118 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 600 XIVVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar
1998 nr. 32VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEGVastgesteld 5 november 1997De vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij1 heeft op 3 november 1997 in het kader van het wetgevingsoverleg over
het onderdeel Natuurbeleid van de begroting van het ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij voor 1998 overleg gevoerd met de minister van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij over het onderdeel Natuurbeleid van de begroting
van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij voor 1998.Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij,BlauwDe griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij,Van Overbeeke Stenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor Landbouw, Natuurbeheer en VisserijMaandag 3 november 1997 10.15 uurDe voorzitter: MeijerAanwezig zijn 7 leden der Kamer, te weten:Meijer, M.B. Vos, Swildens-Rozendaal, Van der Vlies, Stellingwerf, Passtoors
en Augusteijn-Esser,alsmede de heer Van Aartsen, minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,
die vergezeld is van enige ambtenaren van zijn ministerie.De voorzitter:Dames en heren, ik open dit overleg. Ik mag vanmorgen voorzitter zijn
bij afwezigheid van de heer Blauw, die zich op het laatste moment wegens ziekte
heeft afgemeld. Dat brengt mij echter in de vervelende positie dat ik zowel
voorzitter als woordvoerder ben. Ik hoop dat deze dubbelfunctie niet tot verwarring
zal leiden. Ik vraag bij voorbaat om enig begrip.Aan de orde is:het onderdeel Natuurbeleid van de begroting
van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar
1998.Eerste termijn van de zijde van de commissieDe heerMeijer(CDA)Als grootste oppositiepartij heeft mijn fractie het recht om te mogen
aftrappen. Ik begin dus.Het gebruik van de groene ruimten is de laatste jaren onder druk komen
te staan. De landbouw, die de groene ruimten van oudsher als productiemiddel
gebruikt en gelijktijdig zorgt voor de instandhouding van het platteland,
wordt door de markt gedwongen om hoge investeringen te doen. Dit leidt tot
schaalvergroting om de kosten per eenheid te reduceren. Dat is een noodzakelijk
kwaad om het hoofd bedrijfseconomisch boven water te houden. Ik kom daar nog
op terug.Wij moeten constateren dat dit in bepaalde gebieden heeft geleid tot ingrepen
in het landschap, waardoor er is ingeleverd wat betreft de variatie in flora
en fauna. Naast het landbouwkundig gebruik wordt er vanuit de samenleving
ook steeds meer een claim gelegd op de groene ruimten. Het medegebruik van
het platteland is anno 1997 door alle partijen geaccepteerd. Naast het behoud
en beheer van natuurwaarden door natuurbeschermingsorganisaties is er, met
name door initiatieven vanuit de landbouw zelf, de laatste jaren enorm veel
gedaan aan het herstel van natuurwaarden, natuurbeheer en plattelandsontwikkeling.
Fungeerde de landbouw en de natuurbeschermingsorganisaties tot voor enkele
jaren nog als een contramal als het ging om het gebruik van de open ruimten,
heden ten dage zien wij op allerlei fronten samenwerkingsverbanden om het
gezamenlijk belang te onderstrepen. De overheid dient hierbij de randvoorwaarden
aan te geven, financiële middelen ter beschikking te stellen en initiatieven
te stimuleren. Het nationale beleid met betrekking tot de groene ruimten is
vastgelegd in het Natuurbeleidsplan. De nadere uitwerking heeft plaatsgevonden
in het Structuurschema groene ruimten. De minister onderkende vrij snel na
zijn aantreden dat er veel waarde moet worden gehecht aan natuurbeheer en
natuurherstel, alsmede plattelandsontwikkeling en plattelandsvernieuwing.
Verschillende nota's, regelingen en programma's werden geproduceerd om een
en ander gestalte te geven. Als positieve ontwikkelingen kunnen worden genoemd
het reservaatbeheer en effectgerichte maatregelen, onder andere ganzenprojecten
in de provincie Friesland. Echter, ondanks vele initiatieven van onderaf moeten
wij helaas constateren dat er ruim twee jaar voorbij zijn gegaan zonder dat
er echt veel is gebeurd.Dan kom ik te spreken over de groene hoofdstructuur. Reeds in de notitie
Dynamiek en vernieuwing sprak de minister verschillende keren het voornemen
uit om het particulier initiatief meer bij het beheer van de groene ruimten
te betrekken. Tot op heden is de minister nog maar nauwelijks aan dit voornemen
tegemoetgekomen. Ondanks het feit dat er momenteel een breed draagvlak bestaat
voor particulier natuurbeheer gaat de minister daar in zijn begroting heel
beperkt op in. Meer waardering voor particuliere initiatieven, zoals milieucoöperaties
en natuurverenigingen, is echter volledig op zijn plaats. Het kan toch niet
zo zijn dat zij steeds in concurrentie moeten met de drie grote natuurbeschermingsorganisaties,
Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en Provinciale landschappen?In de begroting van 1998 wordt heel eenzijdig ingezet op de randstad,
met name waar het aankomt op de ontwikkeling van het landelijk gebied. Voor
het Groene Hart wordt jaarlijks 30 mln. uitgetrokken. Over andere gebieden
wordt met geen woord gerept. Met name in deze situatie is het bedenkelijk
dat er voor het Groene Hart momenteel nog maar weinig initiatieven op de plank
liggen, terwijl er in een provincie als Overijssel via het project
De groene tuin heel veel aanvragen en projecten kant en klaar liggen om in
uitvoering te worden genomen. Daar zijn echter minder middelen voor beschikbaar.De minister heeft positief gereageerd op de nota Investeren in groene
ruimten van LTO-Nederland. Hierover gaat hij binnenkort van gedachten wisselen.
Het CDA ondersteunt dit initiatief, dat voortkomt uit de sector zelf. Hierdoor
is het draagvlak reeds aanwezig. Dat is broodnodig, wil het project kans van
slagen hebben. Een goede gelegenheid voor de minister om te tonen dat het
betrekken van particulieren bij natuurbeheer niet alleen met de mond beleden
wordt. Er zijn verschillende programma's en regelingen die betrekking hebben
op plattelandsvernieuwing. Zo zijn er het Stimuleringskader, de eenmalige
regeling plattelandsvernieuwing en agrarisch natuurbeheer, de regeling regionale
vergoeding, de WCL-regeling, de Stirea-regeling, de LEADER en 5b-programma's.
In hoeverre worden deze benut en zijn deze toegankelijk?De minister spreekt over de integrale benadering van stad en platteland,
omdat deze niet los van elkaar gezien kunnen worden. Hij spreekt van wederzijdse
afhankelijkheid. Zo biedt de stad een afzetmarkt en een arbeidsmarkt voor
het landelijk gebied, terwijl het landelijk gebied rust en ruimte voor de
stedeling biedt. Om deze relatie een gelijke basis te geven, zijn duidelijk
ook investeringen gewenst om de plattelandseconomie te stimuleren. Concrete
zaken worden hierbij niet vermeld. Wel spreekt de minister over nieuwe typen
bedrijvigheid in het landelijk gebied, zoals een combinatie van landbouw met
andere activiteiten. Voor de minister staat centraal dat de kwaliteit van
het landelijk gebied wordt behouden en zo mogelijk ontwikkeld. Met al deze
bewoordingen lijkt het alsof de minister van het platteland een museum wil
maken ter vermaak van de Randstad. Wij zijn benieuwd wat er met de Visie Balans
Stadslandschappen is gebeurd. Ontsluiting van het landelijk gebied is een
must om de plattelandseconomie te stimuleren. Voor een goede ontwikkeling
van het landelijk gebied is een aanzienlijk deel van de ICES-gelden noodzakelijk.Wat is de rol van de minister als het gaat om de toedeling van de ICES-gelden?
Van het aantal projecten dat ingediend is met betrekking tot het Stimuleringskader,
zijn er bijzonder weinig toegekend. Er zijn voor vernieuwing van het landelijk
gebied 240 aanvragen, waarvan 100 uit de primaire sector. De beoordelingsprocedure
is echter nog niet afgerond. Het gaat hier om een relatief nieuwe regeling.
Wij hopen dat deze regeling niet eenzelfde "grabbeltonlot" is toebedeeld als
de innovatieregeling Markt- en concurrentiekracht.Van het Groenfonds ingesteld ten behoeve van de ontwikkeling van natuur,
bos en landschap is door de agrarische ondernemers in de primaire sector nog
geen gebruikgemaakt. De vraag rijst dan: Waarom functioneert deze regeling
niet? Het CDA vraagt zich daarnaast af waarom deze regeling alleen van toepassing
is voor projecten binnen de ecologische hoofdstructuur en waarom niet ook
daarbuiten. De voorwaarden zouden zodanig aangepast moeten worden dat ook
particulieren van deze regeling gebruik kunnen maken en de regeling ook buiten
de ecologische hoofdstructuur van toepassing is.Er zijn veel initiatieven om de natuur weer te herstellen, nieuwe impulsen
te geven en flora en fauna weer met elkaar in evenwicht te brengen. Bij al
deze inspanningen moeten wij ons echter de vraag stellen: Voor wie doen we
het allemaal? Wat zien wij letterlijk terug van onze gemeenschappelijk ingebrachte
financiële middelen? Ik bedoel hiermee dat de toegankelijkheid van al
deze projecten voor de mens bijzonder klein is of ontbreekt. Met name de drie
grote natuurbeschermingsorganisaties zijn nogal snel geneigd om de mensen
te weren. "Verboden toegang" in combinatie met prikkeldraad en hekwerken komt
te veel voor. Het lijkt wel eens of de mens geen deel meer mag uitmaken van
het ecosysteem.Het CDA doet een dringend beroep om natuurterreinen zoveel mogelijk open
te houden, opdat eenieder niet alleen in de toekomst maar ook nu kan genieten
van deze ontwikkelingen.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Ik kan mij de aard van uw opmerkingen wel voorstellen en uw intentie om
natuurgebieden voorzover mogelijk open te stellen voor bezoekers. Maar ik
kan uw opmerking dat openstelling niet of nauwelijks het geval zou zijn, niet
helemaal plaatsen. Kunt u dat met voorbeelden illustreren? Het enige voorbeeld
dat ik kan geven is op dit moment dat van de Oostvaardersplassen. Daar speelt
echter ook het veiligheidsaspect een rol, omdat er, zoals men weet, veel drijfzand
voorkomt. Als ik naar de natuurparken in mijn omgeving kijk, dan zijn deze
allemaal toegankelijk voor publiek.De heerMeijer(CDA)De werkbezoeken die wij de afgelopen maanden gebracht hebben, hebben ons
meerdere malen getoond dat er onder andere in Overijssel maar ook in Brabant
nieuwe projecten zijn gestart, waarbij het terrein onmiddellijk wordt voorzien
van prikkeldraad met hekwerken en sloten erop. De mens mag er daardoor niet
meer inkomen. Dit gebeurt ook in gebieden waar niet direct vee graast. Ik
kan mij voorstellen dat je in dat geval inderdaad afrasteringen nodig hebt.
Ik noem een ander voorbeeld. Tot voor enkele jaren terug maakte Defensie nog
gebruik van de Loonse en Drunense duinen en crosste daar met het materieel
dwars door het terrein. Dat was wellicht een interessante melkkoe voor Natuurmonumenten.
Dat is geweerd. Wij zien nu dat een atletiekvereniging die 25 jaar lang een
jaarlijkse bosloop door de Loonse en Drunense duinen heeft georganiseerd,
veertien dagen geleden een brief heeft gekregen van de Vereniging natuurmonumenten
dat zij niet meer welkom is om een bosloop door een gebied van natuurmonumenten
te houden. Als terreinen op deze manier niet meer toegankelijk zijn voor dit
soort activiteiten, of gewoon voor mensen om vrij te wandelen, dan denk ik
dat wij alles kunnen proberen te beschermen, maar dat het draagvlak bij de
bevolking ter discussie komt te staan.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Het zou goed zijn, als u dit kon afzetten tegen de gebieden die wel openstaan.
Ik kan ook een aantal voorbeelden geven van heel grote gebieden die wel toegankelijk
zijn. Wanneer een atletiekvereniging wordt geweerd uit een natuurgebied, zou
je je kunnen voorstellen dat het niet alleen gaat om de mensen die daar lopen,
maar om het verkeer dat daaromheen ontstaat. Dat zou slecht zijn voor die
natuurgebieden. Ik heb begrepen uit het begin van uw inbreng
dat u daar ook aan hecht, omdat u niet alleen maar het Groene Hart wilt zien.
Realiseert u zich dat dit soms heel nuttig kan zijn en dat het niet betekent
dat het gebied niet is opengesteld voor publiek? U gaat daarin veel te ver.De heerMeijer(CDA)Het zijn eigen waarnemingen die wij ter plekke hebben gedaan, maar wij
krijgen ook veel brieven dat de toegankelijkheid van terreinen veel minder
is dan enkele jaren geleden.MevrouwVos(GroenLinks)Hebt u zich verdiept in de argumenten die hiervoor worden gehanteerd?
Mijn waarneming is dat de Vereniging natuurmonumenten hier heel selectief
mee omgaat en alleen tot afsluiting overgaat, als het echt noodzakelijk is.De heerMeijer(CDA)De argumenten zijn vaak van preventieve aard. Men is bang voor verruwing
en vernieling. In een aantal situaties waarin stringent is afgesloten, is
gebleken dat mensen geneigd zijn om over de afrastering te gaan en wellicht
met andere bedoelingen binnen te treden. Uit een aantal praktische voorbeelden
blijkt heel duidelijk dat de openstelling volledig teniet is gedaan, zodat
mensen zich afvragen of de bedoeling is dat zij er niet meer op een goede
manier van kunnen genieten.De heerStellingwerf(RPF)Zet u het nu niet erg zwart-wit neer? Het uitgangspunt van overheden die
natuurgebieden in bezit hebben en milieubeschermingsorganisaties zoals natuurmonumenten,
is dat zij de toeristische druk willen geleiden via zonering. Ik denk dat
dit een heel goede aanpak is.De heerMeijer(CDA)Wij doen een dringende oproep om openstelling te handhaven, als dat mogelijk
is. Als het ecosysteem dermate gevoelig is dat het problemen oplevert, is
dat niet mogelijk, maar er zijn ons ook gevallen bekend dat afsluiting niet
noodzakelijk is. Wij vragen om openstelling daar meer te garanderen.Dan kom ik op de ecologische hoofdstructuur. Binnen de ecologische hoofdstructuur
is de rijksoverheid primair verantwoordelijk voor natuur- en landschapswaarden.
Daarbuiten ligt de primaire verantwoordelijkheid hiervoor sinds het decentralisatieakkoord
bij de provincies. Initiatieven voor natuurbeheer buiten de ecologische hoofdstructuur
moeten dan ook gestimuleerd worden door provincies, gemeenten en grondgebruikers.
Binnen de ecologische hoofdstructuur moet dit gebeuren door de rijksoverheid.
Dit is ongewenst, omdat hierdoor een versnipperd beleid ontstaat wat betreft
het realiseren van natuurwaarden. Een eenloketfunctie is hierbij dringend
gewenst.Het tempo waarmee invulling wordt gegeven aan de ecologische hoofdstructuur,
laat nogal te wensen over. Dit veroorzaakt ongerustheid en onzekerheid voor
bedrijven die hier direct mee te maken krijgen. Daarnaast neemt het draagvlak
af. Hoe is de stand van zaken bij de uitvoering van de ecologische hoofdstructuur?
Hierbij gaat het om het tijdpad en de resultaten tot nu toe. Is het juist
dat er veel stagnatie voorkomt vanwege de problemen bij de waardecompensatie?Een mogelijkheid om de aanleg van de ecologische hoofdstructuur te versnellen
is volgens de CDA-fractie om natuurcompensatie voor infrastructurele werken
niet buiten de ecologische hoofdstructuur te compenseren, maar uitsluitend
daarbinnen. Een andere mogelijkheid is om bij de 1%-regeling voor cultuur
bij overheidswerken ook natuurdoeleinden van toepassing te verklaren. Hiervoor
kan men in specifieke situaties ook het historisch-erfgoedfonds aanwenden.
Het doel van dit alles is om de betrokkenheid van alle burgers bij dit soort
ontwikkelingen te vergroten.Bezuinigingen op landinrichting hebben in de afgelopen jaren negatieve
effecten gehad. De afnemende waardering voor het instrument landinrichting
wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door budgettekorten, die tot vertraging bij
de uitvoering van projecten hebben geleid en daarmee tot een afnemend draagvlak.
Kadasters zijn vanwege geldgebrek weinig actief, zoals bijvoorbeeld in Lemele
en in de provincie Zeeland.In nieuwe landinrichtingsprojecten is bij Dynamiek en vernieuwing als
voorwaarde gesteld dat de aanwezige verdroging met minimaal 25% afneemt. Wat
is hiervan terechtgekomen? Wat willen wij als er te weinig financiële
vergoeding tegenover staat en hoe strikt wordt deze 25%-richtlijn gehanteerd
bij nieuwe natuurgebieden met aangrenzende landbouwgronden van een hoge kwaliteit?Landinrichting is voor het stimuleren van de plattelandseconomie een sterk
wapen. De nota inzake de herijking landinrichting tweede fase is helaas nog
niet optimaal van de grond gekomen en ongedateerd en zonder aanbiedingsbrief
naar de Kamer gestuurd, maar wij hebben daar hoge verwachtingen van. Knelpunten
in deze nota zijn onder andere dat de grondverwerving voor niet-agrarische
functies veel te fors wordt ingezet, waardoor het draagvlak bij agrariërs
voor landinrichting afneemt. De landinrichting wordt te veel in dienst gesteld
van stedelijke en harde infrastructurele functies, waardoor het eigenstandige
belang voor land- en tuinbouw relatief steeds geringer wordt. Doordat potentiële
nieuwe gebruikers – Rijkswaterstaat, NS en stedenbouwkundigen –
ook van het instrument landinrichting gebruik gaan maken, bestaat het risico
dat te veel een topdownbenadering zal plaatsvinden en dat er te weinig rekening
wordt gehouden met wat de streek zelf wil.Ik wil nog een enkele opmerking maken over het Project internationaal
natuurbeheer. In het PIN wordt een overzicht gegeven van alle natuur- en milieuprojecten
die in internationaal verband worden ondernomen. Te denken valt hierbij aan
projecten in de Derde Wereld, de MEU-landen en de grensoverschrijdende projecten.
Over de toedeling van gelden voor deze projecten bestaat bij de verschillende
internationale natuurorganisaties onvrede. Deze onvrede komt voort uit de
ondoorzichtelijke verantwoordelijkheidsverdeling die al gauw kan leiden tot
achterkamertjespolitiek. Zo heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken begrotingsverantwoordelijkheid
en het ministerie van LNV beleidsverantwoordelijkheid. Een leek zou hieruit
kunnen opmaken dat je dan wel kunt raden wie uiteindelijk zeggenschap heeft.
De CDA-fractie wil met betrekking tot dit onderwerp opheldering en wil dat
de besluitvorming over dit onderwerp meer gedegen en voor eenieder inzichtelijker
tot stand komt.Na drieënhalf jaar landbouwbeleid onder deze minister hebben wij
een aardige indruk van hem gekregen. Het had allemaal een ietwat
langzame start, maar het moet gezegd worden: de minister maakt een zeer goede
indruk. Ja, hij doet het goed. Zo vang ik in de wandelgangen met regelmaat
uitspraken op als: een prima natuurminister, die minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij. Of ik hoor: een prima minister voor de bloemetjes en de bijtjes.
De minister heeft zich inderdaad ontpopt als een echte natuurminister. Natuurbeschermingsorganisaties
eten uit zijn hand.Aan agrarisch natuurbeheer heeft hij echter weinig tot niets gedaan en
waardevolle initiatieven heeft hij onbeantwoord gelaten. Wij moeten na drieënhalf
jaar concluderen dat ook dit deel van de begroting een continuering is van
bestaand beleid.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Ik vind die laatste zin buitengewoon interessant. Is hij straks ook woordvoerder
bij het debat over de nota Uitkomsten programma beheer? Ik kan mij namelijk
niet geheel aan de indruk onttrekken dat wij het daarbij in hoge mate gaan
hebben over het agrarisch natuurbeheer en beleid op dit punt.De heerMeijer(CDA)Ik heb gezegd dat deze minister met betrekking tot reservaatbeheer en
de effectgerichte maatregelen richting natuurbeschermingsorganisaties veel
gedaan heeft. Maar hij is met name veel tekortgeschoten als het gaat om agrarisch
natuurbeheer. Er is op dat gebied weinig nieuw beleid ontwikkeld. Het oude
beleid is doorgezet en er zijn niet veel nieuwe initiatieven genomen. Dat
zal vanmiddag in het debat over de nota Uitkomsten programma beheer tot uitdrukking
komen.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)U vindt het programma beheer zoals dat er nu ligt, dus geen verbetering?
U vindt dat geen aanzet tot nieuw beleid, met name als het gaat om particulier
natuurbeheer en vooral ook agrarisch natuurbeheer?De heerMeijer(CDA)Ja zeker, het programma beheer geeft heel duidelijk nieuwe impulsen om
tot een adequaat beleid te komen.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)U deelt dus 's ochtends een tik uit en 's middags een aai. Dat mag ook
hoor!De heerMeijer(CDA)Wij hebben het nu over de afgelopen drieënhalf jaar. Ik heb heel
duidelijk conclusies getrokken uit datgene wat deze minister in die periode
daadwerkelijk gedaan heeft.De heerPasstoors(VVD)De heer Meijer heeft misschien de begroting van vorig jaar gemist, want
daarin heeft de minister juist die aanzet voor het agrarisch natuurbeheer
heel nadrukkelijk gegeven. En dat wordt nu voortgezet. Ik denk inderdaad dat
de scheiding die de heer Meijer tussen 's morgens en 's middags maakt, toch
wel erg scherp en navrant is.De heerMeijer(CDA)Wacht maar af wat vanmiddag door ons over het Programma Beheer naar voren
wordt gebracht. Nogmaals, wij vinden dat er de afgelopen periode in het veld
te weinig projecten voor agrarisch natuurbeheer zijn ontwikkeld, in relatie
tot reservaatbeheer. Er zijn te weinig initiatieven.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Ik ben niet zo voor het uitdelen van aaien, noch vanmorgen, noch vanmiddag.
Ik vind de opmerking van de woordvoerder van het CDA echter een beetje vreemd.
Je hoeft niet zover terug te gaan in de afgelopen decennia om te zien, dat
er voor allerlei impulsen die ook de fractie van de PvdA graag uitgewerkt
zag, bijvoorbeeld natuurproductie, nooit ruimte was. Bij een niet passieve
vorm van beheer, maar echt een daadwerkelijke productie van natuur, is de
houding tegenover de agrariërs veel positiever. Onder alle voorgaande
bewindspersonen op dit gebied die ik heb meegemaakt, en dat waren er nogal
wat, konden zelfs experimenten niet. Deze minister heeft daar eindelijk goed
vaart achter gezet, ook in het kader van het stimuleringsfonds voor het landelijk
gebied en de vernieuwing en verbreding van de plattelandspolitiek. Het programma
Dynamiek en vernieuwing gaat juist uit van een breder en integraler beheer
door de agrariërs. Men kan mij dan niet wijsmaken dat juist deze minister
niets heeft gedaan. Integendeel, als men de programma's van deze minister
en zijn voorgangers bij elkaar legt en als men de moeite neemt de begrotingsbehandelingen
van de voorgaande jaren te lezen, komt men er achter dat deze minister juist
zeer veel met agrarisch natuurbeheer voor heeft en daar een aantal kaarten
op zet. Ik zeg er meteen bij, dat het mij soms te ver gaat. Dat hij echter
te weinig heeft gedaan, kunnen wij hem juist niet verwijten.De heerMeijer(CDA)Wat dat betreft verschillen wij dan van mening.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Je kunt van mening verschillen, maar je kunt niet de feiten als het ware
naast je neer leggen.De heerMeijer(CDA)De CDA-fractie is van mening, dat de minister zich als natuur- en dierenvriend
uitstekend heeft gemanifesteerd. De impulsen voor de plattelandsontwikkeling
en het agrarische natuurbeheer, buiten het echte reservaatbeheer, zijn in
de afgelopen 3½ jaar nog te weinig ontwikkeld. De fractie van het CDA
heeft daar moeite mee.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Ik daag u uit om, eventueel zelfs schriftelijk, uw collega's eens aan
de hand van cijfers aan te geven waar u die uitspraak op baseert. Verder houd
ik op met dat geaai.De heerMeijer(CDA)Prima.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Voorzitter! Het onderdeel natuurbeleid van de begroting voor 1998, waar
het nu even over gaat, kunnen wij bespreken aan de hand van recente kennis,
opgedaan uit de Natuurverkenning '97. Mijn fractie heeft er zeer grote waardering
voor, dat de minister het initiatief heeft genomen om de natuurplanfunctie
in te stellen. De Natuurverkenning '97 kan als een eerste resultaat in die
zin worden gezien. Dat past bij de zakelijkheid en de openheid die de minister
kenschetsen. Ik wil de heer Meijer, niet als voorzitter, maar als woordvoerder
van het CDA, niet vermoeien met de troubles die wij in het verleden hadden
om gegevens rond de toestand van de natuur, zoals dat toen nog heette, op
een nette manier boven tafel te krijgen. Dat zou nakaarten zijn. Nogmaals,
ik vind dat het grote waardering verdient dat wij nu de Natuurverkenning hebben,
op een normale, open en zakelijke manier. Daarbij is sprake van
signalering en monitoring. Als het goed is, is zij wat het totale beleid betreft
uiteindelijk ook gericht op output. Zo zou ik de natuurverkenningen willen
hanteren. Ik hoop dat de minister dat met mij eens is.Wie slechts de samenvatting van de natuurverkenningen heel onbevangen
heeft gelezen, zal niet direct een gevoel van groot pessimisme krijgen. De
realisering van de EHS bijvoorbeeld lijkt heel aardig op schema te liggen,
de natuurontwikkelingsgebieden dan even uitgezonderd. De aanbiedingsbrief
van de minister is zo mogelijk nog optimistischer van toonzetting. Aan de
in de verkenningen gesignaleerde problemen zegt de minister – ik denk
met name aan het Programma Beheer en de nota Dynamiek en vernieuwing en het
vervolg daarop – het hoofd te kunnen bieden. Ik vind dat de toonzetting
van de brief net iets te luchtig is. Dynamiek en vernieuwing kent nu eenmaal
een eigen en anders gerichte dynamiek.Wie de Natuurverkenningen grondig leest, wat wij hier natuurlijk allemaal
doen, zowel de stand van zaken als de evaluatie als de verkenningen voor de
toekomst, zal constateren dat die verkenningen zeer goede reden geven voor
zeer grote zorg. De milieucondities zijn zeer zorgelijk. De verdroging is
een gigantisch probleem en de problemen voor de toekomst, de infrastructuur
en de verstedelijking die een enorme druk op de toch al onder druk staande
natuur zullen betekenen, baren uiteraard zorgen. Als wij het hebben over een
onder druk staande natuur, hebben wij het als PvdA-fractie in dit verband
over de biodiversiteit, waarvoor wij niet alleen nationaal moreel verantwoordelijk
zijn, maar ook internationaal verplichtingen hebben.Ik zeg dit er uitdrukkelijk bij, omdat in de aanbiedingsbrief, maar ook
in het Programma Beheer aan natuur de definitie gegeven lijkt te worden van
natuur in brede zin, waaronder ook recreatie, cultuurhistorie, aardkundige
waarden en zo voort. Als wij het hebben over het natuurbeleid sec, met name
het redden en bewaren van de natuurwaarden, is het toch goed om het onderscheid
te bewaren en te spreken over natuur in de ware zin des woords.De beste waarborg om natuur en daarmee biodiversiteit nog enigszins te
redden, ook in de toekomst bij toenemende infrastructuur en verstedelijking,
tegen invloeden van milieu als het ware een buffering vormend, is het creëren
van grote aaneengesloten gebieden. Daarin is nog een beetje sprake van een
ecosysteembenadering. Daarin kunnen kwetsbare soorten zich niet alleen ontwikkelen,
maar als het heel erg is, zich ook nog weten te handhaven. Met het recente
debat over de Flora- en faunawet in het achterhoofd, zeg ik er ten overvloede
bij: hoe groter de aaneengesloten gebieden, hoe minder wildschade erbuiten
en dus hoe minder de jacht en beheer erbinnen. Ook dat is dus niet geheel
weg.De begrenzing en afrondingsaankoop in de praktijk laat zien dat overal
een beetje bijkomt, maar dat van grote aaneengesloten gebieden geen sprake
is. Dat baart te meer zorgen, omdat voor 500 van de 700 ha van de ecologische
hoofdstructuur de natuurdoeltypen nog niet eens zijn vastgesteld. Dat laatste
is gezien het Programma Beheer misschien wel zorgelijk, maar ik zeg er meteen
bij dat dit ook een kans zou kunnen bieden tot eventueel bijstellen, in de
zin dat er kaderstellende afspraken met de provincies worden gemaakt. Die
zijn er natuurlijk al in de vorm van de bekende quota, maar mochten die aaneengesloten
hectares niet te realiseren zijn, dan zou eventueel gekomen moeten worden
tot een vorm van herverkaveling. Ik leg dat de minister voor.Duidelijkheid zal er moeten zijn over de beleidsdoelen. Die zijn zeer
essentieel. Zij zijn opgenomen in de ecosystemen Nederland, maar ook in het
Handboek doeltypen. Wij missen als het ware nog een landsdekkende kaart waarop
de ecosystemen die men wil bereiken, zijn aangegeven. Dat zijn in feite de
doeltypen die men niet alleen potentieel kan bereiken, maar die men ook wil
bereiken. Vandaar dat ik de minister vraag of wij kunnen komen tot een soort
van taakstellende afspraken. In de Natuurverkenningen wordt gesteld dat doorwerking
en effectuering van het rijksbeleid in de beleidsuitvoering door andere overheden
wordt belemmerd door een gebrek aan eenduidigheid in beleidsdoelen voor natuur,
bos en landschap. Verderop staat dat dit in Nederland ook geldt voor gebrek
aan samenhang tussen beleidsdoelen voor natuur, ruimte, milieu en water. Zowel
op regionaal als lokaal schaalniveau resulteert dit in onduidelijkheid en
deze onduidelijkheid vaak in veelvoudige en soms ook in tegenstrijdige doelstellingen
en bestemmingen. Hier en daar laat dit zelfs ruimte voor ongewenste ontwikkelingen
als grondspeculatie.Voorzitter! Het gaat om bestuurlijke afstemming, in de eerste plaats horizontaal;
daarbij denk ik aan interdepartementale afstemming. We hebben het over de
toekomst, met een bedreiging van de zijde van infrastructuur en verstedelijking.
Voorts noem ik hierbij het inzetten van ICES-gelden, juist om een win-winsituatie
voor de natuur te creëren. In de tweede plaats gaat het om bestuurlijke
afstemming in verticale zin, ook in het kader van het Programma Beheer. Duidelijkheid
zal er zeker moeten komen, want in het kader van het Programma Beheer kunnen
wij bijvoorbeeld grondspeculatie al helemaal niet gebruiken.Nu heeft Dynamiek en vernieuwing een iets andere invalshoek dan het Natuurbeleidsplan
en de daarop geënte natuurverkenningen, alsmede de eventuele conclusies
en voorstellen voor beleid die daarop zijn gegrond. Dynamiek en vernieuwing
wil het natuurbeleid veel meer richten op het vergroten van het gebruik en
van de belevingswaarde van natuur en landschap, en wil inspelen op de kansen
die het combineren van functies biedt. Op zichzelf – dat hebben wij
vorig jaar uitdrukkelijk en uitvoerig bij de begroting aan de orde gesteld –
vindt de PvdA-fractie dat een goede zaak. Daar zeg ik bij: hoe meer er aan
natuur te beleven valt, hoe groter ook het draagvlak voor het natuurbeleid,
want uiteindelijk gaat daar ook het belastinggeld in zitten. Het betekent
dat, als je iets wilt laten beleven, je daar toegankelijkheid bij creëert
en dat er natuurlijk onthekt wordt – onthekking is en was niet alleen
het streven, maar blijft het ook. Ik ben het niet met de heer Meijer eens
dat het niet al op ruime schaal plaatsvindt, maar dat moet ook inderdaad de
doelstelling blijven: onthekking, behalve waar hekrunderen staan, want die
zijn gevaarlijk; daar moet je mee uitkijken.Het betekent wel dat je, naarmate je meer aan dat soort vormen van recreatief
medegebruik doet, toch zult moeten intensiveren. Gezien onze doelstellingen
ten aanzien van het creëren en het optimaliseren van de
biodiversiteit, zal dit zowel kwantitatief als kwalitatief moeten zijn. Ik
vraag de minister om ook daarop te reageren. Ik doel hierbij niet alleen op
de ecologische hoofdstructuur, maar ook op de witte gebieden. Immers, recreatie
en belevingswaarde vindt ook plaats in de witte gebieden: dus ook dáár
meer recreatief medegebruik. De natuur in de witte gebieden, waarvoor in eerste
instantie ook de provincie een stuk verantwoordelijkheid heeft, is er voor
de ondersteuning van de ecologische hoofdstructuur. Deze heeft een bufferfunctie;
er is een wisselwerking en de EHS alleen kan niet overleven zonder dat er
ook een fijnmazige infrastructuur naast ligt. Ik constateer hierbij met groot
ongenoegen dat het creëren van verbindingszones absoluut geen succes
genoemd mag worden.De minister – daar prijzen wij hem voor – heeft nu voor het
eerst in deze begroting geld vrijgemaakt voor projecten buiten de EHS. Voor
een gedeelte is dat een beetje een oude sigaar uit eigen doos, want de 20.000
ha voor ganzenbeheer hadden wij al afgesproken bij het plan ganzenbeleid;
het wordt nu gerealiseerd en dat is mooi. Wat betreft de 10.000 ha weidevogelbeheer
en de 5000 ha braakligging, denk ik dat met name de impuls voor het Groene
Hart een prima inzet van de minister genoemd mag worden, maar ik zeg erbij:
het gaat natuurlijk niet alleen om deze, misschien toch wel, kruimels. Immers,
wat is nu 35.000 ha? Je kunt natuurlijk heel blij zijn, maar op het totaal
is het nog niet zoveel. Het gaat er ook om dat de algemene natuurkwaliteit
én de landschapskwaliteit geoperationaliseerd worden en daar is nog
geen sprake van. Ik vraag de minister welke taak hij voor het Rijk –
dat wil zeggen: voor zichzelf – hier ziet weggelegd met het oog op het
ook dáár komen met een vorm van doeltype, die essentieel is
bij het verder bepalen van wat er kan gebeuren. Hetzelfde geldt wat mijn fractie
betreft voor de biologische landbouw. Bij de behandeling van het andere deel
van de begroting, namelijk het meer landbouw- of agrarisch gerichte deel,
is daar al over gesproken. Ik zou de minister toch op het hart willen binden
om de ingezette koers niet te verlaten maar liever te verstevigen want de
biologische landbouw kan uiteindelijk niet alleen voor het milieu maar ook
voor de algemene natuurwaarde echt een belangrijke bijdrage leveren.Het draagvlak waarover wij al eerder hebben gesproken is buitengewoon
belangrijk om alles te realiseren wat wij willen. Wat dat betreft begint de
waardering toch met kennis en kennis begint op vroege leeftijd. Bij de constatering
dat de waardering voor natuur in de Nederlandse samenleving relatief hoog
scoort, past de kanttekening dat die score betrekking had op zowel de kwetsbare
natuurwaarden als op de huiskat, de kanariepiet en de geranium. Ik vind het
heel erg belangrijk dat die 8% van de Nederlandse bevolking niet alleen stijgt
maar dat die waardering zich ook meer gaat richten op de echte natuur. Vandaar
dat het een goede zaak is om ook in de witte gebieden, waar het kan, de natuurdoeltypen
die zijn afgesproken ook te realiseren. Ik voeg daar meteen aan toe dat dit
voor mijn fractie ook betekent dat bijvoorbeeld natuur- en milieueducatie
daarin een belangrijke rol speelt. Hoewel dit voor de begroting voor 1998
nog niet echt speelt, wil ik de minister nu al op het hart binden om wanneer
die extra impuls in 1999 afloopt, gewoon op dezelfde voet door te gaan, zo
niet de zaak te intensiveren.De voorzitter:Mevrouw Swildens, wilt u afronden?MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)U dacht dat ik ook al tien minuten bezig was?De voorzitter:U heeft al twaalf minuten gesproken.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Dan zal ik snel afronden, want een aantal zaken kan vanmiddag bij het
programma beheer terugkomen. Ik zal nu volstaan met het noemen van een paar
losse punten.Recreatie staat nu op eigen benen, maar ik wil de minister verzoeken,
ervoor te waken dat er geen terugval in dat beleid plaatsvindt maar dat men
op dezelfde voet doorgaat.Over het waddengebied maken wij ons ernstige zorgen. De toegezegde verslaglegging
van de achtste conferentie hebben wij niet voor vandaag ontvangen.Voor de landinrichting, een zeer belangrijk instrument voor het realiseren
van het natuurbeleid en niet alleen in de strategische groenprojecten maar
ook daarbuiten, komt herijking en evaluatie. Ik wil nu al wijzen op de stagnatie
in de uitvoering die onder andere veroorzaakt wordt door minder middelen en
door het inzetten van minder middelen voor het kadaster, waardoor in concrete
situaties die uitvoering niet plaatsvindt. Wil de minister daarop reageren?Voorzitter! Ik heb nog een paar punten. Het nationaal beleid dat zeer
belangrijk is, kunnen wij niet los zien van het internationaal beleid. Vooral
aan de problemen waar IUCN op wijst, namelijk het niet serieus nemen van de
NGO's in verband met de houtproducerende landen, moet aandacht worden besteed.
Als er problemen bestaan bij het trainen van vrijwilligers in Midden- en Oost-Europa
dan moet men beseffen dat er een taak voor Nederland is weggelegd, want wij
dragen daarvoor ook verantwoordelijkheid. Wat de duurzaamheidsverdragen betreft
die nota bene zijn geënt op wederkerigheid en waarover wij in het kader
van PIN al eens hebben gesproken, moeten wij niet alleen het goede voorbeeld
geven door het aanleggen van een botanische tuin in Benin. Nederland is immers
in eerste instantie verantwoordelijk om de eigen botanische tuin, het Pinetum
Blijdenstein in Hilversum, van de ondergang te redden. Het draagvlak is belangrijk
maar dat moet er ook in internationaal verband zijn.MevrouwVos(GroenLinks)Ik heb mevrouw Swildens grote zorgen over de toekomst horen uiten en ik
heb haar ook horen zeggen dat de 35.000 ha agrarisch natuurbeheer buiten de
ecologische hoofdstructuur, kruimels zijn. Welke concrete eisen, met name
financiële eisen, legt de PvdA op tafel. Als ik haar goed hoor, zegt
zij dat het onvoldoende is. Vindt zij ook dat de minister bijvoorbeeld in
het kader van de ICES-gelden meer zou moeten eisen voor natuurbeheer, vooral
buiten de witte gebieden, dan nu het geval is?MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Dat zijn twee zaken. Ik noem die ƒ 35.000 kruimels, gezien de grootte
van het witte gebied. Het is een eerste goede stap, want oorspronkelijk was
er geen stimulering van het Rijk. Maar gezien de problematiek
is het nog maar een klein begin. Daardoor en door de bedreigingen van infrastructuur
en bijvoorbeeld verstedelijking, zou geïnvesteerd moeten worden om een
win-winsituatie te krijgen, opdat je niet achteraf moet compenseren en je
altijd aanhinkt achter ontwikkelingen die je weer moet repareren.Wij zijn aan het einde van een regeerperiode. Wij hebben binnenkort te
maken met de verkiezingsprogramma's en een nieuw regeerakkoord. Ik hoop van
harte, dat er ook een draagvlak is om die extra impuls aan de natuur in Nederland
te realiseren.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter! Het echte antwoord heb ik nog niet gehad. Er ligt natuurlijk
nu wel een missiebrief van het kabinet waarin voor de periode tot 2010 op
een totaalbedrag van 12 mld. 390 mln. extra voor natuur wordt gevraagd. Ik
vind dat, eerlijk gezegd, absoluut onder de maat en, zo ik uit het verhaal
heb begrepen, de PvdA ook. Het lijkt mij daarom goed dat mevrouw Swildens
gewoon haar opvattingen geeft over dit punt en ik zou graag willen dat ook
zij meer geld voor natuur beschikbaar ziet binnen die missiebrief.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Ik begrijp die uitdaging wel, maar we hebben niet alleen te maken met
de missiebrief maar ook met wat we in de volgende periode in een ander kader
willen. En die volgende periode begint al volgend jaar. Het is niet om flauw
te zijn, maar ik denk dat dat het moment is om claims op tafel te leggen.MevrouwVos(GroenLinks)Een geheel bevredigend antwoord is dat uiteraard niet, zoals u zult begrijpen.Voorzitter! De minister is bepaald geen zwartkijker als je zijn aanbiedingsbrief
bij de natuurverkenning leest. In ieder geval plaatst hij de weinige positieve
elementen uit het rapport volop in het zonnetje en verbindt daaraan de verwachting,
dat het einde van de afname van de biodiversiteit nu in zicht is. De minister
is uiteraard niet blind voor knelpunten, maar zegt toch dat wij op koers zitten
en dat wij moeten vasthouden aan het ingezette beleid. Maar klopt dat nu wel
helemaal? Ik herinner hem bijvoorbeeld aan de openingszin van de beleidsnotitie
Omgevingskwaliteit voor biodiversiteit, die wij deze zomer ontvingen. Die
begon met de eerste zin, dat het reeds ingezette natuur- en milieubeleid onvoldoende
vruchten afwerpt en dat de biodiversiteit in Nederland nog steeds achteruit
gaat. Het is of het een of het ander en het lijkt mij goed, dat deze minister
daarover vandaag ook helderheid geeft. Wat is zijn opvatting daarover?Mijn fractie is toch niet optimistisch. Allereerst constateren wij, dat
de uitbreiding van het areaal voor natuur niet op schema ligt. De aanwijzing
van beschermde gebieden ligt sterk achter op de planning. De afgrenzing van
de ecologische hoofdstructuur is nog maar voor ruim de helft – 60% –
bekend, terwijl die al per januari 1998 zou moeten vastliggen. De grondaankopen
ten behoeve van geheel nieuwe natuur blijven sterk achter bij de taakstelling
en de bosuitbreiding ligt ook niet op schema. Daarnaast vinden wij de kwaliteit
van de natuur nog zorgelijker. Deze kwaliteit staat namelijk aanhoudend onder
druk. De vier V's – verzuring, vermesting, verdroging en versnippering –
werpen zware schaduwen over ons landschap en het zal de komende decennia eerder
slechter gaan dan beter, zo waarschuwt de natuurverkenning. In de witte landbouwgebieden
treedt door schaalvergroting en intensivering een verdere achteruitgang op
van de natuur- en landschapswaarde en voor de natuur in met name de zandgebieden
blijft de milieukwaliteit, met name de depositie van ammoniak, ook bij realisatie
van het bestaande mestbeleid onvoldoende om de natuurdoelen te realiseren.
Slechts 17% van de EHS wordt volledig beschermd. Dat is absoluut een zorgelijk
teken. Het RIVM zegt in de verkenningen, dat de druk op de grondmarkt, de
ruimtelijke versnippering en de milieudruk een bedreiging vormen voor het
realiseren van grote eenheden natuur, de voor deze natuur vereiste milieukwaliteit
en de landschappelijk kwaliteit. Het RIVM constateert verder, dat het Nederlandse
landschap over de hele linie uniformeert.In dit verband zou ik de minister een aantal concrete vragen willen voorleggen.
Hij stelt zelf, dat er behoefte is aan een meer kaderstellende sturing vanuit
een centrale invalshoek. Het lijkt mij goed als de minister vandaag aangeeft,
waaraan hij concreet denkt als hij het heeft over versterking van de bestuurlijke
samenhang. Zou het instrumentarium van de ruimtelijke ordening niet versterkt
moeten worden? Daarover hebben wij ook gesproken bij de begrotingsbehandeling
van VROM.Is de minister het met mij eens dat het beleid tekortschiet om het behoud
van biodiversiteit te realiseren? Welke conclusies trekt hij daaruit? Zijn
de huidige aanpak van het mestbeleid en het terugdringen van overbemesting
in het kader van de herstructurering varkenshouderij niet voldoende? Moet
er aanvullend beleid geformuleerd worden? Belangrijk daarbij is het geld dat
op dit moment beschikbaar is en geïnvesteerd zal gaan worden. Met name
in de witte gebieden buiten de EHS wordt er absoluut onvoldoende ingezet voor
het realiseren van natuurkwaliteit en voor agrarisch natuurbeheer. Overigens
stoort het ook mij dat het wel goed geregeld wordt voor het Groene Hart, maar
elders in het land niet. Wij zien hier een beetje hetzelfde gebeuren als bij
het openbaar vervoer: tunnels in het Groene Hart en de rest van Nederland
kan fluiten naar een goede versterking van het openbaar vervoer. Dat is geen
goede zaak. Ook voor de rest van Nederland moet extra geld komen voor agrarisch
natuurbeheer.De heerPasstoors(VVD)Natuurlijk belemmert een tunnel door het Groene Hart andere dingen, maar
dat wist u toch op het moment dat u daarvoor pleitte?MevrouwVos(GroenLinks)Mijn fractie heeft voor iets anders gepleit, namelijk een hogesnelheidslijn
langs bestaand spoor. Vervolgens gaven wij de voorkeur aan een andere variant.
Ik heb die tunnel toen een schaamlap genoemd en daar blijf ik bij. Het gaat
mij echter nu vooral om de vergelijking. Ik vind het goed dat heel veel geld
in het Groene Hart wordt gestopt, maar ik vind het niet goed dat er dan blijkbaar
geen geld meer is voor de rest van Nederland. Dat lijkt mij geen goede zaak.
Mijn fractie heeft bij de begroting van LNV een motie ingediend, waarin de
minister wordt verzocht een groter deel van de voorgenomen investeringen t/m
2010 die worden voorgesteld in de "Voortgangsrapportage missiebrief"
van 16 september 1997 te besteden aan investeringen in "groen". Ik houd mijn
collega's die motie graag voor. Het lijkt mij van groot belang dat die motie
wordt aangenomen.Voorzitter! Wij horen dat zich in de praktijk veel knelpunten voordoen
met de fiscale groenregeling. Die regeling wordt wel gebruikt voor zaken als
biologische landbouw, windenergie, etc., maar is onvoldoende voor investeringen
in natuur en bossen. Denkt de minister aan aanscherping van die regeling?
Ik zou daarbij willen wijzen op een aantal suggesties die vanuit de groenfondsen
zijn gedaan.Er zou een bedrag van 4 mln. beschikbaar komen voor de soortenbescherming,
er staat echter maar 2,4 mln. op de begroting. Dat lijkt mij geen goede zaak.Ik wil mij aansluiten bij het pleidooi van mevrouw Swildens voor het betrekken
van de NGO's bij het duurzaam bosbeheer. In dit verband vraag ik de minister,
of hij het geen probleem vindt dat het ministerie van EZ het voortouw heeft
genomen in de gesprekken tussen de regeringen.Verder wil ik pleiten voor het behoud van Pinetum Blijdenstein in Hilversum.
Evenals mevrouw Swildens ben ik van mening dat natuur- en milieueducatie ook
vanaf het jaar 2000 even relevant en noodzakelijk is als op dit moment. Dat
kan niet worden stopgezet. Kan de minister daarover helderheid verschaffen?De heerPasstoors(VVD)Voorzitter! Vanmorgen vindt de voortzetting plaats van de begrotingsbehandeling
van LNV, in het bijzonder het onderdeel natuur.Collega Blauw heeft tijdens het eerste deel van deze behandeling de minister
reeds gecomplimenteerd met het feit dat hij, ondanks alle problemen rondom
de BSE en de varkenspest die heel veel van zijn aandacht eisen en ondanks
het recente voorzitterschap, toch nog heel wat tijd gevonden heeft voor het
natuurbeleid.Met genoegen heeft de VVD geconstateerd dat de regering het vorig jaar
ingezette beleid om bij verwerving voor en beheer van natuur ook de particulier
en vooral de agrariër nadrukkelijk te betrekken, nu voortzet in het programma
beheer. Ook het uitgangspunt dat het programma beheer afrekent op resultaat
dat duurzaam moet zijn met behoud van doelen en kwaliteit van natuurbeleid,
kan rekenen op grote steun van de VVD. Kortom, voor agrarisch particulier
natuurbeheer geldt: boerenland in boerenhand. Collega Blauw had het daar vaak
over. Ik zou daaraan willen toevoegen: boeren door het vuur voor boerennatuur.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Voorzitter! Is de heer Passtoors al bezig met de verkiezingscampagne?De heerPasstoors(VVD)Ik dacht dat mevrouw Swildens het zojuist had over gelden die besteed
moeten worden bij de kabinetsformatie?MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Ik wil maar even opmerken dat het echt fantastische slogans zijn.De heerPasstoors(VVD)Mooi, hè? Die slogan houden wij er ook in!Voorzitter! Op het particuliere natuurbeheer en programma beheer ga ik
vanmiddag nader in. Grote terreinbeherende organisaties – Natuurmonumenten,
Provinciale landschappen en Staatsbosbeheer – krijgen jaarlijks behoorlijke
sommen subsidiegeld. Is het niet zinvol om hen, voorzover dit op grond van
de Algemene wet bestuursrecht en overige wetgeving al niet is vereist, hiervan
jaarlijks volledige openbare verantwoording te laten afleggen? Daarnaast geldt
dat deze formeel particuliere organisaties en straks ook een verzelfstandigd
Staatsbosbeheer zich in belangrijke mate bezighouden met de uitvoering van
overheidsbeleid. Belanghebbenden die geconfronteerd worden met maatregelen
en plannen en de gevolgen ervan, kunnen alleen tegen deze organisaties ageren
met civiele procedures, tenzij er bijvoorbeeld ook sprake is van bestemmingsplanwijzigingen.
Dan pas komt een bestuursrechtelijke bezwaar- en beroepsmogelijkheid in beeld.
Is de minister bereid, met deze organisaties te bespreken of zij zelf tot
een laagdrempelige klachtenprocedure kunnen komen? Ziet hij ook mogelijkheden,
te bevorderen dat deze organisaties samenwerken met particuliere natuurbeheerders
door stukken gebied te verpachten, te ruilen, te verkopen, te laten beheren
of gezamenlijk te beheren? Verwerving is immers niet altijd nodig om beheer
te voeren.Dan kom ik bij een heel ander punt. Hoe staat het met de voortgang van
het houtkeurmerk en van de bilaterale samenwerkingsverbanden over behoud en
duurzaam beheer van tropische regenwouden? Is er al enige voortgang op te
merken?Voorzitter! De landinrichtingsprojecten worden niet overal even voortvarend
gestart en afgerond. Veel vragen zijn hierover gesteld en door de minister
beantwoord. Kan de minister nog eens aangeven wat de mogelijkheden zijn voor
een versnelling van de start van een landinrichtingsproject als alle betrokkenen
er klaar voor zijn en er geen externe belemmerende factoren zijn, behalve
het feit dat men nog niet op de planningsprioriteitenlijst staat? Is een vorm
van voorfinanciering of uitruil met andere landinrichtingsprojecten interprovinciaal
mogelijk? En hebben de nieuwe regelingen van Recron voor het landkamperen
het beoogde resultaat gehad? Of heeft de minister daar nog weinig over gehoord?De Natuurverkenning 1997 geeft een goed overzicht van de staat van de
natuur op dit moment. Zij geeft een aantal bedreigingen aan voor het tijdig
bereiken van de taakstelling van het natuurbeleid en de realisatie van het
natuurbeleid in het algemeen en de EHS in het bijzonder. Denkt de minister
aan extra mogelijkheden om bijvoorbeeld de verdroging tegen te gaan?De VVD waardeert het dat er extra geld is uitgetrokken voor het natuurbeleid
en voor het Groene Hart in het kader van de kwaliteitsverbetering van wonen,
werken en leven. Voor dit leven is een goede en mooie natuur en zijn veel
recreatiemogelijkheden onontbeerlijk. De toegankelijk moet zo groot mogelijk,
maar uiteraard verantwoord zijn.De heerStellingwerf(RPF)Voorzitter! In de begroting staat dat het in het beleid gaat om een duurzame
economische groei die hand in hand gaat met een beter beheer van ruimte, natuur
en biodiversiteit. Het zou daar inderdaad om moeten gaan, maar wij weten dat
papier al vele tientallen jaren geduldig is. Tot nog toe is het resultaat
van de economische "boom" vooral geweest: versnippering, vervuiling, verstoring
en aantasting van stilte, landschap, biodiversiteit en zelfs
de duisternis. De memorie van toelichting vervolgt onverstoord: "Een goede
combinatie van economie en ecologie kan ons land allure en aantrekkingskracht
geven." Dat lijkt een waarheid als een koe, waarvan vooral na de Tweede Wereldoorlog
duidelijk is geworden tot welke desastreuze gevolgen het kan leiden als er
geen sprake is van een goede combinatie tussen ecologie en economie. Ons land
had of heeft juist allure en aantrekkingskracht vanwege de historisch gezien
geleidelijke en kleinschalige ingrepen in natuur en landschap. De allure en
aantrekkingskracht dreigen juist verloren te gaan. Dat is al voor een belangrijk
deel gebeurd door de grootschaligheid en de intensiteit van economische ontwikkelingen.Wat maakt deze minister zo optimistisch over de mogelijkheden om economie
en ecologie in harmonie te brengen? Is de wens niet te zeer de vader van de
gedachte? Overschat de minister zijn mogelijkheden niet wanneer het gaat om
de keiharde strijd om de schaarse financiële middelen en de maatschappelijke
prioriteitsstelling?De praktijk laat zien dat het ideaalbeeld er nog lang niet is. Er is tot
nu toe sprake geweest van verkokering. Als gevolg van de economische ontwikkeling
en de daaraan gekoppelde ontwikkeling van de infrastructuur versnipperde het
landschap. Veel agrarische grond en natuurgebied ging verloren. De absolute
stilte is uit ons leven verdwenen. De soortenrijkdom verschraalde.Welk tegenwicht kan de minister in dit proces bieden? Wat kan ons voor
de toekomst hoopvoller stemmen? Is er werkelijk hoop op een integraler beleid
of is het een zoethoudertje? Zeker, er gebeurt het een en ander op de verschillende
fronten. Dat wil ik ook zeker op het conto van deze minister schrijven. Er
is bijvoorbeeld 30 mln. per jaar voor het Groene Hart, overigens ter uitvoering
van een RPF-motie. Is dat echter een fundamentele trendbreuk met het verleden?
Zo wordt op het ogenblik met man en macht gewerkt aan de verlichting van alle
snelwegen, ook in het landelijk gebied, inclusief natuurgebieden. Is het ministerie
van LNV daar eigenlijk wel bij betrokken? Ik vind het in het licht van energiebesparing
en natuurbehoud eigenlijk een ongewenste ontwikkeling.De minister stelt dat ieder investeringsproject op zichzelf aan zekere
kwaliteitseisen moet voldoen. Dat doet zich bijvoorbeeld voor bij de infrastructurele
verbindingen die de komende jaren worden aangepakt tussen de mainports en
het achterland, aldus de memorie van toelichting. Ondertussen lijkt de Kamer
al drie jaar een eenzame strijd te voeren voor bijvoorbeeld de verdiepte ligging
van het spoor bij Abcoude, waar sprake is van aantasting van het landschap,
geluidsoverlast, aantasting van ecologische verbindingen, barrièrewerking
en aantasting van cultuurhistorisch erfgoed en een beschermd dorpsgezicht.
Ik weet niet wat de invloed van LNV in deze discussies is. Kan de minister
zeggen hoe LNV in algemene zin bij grote infrastructurele werken een inbreng
kan leveren, zodat ook resultaten worden bereikt? De Betuwelijn is uiteindelijk
wel dwars door het mondiaal gezien unieke rivierenlandschap heen geprojecteerd.
Goed, laat ik dat maar niet helemaal overdoen. Wordt niet reeds jarenlang
over de EHS gesproken, maar is deze nog steeds niet aangewezen en in streek-
en bestemmingsplannen opgenomen? Hoe wordt concreet het gevaar van een verkokerde
aanpak voorkomen of doorbroken?Deze vraag klemt temeer wanneer wij het hebben over het klimaatbeleid.
Wat is de inbreng van het ministerie van LNV geweest in het kader van de voorbereidingen
van de conferentie van Kyoto? Mij dunkt dat ecosystemen, soorten en dus de
biodiversiteit invloed ondergaan van een veranderend klimaat. Als dat zo is,
moet het probleem samenhangen met de positie van landbouwgewassen en met de
voedselveiligheid.Er is voor het ministerie overigens een goede, directe mogelijkheid om
een wezenlijke bijdrage aan de biodiversiteit te leveren. Ik heb in het verleden
vragen gesteld over genenbanken voor landbouwgewassen en voor rassen van landbouwhuisdieren.
Uit de begroting kunnen wij opmaken dat het ministerie hiermee bezig is. Vandaag
vind ik de vraag van belang of de minister in het kader van de biodiversiteit
ook betrokken is geweest bij het veiligstellen van het pinetum Blijdenstein.
Anderen spraken hier ook al over. Dit is, zelfs mondiaal gezien, een oude
en unieke verzameling coniferen. Als het mondiale belang hiervan al onomstreden
is – ik meen dat het dat is – dan moet dit betekenen dat wij ons
nationaal een grote inspanning getroosten om dit pinetum veilig te stellen.
Is de minister van LNV bereid om in overleg met zijn nogal onwillige collega
van OCW te zoeken naar een oplossing voor dit heel concrete probleem. Ik zie
het ook als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van LNV, OCW, de lagere
overheden en ook de universiteiten. Het kan niet zo zijn dat wij in Benin
bezig zijn met de aanleg van een botanische tuin, terwijl hier het risico
ontstaat dat zo'n tuin te gronde gaat.Tot slot heb ik een vraag over het soortenbeleid. Twee jaar geleden heeft
de Kamer zich druk gemaakt over het zo noodzakelijk soortenbeleid. Daar kwam
tot op dat moment niet veel van terecht. Het was verbrokkeld enz. Het beschikbare
geld werd voor een belangrijk deel aan andere zaken uitgegeven. Een motie
die vroeg om het budget op te schonen en beschikbaar te houden voor het specifieke
soortenbeleid, werd kamerbreed aanvaard. De minister heeft actie ondernomen.
Er kwam een platform van uitvoeringsorganisaties en er zou per jaar 4 mln.
beschikbaar zijn. Wie schetst echter onze verbazing dat wij in de subsidiestaat
van de begroting lezen dat het budget in 1998 van 4 mln. naar 2,4 mln. verlaagd
is. In antwoord op de verschillende schriftelijke vragen lezen wij hetzelfde.
Daar blijkt uit dat een deel van die 1,6 mln. is gegaan naar het ganzenbeheer.
Als je het heel erg ruim interpreteert, zou je dit ook nog onder soortenbeheer
kunnen scharen. Ik meen echter niet dat dit is bedoeld in de discussie die
wij twee jaar geleden hebben gevoerd. Wij hebben toen juist gezegd dat het
geld met name besteed moet worden aan de soortenbeschermingsplannen. Ik hoop
dat de minister kan toezeggen dat in ieder geval die 4 mln. de komende jaren
jaarlijks beschikbaar blijft voor dat doel.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Voorzitter! Wij hebben ervoor gekozen om de behandeling van het natuurdeel
van de begroting te splitsen van die van de beleidsvoornemens ten aanzien
van natuurbeheer, zoals die zijn neergelegd in het programma natuurbeheer.
Dit is eigenlijk lastig, want het beleid en het geld voor 1998
horen bij elkaar, ook waar het natuurbeheer betreft. Bij de behandeling van
het programma natuurbeheer vanmiddag kom ik uitgebreid terug op de door D66
gewenste financiële onderbouwing. Ik wil nu echter al wel aangegeven,
mede om interrupties hierover te voorkomen, dat ik in dat kader nader aandacht
zal vragen voor natuurontwikkeling bij de besteding van de ICES-gelden.De laatste begroting van dit kabinet voor de verkiezingen in 1998 is een
goede aanleiding om terug te zien op het beleid en de resultaten daarvan,
wat betreft het onderdeel natuurbeheer van de begroting van LNV. Het is echter
ook een goede aanleiding om vooruit te kijken. In de begroting en het begeleidend
schrijven van de minister wordt geconstateerd dat het rapport Natuurverkenningen
1997 dat deze zomer verscheen, reden is om het beleid krachtig voort te zetten.
Het is echter maar hoe je het leest. Het lijkt mij ook, maar tegelijkertijd
zou het goed zijn, als was geconstateerd dat aan de toestand van de natuur
nog niet zo heel veel verbeterd is. Weliswaar is door het kabinet meer geld
uitgetrokken voor de realisering van de ecologische hoofdstructuur, maar problemen
ten aanzien van beheer, verdroging, biodiversiteit en vermesting zijn nog
lang niet opgelost. Op natuurbeheer kom ik, zoals gezegd, vanmiddag terug.
Ik ga daar nu dus niet verder op in.Met de nota Dynamiek en vernieuwing hebben wij de basis gelegd voor het
nieuwe beleid dat ook vanmiddag aan de orde komt. Daarnaast, zo moet ook worden
geconstateerd, is er door dit kabinet bij zijn aantreden extra geld uitgetrokken
voor de ecologische hoofdstructuur. Er is vooruitgang geboekt op het gebied
van de bescherming van flora en fauna door twee wetten, te weten: de Natuurbeschermingswet
waar wij morgen over zullen stemmen, en de Flora- en faunawet die wij al hebben
aangenomen. Volgens de fractie van D66 is implementatie van deze beide wetten
en met name van de Natuurbeschermingswet absoluut nodig, vooral voor een snellere
aanwijzing van natuurgebieden. Wij verwachten voor het einde van dit jaar
dan ook voortvarende plannen van de minister en een lijst met gebieden.Bij de begrotingsbehandeling in 1996 en ook vorig jaar heeft mijn fractie
gewezen op het belang van natuur- en milieueducatie. Nu is daar in het totaal
7,8 mln. voor uitgetrokken. Dat geld komt uit diverse begrotingen van diverse
ministeries. Voor de extra impuls in verband met het kaderplan Natuur- en
milieueducatie is 1,5 mln. beschikbaar, maar dat bedrag en die impuls lopen
eind 1999 af. Voor mijn fractie is deze kwestie in het verleden een belangrijk
punt geweest. Dat is het nog. Wij zijn van mening dat natuur- en milieueducatie
ook na 1999 een belangrijke plaats moet hebben in het natuurbeleid, vooral
nu blijkt dat natuur- en milieudoelen door de groeiende economie onder druk
zouden kunnen komen. De milieubalans geeft dat ook heel duidelijk aan. Wij
zijn van mening dat voorlichting, participatie en educatie sleutelinstrumenten
zijn bij het in goede banen leiden van een en ander. Deze bieden ook de kans
op een werkelijk duurzame groei. Dat behoort ook tot het onderdeel milieu
en economie. Bij de behandeling van de nota op dat punt heb ik voorstellen
gedaan en opmerkingen gemaakt. Mijn fractie vraagt de regering om in de komende
maanden een beleidsvisie te presenteren, aan de hand daarvan een strategisch
plan te ontwikkelen voor de periode na 1999 en daar ook een financiële
onderbouwing bij te leveren. In tweede instantie overwegen wij een motie op
dat punt in te dienen.De heerVan der Vlies(SGP)Voorzitter! Een informatieve vraag. De discussie over de NME heb ik vrij
intensief meebeleefd. Eén van de oorspronkelijke doelstellingen daarbij
was om te streven naar integratie in het reguliere onderwijs. Valt dat weg
nu er na 1999 ook nog wat moet gebeuren?MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Neen, dat moet niet wegvallen. Daarom wil ik ook de zekerheid hebben dat
dit niet gebeurt. Op dit moment heb ik er geen zekerheid over dat datgene
wat wij hebben ontwikkeld op basis van die extra impuls een zodanige plaats
zal krijgen dat natuur- en milieueducatie geheel verzekerd is.De heerVan der Vlies(SGP)Vorige week woensdag hadden wij een debat in de Kamer over de bijgestelde
kerndoelen voor het basisonderwijs. Nieuw daarin is dat er een kerndoel milieu
is geformuleerd. Dit moet nog worden geïmplementeerd, maar het staat
heel uitdrukkelijk in die context. De data voor die implementatie liggen vast.
Dat is dus niet iets dat een eind de volgende eeuw in kan schieten. Mevrouw
Augusteijn stelt een expliciete vraag terzake. Zij stelt zelfs een motie in
het vooruitzicht, omdat er na 1999 nog wat moet gebeuren, maar heeft mevrouw
Augusteijn dit meegenomen? De discussies moeten namelijk niet langs elkaar
heenlopen. Een en ander moet op zijn minst op elkaar zijn afgestemd.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Die garantie is er ook, omdat de gelden voor natuur- en milieueducatie
uit de diverse potten van de diverse ministeries komen. Vervolgens is een
en ander gecoördineerd. Ik vraag nu om een invulling van datgene wat
wij ook naar het onderwijs willen toesluizen. Het gaat mij overigens niet
alleen maar om natuur- en milieueducatie in de richting van de jongeren. Het
gaat mij name ook om de volwassenen. Vooral instituten als het IVN houden
zich bezig met informatie naar en educatie van volwassenen. Ik ben niet van
mening dat alle volwassenen wat dat betreft al goed op de hoogte zijn. Vandaar
mijn vraag om dat plan.Na de begrotingsbehandeling van vorig jaar verscheen er op 20 december
een brief van de minister over het soortenbeleid. Er was overleg gepleegd
met de organisaties over het soortenbeleid. Er is vervolgens een plan van
aanpak opgesteld. Er zijn volgens de minister specifieke soortgerichte maatregelen
nodig voor de instandhouding en het herstel van de natuurlijke verscheidenheid
van in het wild levende planten- en diersoorten. Er werd een jaarlijks bedrag
toegezegd van 4 mln. met ingang van 1997. Dit gebeurt op projectbasis, met
behulp van de uitvoerende organisaties en provincies. In de begroting van
1998 is dit bedrag echter niet meer terug te vinden. Het lijkt erop dat er
slechts een bedrag van 2,4 mln. beschikbaar is.Biodiversiteit is volgens de fractie van D66 van groot belang. In het
programmabeheer wordt dit uitgangspunt eveneens gehanteerd.
Wij willen geen korting op dit terrein. Misschien is het dat ook niet. Wij
vragen de minister echter duidelijkheid en ondersteuning op dit punt. Als
de nu in de begroting ontbrekende 1,6 mln. in het Programma Beheer zit, dan
wil ik dat graag weten. Ik wil verder ook graag weten welke gevolgen dit eventueel
kan hebben voor de oorspronkelijke plannen.Het Pinetum: ik geloof dat ik de vijfde in de rij ben die daarop wijst.
Het IUCN heeft ons erop gewezen dat het Pinetum in Hilversum verloren dreigt
te gaan door onvoldoende financiële middelen. De universiteit van Amsterdam
laat het afweten evenals de gemeente. Ons inziens heeft de minister van LNV
ook hier een taak. Hij is nu echter zo aangespoord, dat ik bijna moet veronderstellen
dat het goed zal komen.Voorzitter! Het is de laatste jaren heel duidelijk niet goed gegaan met
de bestrijding van de verdroging. Ondanks het feit dat er problemen genoeg
zijn, wordt het jaarlijkse budget van 24 mln. niet eens besteed en al jaren
deels doorgeschoven. D66 wil de oorzaken hiervan weten en vooral wat eraan
te doen is en welke maatregelen de minister hier voor ogen staan.Voorzitter! Het valt op dat het op het gebied van internationaal natuurbeleid
met het duurzame bosbeheer nog niet zo erg wil vlotten. NGO's mogen hier niet
buiten spel staan. Vertegenwoordigers van de stichting Keurhout hebben in
ieder geval enige maanden geleden laten weten dat er nog geen lucifertje duurzaam
beheerd hout langs hun loket was getrokken. Dat is zeer teleurstellend. Ik
heb geen berichten gehoord dat er in die situatie verandering is gekomen.
Er is alleen zeer onlangs een partij FSC-gekeurd hout in Nederland gearriveerd,
maar niet langs het loket van de stichting Keurhout. Mijn fractie is van mening
dat Nederland dat ruim 90% van de houtbehoefte importeert, hier een verantwoordelijkheid
voor heeft. In de uitvoering zijn wij tot nu toe teleurgesteld.Voorzitter! Het laatste punt waar mijn fractie op wil wijzen, is de natuurontwikkeling
als wezenlijk onderdeel van het ruimtelijkeordeningsbeleid. Bij de behandeling
van de nota Milieu en economie maar ook bij de begrotingsbehandeling van VROM
heeft dit aandacht gekregen. Natuurontwikkeling wordt te veel als compensatie
gezien wanneer bij ruimtelijke projecten natuurschade of natuurverlies ontstaat.
In een artikel in Intermediair van vorige week wordt de natuurontwikkelaar
als marktpartij gezien, terwijl er aan natuur nog altijd geen financieel plaatje
hangt, waardoor dit onderdeel nog lang geen gelijkwaardige economische betekenis
kan krijgen. Enthousiaste ecologen hebben de totale natuur op aarde getaxeerd
en de waarde vastgesteld op 33 biljoen dollar. Dat is erg interessant, maar
we hebben daar nog niet zo veel aan.De heerPasstoors(VVD)Voorzitter! In de economie is een schaars middel altijd een middel van
veel waarde. Dat is natuur dus ook.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)We hangen dat kaartje er alleen nog niet aan. Als de heer Passtoors aangeeft
dat hij dat ook vindt, doet mij dat zeer veel plezier. Ik verwacht dan op
dit punt van de VVD in de komende tijd van harte steun.Voorzitter! Voor het Groene Hart is vanaf 1998 jaarlijks 30 mln. extra
uitgetrokken voor kwaliteitsverbetering, met name voor bosaanplant. Dat is
op zich goed. Het zou echter veel beter zijn om de kwaliteit van de ruimte
ook elders in het land vanaf het begin in de planvorming te betrekken. Deze
minister van LNV zou een programma als "veters los" als unieke kans moeten
zien voor een werkelijke kwaliteitsverbetering. Wij hebben daarover eerder
een motie ingediend. Deze komt nog in stemming. Nederland 2030 en de besteding
van de ICES-gelden kunnen daar de financiële onderbouwing voor geven.
Dat constateert LTO-Nederland tot mijn vreugde ook. Wij vragen de minister
van Natuurbeheer dan ook nadrukkelijk om daarbij een prominente rol te spelen.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter! Ik wil mevrouw Augusteijn graag een vraag stellen, ook al
wil zij dit onderwerp naar de middag wilde doorschuiven. Het is duidelijk
dat zij meer wil. Wat gaat D66 concreet voorstellen als het gaat om meer gelden
voor natuur in ICES-verband?Verder heeft mevrouw Augusteijn gezegd dat het mestbeleid onvoldoende
is daardoor nu natuur te realiseren. Gaat zij een intensivering van onder
andere het mestbeleid voorstellen?MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Wat de eerste vraag betreft, moet mevrouw Vos even wachten tot vanmiddag.
Ik heb aangekondigd dat ik daar nog op terug zal komen. Zij moet overigens
geen concrete bedragen maar een impuls verwachten, zoals ik al heb aangegeven.
ICES gaat over de periode tot 2010.Wat betreft het mestbeleid zullen wij ons voorlopig vooral moeten richten
op de verkleining van de varkensstapel in ons land, die ongetwijfeld ook invloed
zal hebben op de mest. Ik denk dat dit ruimschoots aan de orde komt bij de
hoorzitting en bij de behandeling van het landbouwgedeelte van de begroting
LNV.MevrouwVos(GroenLinks)U weet net zo goed als ik dat het voorliggende beleid onvoldoende is om
bepaalde milieudoelen te realiseren. Wij hebben bijvoorbeeld nog een groot
probleem met de nitraatrichtlijn, waar wij niet aan kunnen voldoen. Vindt
u niet dat er een verdere intensivering mogelijk is? Zult u daar in uw verkiezingsprogramma
voorstellen voor doen?MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Mijn collega Ter Veer heeft een- en andermaal gepleit voor verkleining
van de varkensstapel met een kwart van wat wij nu hebben. Dat zal ongetwijfeld
gevolgen hebben voor het mestbeleid. Voorlopig zullen wij alles op alles moeten
zetten om dat te realiseren. Dat zal nog lang niet gemakkelijk zijn.De heerVan der Vlies(SGP)Voorzitter! In de Natuurverkenningen 1997 valt te lezen dat de oppervlakte
van natuurgebieden in ons land voor het eerst in jaren weer toeneemt. De meeste
natuurterreinen zijn echter aan de kleine kant. De achteruitgang van de soortenrijkdom
is nog niet tot staan gebracht, hoewel het tempo van de achteruitgang is afgenomen.
Er is sprake van een positief signaal dat genuanceerd wordt en een negatief
signaal dat gerelativeerd wordt. Er is dus reden voor betrekkelijke tevredenheid.De minister geeft in zijn brief van 9 juli jongstleden aan dat moet worden
vastgehouden aan de koers van het natuurbeleid. Ik zou hierbij op zichzelf
willen aansluiten, zij het dat wij vinden dat hier en daar intensivering geboden
is. Natuurbeheer en natuurbeleid staan voor de SGP-fractie in het teken van
het bijbels genormeerde rentmeesterschap. Daarbij gaat het ook om toegankelijkheid
en openstelling, uiteraard op verantwoorde wijze, om de belevingswaarde van
de natuur voor burgers te intensiveren.Collega's hebben al gewezen op probleemvelden die met de volgende trefwoorden
kunnen worden aangegeven: versnippering, de verkokering die bij lange na nog
niet weg is, verdroging, verzuring en vermesting. Hier wordt weliswaar aan
gewerkt, maar er is bepaald nog geen definitieve omslag ten goede opgetreden.
Ook de inpassing van menselijke activiteiten en infrastructurele ingrepen
verdient blijvende zorg.Net zo belangrijk als het natuurbeleid is het pakket van begeleidende
maatregelen om dat beleid tot een succes te maken. De minister onderkent dat
ook. Als stimulator van het particuliere beheer kondigt hij in de eindrapportage
programmabeheer aan, in de begroting te komen met voorstellen om voor dat
beheer aanpassingen in het fiscale stelsel te plegen. Een van die aanpassingen
beschrijft hij als een vrijstelling van de inkomstenbelasting van vergoedingen
voor het particulier beheer. Uit de eindrapportage programmabeheer maak ik
op dat die vrijstelling betrekking heeft op de vergoeding van de waardedaling
van de grond ten gevolge van de functiewijziging. Is dat juist of betreft
de beoogde vrijstelling ook de vergoeding voor het beheer zelf? Wat is hiervan
terug te vinden in de begroting?Zojuist zei ik al dat het aantal soorten in ons land nog steeds terugloopt.
In de begroting zijn interessante opmerkingen gemaakt over biodiversiteit
en over het belang van internationale regelgeving op dit punt. Het is goed
dat ons land daar uitvoering aan wil geven. Toch vinden wij dat duidelijker
moet worden welke maatregelen hieruit op nationaal niveau voortvloeien en
hoe deze worden aangepakt. Het is niet duidelijk of onverkorte uitvoering
van de vigerende plannen op natuurgebied er daadwerkelijk toe zal leiden dat
de soortenrijkdom in ons land weer op het gewenste niveau zal komen. Welke
visie heeft de minister hierop?Allerlei beschermende maatregelen zijn er goed voor dat bestaande soorten
behouden blijven – denk aan de beschermde leefomgeving uit de Flora-
en faunawet – maar hoe moeten wij nieuwe soorten, die er vanouds wel
waren, weer binnen onze grenzen krijgen? Ik mis een integrale visie hierop.
De noodzaak hiertoe lijkt mij wel geboden, de signalen uit de natuurverkenningen
begrijpend. In dit kader sluit ik mij aan bij de gestelde vragen over de financiering
van het platform dat bezig is met een soortenbeschermingsplan; de kwestie
van 2,4 mln. in plaats van de afgesproken 4 mln.Voorzitter! Met betrekking tot het Groene Hart heeft de minister een bedrag
ter grootte van jaarlijks 30 mln. vanaf 1998 uitgetrokken. Kan de minister
concreet aangeven, nu of zo snel mogelijk hierna, op welke wijze hij die 30
mln. invult? Zo lees ik dat hij het landinrichtingsinstrumentarium verbreed
wil inzetten. Maar zullen daar dan weer aparte middelen voor worden vrijgemaakt
of is dat inbegrepen in de genoemde 30 mln.? Wanneer kunnen zijn voorstellen
met betrekking tot de landinrichting de Kamer bereiken?Natuurbeleid is een kwestie van integrale afweging van belangen. Wij moeten
de natuur zeker een plaats en ook een kans geven. Andere belangen moeten echter
evenzeer in het oog gehouden worden. En daarmee stuiten wij op het spanningsveld
tussen landbouw en natuur. In dat kader deed de SGP-fractie bij de behandeling
van de begroting haar voorstel tot het realiseren van een agrarische hoofdstructuur.
De minister verklaarde de motie die ik daarover indiende, als overbodig. Hij
heeft mij echter bij lange na nog niet overtuigd, zeker niet nadat ik in de
achterliggende dagen nog weer eens de nu voorliggende stukken tot mij nam.
Vanmiddag spreken wij over voorstellen waarin beide belangen, zij het op beperkte
schaal, samengaan. Daarbij komen specifieke vraagstukken om de hoek. Die zal
ik dan ook vanmiddag aan de orde stellen.Voorzitter! Ik wil ten slotte nog een opmerking maken over natuur- en
milieueducatie. Mijn interruptie van zojuist moet niet worden verstaan als
zou ik de NME vanuit dit beleidsterrein eind 1999 als afgedaan willen beschouwen.
Ik vind echter wel dat de inzet vooral gericht moet zijn op het via het reguliere
onderwijs bijbrengen van datgene wat wij zo graag aangebracht willen zien
in de belevingswereld en de attitude van onze jongeren. Uiteraard is er vervolgens
een inspanning die zich richt op de volwassenen. Maar jong geleerd is oud
gedaan! Dat is ook in dezen het geval.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)U bent het toch wel met mij eens dat "jong geleerd is oud gedaan" tevens
kan inhouden dat jongeren die extra impuls krijgen in buitenschoolse activiteiten
die het IVN en Veldwerk nu ook organiseren? Het moet dus niet alleen binnen
het kader van het onderwijs gebeuren, maar juist ook daarnaast in de sfeer
van recreatie en vrijetijdsbesteding. Ik denk dus dat het heel goed is om
het en/en te doen.De heerVan der Vlies(SGP)Ik ben het daar onverkort mee eens, maar ik denk dat de inspanning die
gepleegd wordt, succesvoller zal zijn als je zoekt naar en komt tot een verworteling
van die activiteiten in het reguliere onderwijs. Dat is mijn visie daarop,
mede vanuit de discussies die ik daarover heb meegemaakt in het kader van
de onderwijsportefeuille.Eerste termijn van de zijde van de regeringMinisterVan AartsenVoorzitter! Ik wil de Kamer bedanken voor – om in de sfeer van dit
debat te blijven – alle aaien en tikken.Het gaat vandaag om de begroting voor het natuurbeheer. De voornemens
van dit kabinet met betrekking tot het natuurbeleid kunnen niet los worden
gezien van de ruimtelijke economische ontwikkelingen in het landelijk gebied.
Het gaat om het vinden van een goede samenhangende balans tussen groei en
kwaliteit. Ik denk dat dit een van de belangrijkste opgaven voor de komende
jaren is. Wij hebben daar ook bij de begrotingsbehandeling over gesproken
en het is eveneens aan de orde geweest bij de recente behandeling van de Natuurbeschermingswet. Er zal een zorgvuldige afweging moeten worden gemaakt tussen de belangen
van natuur, landschap, recreatie en de agrosector, waarbij de minister van
LNV al die belangen in evenwichtigheid moet meenemen. Ik zeg dit met name
in de richting van de heer Meijer. Het gaat erom, aan te sluiten bij de behoefte
van de markt en de mobiliteit en daarbij de kwaliteit van de groene ruimte
een impuls te geven. Om maar weer een keer te verwijzen naar het regeerakkoord
van dit kabinet: het gaat daarbij werkelijk om het vinden van een evenwicht
tussen economie en ecologie. Een ongelofelijk belangrijk aandachtspunt is
daarbij de kwaliteit en de inpassing van infrastructurele werken. De heer
Stellingwerf zeg ik dat de minister van LNV daarbij altijd ten volle betrokken
is. In het kabinet is in wezen gaandeweg een soort vierhoek ontstaan van de
ministers van VROM, van Verkeer en Waterstaat, van Economische Zaken en van
LNV.Voor de natuurontwikkeling kan de koppeling tussen nieuwe voorzieningen
in de ecologische hoofdstructuur en nieuwe grootschalige natte natuurgebieden
in delta, IJsselmeer en in en om de randmeren van groot belang zijn. Om te
voorkomen dat waardevolle gebieden worden aangetast door diffuse verstedelijking,
moet daar nu worden geïnvesteerd in ruimtelijke kwaliteit, door versterking
van landbouw, natuur, bos en landschap. Vanwege de enorme druk op de groene
kwaliteit, waarop ik dadelijk nog terugkom, is in het Groene Hart daarmee
een aanvang gemaakt. Ik kom in concreto terug op de opmerking die de heer
Meijer daarover heeft gemaakt.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Voorzitter! De opmerking van de minister over natuurontwikkeling in delta,
IJsselmeer en randmeren is naar mijn mening enorm belangrijk, juist omdat
daar nog veel te weinig van de grond is gekomen, terwijl de potenties er zijn.
Die uitspraak lijsten wij vandaag in. Komt dit echter in plaats van de te
zoeken 50.000 ha voor natuurontwikkelingsgebieden of is dit extra? Aan de
begrenzing wordt natuurlijk al gewerkt. Binnen landinrichtingsprojecten wordt
er hier en daar al rekening mee gehouden, door het verbinden van terreinen.
Is het extra of is het een nadere invulling van de 50.000 ha? Als dit laatste
het geval is, heeft de minister niet zozeer een probleem met mij, maar meer
met de mensen die al aan het zoeken waren, van de provincies.MinisterVan AartsenIk heb het duidelijk over hetgeen in de komende periode volgens mij de
inzet van ICES zou moeten zijn. Het omvat dus ook de extra inzet die in de
komende jaren noodzakelijk zal zijn.Ik stipte even het Groene Hart aan. Ik heb het daarmee niet in totaliteit
behandeld. Alle leden hebben er vragen over gesteld. De heer Meijer had een
heel intrigerende vraag. De lijn die ik schetste zou naar mijn oordeel moeten
worden doorgetrokken naar andere waardevolle gebieden, zoals de zogeheten
oostelijke corridor. Dat thema is terug te vinden in de follow-up van de missiebrief,
langs de lijn Den Haag-Utrecht-Arnhem. Verder is er de zogeheten zuidelijke
corridor, die afbuigt van Den Haag naar Rotterdam, langs de stedenband en
zo richting België. Het ministerie van LNV en de minister van LNV zullen
de komende jaren in het totaal van dat ruimtelijke beleid een forse inbreng
moeten hebben. De minister heeft die nu al, maar vast staat dat die in de
komende jaren alleen maar zal kunnen toenemen. Zie ook naar de follow-up van
de missiebrief.MevrouwVos(GroenLinks)Voor mijn helderheid vraag ik het volgende. In de missiebrief staat nu
tot het jaar 2010 390 mln. gereserveerd. Voor de jaren daarna staan er nog
meer bedragen. De minister noemt nu een extra inzet voor natuurontwikkeling
in een aantal natte gebieden en de ontwikkeling van een oostelijke en een
zuidelijke corridor. Is dat de inhoud die hij wil geven aan de 390 mln. extra?MinisterVan AartsenIk meen dat wij daarover op enig moment al eerder hebben gediscussieerd,
en marge van de begroting. In de follow-up van de missiebrief, die overigens
anders heet, staat voor specifiek groen 390 mln. Maar het gaat natuurlijk
om veel meer. Het gaat om het Noorden. Het gaat om de natte natuur, waarvoor
de nodige bedragen in de brief zijn vermeld. Het gaat om het thema kwetsbare
gebieden. Het gaat om middelen voor de landinrichting. Wij moeten natuurlijk
het totaal van de portefeuille van LNV en het totaal van het rijksbeleid beschouwen.Hetzelfde doet zich voor bij de begroting van 1998, waarbij niet alleen
naar het Groene Hart moet worden gekeken. Ik kan de hele staat oplezen: het
strategisch en regionaal groen, de eerste tranche voor CO2, de
tweede tranche voor CO2, de middelen in het kader van Milieu en
economie, dat wat in het kader van de nota Waterhuishouding ten behoeve van
natuurontwikkeling is gekomen en bodemsanering, ook voor het landelijk gebied.
Dat is voor het eerst dat dit gebeurt. De vraag wat er dan eigenlijk gebeurt
en of voldoende met dat aspect rekening is gehouden, wat toch de continue
vraag is van mevrouw Vos aan de coalitiepartijen, is hiermee volgens mij in
wezen beantwoord.MevrouwVos(GroenLinks)Het was niet mijn bedoeling om nu al uitvoerig die discussie te voeren.
Ik vroeg de minister meer naar de inhoud van zijn beleid dan naar het geld.
Nu hij erop ingaat, wil ik er toch iets over zeggen. In de missiebrief staat
dat 390 mln. reeds is ingevuld voor de periode tot 2010. Als ik kijk naar
het totaal van natte natuur, groen en kwetsbare gebieden, gaat het om ongeveer
2,5 mld. waarvoor plannen staan. Daarnaast is er nog ruim een miljard voor
het Noorden. Als ik dit afzet tegen het totaal van ruim 64 mld. waarover gesproken
wordt, blijf ik dat een uiterst magere inzet voor natuur vinden. Dat houd
ik staande, ook al komt de minister met een nadere verklaring.MinisterVan AartsenDat zou ik dus willen tegenspreken. Wat ICES betreft moet niet de gedachte
ontstaan dat die 64 mld. er is. Die is er niet. Het lijkt een land van onbegrensde
mogelijkheden, maar er zal zeker de komende maanden en in het kader van de
kabinetsformatie blijken dat het absoluut geen land van onbegrensde mogelijkheden
is. Het is dus wel goed om de prioriteiten scherp te stellen. Aan het begin
van mijn betoog heb ik daar iets over gezegd.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Wij praten over ICES-gelden – en ik doe dat zelf overigens ook –
alsof dat een pot is die er al is, terwijl het eigenlijk niet meer is dan
een mogelijk voornemen van een nieuw kabinet. Niettemin is het
van belang dat de politieke partijen, ook met het zicht op de verkiezingen,
aangeven wat zij belangrijk vinden waar geld aan moet worden uitgegeven in
de komende tijd. Als je de politieke partijprogramma's vertaalt naar de financiële
consequenties, zie je dat zij hier en daar wat verschillen. Als de Kamer hier
uitspreekt dat de intentie is om met name voor natuurbeheer een wezenlijk
deel van nieuw in te zetten geld af te splitsen, is dat iets waar ook een
minister van dit kabinet een boodschap aan heeft. Het is dan iets te kort
door de bocht om te zeggen dat het voldoende is enz. Ik zou mij kunnen voorstellen
dat vanmiddag in het kader van het beheer aan de orde komt, dat het beleid
zo van belang is dat nog maar eens gekeken moet worden of het inderdaad voldoende
is. Ik hoor liever een dergelijke intentie door de minister uitgesproken dan
nu al de uitspraak dat het al heel wat is. Ik heb geen zin in die kwantificering.
Ik heb veel meer zin in een visie op beleid en op wat belangrijk is in de
komende tijd. Ik zou dat liever van de minister horen, zonder in cijfertjes
verstrikt te raken en dan ook nog cijfertjes die er eigenlijk niet eens zijn.MinisterVan AartsenIk werd wat uitgedaagd over die cijfertjes, omdat mevrouw Vos vrij continu
die vraag heeft gesteld.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Misschien was deze interruptie ook meer aan mevrouw Vos gericht, maar
overigens ook in uw richting.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter! Ik vind dat hier wordt gediscussieerd op een manier die ik
niet helemaal zuiver vind. Natuurlijk gaat het mij niet alleen om cijfers,
maar ook om een intentie. Maar de cijfers die ik heb, staan hier in een missiebrief.
Als ik de minister aanspreek op de harde cijfers, te weten 390 mln. voor de
periode tot 2010, zegt de minister: mevrouw Vos doet nu alsof dat het enige
is, maar als zij naar de rest van het lijstje kijkt, kan zij zien dat er nog
veel meer is. Als ik dan zeg: "Oké, minister, dan hebben wij het daarover,
maar dat vind ik nog weinig", dan zegt de minister weer: nu doet mevrouw Vos
alsof dat geld al uitgegeven wordt. Ja, dan denk ik: het is van tweeën
één. Ik wil de minister graag aanspreken op de cijfers zoals
die er nu liggen, want dat is het enige harde dat wij nu hebben. Mijn oordeel
is dan dat ik dat te weinig vind en dat zeg ik ook richting mevrouw Augusteijn.
Ik wil graag van deze minister horen, dat het gewoon meer moet worden.MinisterVan AartsenDat het meer moet worden, hoort u op dit moment niet, want ik heb mij
volstrekt verbonden aan datgene wat in de follow-up missiebrief wordt aangegeven.
Daarbij maakt u overigens voor wat betreft de linkerkolom – het spijt
mij dat wij het nu toch weer over de cijfers moeten hebben – opnieuw
dezelfde fout, omdat ook in die linkerkolom allerlei andere thema's staan.
Ik wees u al op de bodemsanering en op het CO2-beleid, evenzeer
van groot belang voor natuur en natuurontwikkeling. Een goed CO2-beleid
zónder iets te doen aan bosbeleid en het vormen van sinks, laat zich
ook niet goed voorstellen. Het moet niet alleen toegespitst worden op die
390 mln.Over de meer algemene insteek heb ik in het begin van mijn betoog iets
gezegd en daar is overigens zowel de missiebrief uit 1996, alsook die uit
1997 van doordrongen. Een van de thema's die in de laatste brief sterk worden
benadrukt, is het feit dat een goede economische ontwikkeling in Nederland
ook mogelijk is geweest, doordat we ruimtelijk goed plannen en doordat we
rekening houden met de vereisten die ook natuur en landschap met zich brengen.
De brief geeft duidelijk aan dat dit een beleid is dat voor de komende jaren
moet worden voortgezet. Daar ben ik ook als minister van LNV zeer van overtuigd.
Dat is ook de reden waarom ik in de brief die ik aan uw Kamer heb geschreven –
ik meen, naar aanleiding van de publicatie van de natuurverkenningen –
heb gezegd dat de denklijn en de richting van "Veters los" mij zeer aanspreken
voor de komende jaren; wij hebben daar bij de bespreking van Milieu en economie,
naar aanleiding van de terechte vragen van mevrouw Augusteijn, ook over gesproken.
Maar de keuzen zullen uiteraard in een nieuw kabinet moeten worden gedaan,
waarbij het zo is – nu weer even terug naar de rechterkolom –
dat er, zo zegt mevrouw Augusteijn terecht – ik hoor haast de heer Zalm –
in wezen geen geld is.De heer Meijer heeft gezegd – dat heeft mij zeer getroffen –
dat volgens zijn fractie de minister van het platteland een museum wil maken.
Ik heb zeer recent in een discussie die wij op Europees niveau over dit thema
hebben gehad, mijnerzijds gezegd dat ik absoluut niet voel voor boerenmonumentenbeheer.
Dat is mijn insteek en mijn stellingname. Het platteland is geen museum en
zal dat ook in geen geval worden.Wat betreft het hele thema van de openstelling zou ik erop willen wijzen
dat het kabinet, de regering, absoluut geen gehekte, verhekte of prikkeldraadnatuur
wil hebben. Die opinie deel ik geheel met de heer Meijer. De feiten zijn dat
zo ongeveer 80% van de gebieden zijn opengesteld en dat voor wat betreft het
Staatsbosbeheer, waar ik nog gedurende een zeer korte tijd over mag gaan,
het zelfs zo is dat de openstelling, naar ik meen, zo rond de 92 à
93% is. Dat is staand beleid en ik weet van de vele overleggen die ik met
natuur- en milieuorganisaties daarover voer dat ook bij hen de ooit aangehangen
filosofie dat je het beste met hekken zou kunnen werken, eigenlijk volstrekt
verlaten is.Voorzitter! De opmerkingen die betrekking hebben op de inschakeling van
particulier natuurbeheer, kan ik het beste bewaren voor de discussie van vanmiddag.
In het kader van de kritiek die de heer Meijer hierover heeft geuit, wil ik
toch aangeven dat dit kabinet, onder forse oppositie, op dit punt een begin
heeft gemaakt met het omgooien van het roer.Ik begrijp wel waarom de heer Meijer tot zijn opmerking komt dat er eigenlijk
te veel prioriteit is voor de Randstad, maar ik wil hem dan toch wijzen op
de cijfers en de gegevens. Het economisch concentratiegebied in Nederland
beslaat ongeveer 40% van het Nederlands grondgebied. Daar woont en werkt ongeveer
driekwart van de Nederlandse bevolking. Tweederde van dat economisch concentratiegebied
bestaat vervolgens ook weer uit landelijk gebied. Ik houd mijn collega's ook
altijd voor als wij discussiëren over de Randstad, dat een groot deel
van het economisch concentratiegebied in wezen ook uit landelijk gebied bestaat.
Daar zal veel van datgene waar de missiebrief over gaat, moeten
worden verwezenlijkt. Daar zie je ook het duidelijkst de dilemma's die zich
voordoen en de moeilijke afwegingen die gemaakt moeten worden tussen de economische
belangen en de natuurbelangen. Toch wil ik erop wijzen dat er ook rekening
wordt gehouden met andere delen van het land, zoals bijvoorbeeld het Noorden
des lands en ik verwijs hiervoor naar de staatjes die in de missiebrief zijn
opgenomen.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Voorzitter! Ik wil even terug naar de Randstad. Het is heel goed dat er
een impuls wordt gegeven om het Groene Hart qua natuur en recreatie op te
krikken en dat laatste gaat immers bij de minister hand in hand. Onderkent
de minister met mij dat je niet alleen het accent moet leggen op het realiseren
van bos, bos en nog eens bos, maar dat juist in het Groene Hart de openheid
gewaarborgd moet blijven? Goede voornemens overlappen elkaar soms, maar uit
alle stukken lijkt het alsof de recreatieve functie van natuur alleen maar
zou moeten bestaan uit meer bos, terwijl internationaal gezien juist onze
openheid, de veenweidegebieden die ook in het Groene Hart gelukkig nog veel
aanwezig zijn, niet alleen karakteristiek worden gevonden maar ook uniek zijn
voor de belevingswaarde. Ik zie de minister het hoofd schudden en ik hoop
dat dit betekent dat ik het verkeerd zie.MinisterVan AartsenNee, u ziet het goed. Het gaat niet alleen om het aanleggen van bos in
de Randstad. Juist omdat daar sprake is van een voorloper van andere concentratiegebieden,
gaat het om een impuls die zich op meer terreinen moet voordoen. Het gaat
dan om natuur sec en om landinrichting: de verbetering van de hele structuur
en wij denken daarbij niet meer alleen aan het rechttrekken van kavels. Wij
denken ook aan maatregelen, die de toegankelijkheid van het gebied vergroten.
Dat is een van de thema's, die rechtstreeks voortvloeien uit de visie Stadslandschappen,
waarin sterk de nadruk werd gelegd op het mogelijk maken van de overgang tussen
stad en land. De vier steden om het Groene Hart hebben ervoor te zorgen, dat
de bereikbaarheid in het gebied toeneemt en daarbij gaat het om een samenstel
van maatregelen: landinrichting, waardoor er ook ruimte is voor agrarisch
natuurbeheer, aanleg van bos en aanleg van natuur. Op deze manier pogen wij
dat voor dit gebied, dat een soort voorloper is voor andere gebieden, te doen.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter! De minister zegt, dat ook elders in Nederland wordt geïnvesteerd,
maar we hebben het nu speciaal over het natuurbeleid. In zijn brief bij het
programma Natuurbeheer lees ik, dat de minister extra kwaliteitsimpulsen wil
geven voor natuur buiten de ecologische hoofdstructuur. Hij spreekt in deze
brief echter met name over het Groene Hart, zowel met betrekking tot het stimuleren
van het agrarisch ondernemerschap daar als tot het ontwikkelen van de natuur.
Moet niet wel degelijk ook in andere gebieden in Nederland een dergelijke
impuls worden gegeven, buiten die ecologische hoofdstructuur?MinisterVan AartsenZeker, ik wees al op hetgeen specifiek voor het Noorden wordt vermeld
en op de wensen voor landinrichting in andere delen van Nederland. Ik heb
al gezegd, dat het Groene Hart een voorloper is voor andere concentratiegebieden,
maar wij kunnen toch niet ontkennen dat wij hier te maken hebben met een typische
prioriteit. Ik heb de gegevens over de economische activiteit in dit gebied
al verstrekt, namelijk 40% van datgene wat er in Nederland gebeurt. In dat
economische-activiteitsgebied komt weer zeer veel landelijk gebied voor. Dat
geldt ook voor andere delen van het land, maar er moet een keuze worden gemaakt
en die keuze hebben wij duidelijk gelegd bij de Randstad.Voorzitter! Ik was gelukkig met de opmerkingen van mevrouw Swildens over
de Natuurverkenning. Ook zij heeft gevraagd of de minister niet te optimistisch
was. Mevrouw Vos heeft daar ook een paar opmerkingen over gemaakt. Ik heb
een zo realistisch mogelijk beeld geschetst in de reactie op de Natuurverkenning,
maar het kabinet weet veel te goed dat een natuurverkenning absoluut geen
rustig bezit is. Maar als uit de teneur in de Natuurverkenning blijkt, dat
een aantal dingen juist wel goed gaat en dat een paar passen voorwaarts gemaakt
kan worden, hoeven we toch ook niet alleen maar bij zwartkijkerij te blijven
stil staan. Maar nogmaals, de natuurverkenningen zijn geen rustig bezit. Dat
betekent vasthouden aan de koers maar vooral ook aan ambitieniveaus. Wat mijns
inziens ook van belang is – en dat stipt het RIVM-rapport aan op de
pagina's 16 en 17 – is dat ook de benodigde bestuurlijke samenhang versterkt
moet worden. Daarvoor zijn in de komende jaren kaderstellende afspraken nodig
en zal afstemming moeten plaatsvinden tussen het ruimtelijke en het planologische
beleid, het waterbeleid, het verdrogingsbeleid en het mest- en ammoniakbeleid
in totaliteit. Met de betrokken provinciebesturen en in het IPO moeten de
komende jaren duidelijke afspraken hierover worden gemaakt. Ik vind de opmerkingen
die daarover door het RIVM en andere ontwerpers van de Natuurverkenningen
gemaakt zijn, goed. Gebrek aan eenduidigheid in de beleidsdoelen voor natuur,
bos en landschap is immers niet goed. Ook dat vraagstuk zal de komende periode
de nodige regie vergen.Voorzitter! Mevrouw Swildens vroeg naar een landsdekkende kaart voor ecosystemen
en doeltypen om ook in dat kader tot taakstellende afspraken te kunnen komen.
Dat is een goede gedachte. Op die manier kan voor de komende jaren de bestuurlijke
verknoping en samenwerking bewerkstelligd worden.Mevrouw Swildens, mevrouw Vos en de heer Meijer hebben gesproken over
de voortgang van de uitvoering van de EHS. Uit de Natuurverkenningen kan worden
opgemaakt dat ongeveer 1/3 van de taakstelling van het Natuurbeleidsplan is
gerealiseerd. Daarmee ligt de uitvoering van de beheerovereenkomsten en de
verwerving op schema. In het NMP is vastgelegd dat de bestaande natuurgebieden
moeten worden vergroot en met elkaar moeten worden verbonden. Dat betrof een
uitbreiding van 250.000 ha land, 100.000 ha beheergebied, 100.000 ha reservaatsgebied
en 50.000 ha natuurontwikkelingsgebied. Op dit moment is daarvan 90.000 ha
gerealiseerd. Dat is een bevredigend resultaat. Dat is mede bewerkstelligd
door de impuls die dit kabinet aan het beleid heeft gegeven, ook in financiële
zin.De uitvoering verloopt echter niet op alle onderdelen even voorspoedig. De Kamer heeft daarover vanochtend ook gesproken. Met name bij de
begrenzing is er sprake van enige achterstand. Wij hebben met het IPO afgesproken,
dat er gestreefd zal worden naar een volledige begrenzing per 1 januari 1998.
Ik denk dat dit moeilijk haalbaar zal zijn. Natuurlijk weet ik dat hierbij
soms sprake is van lastige bestuurlijke afwegingen. Dit punt staat aanstaande
donderdag op de agenda van een gesprek dat ik met het IPO zal hebben.De heerStellingwerf(RPF)Ik ben blij met dat overleg. Mag ik de minister er misschien aan herinneren,
dat oorspronkelijk de datum van 1 januari 1996 gold? Er is dus al twee jaar
bijgekomen. Op dit moment is slechts 60% aangewezen. Er is dus wel degelijk
sprake van een probleem, maar dat erkent de minister ook.Ik vraag de minister in dat gesprek ook het opnemen van de EHS in de bestemmingsplannen
aan de orde te stellen. Hij spreekt deze week niet met de VNG, maar dat zal
toch binnenkort wel een keer gebeuren, neem ik aan. Er is namelijk sprake
van een grote achterstand. Voor een concrete bescherming is het van het grootste
belang dat die achterstand zo snel mogelijk wordt weggewerkt. Bij de begrotingsbehandeling
van VROM hebben wij daarover ook gediscussieerd. Ik wil dat punt in dit kader
onder de aandacht van de minister van LNV brengen.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Ik onderschrijf de vraag van de heer Stellingwerf, voorzitter. Ik wil
daaraan het volgende toevoegen. Het is natuurlijk mooi om een gesprek te voeren
met de provincies. Daarmee moet ook de nodige spoed worden betracht. Er moet
duidelijkheid ontstaan, ook voor de mensen zelf. Spoed mag er echter niet
toe leiden dat men gemakshalve water bij de wijn doet en tot gemakkelijke
oplossingen komt. Dat geldt zeker als het gaat om kwetsbaarder en moeilijk
te realiseren natuurdoeltypen, die haalbaar zouden zijn als er iets meer tijd
voor werd genomen. Spoed mag wat mij betreft niet ten koste van kwaliteit
gaan. Ook binnen het doeltype valt te variëren. Men kan ook daar aan
de lage kant gaan zitten.MinisterVan AartsenVoorzitter! Op de vraag van de heer Stellingwerf kan ik ronduit "ja" antwoorden.
Ik spreek deze week echter niet over de bestemmingsplannen met de VNG. Ik
steun de opmerking van mevrouw Swildens. Het zou een eenvoudige oplossing
zijn om de normen te verlagen en op het gebied van de doeltypen een stap terug
te doen. Dat is uiteraard niet de bedoeling. Daarom zitten er lastige bestuurlijke
afwegingspunten, knelpunten in. Die zitten erin, omdat zich moeilijke afwegingen
voordoen. Maar ik ben over de inzet van de provinciale besturen op dit punt
niet pessimistisch gestemd. Laat ik dat er meteen bij zeggen. Anders ontstaat
er misschien een verkeerde beeldvorming.Voorzitter! U heeft gevraagd of het Groenfonds ook buiten de EHS toegankelijk
kan worden gemaakt. Dat is mogelijk. Aanvullend op de EHS kan het Groenfonds
een rol spelen. Men onderzoekt op dit moment nieuwe mogelijkheden. Men probeert
ook geld van particulieren en overheden te koppelen aan projecten. Op dit
moment zijn er nog geen omvangrijke projecten aanwezig. Maar deze gedachte
van u, voorzitter, is in de praktijk verwezenlijkbaar.U heeft de gedachte naar voren gebracht om de compensatie van de EHS ook
binnen de EHS te realiseren. Deze gedachte wil ik afwijzen, omdat het beleid
voor de compensatie juist is gebaseerd op het principe dat er geen nettoverlies
aan natuur moet plaatsvinden in Nederland. Dus dat is een weg die, naar het
oordeel van het kabinet, niet begaanbaar is.Waarom zou het Groenfonds niet gebruikt kunnen worden door particulieren?
Het Groenfonds is er uiteraard in eerste instantie voor de realisatie van
het Structuurschema groene ruimte. Daarvoor heeft het fonds diverse mogelijkheden.
Maar het fonds onderzoekt nu ook de mogelijkheden om een financieringsrol
te spelen ten behoeve van particulieren, met name in relatie tot het thema
dat wij vanmiddag bespreken, het programma beheer. Dat kan door leningen te
verstrekken, door groene beleggingsregelingen en door een revolving fund.
Zo komen wij, maar ook dat is een thema voor vanmiddag, via die lijn aan extra
mogelijkheden voor financiering. Dat komt dus naast hetgeen het kabinet heeft
gedaan in het kader van de fiscale financiering. De heer Van der Vlies heeft
een gedachte naar voren gebracht, die in het fiscale pakket van dit jaar is
meegenomen.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Voorzitter! Ik heb gelezen dat het kabinet onlangs nog heeft overwogen
om ook datgene wat wij vanmiddag bespreken in het kader van het natuurbeheer,
via een zogenaamde groenfinanciering te realiseren. Dat wil overigens niet
zeggen dat ik helemaal door heb hoe dat zou moeten. Wij hebben daarover een
brief gekregen van de stichting Fagoed. Ik zou het op prijs stellen als de
minister de hele systematiek vanmiddag wilde uitleggen. Het is mij niet helder
hoe dit in het kader van het programma beheer kan worden uitgevoerd.MinisterVan AartsenDat zal ik doen. Het is in wezen een drieluik, dat meer mogelijkheden
beschikbaar maakt: fiscale stimulering, de Fagoed-methodiek en het Groenfonds.MevrouwVos(GroenLinks)Ik heb specifiek gevraagd naar een aantal suggesties die door de groenfondsen,
onder meer door de Triodosbank, zijn gedaan.MinisterVan AartsenOok daarop zal ik vanmiddag ingaan.De heer Meijer heeft zorg geuit over het stimuleringskader. Een commissie
zal de individuele aanvragen beoordelen. Datgene wat ik bij de behandeling
van de begroting heb gezegd over het onderdeel "markt en concurrentiekracht"
herhaal ik bij deze gelegenheid. Ook hier moet het gaan om werkelijk vernieuwende
projecten en niet, zoals dat bij de andere regeling is gebeurd, om zaken die
in de normale gang der dingen ter financiering worden aangeboden. De diverse
regelingen zijn redelijk toegankelijk en worden ook benut. De WCL-regeling
wordt jaarlijks uitgeput. In het stimuleringskader is er voldoende ruimte.
Er is sprake van veel innovatief initiatief bij particulieren.Is er sprake van stagnatie in de landinrichting doordat er minder geld
is voor het kadaster? In het kabinet zijn bezuinigingsafspraken gemaakt over
het kadaster. Het is de bedoeling om te komen tot een efficiëntere inzet
van het kadaster, zonder dat projecten hoeven te worden vertraagd.
Op dit moment wordt naar oplossingen gezocht. Dat gebeurt in samenwerking
met mijn collega van VROM. In een brief aan de Kamer heb ik daarop reeds geduid.
Ik heb goede hoop dat oplossingen kunnen worden gevonden. Bij de begrotingsbehandeling
is door de heer Blauw een tweetal projecten naar voren geschoven waar hij
zorgen over had. Ik hoop dat het lukt om daarvoor en voor de projecten waarover
wij het hier hebben, een oplossing te vinden.De heer Meijer is ook ingegaan op de verdroging. Circa de helft van de
totale doelstelling voor de terugdringing van de verdroging – 40% minder
verdroogde natuurgebieden in 2010 – zal in landinrichtingsverband kunnen
worden gerealiseerd. De heer Meijer heeft verder gevraagd welke nieuwe typen
van bedrijvigheid de regering voor ogen staan. Ik denk dat er diverse combinaties
mogelijk zijn van landbouw en andere activiteiten. Ook niet-agrarische activiteiten
en bedrijvigheid kunnen de kwaliteit van een gebied versterken. Ik heb bij
de begrotingsbehandeling ook aangegeven dat de landbouw vaak maar voor ongeveer
0,25% bijdraagt aan de economische bedrijvigheid van het landelijk gebied.
Voor die niet-agrarische bedrijvigheid zijn op de begroting de nodige middelen
ter beschikking. In 1997 was dat een bedrag van circa 10 mln. en in 1998 is
dat ook een bedrag van 10 mln. Daarnaast hebben wij het program Vernieuwing
landelijk gebied en het stimuleringskader.De heer Meijer en andere leden hebben geïnformeerd naar de herijking
van de landinrichting. Er is een enorme behoefte aan de nodige versnelling,
vereenvoudiging en flexibiliteit. Ik zal de Kamer de wijzigingsvoorstellen
op zeer korte termijn doen toekomen.Wat het internationale natuurbeleid betreft, is het duidelijk dat hier
grote prioriteit voor nodig is in het mondiale beleid. De biodiversiteit loopt
terug. Het bossenbestand gaat zowel kwalitatief als kwantitatief achteruit.
Het programma Internationaal natuurbeheer is daarbij, denk ik, van enorme
betekenis. Een aantal departementen levert hier een bijdrage aan. Nederland
zal andere landen blijven stimuleren om actief bij te dragen aan de oplossing
van de gerezen problemen.De heer Meijer heeft gevraagd naar de situatie ten aanzien van de PIN-gelden.
De minister van LNV is de eerstverantwoordelijke voor de zogeheten PIN-gelden.
De minister van Buitenlandse Zaken heeft de begrotingsverantwoordelijkheid
voor de besteding van de 8 mln. PIN/Matra-gelden. De minister voor Ontwikkelingssamenwerking
heeft beleids- en beheersverantwoordelijkheid voor de 7 mln. op dit terrein
in de OS-begroting. Ik ervaar dat absoluut niet als een probleem, aangezien
er, zoals de Kamer bekend is, tijdens deze kabinetsperiode sprake is geweest
en nog is van een herijkt buitenlands beleid. Toekenning van de projectbedragen
geschiedt in volstrekte onderlinge overeenstemming. Op dit gebied kan er dan
ook geen enkel probleem zijn en dat is er ook niet. Ik weet niet of de heer
Meijer erop doelde dat het bij betrokken geen aanleiding mag geven tot problemen.
Ik heb in ieder geval geen signalen gekregen dat het voor betrokkenen onduidelijk
zou zijn hoe men aan zijn financiering moet komen. Ik zal hier uiteraard zeer
alert op zijn, maar de samenwerkingsstructuur die in het kader van de herijking
binnen het kabinet is getroffen, leidt niet tot problemen.Mevrouw Swildens, mevrouw Vos, de heer Passtoors en mevrouw Augusteijn
hebben gesproken over het duurzaam bosbeheer en de samenwerking met de NGO's.
De activiteiten op het vlak van de bilaterale samenwerking met Indonesië,
Maleisië, Kameroen en Gabon zijn te vinden in de brief van de staatssecretaris
van Economische Zaken van begin februari van dit jaar. Als meest concreet
resultaat van de samenwerking kunnen de proefzendingen uit Maleisië en
Indonesië van duurzaam geproduceerd hout binnenkort worden verwacht.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Voorzitter! Ziet de Stichting keurhout die partijen dan passeren en hecht
die stichting zijn keur daar dan aan?MinisterVan AartsenDat is de systematiek die in het kader van de brief is afgesproken.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Wanneer mogen wij een en ander verwachten?MinisterVan AartsenIk weet dat niet exact, maar in de komende periode.De heerStellingwerf(RPF)Als de branden daar zijn geblust, maar dat is een beetje een flauw grapje.MinisterVan AartsenDat vind ik een wrang grapje, voorzitter. Uit de mij ter beschikking staande
informatie maak ik op dat er binnenkort proefzendingen uit Maleisië en
Indonesië kunnen worden verwacht.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Voorzitter! Ik wil dat preciezer weten. Ik vraag dat ook niet voor niets.
Sinds ik in de Kamer zit, wordt deze kwestie iedere keer op dezelfde manier
beantwoord. Het is iedere keer: binnenkort dit en binnenkort dat. De Stichting
keurhout is hier al geweest. Wij zijn naar de Stichting keurhout toe geweest,
maar ik heb tot nu toe nog geen lucifer mogen zien. Ik wil dus preciezer worden
geïnformeerd, ook over de hoeveelheden. Ik wil ook weten welke keur daaraan
hangt en of dat al of niet volgens de desbetreffende criteria is gegaan.MinisterVan AartsenIk zal die informatie in tweede termijn verstrekken.Dan kom ik te spreken over een thema dat door iedereen aan de orde is
gesteld, namelijk de biodiversiteit in relatie tot de wetenschappelijke collecties,
meer in het bijzonder met betrekking tot het inmiddels beroemde Pinetum Blijdenstein
in Hilversum. De regering hecht zeer veel belang aan de uitvoering van het
verdrag inzake biologische diversiteit. Op 2 oktober jongstleden heeft collega
Ritzen in een AO met de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
waar de plantencollecties onderwerp van overleg vormden zijn standpunt herhaald
dat hij geen subsidie verleent. Dat overleg heeft op een donderdag plaatsgevonden.
De vrijdag daarop heeft hij mij daar terstond op aangesproken. Die kwestie
is dus direct met mij opgenomen. Op 26 juni jongstleden heeft minister Ritzen
al aan de Kamer gemeld dat de financiering van de activiteiten van plantentuinen
de verantwoordelijkheid van de tuinen zelf en hun financiers is. Die financiers
kunnen universiteiten, gemeenten, particulieren of stichtingen
zijn. De minister heeft wel toegezegd dat hij overleg zou voeren met zijn
collega's van VROM en LNV en dat hij de Kamer vóór de begrotingsbehandeling
van OCW over het resultaat van een en ander zou berichten. Het overleg op
dit punt met mijn collega is nog niet afgerond, maar de Kamer krijgt het standpunt
vóór de komende begrotingsbehandeling van OCW.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter! Het is het een of het ander. Collega Ritzen is blijkbaar zeer
duidelijk geweest: geen geld voor het Pinetum. De Kamer zegt breed dat dit
wel moet gebeuren. Er is blijkbaar toch overleg gaande. Het lijkt me daarom
goed dat we iets duidelijker horen of er door het kabinet nog naar extra middelen
wordt gezocht of dat dit niet zal gebeuren.De heerStellingwerf(RPF)Voorzitter! Ik vind dit ook een beetje mager. Het gaat er vooral om of
deze minister ook het belang van het behoud van dit soort collecties inziet,
als een soort internationale genenbank. Dat is de relatie naar LNV.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Ik sluit mij aan bij de laatste vraag en doe daar nog een schepje bovenop.
Ik zou bij de minister willen bepleiten dat hij zich daarvoor inzet. Ik refereer
aan de Hortus in Amsterdam. Op een gegeven moment zal er ook hier wel een
andere financieringsstroom gevonden worden, maar je kunt het Pinetum niet
eerst laten verdwijnen. Ik vind dat de minister van LNV daar ook een taak
in heeft.De heerVan der Vlies(SGP)Voorzitter! Ik sluit mij hierbij aan. Ik heb de discussie bij OCW meegemaakt.
Ook daar was Kamerbreed het verzoek aan de regering, te voorzien in voldoende
geldelijke middelen met het oog op de continuïteit. Wat mij betreft staat
niet meer de vraag ter discussie of hierin zal worden voorzien maar slechts
hóé. De minister mag hier nog een paar dagen over doen, want
de afspraak was inderdaad dat die brief er voor volgende week zou zijn.MinisterVan AartsenVoorzitter! Ik ben begonnen met de opmerking dat dit een belangrijk beleidsonderdeel
is. Vervolgens moeten wij vaststellen dat het een verantwoordelijkheid is
van mijn collega van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. De financiering
is tot op heden via zijn begroting gelopen. Daarom heeft de Kamer dit terecht
bij het AO met de minister van OCW aan de orde gesteld. De discussie die de
collega met ons voert, loopt in eerste instantie langs deze lijnen. Ik moet
op dit punt richting uw Kamer wat formeel zijn. Ik weet niet of de Kamer dit
ook aan de orde heeft gesteld bij de behandeling van de begroting van VROM.
In het kader van een evenwichtige behandeling van de diverse bewindslieden
zou dit een goede zaak geweest zijn.De heerPasstoors(VVD)Ook wij spreken met één mond.MinisterVan AartsenDat dacht ik al, voorzitter. De collega van OCW is in eerste instantie
geroepen om over deze zaak antwoord aan de Kamer te geven. Hij zal dat ter
voorbereiding van de behandeling van de begroting van OCW ook doen.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Ik zou mij kunnen voorstellen dat de minister van LNV hier ook een taak
heeft, niet alleen een stimulerende taak. Ik heb dat zonet ook gezegd. Ik
lees mijn tekst er nog even op na. Kan er evenals bij het beleid van natuur-
en milieueducatie ook vanuit LNV voor worden gezorgd dat deze veiligstelling,
ook in financiële zin, plaatsvindt? Ik vind het vanuit het oogpunt van
natuurbehoud ook van belang.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Voorzitter! Er zijn heel veel voorbeelden dat een bepaalde minister of
bewindspersoon de voortrekkersrol heeft. Pas als van het begin af aan duidelijk
is dat een zaak meer aspecten heeft, wordt er een coördinator aangewezen.
Ik heb deze minister nog niet zo lang geleden in een ander verband horen zeggen
hoe belangrijk interdepartementale afstemming is vanuit een natuuroogpunt
en vanuit bepaalde doelstellingen. In dit geval gaat het om internationaal
natuurbeleid en biodiversiteit, het instandhouden van de genenbank. Er ligt
dan ook een stuk verantwoordelijkheid bij hem om te voorkomen dat de minister
van Onderwijs die de brief mag schrijven, de verkeerde brief aan de Kamer
schrijft.MinisterVan AartsenDe minister van Onderwijs zal ongetwijfeld geen verkeerde brief schrijven.
Daar ben ik van overtuigd.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Is dit nu een toezegging?MinisterVan AartsenIk zou tegen de Kamer willen zeggen: laat u mij in de komende dagen nog
wat onderhandelingsruimte. Ik vind dit thema zeer belangrijk. Ik ontken de
verantwoordelijkheden van LNV hiervoor ook absoluut niet. Maar de Kamer mag
het mij niet kwalijk nemen dat ik wat dat betreft als eerste naar mijn eigen
achtertuin kijk. Ik kijk dan met name naar Wageningen. Nogmaals, ik vind het
ook een zeer belangrijk thema. Ik wees ook op andere mogelijkheden die er
zijn. Ik kan op dit moment niet anders aan de Kamer antwoorden dan dat de
minister van OCW voor de begrotingsbehandeling zal antwoorden. Ik ben niet
bereid om vandaag de verantwoordelijkheid al geheel op mij te nemen.De heerStellingwerf(RPF)Voorzitter! Er zitten hier twee woordvoerders die ook de onderwijsbegroting
doen, dus wij zullen de vinger aan de pols houden.MinisterVan AartsenVoorzitter! Desnoods doen de heer Ritzen en ik dat volgende week samen,
maar dat zal ongetwijfeld niet, want het gaat hierbij niet alleen om een coördinator,
maar ook om een kassier.De heer Stellingwerf, mevrouw Vos, mevrouw Swildens en mevrouw Augusteijn
hebben gesproken over het soortenbeleid. Om kort te antwoorden op dit punt,
er is op de begroting niet minder, maar zelfs meer beschikbaar voor het soortenbeleid
in de komende jaren. Terecht heeft de Kamer gezegd dat er vorig jaar is afgesproken
dat er in ieder geval 4 mln. beschikbaar zou zijn voor dat deel van het soortenbeleid
waar het de Kamer nu in het bijzonder om gaat, en dat dit expliciet op de
begroting tot uitdrukking zou komen. Ik zal regelen dat die 4 mln. expliciet
op de begroting wordt opgenomen. Dat is een omissie die gewoon rechtgezet
moet worden, want daar hebben wij bij de vorige begrotingsbehandeling een
helder debat over gevoerd. Ik wil het beeld tegenhouden dat er minder beschikbaar
zou zijn voor het soortenbeleid. Er is in totaal zelfs meer
beschikbaar in de komende jaren.De heerStellingwerf(RPF)Ik ben blij met die opmerking. Ik ben het met de minister eens dat er
per saldo meer geld voor beleid in deze sfeer beschikbaar is. Het ging om
die 4 mln. die bestemd moest worden voor specifieke soortbeschermende maatregelen
in het kader van de soortenbeschermingsplannen. Ik ben blij dat de minister
deze toezegging doet.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Ik ook. Ik dacht al dat die 4 mln. ergens verstopt was. De minister komt
blijkbaar met een nota van wijziging, want hij moet iets repareren als hij
het zichtbaar wil maken. Kan hij dan ook heel duidelijk aangeven of dat ten
koste van een andere post gaat, en zo ja, welke? Anders neem ik aan dat de
begroting met 2,6 mln. wordt opgehoogd, maar als ik mij daarin vergis, zou
dat nog beter zijn.MinisterVan AartsenZoals u weet, is dat geen begaanbare weg, want dan zondig ik tegen alle
afspraken die er over het stringent begrotingsbeheer zijn gemaakt. Het is
nu bij twee begrotingsartikelen gezet. Daardoor ontstaat het beeld dat er
voor deze vorm van soortenbescherming geen 4 mln. ter beschikking zou zijn,
maar dat zal wel zo zijn. Ik zal op dit punt met een nota van wijziging komen.Ik ben het eens met het belang van natuur- en milieueducatie. Hiervoor
is een program, waarover de Kamer ook heeft gesproken. Er is op dit punt sprake
van een goede samenwerking tussen een zestal ministeries, waarbij ik mij afvraag
of er in de komende periode niet een zevende bij zou moeten komen, namelijk
het ministerie van Economische Zaken, maar hiermee begeef ik mij ook op de
rand.Een en ander heeft vorm gekregen in de extra impuls Natuur 1996-2000,
waarmee een tweetal doelen worden nagestreefd: een versterking van de inbedding
van de natuur- en de milieueducatie en de ontwikkeling en uitwerking van buitenschoolse
natuur- en milieueducatie. In de komende periode, ik meen in de loop van volgend
jaar, zal een evaluatierapport worden uitgebracht. Tot en met 1999 zijn er
gelden beschikbaar. Ik ben bereid om na te denken over de manier waarop wij
de natuur- en milieueducatie na afloop van deze periode voortzetten.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Is de minister bereid om het resultaat van zijn nadenken neer te leggen
in een notitie aan de Kamer? Als dat zo is, kan ik afzien van het indienen
van een motie op dit punt.MinisterVan AartsenJa.De voorzitter:Wij hebben nog een klein halfuur voor de tweede termijn beschikbaar. Met
uitzondering van de heer Passtoors hebben alle leden hun spreektijd volledig
opgesoupeerd. Om de minister de kans te geven om voor 13.15 uur nog een reactie
te geven in tweede termijn, stel ik voor dat wij onze inbreng in tweede termijn
beperken tot twee minuten per fractie.Tweede termijn van de zijde van de commissieDe heerMeijer(CDA)Ik dank de minister voor zijn antwoorden. Hij heeft mij op een aantal
vragen heel duidelijk een positief antwoord gegeven.Het enige punt waarover ik met de minister van mening verschil, is de
inzet ten aanzien van de Randstad. Er is toch nog sprake van een onevenredigheid
als je kijkt naar de projecten en de wensen die elders in het land bestaan.
Dat is zeker het geval nu ik heb vernomen dat men in de Randstad bezig is
om projecten zo snel mogelijk te inventariseren teneinde het geld goed te
kunnen besteden, terwijl die projecten elders kant en klaar liggen. Ik heb
daarbij Overijssel genoemd, maar ook in andere delen van het land is men er
al veel verder mee. Dat zou toch een stukje demotivatie kunnen geven.Ik wil twee moties indienen. Dat heeft met name te maken met de vergoeding
die de lagere overheden ontvangen voor het bosbeheer. Die vergoeding bedraagt
50% van de normale vergoeding. De eerste motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat gemeenten voor slechts 50% in aanmerking komen voor de
bijdragen die aan particulieren en natuurbeschermingsorganisaties beschikbaar
gesteld zullen worden voor de instandhouding van bossen en natuurterreinen;verzoekt de regering gemeenten een evenredige bijdrage te geven voor de
instandhouding van hun bossen en natuurterreinen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Meijer. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25 (25600-XIV).MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Nog niet zolang geleden heeft dezelfde CDA-fractie een motie ingediend
om de subsidie voor 50% toe te kennen aan de lokale overheden. Dat was dus
een initiatief van het CDA. Ik vraag mij derhalve af wat er intussen gebeurd
is.De heerMeijer(CDA)Dat klopt. Die motie over de 50% is destijds ingediend door oud-collega
Esselink. Dat betrof toen in ieder geval een minimale garantie voor een subsidie
van 50%, omdat er in eerdere instantie zelfs sprake was van een lager percentage
voor gemeenten. Wij vinden dat, nu wij straks met het Programma Beheer aan
de gang gaan, de subsidies gelijk moeten worden gesteld, omdat anders het
risico wordt gelopen dat lagere overheden zullen overwegen om hun bosbezit
af te stoten omdat de kosten te hoog worden. Wij vinden dus dat, met het Programma
Beheer in het vooruitzicht, de vergoedingen voor bosonderhoud voor iedereen
hetzelfde zullen moeten zijn. Het is derhalve meer een opwaardering van de
subsidies die wij destijds op 50% hebben kunnen krijgen. Wij zouden het nu
gewoon weer naar 100% willen hebben.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)De heer Meijer zegt dat de subsidies gewoon weer op 100% vastgesteld moeten
worden. Dat is niet gewoon, want het was eerst niets. Vervolgens hebben de
PvdA- en de CDA-fractie er 50% van gemaakt. U kunt dus niet zeggen "gewoon
weer naar 100%".De heerMeijer(CDA)Nee, gelijk aan alle andere die voor dezelfde vergoeding in aanmerking
komen.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)U bent tegelijkertijd voorzitter en woordvoerder. U bewaakt ook de orde.
Wij hebben afgesproken, dat wij het Programma Beheer in ieder geval niet bij
de begroting zouden betrekken. Dat bespreken wij vanmiddag. Ik kan mij voorstellen
dat de CDA-fractie ervoor kiest op dat moment zo'n motie naar voren te brengen.
Dan kan er inhoudelijk op worden ingegaan. Het is echter terecht als u het
nu hebt gedaan als de financiële consequenties moeten doorwerken voor
1998. Daar praten wij nu immers over. Die financiële consequenties betreffen
een X bedrag. U weet ongetwijfeld hoeveel; ik weet het ook. Het is ongeveer
3,5 mln. Bent u van plan dat bedrag op de begroting voor 1998 te laten drukken?
Zo ja, waar haalt u het geld dan vandaan? Zo nee, waarom stelt u het dan nu
aan de orde en niet vanmiddag?De heerMeijer(CDA)Wij zien deze motie niet in het kader van het Programma Beheer, maar puur
als een onderdeel van de begroting voor 1998.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Dan wil ik uw dekking graag.De heerMeijer(CDA)Uiteraard. Die dekking komt uit de post personeel.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Dan gaat u dus een amendement indienen op de begroting.De heerMeijer(CDA)Ja!De heerStellingwerf(RPF)Waarom bent u daar niet in eerste termijn over begonnen? Dan hadden wij,
gelet op de tijd, ook een inhoudelijke reactie van de minister kunnen krijgen.
Misschien kan dat nu nog vanmiddag.De heerMeijer(CDA)Als er geen tijd meer voor over is, kan het wellicht vanmiddag.Ik zou graag een tweede motie indienen, over de vergoeding voor rietmaaibermen.
Die is ingetrokken. Dat leidde tot een stukje demotivatie voor alle mensen
die tot nu toe op een adequate manier met de rietmaaivergoeding zijn omgegaan.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat:- als gevolg van het wegvallen van de rietmaaivergoeding in januari
van dit jaar delen van percelen niet meer gemaaid worden, omdat dat onrendabel
is geworden;- hierdoor ongewenste verbossing ontstaat van delen van deze percelen;- de rietmaaivergoeding een instrument is dat uitstekend past in de doelstellingen
van het Programma Beheer;verzoekt de regering de beëindiging van de rietmaaivergoeding weer
ongedaan te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Meijer. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 26 (25600-XIV).MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn antwoord in eerste termijn.
Het is goed om even aan te geven dat mijn bezorgde houding niet minder is.
Dat is niet een kwestie van somberen, maar van de vinger aan de pols houden,
opletten, niet te gauw achterover leunen, je niet rijk rekenen, enz. Ik constateer
met genoegen, dat de minister dezelfde interpretatie heeft, ook na het lezen
van de Natuurverkenning '97. Wij zien daarin dat sinds 1900 de natuurgebieden
zijn teruggelopen van 600.000 ha naar 160.000 ha in 1990. Het is nodig dat
er een omslag plaatsvindt. Bij het aantreden van dit kabinet is er een extra
impuls gegeven. Dat betekent dat de EHS zou kunnen worden gerealiseerd, als
er niet wat tegenslagen op ons pad waren.Ik wil echt kwijt, dat het kabinet een omslag in denken laat zien als
het gaat over de in ICES-getallen uitgedrukte intenties. ICES-gelden zijn
er nog niet. Er ligt in de natuur, zo zeg ik ook mevrouw Vos, nog een tijdbom,
door de verontreinigde bodems. Het is heel goed dat de impuls voor bodemsanering
er is. Je kunt natuur alleen ontwikkelen en in stand houden als je milieucondities
optimaliseert. Dat gaat hand in hand.Over het Groene Hart wil ik het niet hebben. Het lijkt mij uitstekend
dat het een voorloper is voor andere concentratiegebieden. Alleen hoop ik
dan wel dat er voldoende budget voor kan worden vrijgemaakt. Anders ontstaat
er weer een systeem van communicerende vaten. Wij moeten oppassen dat wij
dan niet de natuur elders, die ook kwetsbaar is, op het spel zetten. Uiteindelijk
gaat het om duurzaamheid. Bij het ontwikkelen en behouden van natuur staat
duurzaamheid voorop.Ik ben er blij mee als alle natuurdoeltypen nog eens duidelijk neerslaan
op een kaart. Er komt later nog een antwoord van de ministers over Blijdenstein.
Het lijkt mij alleen maar prima dat de minister wil nadenken over natuur-
en milieueducatie. Als je dat zo uitspreekt, schept dat verwachtingen. Ik
ga ervan uit dat dit nadenken met een positief resultaat eindigt.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter! Ik ben blij dat de minister zojuist heel helder is geweest
over zijn interpretatie van de natuurverkenningen, met de zin: "De natuurverkenningen
zijn geen rustig bezit." Dat maakt helder waar deze minister staat. Dat onderschrijf
ik.Waar ik de minister wel op blijf bevragen, is de constatering in natuurverkenningen
en in andere nota's dat het huidige milieu- en natuurbeleid onvoldoende is
om de teruggang van de biodiversiteit een halt toe te roepen. Ik heb de minister
ook gevraagd of hij vindt dat het beleid tekortschiet en dat intensivering
noodzakelijk is. Ik doel dan vooral op de milieukant, mest- en ammoniakbeleid
en verdroging en versnippering. Wellicht kan hij daar nog zijn visie op geven.Het tweede punt dat ik heb aangekaart, ging over het geld. Eerlijk gezegd
denk ik, als het kabinet ICES-brieven naar de Kamer stuurt, dat wij daarover
mogen discussiëren. Het is duidelijk dat de minister niet wil reageren
op de cijfers die er nu liggen. Ik blijf van mening dat een grotere impuls
nodig is dan nu is voorgenomen. Mijn fractie heeft daarom ook een motie ingediend
die ik vooral wil benoemen als een steun in de rug van deze minister om te
zorgen dat het noodzakelijke geld ook echt op tafel komt. Wat het agrarisch natuurbeheer betreft zegt de minister dat het Groene
Hart prioriteit heeft. Op zichzelf steun ik volledig het beleid ten aanzien
van het Groene Hart op dat punt, maar als het gaat om natuurkwaliteit en om
allerlei initiatieven van milieucorporaties en van agrariërs die graag
daarin iets willen doen, is meer geld nodig om hetgeen in beweging is gezet
te stimuleren en voort te zetten. Daar zouden op korte termijn meer middelen
voor beschikbaar moeten komen. Wellicht komen wij daar vanmiddag op terug.Het is mooi dat er een plan komt voor de voortzetting van natuur- en milieueducatie.
Komt de minister met een voorstel? Dat lijkt mij van groot belang. Blijdenstein
moet blijven. Mijn fractie zal daar ook bij de behandeling van de onderwijsbegroting
met anderen op aandringen.De heerPasstoors(VVD)Mijnheer de voorzitter! Ik heb een aantal antwoorden van de minister op
mijn vragen nog niet gehoord. Naar aanleiding van de grote terreinbeherende
organisaties had ik drie vragen. Dat waren vragen over de jaarlijkse volledige
openbare verantwoording van de subsidiegelden, de mogelijkheid om in overleg
met hen te komen tot een klachtenprocedure en de samenwerking met particuliere
natuurbeheerders waarbij uitwisseling ook tot de mogelijkheden behoort. Ik
heb ook nog een vraagje gesteld over langkamperen. Ik was daar toch wel benieuwd
naar, omdat wij daar nogal wat tijd aan besteed hebben.Ik ben blij met de opmerkingen over natuur- en milieueducatie. Ik benadruk
nog dat dit in beginsel in het reguliere onderwijs thuishoort. Gelukkig is
het ook in de basisvorming opgenomen. Dat betekent dat iedereen ermee te maken
heeft. Uiteraard moeten er ook daarbuiten nog extra mogelijkheden zijn, juist
voor degenen die daarin specifiek zijn geïnteresseerd.Wat de landinrichting betreft nog de vraag of de minister in de toegezegde
brief over de versnelling, vereenvoudiging en flexibilisering ook aandacht
kan besteden aan de openheid van de procedures. Daar komen toch nog wel eens
klachten over. Het uitgangspunt in de wetstekst zelf is dat het kan in beslotenheid,
maar ik neem aan dat dit alleen de bedoeling is als daar reden voor is. Zodra
openheid betracht kan worden, neem ik aan dat die openheid er ook komt.Wat de plantencollecties betreft sluit ik mij aan bij de rest van mijn
collega's.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Voorzitter! Allereerst een opmerking over de ICES-gelden. Ik zeg het maar
weer, alhoewel ik mij realiseer dat het een foute uitdrukking is. Ik weet
echter niet goed hoe ik het anders moet noemen. Het gaat om de investeringsvoornemens
voor de lange termijn. Voor de fractie van D66 liggen die nog niet voor 100%
vast, ook niet in de verdeling. Het moge zo zijn dat het kabinet daar bepaalde
afspraken over heeft gemaakt, wij hebben daar als politieke partijen ook een
eigen verantwoordelijkheid in bij onze inbreng. Dat betekent dat wij na de
verkiezingen zullen aandringen in het kader van de ICES op uitgaven in de
richting van die duurzaamheid. Dat vinden wij van groot belang. Ik kan en
wil dat op dit moment niet kwantificeren, maar geef wel duidelijk aan dat
dit de inzet zal zijn van D66. Wij zullen moeten inzetten op duurzaamheid
in de zin van economische groei binnen het kader van de randvoorwaarden die
het milieu eraan stelt; dat zal financiële consequenties hebben, zo zeg
ik met nadruk.Voorzitter! Ik ben blij dat de minister in zijn eerste termijn al meteen
boter bij de vis heeft gegeven op een aantal punten. Ik noem het Pinetum Blijdenstein.
Dat moet nu ongeveer gered zijn; dat kan haast niet anders na zo'n grote,
brede steun – óók van de zijde van mijn collega Passtoors –
en daar ben ik heel blij om.Voorzitter! Het gaat om 4 mln. voor het soortenbeleid. Ik ben blij dat
dit herstel er komt en dat hier een nota van wijziging voor komt. Dat geeft
duidelijkheid, ook naar de sector toe.Ten aanzien van de natuur- en milieueducatie merk ik het volgende op.
Ik ben heel verheugd dat de minister heeft gezegd, dat hij die beleidsvisie
vorm zal geven. Dat betekent dus: nog het komende jaar. Ik ga ervan uit –
ik zie dit graag bevestigd – dat hij daarbij ook een uitvoeringsplan
in zijn notitie zal neerleggen.Voorzitter! Ik heb ten slotte nog een opmerking ten aanzien van de moties
van het CDA. Ik heb daar toch wat moeite mee, niet zozeer misschien wat betreft
de inhoud, want daar zullen wij dan wel over steggelen bij de bestemmingen,
maar wel wat betreft de wijze waarop u dat als woordvoerder van de CDA-fractie
gedaan heeft. Het betreft hier namelijk twee moties die beide een gevolg hebben
voor de financiële verschuivingen binnen de begroting. In zo'n geval
is het eigenlijk heel gebruikelijk dat daar amendementen voor worden gemaakt
mét een financiële dekking. Nu heeft u mij en marge gezegd dat
het dan maar uit de personeelskosten moet komen. Ik heb geen idee wat u daarmee
precies bedoelt: welke personeelskosten, hoeveel? 50% bij de gemeenten: dat
is 3,5 mln. en dat betekent nogal wat. Ik zou willen weten waar u dat vandaan
haalt. Ik heb het uw collega ook zien doen bij de VROM-begroting, waar ook
voortdurend op de personeelslasten werd ingezet, terwijl ik niet het idee
heb dat men ernstig en goed had nagedacht over wat daar de gevolgen van zijn.
Ik vind dat u dan ten minste moet aangeven hoe u de effecten op die personeelslasten
beoordeelt, ten aanzien van met name de ruim 3,5 mln.MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Voorzitter! Misschien mag ik het volgende voorstel doen. Wij hebben weliswaar
de middag uitgetrokken voor de behandeling van het Programma Beheer, maar
wij hebben ook uitdrukkelijk in de procedureafspraken gesteld dat de behandeling
van het Programma Beheer in het kader van de begrotingsbehandeling zou plaatsvinden.
Dat betekent dat alles wat daar gezegd wordt en alles wat daar nog aan voorstellen
komt, hetzij als wijzigingsvoorstel op de begroting, hetzij als motie, ook
bij de stemmingen rond de begroting betrokken kan worden. Ik zou mij dus kunnen
voorstellen u er, als woordvoerder namens de CDA-fractie, vanmiddag gewoon
nog een keer in het kader van het Programma Beheer op terugkomt, zodat het
wat meer aandacht kan krijgen.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)Dat had ik in eerste instantie al voorgesteld; dat leek mij ook logisch.De heerMeijer(CDA)Ik neem het voorstel graag over. We zullen zorgen dat we
er vanmiddag inderdaad op terugkomen.De heerStellingwerf(RPF)Voorzitter! Ik dank, via u, de minister voor de beantwoording. Op een
aantal punten is er nu in ieder geval helderheid. Eén van de punten
waarover zo terloops wat helderheid ontstond, was dat de minister absoluut
niet denkt aan compensatie ván EHS ín EHS, hetgeen door u vanmorgen
even was gesuggereerd. U kwam daar echter in tweede instantie niet op terug.
Ik neem dus aan dat u zelf nu ook vindt, dat dit een grote sigaar uit eigen
doos was.Ik zeg dank voor de toezegging ten aanzien van het soortenbeleid. De intentie
ten aanzien van Blijdenstein zullen in ieder geval ik zelf en, naar ik denk,
collega Van der Vlies, die ook woordvoerder onderwijs is, bij de Onderwijsbegroting
uitdrukkelijk in de gaten houden.Ik heb nog een tweetal vragen. De minister heeft over de inpassing van
infrastructuur gezegd, dat hij daar gaandeweg meer en meer bij betrokken is
geweest, maar even later hadden we het over de afstemming van beleid tussen
de verschillende terreinen – ruimtelijke ordening, water, mest, enz. –
en over de noodzaak dat er duidelijke afspraken over zouden moeten worden
gemaakt. U begrijpt dat ik die twee zaken toch wel wat in het verlengde van
elkaar zie liggen. Ik zie namelijk bij de grote infrastructurele projecten –
ik ben ook op die begroting woordvoerder; dat is een van de voordelen van
een kleine fractie – niet altijd het resultaat van de invloed van andere
ministeries. Ik heb het gevoel dat Verkeer en Waterstaat daar zeer maatgevend
is; dit betreft dan met name het financiële punt.Ik heb, ten slotte, nog een vraag gesteld over de relatie tussen biodiversiteit
en het klimaatbeleid zoals dat straks in Kyoto aan de orde komt. Ziet de minister
in dat klimaatprobleem ook een relatie met de landbouwgewassen? Ik doel op
de mogelijk slechte invloed van de ontwikkelingen in het klimaatbeleid op
de productie van landbouwgewassen en op de voedselveiligheid. Wat was de invloed
van deze minister op de kabinetsbespreking inzake Kyoto?De heerVan der Vlies(SGP)Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Enkele krachtige
uitspraken vonden bij mij een goed onthaal, bijvoorbeeld die over het platteland
dat niet moet verworden tot een museum.Ik kom nog even terug op de inspanning voor de groene ruimte en daarin
de expliciete plaats voor het Groene Hart. Ik constateer dat er vanaf 1998
30 mln. per jaar wordt uitgetrokken voor het Groene Hart; daarnaast in de
jaren 2004 tot 2010 voor het strategisch groen in totaal 235 mln.; daarnaast
door andere overheden aan eenmalige financiële steun extra regionaal
groen ten hoogste 45 mln.; daarnaast uitwerking van de versnelling en verbreding
landinrichtingsinstrumentarium. Als ik naast die opsomming een accolade zet,
dan constateer ik dat de inspanningsverplichting prima is. Toch wil ik nog
weten hoe dit planmatig in zijn werk gaat. In eerste termijn heb ik om die
concretisering gevraagd en ik heb daarop geen antwoord gekregen, anders dan
dat er over de landinrichting binnenkort een brief naar de Kamer wordt gezonden.Ik kan concluderen dat Pinetum Blijdenstein in orde komt, hoe dan ook!Tot slot heb ik nog een vraag van een van de collega's die in tweede termijn
was vergeten te vragen naar het verslag van de Waddenzeeconferentie. Namens
die collega wil ik aan de minister doorgeleiden dat de Kamer daar heel veel
belangstelling heeft.Tweede termijn van de zijde van de regeringMinisterVan AartsenVoorzitter! Ik begin met die laatste vraag. Het verslag van de Waddenzeeconferentie
is afgelopen vrijdag naar de Kamer gezonden. Ik heb dat zodra ik terugkeerde
uit China en Luxemburg, getekend. Het zal wel ergens in de Kamer liggen.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter! Ik heb daarover een heel korte opmerking. Het werkt gewoon
niet zo. Wij krijgen die stukken niet op tijd dus ik vraag de minister om
die stukken graag een week eerder te tekenen, zodat wij ze even kunnen bekijken.MinisterVan AartsenToen was ik er niet.MevrouwVos(GroenLinks)U was in China, maar de wereld is klein tegenwoordig.MinisterVan AartsenMaar toen was die conferentie nog niet afgelopen. Er was in dit geval
niet zoveel aan te doen. Uw Kamer hecht er altijd aan, dat de handtekening
van de minister erop staat.Ik kom nu toe aan de beoordeling van de beide moties die zijn ingediend.
Ik begin met de motie ten aanzien van de 50% voor de gemeenten. De gemeenten
mogen in dit kader gewoon op hun eigen verantwoordelijkheid worden aangesproken.
Gemeenten hebben eigen financiële mogelijkheden, zoals de heffingen.
Zij kunnen de OZB inzetten en ze hebben de mogelijkheid om op het gebied van
overige belastingen iets te doen. Het is geen goede weg om de gemeenten hiervoor
in een bijzondere positie te plaatsen. Ik moet deze motie dan ook werkelijk
ontraden. Hetzelfde geldt voor de ingewikkelde vraagstukken betreffende de
rietmaaivergoeding. In wezen moet ik daarop antwoorden dat het onze algemene
lijn is dat wij doelgroepen niet meer rechtstreeks subsidiëren. Onder
dat mes is ook de rietmaaivergoeding gevallen, die overigens bij mijn weten
alleen bestaat in noordwest-Overijssel. Ik moet die motie dan ook ontraden.Mevrouw Swildens en mevrouw Augusteijn zien graag een uitwerking na de
evaluatie van het NME-plan. Ik wil daar inderdaad even op wachten en naar
aanleiding daarvan zal ik een plan indienen voor de voortzetting na het jaar
van de rijksbegroting 1999.MevrouwVos(GroenLinks)Wanneer kunnen wij de evaluatie en het plan voor voortzetting verwachten?MinisterVan AartsenIk weet niet precies wanneer die evaluatie komt, maar dat zal in ieder
geval in de loop van 1998 zijn. Ik vind het niet meer dan logisch om op basis
daarvan een vervolgaanpak voor te stellen en niet voordat geëvalueerd
is. Dat hoeft natuurlijk ook nog niet, omdat het plan nog twee jaar loopt.MevrouwAugusteijn-Esser(D66)En de volgende regering heeft ook te maken met de lijnen die de vorige
regering heeft uitgezet.MinisterVan AartsenSoms wel!MevrouwSwildens-Rozendaal(PvdA)Maar wel met de opvattingen in de vorige Kamer! Dat is het leuke verschil
tussen opeenvolgende kabinetten. Als namelijk in de Kamer toch de indruk bestaat,
dat het beleid gecontinueerd moet worden maar zij dat niet in een uitspraak
vastlegt omdat er een positieve reactie van een bewindspersoon op wordt gegeven,
is dat toch iets wat voorlopig nog staat!MinisterVan AartsenVoorzitter! De heer Stellingwerf en mevrouw Vos hebben gevraagd naar de
opstelling van LNV in o.a. de totale inzet voor de klimaatonderhandeling in
Kyoto. Zeker wat betreft natuur en biodiversiteit moet er echt sprake zijn
van kabinetsbeleid en meer in het bijzonder van een aantal collega's in het
kabinet. Op een aantal terreinen zal de Kamer notities bereiken, die overigens
ook weer door het kabinet zijn vastgesteld. Ik wil in dit verband wijzen op
de Vierde nota waterhuishouding, die op het gebied van het verdrogingsbeleid
een belangrijke rol zal spelen en op de brief over het NMP-3. In de oktobernotitie
wordt ingegaan op Kyoto en over deze notitie, die ook in het kabinet is gesproken,
is uitvoerig vooroverleg door de betrokken bewindslieden gevoerd. Deze notitie
is dus met medesturing door LNV tot stand gekomen.De heer Passtoors heeft gevraagd naar de gang van zaken met betrekking
tot provinciale landschappen, natuurmonumenten en verslaglegging dan wel openbare
verantwoording. Op zichzelf heb ik daar geen bezwaren tegen, maar ik zal er
uiteraard met de betrokken organisaties over moeten spreken. Hetzelfde geldt
met betrekking tot de gedachte aan een klachtenregeling om te bezien of op
dit terrein de efficiency kan worden vergroot. Vormen van samenwerking moeten
worden gezocht, hoewel de grote terreinbeherende organisaties met elkaar al
ongelooflijk veel samenwerkingsverbanden hebben op het punt van ruil, natuurpacht
en dergelijke.De heerPasstoors(VVD)Het gaat mij specifiek om de aangrenzende particuliere natuurbeheerders.MinisterVan AartsenDat zal vanzelf wel groeien, omdat die de komende jaren ook op deze markt
verschijnen en het goed is daarmee te overleggen.Voorzitter! Ik heb de Kamer in augustus kunnen melden, dat er overeenstemming
was bereikt over de standaard contractvoorwaarden voor langkampeerders, dus
voor de mensen met vaste plaatsen. Die voorwaarden worden vanaf 1 januari
1998 gehanteerd op alle terreinen die zijn aangesloten bij ANWB of Recron.
Dat betreft ongeveer 90% van de plaatsen.Ik waag het toch niet nu te improviseren naar aanleiding van de vraag
van mevrouw Augusteijn over het hout. Ik geloof niet dat dat verstandig is,
mede naar aanleiding van de waarschuwing die zij mij op dat punt gaf. Zij
heeft gelijk, want het blijft een uiterst gevoelig dossier. Er is afgesproken
dat er een algemeen overleg zal plaatsvinden over de nota die wij de Kamer
hebben gezonden. Het is goed om de Kamer voordat het AO plaatsvindt, de feitelijke
gang van zaken te melden.De heerVan der Vlies(SGP)De minister lijkt klaar te zijn met zijn beantwoording. Ik heb hem echter
gevraagd naar dat accoladeverhaal met al die inspanningen terzake van de Groene
Ruimte. Hij hoeft nu niet te antwoorden. Misschien kan er een notitie of een
brief komen? Die voornemens zijn mij dierbaar, maar de uitwerking is mij niet
om het even als het gaat om accenten. Ik wijs in dit verband op de Randstad,
de regio's, andere prioritaire gebieden, enz.MinisterVan AartsenIk begrijp niet helemaal wat u bedoelt met het accoladeverhaal, mijnheer
Van der Vlies. Als u daarbij doelt op tabel 2 uit de follow-up missiebrief,
moet ik u zeggen dat het niet de taak van dít kabinet zal zijn om daarvoor
met een nadere uitwerking te komen. Het kabinet zal wel proberen op basis
van de follow-up missiebrief met een aantal voorzetten te komen, die te zijner
tijd gebruikt kunnen worden bij de kabinetsformatie. Het is noch mijn voornemen
noch het voornemen van de minister van VROM of van de minister van Verkeer
en Waterstaat in de komende periode tot een nadere uitdieping te komen, om
de doodeenvoudige reden dat dit niet meer onze taak zal zijn.De heerVan der Vlies(SGP)Dat respecteer ik uiteraard, voorzitter. Ik citeer echter pagina 20 van
de memorie van toelichting op de begroting. In de tweede alinea van het hoofdstuk
Groene Ruimte worden die onderscheiden inspanningen neergeschreven. Dat begrip
accoladeverhaal is van mij, maar ik zag het als een samenhangend geheel. Inderdaad,
de inspanningsverplichting reikt verder dan deze kabinetsperiode. Als de minister
dat als argument hanteert, is dat prima. Maar ik denk dat het de Kamer interesseert
hoe dat geld concreet wordt besteed. Het gaat immers om substantiële
bedragen. Dat was de enige intentie die ik had. Als dat op een later moment
wordt aangegeven, heb ik daar begrip voor. Maar ik dacht: het wordt nu neergeschreven
en nu vastgepind met concrete bedragen, er zal ook een begin van een concretisering
achter de hand zijn.MinisterVan AartsenIk weet niet precies op welke accolades en passage u precies doelt. Ik
ga uit van pagina 28 van de memorie van toelichting. Voorzover uw vraag betrekking
heeft op de begroting 1998 kan ik u natuurlijk wel bedienen. Maar ik dacht
dat u het over de ICES-notitie had. Maar dat is dus niet het geval.De heerVan der Vlies(SGP)Het gaat om paragraaf 4, Groene ruimte, van de begroting die wij nu bespreken.
Ik verwijs naar pagina 20, de tweede alinea. Daar wordt over de toenemende
verstedelijkingsdruk in de Randstad, het aanleggen van bossen aldaar gesproken.
Vanaf 1998 is er 30 mln. beschikbaar voor het Groene Hart. Vervolgens geeft
de minister aan wat hij nog meer zal doen. De gedachte van de accolades had
daarop betrekking. Maar die neem ik graag terug. Dat kan mij niet veel schelen.
Het gaat mij om de vraag: welke concretisering zit daarachter?MinisterVan AartsenVoorzitter! Ik zal hier nog eens goed naar kijken!De voorzitter:Dan is hiermee een einde gekomen aan deze vergadering.Sluiting 13.22 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Van der Linden (CDA), Blauw (VVD), voorzitter, Van der Vlies (SGP),
ondervoorzitter, M.M.H. Kamp (VVD), Smits (CDA), Reitsma (CDA), Huys (PvdA),
Swildens-Rozendaal (PvdA), Ter Veer (D66), Witteveen-Hevinga (PvdA), Feenstra
(PvdA), Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Woltjer (PvdA), Schuurman (CD),
Augusteijn-Esser (D66), Van den Bos (D66), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA),
Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), M.B. Vos (GroenLinks), Van Waning (D66),
Keur (VVD), O.P.G. Vos (VVD), Passtoors (VVD) en Meijer (CDA). Plv. leden: De Haan (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van Middelkoop (GPV), Remkes
(VVD), Heeringa (CDA), Biesheuvel (CDA), Van Gijzel (PvdA), Liemburg (PvdA),
Hoekema (D66), Verspaget (PvdA), M.M. van der Burg (PvdA), Verkerk (AOV),
Dijksma (PvdA), Poppe (SP), Van Walsem (D66), Jorritsma-van Oosten (D66),
Gabor (CDA), Leerkes (Unie 55+), Van Zijl (PvdA), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks),
Doelman-Pel (CDA), Cornielje (VVD), Verbugt (VVD), H.G.J. Kamp (VVD) en Beinema
(CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25600-XIV-32.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl