Vaststelling begroting van het Ministerie van VROM (XI) voor het jaar 2004; Brief minister en staatssecretaris over herijking VROM-regelgeving
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29200-XI, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

28-10-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29200-XI nr. 7

17-10-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. AANLEIDING, DOELSTELLINGEN EN AANPAK2. UITGANGSPUNTEN EN KEUZEN BIJ DE SAMENSTELLING VAN DE
AGENDA• De burger centraal• De uitvoering centraal• Ruimte geven, verantwoordelijkheid nemen: zelfregulering• Het kan niet zonder regels • Het Rijk regelt inhoudelijk slechts de hoofdlijn
die op rijksniveau moet worden geregeld; de decentrale overheid kiest en regelt
daarbinnen de kwaliteit van haar eigen fysieke omgeving.• Voorschriften voor technische kwaliteit worden
zoveel mogelijk landelijk eenvormig en eenduidig als middelvoorschriften of
prestatie-eisen vastgelegd; voorschriften ter bescherming van de lokale of
nationale kwaliteit worden zo veel mogelijk vastgelegd in de vorm van een
doelvoorschrift• Financieringsstromen en verantwoordelijkheden voor
gewenste ruimtelijke, woon- en milieukwaliteiten volgen in principe dezelfde
lijn als de kwaliteitsdoelstellingen, maar zonder financiële sturing
op rijksniveau kan het niet• Het Rijk zou, voor onderwerpen waar EG-regelgeving
geldt, zowel inhoudelijk als procedureel moeten volstaan met zich te conformeren
aan die EG-regels, tenzij er aantoonbaar redenen zijn om meer te regelen dan
de EU• Als het niet leuker kan worden gemaakt, kan het
vaak nog wel makkelijker (vrij naar het motto van de Belastingdienst)• Regelgeving moet flexibel kunnen reageren op gewijzigde
omstandigheden3. INTEGRATIE VAN DE VROM-REGELGEVINGPerspectief«VROM-vergunning»Inspraak, bezwaar, beroepBevoegd gezagToetsingskaderUitvoeringNaar integratie van de VROM-regelgeving4. BELANGRIJKSTE CONCLUSIES PER DEELTERREIN4.1 Stoffen en productenKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.2 AfvalstoffenKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenIntrekkenEuropese regelgeving als maatVermindering regeldruk door het schrappen, samenvoegen
of verbeteren van onderdelen van regelgevingAdministratieve lasten en bestuurslasten4.3. Inrichtingen, water en externe veiligheidKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.4 Planstelsels en luchtkwaliteit4.4.1 PlanstelselsKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.4.2. MilieukwaliteitseisenKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.4.3. Milieueffectrapportage en strategische milieubeoordelingKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.4.4. LuchtkwaliteitKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.5 BodemKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.6 LandbouwKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAlgemene regelsStank en ammoniakBestrijdingsmiddelenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.7 GeluidKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.8 BouwenKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenIntrekkenSamenvoegenVermindering regeldrukAdministratieve lasten en bestuurslasten4.9 Huurwetgeving en corporaties4.9.1 HuurregelgevingKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.9.2 HuursubsidieregelgevingKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.9.3 WoningcorporatiesKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.9.4 HuisvestingswetgevingKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.9.5 Bevordering eigenwoningbezitKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.10 Ruimtelijke regelgeving en stedelijke vernieuwing4.10.1 Ruimtelijke ordening en hoofdstuk IV van de WoningwetKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.10.2 GrondbeleidKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten4.10.3 Stedelijke vernieuwingKarakteristieken van het deelterreinKnelpuntenAlgemene conclusiesVoornemens met betrekking tot specifieke regelingenAdministratieve lasten en bestuurslasten5. VOORBEREIDING EN SELECTIE VAN NIEUWE REGELGEVINGIs regelgeving noodzakelijk?Regelgeving is het meest geëigende instrumentHet proces van wet- en regelgeving zelf6. VOORBEREIDING VAN EUROPESE REGELGEVINGInleidingEx-ante-evaluatieDe onderlinge samenhang tussen de EG-richtlijnen en de
mate van gedetailleerdheid ervanAlternatief instrumentariumImplementatie7. MINDER, SNELLER EN GOEDKOPER?Vermindering van regelsVersnelling van proceduresVerlaging van administratieve lasten1. Stoffen en producten2. Afvalstoffen3. Inrichtingen, water en externe veiligheid4. Planstelsels en luchtkwaliteit5. Bodem6. Landbouw7. Geluid8. Bouwen9. Huurwetgeving en corporaties10. Ruimtelijke regelgevingVerlaging van bestuurslasten8. HET VERVOLGMeerjarenprogramma voor regelgevingInterdepartementale samenwerkingCoördinatie van de vervolgstappenUitwerking van de integratiemogelijkhedenTot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29200-XI, nr. 7 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29200-XIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 182 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 200 XIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2004nr. 7BRIEF VAN DE MINISTER EN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING,
RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 oktober 2003In het Hoofdlijnenakkoord «Meedoen, meer werk, minder regels»
van het kabinet wordt veel nadruk gelegd op het verminderen van regelzucht
en bureaucratie en op het versterken van de verantwoordelijkheid en zeggenschap
van de burgers. In dat kader wordt onder andere aangekondigd dat de regelgeving
van het Rijk kritisch tegen het licht zal worden gehouden, dat wettelijke
verplichtingen tot het periodiek uitbrengen van beleidsnota's zo veel mogelijk
zullen worden geschrapt en dat er een taakstelling komt voor de verlaging
van de administratieve lasten voor bedrijven en burgers.Bij brief van 23 oktober 2002 (kamerstuk 28 600 XI, nr. 10) hebben
de toenmalige bewindslieden van VROM hun voornemens uiteengezet met betrekking
tot de herijking van de VROM-regelgeving. Aangekondigd werd dat u medio 2003
een voorstel voor vereenvoudiging en sanering van de VROM-regelgeving zou
worden voorgelegd.In deze brief geven wij aan hoe wij hieraan vorm willen geven. Onze voornemens
moeten worden gezien als de richting waarin de regelgeving van VROM zal worden
herzien. Ze vormen voor de komende jaren een agenda van onderwerpen die in
dit kader ter hand zullen worden genomen. De oplossingsrichtingen zijn in
de brief opgenomen, de exacte inhoud van de verschillende oplossingen echter
niet. Vrijwel alle voorstellen zullen nader moeten worden uitgewerkt. In enkele
gevallen zal de aangegeven richting tijdens deze uitwerking nog op haalbaarheid
moeten worden getoetst. De wijze en de termijn waarop de uitwerking zal plaatsvinden
komen aan de orde aan het slot van deze brief (zie hoofdstuk 8).De agenda bevat niet alleen voorstellen ten aanzien van de bestaande en
voorgenomen regelgeving op nationaal niveau. Het feit dat een belangrijk deel
van de VROM-regelgeving voortvloeit uit Europese regelgeving, houdt in dat
de vrijheid om de Nederlandse regels te wijzigen beperkt is. Tegelijkertijd
betekent het dat met een verbetering van de samenhang en vereenvoudiging van
Nederlandse regels niet mag worden volstaan. Daarom wordt in deze brief (in
hoofdstuk 6) aangegeven dat ook op Europees niveau en bij de inbreng vanuit
Nederland bij de voorbereiding van Europese regelgeving inspanningen moeten
worden geleverd om aan de doelstellingen van de herijking te kunnen voldoen.In de bijlage1 bij deze brief wordt een korte
aanduiding gegeven van de voornemens met betrekking tot alle afzonderlijke
regelingen op het terrein van het ministerie van VROM. De term «regelingen»
wordt in deze brief gebruikt als verzamelnaam voor wetten, algemene maatregelen
van bestuur en ministeriële regelingen.In deze brief komen achtereenvolgens aan de orde:• aanleiding, doelstellingen en aanpak van het project (hoofdstuk
1),• de uitgangspunten en keuzen bij de samenstelling van de agenda
(hoofdstuk 2),• de voorgenomen Integratie van de VROM-regelgeving (hoofdstuk 3),• de belangrijkste conclusies per deelterrein van VROM (hoofdstuk
4),• de voorbereiding en selectie van nieuwe regelgeving (hoofdstuk
5),• de voorbereiding van Europese regelgeving (hoofdstuk 6),• de verwachte effecten van de voorstellen (hoofdstuk 7), en• de nadere uitwerking van de oplossingsrichtingen in een meerjarenprogramma
(hoofdstuk 8).1. AANLEIDING, DOELSTELLINGEN EN AANPAKSinds het begin van de vorige eeuw – soms ook al daarvoor –
is wetgeving op het terrein van volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en
milieubeheer tot stand gebracht en telkens wanneer de omstandigheden daartoe
aanleiding gaven, veranderd. Uitgangspunten bij de regulering waren vooral
de toen in de maatschappij levende opvattingen over de mate waarin en de wijze
waarop de overheid gewenste maatschappelijke ontwikkelingen op de verschillende
terreinen moet bevorderen en ongewenste ontwikkelingen moet tegengaan. Die
opvattingen evolueerden in de tijd.«...bureaucratie, veel en gedetailleerde rijksregels, te veel aandacht
voor beleid maken en te weinig voor de uitvoering daarvan, een ingewikkeld
oerwoud van subsidies, gebrek aan handhaving: het zijn allemaal signalen van
een overheid die minder doeltreffend en doelmatig is dan gewenst.»Uit Hoofdlijnenakkoord, 16 mei 2003.Met betrekking tot de VROM-regelgeving worden vaak termen gebruikt als
«ingewikkeld», «gedetailleerd», «versnipperd»
en «verkokerd». In een notendop geven die begrippen aan waarom
de regeldruk en regeldichtheid als hoog worden ervaren en waarom het moeilijk
blijkt al die regels naar behoren uit te voeren (overheden) en zich eraan
te houden (burgers en bedrijven). Daarbij hebben de begrippen «verkokerd»
en «versnipperd» betrekking op het feit dat men voor het ondernemen
van een bepaalde activiteit niet eenvoudig aan de overheid één
vergunning kan vragen, maar zich aan vele wetten en besluiten moet houden,
aan diverse bevoegde instanties en via verschillende procedures toestemming
moet vragen en op grond daarvan vaak aan tegenstrijdige voorschriften moet
voldoen. Dat geldt ook binnen de regelgeving waarvoor VROM verantwoordelijk
is, maar des te meer wanneer de totale overheidsregelgeving wordt beschouwd,
wat burgers en bedrijven vanzelfsprekend doen.Het stelsel van wetten en regels is te weinig opgebouwd vanuit en rondom
de burger, het bedrijf en hun maatschappelijke activiteiten, dus te weinig
«van buiten naar binnen», maar te veel vanuit de organisatie van
de overheid en de door die overheid te behartigen thema's. Deze brief bevat
daarom voornemens om die opbouw, gefaseerd, te veranderen.De begrippen «ingewikkeld» en «gedetailleerd»
hebben betrekking op een heel ander fenomeen, namelijk op het feit dat vaak
geprobeerd wordt iedere nuance van de werkelijkheid en iedere bijzondere situatie
in de algemene regels te vatten. Bovendien leven wij in een dichtbevolkt land,
waarin zowel plaats moet zijn voor een goed woon- en leefklimaat als voor
een goed economisch klimaat. Regels worden vaak opgesteld om alle denkbare,
soms tegengestelde belangen met elkaar te verenigen. Dat proces begint al
bij de ambtelijke ontwerper, in het vooroverleg met belangengroeperingen en
tijdens het politieke wetgevingsproces. En als gevolg van de uitvoeringspraktijk,
van ervaren knelpunten en jurisprudentie, gaat dat verder met reparaties en
aanvullende wetgeving. Ter wille van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid wordt
zo min mogelijk aan het toeval van de uitvoeringspraktijk overgelaten. Het
gevolg is soms een woud van regels en uitzonderingen, waarin de burger vaak
door de bomen het bos niet meer ziet.De herijkingsoperatie is bedoeld om, het geheel van regelgeving van VROM
overziend, na te gaan of de gestelde beleidsdoelen op het terrein van VROM
met minder, eenvoudiger en beter gestroomlijnde regels kunnen worden gerealiseerd,
waardoor ook de uitvoering en handhaving van die regels kunnen worden verbeterd.
De doelstellingen van de herijking die in de brief van oktober 2002 zijn genoemd
kunnen als volgt worden samengevat.• Onnodige regels en bureaucratie moeten worden vermeden en teruggedrongen.
De nadruk in het beleid moet verschuiven van plannen, nota's en procedures
naar resultaatgerichte, concrete uitvoering.• Het vertrouwen van de burgers in de overheid moet worden hersteld.
Zo veel mogelijk moet worden aangesloten bij de door de burger ervaren maatschappelijke
problemen. De burger moet het doel van de regels kunnen begrijpen, juist ook
wanneer die regels niet primair diens eigen belang dienen.• Ook ter wille van de bedrijven moet ervoor worden gezorgd dat de
regelgeving overzichtelijk en consistent is, minder procedures kent en meer
ruimte laat voor eigen initiatieven. De doorlichting van de regelgeving moet
ertoe bijdragen dat de administratieve lasten voor het bedrijfsleven substantieel
worden verminderd.• De rijksregels moeten de provincies en gemeenten niet onnodig belemmeren.
Het rijksbeleid voor ruimtelijke ontwikkeling en milieu moet zich beperken
tot strategieën en investeringen die van nationaal belang zijn en structuur
geven aan de regionale ontwikkeling. Nieuwe regelgeving mag decentrale gebiedsgerichte
ontwikkeling en een betere integratie van beleid niet in de weg staan.• De regels moeten goed uitvoerbaar, handhaafbaar en fraudebestendig
zijn. Het is beter om een beperkt aantal regels te hebben die dan ook goed
kunnen worden uitgevoerd en gehandhaafd, dan een groter aantal regels die
massaal worden genegeerd. De organisatie van de uitvoering en de handhaving
verdient meer aandacht.• Lidstaten van de Europese Unie moeten meer vrijheid krijgen om
zelf de middelen te kiezen om afgesproken doelstellingen te realiseren. Daarom zal Nederland inzetten op vereenvoudiging en stroomlijning van
bestaande en toekomstige Europese regelgeving en tevens op flexibiliteit.
Verder moet verbetering van de kwaliteit van Europese wet- en regelgeving
een aandachtspunt zijn.De doelstelling van het kabinet om in de periode 2003 tot en met 2006
te komen tot de reductie van de administratieve lasten voor burger en bedrijf
met 25%, heeft geleid tot extra aandacht voor dat aspect. Een beperking daarbij
is het al genoemde feit dat een belangrijk deel van de VROM-regelgeving voortvloeit
uit Europese regelgeving. In hoofdstuk 7 wordt een eerste globale indicatie
gegeven van de effecten die de herijkingsvoorstellen op de administratieve
lasten zullen hebben. Meer definitieve ramingen zijn vanzelfsprekend pas mogelijk
nadat de verschillende oplossingsrichtingen nader zijn uitgewerkt.De doelstellingen van de herijking zijn daarmee primair gericht op de
instrumenten die het Rijk inzet ter uitvoering van het beleid, niet op de
inhoud van dat beleid. Onderzocht is hoe de gegeven beleidsdoelstellingen
op het terrein van wonen, ruimte en milieu met zo weinig mogelijk regels op
een doelmatige wijze kunnen worden bereikt. Daarbij is uiteraard rekening
gehouden met het uitgangspunt van dit kabinet dat de verantwoordelijkheid
van burgers en bedrijven centraal moet staan. De continuïteit van het
beleid zelf staat daarbij niet ter discussie.Om de agenda voor de herijking samen te stellen zijn alle wetten, amvb's
en ministeriële regelingen waarvoor VROM het eerstverantwoordelijke departement
is, onder de loep genomen. Het blijkt te gaan om bijna 400 regelingen. Deze
zijn doorgelicht met behulp van een vragenlijst, waarin werd ingegaan op onder
andere het doel van de regeling, internationale aspecten, de taakverdeling
bij de uitvoering, administratieve lasten en planverplichtingen. Ook voorgenomen
nieuwe regelingen of voorgenomen wijzigingen in de regelgeving zijn kritisch
aan de uitgangspunten van de herijking getoetst.Overigens zijn nog vrij recent belangrijke delen van de VROM-regelgeving
gewijzigd in het kader van grote, rijksbreed opgezette operaties als Marktwerking,
deregulering en wetgevingskwaliteit (MDW). Er is dus ook voorafgaande aan
deze herijking sprake geweest van «onderhoud» en vernieuwing.Over de resultaten van de doorlichting is in de afgelopen maanden met
verschillende externe partijen gecommuniceerd. Bij het trekken van conclusies
is gebruik gemaakt van de inbreng van een externe klankbordgroep. Hieraan
is deelgenomen door leden uit de kring van het bedrijfsleven (VNO-NCW, MKB
Nederland, LTO Nederland, NEPROM, BouwNed), de decentrale overheden (VNG,
IPO, Unie van Waterschappen, vier grootste steden), de milieubeweging (Stichting
Natuur en Milieu), het Adviescollege toetsing administratieve lasten en de
wetenschap. De herijking is verder besproken in een bijzondere vergadering
van de Evaluatiecommissie Wet milieubeheer (ECWM). Er is daarnaast gebruik
gemaakt van de inbreng van andere instanties uit de genoemde sectoren. Ook
is een burgertoets uitgevoerd voor een viertal clusters door middel van een
inventarisatie van vragen en klachten en er zijn een dertigtal interviews
met diverse instanties, een digitale enquête en gesprekken met vijf
burgerpanels gehouden.Naar aanleiding van de gemaakte inventarisatie plaatsen wij in deze brief
verschillende kritische kanttekeningen bij de bestaande regelgeving. Enerzijds
vloeit dat vanzelfsprekend voort uit de doelstelling van de herijkingsoperatie
(waar kan het minder, beter en eenvoudiger), anderzijds wordt de regelgeving
bezien vanuit de actuele praktijk en vanuit een gewijzigde sturingsopvatting.
Het is dus een aan tijd gebonden beoordeling. Voor het ontstaan van iedere
regel – ook al wordt die nu achterhaald of verouderd gevonden –
heeft altijd een goede reden gegolden. Zo'n regel kan ook thans, wanneer men
de inhoud op de eigen merites beoordeelt, nog waardevol zijn maar niet meer
passen in de doelstellingen die bij de herijking worden gehanteerd. Vanuit
deze gedachtegang moeten verschillende kwalificaties van de knelpunten in
de volgende hoofdstukken worden gelezen.2. UITGANGSPUNTEN EN KEUZEN BIJ DE SAMENSTELLING VAN DE
AGENDADe hiervóór gesignaleerde knelpunten in de regelgeving willen
wij in het kader van de herijking fors aanpakken. Daarbij doen zich echter
verschillende keuzen voor. Het gaat dan vooral om de keuzen «uniformering
versus maatwerk», «flexibiliteit versus handhaafbaarheid»,
«centraal versus decentraal» en «robuust versus genuanceerd».
Ook is er sprake van enkele dilemma's. Decentralisatie is een belangrijk uitgangspunt
bij de herijking. Maar leidt een vereenvoudiging of vermindering van rijksregels
altijd tot een vermindering van regelgeving? Of dreigt aanvullende regelgeving
op provinciaal of zelfs lokaal niveau, zodat per saldo en nóg onoverzichtelijker
woud van regels ontstaat? En is een op zichzelf gewenste decentralisatie van
bevoegdheden en middelen realiseerbaar, wanneer de verwachting bestaat dat
het Rijk zich toch niet geheel aan de verantwoordelijkheid voor het beleid
kan onttrekken? Noopt een vermindering van de publieke regelgeving wellicht
tot tal van private overeenkomsten tussen betrokken partijen, omdat bijvoorbeeld
bedrijven toch bepaalde zekerheden wensen? Leidt versoberde regelgeving weer
tot allerlei vormen van jurisprudentie, die opnieuw een verdere verfijning
tot resultaat hebben?In dit hoofdstuk geven wij aan, vooruitlopend op de concrete voorstellen,
welke uitgangspunten wij hebben gehanteerd om – binnen de gekozen doelstellingen –
op een breed beleidsterrein en voor vaak zeer uiteenlopende omstandigheden
zo consequent mogelijk keuzen te maken en oplossingsrichtingen te formuleren.• De burger centraalHet stelsel van regels moet meer worden opgebouwd rondom de burger, het
bedrijf en hun maatschappelijke activiteiten en niet alleen vanuit de organisatie
van de overheid. Dit uitgangspunt heeft een betekenis die veel verder strekt
dan het ministerie van VROM. Zodra ook andere ministeries hun regelgeving
hebben doorgelicht, openen zich perspectieven om rijksbreed de gehele regelgeving
voor de fysieke leefomgeving te bezien. In het vervolg van deze brief (hoofdstuk
3) wordt bijvoorbeeld voorgesteld te streven naar één «VROM-vergunning»
voor de fysieke realisatie van een bouwwerk, waarin zowel de aspecten locatie,
bouw als gebruik worden geregeld voor zover het VROM-regelgeving betreft.
Grotere winst is echter te behalen indien ook regelgeving van andere ministeries
in een gestroomlijnde vergunningsprocedure kan worden betrokken. Van onze
kant zijn wij bereid samen met andere departementen de mogelijkheden tot verbreding
te onderzoeken, maar ook zonder die verbreding zullen wij de uitwerking van
dit voornemen ter hand nemen.Het is overigens de vraag of elk probleem wel primair het snelst en het
best is opgelost met regelgeving. De eigen verantwoordelijkheid van burgers
en bedrijven kan soms, al of niet in samenhang met overheidsoptreden,
een minstens zo duurzame oplossing opleveren. In de lange-termijnoplossing
die wordt gepresenteerd staan de burger en het bedrijf op twee manieren centraal:
het stelsel van regelgeving moet meer van buiten naar binnen zijn opgebouwd
en meer oproepen tot eigen verantwoordelijkheid van de spelers in de maatschappij.• De uitvoering centraalHet recente rapport «Tussen beleid en uitvoering» van de Algemene
Rekenkamer benadrukt nog eens dat beleid en regelgeving geen oplossing bieden,
wanneer de uitvoerbaarheid of de kwaliteit van de uitvoering te wensen overlaat.
Dat besef is binnen VROM niet nieuw. De veelal decentrale uitvoering van de
VROM-regelgeving is en wordt door VROM op vele manieren gefaciliteerd en gestimuleerd,
zoals momenteel met trajecten als «Servicegericht werken» en «Professionalisering
van de milieuhandhaving». In relatie tot het steeds verder gegroeide
bouwwerk van VROM-regelgeving, de onoverzichtelijkheid voor de burger en de
nog steeds niet adequate uitvoering moet ook op dit terrein winst worden behaald.
De kwaliteit, doeltreffendheid, doelmatigheid en professionaliteit van de
uitvoering, en niet de verdeling van beslissingsbevoegdheid, moeten centraal
staan bij het organiseren van uitvoeringstaken. Trefwoorden daarbij zijn:
één loket, éénmalige (electronische) informatieverstrekking,
één toezichthouder.• Ruimte geven, verantwoordelijkheid nemen: zelfreguleringDe centrale opgave van het beleid voor de fysieke leefomgeving is het
zorgen voor een goede balans tussen maatschappelijke activiteiten en de kwaliteit
van de leefomgeving. Algemeen wordt gesteld dat de overheid is doorgeschoten
in het vertrouwen op de maakbaarheid van de samenleving. Meer dan in het verleden
zal de afweging moeten zijn of de gewenste balans door de andere maatschappelijke
partners kan worden bereikt en in hoeverre de overheid dat met andere instrumenten
dan regelgeving – bijvoorbeeld voorlichting of zelfregulering –
kan bevorderen. Wanneer het gaat om implementatie van EG-richtlijnen zijn
de mogelijkheden daartoe overigens vaak niet aanwezig of zeer beperkt.Een keuze voor zelfregulering is geen kwestie van zwart-wit en dus niet
altijd een keuze voor volledige uitsluiting van een rol voor de overheid.
Burgers en bedrijven kunnen dat geheel autonoom doen (denk aan de verschillende
louter private milieukeurregelingen), als ze maar binnen de Europese mededingingsregels
blijven. Voor zover de overheid een, al dan niet grondwettelijke, zorgplicht
heeft voor een bepaald onderwerp, zal de zelfregulering altijd moeten worden
ingekaderd of geconditioneerd door de overheid, bijvoorbeeld door het opleggen
van een zorgplicht, het stellen van normen of een algemeenverbindendverklaring
van gemaakte afspraken. De overheid kan er echter ook voor kiezen om zelfregulering
te stimuleren. Dat stimuleren van de eigen verantwoordelijkheid kan op verschillende
manieren en in verschillende gradaties gestalte krijgen. Het kan semi-autonoom
gebeuren (zoals door convenanten waarbij de overheid een ondersteunende of
initiërende rol speelt), ondersteund door overheidsregulering (bijvoorbeeld door
de mogelijkheid van algemeenverbindendverklaring van in beginsel private overeenkomsten),
of het kan een onderdeel vormen van overheidsregulering (zoals certificatie
als bewijs dat aan overheidsregels wordt voldaan). Hierbij is een toenemende
mate van overheidsbemoeienis te zien, afhankelijk van de mate waarin de overheid
invloed wil hebben op het resultaat.Hoewel de maatschappelijke reactie op (wijziging van) regelgeving niet
altijd te voorspellen is, moet worden voorkomen dat publieke regels die vooral bedrijven enkele noodzakelijke zekerheden bieden worden geschrapt,
waardoor die bedrijven gedwongen worden via privaatrechtelijke overeenkomsten
dezelfde waarborgen voor een ongestoord functioneren te verkrijgen. Een dergelijke
vorm van zelfregulering streven wij niet na. Dit zou leiden tot administratieve
lasten die hoger uitvallen dan de bestaande publieke regelgeving en dus een
ongewenst gevolg zijn van de versobering. Ook in die zin kent deregulering
duidelijke grenzen.• Het kan niet zonder regels «Duurzame kwaliteit van de leefomgeving is voor alle burgers van
direct belang. De overheid dient dit – met beperking van centralisme
en regelgeving – ter harte te nemen. Met het oog op een leefbaar land
voor toekomstige generaties dienen het milieu en de natuur, het wonen en de
infrastructuur, verantwoord te worden beheerd en ontwikkeld.»Uit Hoofdlijnenakkoord, 16 mei 2003De bescherming van de kwaliteit van de leefomgeving kan niet zonder een
aantal concrete regels van wat mag en niet mag. Zulke regels zijn grofweg
te verdelen in algemene en individueel geldende regels. Algemene regels, zoals
het Bouwbesluit 2003 of voor milieu de algemene regels die de vergunningplicht
vervangen en de stoffenbesluiten, geven landelijk en voor iedereen aan onder
welke condities iets mag. Individueel geldende regels ontstaan wanneer voor
een specifieke activiteit afzonderlijk toestemming vereist is en die wordt
gegeven in de vorm van een vergunning of ontheffing, al dan niet voorzien
van voorschriften. Ook indien zelfregulering niet mogelijk of wenselijk is
en deze weg van overheidsregulering dus noodzakelijk blijkt, zijn toch belangrijke
verbeteringen voor de bedrijven te bereiken.• Het Rijk regelt inhoudelijk slechts de hoofdlijn
die op rijksniveau moet worden geregeld; de decentrale overheid kiest en regelt
daarbinnen de kwaliteit van haar eigen fysieke omgeving.«De noodzaak tot beperking van de bureaucratie en tot vermindering
van regeldruk doet zich nadrukkelijk voor op de beleidsterreinen die te maken
hebben met de ruimtelijke inrichting van ons land. In lijn met de z.g. Stellingnamebrief
zullen, binnen de randvoorwaarden van bescherming van de natuurlijke leefomgeving
en de rijksverantwoordelijkheid ter zake, meer ruimte en verantwoordelijkheid
aan provincies en gemeenten worden gegeven. De afzonderlijke nota's op desbetreffende
onderdelen van ruimtelijk beleid zullen worden samengevoegd tot één
nota Ruimte. Om sneller ruimtelijke ontwikkelingen te kunnen realiseren worden
gestroomlijnde en daardoor kortere procedures ingevoerd (zoals de rijksprojectenprocedure).
Een aldus dynamischer vormgegeven ruimtelijk instrumentarium draagt bij aan
een daadkrachtig beleid voor milieu en natuur, platteland en landbouw, en
wonen.»Uit Hoofdlijnenakkoord, 16 mei 2003.In deze herijkingsoperatie wordt een duidelijke en scherpe verdeling tussen
de verantwoordelijkheden van de verschillende overheden nagestreefd. In beginsel
regelt het Rijk uitsluitend wat vanuit nationaal belang noodzakelijk is ofwel
wat uit de aard van de regeling het meest doelmatig is. Daarbij wordt het
aantal rapportages, plan- en programmaverplichtingen dat aan andere overheden
is opgelegd, tot een minimum teruggebracht.Uit het oogpunt van bescherming van de veiligheid en gezondheid van burgers
of van de kwaliteit van gebieden of objecten van (inter)nationale betekenis
kan het Rijk eisen stellen aan de constructieve veiligheid of de brandveiligheid,
grenswaarden stellen aan de milieukwaliteit of bescherming verlangen van nationale
landschappen en beschermde stads- en dorpsgezichten. Deze eisen van nationaal
belang vormen een minimumkwaliteitsgrens voor burgers, bedrijven en andere
overheden. Dit type rijksregels is ervoor om robuuste grenzen te trekken,
niet om alle denkbare situaties te regelen of te accommoderen. Dat betekent
dat de grenzen zullen worden gelegd op een door het Rijk gewenst niveau van
bescherming, rekening houdend met de mate waarin dat niveau kan worden bereikt.Daarnaast kan het Rijk ook ambitieniveaus voor kwaliteit formuleren, die
als richtwaarde voor burgers, bedrijven en andere overheden gelden. Het gebied
tussen de minimumgrens en het ambitieniveau dient het democratisch gecontroleerd
speelveld te zijn van de lokale en provinciale overheid. Daarop is het Rijk
dus ook niet meer aanspreekbaar.Toch kunnen zich gevallen voordoen waarin het, om een optimale omgevingskwaliteit
te kunnen bereiken, verantwoord is voor één of enkele aspecten
een doorbreking van de minimumkwaliteitsgrens toe te staan. De bevoegdheid
daartoe zal wel met de nodige inhoudelijke of procedurele waarborgen moeten
zijn omgeven. Ook hier geldt dan dat, voor zover de bevoegdheid tot afwijking
niet geheel of gedeeltelijk bij het Rijk ligt, het Rijk op het gebruik ervan
ook niet meer kan worden aangesproken.Deze vorm van decentralisatie levert overigens niet in alle gevallen verlaging
van regeldruk op, vooral niet in die gevallen waar de decentrale overheid
eigen regelgeving in de plaats van de rijksregels stelt. Dan ervaart het bedrijfsleven
als geheel alleen maar een hogere, want overal verschillende, regeldruk. Het
beperken van de rijksregels tot hoofdlijnen heeft dus uit het oogpunt van
vereenvoudiging geen enkele zin wanneer daarbij de verwachting (of zelfs een
wettelijke verplichting) geldt dat de decentrale overheden elk wel een eigen
normstelsel of regulering tot stand brengen.• Voorschriften voor technische kwaliteit worden
zoveel mogelijk landelijk eenvormig en eenduidig als middelvoorschriften of
prestatie-eisen vastgelegd; voorschriften ter bescherming van de lokale of
nationale kwaliteit worden zo veel mogelijk vastgelegd in de vorm van een
doelvoorschriftOndanks het uitgangspunt van zoveel mogelijk decentralisatie kan in sommige
gevallen beter worden gekozen voor één uniforme landelijke regelgeving.
Indien het bedrijfsleven te maken krijgt met strenge, maar constante en duidelijke
technische eisen waarmee de desbetreffende branche bekend is, vormen die regels
een veel minder grote druk dan wanneer men geconfronteerd wordt met verschillende
regels in verschillende gemeenten, waarbij in elke situatie afzonderlijke
eisen worden gesteld. Het bedrijfsleven als geheel pleit dan ook meestal voor
uniformiteit en strikte uitvoering van regels. Anders ligt dat voor lokale
overheden en vaak ook voor individuele burgers en bedrijven. Die voelen zich
soms door landelijk uniforme regels ingeperkt en zouden in speciale situaties
een eigen mogelijkheid tot afweging willen hebben. Het uitgangspunt van vermindering
van regeldruk voor het bedrijfsleven is in veel gevallen strijdig met het
uitgangspunt van decentralisatie, omdat decentralisatie kan leiden tot nieuwe
en meer gedifferentieerde regelgeving.De oplossingsrichting in dit dilemma is genuanceerd. Wanneer het echt
gaat om bestuurlijke keuzen over een ter plaatse gewenste bijzondere kwaliteit,
dan past ook het best een individuele kwaliteitsdoelstelling waaraan de burger
of onderneming op zijn of haar eigen wijze moet kunnen voldoen.
Wanneer het feitelijk gaat om een brede doelgroep die gelijkelijk aan de voorschriften
zou moeten en willen voldoen (bouw, detailhandel, horeca) dan hebben landelijk
uniforme middelvoorschriften de voorkeur. Maar ook voor een kleine groep als
bijvoorbeeld mobiele puinbrekers, die immers in verschillende provincies moeten
kunnen opereren, kan uit overwegingen van doelmatigheid toch de balans doorslaan
naar landelijk uniforme voorschriften.Landelijk geldende regels zijn overigens niet hetzelfde als rijksregels:
ook gemeenten of provincies samen of een branche kunnen landelijk uniforme
regels vaststellen (zelfregulering).• Financieringsstromen en verantwoordelijkheden voor
gewenste ruimtelijke, woon- en milieukwaliteiten volgen in principe dezelfde
lijn als de kwaliteitsdoelstellingen, maar zonder financiële sturing
op rijksniveau kan het nietWanneer op basis van het eerdergenoemde beginsel de beoogde lokale kwaliteit
wordt vastgesteld door de provinciale of lokale overheid, zou kunnen worden
overwogen om ook de gelden die nodig zijn voor het bewerkstelligen en handhaven
van die kwaliteit over te dragen aan de verantwoordelijke overheden. Wij kiezen
er echter niet voor de nu nog geoormerkte gelden voor bodemsanering en stedelijke
vernieuwing over te hevelen naar het Provincie- of Gemeentefonds. Hoewel het
op zichzelf zou passen in de gedachtegang van de herijking, kleven aan een
dergelijke overheveling te grote nadelen. Stedelijke vernieuwing en bodemsanering
zijn beleidsterreinen met een hoge politieke prioriteit. Op deze belangrijke
terreinen zou de mogelijkheid tot financiële sturing vervallen, omdat
dan een specifiek verdelingsmechanisme ontbreekt dat gestalte kan geven aan
een prioriteitstelling op nationaal niveau. Het Rijk zou weliswaar kaders
kunnen stellen, maar zou op de besteding van de gelden en het bereiken van
de gestelde doelen niet meer – of slechts in beperkte mate – aanspreekbaar
zijn. Dat achten wij voor nu en de afzienbare toekomst geen realistische mogelijkheid.
Voor de bodemsanering geldt bovendien dat zich nu reeds een budgettair probleem
aftekent om de gestelde doeleinden te realiseren, zodat er sprake zou kunnen
zijn van het overhevelen van een tekort.• Het Rijk zou, voor onderwerpen waar EG-regelgeving
geldt, zowel inhoudelijk als procedureel moeten volstaan met zich te conformeren
aan die EG-regels, tenzij er aantoonbaar redenen zijn om meer te regelen dan
de EU«Behoud en versterking van natuur en milieu vergen een activerend
beleid in nationaal, Europees en internationaal verband. De ontkoppeling van
economische groei en milieudruk, die de afgelopen jaren tot stand is gebracht,
dient te worden gehandhaafd. Milieutechnologie zal worden gestimuleerd. Een
verdere vergroening van het belastingstelsel is een belangrijk instrument.
Voorts is een actief Nederlands optreden in internationaal en Europees verband
nodig. Nederland zal in de Europese Unie pleiten voor een scherpe normstelling
ten aanzien van milieu en dierenwelzijn, waaronder verbetering van de omstandigheden
van intensieve veehouderij, alsmede afschaffing van het Europese non-vaccinatiebeleid.
Nederland zal geen nieuw beleid introduceren dat stringenter is dan de Europese
normen voorschrijven, tenzij een specifiek Nederlands probleem een specifiek
Nederlandse oplossing vergt.»Uit Hoofdlijnenakkoord, 16 mei 2003De bijzondere situatie in Nederland, bijvoorbeeld vanwege de waterhuishouding,
de ligging in een delta of de bevolkingsdichtheid, kan soms reden
zijn om beargumenteerd verder te gaan dan de EU. Ook praktische redenen kunnen
aan de orde zijn: vroeger was het vaak zo dat in Nederland al regelingen golden
op het moment dat de EU een onderwerp regelde. Wanneer de EU minder ver ging
was het soms praktischer om de Nederlandse extra regels in stand te houden
in plaats van lastige en oneerlijke overgangssituaties te creëren. Maar
voor nieuwe EG-regels geldt dat nauwelijks meer. Men kan de zaak zelfs omkeren:
de eerste inzet van Nederland zou moeten zijn om een onderwerp Europees te
regelen en de Europese regels zo te laten ontwerpen dat ze ook voor Nederland
toepasbaar en uitvoerbaar zijn. Pas als dat niet lukt, zou Nederland moeten
kiezen voor eigen regelingen.• Als het niet leuker kan worden gemaakt, kan het
vaak nog wel makkelijker (vrij naar het motto van de Belastingdienst)De ervaren ingewikkeldheid van en overmaat aan regels worden nog in de
hand gewerkt doordat de regels en bijvoorbeeld aanvraagformulieren voor een
burger of bedrijf moeilijk kenbaar en beschikbaar zijn. Met toepassing van
ICT kan hetzelfde echter veel makkelijker toegankelijk en bruikbaar worden
gemaakt, zoals bijvoorbeeld de Belastingdienst met zijn belastingaangifte
per diskette of modem aantoont. Het in elkaar schuiven van meer regelingen
over hetzelfde, en – als dat niet verder lukt – het maximaal inzetten
van ICT in zowel de voorlichting over als de uitvoering van regelgeving (registraties
per internet) mogen misschien niet het aantal regels verminderen, maar dragen
wel degelijk bij aan het verminderen van de regeldruk.• Regelgeving moet flexibel kunnen reageren op gewijzigde
omstandighedenOok starheid en het feit dat regels onvoldoende zijn aangepast aan gewijzigde
omstandigheden kunnen de regeldruk onnodig vergroten. Om die reden willen
wij nagaan of in de toekomst meer gebruik kan worden gemaakt van ministeriële
regelingen, vooral als het gaat om technische uitwerking van normen en om
implementatie van en verwijzing naar Europese normen. Daarnaast ligt het voor
de hand de procedures die gelden bij de totstandkoming van amvb's gelijk te
schakelen met de procedures die in het algemeen gelden op andere beleidsterreinen
dan die van VROM.Hiermee zijn de uitgangspunten geformuleerd op basis waarvan wij in de
volgende hoofdstukken concrete voorstellen voor de herijking doen. Wij zullen
deze uitgangspunten in de komende periode blijven hanteren bij de vaststelling
de meerjarige programma's voor (wijzigingen in) de regelgeving van VROM, zodat
ze voortdurend een rol spelen bij de afweging welke instrumenten wij voor
de realisatie van het beleid zullen hanteren. In hoofdstuk 8 van deze brief
wordt hierop nader ingegaan.3. INTEGRATIE VAN DE VROM-REGELGEVINGPerspectiefDe meeste voornemens die in deze brief worden geformuleerd zijn oplossingen
op korte termijn en binnen de afzonderlijke regels. Ze hebben bovendien alleen
betrekking op de wetgeving van VROM. Aansluiting vanuit beleidsterreinen van
andere departementen zou zeer wenselijk zijn omdat dat een oplossing kan opleveren
voor onnodige complexiteit en gebrek aan afstemming. Binnen de VROM-wetgeving
zou echter al duidelijke winst kunnen worden geboekt door een vergaande integratie
van de grote VROM-wetten: de Woningwet, de Wet op de Ruimtelijke
Ordening (WRO) en de Wet milieubeheer (Wm). Dit is echter iets dat niet op
korte termijn kan worden bereikt. Het uitgangspunt moet zijn dat de overheid
de problematiek van haar verbrokkelde en soms ook verkokerde bemoeienis niet
langer op de burger of het bedrijf moet afwentelen. In plaats daarvan moet
zij de voorgenomen activiteiten van initiatiefnemende burgers en bedrijven
centraal stellen.De in dit hoofdstuk beschreven situaties en voornemens hebben betrekking
op bedrijven. Dat wil niet zeggen dat ze voor burgers essentieel anders zouden
(moeten) zijn. Bedrijven lopen echter nog meer dan burgers tegen situaties
als hier beschreven aan en hebben daar dus ook (veel) meer last van.Wanneer een bedrijf op een bepaalde plek iets wil gaan (ver)bouwen, oprichten
of aanleggen en dat vervolgens in gebruik wil nemen voor de uitoefening van
een bepaalde activiteit, heeft het aan de overheid een tamelijk eenvoudige
vraag: «Mag dat?» Idealiter zou het daarop snel en zonder al te
veel bureaucratische rompslomp en kosten een helder antwoord krijgen: «Ja»,
«Nee» of «Ja, mits». In plaats daarvan krijgt het
veelal te maken met een grote hoeveelheid overheidsvoorschriften, die over
veel regelingen zijn verspreid en die elk hun eigen aanvraagprocedures, indieningsvereisten,
bevoegd gezag, ambtelijke loketten, beoordelingscriteria, beslismomenten,
afhandelingstermijnen, legesheffing, inspraakprocedures, bezwaar- en beroepsprocedures
en toezichthouders kennen. Zelfs bij een eenvoudig bedrijf dat voor oprichting
of wijziging alleen een bouwvergunning en een milieuvergunning nodig heeft,
is dit al het geval. De vergunningen moeten elk op een afzonderlijk formulier
worden aangevraagd. De gegevens die daarbij moeten worden verstrekt, zijn
voor een deel dezelfde of lijken erg op elkaar, maar moeten wel op elk formulier
afzonderlijk worden vermeld, soms in een andere vorm. De procedures die moeten
worden doorlopen, zijn voor elk van de aanvragen verschillend: de milieuvergunning
kent een uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure, waarin andere belanghebbenden
bedenkingen tegen het ontwerp van de beslissing op de aanvraag kunnen inbrengen,
de bouwvergunning niet. Ook de beslistermijnen verschillen van elkaar: de
milieuvergunning moet binnen zes maanden worden verleend, de bouwvergunning
binnen twaalf weken, maar er bestaat een mogelijkheid om die termijn met zes
weken te verlengen. Voor de bouwvergunning moeten leges worden betaald, voor
de milieuvergunning niet. Het is niet onmogelijk dat de voorschriften die
aan de milieuvergunning worden verbonden, niet sporen met de eisen die de
bouwregelgeving stelt. Toch moet het bedrijf aan beide soorten voorschriften
voldoen. Als de aanvrager het niet eens is met de beslissing die hij op zijn
aanvraag heeft gekregen, moet hij als het om de bouwvergunning gaat, eerst
bezwaar maken bij de gemeente en kan hij daarna beroep instellen, eerst bij
de rechtbank en daarna bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State. Als het om de milieuvergunning gaat, moet het beroep rechtstreeks bij
de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State worden ingesteld, het
is niet nodig daaraan voorafgaand een bezwarenprocedure te volgen. Als de
aanvrager bezwaren heeft tegen beide vergunningen, is het dus niet geheel
denkbeeldig dat hij ook op zijn beroepen twee beslissingen krijgt (die voor
wat de bouwvergunning betreft ook nog eens per fase van bezwaar of beroep
verschillend kunnen zijn), die niet helemaal op elkaar zijn afgestemd. En
dit is dan nog maar een eenvoudig geval !In de beschreven situatie gaat het om een bedrijf dat een project wil
realiseren waarvoor een vergunning vereist is. Mutatis mutandis geldt hetzelfde
voor het gebruik of in werking hebben van een gebouw ofbedrijf,
voor het uitvoeren van andere activiteiten en voor situaties waarvoor geen
afzonderlijke vergunning nodig is, maar algemene regels van toepassing zijn.
In al die gevallen is de basisvraag van het bedrijf: «Mag dat?»
en moet het uit een overzichtelijk en zo eenvoudig mogelijk toetsingskader
het antwoord kunnen afleiden.De in dit hoofdstuk opgenomen voornemens beogen een meer structureel perspectief
voor de langere termijn te bieden. Die oplossing zal gefaseerd tot stand moeten
komen, maar de realisatie moet wel op korte termijn ter hand worden genomen.
Gezien de geringe tijd die voor de herijkingsoperatie beschikbaar was, hebben
de voornemens slechts betrekking op drie onderwerpen: vergunningverlening,
uitvoeringsorganisatie en subsidieverlening. Deze onderwerpen hangen sterk
met elkaar samen en liggen in elkaars verlengde, maar zijn niet onlosmakelijk
met elkaar verbonden.«VROM-vergunning»Zowel voor een burger als voor een bedrijf zou het ideaal zijn wanneer
er op een verzoek om toestemming voor een activiteit één beslissing
zou volgen na het doorlopen van één procedure voor aanvraag/melding,
besluitvorming, inspraak en bezwaar en beroep, waarbij er één
bestuurlijk en één ambtelijk aanspreekpunt en één
toezichthouder zou zijn. Dit resultaat zou, althans in theorie, kunnen worden
bereikt door een goede procedurele en inhoudelijke coördinatie van de
beslissingen op de verschillende aanvragen. Ook initiatieven in de sfeer van
«één loket» of «verzamelaanvraag» brengen,
althans virtueel, zo'n ideaal van een enkel aanspreekpunt en een enkele vergunning
voor het bedrijf dichterbij. In de praktijk blijkt coördinatie echter,
ondanks de bestaande wettelijke mogelijkheden daartoe, bijzonder moeilijk
tot stand te brengen. En waar zij tot stand komt, blijkt ze vaak onvoldoende
soelaas te bieden. Regelingen over coördinatie zijn ook bijna per definitie
ingewikkeld. Verzamelformulieren en één loket voor het aanvragen
van verschillende vergunningen lossen het probleem niet op van de verschillende
toetsingskaders en termijnen van de afzonderlijke vergunningen.Een veel betere oplossing is integratie van besluiten. Wanneer de huidige
veelheid van besluiten wordt vervangen door één besluit, waardoor
met één aanvraag kan worden volstaan en ook het aantal te doorlopen
procedures tot één wordt teruggebracht, wordt het grootste praktische
ongemak voor het bedrijf aangepakt. Er wordt een zeer grote vereenvoudiging
gerealiseerd, zowel voor het initiatiefnemende bedrijf als voor degenen die
het met die plannen niet eens zijn. Om zoveel mogelijk aan te sluiten bij
het normale verloop van private planontwikkelingsprocessen, zal een vergunningaanvrager
overigens ook de keuze moeten worden geboden om zo'n vergunning gefaseerd
te verkrijgen. De aanvrager zal immers meestal de uitwerking van het ontwerp
pas ter hand willen nemen nadat duidelijk is dat op die locatie in beginsel
gebouwd mag worden en onder welke condities. Het maakt echter een groot verschil
of een aanvrager zelf zijn vraag kan faseren en in de richting van eenzelfde
bevoegd gezag allengs kan detailleren, conform een logisch ontwerpproces,
of dat hij voor afzonderlijke onderdelen of onderwerpen van eenzelfde ontwerp
steeds bij een ander bevoegd gezag te biecht moet.Binnen het beleidsterrein van VROM – het beheer van een groot deel
van de fysieke omgeving – bestaan goede mogelijkheden voor zo'n integrale
besluitvorming, uitmondend in een integrale vergunning. Een dergelijke vergunning
wordt in deze brief voorlopig aangeduid met de werknaam «VROM-vergunning»;
een andere term is wenselijk. Bij de nadere uitwerking zal worden nagegaan
of het voordelen heeft daarbij een «aanbouwsystematiek» te kiezen.Uiteraard kunnen de ervaringen uit lopende initiatieven in de sfeer van
verzamelloketten, -formulieren, of -vergunningen dienen als opstap naar een
VROM-brede vergunningintegratie; en even vanzelfsprekend moeten mogelijkheden
tot uitbreiding naar aangrenzende beleidsterreinen ook in het oog worden gehouden.
Voor sommige initiatieven biedt het integreren van bouw- en milieuvergunning
nauwelijks een oplossing, wanneer niet tevens de vergunningen en exploitatievoorschriften
van andere departementen worden geïntegreerd.Inspraak, bezwaar, beroepAls er één besluit is met één besluitvormingsprocedure
moeten ook de onderdelen van die procedure – indieningsvereisten, inspraak,
bezwaar en beroep – eenvormig worden geregeld. Nu zijn die verschillend
in de diverse geldende procedures. Zowel in de ruimtelijke ordenings- als
in de milieuwetgeving komen regels voor die afwijken van de algemene regels
van de Algemene wet bestuursrecht. Het gaat dan bijvoorbeeld om afwijkende
beslistermijnen. Dat is niet alleen lastig en onoverzichtelijk voor de initiatiefnemers
én degenen die daarop willen reageren, maar ook ondoelmatig voor de
overheid. Voor alle partijen is een groot voordeel van een enkele integrale
toestemmingsprocedure dat ook slechts één, maar dan wel een
integrale, bezwaar- en beroepsmogelijkheid wordt geboden of (als de aard van
het plan inspraak vereist) één integrale inspraak- en één
integrale beroepsmogelijkheid. Een eerste stap op dit gebied is overigens
al in voorbereiding. In een wetsvoorstel dat op dit moment bij de Raad van
State ligt wordt voorgesteld de zogenoemde actio popularis uit de VROM-wetgeving
te schrappen, met als doel aansluiting bij de algemene systematiek van beroepsrecht
voor belanghebbenden. Het ligt voor de hand ook op andere punten volledig
aan te sluiten bij de procedures uit de Algemene wet bestuursrecht. In overleg
met het ministerie van Justitie wordt bezien wat hiervan de concrete consequenties
zijn voor de bescherming van belangen zonder aanwijsbare belanghebbenden.
Daarbij zal ook een standpunt moeten worden bepaald over het beroep in een
of twee instanties en over andere uitwerkingskwesties.Bevoegd gezagWil het bedrijf daadwerkelijk integraal toestemming kunnen krijgen, dan
moet het beslissende bestuursorgaan een integrale bevoegdheid hebben. Dat
impliceert een beperkte herschikking van bevoegdheden ten opzichte van de
huidige situatie. Concreet: het merendeel van de huidige toestemmingsbevoegdheden
ligt nu op gemeentelijk niveau; wanneer een of meer van die bevoegdheden nu
op provinciaal of rijksniveau liggen, kan dat een reden zijn om de integrale
toestemmingsbevoegdheid ook op dat niveau te leggen. Het is overigens ook
heel goed mogelijk dat beoordelingsaspecten die nu door Rijk of provincie
worden getoetst, kunnen worden meegenomen bij een integrale toetsing op gemeentelijk
niveau. Met andere woorden: een voorgenomen activiteit wordt door één
bevoegd gezag getoetst zowel voor de ruimtelijke afweging en het milieuaspect,
als voor de aspecten constructie en brandveiligheid en andere aspecten die
bepalend zijn voor de kwaliteit van de leefomgeving. Voor zover de integratie
van bevoegd gezag bij die integrale toets niet geheel mogelijk zou zijn, moet
worden geregeld dat de betrokken bestuursorganen samen tot één
beslissing komen, die aan het bedrijf kan worden bekendgemaakt. Die figuur
zou echter zo veel mogelijk moeten worden voorkomen.ToetsingskaderEen integrale beoordeling van een verzoek om toestemming maakt een integraal
toetsingskader dringend gewenst. Voordat dat kan worden ontworpen, moet uiteraard
eerst bekend zijn welke van de huidige vergunningen, ontheffingen en meldingen
in de integrale vergunning zullen opgaan. Als het zover is, moeten de criteria,
die nu verspreid zijn over formele wetten, amvb's, ministeriële regelingen,
plannen en andere regelgeving, worden samengebracht in één handzaam
kader. Dat zal ongetwijfeld het omvangrijkste, inhoudelijk lastigste en meest
tijdrovende onderdeel van deze operatie zijn. Tegelijkertijd is dit het belangrijkste
onderdeel om de huidige knelpunten op te lossen. De versnippering uit zich
voor het bedrijf namelijk niet alleen doordat het bij verschillende instanties
toestemming moet vragen, maar vooral doordat aan die toestemmingen eisen worden
verbonden die niet op elkaar aansluiten of zelfs strijdig zijn. Bijvoorbeeld:
voor de milieuvergunning moet een hoge schoorsteen worden gebouwd, maar volgens
het bestemmingsplan is die verboden. In de huidige situatie kan het bevoegd
gezag zulke strijdigheden niet tegen elkaar afwegen of wegstrepen, omdat elke
regeling zijn eigen toetsingskader en grondslag kent. Integratie van de toetsingskaders
en de wettelijke grondslagen is onontbeerlijk om zulke strijdigheden te vermijden.Als vertrekpunt voor de inrichting van een geïntegreerd toetsingskader
zou kunnen gelden:• dat voorschriften over de locatie van een project (de plaats en
de omgeving daarvan) zo veel mogelijk in het bestemmingsplan worden opgenomen,• dat voorschriften over het fysieke object waarin de voorgenomen
activiteiten gaan plaatsvinden (bijvoorbeeld het gebouw), zoveel mogelijk
in één set objectgerichte technische voorschriften worden opgenomen,• en dat voorschriften over het feitelijk gebruik van dat fysieke
object zo veel mogelijk in één set technische gebruiksvoorschriften
worden opgenomen.Uit deze driedeling valt al op te maken dat er altijd een mogelijkheid
blijft bestaan dat een bedrijf, dat gefaseerd ontwerpt en toestemming aanvraagt,
met extra, of misschien wel prohibitieve, eisen te maken krijgt. Zo is het
goed denkbaar dat in een eerste fase, terwijl nog niet bekend is welke winkels
er in een winkelcentrum worden gevestigd, toestemming kan worden verleend
voor een winkelcentrum op een bepaalde locatie en met bepaalde algemene bouwtechnische
vereisten. Wanneer dan in een tweede fase specifieke detaillisten zich daar
willen vestigen kan blijken dat het gebruik door hen extra eisen stelt aan
brandvrije ruimten of aan bevoorradingspunten. Soms kan aan zo'n extra eis
alsnog voldaan worden, maar soms ook niet. Dat is dan inherent aan het gefaseerde
ontwerpproces van de aanvrager. Overigens doet die situatie zich nu ook al
voor.UitvoeringDe invoering van een VROM-vergunning en van VROM-brede algemene regels
zal gevolgen (moeten) hebben voor de organisatie van de uitvoering. Waar nu
nog afzonderlijke afdelingen voor bijvoorbeeld bouwtoezicht en milieu opereren,
zal, zowel voor de vergunningvoorbereiding als voor het toezicht, een meer
integrale werkwijze en interne organisatie noodzakelijk zijn. Zou dat niet
het geval zijn, dan is de VROM-vergunning niet meer dan een façade,
die niet de winst voor de burger oplevert die was beoogd. Integratie van de vergunning is overigens niet voldoende om de door burgers
ervaren regeldruk te verminderen. Een meer op service gerichte werkwijze,
toepassing van klantvriendelijke hulpmiddelen als elektronische aanvragen,
programmatisch en op de burger of het bedrijf afgestemd (integraal of juist
specialistisch) toezicht en helder en voorspelbaar optreden dragen daar eveneens
aan bij.Zolang de integratie beperkt blijft tot (medebewinds)taken op het gebied
van VROM, zal nog steeds de situatie voorkomen dat, behalve de VROM-vergunning,
voor hetzelfde object tevens (bijvoorbeeld) een Wvo-vergunning, een ontheffing
op grond van de provinciale landschapsverordening en een ontheffing op grond
van de waterschapskeur nodig zijn, en dat op al die vergunningen en ontheffingen
door de verschillende instanties toezicht moet worden gehouden. Met andere
woorden: de VROM-vergunning heeft deels een automatische integratie van uitvoering
en handhaving tot gevolg, maar desondanks zal nog steeds de noodzaak blijven
bestaan voor (intern) een meer professionele en servicegerichte aanpak en
(extern) een meer afgestemde wijze van uitvoering door diverse instanties.
De lopende trajecten als «Servicegericht werken» en «Professionalisering
van de milieuhandhaving» blijven daarmee dus onverminderd nuttig en
noodzakelijk. De onderlinge samenhang tussen deze trajecten en dat van Handhaving
op Niveau zullen nog worden versterkt. Over de wijze waarop een en ander moet
worden uitgewerkt, zal uitvoerig worden overlegd met de betrokkenen, waaronder
de vertegenwoordigers van de decentrale overheden. Conform eerder gemaakte
bestuurlijke afspraken zal te zijner tijd worden nagegaan of deze aanpak voldoende
resultaat heeft opgeleverd en zullen zonodig maatregelen in de sfeer van de
uitvoeringsorganisatie worden getroffen.Naar integratie van de VROM-regelgevingDe keuze voor een integrale vergunning betekent onvermijdelijk dat dit
onderwerp in één wet moet worden geregeld, onder het gelijktijdig
schrappen uit de betrokken regelingen van de vergunningstelsels waarvoor de
integrale vergunning in de plaats komt. In die wet zullen ook enkele met het
vergunningstelsel samenhangende onderwerpen moeten worden geregeld. In ieder
geval geldt dat voor het bevoegd gezag, het toetsingskader, de inspraak en
het beroep. Ook de regels over de uitvoering en de uitvoeringsorganisatie
kunnen in die wet een plaats krijgen. In een volgende fase zou een integratie
van de uitvoeringsorganisatie tot stand moeten komen, waarbij ook de andere
overheden betrokken zijn. Uiteindelijk zal dit proces leiden tot een vergaande
integratie van de betrokken wetgevingscomplexen, te beginnen met de grote
VROM-wetten: Woningwet, Wet op de Ruimtelijke Ordening en Wet milieubeheer.Bij de integratie passen ook geïntegreerde regels over andere onderwerpen,
zoals de subsidieverlening. Met betrekking daartoe is er de afgelopen jaren
binnen het beleidsterrein van VROM al een aantal grote operaties uitgevoerd.
Vooral de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing, het Besluit woninggebonden
subsidies van 1992, de wijziging van dat besluit in 1993 en de Wet stedelijke
vernieuwing hebben gezorgd voor het fors terugdringen van het aantal subsidieregelingen
op het terrein van het wonen. Uniformering van de regels voor financiële
bijdragen is verder bereikt doordat een groot aantal algemene subsidiebepalingen
in de Algemene wet bestuursrecht is geregeld en de financiële stimuleringsregelingen
van VROM daaraan zijn aangepast. Voorts is in het Besluit milieusubsidies
een aantal algemene bepalingen over milieusubsidies ondergebracht. Het onderbrengen
van de gemeenschappelijke bepalingen over de VROM-subsidieregelingen in één
regeling kan bijdragen aan een verdere uniformering.4. BELANGRIJKSTE CONCLUSIES PER DEELTERREINNa de VROM-brede voornemens die in hoofdstuk 3 aan de orde kwamen, wordt
in dit hoofdstuk achtereenvolgens ingegaan op de deelterreinen (clusters)
die bij het herijkingsproces zijn onderscheiden. Daarbij wordt per deelterrein
aangegeven wat de karakteristieken, de grootste knelpunten en de belangrijkste
voornemens tot vereenvoudiging van de regelgeving zijn. De voornemens worden
niet gedetailleerd beschreven. De bijlage bij deze brief geeft een schematisch
overzicht van de voornemens met betrekking tot de afzonderlijke regelingen.In dit hoofdstuk staan verschillende voornemens tot het samenbrengen van
nu nog elders in de milieuwetgeving geregelde onderwerpen in de Wet milieubeheer.
Bij de veel verder gaande integratie van de VROM-regelgeving zoals beschreven
in hoofdstuk 3, zal moeten worden bezien hoe die voornemens daarin een plaats
kunnen krijgen.4.1 Stoffen en productenKarakteristieken van het deelterreinDe cluster omvat de Wet milieugevaarlijke stoffen (Wms) met een groot
aantal daaraan gekoppelde uitvoeringsregelingen, de Kernenergiewet met enkele
bijbehorende regelingen, en enkele typekeuringsregelingen die gebaseerd zijn
op de Wet inzake de luchtverontreiniging. In totaal gaat het om 107 regelingen.
Een belangrijk deel van de regelingen dient ter implementatie van EG-verplichtingen.Er zijn enkele belangrijke lopende ontwikkelingen op dit terrein:• In 2001 zijn met de Strategienota Omgaan Met Stoffen (SOMS; kamerstukken
27 646, nr. 2, VROM 001285 en VROM 020941) belangrijke elementen toegevoegd
aan het Nederlandse stoffenbeleid. De Tweede Kamer en het bedrijfsleven hebben
ingestemd met SOMS.• Binnen de EU wordt gewerkt aan nieuwe Europese regels voor het
stoffenbeleid (het systeem «REACH») als vervolg op het in 2001
gepresenteerde Witboek stoffen.• Er is een proeve van een nieuw hoofdstuk 9 van de Wet milieubeheer
opgesteld ter vervanging van de Wms en van bepalingen over toestellen uit
andere wetten zoals de Wet inzake de luchtverontreiniging en de Wet geluidhinder.
De nieuwe beleidsmatige inzichten over stoffen zijn daarin verwerkt. De verdere
afronding van het voorstel wacht op het bekend worden van de voorstellen vanuit
Brussel.KnelpuntenDe meest in het oog springende knelpunten binnen deze cluster zijn de
volgende.• De Wms en de bijbehorende regelingen over stoffen leveren voor
het bedrijfsleven veel administratieve lasten op. Vanwege de Europese grondslag
van het merendeel van de regelingen op dit terrein is het niet gemakkelijk
om die lasten te verminderen. Het is zeker niet ondenkbaar dat als gevolg
van de invoering van de nieuwe Europese regels voor het stoffenbeleid de administratieve
lasten zelfs nog verder zullen toenemen. Een van de belangrijkste redenen
voor zo'n toename zou kunnen zijn dat waarschijnlijk voor alle bestaande en
nieuwe stoffen boven een bepaald productievolume een risicobeoordeling zal
moeten worden gemaakt. Daar zullen belangrijke, ook door het bedrijfsleven
onderschreven, voordelen tegenover kunnen staan. De bedrijven kunnen bijvoorbeeld
zelf de risicobeoordelingen maken en de gegevens over alle stoffen komen overzichtelijk
beschikbaar in een centrale database. Bij sommige verbodsregelingen
of regelingen waarbij stoffen geleidelijk worden uitgefaseerd, nemen de administratieve
lasten af.• Er is op dit terrein een groot aantal regelingen, die bovendien
een zeer technisch karakter hebben. Daardoor zijn ze voor niet-inhoudelijk
betrokkenen onoverzichtelijk en moeilijk toegankelijk. Ten dele is dat inherent
aan het onderwerp, maar het blijft belangrijk om het stelsel zo beknopt en
overzichtelijk mogelijk te laten zijn.Algemene conclusiesDe sturingsfilosofie op het gebied van stoffen en producten is gebaseerd
op nationale en internationale regelgeving die rechtstreeks op het bedrijfsleven
is gericht. Geboden (onderzoek, informatie, registratie) en verboden (toepassingen)
gelden zo universeel mogelijk en zonder tussenkomst van decentrale overheden.
Handhaving gebeurt dan ook door het Rijk (VI).De belangrijkste algemene conclusies naar aanleiding van de doorlichting
op dit beleidsterrein zijn:• Een goede Nederlandse inzet bij de voorbereiding van Europese regelgeving
is van het grootste belang. Hierop wordt teruggekomen in hoofdstuk 6 van deze
brief.• Een deel van de regelgeving op dit terrein wordt op dit moment
al vereenvoudigd. Voorbeelden daarvan zijn het samenvoegen van de huidige
drie regelingen ter uitvoering van het Asbestverwijderingsbesluit en het snoeien
in de voorschriften van de Regeling terugwinning oplos- en reinigingsmiddelen.
Verder worden enkele geplande regelingen niet ingevoerd, zoals het Besluit
asbestinventarisatie in niet-sloopsituaties.• Integratie van de Wms in de Wet milieubeheer wacht op de totstandkoming
van de Europese regelgeving op basis van het nieuwe stoffenbeleid. Weliswaar
kunnen de Europese regels een verhoging van de administratieve lasten met
zich meebrengen, maar deze stijging kan enigszins worden beperkt door het
stroomlijnen van de Nederlandse wetgeving op het gebied van stoffen en producten,
zoals dat in de proeve van hoofdstuk 9 van de Wet milieubeheer is voorgesteld.
In het kader van het aanstaande EG-voorzitterschap zal met kracht worden gestreefd
naar beperking van de administratieve lasten die uit de te stellen eisen voortvloeien.• In gevallen waarin regelingen betrekking hebben op dezelfde of
vergelijkbare onderwerpen bevordert het samenvoegen ervan doorgaans de overzichtelijkheid
en hanteerbaarheid voor de uitvoeringspraktijk (overheden, burger en bedrijf),
ook wanneer er inhoudelijk weinig of niets verandert.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingenZoals eerder aangegeven, is vanwege internationale verplichtingen het
aantal mogelijkheden tot wezenlijke afslanking beperkt. De volgende wijzigingen
zijn wel mogelijk:• Met betrekking tot houtverduurzamingsmiddelen zal één
besluit worden opgesteld waarin naast het onderdeel creosoot van het besluit
PAK-houdende coatings en het ontwerp-besluit koperhoudende houtverduurzamingsmiddelen,
ook de bepalingen voor creosoot en carbolineum op grond van het Besluit implementatie
EG-verbodsrichtlijn Wms 1998 worden meegenomen. Daarbij zal duidelijkheid
worden gecreëerd over de verhouding tussen de Bestrijdingsmiddelenwet
en de Wms. Kritisch zal worden bekeken of dat gedeelte van het ontwerpbesluit
koperhoudende houtverduurzamingsmiddelen dat verder gaat dan
de EU voorschrijft, met het oog op de uitgangspunten van de herijking moet
worden gehandhaafd.• Het Asbestbesluit milieubeheer wordt geïntegreerd in de vergunningverlening
op grond van de Wm om de inzichtelijkheid voor burger en bedrijf te vergroten.
Daarbij zal afstemming plaatsvinden met de arbeidsomstandighedenregelgeving
en wordt rekening gehouden met de verplichte implementatie van de Europese
richtlijn.• Met het ministerie van SZW zal worden overlegd over het koppelen
van de Regeling lekdichtheidsvoorschriften koelinstallaties 1997 en de Aanwijzingsregeling
Stichting Erkenningsregeling voor de uitoefening van het Koeltechnisch Installatiebedrijf
(STEK) aan het Besluit drukapparatuur van SZW. Verder zal worden nagegaan
of de Aanwijzingsregeling STEK niet moet worden omgezet in een algemene certificeringsregeling.• Het Besluit vluchtige organische stoffen en de daarbij behorende
uitvoeringsregelingen zullen zo veel mogelijk worden vereenvoudigd en samengevoegd.• Met het ministerie van OCenW zal worden gesproken over de overheveling
van regelingen over opleidingseisen en examinering naar dat ministerie.• Met het ministerie van VenW zal worden overlegd over de mogelijkheden
tot integratie van de typekeuringsregelgeving voor motorvoertuigen, vervangingskatalysatoren
en bromfietsen in het Voertuigreglement. Hiermee staan voor de gebruikers
van de voorschriften (de fabrikanten en importeurs) alle voorschriften die
aan voertuigen worden gesteld overzichtelijk op één plek.• Overlegd zal worden over de vraag of het aantal ministeries dat
bevoegd is met betrekking tot het Besluit kerninstallaties, splijtstoffen
en ertsen kan worden beperkt.• In het Besluit stralingsbescherming zal in plaats van een vergunningstelsel
een stelsel van meldingsplicht gekoppeld aan algemene regels worden opgenomen
voor bijvoorbeeld het gebruik van kleine ingekapselde bronnen voor niveaumetingen
in bedrijven.• Wanneer de eisen van Europese regelgeving dit toelaten, zullen
het Besluit typekeuring verwarmingstoestellen luchtverontreiniging stikstofoxiden,
het Besluit typekeuring houtkachels luchtverontreiniging koolstofmonoxide
en de beide bij deze besluiten behorende ministeriële regelingen worden
geschrapt overeenkomstig het uitgangspunt dat zo veel mogelijk moet worden
aangesloten bij EG-regels.• De Regeling bekendmaking rechtvaardiging gebruik van ioniserende
straling zal worden geschrapt. In plaats daarvan zal in het Besluit stralingsbescherming
een kapstok worden gemaakt voor een lijst die door de Minister van VROM wordt
bijgehouden, bij voorkeur via internet.• De vier bestaande saneringsregelingen voor asbestwegen zullen op
korte termijn worden geschrapt omdat de saneringsoperatie binnenkort moet
zijn afgerond.Daarnaast zullen verwante regelingen zo veel mogelijk worden samengevoegd
om een hanteerbaarder situatie voor de uitvoeringspraktijk te krijgen. Voorbeelden
daarvan zijn: het samenvoegen van het Besluit zwavelgehalte brandstoffen en
het Besluit kwaliteitseisen brandstoffen wegverkeer tot een besluit, waarin
per brandstof wordt aangegeven waarvoor de brandstof bestemd is en aan welke
kwaliteitseisen die brandstof moet voldoen;• het samenvoegen van het Besluit in-, uit- en doorvoer radioactieve
afvalstoffen en het Besluit vervoer splijtstoffen, ertsen en radioactieve
stoffen, waarbij tevens wordt gekeken naar de consistentie en de toegankelijkheid
van vooral het laatste besluit;• het samenvoegen van de Regeling radionucliden bevattende aanwijsinstrumenten, de Regeling goedgekeurde ionisatie-rookmelders en de
Regeling gebruiksartikelen stralingsbescherming.Bij andere mogelijkheden tot vereenvoudiging zal worden nagegaan of de
daarvoor nodige tijdsinzet wel verantwoord is gezien de komende Europese regels
in het kader van het nieuwe Europese stoffenbeleid. Voorbeelden zijn:• het samenbrengen van verbodsregelingen met betrekking tot diverse
stoffen in het Besluit implementatie EG-verbodsrichtlijn Wms 1998, waarbij
de redactie van de richtlijnen waar mogelijk directer wordt gevolgd;• het schrappen van de Regeling aandachtstoffen 1994 en het Besluit
melding nieuwe kennis milieugevaarlijke stoffen inclusief de grondslagen voor
deze regelingen in artikelen 20 en 22 Wms; deze aanpassingen zouden kunnen
worden meegenomen bij de aanpassing van de gehele stoffenwetgeving.Administratieve lasten en bestuurslastenZoals hiervoor werd aangegeven kunnen de nieuwe Europese regels voor het
stoffenbeleid leiden tot een toename van de administratieve lasten. Door de
voorgenomen integratie in hoofdstuk 9 van de Wm en de andere hiervoor genoemde
voornemens kan dit effect enigszins worden beperkt. Bij de verdere besluitvorming
rond de Europese voorstellen zullen de administratieve lasten voor Nederland
een belangrijk aandachtspunt blijven.De bestuurslasten die voortkomen uit de uitvoering van de regelingen van
deze cluster liggen voor het overgrote deel op rijksniveau. De hiervoor genoemde
beperkte afslankingsmogelijkheden kunnen deze lasten naar verwachting enigszins
doen dalen.4.2 AfvalstoffenKarakteristieken van het deelterreinIn een land als Nederland waar veel wordt geproduceerd en geconsumeerd
is er ook een omvangrijke stroom afvalstoffen. Als dat afval ongereguleerd
wordt weggegooid, op de bodem of op straat, zal dat een groot risico voor
de volksgezondheid en het milieu veroorzaken. Veel afvalstoffen zijn immers
schadelijk voor het milieu en de mens en moeten daarom op een verantwoorde
wijze worden verwerkt. Regulering is daarom gewenst. Overigens blijkt uit
onderzoek dat burgers zwerfvuil al jaren ervaren als een van de grootste ergernissen
in hun woonomgeving.De cluster afvalstoffen betreft alle regelingen op het gebied van het
afvalbeheer. Deze regelingen zijn in het algemeen sterk Europees bepaald.
De wettelijke regeling is recent (per 8 mei 2002) grondig herzien. Daaruit
voortvloeiende andere regelingen moeten nog worden herzien. Dit betekent dat
een aantal regelingen zal vervallen en gedeeltelijk wordt vervangen door nieuwe
regelingen. De herziening vloeit voort uit de behoefte die eind jaren negentig
bij het parlement, het kabinet en het bedrijfsleven bestond om te komen tot
een visie op het afvalbeheer voor de periode na het jaar 2000. Naar aanleiding
daarvan is door de Minister van VROM de Commissie Toekomstige Organisatie
Afvalverwijdering (Commissie-Epema) ingesteld. De commissie heeft in 1996
een voorstel voor een dergelijke visie gedaan, dat grotendeels is overgenomen
in een regeringsstandpunt. Een belangrijk onderdeel van het regeringsstandpunt
is de verschuiving van verantwoordelijkheden en bevoegdheden van provinciaal
naar rijksniveau. Alle partijen waren het erover eens dat dit noodzakelijk
was, gelet op de vele nationale en internationale ontwikkelingen op afvalgebied.In de herijkingsoperatie is uitgegaan van het stelstel van regelingen
zoals dat eruit ziet na implementatie van enkele nieuwe Europese richtlijnen
en na uitvoering van alle plannen in het kader van genoemde herziening. Daarvan
uitgaande telt de cluster afvalstoffen 43 regelingen. Deze regelingen beogen
de noodzaak tot afvalverwijdering zo veel mogelijk te voorkomen door stimulering
van preventie en nuttige toepassing. De regelingen richten zich voornamelijk
op bedrijven die zich bezig houden met activiteiten van afvalbeheer. Daarnaast
richten de regelingen zich op bedrijven waar afvalstoffen ontstaan en op bedrijven
die bepaalde producten op de markt brengen.KnelpuntenHoewel soms het beeld bestaat dat de afvalregelgeving veel te uitgebreid
en gedetailleerd is, komt uit gesprekken met veel brancheorganisaties naar
voren dat dit niet het grootste probleem is en dat veel ergernis daarover
kan worden weggenomen door goede voorlichting. Ook burgers geven aan niet
te veel aan de regels te willen veranderen, maar wel behoefte te hebben aan
voorlichting over afvalverwijdering. Branche-organisaties geven aan dat veel
problemen niet in de regelgeving als zodanig zitten, maar in de uitvoeringspraktijk.
Een veel gehoorde klacht is de lange duur van vergunningprocedures en de kwaliteit
van de handhaving. De handhaving van de regelgeving is een permanent aandachtspunt,
omdat bij afvalstoffen altijd het risico bestaat dat ze illegaal worden gestort.
Uit de burgertoets komt naar voren dat burgers nog te weinig weten waar hun
inspanningen toe leiden en dat voorlichting hierbij zou kunnen helpen. Zaken
als het KCA-logo worden als waardevol ervaren.Belangrijke knelpunten zijn:• Er is onduidelijkheid over de vraag wat nu precies wel en wat niet
een afvalstof is. Het begrip afvalstof is echter Europees bepaald. Ook veel
andere knelpunten vloeien voort uit Europese regelgeving, zoals de procedures
in het kader van de Europese Verordening betreffende het toezicht en controle
op de overbrenging van afvalstoffen (EVOA). Deze problemen vallen helaas niet
in de Nederlandse wetgeving op te lossen.• Er is sprake van stapeling van beleid en regelgeving. Daarbij is
het bijvoorbeeld niet duidelijk wat de afbakening is tussen de regelingen
voor bagger, grond, bouwstof en afvalstof.Algemene conclusies• Bij de handhaving van de afvalstoffenregelgeving is het uitgangspunt
ketenhandhaving. Beoogd wordt de actoren in de afvalketen en de afvalstromen
te volgen, zodat het risico op het illegaal storten of verbranden kan worden
geminimaliseerd.• Het afvalstoffenbeleid is sterk internationaal bepaald. Zoals hiervoor
werd aangegeven, was dat eind jaren negentig een van de redenen om te besluiten
de regelgeving te centraliseren. Het feit dat veel knelpunten worden veroorzaakt
door Europese regelgeving, is een extra reden voor een goede Nederlandse inzet
bij de voorbereiding van Europese regelgeving. In het kader van de in hoofdstuk
6 van deze brief genoemde Europese voornemens tot vereenvoudiging van de Europese
regelgeving wordt door Nederland nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de richtlijnen
op het gebied van afvalstoffen.• Verder zal meer aandacht moeten worden besteed aan voorlichting
over de regelgeving op het gebied van afvalstoffen. Met name wordt ook
gedacht aan het beter benutten van de mogelijkheden die de ICT op dat vlak
biedt. Overigens zal ook worden bekeken in hoeverre de ICT mogelijkheden biedt
om de administratieve lasten verder te reduceren, bijvoorbeeld door het mogelijk
te maken de begeleidingsbrief van afvalstoffen te digitaliseren.• Afval wordt tot nu toe als sectoraal milieuprobleem behandeld.
Nader onderzocht zal worden in hoeverre de afvalstoffenregelgeving kan worden
geïntegreerd met overige milieuregelgeving, zoals die met betrekking
tot stoffen en producten. Te denken valt aan het ontwikkelen van een integraal
productbeleid, waaronder afvalstoffenbeleid in lijn met de proeve van hoofdstuk
9 van de Wet milieubeheer zoals die in paragraaf 4.1 van deze brief aan
de orde komt.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingenOp het terrein van afvalstoffen zullen naar aanleiding van de herijkingsoperatie
de volgende acties worden ondernomen.IntrekkenHet Besluit beheer land- en tuinbouwfolies en de Regeling aanwijzing land-
en tuinbouwfolies worden ingetrokken. De regelingen worden soms deels niet
nageleefd vanwege technische oorzaken. Aan de andere kant heeft de markt het
probleem inmiddels zelf opgepakt, waardoor een aanvaardbaar milieuresultaat
kan worden behaald. Gezien het in hoofdstuk 2 beschreven uitgangspunt «Ruimte
geven, verantwoordelijkheid nemen: zelfregulering», hebben de regelingen
geen toegevoegde waarde meer.• De Regeling voorwaarden inzamelen huishoudelijke afvalstoffen bij
elk perceel wordt ingetrokken. De gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht
voor de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen. Uit het oogpunt van decentralisatie
is het dan niet noodzakelijk om te bepalen binnen welke maximale afstand van
de perceelgrens de gemeente moet zorgdragen voor de inzameling van huishoudelijk
afval.• Omdat tijdens de parlementaire behandeling van het ontwerpbesluit
beheer autobanden op verzoek van de Tweede Kamer is besloten af te zien van
het voorschrijven van een separate registratieverplichting voor autobanden,
hoeft de voorgenomen Regeling beheer autobanden, die een uitwerking zou bevatten
van deze separate registratie, niet te worden doorgezet (het Besluit beheer
autobanden blijft wel bestaan).Europese regelgeving als maatZoals eerder in deze brief aangegeven is het uitgangspunt dat niet verder
gegaan wordt dan uit Europese regelgeving voortvloeit, tenzij er een belangrijke
reden is om af te wijken. In een aantal regelingen op het gebied van afvalstoffen
wordt verder gegaan dan Europese regelgeving. Dit heeft in vrijwel alle gevallen
te maken met het feit dat er al bestaande verdergaande Nederlandse regelgeving
was die is gehandhaafd. Deze al jaren bestaande praktijk wordt door het bedrijfsleven
ondersteund. Er is geen aanleiding om dit in het kader van de herijking te
wijzigen. Voornemens die wel voortvloeien uit het genoemde uitgangspunt zijn:• Op grond van Europese regelgeving moeten inzamelaars van afvalstoffen
worden geregistreerd. Er worden echter geen eisen gesteld aan deze registratie,
met als gevolg dat iedereen voor registratie in aanmerking komt. Daarom bestaat
het voornemen aan de registratie kwaliteitseisen te verbinden (kredietwaardigheid,
vakbekwaamheid en goed gedrag). Het merendeel van de inzamelaars voldoet hier
al aan, omdat zij in het kader van het beroepsvervoer een vergunning moeten
hebben, waarbij dezelfde kwaliteitseisen gelden. Dit betekent dat de eisen
vooral zien op handelaren en bemiddelaars. Aangezien deze kwaliteitseisen
de handhaafbaarheid van de regelgeving ten goede komen, wordt afgeweken van
het beginsel dat niet verder gegaan wordt dan Europese regelgeving.• Het ontwerpbesluit mobiele puinbrekers is puur nationale regelgeving,
maar is zeer gewenst door de branche. Nu bestaat voor het gebruik van mobiele
puinbrekers provinciale regelgeving. Dit betekent dat de eisen die aan mobiele
puinbrekers worden gesteld per provincie verschillen, hetgeen voor de branche
een groot knelpunt oplevert. Door het in een algemene maatregel van bestuur
opnemen van landelijke regels voor mobiele puinbrekers (technische uniformering)
wordt dit knelpunt weggenomen. Bijkomend voordeel is dat de administratieve
lasten voor deze branche zullen dalen, omdat geen vergunning meer hoeft te
worden aangevraagd.• Het Landelijk afvalbeheerplan is een belangrijk element van het
afvalbeheer en is Europees voorgeschreven. De verplichte vierjaarlijkse herziening
is echter niet Europees voorgeschreven. Deze vierjaarlijkse herziening brengt
veel bestuurslasten met zich mee en maakt het moeilijker om aan te sluiten
bij andere beleidsplannen voor de leefomgeving. De vierjaarlijkse herzieningstermijn
zal daarom worden losgelaten.Vermindering regeldruk door het schrappen, samenvoegen
of verbeteren van onderdelen van regelgeving• Het P.C.B.-, P.C.T.- en chlooretheen-besluit Wet milieugevaarlijke
stoffen en de Regeling verwijdering PCB's kunnen door procedurele, technische
verbeteringen en harmonisatie van begrippen en systemen worden opgenomen in
één nieuw Besluit beheer PCB's.• De regelingen over logo's worden samengevoegd, evenals die over
voertuigen.• Het afgeven van een verklaring van geen bedenkingen door de Minister
van VROM als voorwaarde voor afgifte door het bevoegd gezag van een vergunning
voor bepaalde afvalbe- of verwerkende inrichtingen kan vervallen. De verklaring
heeft tot doel de Minister van VROM een sturingsinstrument te geven voor de
capaciteit voor afvalverwerking. Het Landelijk afvalbeheerplan geeft daartoe
echter voldoende mogelijkheden.• De regelgeving die ziet op het beheer van producten in het afvalstadium
verplicht de doelgroep tot het aangeven op welke wijze de producten worden
ingenomen, hergebruikt en verwijderd. Deze regelgeving kan worden vereenvoudigd
door te kiezen voor het melden van de wijze waarop men aan de regelgeving
voldoet, in plaats van een mededeling die door de Minister van VROM moet worden
goedgekeurd. Daarnaast wordt een rapportageformat ingevoerd in plaats van
een jaarverslag, waardoor wordt voorkomen dat het bedrijfsleven te veel informatie
aanlevert.• Om te voorkomen dat bedrijfs- en gevaarlijke afvalstoffen illegaal
worden verbrand of gestort, is het van groot belang de actoren in de afvalketen
en de afvalstromen te kunnen volgen. Dit systeem van ketenhandhaving leidt
wel tot hogere administratieve lasten, omdat de ontvangers van deze afvalstoffen
de ontvangst daarvan moeten melden. Om de administratieve lasten te verlagen
zal elektronisch melden mogelijk worden gemaakt. Ook zal het systeem over
een aantal jaren worden geëvalueerd om te bezien welke bijdrage het systeem
precies aan de handhaving levert.• Voor het nuttig toepassen van afvalstoffen is op grond van de Europese
kaderrichtlijn afvalstoffen een vergunning vereist. De kaderrichtlijn maakt
het mogelijk hiervan vrijstelling te verlenen als er bepaalde algemene voorschriften
zijn gesteld. Bezien zal worden in hoeverre deze algemene voorschriften tot
stand kunnen worden gebracht. De eventuele invoering van deze algemene voorschriften
zal leiden tot minder vergunningen en dus tot een daling van
de administratieve lasten.Administratieve lasten en bestuurslastenDe voornemens om een aantal regelingen in te trekken zullen leiden tot
een daling van administratieve lasten. Daarnaast zal een groot aantal overige
voorstellen (invoeren van uniforme regels voor mobiele brekers, (elektronisch)
melden en registreren van afvalstoffen, het doen van een melding in plaats
van een mededeling en het maken van een rapportageformat in plaats van een
jaarverslag bij productbesluiten, het vervallen van de verklaring van geen
bedenkingen) eveneens leiden tot een aanzienlijke daling van de administratieve
lasten.De hiervoor beschreven herziening van de afvalstoffenregelgeving leidt
tot een aanzienlijke vermindering van de bestuurslasten voor medeoverheden.
Ook het voorstel voor de mobiele brekers, het afschaffen van de verklaring
van geen bedenkingen en de uniformering van de meldingen zullen een daling
van de bestuurslasten bewerkstelligen.4.3. Inrichtingen, water en externe veiligheidKarakteristieken van het deelterreinDe milieuregelgeving voor bedrijven (in de milieuwetgeving aangeduid als
inrichtingen) is voornamelijk gebaseerd op hoofdstuk 8 van de Wet milieubeheer.
Met dat hoofdstuk wordt een integrale regulering beoogd van de milieugevolgen
van die bedrijven die nadelige gevolgen voor het milieu kunnen veroorzaken.
De regulering vindt voor ongeveer 20% van de bedrijven plaats via individuele
vergunningen, waarbij vrijwel steeds een gemeente of een provincie het bevoegd
gezag is, en voor ongeveer 80% van de bedrijven via landelijk geldende algemene
regels, waarbij steeds de gemeente bevoegd gezag is. Een nieuwe ontwikkeling
is het voornemen om een deel van de regulering in de toekomst heel anders
vorm te geven: via emissiehandel. Aan een voorstel voor emissiehandel met
betrekking tot CO2 en NOx, op te nemen in een nieuw
hoofdstuk 16 van de Wm, wordt gewerkt.In deze cluster zijn ook regelingen meegenomen die verwant zijn aan de
regelgeving voor inrichtingen. Het gaat hier voornamelijk om regelingen met
betrekking tot externe veiligheid, afval-, drink- en zwemwater en kamperen.KnelpuntenZowel uit de eigen ervaringen binnen het ministerie van VROM, als uit
de reacties van externe betrokkenen is gebleken dat dit deelterrein nogal
wat knelpunten kent. Hierna volgt een samenvatting van de belangrijkste punten.• Een algemeen aandachtspunt is dat de administratieve lasten rond
de vergunningverlening voor bedrijven zeer hoog zijn, vooral door de grote
hoeveelheden informatie die bij vergunningaanvragen moeten worden verstrekt.
Kleinere bedrijven die kunnen volstaan met een melding, worden vaak geconfronteerd
met zeer ingewikkelde meldingsformulieren, die bovendien per gemeente verschillen.• Een ander knelpunt vloeit voort uit het feit dat het aantal bevoegde
instanties (vooral gemeenten) zeer groot is. Hierdoor is de noodzakelijke
deskundigheid erg versnipperd. Dit kan gevolgen hebben voor de uitvoering
en de handhaving. Vooral bij bedrijven waarbij de veiligheid in
het geding is, wordt de vraag gesteld of de gemeente wel het juiste bevoegde
gezag is.• Uit de reacties van betrokkenen blijkt dat de huidige regelgeving
te versnipperd en te sectoraal wordt gevonden. Een bedrijf heeft veel verschillende
vergunningen nodig of valt onder verschillende algemene regels; de procedures
en exploitatievoorschriften zijn niet op elkaar afgestemd. De coördinatieregelingen
die er zijn (tussen bouw- en milieuvergunning en tussen milieu- en Wvo-vergunning)
worden als lastig ervaren.• Het huidige vergunningenstelsel wordt door het bedrijfsleven zeer
star gevonden, mede door de jurisprudentie. Als een vergunning op hoofdzaken
wordt verleend, is de kans groot dat die wordt vernietigd. Er is te weinig
ruimte voor het verlenen van vergunningen per concern of voor een bedrijfsterrein.• De in de regelgeving opgenomen begrippen en definities zijn onhelder
en vaak tegenstrijdig. Er zijn vaak discussies over de vraag welke overheid
volgens het Inrichtingen- en vergunningenbesluit bevoegd gezag is. Er wordt
volgens sommige reacties in de Nederlandse regelgeving te weinig aangesloten
bij begrippen die in Europees verband worden gehanteerd.• Uit de burgertoets blijkt dat veel vragen en klachten betrekking
hebben op hinder die door inrichtingen worden veroorzaakt (vooral geluid en
stank). Ook blijkt dat het moeilijk is voor burgers om een serieuze rol te
spelen bij inspraak, omdat zij een gebrek aan technische kennis ervaren en
de termijnen kort zijn.Algemene conclusiesEen wezenlijke verbetering voor de wat langere termijn kan voortkomen
uit de in hoofdstuk 3 genoemde «VROM-vergunning». Als die er komt,
zijn afzonderlijke vergunningen voor onder andere de milieu- en bouwaspecten
van nieuwe bedrijven niet meer nodig. Waar gekozen wordt voor regulering via
algemene regels, zal integratie van exploitatievoorschriften verbetering opleveren
voor gebruikers en overheden doordat deze voorschriften eenduidiger, consistenter
en overzichtelijker worden. Tevens heeft het vervangen van vergunningen door
algemene regels een aanzienlijke daling van de administratieve lasten tot
gevolg. Bij de herziening van de algemene regels voor inrichtingen zullen
tevens bestaande knelpunten worden weggenomen en voorschriften kritisch worden
bekeken op nut en noodzaak en relatie tot de verschillende doelgroepen. In
zowel vergunningen als algemene regels zal voor bedrijven die op eigen wijze
voldoen aan de eisen ter bescherming van het milieu, meer ruimte geboden worden.Op langere termijn zou mogelijk nog meer winst kunnen worden geboekt wanneer
de integratie mede betrekking zou hebben op vergunningen die berusten op regelgeving
en exploitatievoorschriften van andere departementen. Wij hebben er echter
voor gekozen de integratie te beperken tot de regelgeving van VROM.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingenHierna volgen, in aanvulling op het vorige punt, de belangrijkste voornemens
tot aanpassing van de huidige regelgeving of tot onderzoek van de mogelijkheid
en wenselijkheid van dergelijke aanpassingen.• Het Inrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer (Ivb), de
centrale amvb met betrekking tot bedrijven, zal integraal worden herzien.
Daarbij zal de verdeling van bevoegdheden over de bevoegde instanties zo eenduidig
mogelijk worden gemaakt, zal de omschrijving van de categorieën worden
verhelderd en gestroomlijnd, zullen overbodige verplichtingen
tot het verstrekken van gegevens bij de vergunningaanvraag worden geschrapt,
zal worden gestreefd naar stroomlijning van de gang van zaken bij vergunningaanvragen
en zal de adviesrol van de VROM-Inspectie worden beperkt.• De ongeveer 15 amvb's op grond van artikel 8.40 Wm (die voor categorieën
bedrijven de vergunningplicht vervangen en exploitatievoorschriften bevatten)
worden alle of groepsgewijs samengevoegd. Hierdoor kan een betere afstemming
tussen de amvb's worden bereikt. Bekeken wordt in hoeverre de voorschriften
voor het lozen in de bodem uit het Lozingenbesluit bodembescherming ook in
de geïntegreerde amvb('s) kunnen worden opgenomen. In overleg met het
ministerie van VenW zullen algemene regels op grond van de Wet verontreiniging
oppervlaktewateren waar mogelijk en doelmatig in de nieuwe algemene regels
worden opgenomen, zodat de ondernemer met nog minder regelingen wordt geconfronteerd.
Integratie met behoud van bevoegdheden (zoals reeds bijvoorbeeld in het Besluit
glastuinbouw heeft plaatsgevonden) is daarbij uitgangspunt. Nader moet worden
onderzocht of het de voorkeur verdient om te kiezen voor één
integrale amvb of voor bijvoorbeeld vier amvb's voor vergelijkbare soorten
van activiteiten. In de amvb's-nieuwe stijl kan een onderscheid worden gemaakt
tussen kleine, middelgrote en grote bedrijven, ieder met eigen sets van voorschriften.
Voor bedrijven die kunnen aantonen dat dit milieuwinst oplevert, zal het mogelijk
worden gemaakt te opteren voor individuele voorschriften die afwijken van
de algemene regels. Voor de kleinere bedrijven, waarbij het uit een oogpunt
van milieubelang vaak vooral gaat om aspecten van hinder en overlast, zal
bovendien worden gestreefd naar de beperking van de algemene regels tot die
elementen. Een dergelijk samenstel van maatregelen zal leiden tot een aanzienlijke
besparing van administratieve en bestuurlijke lasten. Daarbij moet er uiteraard
op worden gelet dat de bescherming van burgers niet in de knel komt.• In samenhang hiermee wordt overwogen om alle bedrijven die niet
op basis van de IPPC-richtlijn vergunningplichtig zijn, onder de 8.40-amvb's
te brengen of om voor bedrijven die nu nog vergunningplichtig zijn maar niet
onder de IPPC-richtlijn vallen, standaardvoorschriften voor bepaalde aspecten
in 8.44-amvb's op te nemen. Ook hiervoor geldt de eerdergenoemde optie van
individuele voorschriften in gevallen waarin dat milieuwinst oplevert. In
ieder geval zal de regelgeving voor de huidige ongeveer 40 000 vergunningplichtige
inrichtingen worden gestroomlijnd en versoberd. In een latere fase van het
wetsvoorstel tot verduidelijking van de samenhang van de Wet milieubeheer
met de IPPC-richtlijn kan worden overwogen om de concernaanpak op onderdelen
en voor bepaalde categorieën van bedrijven wettelijk mogelijk te maken.
In vervolg hierop zal ook moeten worden gewerkt aan het versoberen, opschonen
en integreren van bestaande circulaires en uitvoeringsdocumenten met betrekking
tot vergunningverlening.• Om de bedrijven tegemoet te komen zullen voor vergunningaanvragen
en voor meldingen van niet-vergunningplichtige bedrijven eenvoudige, landelijk
uniforme formulieren worden voorgeschreven. Daarvan zullen ook elektronisch
invulbare versies worden gemaakt waarbij alleen wordt gevraagd naar zaken
die voor het bedrijf relevant kunnen zijn. Dit kan een forse daling van de
administratieve lasten opleveren.• De regeling van artikel 8.19, tweede lid Wm (melding van een wijziging
in plaats van een wijzigingsvergunning) zal naar aanleiding van ervaringen
in de praktijk worden verbeterd.Het Besluit emissie-eisen stookinstallaties milieubeheer A (Bees-A) en
het vergelijkbare Bees-B zullen worden herschreven en verduidelijkt. Daarbij
zal voor het Bees-A worden aangesloten bij de Europese richtlijn voor grote
stookinstallaties (LCP). De haalbaarheid van het samenvoegen
van beide besluiten tot één besluit wordt nader onderzocht.
Bovendien zullen de bijbehorende regelingen voor meetmethoden bij stookinstallaties
worden geactualiseerd en verduidelijkt.• Er zullen integrale regels worden opgesteld voor activiteiten waarvoor
nu nog een individuele beschikking nodig is zonder dat sprake is van een inrichting.
Het gaat daarbij onder andere om de lozing van afvalwater in de riolering
of in de bodem bij relatief kortdurende werkzaamheden. De huidige procedures
zijn volstrekt niet toegesneden op dergelijke situaties. In overleg met het
ministerie van VenW zullen daarbij waar mogelijk en doelmatig ook regels voor
bescherming van het oppervlaktewater in de algemene regels worden opgenomen,
met behoud van de bevoegdheden van de waterbeheerder.• Met het ministerie van LNV wordt overlegd over het schrappen van
het zeer gedetailleerde Besluit hygiëne, gezondheid en veiligheid kampeerterreinen
dat is gebaseerd op de Wet op de openluchtrecreatie van het ministerie van
LNV. Het besluit past niet meer in het huidige tijdsgewricht. Vergelijkbare
voorschriften zullen worden geschrapt uit het in voorbereiding zijnde Besluit
jachthavens en uit het Besluit hygiëne en veiligheid badinrichtingen
en zwemgelegenheden.• De 19 regelingen over grenswaarden voor emissies van diverse stoffen
naar water en lucht die gebaseerd zijn op de verdragen van Oslo en Parijs
(OSPAR) en op EG-richtlijnen zullen worden samengevoegd tot één
ministeriële regeling. De huidige regelingen zijn door hun grote aantallen
onvoldoende toegankelijk. Het onderbrengen van de regelingen in één
parapluregeling zal het bedrijfsleven en de bevoegde instanties veel gezoek
besparen.• Zodra de regelgeving met betrekking tot de Nox-emissiehandel
in werking treedt, zal het Besluit emissie-eisen NOx salpeterzuurfabrieken
worden ingetrokken.• Met de ministeries van BZK en Justitie zal worden overlegd over
op één plaats leggen van de verantwoordelijkheid voor de uitvoering
van de Wet explosieven voor civiel gebruik in plaats van de huidige versnipperde
verdeling van verantwoordelijkheden. Gedacht kan worden aan één
centrale instantie als het Korps Landelijke Politiediensten of aan de korpschefs
van de politieregio's onder duidelijke regie van het verantwoordelijke ministerie.Vanuit het bedrijfsleven is aangedrongen op het intrekken van het kort
geleden (per 1 mei 2003) in werking getreden Besluit financiële zekerheid
milieubeheer. Besloten is om dat niet te doen. Met de Tweede Kamer is nog
maar kort geleden uitvoerig over het ontwerp-besluit gesproken, en daarbij
was sprake van brede steun. Een regeling waarbij de initiatiefnemer kan worden
verplicht zekerheid te stellen voor de mogelijke schade die uit zijn activiteit
kan voortvloeien, past in het rijksbeleid dat gericht is op het zo veel mogelijk
voorkomen van afwenteling van verantwoordelijkheid voor schade op de overheid.
Vastgelegd is dat de werking van het besluit in 2006 zal worden geëvalueerd.
Die evaluatie moet worden afgewacht.Administratieve lasten en bestuurslastenZoals eerder aangegeven zijn de administratieve lasten op dit deelterrein
hoog. Het huidige niveau wordt geschat op zo'n € 908 miljoen, waarvan
ongeveer € 550 miljoen betrekking heeft op de milieuvergunningen
voor bedrijven. Een substantiële vermindering van de lasten moet mogelijk
zijn. De belangrijkste besparingen zijn pas op iets langere termijn aan de
orde, wanneer er een geïntegreerde «VROM-vergunning» kan
worden ingevoerd. Aanzienlijke besparingen op kortere termijn zullen voortvloeien
uit andere hiervoor genoemde voornemens, zoals het verder vergroten van het
aantal bedrijven dat geen vergunning nodig heeft maar onder algemene
regels valt, het voorschrijven van landelijk uniforme en elektronisch invulbare
formulieren voor vergunningaanvragen en voor meldingen, en de vergroting van
de mogelijkheden om zonder wijziging van de vergunning een wijziging van de
inrichting door te voeren.Veel van de hiervoor genoemde voornemens zijn niet alleen voor de bedrijven,
maar ook voor de decentrale overheden van belang. De bestuurslasten zullen
merkbaar afnemen wanneer de landelijke regelgeving wordt afgeslankt en eenduidiger
wordt.4.4 Planstelsels en luchtkwaliteit4.4.1 PlanstelselsKarakteristieken van het deelterreinDe VROM-regelgeving kent een groot aantal plannen. In het kader van de
herijking is het woord «plannen» gehanteerd als verzamelbegrip
voor plannen, programma's, visies en nota's. Het gaat daarbij om plannen voor
milieu, ruimtelijke ordening en wonen. Bij de inventarisatie is bijzondere
aandacht uitgegaan naar het hoofdstuk plannen van de Wet milieubeheer. Uitgangspunt
daarvan is dat er op rijks-, provinciaal en regionaal niveau (het laatste
voor de kaderwetgebieden) eens in de vier jaar een milieubeleidsplan wordt
opgesteld. Daarin moet het drieledige doel (de integratie van het milieubelang,
de sturing van het milieubeleid door de respectievelijke overheden en de kenbaarheid
van dat beleid voor derden) worden neergelegd. Op alle bestuursniveaus dient
elk jaar een milieuprogramma te worden opgesteld.Knelpunten• De verschillen in de mate van plicht/bevoegdheid, gedetailleerdheid,
termijnen en procedures van de verschillende plannen staan de gewenste ontwikkeling
naar integraal omgevingsbeleid in de weg. Er wordt zeer weinig gebruik gemaakt
van de mogelijkheden tot inspraak.• De vele planverplichtingen leiden ertoe dat de bestuursorganen
zich richten op het maken van beleid, maar ze hinderen vaak de uitvoering
daarvan.Algemene conclusies• Op alle bestuursniveaus bestaat de behoefte om beleid te formuleren
en kenbaar te maken. Het vastleggen van de vele (milieu)factoren in een integraal
beleidsplan bevordert immers de integrale afweging en de samenhang van beleid.• Voor het vereenvoudigen van het hele planstelsel ligt het voor
de hand aan te sluiten bij het systeem van het wetsvoorstel voor een nieuwe
Wro. Daarin zijn structuurvisies vormvrij en niet verplicht. Wél vormen
zij de basis voor de argumentatie om een van de andere instrumenten te hanteren.• Gelet op de concrete en uitvoeringsgerichte invulling van programma's,
ligt het voor de hand deze waar mogelijk te koppelen aan de begroting.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingen• De verplichting tot het opstellen van milieubeleidsplannen zal
worden geschrapt. Aansluiting zal worden gezocht bij de structuurvisie van
het wetsvoorstel voor de nieuwe Wro.• De verplichting tot het opstellen van een zelfstandig milieuprogramma zal op alle bestuursniveaus worden geschrapt. Wel wordt het milieuprogramma
op de bestuursniveaus van provincie en gemeente als verplicht onderdeel van
de begroting gehandhaafd. Met een dergelijke aanpak kan namelijk worden voldaan
aan een aantal Europese verplichtingen.• Waar mogelijk worden de door de EU voorgeschreven actieplannen
geluid en lucht samengevoegd. Nader zal worden onderzocht of het milieuprogramma
als onderdeel van de begroting hiervoor voldoende ruimte biedt.Administratieve lasten en bestuurslastenAan de regelgeving betreffende planstelsels zijn geen administratieve
lasten verbonden. De bestuurslasten rondom planstelsels zullen door fors te
schrappen in de wettelijke planverplichtingen, aanzienlijk worden verlicht.4.4.2. MilieukwaliteitseisenKarakteristieken van het deelterreinHoofdstuk 5 van de Wm biedt de wettelijke basis voor het bij amvb, ministeriële
regeling of provinciale verordening stellen van eisen aan de kwaliteit van
(onderdelen van) het milieu. Milieukwaliteitseisen zijn effectgerichte normen
die het kader vormen voor het voeren van een brongericht milieubeleid (toetsing
van vergunningen). Milieukwaliteitseisen zijn gericht tot het bestuur en kunnen
doorwerken naar andere beleidsterreinen, zoals de ruimtelijke ordening. Daar
waar deze milieukwaliteitseisen leiden tot knelpunten, biedt de Experimentenwet
Stad en Milieu mogelijkheden om onder voorwaarden daarvan af te wijken.Knelpunten• In de verschillende wetten, amvb's, nota's enz. lopen wettelijke
en niet wettelijke milieukwaliteitseisen door elkaar. De verdeling van bevoegdheden
is onduidelijk. Dit leidt ertoe dat de doorwerking van milieukwaliteitseisen
in de besluitvorming op de verschillende beleidsterreinen niet goed kan verlopen.• De regeling van het stand still-beginsel in hoofdstuk 5 Wm is in
de praktijk onuitvoerbaar.• Gemeenten ervaren de procedure die het afwijkingsbesluit in het
kader van de Experimentenwet Stad en Milieu dient te doorlopen, als te zwaar
en te ingewikkeld.Algemene conclusies• In de huidige situatie zijn milieukwaliteitseisen geregeld in diverse
wetten. De Wm biedt een kapstok voor het stellen van milieukwaliteitseisen.
Door deze kapstok te hanteren voor alle amvb's waarin normen worden vastgelegd
ontstaat een wetgevingsstructuur die leidt tot grotere transparantie, consistentie
(t.a.v. grenswaarden, richtwaarden, plandrempels, emissieplafonds en vergelijkbare
doelstellingen), kenbaarheid en daarmee handhaafbaarheid. Tevens wordt hiermee
de doorwerking naar andere terreinen verbeterd.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingen• Hoofdstuk 5 Wm wordt het wettelijk kader voor alle milieukwaliteitseisen,
dus ook voor milieukwaliteitseisen voor bodem en geluid. In plaats van de
als te rigide ervaren regeling van het stand still-beginsel in
hoofdstuk 5, zal in het in voorbereiding zijnde wetsvoorstel inzake milieubeginselen
een meer flexibele regeling worden opgenomen.• Normstelling zal bij voorkeur in amvb's worden vastgelegd.• De nieuwe regelgeving betreffende milieukwaliteitseisen zal zodanig
worden ingericht dat een wettelijke voorziening wordt opgenomen om af te kunnen
wijken van milieukwaliteitseisen ten behoeve van het bereiken van een optimale
omgevingskwaliteit.• Voor de periode tot inwerkingtreding van de nieuwe regelgeving
betreffende milieukwaliteitseisen zal worden voorzien in een interimwet Stad
en Milieu-benadering, die een generieke werking zal hebben.Administratieve lasten en bestuurslastenAan de regelgeving betreffende milieukwaliteitseisen zijn geen administratieve
lasten verbonden. De aan dit terrein verbonden bestuurslasten kunnen niet
worden gemist.4.4.3. Milieueffectrapportage en strategische milieubeoordelingKarakteristieken van het deelterreinDe EG-regelgeving biedt twee instrumenten om het milieubelang een plaats
te geven in bestuurlijke besluitvorming: milieueffectrapportage (m.e.r.) en
strategische milieubeoordeling (SMB). Ingevolge de m.e.r.-richtlijn moeten
projecten van overheden en particuliere initiatiefnemers waarvan aanzienlijke
milieueffecten te verwachten zijn, worden onderworpen aan een vergunning («development
consent»). Alvorens het bevoegd gezag een vergunning verleent, moeten
de milieueffecten van deze projecten beoordeeld zijn.De SMB-richtlijn verplicht overheden een milieubeoordeling uit te voeren
van hun plannen en programma's die aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben.
De werking van de richtlijn is beperkt tot die plannen en programma's die
wettelijk of bestuursrechtelijk voorgeschreven zijn en die het kader vormen
voor de toekenning van toekomstige vergunningen voor de projecten die onder
de m.e.r.-richtlijn vallen. Daarnaast zijn alle plannen en programma's waarvoor
een passende beoordeling uit hoofde van de Vogel- en Habitatrichtlijn nodig
is, SMB-plichtig. Er wordt een wetsvoorstel voor implementatie voorbereid.
De EG-wetgeving brengt duidelijk een koppeling aan tussen de m.e.r.-plichtige
projecten en de daarop betrekking hebbende hogere plannen en programma's.
Daarmee zijn de beide richtlijnen in beginsel volledig complementair.KnelpuntenMomenteel wordt het instrument m.e.r. geëvalueerd door een extern
bureau, onder begeleiding van verschillende departementen, andere overheden
en maatschappelijke organisaties. Het rapport wordt medio oktober 2003 verwacht.Tijdens het evaluatie-onderzoek is geconstateerd dat de m.e.r. zijn waarde
in de praktijk bewijst, maar dat op onderdelen aanzienlijke verbeteringen
mogelijk zijn. Gewezen werd onder meer op mogelijkheden voor een betere inbedding
in de Wm-vergunningenprocedure en voor een betere afstemming met de Wro-procedures.Algemene conclusiesM.e.r. en SMB zijn aanvullend en hangen nauw met elkaar samen. Beide instrumenten
moeten in de toekomst een samenhangend stelsel van wettelijk voorgeschreven
milieubeoordeling vormen, dat waarborgen biedt voor voldoende aandacht voor
milieubelangen op relevante niveaus van bestuurlijke besluitvorming. Introductie
van de SMB en vereenvoudiging van de m.e.r. zullen dan ook in onderlinge samenhang
worden gerealiseerd.Ruimte voor vereenvoudiging van de m.e.r. is gelegen in het kritisch bekijken
van de zogenoemde «koppen» op de m.e.r.-richtlijn. In het verleden
zijn bij implementatie van de EU-richtlijn voor m.e.r. in de Nederlandse wet-
en regelgeving méér procedurele vereisten en méér
m.e.r.-plichtige activiteiten opgenomen dan de m.e.r.-richtlijn vereiste.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingenIn het kader van de implementatie van de EU-richtlijn voor SMB zal zo
spoedig mogelijk een aantal overheidsplannen onder de werkingssfeer van de
SMB worden gebracht. Doordat voor een groot gedeelte van deze plannen momenteel
geen verplichting voor een beoordeling van de milieugevolgen bestaat, leidt
dit tot een aanzienlijke verbreding van de aandacht bij planontwikkeling voor
de gevolgen voor milieu, natuur en cultuurhistorische waarden.Met implementatie van de SMB-richtlijn wordt nu reeds ingezet op integratie
in het nieuwe systeem voor milieubeoordelingen, zodat het als de eerste stap
naar het nieuwe systeem kan worden gezien.Zodra bepaalde plannen onder de werking van de SMB zijn gebracht, zullen
de procedures voor SMB en m.e.r. zo veel mogelijk worden geharmoniseerd volgens
twee lijnen:1. Het zwaartepunt van het instrumentarium dient te liggen op het niveau
van kaderscheppende plannen, waarop doorgaans de meest verstrekkende milieueffecten
aan de orde zijn.2. Deregulering, decentralisatie en lastenverlichting waar mogelijk en
verantwoord.Vermindering van regelgevings- en lastendruk bij de m.e.r. kan vooral
worden bereikt door – binnen de grenzen van Europese verplichtingen –
procedurele voorschriften te beperken en waar mogelijk de werkingssfeer van
de m.e.r. te verminderen. Daarbij zal ervoor worden gezorgd dat de onvermijdelijke
procedurele en administratieve lasten in verhouding staan tot de zwaarte van
de consequenties van overheidsbesluiten voor milieu, natuur en cultuurhistorie.
Met de andere betrokken departementen wordt overlegd over de invulling van
de vereenvoudiging van de m.e.r.-regelgeving.Administratieve lasten en bestuurslastenJaarlijks worden in Nederland circa 70 MER-rapporten opgesteld, waarvan
circa 50% door het bedrijfsleven. De gemiddelde kosten van een MER-rapport
bedragen 135 000 euro. Vereenvoudiging van de m.e.r. zal de doorlooptijd
van procedures en van besluitvormingsprocessen kunnen bekorten en daarmee
administratieve lasten kunnen verminderen, en kunnen leiden tot een daling
van het aantal op te stellen MER-rapporten (wellicht met enkele tientallen
per jaar). Daar staat tegenover dat de SMB-plicht voor meer plannen gaat gelden
dan waarvoor momenteel een milieubeoordeling verplicht is. Er wordt naar gestreefd
om ondanks deze uitbreiding per saldo een lastenverlichting bij de milieubeoordeling
tot stand te brengen.4.4.4. LuchtkwaliteitKarakteristieken van het deelterreinDe luchtkwaliteitsregelgeving vloeit vooral voort uit de verplichte implementatie
van de EG-kaderrichtlijn luchtkwaliteit en de daaruit voortvloeiende dochterrichtlijnen
in nationale wetgeving. De Wet milieubeheer en de Wet inzake de luchtverontreiniging
vormen hiervoor op dit moment de basis. Uitvoeringsbesluiten zijn het Besluit
luchtkwaliteit, de nog lopende implementatie van de tweede en derde dochterrichtlijn,
het Besluit uitvoering EG-kaderrichtlijn luchtkwaliteit, het Besluit uitvoering
EG-ozonrichtlijn en het Besluit Fonds Luchtverontreiniging.Knelpunten• In veel gevallen ziet het Besluit luchtkwaliteit op situaties waar
sprake is van een bredere problematiek ten aanzien van de leefomgevingskwaliteit,
bijvoorbeeld ernstige geluidhinder. Integrale benadering wordt evenwel bemoeilijkt
doordat de EG-richtlijnen voor lucht en geluid en de implementatie daarvan
in nationale regelgeving verschillen vertonen wat betreft de aanwijzing van
gebieden, de bevoegde autoriteiten en de termijnen voor het opstellen en uitvoeren
van actieplannen.Algemene conclusies• Gelet op de Europese verplichtingen zijn er op het terrein van
luchtkwaliteit nauwelijks mogelijkheden voor daadwerkelijke vermindering van
regelgeving. Wel zijn er mogelijkheden voor herschikking, samenvoeging en
verduidelijking van de regelgeving. Voor zover de inhoud en de implementatietermijn
van de EU-richtlijnen dat mogelijk maken, zal daarbij worden gestreefd naar
een aanpak die de grenzen tussen verwante beleidsterreinen, waaronder lucht
en geluid, overschrijdt.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingen• De Wet inzake de luchtverontreiniging zal worden geïntegreerd
in de Wet milieubeheer.• Bij regelgeving betreffende lucht en geluid wordt gestreefd naar
afstemming tussen het emissie- en imissiebeleid, en naar stroomlijning van
procedures met betrekking tot verwante beleidsterreinen als lucht en geluid.• Hoewel de keuze van de Tweede Kamer om te kiezen voor de implementatie
van de eerste EU-dochterrichtlijn luchtkwaliteit bij wet niet past bij de
uitgangspunten van de herijking en tot toekomstige overschrijdingen van de
implementatietermijn van richtlijnen op het gebied van luchtkwaliteit zal
leiden, zal deze keuze uiteraard worden gerespecteerd.• In de regelgeving inzake luchtkwaliteitseisen zal expliciet tot
uitdrukking worden gebracht dat de grenswaarden rechtstreeks en bindend doorwerken
naar ruimtelijke plannen.• Het Besluit uitvoering EG-kaderrichtlijn luchtkwaliteit hangt nauw
samen met het Besluit luchtkwaliteit. Het legt uitsluitend vast welke instanties
bepaalde feitelijke werkzaamheden verrichten. Deze kunnen ook in het Besluit
luchtkwaliteit worden beschreven. Het Besluit uitvoering EG-kaderrichtlijn
luchtkwaliteit kan daarmee vervallen.• Titel 15.5 (Fonds Luchtverontreiniging) van de Wet milieubeheer
en het Besluit Fonds Luchtverontreiniging zullen worden ingetrokken in samenhang
met de totstandkoming van een algemene milieuschaderegeling waarmee invulling
zal worden gegeven aan verplichtingen die voortvloeien uit de
toekomstige EG-richtlijn inzake milieuaansprakelijkheid.Administratieve lasten en bestuurslastenAan de regelgeving betreffende luchtkwaliteit zijn geen administratieve
lasten verbonden. De bestuurslasten verbonden aan luchtkwaliteit zouden enigszins
kunnen worden verminderd door een betere afstemming tussen verwante beleidsterreinen,
waaronder lucht en geluid.4.5 BodemKarakteristieken van het deelterreinDe cluster omvat de wet- en regelgeving ter bescherming van het compartiment
bodem. De bodem kan worden benaderd vanuit verschillende perspectieven: functie,
gebruik, beheer, onderdeel van het aardesysteem, enzovoort. Het feit dat deze
perspectieven niet worden geëxpliciteerd en onderscheiden is een van
de oorzaken van het ontstaan van knelpunten.De Wet bodembescherming en de daarop gebaseerde besluiten en regelingen
zijn het meest bepalend in deze cluster. Daarnaast zijn de Wet milieubeheer,
de Wet op de ruimtelijke ordening en een groot aantal wetten van andere ministeries
relevant. De Wet bodembescherming bevat een algemene zorgplicht, een basis
voor besluiten voor alle denkbare bodemproblemen en een uitgewerkte regeling
voor bodemsanering, waaronder een specifieke regeling voor de sanering van
waterbodems. Op dit moment zijn er zeven besluiten op basis van de Wet bodembescherming
in werking met bijbehorende uitvoeringsregelingen.Eind 2001 is het kabinetsstandpunt Beleidsvernieuwing bodemsanering (BEVER)
vastgesteld dat de basis vormt van het huidige saneringsbeleid voor historische
verontreinigingen en meer beleidsruimte geeft aan decentrale overheden. Dit
beleid wordt nu (wettelijk) uitgewerkt.In Europees verband wordt gewerkt aan een bodemstrategie. Nederland is
daarbij nauw betrokken.KnelpuntenBij de herijking van de regelgeving omtrent het milieuthema bodem is geconstateerd
dat er een groot aantal knelpunten bestaat. Deze zijn in te delen in een aantal
algemene categorieën:• Er ontbreekt een duidelijke structuur vanwege min of meer losse
toevoegingen in de Wet bodembescherming en het feit dat regelgeving met betrekking
tot bodem in veel verschillende wetten is opgenomen.• De regelingen hebben een hoog detailniveau en een geringe flexibiliteit
vanwege de complexiteit van het onderwerp en specifieke wensen vanuit de praktijk.• Er is te weinig aansluiting van de Wet bodembescherming met andere
weten regelgeving waardoor integrale oplossingen worden belemmerd.• Niet alleen uit de bodemregelgeving, maar ook uit het bodembeleid
blijkt dat er verschillende sturingsconcepten op bodemgebied bestaan en door
elkaar heen spelen.Dit veroorzaakt mede dat burgers de procedures als lang en ingewikkeld
ervaren en dat men moeite heeft met de wettelijke begrippen die slecht aansluiten
bij hun belevingswereld, zoals de term urgentie. Opvallend is dat
door de leden van de klankbordgroep en in andere reacties van externe partijen
veel knelpunten naar voren zijn gebracht met betrekking tot het Bouwstoffenbesluit.Algemene conclusiesGezien het voorgaande kan de aanpak van de regelgeving niet beperkt blijven
tot kleine punten, maar is een fundamentele aanpak van zowel beleid als regelgeving
nodig. Deze analyse en werkwijze worden ondersteund door de leden van de klankbordgroep.
Bij de voorgenomen aanpak staat voorop dat de uitgangspunten en hoofdregels
goed moeten worden vastgelegd en dat integratie van de Wet bodembescherming
in de Wet milieubeheer en betere afstemming met ruimtelijke ordenings- en
waterregelgeving zeer gewenst is. In plaats van aparte regimes voor bodemsanering,
preventie en grondstromen moet worden gestreefd naar een geïntegreerd
regime voor bodembeheer, waarin het beschermen van de bodem, bodemsanering,
het verstandig omgaan met verontreinigde bodem en het hergebruik van deze
grond een plaats krijgen. De praktijk zou er bij gebaat zijn als de inconsistenties
tussen deze terreinen worden weggenomen en procedures worden vereenvoudigd.Vooruitlopend op deze fundamentele aanpak worden hierna toch enkele voornemens
tot wijziging of intrekking van regelgeving genoemd die passen in de uitgangspunten
van de herijking. Nuances met betrekking tot dit complexe onderwerp zijn in
de hierna genoemde voornemens weggelaten.In hoofdstuk 2 is al ingegaan op de keuze om de geoormerkte gelden voor
bodemsanering niet over te hevelen naar het Provincie- of Gemeentefonds.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingen• De Wet bodembescherming zal worden ingebouwd in de Wet milieubeheer.In aansluiting op de in hoofdstuk 3 genoemde voornemens is ook voor het
onderdeel bodem de integratie van wetgeving een belangrijk aspect. Bij de
inbouw van de Wet bodembescherming in de Wet milieubeheer, vooruitlopend op
het streven naar een VROM-brede wet, zullen algemene uitgangspunten worden
vastgelegd die de basis bieden voor nadere besluiten, regelingen en beslissingen.
Op rijksniveau worden de algemene regels voor standaardgevallen opgesteld.
Daarbij zijn afwijkingen op decentraal niveau mogelijk en kan maatwerk voor
complexe gevallen worden geboden. Gelet op de algemene conclusie dat een fundamentele
aanpak van de bodemregelgeving noodzakelijk is, zal bij de inbouw niet worden
uitgegaan van de Wet bodembescherming in zijn huidige vorm.• Het Bouwstoffenbesluit zal worden vervangen door een eenvoudiger
regeling waarin de hoofdlijnen worden geregeld met betrekking tot de technische
kwaliteit. De administratieve lasten zullen daardoor dalen. Er wordt een zelfstandig
juridisch regime opgesteld voor grond en bagger.Het Bouwstoffenbesluit is na een lange en moeizame totstandkomingsgeschiedenis
in werking getreden. Uit de evaluaties en de reacties van betrokken partijen
komen zeer veel knelpunten naar voren. De gekozen beschermingsambitie en problemen
in de normstelling hebben geleid tot een uitgebreide uitvoeringsregeling,
vrijstellingen, gedoogbrieven en circulaires. Daardoor is het Bouwstoffenbesluit
gecompliceerd en gedetailleerd geworden. Bovendien wordt de normstelling als
te streng ervaren in vergelijking met andere normstellingskaders. Vanwege
de inspanningen die het kost om het Bouwstoffenbesluit te doorgronden
en uit te voeren, is door gemeenten en provincies herhaaldelijk de vraag opgeworpen
of dit gerechtvaardigd is in het perspectief van andere milieuregelgeving.
Aan de andere kant blijkt uit de reacties van de klankbordgroep dat de doelstellingen
die het besluit nastreeft als nuttig worden ervaren en dat het besluit heeft
gewerkt om het hergebruik te stimuleren en tegelijkertijd de bodem te beschermen.Het bouwstoffenbeleid kent ook een Europese component, de Bouwproductenrichtlijn.
In Europees verband is nog veel discussie over de uitwerking van het milieuhoofdstuk
van deze richtlijn. Er wordt op dit moment een inventarisatie uitgevoerd van
de verschillende uitloogmethoden in Europa. Het is nog onzeker welke harmonisatie
met betrekking tot de meetvoorschriften zal worden gekozen. Daarnaast speelt
de Kaderrichtlijn afvalstoffen een rol, omdat deze richtlijn vereist dat het
afval wordt hergebruikt. Bij de doorlichting van het Bouwstoffenbesluit is
duidelijk geworden dat fundamentele kritiekpunten niet door relatief kleine
wijzigingen zijn op te lossen. Daarom lijkt de beste oplossing tot een radicale
wijziging te komen en in plaats van het Bouwstoffenbesluit een nieuwe en veel
eenvoudiger regeling tot stand te brengen. Onderdelen van deze eenvoudiger
regeling zullen zijn een belangrijke vereenvoudiging van de bewijslast, nadrukkelijke
aansluiting bij de Bouwproductenrichtlijn, een heroverweging van het normstelsel
en een simpel regime voor primaire bouwstoffen. De totstandbrenging van een
dergelijk regime vergt de nodige proceduretijd. Om tegemoet te komen aan de
wens tot een snelle oplossing van de belangrijkste kritiekpunten wordt overwogen
om voor een interim-periode een tijdelijke ministeriële regeling op te
stellen.Voor grond en baggerspecie zal een zelfstandig beleidskader worden ontwikkeld,
omdat deze omvangrijke stromen thans in diverse wettelijke regimes zijn geregeld,
waaronder het huidige Bouwstoffenbesluit. Onduidelijke verhoudingen tussen
deze regimes nodigen uit tot «winkelen», hetgeen in de hand wordt
gewerkt door hoge kosten en grote kostenverschillen. Dit leidt tot nadelige
gevolgen voor het milieu. Het nieuwe regime dient tegelijkertijd met de nieuwe
regeling omtrent bouwstoffen in werking te treden.Zodra de nieuwe regeling tot stand is gebracht, zal het Bouwstoffenbesluit
in de huidige vorm worden ingetrokken. De genoemde volgorde voorkomt dat het
hergebruik wordt bemoeilijkt door terugval in het vergunningenregime van de
hoofdstukken 8 en 10 van de Wet milieubeheer en de zorgplicht van de Wet bodembescherming.• Met het ministerie van Financiën worden de mogelijkheden besproken
om de heffing op het storten van bagger op basis van de Wet belastingen op
milieugrondslag af te schaffen.Voor het storten van reinigbare baggerspecie is een belasting verschuldigd
op basis van de Wet belastingen op milieugrondslag. Deze regeling heeft weinig
sturend effect en brengt enige belasting op, maar leidt in de praktijk wel
tot aanzienlijke uitvoeringslasten en problemen bij de handhaving. Vanwege
het uitgangspunt dat onnodige regels moeten worden vermeden en bureaucratie
moet worden teruggedrongen, lijkt handhaving van de heffing dan ook niet wenselijk.
Sturing op de verwerking van baggerspecie blijft echter wel nodig. Andere
mogelijkheden om te sturen worden gezamenlijk besproken. De Wet belastingen
op milieugrondslag is de eerste verantwoordelijkheid van de minister van Financiën.• Gezamenlijk met het ministerie van Financiën wordt voorgesteld
om de vrijstelling bij het storten van niet reinigbare grond op basis van
de Wet belastingen op milieugrondslag te beëindigen en te vervangen door
een vrijstelling bij het storten van het residu van de reiniging van verontreinigde
minerale stromen. Door in het belastingregime voor het storten van grond geen onderscheid
meer te maken tussen reinigbare en niet-reinigbare grond, wordt de prikkel
om tot reiniging of bewerking over te gaan sterker en de belastingheffing
vereenvoudigd.• De voornemens om te komen tot een wettelijke basis voor de erkenning
van intermediairs en een daarmee samenhangende regeling ter bevordering van
de uitvoeringskwaliteit in het bodembeheer zullen nader worden uitgewerkt
tegen de achtergrond van de uitgangspunten van de herijking.De Staatssecretaris heeft de Tweede Kamer bij brief van 23 juni 2003 geïnformeerd
over de maatregelen waarmee fouten en fraude bij de uitvoering van het bodembeleid
kunnen worden tegengegaan. Thans wordt gewerkt aan een voorstel tot wijziging
van de Wet milieubeheer om het mogelijk te maken kwaliteitseisen te stellen
aan de intermediairs en uitvoerende overheden die actief zijn op het werkterrein
van bodem. Het ligt in het voornemen om op basis hiervan een besluit te maken
waarin de erkenning van bodemintermediairs wordt geregeld. Deze erkenningen
zullen gebaseerd zijn op het bezit van een certificaat op grond van door de
marktpartijen opgestelde kwaliteitseisen, die door de overheid worden getoetst.
KWALIBO richt zich op het schrappen van gedetailleerde overheidsregels in
onder andere een groot aantal 8.40-amvb's en het waar nodig en mogelijk vervangen
door certificering. De overheid stelt het doel; de verantwoordelijkheid voor
de uitvoeringswijze ligt bij de bedrijven. Voor de invulling en uitwerking
hiervan is ook het in voorbereiding zijnde en voor 2003 geplande kabinetsstandpunt
over het gebruik van certificatie en accreditatie in het kader van overheidsbeleid
van belang.• Het Lozingenbesluit bodembescherming zal worden gesplitst. Regels
voor lozingen vanuit Wm-inrichtingen zullen in de in de 8.40/8.44-amvb's worden
opgenomen (zie paragraaf 4.3). Voor lozingen vanuit niet-inrichtingen
(voornamelijk lozingen van huishoudelijk afvalwater en lozingen op landbouwgronden)
zullen in overleg met het ministerie van VenW waar mogelijk en doelmatig integrale
algemene regels voor alle lozingen (riolering, oppervlaktewater, bodem) worden
opgesteld, met behoud van bevoegdheden voor de waterbeheerder.Op deze manier kan het aantal regelingen verder worden beperkt. Zo geldt
dan in plaats van de drie besluiten die op dit moment betrekking hebben op
lozing van huishoudelijk afvalwater, nog slechts één besluit.• Voor eenvoudige uniforme saneringen zal worden volstaan met een
lichte procedure op basis van het in voorbereiding zijnde Besluit uniforme
saneringssituaties. Behalve een vereenvoudiging van procedures heeft dit ook
een verlaging van administratieve lasten tot gevolg.In het in voorbereiding zijnde Besluit uniforme saneringen worden voor
aangegeven categorieën van gevallen van verontreiniging dan wel saneringen,
algemene regels gesteld omtrent onder meer de wijze van saneren (bijvoorbeeld
saneringen die een beperkte verplaatsing inhouden van grond of grondwater
of veel voorkomende typen van verontreinigingen van bijvoorbeeld benzinestations
of chemische wasserijen). Wanneer de sanering volgens uniforme regels kan
worden aangepakt, wordt het mogelijk bij dergelijke saneringen te volstaan
met een melding en een saneringsverslag.• De procedurele en wetstechnische voorstellen van de Evaluatiecommissie
Leemtewet Wm worden meegenomen in de wetsaanpassingen ter uitvoering van de
herijking. Daarbij wordt onderzocht op welke wijze alsnog randvoorwaarden
kunnen worden gesteld aan de nabestemming van stortplaatsen.De gewenste wetsaanpassingen zijn relatief klein en leiden niet tot toename
van de regeldruk. Wel worden hiermee bestaande knelpunten voor de praktijk
opgelost. Onderzocht moet worden of de nabestemming van stortplaatsen ingevolge
de herziening van de WRO kan worden geregeld, of dat wijziging van de Wm nodig
is.Administratieve lasten en bestuurslastenVooral de intrekking van het Bouwstoffenbesluit en het invoeren van het
Besluit uniforme saneringssituaties zullen leiden tot een duidelijke vermindering
van administratieve lasten. Hetzelfde geldt voor de bestuurlijke lasten.4.6 LandbouwKarakteristieken van het deelterreinDe behoefte aan regelgeving voor de landbouwsector hangt in belangrijke
mate samen met het feit dat Nederland een grote veestapel heeft in relatie
tot de oppervlakte en dat de veehouderij een grote invloed heeft op de leefomgeving.In zijn algemeenheid is op de landbouwsector veel regelgeving van toepassing
die afkomstig is van diverse ministeries, andere overheden en productschappen.
De hoeveelheid regelgeving van het ministerie van VROM is beperkt in omvang.
Het gaat in totaal om twintig regelingen, inclusief voorgenomen regelgeving,
die betrekking hebben op de aspecten stank, ammoniak en bestrijdingsmiddelen
voor de land- en tuinbouw. Daarnaast bestaan er algemene regels op grond van
de Wm, gericht op de glastuinbouw en landbouwbedrijven. Het betreft het Besluit
akkerbouwbedrijven, het Besluit melkrundveehouderijen, het Besluit mestbassins,
het Besluit ammoniakemissie huisvesting veehouderij en het Besluit glastuinbouw.
Ter vervanging van een aantal van deze besluiten wordt gewerkt aan het Besluit
landbouwbedrijven. Net als de huidige besluiten zal dat besluit in beginsel
uitsluitend betrekking hebben op bedrijfsactiviteiten op het erf. De landbouwgronden
worden namelijk in de huidige regelgeving niet tot de inrichting gerekend.
De zes regelingen aangaande bestrijdingsmiddelen zijn gebaseerd op Europese
richtlijnen; de algemene regels zijn deels ter implementatie van Europese
regelgeving.KnelpuntenHet voorgaande neemt niet weg dat de landbouwsector ervaart dat er teveel
regels zijn. Dit heeft deels te maken met knelpunten die niet zozeer voortvloeien
uit de regelgeving zelf, maar uit de achterliggende politieke beleidskeuze.
In het Hoofdlijnenakkoord staat voorop dat het kabinetsbeleid gericht moet
zijn op een leefbaar platteland en op een vitale duurzame agrarische sector.
De specifieke knelpunten die reeds bekend waren en de knelpunten die door
diverse actoren tijdens de herijking naar voren zijn gebracht, zijn zoveel
mogelijk verwerkt in de hierna genoemde voornemens. Daarbij worden niet alle
voorstellen besproken die tijdens de herijking zijn opgekomen. Het oplossen
van relatief kleinere knelpunten zal autonoom naast de herijking gebeuren.Algemene conclusiesVanuit de gebruiker geredeneerd levert het operationaliseren van de in
hoofdstuk 3 genoemde «VROM-vergunning» een verlichting op. Nog
meer zou het schelen als de sector met minder verschillende bevoegde en handhavende instanties te maken zou hebben. Specifiek voor de sector
landbouw geldt dat de integratie van VROM-wetgeving alleen, onvoldoende wordt
bevonden. Deels heeft het te maken met het feit, dat regelgeving die betrekking
heeft op landbouwgronden buiten deze integratie valt. In deze brief wordt
alleen ingegaan op de regelgeving van het ministerie van VROM. Het zou goed
zijn als de betrokken ministeries (LNV, SZW, V&W en VROM) in de nabije
toekomst gezamenlijk een soortgelijke herijking als deze zouden ondernemen
om te bekijken of er meer mogelijkheden zijn om de regeldruk te verminderen.
In een dergelijk project zou de wens van de sector en van gemeenten en provincies
kunnen worden meegenomen om verdergaande mogelijkheden voor integratie van
wet- en regelgeving te bekijken. Ook kan dan worden gekeken naar eventuele
tegenstrijdige regelgeving en de gelijkschakeling van definities.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingenAlgemene regels• Het toekomstige Besluit landbouwbedrijven zal worden aangepast
aan de uitgangspunten van de herijking door: a. de werkingssfeer van dit besluit
uit te breiden naar gemechaniseerde loonbedrijven, inrichtingen voor de opslag
van vaste mest en kleinere intensieve veehouderijen. Het beperken van de vergunningplicht
zal een reductie in administratieve lasten tot gevolg hebben; b. voor mestbassins
te volstaan met doelvoorschriften en zorgbepalingen waarbij de technische
uitvoeringseisen aan het bedrijfsleven worden overgelaten.• Vanwege de bijzondere problematiek en het feit dat het Besluit
glastuinbouw mede op de Wet verontreiniging oppervlaktewateren en de Bestrijdingsmiddelenwet
is gebaseerd, zal dit besluit niet worden geïntegreerd. Bij de samenvoeging
zal dezelfde systematiek worden gekozen als van de overige 8.40-besluiten,
waarbij uiteraard rekening wordt gehouden met de specifieke kenmerken van
deze sector. Aansluiting bij de nieuwe systematiek zou een oplossing kunnen
bieden voor het knelpunt dat nu onvoldoende rekening kan worden gehouden met
de specifieke kenmerken van een gebied.• Het Besluit glastuinbouw zal op korte termijn worden aangepast
zodat kan worden volstaan met één jaarrapportage. De administratieve
lasten zullen daardoor aanzienlijk dalen. Het gebruik van ICT door zowel de
overheid als de overkoepelende brancheorganisaties zal worden gestimuleerd.• Voor de langere termijn zal het onderdeel verbruik van bestrijdingsmiddelen
uit het Besluit glastuinbouw worden gehaald als de resultaten van de overeenkomst
over duurzame gewasbescherming daartoe aanleiding geven. Naast deze overeenkomst
is ook van belang dat op basis van de Bestrijdingsmiddelenwet via het toelatingsbeleid
de meest schadelijke middelen worden beperkt en dat de vraag van de consumenten
naar producten die vrij zijn van bestrijdingsmiddelen toeneemt.Het Besluit glastuinbouw is 1 april 2002 in werking getreden. Hoewel het
besluit niet voldoet aan de uitgangspunten van de herijking, is er op korte
termijn geen wezenlijk betere oplossing voorhanden. Op basis van de ervaringen
die tot nu toe zijn opgedaan is het wel mogelijk om een reductie in administratieve
lasten te realiseren. Nu moet 15 keer per jaar een formulier worden opgestuurd
naar de bevoegde instanties. Enerzijds voldoen te weinig bedrijven aan deze
administratieve verplichtingen, anderzijds heeft het bevoegd gezag ook geen
behoefte aan het grote aantal formulieren en worden deze niet gecontroleerd.Stank en ammoniak• De voorgenomen Wet stank en veehouderij zal niet worden ingevoerd.
De afweging en toetsing in concrete gevallen zal worden overgelaten aan het
bevoegd gezag.• Ter uitvoering van het Hoofdlijnenakkoord zal de Wet ammoniak en
veehouderij worden aangepast. De omvang van het gebied dat op grond van deze
wet aanvullend wordt beschermd zal substantieel worden verminderd door opgaande
naaldbossen zonder hoge actuele natuurwaarden niet meer als kwetsbare gebieden
aan te merken.In de wetgeving met betrekking tot ammoniak en stank wordt separaat en
in afwijking van de Wet milieubeheer geregeld hoe bij de vergunningverlening
de aspecten ammoniakemissie en stankhinder voor veehouderijen moeten worden
beoordeeld. Deze regelgeving is mede tot stand gekomen om de veehouderij ruimte
te geven om zich te kunnen ontwikkelen.Naast de reeds bestaande Wet stankemissie veehouderijen in landbouwontwikkelings-
en verwevingsgebieden is een nieuwe Wet stank en veehouderij in voorbereiding
die zou moeten gelden voor heel Nederland. De stankproblematiek buiten de
concentratiegebieden is echter niet zodanig groot dat deze een specifieke
wet rechtvaardigt. Zo'n wet bemoeilijkt bovendien innovatie en een gebiedsgerichte
aanpak van problemen. Overeenkomstig de algemene bevindingen van hoofdstuk
2 is daarom het voornemen af te zien van zo'n wet. In plaats daarvan kan worden
volstaan met een handreiking ten behoeve van de vergunningverlening voor het
bevoegde gezag buiten de reconstructiegebieden, waarbij ook wordt voorzien
in de mogelijkheden voor een gebiedsgerichte aanpak. Wanneer de reconstructie
is afgerond, naar verwachting in de periode 2010–2015, kan de bestaande
stankwet voor de reconstructiegebieden vervallen en opgaan in algemene wetgeving
op het gebied van ruimtelijke ordening en milieu.Op dit moment loopt een project waarin de uitvoering van de Wet ammoniak
en veehouderij wordt gemonitord. De knelpunten die hieruit naar voren komen,
worden opgelost met een handreiking hoe om te gaan met de IPPC-, Vogel- en
Habitatrichtlijn. Tevens zal bij de voorgestelde wijziging van de Wet ammoniak
en veehouderij de uitvoerbaarheid worden verbeterd.Wanneer de integratie van de algemene wetgeving op het gebied van ruimtelijke
ordening en milieu het beter mogelijk maakt om gebiedsgebonden problemen adequaat
op te lossen, kan de Wet ammoniak en veehouderij vervallen en opgaan in de
algemene wetgeving. Ook hier wordt gedacht aan de periode 2010–2015.Bestrijdingsmiddelen• Om de overzichtelijkheid en consistentie te bevorderen zal een
algehele integratie van alle toelatingscriteria voor zowel bestaande als nieuwe
gewasbeschermingsmiddelen plaatsvinden door samenvoeging van het Besluit milieucriteria
bestrijdingsmiddelen en het Besluit uniforme beginselen gewasbeschermingsmiddelen
in één besluit onder eerste verantwoordelijkheid van de minister
van LNV.• De Regeling uitvoering milieutoelatingseisen bestrijdingsmiddelen
2000 wordt geactualiseerd en in omvang teruggebracht.• Indien Nederland in de toekomst redenen heeft om af te wijken van
harmonisatienormen die zijn vastgesteld in Europees verband, wordt dit vastgelegd
in het Besluit Uniforme Beginselen en niet in een onderliggende regeling.• Onderzocht wordt of de Regeling beheer resten en gebruikte verpakkingen
houtverduurzamingsmiddelen nog bestaansrecht heeft. Het lijkt hier
te gaan om een onnodige regeling die niet meer leeft bij de doelgroep en de
uitvoerders.De regelgeving met betrekking tot bestrijdingsmiddelen is grotendeels
gebaseerd op Europese regelgeving: de Biocidenrichtlijn en de Gewasbeschermingsrichtlijn.
In de Europese regelgeving wordt nadrukkelijk uitgegaan van een beoordeling
per lidstaat waarin de specifieke kenmerken van deze lidstaat een belangrijke
rol spelen. Het College voor de toelating van bestrijdingsmiddelen (CTB) is
op basis van de Bestrijdingsmiddelenwet belast met de toelating en uitvoering
van de beoordeling van bestrijdingsmiddelen op basis van Europese documenten.
Voor het oplossen van knelpunten, voor zover het Europese kader dit toelaat,
en het stroomlijnen van de regelgeving was reeds een traject in gang gezet
dat strookt met de uitgangspunten van de herijking.Administratieve lasten en bestuurslastenMet de voorstellen die zijn gedaan in de herijking en het afronden van
het Besluit landbouwbedrijven wordt een aanzienlijke besparing van administratieve
lasten bereikt. Met name de uitbreiding van het voorgenomen Besluit landbouwbedrijven
zou tot een besparing van administratieve lasten kunnen leiden van circa 75%
met betrekking tot deze algemene regels voor deze categorie van bedrijven.
Daarnaast zou het voornemen om het Besluit glastuinbouw zodanig aan te passen
dat kan worden volstaan met één jaarrapportage leiden tot een
aanzienlijke besparing.Voor wat betreft de bestuurlijke lasten, lijkt de herijking geen besparingen
maar ook geen extra lasten op te leveren.4.7 GeluidKarakteristieken van het deelterreinGeluidhinder is – met onder andere stankoverlast – een van
de lokale milieu-aspecten die de burger het meest direct ervaart en waarover
hij zich het meest beklaagt. Geluidhinder hoort bij het leven en wordt in
een bepaalde mate ook geaccepteerd. De acceptatiegrens hangt mede af van het
soort gebied waar men verblijft. Er wordt algemeen erkend dat aan geluidhinder
gezondheidseffecten zijn verbonden, zowel op het psychische als op het fysieke
vlak. Dat is het duidelijkst het geval wanneer de hinder te groot wordt of
wanneer er bijvoorbeeld sprake is van pieklawaai of slaapverstoring. Geluidsbeleid
is daarom belangrijk voor de kwaliteit van de leefomgeving van burgers.Het belangrijkste kader voor de geluidsregelgeving is de Wet geluidhinder
(hierna: Wgh). Het geluidsaspect van inrichtingen wordt tevens in belangrijke
mate geregeld via de Wet milieubeheer (Wm). Op onderdelen spelen daarnaast
de Wet luchtvaart, de Luchtvaartwet, de Spoorwegwet en de Tracéwet
een rol; deze wetten, waarvoor niet VROM de primaire verantwoordelijkheid
draagt, zijn echter niet betrokken in de herijking.De geluidsregelgeving stoelt op twee onderdelen:• een brongedeelte dat het stiller maken van geluidsbronnen (verkeersvoertuigen,
vliegtuigen, inrichtingen, apparaten en dergelijke) beoogt;• een effectgericht deel dat, door middel van zonering en het aangeven
van toegestane geluidsbelastingen, bescherming geeft aan geluidsgevoelige
bestemmingen (vooral woningen, maar bijvoorbeeld ook scholen). De zonering
werkt door in bestemmingsplannen.De geluidsregelgeving heeft belangrijke effecten teweeggebracht, zoals
het terugdringen van het aantal geluidsgehinderden, het saneren van vele overlastsituaties
en het voorkomen van nieuwe.Sinds het rapport «Het Geluid Geordend» (kamerstuk 24 036,
nr. 24), waarin het geldende geluidsbeleid werd geëvalueerd, is gewerkt
aan een meer gedecentraliseerd en eigentijds instrumentarium voor geluidsbeleid
(Modernisering instrumentarium geluidsbeleid, MIG). In het najaar van 2002
is evenwel tegen de achtergrond van het Strategisch Akkoord en de financiële
gevolgen van het wetsvoorstel voor wegverkeer besloten om het daaruit resulterende
wetsvoorstel MIG niet bij het parlement in te dienen.Tegelijkertijd werd de implementatie van de EU-richtlijn voor omgevingslawaai
urgent. De hoofdlijnen van deze richtlijn zijn harmonisering van de geluidmaten
(Lden), het opstellen van geluidsbelastingkaarten voor de inventarisering
van de geluidssituatie, het opstellen van actieplannen voor de beheersing
en het terugdringen van geluidsoverlast, het vergroten van contact met de
burger en verplichte rapportage aan de Europese Commissie. Het wetsvoorstel
voor implementatie van de richtlijn (kamerstuk 29 021) is op 2 september
2003 ingediend bij de Tweede Kamer. De einddatum voor de implementatie is
juli 2004.Beoogd wordt het nieuwe instrumentarium fasegewijs in de wetgeving in
te bouwen, opdat er ruimte is voor een goede afweging rondom de verschillende
probleempunten. Het gaat dan in eerste instantie om de volgende elementen:
het bekorten en vereenvoudigen van de hogere-waardenprocedure oa door integratie
daarvan in de RO-procedure;• het invoeren van een uniforme dosismaat;• meer ruimte voor eigen afwegingen in het kader van lokaal beleid
gericht op de kwaliteit van de leefomgeving, inclusief de mogelijkheid om
af te wijken van de landelijke grenswaarden;• stroomlijning van de Wgh, waarbij het einddoel is de Wgh te laten
opgaan in de Wm.KnelpuntenDe Wgh heeft geleid tot een uitgebreid stelsel van bepalingen ter bestrijding
van de geluidhinder. Er zijn vele afzonderlijke normen voor evenzoveel situaties,
bijvoorbeeld binnenstedelijke wegen, snelwegen, spoorwegemplacementen, industrie,
zeehavens, de dove gevel. De wet is opgebouwd als een incrementele wet. Ze
is steeds verder uitgebouwd met diverse, iedere keer net weer iets anders
zijnde, uitvoeringsbesluiten, ministeriële regelingen en circulaires.
Die opbouw levert inmiddels knelpunten op in de praktijk. De voornaamste knelpunten
zijn:• Het wet- en regelgevingsstelsel en de normering zijn inmiddels
erg gecompliceerd geworden.• De wet stuurt centraal en laat decentrale overheden onvoldoende
eigen afwegingsruimte.• De in de meet- en rekenvoorschriften over geluid van verkeer en
vervoer gehanteerde wijze van berekenen van geluidsbelastingen sluit niet
altijd aan bij de beleving van de hoogte van de geluidsbelasting en de geluidsoverlast.Algemene conclusies• Er is duidelijk behoefte aan een flexibeler instrumentarium dat
de andere overheden meer mogelijkheden geeft om in te spelen op de concrete
omstandigheden van de directe leefomgeving. Daarbij blijft – uit een
oogpunt van duidelijkheid en rechtsgelijkheid – kaderstellendenormering
wenselijk. Ook laat dit onverlet dat het Rijk regels stelt voor zijn eigen
rijksinfrastructuur.• Door het stroomlijnen, harmoniseren en ineenschuiven van de geluidsregelgeving,
zal een transparanter stelsel ontstaan. Op het niveau van de Wet geluidhinder
geldt dat deze (uiteindelijk) in de Wet milieubeheer en de Wet op de Ruimtelijke
Ordening kan worden ingebouwd. Tal van uitvoeringsbesluiten kunnen opnieuw
worden gegroepeerd, waarmee niet alleen het aantal wordt teruggebracht, maar
vooral de bruikbaarheid en inzichtelijkheid wordt vergroot en de ervaren regeldruk
verkleind.• Veel regels voor toestellen zijn van Europese oorsprong; alleen
luchtkussenvaartuigen en sportmotoren zijn specifiek voor Nederland gereguleerd.
Er is reden om sterker in te zetten op Europees bronbeleid voor toestellen
en zeer terughoudend te zijn met regelgeving voor Nederland alleen.• Geluidhinder is een terrein waarop een van de belangrijke oplossingsrichtingen
van de herijking van toepassing is: het Rijk regelt de hoofdlijn; de decentrale
overheid is verantwoordelijk voor de lokale kwaliteitskeuzen en uitvoering.• Een beperkt aantal landelijke grenswaarden voor geluidhinder verdient
de voorkeur boven een verfijnd stelsel van situatieafhankelijke normen. Er
is behoefte aan uniforme grenzen uit het oogpunt van ecologie en volksgezondheid
en rechts- en concurrentiegelijkheid. De toekomstige invoering van een Europees
geharmoniseerde geluidmaat kan aan de helderheid van die normen bijdragen.
Naast deze landelijke grenswaarden kan het Rijk ook nog landelijke richtwaarden
vaststellen, die kunnen gelden als het algemene ambitieniveau voor een goede
geluidskwaliteit in de woonomgeving. Het is vervolgens aan de decentrale overheden
om in de concrete omstandigheden van het geval binnen de kaders van de landelijke
grens- en richtwaarden te kiezen voor een bepaalde geluidskwaliteit.• Aandacht voor een goede kwaliteitsborging van het lokale afwegingsproces
is belangrijk, omdat de verschillende betrokken belangen soms tegengesteld
zijn. Druk vanuit de woningbouw zal ook in de toekomst immers steeds weer
een belangrijk gegeven zijn, evenals voldoende ruimte voor verkeer en industriële
activiteiten. Die aandacht dient te komen van de lokale democratische controle.
Om te voorkomen dat van de in te voeren landelijke grenswaarden een verstarrende
werking uitgaat, zal daarnaast voor lokale overheden de mogelijkheid worden
geboden om in zeer knellende situaties onder bepaalde voorwaarden af te wijken
van deze grenswaarden.• Overigens zal veel meer dan voorheen de uitdaging voor het geluidsbeleid
en het bijbehorende instrumentarium moeten liggen in een versterkte inzet
op bronbeleid, inbedding in de ruimtelijke ordening en het zoeken van kwaliteit
door het denken in samenhangen, die gebiedsgericht gestalte krijgen. Zoals
al aangegeven sluit dit aan bij het gedachtegoed van MIG.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingenUitwerking van de geschetste hoofdlijnen leidt tot de volgende voornemens:• De Wet geluidhinder en de uitvoeringsregelgeving worden vereenvoudigd.
De wet zal daarbij op termijn worden ingebouwd in de Wm (landelijke grenswaarden
en richtwaarden) en de Wro (lokale afweging en kwaliteitskeuze). Luchtvaartlawaai
wordt geheel via de nieuwe Wet luchtvaart geregeld.• Het aantal grenswaarden en voorkeursgrenswaarden (richtwaarden)
zal sterk worden verminderd. De toegankelijkheid van de regelgeving wordt
hierdoor verbeterd.• In het licht van het in hoofdstuk 2 beschreven uitgangspunt «Ruimte
geven, verantwoordelijkheid nemen: zelfregulering» zullen gemeenten
bij de toepassing van de geluidsnormen meer vrijheid krijgen, doordat ze geen
toestemming meer nodig hebben van de provincie bij het vaststellen van hogere
waarden dan de voorkeursgrenswaarde.• In bijzondere gevallen zullen gemeenten – na instemming van
de provincie – mogen afwijken van de grenswaarden.• De regelingen voor meet- en rekenvoorschriften zullen in samenhang
met de Europese standaardisatie worden gebundeld.• Met name voor verkeers- en spoorweglawaai is een verstevigde inzet
op broninstrumentarium nodig; voor toestellen richt die inzet zich primair
op Europa.• De toestellenregelingen zullen worden gebaseerd op het nieuwe hoofdstuk
stoffen en producten van de Wm, en de uitvoeringsregelgeving zal worden gebundeld.
Overwogen wordt of opname in algemene waren- of consumentenwetgeving niet
nog overzichtelijker is.• Gestreefd zal worden naar overheveling van de typekeuringsregelgeving
voor motorvoertuigen, bromfietsen en uitlaatsystemen naar het op de Wegenverkeerswet
1994 gebaseerde Voertuigreglement, dit in samenhang met de typekeuringsregelgeving
op basis van de Wet luchtverontreiniging. Op die manier zijn alle eisen voor
motorvoertuigen, bromfietsen en uitlaatsystemen in één regeling
voor voertuigen te vinden.• Met betrekking tot de besluiten geluidsbelasting kleine luchtvaart,
zonering buitenlandse luchtvaartterreinen Noord- en Midden-Limburg en zonering
buitenlandse luchtvaartterrein Zuid-Limburg zal het Rijk de algemene normen
stellen en is het de decentrale overheid, in dit geval de provincie, die de
verdere uitvoering gestalte geeft.Administratieve lasten en bestuurslastenDe huidige administratieve lasten voor het bedrijfsleven van de geluidsregelgeving
hebben met name betrekking op het doen van akoestisch onderzoek en maken onderdeel
uit van de aanvraag voor een Wm-vergunning. Ze mogen als gering worden beschouwd.
Ook bij decentrale afwegingsruimte binnen de algemene normstelling zal een
bedrijf bij zijn aanvraag om een vergunning via akoestisch onderzoek moeten
aantonen aan de norm te kunnen voldoen.Voor de bestuurslasten ligt het anders. Maatwerk brengt in het algemeen
meer bestuurslasten met zich mee. Daarbij komt dat het huidige stelsel van
ingewikkelde normstelling in de bestuurspraktijk is ingeslepen en dat een
vereenvoudiging in het begin extra bestuurslasten met zich mee zal brengen.4.8 BouwenKarakteristieken van het deelterreinDe cluster bouwen bevat de regelingen die betrekking hebben op het (ver)bouwen,
in stand houden, gebruiken en slopen van bouwwerken. De regelingen zijn overwegend
van zeer recente datum (1 januari 2003) en hebben betrekking op veiligheid,
gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid, duurzaamheid, milieu en ruimtelijke
kwaliteit. De regelingen richten zich met name op degenen die iets willen
bouwen. De cluster bevat niet veel regelingen (11 bestaande regelingen), maar
wel veel regels. Hoewel een deel van die regels uitvoering geeft aan Europese
regelgeving, is het overgrote deel puur nationaal.De bouwregelgeving brengt aanzienlijke administratieve lasten met zich
mee, maar deze zijn met de nieuwe bouwregelgeving van 1 januari 2003 omlaag
gebracht. Deze verlaging is het gevolg van de verruiming van het bouwvergunningvrij
bouwen, de introductie van de lichte bouwvergunningprocedure en uniformering
en limitering van de indieningvereisten voor de bouwvergunningaanvraag, inclusief
de introductie van een landelijk uniform aanvraagformulier dat digitaal verkrijgbaar
is.KnelpuntenEen van de belangrijkste knelpunten wordt veroorzaakt door de cumulatie
van overheidsvoorschriften in geval van bouwen. Om iets te bouwen zijn vaak
talloze vergunningen noodzakelijk. De toetsingskaders voor deze vergunningen
zijn vastgelegd in diverse soorten regelgeving, waaronder ook regelgeving
van andere departementen dan VROM. In het bijzonder wordt daarbij vaak genoemd
de versnipperde regelgeving over gebruiksvoorschriften in verband met de brandveiligheid.
Als knelpunt wordt ook regelmatig genoemd dat de regels op het gebied van
het bouwen te gedetailleerd en moeilijk uit te leggen zijn. Ook worden de
trajecten voor het verkrijgen van de benodigde vergunningen als te lang ervaren.Algemene conclusiesOp het gebied van bouwen bestaan al veel voornemens om te komen tot vereenvoudiging,
versnelling en verduidelijking. Deze voornemens zijn vastgelegd in de brief
van de Staatssecretaris van VROM aan de Tweede Kamer van 9 april 2002 over
de bouwregelgeving 2002–2006 (kamerstuk 28 325, nr. 1). De daarin
opgenomen voorstellen zijn deels reeds in gang gezet en passen overwegend
goed binnen de uitgangspunten van de herijking.Naast voorschriften bij of krachtens de Woningwet, zijn tal van andere
publiekrechtelijke voorschriften van toepassing op de (ver)bouw, de instandhouding,
het gebruik en de sloop van bouwwerken. Er is dus sprake van cumulatie van
overheidsvoorschriften en daaraan gerelateerde procedures. Dit leidt tot irritatie
en ongemak bij burgers en bedrijven en tot grote regeldruk en flinke administratieve
en bestuurlijke lasten. In de bovengenoemde brief van de Staatssecretaris
van VROM is daarom het voornemen opgenomen per 1 januari 2006 de Woningwet
in die zin te wijzigen dat de bouwparagraaf van die wet wordt vervangen door
een Bouwwet, die ziet op integratie, coördinatie en landelijke uniformering
van bouwgerelateerde regelgeving en daarmee samenhangende procedures. Dit
voornemen past naar zijn strekking erg goed bij het in hoofdstuk 3 beschreven
voornemen voor de «VROM-vergunning». Zoals in dat hoofdstuk is
aangegeven, is het probleem echter breder dan alleen bouwen. Om dat probleem
voortvarend te kunnen aanpakken is het van groot belang de komende jaren veel
aandacht te besteden aan de introductie van de «VROM-vergunning».
Een voorstel om te komen tot een Bouwwet zal dus niet afzonderlijk in procedure
worden gebracht, maar onderdeel gaan uitmaken van het wetgevingstraject inzake
de «VROM-vergunning».Naast het integreren en uniformeren van voorschriften inzake het bouwen,
gebruiken en slopen van bouwwerken zullen ICT-middelen moeten worden ingezet
om regeldruk te verminderen. Gedacht wordt aan toepassing ten behoeve van
voorlichting en kennisoverdracht, maar ook aan toepassing voor beleid en regelgeving
(elektronisch indienen van vergunningaanvragen en digitale toetsing daarvan).Overigens vloeien bouwgerelateerde voorschriften ook voort uit regelgeving
van andere departementen, zoals de Monumentenwet. Deze voorschriften moeten
in ieder geval beter worden afgestemd op de overige bouwvoorschriften, maar
gaan idealiter integraal onderdeel uitmaken van de VROM-vergunning.Hoewel de bouwregelgeving nu overwegend nationaal van aard is, zal naar
verwachting de Europese regelgeving een steeds grotere rol gaan spelen. Een
goede Nederlandse inzet bij de voorbereiding van Europese regelgeving zal
daarom ook op dit terrein in de toekomst van het grootste belang zijn.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingenNaast de hierboven beschreven meer algemene conclusies zijn er met betrekking
tot specifieke regelingen onder meer de volgende voornemens. Intrekken• De Aanwijzingsregeling toezichthoudende ambtenaren naleving Woningwet
wordt ingetrokken. Met de inwerkingtreding van het Besluit aanwijzing toezichtambtenaren
VROM-regelgeving is die regeling overbodig geworden.Samenvoegen• Het Bouwbesluit 2003 heeft tot doel het zoveel mogelijk in één
document integreren van bouwtechnische eisen. Desondanks zijn in een aantal
andere regelingen, waaronder de algemene maatregelen van bestuur voor niet-milieuvergunningplichtige
inrichtingen, bouwtechnische eisen opgenomen. Deze zullen worden opgenomen
in het Bouwbesluit 2003, hetgeen de regelgeving toegankelijker en samenhangender
maakt. Dit hangt samen met de in paragraaf 4.3 opgenomen voornemens.• Ook op het gebied van brandveilig gebruik van gebouwen en het slopen
van gebouwen zijn momenteel geen landelijk uniforme eisen gesteld. Deze eisen
zijn tot nu toe onder meer opgenomen in gemeentelijke (bouw)verordeningen
en in algemene maatregelen van bestuur voor niet-milieuvergunningplichtige
inrichtingen. Door deze eisen te uniformeren in landelijke regelgeving wordt
de regelgeving op het gebied van brandveilig gebruik van gebouwen en het slopen
van gebouwen vereenvoudigd en toegankelijker gemaakt. Overigens zal in dit
verband worden bekeken in hoeverre de resterende onderdelen van de lokale
bouwverordening ook kunnen worden vereenvoudigd, dan wel in andere (lokale)
regelgeving kunnen worden ondergebracht.Vermindering regeldruk• Hoofdstuk III van de Woningwet bevat een complex instrumentarium
voor gemeenten om gebouweigenaren aan te schrijven met het oog op de naleving
van de Woningwet. Dit instrumentarium zal ingrijpend worden vereenvoudigd
door beter aan te sluiten bij de Algemene wet bestuursrecht en door bouwvoorschriften
rechtstreeks normerende werking te geven. Dit leidt tevens tot een verbeterde
handhaving van de bouwregelgeving.• De in het Bouwbesluit 2003 opgenomen eisen voor verschillende categorieën
specifieke gebouwen en bouwwerken, zoals woonwagens en celgebouwen, zullen
worden vereenvoudigd en zo mogelijk geschrapt.Administratieve lasten en bestuurslastenZoals hiervoor aangegeven, is de bouwregelgeving met ingang van 1 januari
2003 ingrijpend gewijzigd, wat al een reductie van administratieve lasten
met zich mee heeft gebracht. Onderzocht wordt welke administratieve lasten
nu uit de bouwregelgeving voortvloeien.Naar verwachting zullen de voornemens op termijn leiden tot een daling
van de administratieve lasten. Dit zal met name verband houden met de introductie
van de integrale «VROM-vergunning». De bestuurslasten zullen vooral
dalen door het vereenvoudigde aanschrijfinstrumentarium en de uniformering
van de brandveiligheidsvoorschriften.4.9 Huurwetgeving en corporaties4.9.1 HuurregelgevingKarakteristieken van het deelterreinOp het terrein van de huurregelgeving is al een grote herijkingsoperatie
voltooid. Zo is op 1 augustus jl. de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte
(Uitvoeringswet) in werking getreden. In deze wet zijn de procedures bij de
huurcommissie geregeld. Tegelijkertijd zijn alle regels over de verhouding
tussen huurder en verhuurder herzien en samengebracht in een nieuwe titel
7.4 van het Burgerlijk Wetboek (BW). In een tweetal uitvoeringsbesluiten is
gedetailleerd aangegeven wat tot de servicekosten moet worden gerekend (Besluit
servicekosten), en voor welke herstellingen een huurder zelf verantwoordelijk
is (Besluit kleine herstellingen).Verder is er een Uitvoeringsbesluit huurprijzen woonruimte, waarin onder
meer het woningwaarderingsstelsel is opgenomen, in werking getreden. In ditzelfde
uitvoeringsbesluit is voorts de gebrekenregeling opgenomen op grond waarvan
een huurder een procedure bij de huurcommissie kan starten om de huur tijdelijk
te laten verlagen in verband met gebreken aan zijn woning. Per 1 augustus
2003 is tevens een Uitvoeringsregeling huurprijzen woonruimte in werking getreden.
Hierin is een aantal reeds bestaande regelingen samengevoegd en aangepast
aan voormelde wetten.KnelpuntenIn de praktijk blijkt dat een huurder nog steeds verschillende procedures
achter elkaar moet voeren als hij het niet eens is met verschillende onderdelen
van zijn «all-in huur» (de huurprijs voor de huur en de servicekosten
samen).Algemene conclusiesMet de inwerkingtreding van de Uitvoeringswet zijn 13 regelingen ingetrokken,
waaronder de Huurwet, de Wet op de huurcommissies en de Huurprijzenwet woonruimte.
Tevens zijn vijf regelingen samengevoegd tot één regeling. Het
Besluit servicekosten en het Besluit kleine herstellingen (beide nieuw) zijn
noodzakelijk en komen vanuit herijkingsoogpunt niet in aanmerking om te vervallen.
Ze zullen duidelijkheid geven en leiden tot minder procedures.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingenEen eerste onderzoek naar de mogelijkheid de 59 huurcommissies in Nederland
onder te brengen in één ZBO is gestart. Ook een verdergaande
de optie wordt onderzocht waarbij de geschillenbeslechting geheel wordt overgelaten
aan een commissie die wordt georganiseerd door de huursector zelf, zoals dat
ook in andere sectoren gebruikelijk is. Een dergelijke optie sluit aan bij
het in hoofdstuk 2 genoemde uitgangspunt «ruimte geven, verantwoordelijkheid
nemen: zelfregulering». Dit zal resulteren in een brief aan de Tweede
Kamer over de toekomst van de geschillenbeslechting.Administratieve lasten en bestuurslastenInstelling van één ZBO zal leiden tot een lichte daling
van de administratieve lasten. Wanneer een geschillencommissie door de sector
zelf wordt opgericht, zullen de administratieve lasten (gedefinieerd als de
kosten om te voldoen aan informatieverplichtingen voortvloeiend uit wet- en
regelgeving van de overheid) voor de verhuurders vervallen. Het is niet ondenkbaar
dat de verhuurders hiervoor andere informatieverplichtingen in de plaats krijgen.4.9.2 HuursubsidieregelgevingKarakteristieken van het deelterreinDe Huursubsidiewet heeft tot doel de huurlasten van huishoudens uit lagere
inkomensgroepen te beperken door het verstrekken van een maandelijkse inkomensafhankelijke
bijdrage. Een grote wijziging van de Huursubsidiewet die een nieuwe verkorte
en vereenvoudigde aanvraagprocedure regelt (derde fase «operatie Eos»)
treedt binnenkort formeel in werking, met terugwerkende kracht tot en met
1 juli 2002. De uitvoering van de huursubsidie zal dan geheel bij het Rijk
zijn geconcentreerd. Daarnaast is er het Besluit vangnetregeling huursubsidie
met nadere regels over een door de gemeente te verstrekken bijzondere bijdrage
in de huurlasten ingeval het inkomen van huurders plotseling daalt. Tevens
vallen te noemen het Besluit prestatienormering huursubsidie, dat nadere invulling
geeft aan de verhuisnorm voor de gemeente en het Huursubsidiebesluit, dat
diverse onderwerpen regelt. Jaarlijks worden bij algemene maatregel van bestuur
en bij ministeriële regeling de bij de uitvoering van de huursubsidie
geldende parameters (zoals de normhuren, de inkomensgrenzen en -ijkpunten,
de huur- en huursubsidiegrenzen, de kwaliteitskortingsgrens, de aftoppingsgrens
en de vermogensgrenzen) aangepast.KnelpuntenDe uitvoering van het Besluit vangnetregeling huursubsidie, en met name
de aansluiting bij de reguliere Huursubsidiewet en de berekening van het netto-actueel
inkomen, is ingewikkeld.Algemene conclusiesDe operatie Eos heeft een aanzienlijke administratieve lastendaling voor
de verhuurders tot gevolg. Alleen al door het schrappen van de huurmatiging
door verhuurders (het in mindering brengen van de huursubsidie op de huur)
wordt een reductie van naar schatting 16 miljoen euro bereikt. Door de inwerkingtreding
van deze wijziging vervalt de Regeling huurmatiging en gemeentelijke voorschotverstrekking
1997. Verder zullen ook de bestuurslasten voor de gemeenten dalen nu er geen
bevoorschotting door hen zal plaatsvinden.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingenDe mogelijkheid tot verlening van een bijdrage in de huurlasten in geval
van inkomensdaling wordt niet aangetast. Op het ogenblik wordt onderzoek gedaan
naar de mogelijkheid om binnen de huursubsidie te werken met het actueel inkomen.
Dit kan op de langere termijn tot gevolg hebben dat de vangnetregeling overbodig
wordt en het Besluit vangnetregeling huursubsidie wordt ingetrokken. Voor
de betrokkenen uit de doelgroep betekent dit dan dat zij een beroep zouden
kunnen doen op de reguliere huursubsidie. Dit leidt tot minder bureaucratie
en betere uitvoerbaarheid.Administratieve lasten en bestuurslastenDe operatie Eos leidt tot een aanzienlijke lastendaling van bijna 50%.
Tegelijkertijd zullen hierdoor de bestuurslasten van de gemeenten dalen.Met het intrekken van het Besluit vangnetregeling huursubsidie (een andere
methodiek voor het verstrekken van een bijdrage in de huurlasten) wordt een
daling van de bestuurslasten beoogd.4.9.3 WoningcorporatiesKarakteristieken van het deelterreinDe toegelaten instellingen (woningcorporaties) zijn toegelaten op grond
van de Woningwet. Hun werkzaamheden spitsen zich toe op het huisvesten van
mensen die door hun inkomen of door andere omstandigheden moeilijkheden ondervinden
bij het vinden van hun passende huisvesting, en op het bouwen en onderhouden
van de voor die doelgroep gebouwde woningen en de woonomgeving daarvan. Het
maatschappelijk gebonden vermogen van de corporaties (onder andere opgebouwd
uit de in het verleden door het Rijk uitgekeerde subsidies) staat hierbij
centraal.Het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (CFV), een zelfstandig bestuursorgaan,
is belast met het verstrekken van sanerings- en projectsubsidies aan woningcorporaties
en houdt financieel toezicht op de corporaties ten behoeve van de Minister
van VROM.Het wetsvoorstel van de Woonwet, waarvan het nader rapport in voorbereiding
is, bevat regels voor corporaties en het toezicht daarop. Verder biedt het
voorstel een zeggenschapsregeling voor de onderlinge verhouding tussen huurders
en verhuurder. Andere onderwerpen uit dit wetsvoorstel komen ter sprake in
paragraaf 4.10.KnelpuntenKnelpunten zijn er bij het afbakenen van het werkdomein van de corporaties.
Het Besluit beheer sociale-huursector bepaalt dat de activiteiten uitsluitend
op het gebied van de volkshuisvesting dienen plaats te vinden. De vraag is
nu welke nevenactiviteiten er door de woningcorporaties mogen worden verricht.
Tevens is er onduidelijkheid ten aanzien van de organisatie van deze nevenactiviteiten
via «verbindingen». Bovendien zijn er steeds meer procesvereisten
in de regelgeving opgenomen met daardoor toenemende administratieve lasten
voor corporaties. Ten aanzien van de toezichtstructuur bestaat ook de nodige
onduidelijkheid. Zo vervult het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting primair
het financiële toezicht, beoordeelt de VROM-Inspectie de inhoudelijke
verslaglegging van de corporaties en ziet het Directoraat-Generaal Wonen toe
op de rechtmatigheid en op de prestaties van de woningcorporaties.Algemene conclusiesDe knelpunten in de huidige regelgeving ten aanzien van woningcorporaties
worden veroorzaakt door het feit dat het Rijk steeds via meer regels probeert
te bereiken wat vroeger met het verstrekken van subsidies werd bereikt. De
regelgeving leent zich evenwel niet voor het afdwingen van concrete, meetbare
prestaties maar moet min of meer algemene doelstellingen hanteren, zoals het
bijdragen aan de leefbaarheid van de omgeving, of procesvereisten.Het wetsvoorstel van de Woonwet bevat ten aanzien van corporaties, toezicht
en zeggenschap nauwelijks nieuwe elementen.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingen• Onderzocht wordt of de regelgeving op het terrein van de corporaties
meer kan worden toegespitst op het behoud van het maatschappelijk gebonden
vermogen van corporaties, en of procesmatige voorschriften kunnen worden verminderd.
De regelgeving en het toezicht richten zich dan vooral op het verhinderen
van weglek van dat vermogen in aanwendingen die niet aansluiten bij de taak
van corporaties.• Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre het toezicht door het Centraal
Fonds voor de Volkshuisvesting, de VROM-Inspectie en het DG Wonen kan worden
teruggebracht tot één toezichtsinstantie.• Het wetsvoorstel van een nieuwe Woonwet wordt ingetrokken. Nieuwe
elementen uit het wetsvoorstel worden waar nodig geregeld in de bestaande
regelgeving (Woningwet, Besluit beheer sociale-huursector en Wet op het overleg
huurders verhuurder).Deze voornemens sluiten aan bij de in de hoofdstukken 1 en 2 genoemde
uitgangspunten: deregulering, ruimte geven, uitvoering centraal, minder onnodige
regels en bureaucratie.Administratieve lasten en bestuurslastenHet voornemen om de regelgeving op dit terrein meer toe te spitsen op
het behoud van het maatschappelijk gebonden vermogen van corporaties leidt
tot deregulering en terugdringen van administratieve lasten. De totale administratieve-lastendruk,
die nu € 34 miljoen bedraagt, kan dan aanzienlijk worden gereduceerd.
Het onderbrengen van het toezicht bij één toezichtsinstantie
leidt ook tot dereguleren en terugdringen van de administratieve lasten.4.9.4 HuisvestingswetgevingKarakteristieken van het deelterreinDe Huisvestingswet bevat voorschriften die een evenwichtige en rechtvaardige
verdeling van schaarse woonruimte beogen. De huisvestingsregelgeving beoogt
doorzichtigheid, zowel met betrekking tot de verdeling van woonruimte als
met betrekking tot de samenstelling van de woonruimtevoorraad.De Huisvestingswet en het Huisvestingsbesluit hebben als uitgangspunt
het recht van vrije vestiging, een recht dat in diverse internationale verdragen
is neergelegd.KnelpuntenIn de praktijk is de wet ondoorzichtig en moeilijk uitvoerbaar en handhaafbaar.
Gemeenten moeten aan veel regels voldoen indien ze gebruik willen kunnen maken
van een huisvestingsverordening. Gemeenten geven dan ook aan dit een knelpunt
te vinden. Ook burgers hebben aangegeven de wet niet transparant te vinden
en daardoor moeilijk en niet efficiënt. Voorts is er een spanningsveld
tussen de vrijheid van vestiging (overeenkomstig het Europees recht) en het
stellen van bindingseisen (Huisvestingswet).Algemene conclusiesDe huisvestingsregelgeving is meerdere malen het onderwerp van politieke
discussie geweest met als resultaat veel aanvullingen en uitzonderingsgevallen.
Het resultaat is een ondoorzichtige wet. Op het ogenblik ligt er een voorstel
tot wijziging van de Huisvestingswet, samen met een novelle, in de Eerste
Kamer. Van een tweede novelle wordt een nader rapport voorbereid.In het Hoofdlijnenakkoord wordt aangegeven dat gemeenten in landelijk
gebied de mogelijkheid krijgen om te kunnen bouwen voor de natuurlijke bevolkingsaanwas.De huisvestingsregelgeving (met nadruk op de woonruimteverdeling) wordt
op dit moment geëvalueerd.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingen• Op korte termijn zullen de lopende wetswijzigingen worden heroverwogen
en zonodig worden ingetrokken.• Tegelijkertijd zal worden gestart met het in het licht van het
Hoofdlijnenakkoord grondig doorlichten van de Huisvestingswet (langetermijntraject).
Uitgangspunt is dat de Huisvestingswet in de huidige vorm zal verdwijnen en
dat de nog te stellen rijksregels zich tot een minimum zullen beperken.Administratieve lasten en bestuurslastenHet voornemen zal leiden tot een daling van de bestuurslasten.4.9.5 Bevordering eigenwoningbezitKarakteristieken van het deelterreinHet doel van de Wet bevordering eigenwoningbezit is om mensen uit lagere
inkomensgroepen de mogelijkheid te geven een woning te kopen. Met deze wet
zou moeten worden bewerkstelligd dat zij kunnen kiezen tussen kopen en huren.
Naast het reeds bestaande recht op individuele huursubsidie biedt deze wet
nu ook een recht op individuele koopsubsidie. Een wijziging ten behoeve van
vergroting van het bereik van de regeling voor de doelgroep, het met individuele
koopsubsidie kunnen kopen van een corporatiewoning onder voorwaarden, is in
procedure. Het nader rapport is in voorbereiding.KnelpuntenDe beoogde keuzevrijheid tussen kopen en huren blijkt niet te kunnen worden
gerealiseerd. Het gebruik is beperkt gebleven tot enkele honderden gevallen
per jaar, wat neerkomt op slechts enkele procenten van het beoogde gebruik.Algemene conclusiesHet doel van de Wet bevordering eigenwoningbezit, namelijk dat koopwoningen
voor mensen uit de lagere inkomensgroepen bereikbaar worden, wordt niet bereikt.
Oorzaken zijn de op te brengen financieringslasten door de doelgroep en de
hoge prijzen in de koopsector, gegeven de gemaximeerde subsidie. Hier komt
bij dat het geringe gebruik van de regeling niet in verhouding staat tot de
gemaakte uitvoeringkosten (voor VROM) en de administratieve lasten voor de
financiële instellingen, die een belangrijk deel van de uitvoering op
zich hebben genomen.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingenDe Wet bevordering eigenwoningbezit, het Besluit bevordering eigenwoningbezit,
de regelingen normrente en normbedrag spaarpremie (alle kwartalen vanaf 1
april 2001), de Regeling bevordering eigenwoningbezit, de Regeling bevordering
eigenwoningbezit 2001, de Regeling bevordering eigenwoningbezit 2002 en het
koopdeel van de Regeling huur- en koopsubsidiegrenzen 2003 worden ingetrokken.
In verband hiermee komen ook de voorgenomen aanpassingen van de wet en het
besluit te vervallen.Administratieve lasten en bestuurslastenHet intrekken van de Wet bevordering eigenwoningbezit en aanhangende regelgeving
leidt tot het wegvallen van de administratieve lasten bij financiële
instellingen en terugdringen van regelgeving.4.10 Ruimtelijke regelgeving en stedelijke vernieuwing4.10.1 Ruimtelijke ordening en hoofdstuk IV van de WoningwetKarakteristieken van het deelterreinIn het belang van een goede ruimtelijke ordening is in de loop der tijd
in de Wet op de Ruimtelijke Ordening een scala aan instrumenten opgenomen
die – vanuit het perspectief van de verschillende bestuursniveaus –
moeten bijdragen aan de meest gewenste ruimtelijke ontwikkeling. Het bestemmingsplan
neemt in dit stelsel als enige planfiguur met een direct bindende werking
een centrale positie in. Ter wille van de rechtszekerheid en rechtsbescherming
van de burger zijn tal van procedurele waarborgen op het vlak van inspraak,
bezwaar en beroep en schadecompensatie opgenomen. De complexiteit en gebrekkige
werking van het stelsel hebben ertoe geleid dat er inmiddels een voorstel
bij de Kamer is ingediend voor een geheel nieuwe Wet ruimtelijke ordening
(wetsvoorstel 28 916).Krachtens de Woningwet worden in het Bouwbesluit 2003 regels gegeven inzake
de technische staat van bestaande en nieuw te bouwen bouwwerken. In de gemeentelijke
bouwverordening, een medebewindverordening gebaseerd op de Woningwet, worden
aanverwante onderwerpen met betrekking tot bouwwerken gereguleerd, zoals slopen,
brandveilig gebruik en bouwen op verontreinigde grond. Daarnaast zijn in de
bouwverordening ook stedenbouwkundige voorschriften voor het bouwen opgenomen
die het bestemmingsplan aanvullen, maar soms ook overlappen.
In de Woningwet zelf is nog een aantal afstemmingsregels opgenomen als procedurele
waarborg voor belangen die worden beschermd door andere wetten, zoals de Wet
op de Ruimtelijke Ordening, de Wet milieubeheer, de Wet bodembescherming en
de Monumentenwet 1988.Er is verder nog een nieuwe ordeningswet in procedure: de Woonwet (zie
ook paragraaf 4.9). Het wetsvoorstel voorziet in een regeling van taken
en verantwoordelijkheden op drie bestuursniveaus (gemeente, provincie en stedelijke
regio), gericht op de instandhouding en verbetering van de woonkwaliteit.
De beleidsuitgangspunten op het terrein van wonen zullen worden vastgelegd
in woonvisies die vooral het karakter zullen hebben van een beleidsnota en
in mindere mate van een uitvoeringsprogramma. Van de gemeenten zijn alleen
ISV-gemeenten verplicht een woonvisie op te stellen. Deze woonvisie moet dan
onderdeel uitmaken van het meerjarig ontwikkelingsprogramma (MOP). Provinciale
staten en het regionaal openbaar lichaam kunnen een woonvisie opstellen.De ruimtelijke regelgeving ligt niet volledig op het terrein van VROM.
Relevant voor de ruimtelijke regelgeving zijn bijvoorbeeld ook de Vogel- en
Habitatrichtlijn (ministerie van LNV), het Verdrag van Malta en de al genoemde
Monumentenwet 1988 (beide ministerie van OCW). Deze regelgeving is met name
relevant in het kader van de versnelling van de woningbouwproductie.Knelpunten• Burgers en bedrijfsleven geven aan dat de wet ingewikkeld en complex
is en lange procedures kent. De procedures zijn «stroperig».• Bestemmingsplannen worden niet of nauwelijks geactualiseerd, zijn
vaak slecht toegankelijk en onvergelijkbaar, en zijn mede daarom in de huidige
vorm niet goed bruikbaar voor beleidsvorming en -uitvoering.• Gemeenten en provincies hebben behoefte aan zakelijke bestuurlijke
verhoudingen. Zij wensen kortere procedures en (binnen kaders) meer wendbaarheid
en beslissingsruimte.• De bestemmingsplanprocedure neemt te veel tijd in beslag om tijdig
in te kunnen spelen op gewenste maatschappelijke ontwikkelingen.• Bij veel gemeenten bestaat weinig zicht op het toekomstig ruimtelijk
beleid: de gemeente gaat zich dikwijls pas na het indienen van concrete plannen
beraden op de toekomst.• De woningbouwproductie en daarmee de stedelijke vernieuwing stagneren
doordat een samenhangend stelsel van wet- en regelgeving toegesneden op het
bouwproces ontbreekt dan wel weinig transparant is (zie de bij de karakteristieken
al genoemde wetten en internationale regelingen).• Het handhaven in de nieuwe ruimtelijkeordeningsregelgeving van
het verplichte vooroverleg (à la het huidige artikel 10 Bro) bij de
voorbereiding van bestemmingsplannen versterkt de roep om in de nieuwe wet
de mogelijkheid op te nemen van een zelfstandige projectprocedure (artikel
19-procedure).• De regelgeving rond de bouwparagraaf van de Woningwet laat zich
omschrijven als een veelheid aan complexe en gedetailleerde regelgeving met
verbrokkelde en verkokerde procedures voor vergunningen, ontheffingen en toestemmingen.
Dit gaat ten koste van de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van deze regels.• Het wetsvoorstel van een Woonwet introduceert een nieuwe planfiguur
(de woonvisie) naast de structuurvisie (facultatief voor alle bestuurslagen)
en het MOP (van ISV-gemeenten).Algemene conclusiesDe huidige ruimtelijke regelgeving wordt ervaren als een complex en onoverzichtelijk
stelsel dat een integrale benadering van een duurzame kwaliteit van de fysieke
leefomgeving in de weg staat. De moeizame verticale doorwerking van ruimtelijk
beleid, de gebrekkige afstemming op ruimtelijk relevante sectorwetgeving en
de lange duur van de procedures maken het vrijwel onmogelijk om snel en slagvaardig
gewenste ontwikkelingen te realiseren. De centrale planfiguur in het stelsel,
het bestemmingsplan, kan de beoogde rol in een goede ruimtelijke ontwikkeling
niet vervullen.Het voorstel voor een nieuwe Wet ruimtelijke ordening draagt in verschillende
opzichten bij aan de doelstellingen van de herijking. Het wetsvoorstel introduceert
een overzichtelijker en eenvoudiger planstelsel. Planologische kernbeslissing,
streekplan en (regionaal) structuurplan maken plaats voor de bevoegdheid om
een vergaand vormvrije structuurvisie te maken. De concrete beleidsbeslissing
en de zelfstandige projectprocedure (artikel 19-vrijstelling) vervallen. Het
bestemmingsplan wordt hét instrument om ruimtelijke ontwikkelingen
te faciliteren. Hiermee wordt voldaan aan het uitgangspunt «zo min mogelijk
plannen».De verbreding van de doelstelling van het wetsvoorstel («ter bevordering
van een duurzame ruimtelijke kwaliteit») maakt het mogelijk om te komen
tot integrale visie- en planvorming op tactisch/strategisch niveau (structuurvisies
en milieubeleidsplannen/omgevingsplannen). Hiermee worden de belemmeringen
weggenomen voor het maken van een visie op de ontwikkeling en het beheer van
de fysieke leefomgeving, waarin ruimtelijk beleid, milieubeleid, natuurbeleid,
verkeers- en vervoersbeleid en bijvoorbeeld ook een woonvisie kunnen worden
geïntegreerd. Dit draagt bij aan het uitgangspunt «in beginsel
geen wettelijke plannen, maar indien toch plannen noodzakelijk zijn, dan integrale
plannen of plannen die eenvoudig deel kunnen uitmaken van andere plannen».Het wetsvoorstel biedt een verruiming van de reikwijdte van het bestemmingsplan.
Een evenwichtige relatie tussen de beleidsterreinen milieu en ruimtelijke
ordening is beoogd en maakt het mogelijk in de bestemmingsplannen wettelijke
(milieu)kwaliteitsnormen op te nemen waaraan de toelaatbaarheid van bouwwerken
en vormen van gebruik kunnen worden getoetst. In eerste instantie worden gedacht
aan de doorwerking van milieukwaliteitseisen naar het ruimtelijk beleid en
aan andere ruimtelijk relevante kwaliteitseisen en milieubelastingnormen (m.b.t.
geluidhinder, externe veiligheid, gezondheid, stank, etc.). Ook denkbaar is
dat het bestemmingsplan basis vormt voor milieukwaliteitseisen voor milieubeschermingsgebieden
(waarvoor de basis nu ligt in de provinciale milieuverordening) en voor andere
sectorale kwaliteitseisen, bijv. op het gebied van wonen of waterbeleid en
-beheer. Deze voorstellen dragen bij aan de uitgangspunten «eenvoudige,
duidelijke en consistente regelgeving» en «goed uitvoerbaar en
handhaafbaar».De bestemmingplanprocedure wordt in vergaande mate gestroomlijnd. De goedkeuring
door GS gaat vervallen. Overigens is de behandeling van beroep tegen het bestemmingsplan
door de Afdeling bestuursrechtspraak reeds aan een termijn gebonden. Deze
maatregelen stimuleren het maken van bestemmingsplannen: de tijd tussen de
terinzagelegging en de inwerkingtreding van het bestemmingsplan wordt hiermee
teruggebracht tot in beginsel maximaal 26 weken, zodat de nieuwe procedure
in hoge mate bijdraagt aan het uitgangspunt «korte totstandkomingsprocedure
uitvoeringsbesluiten». Met de coördinatieregeling voorziet het
wetsvoorstel in de verwezenlijking van ruimtelijk beleid op de verschillende bestuursniveaus. De regeling strekt zich uit tot de voorbereiding
en bekendmaking van nader aan te duiden, op aanvraag of ambtshalve te nemen
besluiten. De coördinatieregeling draagt eveneens bij aan het uitgangspunt
«korte totstandkomingsprocedure uitvoeringsbesluiten».Essentieel is wel, dat de kortere procedure tot vaststelling en vervolgens
van kracht worden van een bestemmingsplan zal worden gerealiseerd en niet
beduidend af zal wijken van de termijn die nu geldt voor de artikel 19-vrijstelling.
Alleen onder die voorwaarde kunnen bestemmingsplannen actueel worden gehouden
en de beoogde rol vervullen. Het is hierbij van belang dat de eisen die aan
de voorbereiding van een bestemmingsplan worden gesteld in redelijke verhouding
staan tot het al dan niet ingrijpende karakter van dat plan.Digitalisering van ruimtelijke plannen vergroot de toegankelijkheid van
de plannen voor burgers en bedrijven, en vereenvoudigt het proces van opstellen
en afstemmen van de plannen, alsook het toetsen van vergunningaanvragen. Bovenop
de huidige stimulansen (DURP) tot vrijwillige digitalisering zullen minimale
procedurele vereisten worden opgenomen in het Bro, zodat de genoemde voordelen
overal voor alle partijen kunnen gelden.Het wetsvoorstel Kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende
zaken (Wkpb) draagt bij aan een verbeterde informatievoorziening rond publiekrechtelijke
beperkingen ten aanzien van onroerende zaken. Wel verdient de invoering bijzondere
aandacht. Gemeenten moeten bij de invoering worden begeleid en de gelegenheid
krijgen hun administraties in orde te krijgen. Daaraan zal bij de invoering
van de wet de nodige aandacht worden besteed. Veelal dienen gemeenten juist
op dit punt nog een inhaalslag te plegen. De invoering van dit wetsvoorstel
kan mogelijk leiden tot extra kosten daar waar de gemeentelijke administratie
grote manco's vertoont. Betrokkenen zijn het erover eens dat deze kosten niet
als invoeringskosten van de Wkpb kunnen worden benoemd, omdat gemeenten ook
nu al hun administratie van besluiten met rechtsgevolgen voor burgers in orde
zouden moeten hebben. Voornemens met betrekking tot specifieke regelingen• Er wordt een integrale vergunningenprocedure ingevoerd (zie hoofdstuk
3).• Over de mogelijkheden van verbreding van die procedure buiten VROM
wordt overlegd met onder andere de ministeries van LNV en OCW in verband met
de Vogel- en Habitatrichtlijn, het Verdrag van Malta en de Monumentenwet 1988.• De problematiek van de voorbereiding van bestemmingsplannen (o.a.
overleg op grond van artikel 10 Bro) zal worden opgelost door in het Besluit
op de ruimtelijke ordening onderscheid te maken tussen de voorbereiding van
ingrijpende ontwikkelende bestemmingsplannen (ontwikkelingsplannen) en minder
ingrijpende conserverende bestemmingsplannen.• Het wetsvoorstel van een nieuwe Woonwet wordt ingetrokken. Er wordt
geen nieuwe wettelijke verplichting tot het opstellen van een woonvisie gecreëerd.
Bezien wordt hoe het visie- en uitvoeringsgedeelte van een woonvisie gekoppeld
kunnen worden aan bestaande planfiguren, zoals het MOP in het kader van de
Wet stedelijke vernieuwing en de structuurvisie in de nieuwe Wro.Administratieve lasten en bestuurslastenDe fundamentele herziening van de Wet op de Ruimtelijke Ordening leidt
tot een reductie van 9% van de administratieve lasten ten opzichte van de
huidige wet. De integrale «VROM-vergunning» zal een aanmerkelijke
daling van de administratieve lasten tot gevolg hebben omdat kan worden volstaan
met één aanvraag voor verschillende procedures en één
bezwaar- en beroepsprocedure. Hierdoor zullen ook de bestuurslasten voor de
gemeenten dalen. Dit resultaat zal voor de administratieve lasten en bestuurslasten
nog verder toenemen indien de projectvergunning wordt uitgebreid naar aangrenzende
beleidsterreinen.Ook digitalisering van plannen en vergunningen kan leiden tot aanmerkelijke
verlaging van beide soorten lasten, in kwantificeerbare en niet-kwantificeerbare
zin (zoals betere dienstverlening), voor burgers en bedrijven en voor alle
lagen van overheidsbestuur.Het onderbrengen van de woonvisie in het MOP of de structuurvisie zal
leiden tot een lichte daling van de bestuurslasten.4.10.2 GrondbeleidKarakteristieken van het deelterreinDe wetten op het terrein van het grondbeleid zijn de Wet voorkeursrecht
gemeenten en de herziening daarvan, de onteigeningswet en het in voorbereiding
zijnde wetsontwerp Grondexploitatiewet. Deze wetten zijn gericht op een evenwichtige
uitvoering van vooral (gemeentelijke) ruimtelijke plannen en hebben ieder
hun eigen dynamiek:• via de grondexploitatie zullen gemeenschappelijke kosten en doelen
naar evenredigheid kunnen worden verdeeld, ook wanneer de gemeente niet als
eigenaar in de positie verkeert die regiefunctie te vervullen;• het voorkeursrecht biedt gemeenten de mogelijkheid hun positie
op de grondmarkt te versterken zodat een goede regie en kostenverdeling kunnen
worden gerealiseerd;• onteigening is een laatste redmiddel om de grond te verwerven teneinde
plannen toch gerealiseerd te krijgen.Knelpunten• De regelgeving is zeer ingewikkeld waar het op uitvoering aankomt.
Dit leidt tot belemmering van de ruimtelijke ontwikkeling en van het gebiedsgerichte
beleid (ontwikkelingsplanologie) en vertraging in de uitvoering.• Er komen veel bezwaar- en beroepschriften.Algemene conclusies• De grondbeleidregelgeving is zeer ingewikkeld waar het op uitvoering
aankomt, zowel ten aanzien van het maken van de noodzakelijke plannen als
de wijze waarop het uiteindelijke doel kan worden bereikt.• De introductie van de Grondexploitatiewet leidt tot een transparante
regeling van het kostenverhaal via een vergunningenstelsel.• De Wet voorkeursrecht gemeenten is bijzonder ontoegankelijk, waardoor
in de praktijk veel fouten worden gemaakt.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingen• De Wet voorkeursrecht gemeenten wordt vereenvoudigd. In plaats
van de verschillende bestaande, komt er één algemeen toepasbare
mogelijkheid tot vestiging van een voorlopig voorkeursrecht, de zienswijze-
en bezwaarmogelijkheden tegen vestiging worden samengevoegd en de verplichtingen
tot kennisgeving beperkt. Verder worden de aanbiedingsprocedure en daaraan
verbonden termijnen versimpeld. Onder andere wordt de ontheffing door GS afgeschaft.• De onteigeningswet wordt op het ogenblik geactualiseerd en verbeterd.
Dit sluit nauw aan bij het nieuwe Hoofdlijnenakkoord. Daarin is aangegeven
dat het kabinet onder andere in de onteigeningswet belemmeringen wil wegnemen
om het teruglopen van het bouwvolume aan te pakken en de kwaliteit en diversiteit
van achterstandswijken in de grote steden te bevorderen. In dat kader wordt
ook bezien of het mogelijk en wenselijk is een onherroepelijk bestemmingsplan
meteen als onteigeningstitel te laten dienen. Met het ministerie van Justitie
zal hierover worden overlegd.Beide voornemens sluiten aan bij het streven naar minder complexe wetgeving.Administratieve lasten en bestuurslastenDe vereenvoudiging van de Wet voorkeursrecht gemeenten en de actualisering
van de onteigeningswet zullen leiden tot een daling van de bestuurslasten.
De administratieve lasten zullen in principe in geringe mate dalen, maar in
de gevallen dat er sprake is van bezwaar- en beroepsprocedures zal de administratieve-lastendaling
veel hoger zijn.4.10.3 Stedelijke vernieuwingKarakteristieken van het deelterreinHet centrale instrument op het gebied van stedelijke vernieuwing is het
investeringsbudget stedelijke vernieuwing (ISV-budget) voor de G-30 en (via
de provincies) voor de niet-rechtstreekse gemeenten; binnen het ISV is een
budget gereserveerd (IPSV) ten behoeve van een innovatieregeling voor projecten.
Het ISV is voor de G-30 als fysieke pijler onderdeel van het grotestedenbeleid
(GSB) dat gecoördineerd wordt door het ministerie van BZK.Op regionaal niveau (o.a. kaderwetgebieden) maakt VROM afspraken over
de totale verstedelijkingsopgave; dit is het regionale kader voor de gemeentelijke
ISV-afspraken.Daarnaast kent VROM het Besluit Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)
dat geschoeid is op de Wet op de Ruimtelijke Ordening. BIRK geeft gelden aan
investeringsprojecten voor centrumontwikkeling in de 6 Nationale Stedelijke
Netwerken, aan de drie aangewezen Nationale Landschappen en de Nieuwe Hollandse
Waterlinie.Knelpunten• Er is op onderdelen overlap én gebrek aan samenhang tussen
de afsprakenkaders en subsidiesystemen.• Gemeenten hebben in de uitvoering problemen met de relatief korte
tijd voor de voorbereiding van de uitvoering en de systematiek van prestatie-indicatoren.Algemene conclusiesOp dit terrein zijn er binnen VROM twee subsidiestromen: ISV en BIRK,
ieder met eigen procedurevoorschriften en gericht is op een aanpak van de
fysieke omgeving. ISV is voor de G-30 onderdeel van het GSB; de relaties tussen
het fysieke ISV en de twee andere pijlers binnen het GSB zijn niet helder
en leveren in de praktijk op wijkniveau afstemmings- en planningsproblemen
op. In de praktijk blijkt dat deze pijlers vaak meer sectoraal dan integraal
werken.Momenteel wordt gewerkt aan de voorbereiding van GSB3/ISV2; in dat kader
komt er één beleidskader voor het totale GSB en vindt verdere
stroomlijning van werkwijze en systeem plaats. Het is de bedoeling dat gemeenten
meer tijd krijgen voor de voorbereiding van de uitvoering. Bij de vormgeving
van ISV2 wordt bezien of en in welke vorm een budget wordt afgezonderd voor
impulsen en/of innovatie.In het Hoofdlijnenakkoord is opgenomen dat het GSB wordt voortgezet, en
dat de onderhavige specifieke regelingen niet ten principale zullen worden
aangepast. In hoofdstuk 2 is al ingegaan op de keuze om de geoormerkte gelden
voor ISV niet over te hevelen naar het Provincie- of Gemeentefonds.Voornemens met betrekking tot specifieke regelingenOp korte termijn (gelijk oplopend met ISV2) zal worden bezien of de geldstromen
IPSV en BIRK kunnen worden geïntegreerd in een regeling met een gemeenschappelijke
projectaanpak en -monitoring ten behoeve van de ontwikkeling van fysieke projecten
en projectideeën, maar met behoud van de onderscheiden doelstellingen
van IPSV en BIRK. Dit voornemen past in het uitgangspunt dat onnodige belemmeringen
bij gemeenten en provincies moeten worden weggenomen.Administratieve lasten en bestuurslastenSamenvoeging van de geldstromen voor de fysieke leefomgeving en de daarmee
gepaard gaande stroomlijning van procedures zal leiden tot daling van de uitvoeringslasten
voor de decentrale overheden.5. VOORBEREIDING EN SELECTIE VAN NIEUWE REGELGEVINGZoals eerder is aangegeven heeft het project herijking niet alleen gevolgen
gehad voor de bestaande regelgeving, maar ook voor de in voorbereiding zijnde
en nog te ontwerpen regelgeving. Er bestaat een aantal trajecten die als doel
hebben dat minder automatisch naar het instrument regelgeving wordt gegrepen.
Voor het geval toch overgegaan wordt tot regelgeving, is een aantal toetsen
ontworpen, bijvoorbeeld om de regelgeving goed uitvoerbaar en handhaafbaar
te laten zijn. De herijking heeft de vraag of regelgeving het meest geëigende
instrument is en in welke vorm, aangescherpt. De toetsing vooraf en tijdens
het ontwerpen van regels is niet uniek voor de VROM-regelgeving. Een deel
is van toepassing op alle rijksregelgeving via onder andere de Aanwijzingen
voor de regelgeving.Een aantal specifieke zaken ten behoeve van de voorbereiding en selectie
van nieuwe regelgeving wordt hier besproken. Daarnaast wordt ingegaan op de
procedures van totstandkoming van nieuwe wet- en regelgeving.Is regelgeving noodzakelijk?Het beleidsterrein van VROM heeft raakvlakken met vrijwel alle menselijke
activiteiten. Het is niet alleen onmogelijk, maar ook onwenselijk om al deze
activiteiten van overheidswege te reguleren, laat staan al dergelijke regels
uit te voeren, te handhaven en te evalueren. Het stimuleren van meer eigen
verantwoordelijkheid (zelfregulering) zou een oplossing kunnen zijn. Hierbij
moet worden opgemerkt dat zelfregulering niet hetzelfde is als geen regulering
en dat er vaak sprake is van een mix van instrumenten. Een voorbeeld van zelfregulering
ondersteund door overheidsregulering is de regeling van de algemeenverbindendverklaring
van overeenkomsten die voor een aantal afvalstromen wordt gehanteerd. Kortom:
alvorens een nieuwe regel wordt ontworpen, zal eerst de vraag moeten zijn
beantwoord of optimaal gebruik is gemaakt van de mogelijkheden tot zelfsturing.
Deze notie is ook terug te vinden in aanwijzing 7, onderdeel b van de Aanwijzingen
voor de regelgeving: «onderzocht wordt of de gekozen doelstellingen
kunnen worden bereikt door middel van het zelfregulerend vermogen in de betrokken
sector of sectoren dan wel daarvoor overheidsinterventie noodzakelijk is».Een ander element dat van belang is voor de vraag of een nationale regeling
noodzakelijk is, is of dit probleem ook in andere lidstaten van de Europese
Unie speelt. Is dit het geval dan zal eerst energie moeten worden gestoken
in een Europees traject om in dit kader tot regulering te komen. Leidt dit
niet op de gewenste termijn tot resultaat en is de urgentie voor een oplossing
van het probleem groot vanwege specifieke Nederlandse omstandigheden, dan
kan worden overwogen om een (voorlopige) nationale regeling vast te stellen.
Op het moment dat Europese regelgeving over het desbetreffende onderwerp tot
stand komt moet – anders dan nu meestal gebeurt – de vooruitlopende
Nederlandse wet- en regelgeving daaraan worden aangepast. Bij de omzetting
van Europese regelgeving in de Nederlandse wet- en regelgeving moet de eerste
leidend zijn en moet niet teveel terughoudendheid worden betracht. Daardoor
kunnen problemen met niet geheel sluitende of te late implementatie worden
voorkomen. Een cultuuromslag, waarbij niet langer het nationale denkraam bepalend
is maar juist het Europese, is noodzakelijk om te voorkomen dat Nederland
wordt geconfronteerd met ingebrekestellingen en schadeclaims.Binnen VROM is met het oog op de beantwoording van de voorgaande vragen
vastgelegd dat bij de start van elk regelgevingsproject een startnota wetgeving
moet worden opgesteld die ertoe dient dat voor de start zorgvuldig wordt afgewogen
of, gegeven alle belangen die bij het onderwerp spelen, regelgeving moet worden
opgesteld. Dergelijke startnota's zijn ook aanbevolen door de Visitatiecommissie
wetgeving. In het in voorbereiding zijnde kabinetsstandpunt terzake wordt
dit advies naar verwachting omarmd. Tevens geeft de startnota de belangrijke
aandachtspunten bij de verdere voorbereiding aan en bevat deze de organisatorische
maatregelen en het tijdschema waarmee gaat worden gewerkt. Kleine projecten
zoals een technische wijziging van een ministeriële regeling, zijn niet
uitgezonderd. Tijdens de herijking is een aantal van deze regelgevingsprojecten
aangehouden in afwachting van de uitkomsten van dit proces.Regelgeving is het meest geëigende instrumentWanneer de beslissing is genomen dat regelgeving of een combinatie van
regelgeving met andere instrumenten het meest geschikt is om het probleem
op te lossen, zullen bij het ontwerpen van de regeling de uitgangspunten van
de herijking in acht moeten worden genomen. Verder moet deze
regelgeving voldoen aan een aantal criteria die veelal in de vorm van toetsen
zijn vastgelegd en waarbij het Meldpunt voorgenomen regelgeving een rol speelt.
De voorgenomen regelgeving moet de volgende toetsen doorlopen:• De bedrijfseffectentoets. Deze toets heeft tot doel de beoogde
én de niet direct voorziene gevolgen voor het bedrijfsleven van beleidsvoornemens
op rijksniveau helder in beeld te brengen en vormt een verplicht onderdeel
van de toelichting.• De milieueffectentoets. Deze toets heeft tot doel de beoogde en
onvoorziene gevolgen voor het milieu van beleidsvoornemens op rijksniveau
helder in beeld te brengen.• De handhaafbaarheids-, uitvoerbaarheids- en fraudebestendigheidstoets
(HUF), ontwikkeld door de VROM-Inspectie, in gevallen waarin daarvoor aanleiding
lijkt te zijn.• De toets van Actal naar de consequenties van het voorstel op het
gebied van de administratieve lasten.• Een kosten/batenanalyse, indien de voorgenomen regelgeving overwegend
financieel kwantificeerbare effecten zal hebben, maar onduidelijk is welke
de aard en omvang daarvan zullen zijn moet een kosten/batenanalyse worden
uitgevoerd. Op basis van de Financiële-verhoudingswet is een kosten/batenanalyse
in ieder geval noodzakelijk bij voorgenomen beleid of regelgeving met effecten
op de taakuitoefening van provincies en gemeenten.Voor de milieuregelgeving gaat in de toekomst nog een werkbaarheidsanalyse
gelden die is ontwikkeld door het Expertisecentrum Rechtshandhaving en waarvoor
nu twee pilots worden uitgevoerd. Doel van deze analyse is dat beleidsontwikkelaars
en wetgevers voordat zij tot de uitontwikkeling komen van een stuk milieuregelgeving
nadenken over zaken als uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid en naleefbaarheid
en een dialoog wordt aangegaan met mensen uit de praktijk.Ook zal in de toekomst het uitvoeren van een ex ante-evaluatie met betrekking
tot nieuw beleid of nieuw instrumentarium voor bestaand beleid een rol moeten
gaan spelen bij de beoordeling van het instrument regelgeving. Op 1 januari
2002 is de regeling Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid
van kracht geworden. Het doel is een kwaliteitsimpuls aan de opzet en uitvoering
van evaluatieonderzoek op niveau van operationele doelen te geven. Via de
verplichte ex ante-evaluatie kan ook de kwaliteit van instrumenten worden
verbeterd. Bij deze evaluatie zou een mogelijke opvolger van de Evaluatiecommissie
Wet milieubeheer (waarvan de termijn verloopt per 1 januari 2004) een rol
kunnen spelen. Het zou zeer wel denkbaar zijn dat een nieuwe commissie zich
dan niet alleen richt op de milieuregelgeving, maar ook de bredere leefomgevingswetgeving
(als logisch vervolg op het voornemen om te komen tot één centrale
VROM-wet).Vast staat dat vanaf het moment dat nieuwe of gewijzigde regelgeving tot
stand komt, deze constant aandacht behoeft. Te vaak wordt nog verzuimd om
bij de introductie van nieuwe regels de nodige aandacht te geven aan een goede
en duidelijke voorlichting daarover. Bekendheid met regels is een voorwaarde
voor naleving ervan. De naleving van regels kan ook worden bevorderd door
digitalisering van gegevensverkeer en het ontwikkelen van «slimme»
varianten daarvoor. In de voornemens van de deelterreinen is hier in een aantal
gevallen op ingegaan.Het proces van wet- en regelgeving zelfVoor wetten, algemene maatregelen van bestuur en ministeriële regelingen
gelden rijksbrede standaardprocedures voor de totstandkoming. In de VROM-wetgeving
zijn op diverse plaatsen speciale regelingen opgenomen, in het bijzonder voor
de totstandkoming van amvb's. Daarbij wordt afgeweken van de hoofdregel van
aanwijzing 35 van de Aanwijzingen voor de regelgeving: «In de wet wordt
geen formele betrokkenheid van het parlement bij gedelegeerde regelgeving
geregeld tenzij daarvoor bijzondere redenen bestaan». Deze afwijkende
procedures vertragen het proces van totstandkoming van regels en van wijziging
of intrekking daarvan. Daarom moet worden overwogen de bijzondere procedures
bij de totstandkoming van veel amvb's (voorhang, voorpublicatie, inspraak
en nahang), die vooral voorkomen op het terrein van het milieubeheer, maar
daar niet alleen, af te schaffen en de procedure gelijk te schakelen met de
op andere terreinen geldende procedure.Bezien zal worden of meer gebruik kan worden gemaakt van ministeriële
regelingen, vooral als het gaat om technische uitwerking van normen en om
implementatie van en verwijzing naar Europese normen. Voor de laatste categorie
zal ook meer gebruik kunnen worden gemaakt van dynamische verwijzing naar
de Europese regelgeving waarin die normen zijn vastgesteld. Uiteraard zal
dan wel de kenbaarheid van wijzigingen in die normen moeten worden gewaarborgd.Deze voornemens lijken vooral gericht op «het Haagse circuit».
Dat is echter niet het geval. Het uitgangspunt is dat sneller moet kunnen
worden gereageerd op maatschappelijke ontwikkelingen. Vooral herstel van in
de praktijk gebleken onvolkomenheden in de regelgeving kan hierdoor worden
versneld.6. VOORBEREIDING VAN EUROPESE REGELGEVINGInleidingIn de brief van 23 oktober 2002 werd een strategie aangekondigd met betrekking
tot de inzet bij de voorbereiding van EG-regelgeving. Als aspecten daarbij
werden genoemd de ex ante-evaluatie bij herziening of vaststelling van EG-regelgeving,
de onderlinge samenhang tussen de EG-richtlijnen en de mate van gedetailleerdheid
van de afzonderlijke richtlijnen. Ook werd de inzet van andere instrumenten
dan wet- en regelgeving genoemd.De kwaliteit van de EG-regelgeving wordt ook op Europees niveau op verschillende
manieren aangepakt. De afgelopen jaren zijn in Europees verband operaties
uitgevoerd die verwantschap vertonen met de herijkingoperatie. De operaties
waren gericht op het verminderen en vereenvoudigen van de EG-regelgeving.
Ook nu vindt een vergelijkbare operatie plaats, gericht op zowel bestaande
als nieuwe EG-regelgeving. In een brief van de Minister van Buitenlandse Zaken
zijn de fiches aangeboden van de Commissie Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
(BNC) over de mededelingen van de Commissie over «Europese governance:
Een betere wetgeving», «Verbetering en vereenvoudiging van regelgeving»,
«Modernisering en vereenvoudiging van het acquis communautaire»
en effectbeoordeling (kamerstukken 22 112, nr. 262, pag. 3–4).In Europees verband moet onderscheid worden gemaakt tussen beleidsstukken
van de Commissie (mededelingen, groenboeken, witboeken, milieuactieprogramma's)
en de uitwerking daarvan in concrete regelgeving. Beleidsstukken en EG-uitvoeringsregelgeving
worden voorbereid door de Commissie (hierna: de voorfase). Deze fase wordt
afgerond met een document (mededeling, groenboek, witboek, etc. of een commissievoorstel
voor uitwerkingsregelgeving). Naar aanleiding hiervan wordt in Nederland een
BNC-fiche over het betreffende stuk gemaakt, waarin vooral een inschatting
staat van de gevolgen voor het Nederlandse beleid. Dat fiche wordt in het
kader van de bovengenoemde rapportages aan de Tweede en Eerste Kamer aangeboden.
Als het gaat om regelgeving zijn nog twee fasen te onderscheiden: de tussenfase,
dat wil zeggen de fase tussen het verschijnen van het commissievoorstel en
de vaststelling ervan, en de implementatiefase, dat wil zeggen de fase waarin –
wanneer eenmaal de Brusselse regelgeving is vastgesteld – omzetting
in Nederlands recht plaatsvindt.Hierna wordt ingegaan op de wijze waarop VROM de kwaliteit van Europese
regelgeving beter kan beïnvloeden. Een algemene kanttekening hierbij
is dat totstandkoming van deze regelgeving een dynamisch proces is waarbij –
zeker met het oog op de uitbreiding van de Europese Unie – vele belangen
tegen elkaar moeten worden afgewogen. De beoogde kwaliteitsverbetering heeft
met name betrekking op de VROM-inzet bij dit onderhandelingsproces.Ex-ante-evaluatieIn de voorfase zal de Commissie dit kalenderjaar voor het eerst op systematische
wijze effectbeoordelingen gaan uitvoeren bij de voorbereiding van EG-regelgeving.
Het gaat om een effectbeoordeling van voorgenomen regelgeving waarbij de economische,
milieu- en sociale gevolgen van de regelgeving in kaart worden gebracht. De
effectbeoordeling is te beschouwen als de pendant van de in Nederland bestaande
bedrijfseffectentoets en milieueffectentoets. Op dit moment is nog niet duidelijk
hoe de effectbeoordelingen precies zullen worden uitgevoerd en of daarbij
bijvoorbeeld ook uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid en administratieve en bestuurlijke
lasten worden betrokken. Nagegaan wordt in hoeverre er ruimte is voor inbreng
van de lidstaten in deze voorfase.In Nederland zijn er adequate procedures vanaf het tijdstip waarop de
tussenfase aanvangt in het kader van vaststelling van het BNC-fiche. Getracht
moet worden het beleid in de voorfase te beïnvloeden omdat in die fase
de mogelijkheden daartoe het grootst zijn. Van belang is dat in de voorfase
niet alleen de expertbijdragen op de afzonderlijke dossiers worden geleverd.
Ook moet worden gelet op de gevolgen voor de bestaande nationale regelgeving
en de afstemming tussen de EG-richtlijnen onderling, en dienen de ervaringen
op het terrein van de in Nederland bestaande toetsen structureel te worden
ingebracht. Een grotere attentheid in de voorfase heeft daarnaast gunstige
effecten op de tussenfase en de implementatiefase, omdat knelpunten eerder
kunnen worden gesignaleerd en besproken in overleg met andere bij het implementatieproces
betrokken partijen, waaronder de decentrale overheden. Dit zal leiden tot
een meer afgewogen en efficiëntere werkwijze bij de totstandkoming en
implementatie van EG-regelgeving. Omdat zo'n 60% van de Nederlandse milieuregelgeving
implementatieregelgeving is en de invloed van het Brusselse beleid op het
beleid van VROM op vrijwel alle terreinen verder zal toenemen, kan het belang
van vroegtijdige gestructureerde en gecoördineerde wijze van beïnvloeding
niet genoeg worden onderstreept. Dat hieraan tot nu toe nog te weinig aandacht
wordt besteed, wordt veroorzaakt doordat de beperkte capaciteit en expertise
op dit moment meer op de tussenfase en implementatiefase wordt ingezet. Om
meer invloed uit te oefenen op Europees beleid en regelgeving zal er dus eerder en beter moeten worden geanticipeerd op ontwikkelingen.
Deze conclusie sluit ook aan bij de conclusies uit de Milieubalans. Deze sterke
ex ante-inzet van VROM zal zijn weerslag moeten vinden in het BNC-fiche, waarbij
in meer detail wordt aangegeven wat de consequenties zijn van een commissievoorstel
voor de nationale wet- en regelgeving.De onderlinge samenhang tussen de EG-richtlijnen en de
mate van gedetailleerdheid ervanOm de implementatiewerkzaamheden voor de nieuwe toetreders te vergemakkelijken
en de inzichtelijkheid van de EG-regelgeving in het algemeen te verbeteren
loopt er een vereenvoudigingsoperatie. Die operatie werd hiervoor in de inleiding
al genoemd. Op het beleidsterrein van VROM staan voor 2003 de typekeurings-,
afvalstoffen-, bestrijdingsmiddelen- en luchtkwaliteitregelgeving op het werkprogramma
van de Europese Commissie. De Commissie heeft tot eind 2004 de tijd om voorstellen
te doen om de genoemde regelgeving te vereenvoudigen. VROM zal in dit kader
de resultaten van de herijkingsoperatie – voor zover relevant –
inbrengen.De onderlinge samenhang tussen de EG-richtlijnen en de mate van gedetailleerdheid
ervan zullen ook aan de orde worden gesteld tijdens het Nederlandse voorzitterschap
in de tweede helft van 2004. Dit zal worden voorbereid door een werkgroep
onder de Interdepartementale Commissie Europees Recht (ICER).Alternatief instrumentariumIn de op 19 augustus 2003 aan de Tweede Kamer aangeboden Europese Milieuagenda
(kamerstuk 28 663, nr. 6) is onder meer de herziening van het instrumentarium
als belangrijk thema opgenomen. Algemene criteria die de keuze voor een bepaald
instrument of een mix van instrumenten bepalen, zijn milieuen kosteneffectiviteit,
«level playing field», uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid en fraudegevoeligheid.
Meer in het bijzonder streeft VROM bij nieuwe Europese regelgeving naar minder
detailregelgeving en meer generiek instrumentarium. Dit betekent dat gestreefd
wordt naar instrumentarium waarin de kaders of hoofdlijnen worden aangegeven
en de gedetailleerde invulling aan lidstaten wordt overgelaten. Hierbij kan
concreet worden gedacht aan een groter gebruik van doel- in plaats van middelvoorschriften.
Daarnaast kan een richtlijn een instrument voorschrijven, bijvoorbeeld een
vergunning, en daarbij aan het bevoegd gezag de ruimte laten dit nader in
te vullen.In het kader van de modernisering van de vergunningverlening en de inzet
van alternatieve instrumenten is VROM gestart met het ENAP-project (Exploring
New Approaches in regulating industrial installations). In dit project worden
nieuwe mogelijkheden voor regulering van industriële bedrijven in Europese
context verkend, waarbij wordt gekeken naar de mogelijkheden van emissiehandel
als alternatief voor vergunningverlening, het verbinden van bedrijfsinterne
milieuzorg met vergunningverlening en toezicht en regulering op het niveau
van concerns en bedrijfsterreinen. Uiteraard zijn er ook grenzen aan het streven
naar een meer generiek instrumentarium. Waar het gaat om producten die zich
vrij binnen de Europese interne markt bewegen (bijvoorbeeld motorvoertuigen),
blijft specifieke normstelling ten aanzien van samenstelling en/of emissies
noodzakelijk en het meest aangewezen middel om innovaties te bevorderen.Onder de mogelijke inzet van alternatieve instrumenten zal in internationaal
verband ook worden verwezen naar economische maatregelen die tot internalisering
van de milieukosten leiden. Daarbij kan met name worden gedacht aan vergroening
van de fiscale stelsels en de inzet van marktconforme instrumenten.Ook in Europees verband zijn er initiatieven. Zo is onlangs de richtlijn
inzake de Europese energieheffing aangenomen. Daarnaast kan bijvoorbeeld worden
gewezen op de mededeling van de Commissie over milieuconvenanten (kamerstuk
22 112, nr. 248, pag. 4–5). Zoals in het BNC-fiche over deze mededeling
genoemd, zijn de Nederlandse belangen groot omdat hier reeds veel milieuconvenanten
zijn afgesloten, met name op het gebied van afvalbeheer en klimaatverandering.
Mede aan de hand van een onlangs uitgevoerde evaluatie ten aanzien van de
nationale convenanten, zal de VROM-inzet in EU-verband nader worden bepaald.ImplementatieZoals hiervoor werd aangegeven, bestaan voor de tussenfase goede procedures,
waarbij het BNC-fiche een belangrijke rol speelt. Deze waarborgen dat een
effectieve Nederlandse inbreng kan worden geleverd en dat al in een vroeg
stadium de gevolgen voor het Nederlandse beleid bekend zijn. Hierdoor worden
problemen in de implementatiefase voorkomen. Er kan echter worden geconstateerd
dat aan deze procedures niet altijd voldoende invulling wordt gegeven, waardoor
de Nederlandse inbreng niet altijd of niet altijd op het juiste moment plaatsvindt.
Pas in een laat stadium is dan bekend wat de exacte gevolgen zijn voor het
Nederlandse beleid, hetgeen problemen geeft in de implementatiefase. Het gevolg
is dat het implementatietekort van VROM (net als van veel andere ministeries
overigens) de laatste tijd oploopt. Dit tekort moet worden teruggedrongen.
Op dit moment bekijkt de ICER welke maatregelen moeten worden genomen om dat
voor elkaar te krijgen. VROM heeft vooruitlopend daarop een taskforce ingesteld
om de praktische problemen in de bestaande procedures in beeld te brengen.
Op basis daarvan kunnen op de praktijk toegesneden maatregelen worden genomen,
die moeten bijdragen aan de gewenste betere invulling van die procedures en
versterking van de betrokkenheid aan het begin van de EG-reguleringscyclus,
waardoor consequenties van EG-regelgeving en implementatieproblemen reeds
in een vroeger stadium worden onderkend.In het verlengde hiervan zullen de wettelijke mogelijkheden voor een snelle
implementatie optimaal moeten worden benut. In dit verband kan nog worden
gewezen op het reeds bij de Tweede Kamer ingediende wetsvoorstel 25 991
inzake hoofdstuk 3 van de Wet milieubeheer (Internationale zaken). De behandeling
van dit wetsvoorstel is aangehouden in afwachting van de kamerbehandeling
van het kabinetsstandpunt inzake versnelde implementatie en de naar aanleiding
hiervan door te voeren aanpassing van de Aanwijzingen voor de regelgeving.
Het wetsvoorstel zal conform de nieuwe Aanwijzingen voor de regelgeving worden
aangepast. Hierbij zal worden gestreefd naar een generiek implementatiekader,
waarbij de mogelijkheden van versnelde implementatie van EG-regelgeving optimaal
zullen worden benut.7. MINDER, SNELLER EN GOEDKOPER?Leiden de in deze brief opgenomen voornemens inderdaad tot vermindering
van regels, versnelling van procedures en verlaging van administratieve lasten
en bestuurslasten? In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de vraag waar voor deze
aspecten de belangrijkste winst te verwachten is.Vermindering van regelsVermindering van het aantal regels is niet identiek met vermindering van
het aantal regelingen. In deze brief wordt op veel plaatsen aangegeven dat
verwante regelingen zullen worden samengevoegd. Wanneer de inhoud van de samen
te voegen regelingen niet wezenlijk verandert, zou dat kunnen worden beschouwd
als een cosmetische operatie. In de klankbordgroep is echter aangegeven dat
integratie van regelingen voor de uitvoeringspraktijk wel degelijk van belang
is. Het komt de hanteerbaarheid van regels ten goede wanneer ze in één
document zijn opgenomen.De samenvoeging van regelingen zal uiteraard slechts zelden een puur technisch
proces zijn. Tegelijkertijd zal worden nagegaan welke regels kunnen worden
gemist en waar vereenvoudigingen kunnen plaatsvinden. Op grond van de voornemens
met betrekking tot de afzonderlijke regelingen die zijn opgenomen in de bijlage
van deze brief kan worden geschat dat het aantal VROM-regelingen, dat nu bijna
400 bedraagt, als gevolg van de herijkingsoperatie met ongeveer 100 zal kunnen
afnemen.De vermindering van het aantal regels is belangrijker, maar is moeilijker
in aantallen te vatten. Daarom wordt er hier mee volstaan enkele belangrijke
dereguleringsvoornemens te noemen:• De verplichtingen tot het opstellen van milieubeleidsplannen worden
geschrapt.• De m.e.r.-regelgeving zal aanzienlijk worden afgeslankt.• Het Bouwstoffenbesluit zal worden ingetrokken en worden vervangen
door een nieuwe veel eenvoudiger regeling.• De Wet geluidhinder zal belangrijk worden vereenvoudigd en op termijn
worden ingebouwd in de Wet milieubeheer.• De regelgeving met betrekking tot woningcorporaties zal sterk worden
beperkt.• De Huisvestingswet zal sterk worden afgeslankt.• De Wet voorkeursrecht gemeenten wordt vereenvoudigd.• Enkele in voorbereiding zijnde wetsvoorstellen (Wet stank en veehouderij,
Woonwet) worden niet ingediend of ingetrokken.Versnelling van proceduresWaar regels en procedures onvermijdelijk zijn, moeten ze niet meer tijd
kosten dan nodig is. Ook daarop is in de herijkingsoperatie gelet. Voor de
gewenste versnelling van procedures zijn de hiervoor genoemde voornemens tot
het schrappen of vereenvoudigen van regels belangrijk. Daarnaast is van belang
dat er op verschillende terreinen (afvalstoffen, milieuregelgeving voor bedrijven,
bouwregelgeving) een verdere verschuiving zal plaatsvinden van vergunningstelsels
naar algemene regels.Vooral de lange duur van de «stroperige» ruimtelijke procedures
ontmoet veel kritiek. In het kader van de herijkingsoperatie worden echter
geen voorstellen ontwikkeld om tot versnelling van deze procedures te komen.
Het voorstel voor een nieuwe Wet ruimtelijke ordening bevat verschillende
elementen die aan de breed ervaren stroperigheid een einde moeten maken. Het
terugbrengen van de duur van een bestemmingsplanprocedure tot
maximaal 26 weken is daarvan het belangrijkste. Ook de realisatie van rijksbeleid
en rijksprojecten kan effectiever en sneller verlopen.In hoofdstuk 3 van deze brief is aangegeven dat op langere termijn een
integratie van vergunningen bij de fysieke realisatie van projecten wordt
nagestreefd. De verwachting is dat dit niet alleen zal leiden tot een vereenvoudiging –
vooral gezien vanuit de aanvrager van een vergunning – maar ook tot
een bekorting van de totaal benodigde proceduretijd. Bij de uitwerking zal
hieraan uitdrukkelijk aandacht worden besteed.Overigens is versnelling van procedures niet uitsluitend – en soms
niet in de eerste plaats – een kwestie van inhoud van regelgeving. Minstens
zo belangrijk is, dat de toepassing van de regels goed en doelmatig wordt
georganiseerd en dat er sprake is van een tijdige en zorgvuldige besluitvorming
door het bevoegd gezag dat de regels moet toepassen.Verlaging van administratieve lastenIn het Hoofdlijnenakkoord is aangegeven dat een verlaging van de administratieve
lasten voor bedrijven en burgers in deze kabinetsperiode met een kwart ten
opzichte van 31 december 2002 per ministerie taakstellend zal worden toebedeeld.
Binnen het Kabinet zijn afspraken gemaakt over de aanpak hiervan. Via een
bijlage bij de Miljoenennota is de Kamer hierover inmiddels geïnformeerd.
De afspraken leiden ertoe dat in het voorjaar van 2004 zal worden vastgelegd
wat de departementale taakstellingen, vertaald in absolute bedragen en concrete
beleidsvoornemens, zullen zijn. Onder administratieve lasten worden verstaan:
de kosten om te voldoen aan informatieverplichtingen voortvloeiend uit wet-
en regelgeving van de overheid. Het gaat om het verzamelen, bewerken, registreren,
bewaren en ter beschikking stellen van informatie. Deze definitie wordt ook
door Actal gehanteerd.Zoals uit de inleiding van deze brief blijkt, is de doelstelling van de
herijkingsoperatie breder dan alleen de verlaging van administratieve lasten.
Tegelijkertijd is verlaging van die lasten niet alleen een kwestie van herijking
en vereenvoudiging van de regelgeving. Ook via verbetering van de uitvoeringspraktijk
kan veel winst worden geboekt. Met deze brief wordt dan ook niet beoogd om
nu al in kwantitatieve zin invulling te geven aan wat de komende jaren door
het ministerie van VROM kan en zal worden ondernomen ter verlaging van de
administratieve lasten.Dat neemt niet weg dat er bij de herijking al veel mogelijkheden zijn
gevonden om de administratieve lasten te verminderen. Voorbeelden daarvan
zijn, naast de onder «Vermindering van regels» genoemde voornemens:• het intrekken of samenvoegen van een groot aantal regelingen;• het vereenvoudigen van regelingen door het schrappen van voorschriften,
bijvoorbeeld met betrekking tot de eisen ten aanzien van rapportages;• het vervangen van vergunningen en andere beschikkingen door algemene
regels, bijvoorbeeld voor bedrijven die nu nog vergunningplichtig zijn, voor
mobiele puinbrekers en voor uniforme saneringssituaties bij bodemsanering;• het op termijn introduceren van een integrale «VROM-vergunning»
ter vervanging van de bouwvergunning, de milieuvergunning en zo mogelijk andere
vergunningen, wat zal leiden tot een aanzienlijke beperking van het aantal
vergunningaanvragen van bedrijven en tot het samenvoegen en stroomlijnen van
inspraak- en beroepsmogelijkheden.Daarnaast zullen de administratieve lasten ook worden teruggebracht door
andere maatregelen, waaronder het bevorderen van de toepassing van ICT en
e-governance. De VROM-vergunning zou bij uitstek kunnen worden ondersteund
met ICT in de vorm van een virtueel één-loket en het toegankelijk
maken van alle benodigde informatie. Het realiseren van een dergelijke ondersteuning
zou gezamenlijk met de ministeries van BZK en EZ moeten worden uitgevoerd.
Op dit moment wordt de samenhang met andere ICT-projecten gericht op vermindering
van administratieve lasten door het ministerie van EZ versterkt en maakt het
bedrijvenloket deel uit van het programma ICT & Administratieve Lasten.
Het programma van EZ om de administratieve lasten te verminderen steunt op
drie poten: de inzet van ICT in de hele informatieketen, de ontwikkeling van
een infrastructuur en het samenvoegen en harmoniseren van informatie die de
verschillende overheden van de ondernemers vragen. EZ gaat hiertoe een bedrijvenloket
openen, een voortzetting van OL2000 dat wordt opgezet als een «shared
service» voor alle overheidsdiensten. Ook komt er een geautomatiseerde
en gestandaardiseerde postbus, de Overheidstransactiepoort, waar alle voor
de overheid bestemde informatie kan worden afgeleverd. Daarnaast komt er een
standaard voor elektronische berichtenuitwisseling tussen overheid en bedrijven.
Voorbeelden van andere maatregelen waaraan wordt gedacht zijn het digitaliseren
van de begeleidingsbrief voor afvalstoffen, het introduceren van landelijk
uniforme formulieren bij de 8.40-amvb's die elektronisch kunnen worden ingevuld,
en het uniformeren van de opslag van gegevens om éénmalig aanleveren
van gegevens zo veel mogelijk kansen te geven.Uit onderzoek blijkt dat belemmeringen voor de toepassing van ICT veelal
niet op het terrein van regelgeving liggen, maar meer op het organisatorische
vlak. De juridische belemmeringen worden zoveel mogelijk weggenomen door middel
van de Wet elektronische handtekening en het voorontwerp van de Wet elektronisch
bestuurlijk verkeer. De Wet milieubeheer zal hierop worden aangepast.Ook het bevorderen van geïntegreerd toezicht, waaraan onder andere
wordt gewerkt in het kader van het landelijk actieprogramma Handhaven op niveau,
leidt tot beperking van de administratieve lasten; het beperkt de mogelijkheid
van een tegenstrijdige aanpak op uitvoeringsniveau en kost de ondernemers
minder tijd.Naar verwachting is een belangrijke verdere vermindering van de administratieve
lasten mogelijk wanneer de herijking kan worden uitgebreid tot de raakvlakken
met andere departementen. De mogelijkheden tot het samenvoegen of beter op
elkaar afstemmen van regelingen op het grensvlak van verschillende departementen
moet verder worden onderzocht, maar biedt waarschijnlijk goede perspectieven.Volgens de nu voorliggende nulmetingen zijn de administratieve lasten
die voortvloeien uit de VROM-regelgeving € 2000 miljoen, onder te
verdelen in € 1483 miljoen bij milieu, € 448 miljoen bij
wonen en bouwnijverheid, en € 69 miljoen op het gebied van ruimtelijke
ordening. Van dit cijfer moet € 235 miljoen worden afgetrokken,
omdat een deel van de lasten met betrekking tot stoffen en producten thuishoort
bij de ministeries van SZW en VWS. Er resteert dus € 1765 miljoen.De grootste posten worden gevormd door het hoofdstuk Inrichtingen van
de Wet milieubeheer (€ 908 miljoen), de Wet milieugevaarlijke stoffen
(€ 442 miljoen; na aftrek van het niet-VROM-deel € 207
miljoen) en de bouwregelgeving (naar schatting € 363 miljoen). Hierbij
moet worden aangetekend dat deze cijfers wat anders zijn opgebouwd dan de
indeling volgens de clusters. Zo valt de cluster Landbouw bij
de nulmetingen gedeeltelijk onder het hoofdstuk Inrichtingen van de Wet milieubeheer.Binnenkort zullen de nulmetingen op het gebied van milieu worden geactualiseerd.
Dat onderzoek wordt vóór 1 januari 2004 afgerond. Vooralsnog
wordt uitgegaan van de bovengenoemde cijfers.Hierna volgt een zeer voorlopige eerste raming van de reducties die zouden
kunnen worden bereikt bij de clusters die in het kader van de herijking zijn
onderscheiden. Zoals in hoofdstuk 1 al werd benadrukt, zijn definitievere
ramingen pas mogelijk nadat de verschillende oplossingsrichtingen nader zijn
uitgewerkt.1. Stoffen en productenGezien het sterk EU-gebonden karakter van de regelingen op dit terrein,
valt er via veranderingen in de regelgeving weinig winst te behalen. Wel mag
op grond van onderzoeken die in opdracht van Actal zijn verricht worden verwacht
dat een reductie van zo'n 20% kan worden bereikt via clusteraanpak en gemengd
toezicht. Uitgaande van een VROM-aandeel van € 238 miljoen in de
lasten op dit gebied zou een reductie van € 48 miljoen haalbaar
kunnen zijn.2. AfvalstoffenDe nulmeting is hier € 34 miljoen. Niet alle voornemens kunnen
worden herleid tot de nulmetingen. Zo is de provinciale regelgeving voor mobiele
puinbrekers niet gekwantificeerd. Vooralsnog wordt ervan uitgegaan dat de
voorstellen een reductie met zich zullen brengen van 10%, dus € 3,4
miljoen.3. Inrichtingen, water en externe veiligheidOver de in paragraaf 4.3. genoemde voornemens kan het volgende worden
gezegd:• Het aanpassen van het Inrichtingen- en vergunningenbesluit zou
naar raming zo'n € 1,6 miljoen kunnen opleveren.• Het samenvoegen van 8.40-amvb's leidt tot een beperkte reductie:
vooral eenvoudiger kennisneming van de regels. Het brengen van meer vergunningplichtige
bedrijven onder de 8.40-amvb's helpt daarentegen aanzienlijk. Een vergunningplichtige
inrichting heeft ongeveer vijf keer zoveel administratieve lasten als een
meldingplichtig bedrijf (gemiddeld € 5000 versus € 1000
bij een meldingplichtig bedrijf). Als nog 20 000 inrichtingen onder de
algemene regels gebracht zouden kunnen worden, levert dit derhalve een reductie
op van circa € 80 miljoen. Naarmate meer inrichtingen onder de algemene
regels worden gebracht, wordt de winst van de VROM-vergunning overigens geringer.• Het vereenvoudigen van de 8.40-amvb's o.a door het maken van onderscheid
tussen kleine, middelgrote en grote bedrijven, waarbij kleine bedrijven minder
regels krijgen opgelegd, zou, aangenomen dat de helft van de bedrijven die
onder de algemene regels valt hiervan profiteert, een winst van zo'n € 58
miljoen kunnen opleveren.• Het voorschrijven van landelijk uniforme formulieren voor vergunningplichtige
en niet-vergunningplichtige bedrijven kan de administratieve lasten aanzienlijk
doen dalen. De winst zit zowel in de vereenvoudiging van het invullen als
in de vermindering van het overleg daarna met het bevoegd gezag. Een voorlopige
raming komt uit op € 12,8 miljoen.• Het resultaat van het verruimen van de mogelijkheden van meldingen zonder wijziging van de vergunning wordt geschat op bijna € 5
miljoen.• Een concernaanpak zou op grond van de ervaringen bij een pilotproject
een besparing kunnen opleveren van ongeveer € 0,8 miljoen.Een belangrijke verdergaande besparingsmogelijkheid is gelegen in het
voorstel om tot één VROM-vergunning te komen. Een belangrijk
deel van de lasten voor vergunningplichtige bedrijven heeft te maken met vooroverleg,
het aanvragen en bespreken van de concept-vergunning, onderzoekskosten en
handhaving. Vrijwel altijd is naast een milieuvergunning tevens een bouwvergunning
vereist. Omgekeerd is echter lang niet voor alle bouwvergunningen een milieuvergunning
nodig. Aangenomen mag worden dat één VROM-vergunning de kosten
met 25% kan reduceren (vooral overlegkosten met het bevoegd gezag). Dit betekent
bij de Wm zo'n € 140 miljoen reductie en bij de bouwvergunning zo'n € 30
miljoen, waarbij ervan is uitgegaan dat de bouwvergunning in ongeveer een
derde van alle gevallen samenloopt met een milieuvergunning. Een grote reductie
zou ook kunnen worden bereikt in de uitvoeringspraktijk via één
loket en ICT-maatregelen. De klassieke vorm van zo'n loket is die waarbij
de ondernemer aangeeft wat voor bedrijf hij wil vestigen, waarna de ambtenaar
de mogelijkheden aangeeft, vertelt welke gegevens hij allemaal nodig heeft,
en zorgdraagt voor de benodigde vergunningen en meldingen. Interactieve vormen
via het internet, bij voorkeur landelijk op te zetten en met plaatselijke
gegevens aan te vullen, zouden tot een nog veel grotere stroomlijning kunnen
leiden.Uit het voorgaande blijkt dat de besparingen die bij deze cluster mogelijk
zijn, vooralsnog niet nauwkeurig kunnen worden geraamd, maar zouden kunnen
oplopen tot enkele honderden miljoenen.4. Planstelsels en luchtkwaliteitAdministratieve lasten liggen hier alleen bij de m.e.r. De voorstellen
leveren een reductie op van ongeveer € 1 miljoen.5. BodemDe administratieve lasten zijn volgens de nulmetingen € 40 miljoen.
De lasten van het Bouwstoffenbesluit zijn € 21 miljoen. Verondersteld
mag worden dat een veel eenvoudiger Bouwstoffenbesluit de lasten met de helft
zal doen dalen. Dit betekent dus een reductie van ruim ongeveer € 10
miljoen. Het Besluit uniforme saneringssituaties zal naar verwachting leiden
tot een reductie van € 0,5 miljoen.6. LandbouwAanpassing van het Besluit landbouwbedrijven en gemechaniseerde loonbedrijven
leidt naar verwachting tot een reductie van € 12 miljoen. Aanpassing
van het Besluit glastuinbouw leidt tot een reductie van € 2,5 miljoen.7. GeluidDe administratieve lasten op dit terrein, zoals het doen van akoestisch
onderzoek, maken deel uit van de cluster Inrichtingen. De modernisering van
het instrumentarium geluidsbeleid (MIG) kan leiden tot een reductie van enkele
miljoenen.8. BouwenDe wijziging van de Woningwet (bouwparagraaf) op 1 januari 2003 zal mogelijk
leiden tot een reductie van circa € 10 miljoen. De uitkomst van
de actualisering van de betreffende nulmeting en de geschatte reductie van € 323
miljoen tot € 312 miljoen is nog niet definitief en zal nader worden
getoetst. De VROM-vergunning kan, zoals aangegeven bij de cluster Inrichtingen,
leiden tot een reductie van naar schatting € 30 miljoen. Bij de
cluster Inrichtingen is ook al ingegaan op de lastenreductie als gevolg van
de één-loketgedachte in combinatie met ICT.9. Huurwetgeving en corporatiesDoor de wijziging van de Huursubsidiewet, die binnenkort in werking treedt,
zullen de administratieve lasten dalen van € 26 miljoen naar € 16
miljoen vanwege de verkorte aanvraagprocedure. Het meer toespitsen van de
regelgeving voor corporaties op het behoud van het maatschappelijk gebonden
vermogen heeft een daling van de administratieve lasten tot gevolg. Indien
tevens het toezicht van de huidige drie instanties wordt teruggebracht tot
één instantie, is een extra daling te verwachten.10. Ruimtelijke regelgevingDe administratieve lasten voortvloeiend uit de WRO zijn recent berekend
op € 69 miljoen. De reductie voortvloeiend uit de fundamentele herziening
van de WRO is berekend op € 6,3 miljoen.Op grond van het voorgaande kan worden geconcludeerd dat een aanmerkelijke
lastenreductie mogelijk is, maar dat het zeer de vraag is of die daadwerkelijk
binnen 4 jaar kan worden gerealiseerd. De belangrijkste reductiemogelijkheden
liggen bij de cluster Inrichtingen en de cluster Bouwen. Verreweg de grootste
bijdrage daarbij kan worden geleverd door de VROM-vergunning enerzijds en
in de uitvoeringspraktijk door middel van het doorvoeren van één
loket voor bedrijven die een inrichting willen starten anderzijds.Verlaging van bestuurslastenIn veel gevallen gaan de verlaging van de administratieve lasten en die
van de bestuurslasten hand in hand. Dat is bijvoorbeeld het geval bij het
schrappen of vereenvoudigen van regels of procedures. In sommige andere gevallen
lopen de effecten niet parallel. Als voorbeeld is al genoemd dat wanneer bedrijven
minder gegevens behoeven te verstrekken aan het bevoegd gezag, de handhaving
lastiger kan worden. De bestuurslasten kunnen ook toenemen in gevallen waarin
de beleidsbepaling verschuift van het centrale naar het decentrale niveau.Het netto-effect van de in deze brief genoemde voornemens zal naar verwachting
een aanzienlijke afname van de bestuurslasten zijn. Voornemens die daar belangrijk
aan zullen bijdragen zijn al genoemd onder «Vermindering van regels»
en «Verlaging van administratieve lasten», zoals het schrappen
van de verplichtingen tot het opstellen van milieubeleidsplannen, de sterke
vereenvoudiging van het Bouwstoffenbesluit en de afschaffing van procedurevoorschriften
op verschillende terreinen, waaronder de verklaring van geen bedenkingen in
de afvalsector.Ook voor de bestuurslasten geldt dat een verdere besparing te verwachten
is wanneer regelingen op het grensvlak van verschillende departementen kunnen
worden samengevoegd of beter op elkaar worden afgestemd.8. HET VERVOLGMeerjarenprogramma voor regelgevingVoor de uitvoering van alle voornemens die in deze brief worden genoemd,
zal geruime tijd nodig zijn. Van de bijna 400 VROM-regelingen zullen er naar
raming ruim 100 worden ingetrokken, ruim 100 worden samengevoegd of geïntegreerd
en ruim 100 anderszins worden gewijzigd. Binnen de beschikbare wetgevingscapaciteit
op het ministerie is dat niet in een beperkt aantal jaren uitvoerbaar, te
meer omdat verplichte werkzaamheden, zoals de uitvoering van internationale
verplichtingen, moeten blijven doorgaan.Daar komt bij dat het niet alleen om regelgeving gaat. Voor de uitvoering
van veel van de voornemens zijn verdere beleidskeuzen nodig en moeten er flankerende
maatregelen worden getroffen. Voor dat alles is overleg met het betrokken
bedrijfsleven en de betrokken andere overheden nodig over de wijze waarop
het beleid en de uitvoering ervan in de toekomst gestalte moet krijgen.Aan de kwantificering van de gevolgen van de in deze brief genoemde voornemens
wordt gewerkt. Voor het eind van 2003 zal een meerjarenprogramma worden gepresenteerd
waarin aan de hand van een globaal tijdschema zichtbaar wordt gemaakt aan
welke regelgevingsprojecten prioriteit zal wordt gegeven en welke in latere
fasen zullen volgen. Uiteraard zullen wij de Kamer ook over het meerjarenprogramma
informeren.Bij de prioritering zal rekening worden gehouden met de winst die met
de verschillende voornemens kan worden geboekt en met het daarmee gemoeide
beslag op de beschikbare capaciteit. Dat betekent dat voorrang zal worden
gegeven aan projecten waarmee een aanzienlijke vermindering van de administratieve
lastendruk kan worden bereikt, aan projecten die bijdragen aan de stroomlijning
van procedures, bijvoorbeeld om de woningproductie te versnellen, en aan projecten
die met een relatief geringe inspanning zullen leiden tot een merkbare sanering
van het aantal regelingen.Het onvermijdelijke gevolg van de keuze om grote prioriteit te geven aan
de herijking is dat er in de wetgevingsprogramma's voor 2004 en de daarop
volgende jaren vrijwel alleen plaats zal zijn voor de verplichte implementatie
van internationale regelgeving en voor de uitvoering van de herijkingsvoornemens.
Daarnaast zullen regelgevingsprojecten die al in een gevorderd stadium verkeren
en bij de doorlichting positief hebben gescoord, worden voortgezet. Voor andere
regelgevingsprojecten, bijvoorbeeld naar aanleiding van incidenten die zich
zouden kunnen voordoen, zal alleen bij hoge uitzondering ruimte kunnen worden
vrijgemaakt.Interdepartementale samenwerkingDe herijking heeft zich tot dusverre gericht op mogelijke verbeteringen
binnen de VROM-regelgeving. Zoals in hoofdstuk 7 al werd aangegeven kunnen
hoogstwaarschijnlijk belangrijke verbeteringen worden bereikt bij het doorlichten
van de regelingen op het grensvlak van verschillende departementen. Daaraan
zal in overleg met die departementen vorm worden gegeven. Daarbij zal onder
andere gebruik worden gemaakt van de resultaten van het tijdelijke Meldpunt
Strijdige Regels van het ministerie van Economische Zaken en van de voorlopige
resultaten van het eerder genoemde project Beter Bestuur voor Burgers en Bedrijf
(B4).Coördinatie van de vervolgstappenDe uitvoering van de herijkingsvoornemens zal worden gecoördineerd
door een centrale taskforce binnen het ministerie die onder andere tot taak
heeft:• het meerjarenprogramma voor te bereiden, de uitvoering van het
programma te bewaken en over de uitvoering te rapporteren;• de wetgevingsprogramma's voor 2004 en de volgende jaren op te stellen
en te bewaken;• het overleg over de VROM-brede voornemens, waaronder de uitwerking
van de uitgangspunten voor de integratie van de VROM-regelgeving en de introductie
van een «VROM-vergunning» te coördineren.Uitwerking van de integratiemogelijkhedenMet betrekking tot de integratie van de VROM-regelgeving en de «VROM-vergunning»
kan in deze brief slechts een richting worden aangegeven. Voordat concrete
wijzigingsvoorstellen kunnen worden gedaan, zal die richting nog uitvoeriger
en in relatie tot daarmee samenhangende vraagstukken moeten worden verkend.
Daarbij gaat het om onderwerpen als:• de afbakening van de wetgevingscomplexen die worden meegenomen,
binnen VROM en eventueel ook daarbuiten;• de reikwijdte en werkingssfeer van de integrale vergunning, de
inrichting van de daarmee samenhangende procedures en de contouren van de
bevoegdheidstoedeling daarbij;• de te kiezen lijn met betrekking tot de verhouding tussen individuele
vergunningen en algemene regels;• de regulering van ketens van handelingen met stoffen, producten
of afvalstoffen en de bevoegdheidsverdeling daarbij;• de wijze waarop de overgang van de bestaande naar de gewenste situatie
vorm zou moeten krijgen.Het is niet wenselijk om ernaar te streven eerst alle verkenningen af
te ronden en daarna één alomvattend wetsvoorstel voor deze VROM-brede
onderwerpen te ontwerpen. Gezien de complexiteit van het onderwerp zou dat
vele jaren kunnen duren. Daarom ligt het meer voor de hand om in fasen te
werken. Dat heeft ook het voordeel dat ervaringen en verandering van inzicht
gemakkelijker kunnen worden verwerkt in het vervolgtraject. Over de vorderingen
en ervaringen zal de Kamer periodiek worden geïnformeerd.Tot slotHet spreekt vanzelf dat wij het op prijs zullen stellen met de Kamer te
overleggen over de in deze brief opgenomen voornemens.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,S. M. DekkerDe Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,P. L. B. A. van GeelXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29200-XI-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl