Nederlandse deelname aan vredesmissies; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29521, nr. 68

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

22-04-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

29521 nr. 68

21-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVoorzitter: OrmelOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29521Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 70 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 521Nederlandse deelname aan vredesmissiesnr. 68VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 april 2008De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
en de vaste commissie voor Defensie2 hebben op
1 april 2008 overleg gevoerd met minister Verhagen van Buitenlandse Zaken,
minister Van Middelkoop van Defensie en minister Koenders voor Ontwikkelingssamenwerking
over:– de brief van de ministers van Buitenlandse
Zaken, van Defensie en voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 20 maart 2008
houdende een lijst van vragen en antwoorden inzake inzet van de marine voor
bescherming van humanitaire hulp voor Somalië tegen piraterij;– de brief van de ministers van Buitenlandse
Zaken, van Defensie en voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 7 maart 2008
inzake de inzet van de marine voor bescherming humanitaire hulp Somalië
tegen piraterij (29 521, nr. 55);– de brief van de ministers van Buitenlandse
Zaken en van Defensie d.d. 26 februari 2008 inzake de Nederlandse bijdrage
missie om zeetransporten van humanitaire hulpgoederen naar Somalië te
beschermen tegen piraterij (29 521, nr. 53).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand stenografisch verslag uit.Voorzitter: OrmelDe voorzitter: Welkom bij dit algemeen overleg
volgens de artikel 100-procedure. Er zijn drie termijnen, waarbij in de derde
termijn aan de leden gevraagd zal worden of zij kunnen instemmen met deze
missie.Mevrouw Van Gennip (CDA): Voorzitter. Ook
in Somalië voltrekt zich een grote humanitaire crisis. Wat deze crisis
uiterst wrang maakt, is dat door banditisme, criminaliteit, gewapende strijd
en corruptie de allernoodzakelijkste hulp de mensen niet kan bereiken. Er
is heel veel te zeggen overdit land en over deze regio, maar wij beperken ons vandaag tot deze artikel
100-procedure. Zeer wrang is dat nu ook de voedseltransporten over zee, die
traditioneel veiliger en goedkoper zijn, steeds moeilijker worden door steeds
meer, actievere en beter georganiseerde piraterij. De CDA-fractie staat in
principe positief tegenover de bescherming van het transport van humanitaire
hulpgoederen over zee. Wij hebben echter één duidelijke voorwaarde.
Daarnaast wil ik een aantal korte vragen stellen.In antwoord op feitelijke vraag 31 schrijft de regering dat zij het met
de CDA-fractie eens is dat een overeenkomst met de regering van Somalië
om in de territoriale wateren te kunnen opereren, noodzakelijk is. Op het
moment van de beantwoording van de feitelijke vragen was deze overeenkomst
er nog niet. Dé vraag aan de regering is vandaag dan ook: is deze overeenkomst
intussen rond? Daarbij stellen wij de vraag of de regering het met de CDA-fractie
eens is dat deze overeenkomst een noodzakelijke voorwaarde is voordat het
schip de wateren in kan varen.Daarnaast hebben wij twee specifieke vragen. Denemarken en Frankrijk hebben
geen gevangenen gemaakt. Toch is een goede regeling gewenst. Kan de minister
aangeven in hoeverre de Nederlandse procedures afwijken van de Franse en Deense
kaders? In hoeverre wordt er verschil gemaakt tussen gevangengenomen bootvluchtelingen
en gevangengenomen piraten? Dat zijn natuurlijk twee heel verschillende groepen.Hoe wordt voor opvolging van het Nederlandse schip gezorgd? De verantwoordelijkheid
daarvoor ligt natuurlijk bij de Verenigde Naties.De heer Van Dam (PvdA): Voorzitter. Enige
tijd geleden zei John Holmes van de VN dat zich in Somalië misschien
wel de grootste humanitaire crisis van het moment afspeelt. Het is niet mijn
hobby om rangschikkingen aan te brengen in de ernst van humanitaire crises,
maar het was overduidelijk dat vanuit de VN het signaal werd gegeven dat de
aandacht van de wereld misschien te weinig gericht was op wat er in Somalië
helaas al vele jaren gaande is. Clans voeren er met elkaar strijd, er bestaat
geen staatsgezag, islamistische bewegingen vormen er een front en gaan gevechten
aan. De situatie is zeer ernstig, zeer uitzichtloos, met grote humanitaire
consequenties. Het is een situatie die op zichzelf uitnodigt tot een uitgebreid
debat, maar het debat vandaag gaat wat ons betreft over de vraag of de bijdrage
die Nederland bereid is te leveren aan de verlichting van de humanitaire noden,
verstandig en verantwoord is.Naar de mening van mijn fractie is de bijdrage die van Nederland gevraagd
wordt weliswaar klein, maar daarmee niet onbelangrijk. Sterker, het is een
zeer belangrijke bijdrage om ervoor te zorgen dat de voedseltransporten veilig
de kust van Somalië kunnen bereiken en dat voedsel dus ook daadwerkelijk
de bevolking van Somalië kan bereiken. Op basis van de brief van de regering
en de beantwoording van de vragen zijn wij ervan overtuigd dat het mandaat
en de bewapening van onze mariniers afdoende zijn om de mogelijke risico’s
te kunnen weerstaan. De vraag van de CDA-fractie is in onze ogen de enige
echt openstaande vraag: is de overeenkomst met de Somalische regering inmiddels
rond? Dat lijkt wel een voorwaarde om deze missie op een goede manier te kunnen
uitrollen.Eigenlijk hoor ik ons oordeel te bewaren tot de laatste termijn, maar
laat ik direct helderheid scheppen: volgens mijn fractie zijn wij in staat
om deze bijdrage te leveren. Deze helpt met het verlichten van humanitaire
noden, en wij zijn ervan overtuigd dat de operatie op een goede, verstandige
en verantwoorde manier is ingericht.De heer Van Bommel (SP): Voorzitter. Het is
ook door de vorige spreker gezegd: de humanitaire situatie in Somalië
is allerbelabberdst. Volgens Unicef is Somalië zelfs de slechtste plek
ter wereld voor een kind. Bijna een kwart van de bevolking verkeert er op
dit moment in acute nood en is afhankelijk van humanitaire hulp. Per halfjaar
groeit dit aantal met een half miljoen mensen. In de verklaring die vorige
week door 40 organisaties is ondertekend en gepresenteerd, wordt
de internationale gemeenschap en alle partijen in het conflict gevraagd om
hun aandacht te richten op de catastrofale humanitaire situatie in Somalië.
Het is vanzelfsprekend dat hulp moet worden geboden. Daarnaast moet vooral
de straffeloosheid worden aangepakt. Zolang een politieke oplossing uitblijft,
zal de humanitaire crisis in Somalië alleen maar verergeren. Tegen die
achtergrond wordt een kleine bijdrage van Nederland gevraagd om ervoor te
zorgen dat de aanvoerlijnen over het water veilig kunnen worden gehouden.
Op dit moment gebeurt dat door anderen. Van Nederland wordt een in de tijd
en materieel beperkte bijdrage gevraagd. De SP-fractie staat hier in beginsel
positief tegenover.Wij zien wel een aantal risico’s, en een aantal vragen is nog onbeantwoord.
Een van de risico’s is dat de bijdrage mogelijk wordt gezien als westerse
bemoeienis met een binnenlandse strijd. Aan deze binnenlandse strijd en dit
conflict wordt door Nederland op geen enkele wijze een bijdrage geleverd,
maar indirect, via het beveiligen van een aanvoerroute over het water, kunnen
wij daarmee wel in verband worden gebracht. Hoe ziet de regering dit?Anders dan het geval was in het debat over Tsjaad, is Nederland nu wel
van plan om ervoor te zorgen dat er een VN-verband komt en de missie uiteindelijk
een formele VN-operatie wordt. Dat lijkt mijn fractie zeer wenselijk. Dit
onderdeel is nog geen VN-operatie, maar het lijkt ons wenselijk alle activiteiten
van de hele missie bij Somalië onder VN-vlag te laten vallen. Tegelijkertijd
is mijn fractie van mening dat het versterken van dergelijke capaciteiten
bij de Afrikaanse landen op de lange termijn de enige uitkomst is. Deelt de
regering die opvatting? Enige jaren geleden heeft Ghana patrouilleschepen
gekregen om zijn eigen visserijgronden te beschermen. Wordt dit in het geval
van Somalië ook overwogen? Graag ontvang ik hierop een reactie.Ten slotte zou ik graag opheldering dan wel een nadere toelichting krijgen
op enkele concrete punten. Op welke manier zet het WFP zich in om de communicatie
met de regering, de TFG, te intensiveren, om daarmee het risico te verkleinen
dat zij nogmaals een schip van het WFP zal verhinderen om de hulpgoederen
te lossen? Volgens onze informatie is dat namelijk gebeurd. Op de vraag hoeveel
geld er vanuit de EU in het afgelopen jaar naar de TFG is gegaan en wat daarmee
is gebeurd, antwoordt de regering dat het geld met name is gegaan naar het
versterken van de instituties van de Somalische overheid, dus van de TFG,
en het stimuleren van goed bestuur. Dat vindt mijn fractie erg vaag. Ik zou
graag in antwoord op deze vraag een wat concretere toelichting ontvangen.
Is de in de artikel 100-brief genoemde overeenkomst met de regering van Somalië
inmiddels afgesloten en kan de minister nader ingaan op de precieze inhoud
daarvan? Hoe wijken de bepalingen over de wijze waarop zal worden omgegaan
met eventuele gedetineerden, af van de overeenkomsten die Frankrijk en Denemarken
eerder met Somalië hebben gesloten? Tot slot: vraag 6 in de schriftelijke
ronde met betrekking tot een eventuele bijdrage van Nederland aan de maritieme
activiteiten van operatie Enduring Freedom (OEF) langs de kust van Somalië
en de Noord-Indische Oceaan, is niet beantwoord. Kan de minister alsnog antwoorden?De heer Van Baalen (VVD): Voorzitter. Vorige
week en eerder al bij de verlenging van de missie in Uruzgan in december heeft
de VVD-fractie gezegd dat zij een tegenstander is van het zenden van grondtroepen.
Zij heeft wel steeds aangegeven dat wel degelijk iets mogelijk is ten aanzien
van internationale operaties, bijvoorbeeld de inzet van een deel van de vloot.
Daarover hebben wij het op dit moment. Het is voor de VVD dan ook een begaanbare
weg om in dit geval objectief te kijken naar de mogelijkheden om in de humanitaire
noodsituatie een uitweg voor de bevolking te bieden via het beveiligen van
voedseltransporten. Ons rest een bescheiden aantal vragen. Mijn voorgangers spraken zonet al over de overeenkomst met de regering
van Somalië. Is de regering van mening dat de Somalische regering dermate
stabiel is dat zij daadwerkelijk een overeenkomst niet alleen kan sluiten
maar ook naleven? Aan onze tweede vraag werd ook gerefereerd: is er in opvolging
voorzien? Ten slotte: is het uitgesloten dat vanaf het fregat uiteindelijk
operaties op het land worden uitgevoerd?De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. De problemen
voor Somalië en eigenlijk de gehele regio zijn immens. Door de ellende
aldaar lijkt de bevolking de dupe te worden. Piraterij op voedseltransporten
voor deze bevolking is dan ook een weerzinwekkende daad. De fractie van de
PVV is geen voorstander van een Afrikaanse operatie onder de vlag van de VN.
Ik zie veel meer in militaire acties onder de vlag van de NAVO, waarbij de
Afrikaanse Unie nadrukkelijk participeert. Ook bij het overleg over Tsjaad
heeft de fractie van de PVV deze lijn aangehouden.Dat neemt niet weg dat wij ons niet afzijdig zouden moeten houden bij
de bestrijding van internationale piraterij. Ik denk dat het heel goed is
indien wij daarin samen met de internationale gemeenschap participeren.Van belang voor de PVV is echter de vraag op welk budget de uitgaven drukken.
De additionele uitgaven voor Nederland voor de duur van drie maanden voor
het LCF-fregat bedragen ongeveer 2,5 mln. Binnen HGIS komen deze additionele
uitgaven ten laste van het non-ODA-budget voor humanitaire hulp op de begroting
van het ministerie van BuZa. Welke vaste uitgaven dienen volgens de minister
echter op het budget van Defensie te drukken? Hoe hoog worden deze uitgaven
geschat? De fractie van de PVV is eigenlijk van mening dat alle kosten die
met deze operatie gemoeid zijn, additioneel dan wel vast, ten laste van het
budget van BuZa zouden moeten komen. Graag ontvang ik hierop een reactie.
Wij zouden zeggen: 2,5 mln. op het ODA-budget en de rest op het non-ODA-budget.Ten slotte wil ik voor alle zekerheid nog iets weten over de rules of
engagement. Indien Nederlandse schepen de achtervolging inzetten en in territoriale
wateren komen, vallen zij dan ook onder de Nederlandse jurisprudentie en rechtsmacht?Mevrouw Peters (GroenLinks): Voorzitter. Ook
de GroenLinks-fractie staat in beginsel positief tegenover deze missie, want
het is een defensieve en humanitaire missie van zeer beperkte aard. De humanitaire
nood onder de Somalische bevolking is ijzingwekkend hoog, erger dan die in
Darfur, naar veel organisaties zeggen. Met name vrouwen en kinderen worden
getroffen ten gevolge van alle bijkomende afschuwelijke daden in een oorlog.
Er is echt behoefte aan deze maritieme bescherming. Eerdere konvooien van
het WFP werden immers door piraten aangevallen.Ik wil een aantal pijnpunten voor onze fractie noemen. Parallel aan deze
missie wordt weinig tot haast niets ondernomen om ook de grondoorzaken van
het uitdijende conflict aan te pakken. De missie biedt daarvoor weinig mogelijkheden
of aanknopingspunten. Wat ons betreft, zouden de EU en Nederland zich met
meer kritiek kunnen opstellen jegens Ethiopië en zijn bondgenoot de Verenigde
Staten, en jegens de Somalische overgangsregering, met name de president.
De regering schrijft in haar antwoorden op de vragen 11, 12 en 15 dat de hinder
die humanitaire hulpverleners ondervinden bij het verstrekken van hulp, niet
van politieke groeperingen of regeringstroepen zou komen, maar vooral afkomstig
zou zijn van apolitieke criminelen. De berichten die ons bereiken van de kant
van hulporganisaties en van de kant van de VN – lees bijvoorbeeld het
laatste rapport van de secretaris-generaal daarover – geven echter een
totaal ander beeld. In het merendeel van de gevallen zouden het juist de Somalische
en Ethiopische troepen zelf zijn die de hulporganisaties lastigvallen. Zij
plegen berovingen op de hulpvoorraden, werpen militaire en administratieve
blokkades op en vallen hulpkonvooien aan. Dit is een punt van
grote zorg. Druk op deze regering om zich coöperatiever op te stellen,
zowel bilateraal als via de EU, zouden wij zeer op prijs stellen.Ook wij hebben vragen over de overeenkomst met Somalië, die voorafgaand
aan de missie gesloten zou moeten worden, en over afspraken over gevangenen,
die slechts gericht kunnen zijn op behandeling conform het internationale
recht. Verder hebben ook wij vragen over de opvolging. Denken de bewindslieden
aan verlenging? Hoort dat erbij? Is het inderdaad onmogelijk dat de schepen
van OEF die in de buurt zijn, een rol spelen? Ik begrijp dat deze schepen
nu geen jurisdictie hebben om die wateren binnen te varen. Het mandaat waarop
het Nederlandse schip zich wil baseren wordt, naar ik begrijp, ontleend aan
nabijheid bij die wateren. Zou dit dan ook niet gelden voor de OEF-schepen,
mocht er niet op tijd andere verlenging paraat zijn?De bewindslieden schrijven dat het aantal beveiligers dat meegaat op de
boot, om veiligheidsredenen onbekend moet blijven. Ik neem aan dat dit aantal
niet zo groot is dat dit mogelijk op het uitzendpotentieel voor Uruzgan drukt.Ten slotte stel ik een vraag over het acute cashprobleem waarover het
WFP spreekt. Volgens het WFP moet het de operatie staken als het niet voor
juli 10 mln. cash heeft. Nu weet ik dat Nederland al bijdraagt. Iemand zal
de boer op moeten. Iedereen die de boer op gaat om ervoor te zorgen dat dit
cashprobleem niet ontstaat, reikt het WFP waarschijnlijk een zeer welkome
helpende hand. Regering, doe dat ook, opdat deze WFP-operatie niet in gevaar
komt!Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Voorzitter. De nood is hoog in Somalië. De brief van de ministers spreekt
daarover en het nieuws getuigt ervan. Het is onveilig in Somalië. Er
heersen geweld, politieke instabiliteit en regionale onrust. Daarbij komt
nog de droogte van het afgelopen jaar met misoogsten als gevolg. Door dit
alles zijn veel mensen op de vlucht. Op dit moment wordt al veel hulp geboden
in de vorm van een VN/AU-missie en in de vorm van humanitaire goederen. Ook
Nederland draagt in financiële zin bij. Dat waardeert de ChristenUnie.Op dit moment ligt er een verzoek in het verlengde hiervan. Het gaat niet
alleen om financiële middelen voor het leveren van humanitaire hulpgoederen,
maar er is ook een verzoek gekomen van het WFP voor de militaire begeleiding
van hulpgoederentransporten. De ChristenUnie kan zich goed vinden in het doel
van deze missie. Alvorens definitief in te stemmen, zou mijn fractie graag
enkele vragen beantwoord zien.Hoe wordt omgegaan met de aangehouden personen? Aan welke landen in de
regio wordt gedacht voor eventuele uitlevering? Hoe moet mijn fractie de zin
begrijpen dat van verdachten van zeeroverij per geval, afhankelijk van het
Nederlandse belang, zal worden bezien of zij uitgeleverd worden aan een land
in de regio of in Nederland worden berecht? Aan welke gevallen wordt gedacht
en wat is het Nederlandse belang hierin? De brief en de beantwoording van
de vragen zijn voor mijn fractie nog niet geheel duidelijk. In de brief schrijven
de ministers dat het niet in de lijn der verwachting ligt dat er aanhoudingen
zullen zijn, maar zij schrijven ook dat de kans op piraterij in de periode
dat Nederland in de wateren rond Somalië actief zal zijn, zal toenemen
in verband met gunstige weersomstandigheden. Mijn vraag is hoe dit met elkaar
rijmt. Zijn de ministers niet te optimistisch over de kans op incidenten en
eventuele gevangennemingen?De veiligheid van onze militairen moet zo goed mogelijk geborgd zijn,
zeker gezien de opsomming van middelen waarover de piraten beschikken. Het
zijn geen kleine jongens, om het maar zo te zeggen. De ministers antwoorden
op vragen dat het fregat voldoende robuust is om op te treden tegen aanvallen
van piraten en dat bij een directe aanval proportioneel gebruik van geweld
is toegestaan. Ook wordt voorzien in de vereiste bevoegdheden
voor zelfverdediging en de verdediging van de te escorteren schepen. Houdt
dit klip-en-klaar in dat de militairen volledig bevoegd zijn om zichzelf en
anderen te verdedigen met gebruik van geweld?Het gaat om een nationale operatie. Afstemming met andere landen is dus
niet of nauwelijks nodig. Wel is nauwe overeenstemming nodig met het WFP.
Is deze afstemming afdoende geregeld en is er een duidelijk aanspreekpunt?
Ook hoort mijn fractie graag wat de stand van zaken is rond de overeenkomst
met Somalië over de Nederlandse aanwezigheid in territoriale wateren
en de overdracht door Denemarken en eventueel Frankrijk.De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter.
Vorige week spraken wij over een missie naar Tsjaad. Vandaag staat Somalië
op de rol. Dit zijn landen die helaas nogal wat overeenkomsten vertonen, doordat
zij gekenmerkt worden door een instabiele situatie, een grote mate van onveiligheid
en een schrijnende humanitaire situatie. Verschillende landen, waaronder Nederland,
leveren al humanitaire hulp. Ook steunt Nederland AMISOM, de door de VN gemandateerde
missie van de Afrikaanse Unie. In die zin liggen er al wat relaties tussen
dit land en Nederland.Piraterij is wereldwijd een groot probleem, en zeker voor de Somalische
kust. De piraterij bedreigt cruciale zeetransporten van humanitaire hulpgoederen
naar Somalië. Nederland is verzocht om bij te dragen aan de escorte van
WFP-schepen. Het mandaat berust dus op een verzoek van het WFP. Deelname aan
deze missie wordt bovendien van harte aangemoedigd door enkele VN-resoluties.
Concreet gaat het in dit verband om de inzet van één Nederlands
fregat.Ook mijn fractie heeft geen behoefte om hieraan heel veel woorden te wijden.
Wij staan positief tegenover deze missie, waaraan naar alle waarschijnlijkheid
relatief weinig veiligheidsrisico’s kleven, zoals is gebleken uit vergelijkbare
ervaringen van Denemarken en Frankrijk. Ik zie dit enigszins in het verlengde
van de humanitaire hulp die wij al verlenen. Die hulp moet immers ongeschonden
aankomen. Daar komt bij dat deze missie blijkens de informatie goed behapbaar
is voor Defensie. Ook op de jurisdictievragen is helder uitsluitsel gegeven.Wij staan kortom positief tegenover deze missie. Wij hebben nog een paar
vragen. Mijn eerste vraag is in hoeverre het probleem van de piraterij bij
de wortel wordt aangepakt. Worden de bekende grote roversnesten langs de Somalische
kust echt aangepakt? Anders blijft het immers dweilen met de kraan open. Wordt
hieraan voldoende prioriteit gegeven? Het mandaat van de Combined Task Force,
het maritieme broertje van OEF, is te beperkt, zo wordt gezegd. Wat wordt
eraan gedaan om dit te optimaliseren dan wel langs andere weg resultaat te
boeken? Mijn tweede vraag werd ook door anderen gesteld: hoe zit het met de
overeenkomst met de Somalische regering? Mijn laatste vraag gaat over de duur.
Het gaat om een missie van drie maanden. Is dat niet erg kort? Eerder, toen
wij over Tsjaad spraken, heb ik twijfels geuit over de kortdurende inzet.
Frankrijk heeft een paar maandjes geëscorteerd, Denemarken een paar maandjes,
nu Nederland. Kan dat in internationaal verband niet beter geregeld worden?
Het gaat om een langdurige problematiek. Is het daarom niet efficiënter
om eventueel langer verantwoordelijkheid te nemen?Minister Verhagen: Voorzitter. Ik dank de
leden van de Kamer voor hun inbreng. Er bestaat een duidelijk besef van de
humanitaire crisis en de moeilijke omstandigheden in Somalië. Tegelijk
wordt beseft dat buitenlands beleid niet alleen kan bestaan uit armoedebestrijding.
Het is mogelijk om een bijdrage aan het buitenlandse beleid te leveren door
een gerichte inzet van de nationale krijgsmacht als de meerwaarde daarvan
het grootst is of als de belangen daarmee het beste gediend worden. Met het
besluit van het kabinet over de inzet waarover wij vandaag spreken, kan
worden aangetoond dat een multipliereffect kan optreden als deze instrumenten
worden gecombineerd.Wij geven gehoor aan een oproep van de Verenigde Naties en handhaven daarmee,
in overeenstemming met wat in de Grondwet staat, op concrete wijze de internationale
rechtsorde. Zo leveren wij naar mijn mening een cruciale bijdrage. Zonder
deze bijdrage zouden duizenden Somaliërs verstoken kunnen blijven van
noodhulp. Daarom heb ik besloten om het relatief bescheiden budget van Buitenlandse
Zaken voor humanitaire hulp, althans het budget dat specifiek voor non-ODA
ter beschikking staat, op te hogen om daarmee de financiering van deze operatie
mogelijk te maken.De heer Brinkman vroeg hoe het met deze financiering staat. Waarom wordt
de operatie niet uit ODA, de officiële ontwikkelingshulp, gefinancierd?
Het non-ODA-budget voor humanitaire hulp is de faciliteit waaruit in principe
alle uitgaven voor humanitaire hulp worden gefinancierd die niet voor ODA
in aanmerking komen. In de praktijk gaat het daarbij vaak om humanitaire hulp
in niet-ontwikkelingslanden, bijvoorbeeld de hulp na bosbranden in Zuid-Europese
landen, de hulp na de overstromingen in New Orleans, maar ook bijstand die
door ngo’s wordt gegeven aan de bevolking in bepaalde gebieden van de
Russische Federatie, zoals Tsjetsjenië. Dat wordt daaruit gefinancierd.
Normaal gesproken is de vraag dus of het om een OS-land gaat of niet. In het
geval van Somalië gaat het om een OS-land. Om de vraag te beantwoorden
of iets in aanmerking komt voor officiële ontwikkelingshulp, dus ODA’ble
is, moet daarnaast echter worden gekeken naar de officiële criteria.
Die zijn niet door ons geformuleerd maar door OESO/DAC. Volgens deze criteria
is ODA-financiering mogelijk indien militaire middelen specifiek worden ingezet
om humanitaire hulp te verspreiden. Zo is in september 2007 na de orkaan in
Nicaragua een fregat van de marine ingezet, zoals men zich zal herinneren.
Dit is toen inderdaad gefinancierd uit ODA, omdat dit fregat niet ter bescherming
werd ingezet maar louter en alleen diende om humanitaire hulp te verlenen.
Het DAC stelt echter nadrukkelijk in een specifieke richtlijn – ik heb
die criteria er nog maar eens bij genomen – dat «activities to
protect the security of persons or property through the use or display of
force», oftewel die ingezet worden ter bescherming van personen of goederen,
worden uitgesloten van ODA. Wij willen en kunnen daar niet omheen, omdat wij
de afspraak hebben gemaakt dat wij 0,8% van ons bnp uitgeven aan ontwikkelingssamenwerking
conform de OESO/DAC-criteria. De regering houdt zich daaraan. Om die reden
heb ik de middelen bestaande in het kader van de humanitaire hulp non-ODA,
uitgebreid ter financiering van deze operatie.De heer Brinkman (PVV): Ik hoor de minister
heel juist uitleggen wat het verschil is tussen ODA en non-ODA, maar ik hoor
hem ook zeggen dat militaire hulp bij het verspreiden van hulp ODA is.Minister Verhagen: Beschermen niet.De heer Brinkman (PVV): Oké, maar het
verschil zit erin dat men bij deze operatie karavanen van schepen beschermt
om hulp te verspreiden. Het is dus maar precies hoe men het bekijkt. Ik zie
dit als een manier om de ontwikkelingshulp te verspreiden. Het is een hulpmiddel.
Zonder de schepen wordt de ontwikkelingshulp gestolen. Volgens mij kan dit
dus wel tot ODA behoren.Minister Verhagen: Ik begrijp de redenering
van de heer Brinkman heel wel. Deze discussie hebben wij in Parijs, bij de
OESO, meerdere malen gevoerd. Als het fregat ingezet wordt voor het voedseltransport
zelf, is het ODA’ble, maar als het wordt ingezet voor de bescherming
van het schip dat het voedsel transporteert, is het niet ODA’ble. Daarover
hebben wij in Parijs meerdere malen gesproken. Het is niet ODA’ble
omdat nadrukkelijk is vastgesteld dat militaire activiteiten, gericht op de
bescherming van goederen of personen, niet ODA’ble zijn, of wij dat
nu leuk vinden of niet. Ik weet wel dat sommige partijen er anders over denken,
maar het kabinet, evenals een meerderheid in de Kamer, houdt zich op dit punt
aan de officiële ODA-criteria.De heer Van Baalen (VVD): De minister van
Buitenlandse Zaken heeft uitgelegd hoe de zaak in elkaar zit, maar ik kan
mij herinneren dat ook in het vorige kabinet werd bekeken of de ODA-regels
op dit punt niet versoepeld zouden kunnen worden. Hetzelfde geldt voor het
trainen van militairen door militairen. Als de politie door de politie wordt
getraind, is het ODA’ble, en anders niet. Zou het niet wijs zijn om
deze verruiming door dit kabinet weer aan de orde te laten stellen? Dit vraag
ik even los van dit debat, want ik denk dat wij ons nu moeten concentreren
op het voorliggende voorstel.Minister Verhagen: Zoals ik al zei, is dit
meerdere malen aan de orde gesteld, onder andere door het vorige kabinet,
met de uitkomst die ik net heb meegedeeld. Ik heb geschetst waarom ik dit
uit de non-ODA-middelen, dus uit de BZ-middelen, gefinancierd heb. De heer
Van Baalen heeft eerder met minister Koenders een discussie gevoerd over de
criteria als zodanig. Mocht hij het debat verder willen voeren, dan verwijs
ik hem naar een voortzetting van dit debat met de heer Koenders. Ik heb geschetst
wat de opvatting van de Nederlandse regering is, wat de feitelijke situatie
is en waarom ik het uit non-ODA-middelen gefinancierd heb.De heer Van Baalen (VVD): Voor alle duidelijkheid:
dit kabinet wil dus geen verruiming nastreven van de ODA-criteria? Nou, zeg
dat dan ook!Minister Verhagen: De Kamer heeft op dit punt
uitvoerig van gedachten gewisseld met collega Koenders. In dat debat is nadrukkelijk
naar voren gebracht dat ook de activiteiten van het vorige kabinet en de vorige
minister voor Ontwikkelingssamenwerking in Parijs tot geen enkel ander resultaat
geleid hebben dan het net door mij geformuleerde.Voordat ik op de beantwoording van de overige vragen kom, zou ik een aantal
aspecten van de operatie kort willen toelichten. Aan de hand daarvan zal ik
de antwoorden verder vormgeven. Om te beginnen wil ik iets over de rechtsbasis
zeggen. Ik denk dat die van belang is voor deze operatie. Voor het eerst sinds
meerdere decennia zal Nederland namelijk buiten de landsgrenzen een nationale
militaire operatie onder nationaal commando uitvoeren. In zo’n geval,
waarin wij niet ingekapseld in een multilateraal kader opereren, is het uiteraard
extra van belang dat er een solide rechtsbasis is. Zoals meermalen is benadrukt,
hebben wij in dit geval te maken met én een verzoek aan Nederland van
de Verenigde Naties en het World Food Programme, én een herhaalde oproep
van de VN-Veiligheidsraad, én de bepalingen van het VN-Zeerechtverdrag én,
ten slotte, het zwart op wit vastgelegde verzoek van het ontvangende land,
Somalië. Alles bij elkaar opgeteld, hebben wij dus een uiterst stevige
basis voor ons optreden. Ik vermeld dit mede gelet op het feit dat wij aan
het begin van deze kabinetsperiode van gedachten gewisseld hebben over de
toereikendheid van het volkenrechtelijk mandaat om Nederlandse militairen
elders in te zetten.Door meerdere leden is de vraag gesteld wat er met de hulpgoederen gebeurt
zodra deze aan land worden afgeleverd. Welke garanties hebben wij dat de hulp
in Somalië echt degenen bereikt die deze het meest nodig hebben en niet
in handen valt van de vele warlords et cetera? Collega Koenders zal daarop
nader ingaan. Ik wil één element duidelijk vaststellen. Voor
een organisatie als het WFP is het hoogst uitzonderlijk om te vragen om militaire
bescherming van haar transporten. De aanleiding voor dit verzoek
is de specifieke situatie van de sterk toenemende piraterij in de zee rond
Somalië. Dat is een probleem waartegen het WFP niet is opgewassen en
waardoor men zich gedwongen ziet om een beroep te doen op landen als Nederland.
Het lijkt mij goed om deze context voor ogen te hebben voordat collega Koenders
zal ingaan op wat in Somalië zelf gebeurt.Terecht hebben de leden van de Kamer zonder uitzondering gewezen op de
noodzaak van een overeenkomst met Somalië. Die is niet zozeer nodig vanwege
de rechtsbasis in relatie tot het verzoek dat door Somalië is gedaan,
als wel om te weten waar wij aan toe zijn en met name waar onze militairen
aan toe zijn. Terecht zegt de Kamer dat deze overeenkomst noodzakelijk is
voordat wij werkelijk «ja» kunnen zeggen. Bij de schriftelijke
beantwoording werd in het midden gelaten of de overeenkomst tot stand kwam.
Ik kan de Kamer meedelen dat deze overeenkomst, eigenlijk moet ik zelfs zeggen «verdrag»,
inmiddels formeel gesloten is door de minister-president van Somalische zijde
en door onze ambassadeur in Nairobi van Nederlandse zijde. Dat is nu dus definitief
geregeld. Het is terecht dat de Kamer hierop nogmaals de aandacht vestigde.
Zojuist, voorafgaand aan dit debat, bereikte mij verder het nieuws dat ook
de overeenkomst met de eerste vlaggenstaat, te weten de Comoren, inmiddels
gesloten is. Dat is de nationaliteit van het eerste schip dat beschermd zal
worden. Juridisch is daarmee aan alle vereisten voldaan. Wat staat er in deze
overeenkomst? Vanzelfsprekend kan ik de Kamer deze overeenkomst toezenden.
Zoals gebruikelijk is bij dit soort overeenkomsten, wordt deze ook in het
Tractatenblad gepubliceerd.Mevrouw Van Gennip, de heer Van Bommel en mevrouw Peters hebben gevraagd
hoe wordt omgegaan met de gevangenen en in hoeverre dit afwijkt van de handelwijze
van andere landen. Nederland wijkt hierin niet van Denemarken af, maar inderdaad
wel van Frankrijk. Noch door Denemarken noch door Frankrijk zijn overigens
gevangenen gemaakt. Zoals wij in de brief hebben geschreven, verwachten wij
ook niet dat dit zal gebeuren in de operatie van Nederlandse zijde. De Fransen
hadden de afspraak gemaakt dat zij gevangenen in het voorkomende geval aan
Somalië zouden overdragen. Dat doen wij niet. Denemarken deed dat ook
niet. Nederland neemt dus dezelfde houding aan als Denemarken. Hoe gaan wij
dan wel om met eventuele gevangenen? Bij de beoordeling hiervan speelt allereerst
de vraag een rol of de gedetineerden een behandeling krijgen die volgens de
internationale mensenrechten voldoende is, zodat Nederland zijn internationale
verplichtingen in dezen kan waarmaken. Als bijvoorbeeld de vlaggenstaat van
het te beveiligen schip een EU-lidstaat is, zou een en ander veel eenvoudiger
zijn dan bij een fragiele staat als Somalië. Met de betreffende landen
wordt in overleg getreden. Het gaat daarbij met name om de vraag hoe het land
dat de vlaggenstaat is, omgaat met het misdrijf, de aard van de verdenking
enzovoorts. Die omstandigheden moeten hierbij betrokken worden. Zoals in de
artikel 100-brief staat vermeld, zal in zulke concrete gevallen in overleg
worden getreden met het OM over de vraag of een verdachte al dan niet kan
worden overgeleverd aan een ander land. Dit heeft ook te maken met de vraag
of er een uitleveringsverdrag met zo’n land is. Een dergelijk besluit
is uiteindelijk de competentie van de minister van Justitie, maar dat soort
overwegingen spelen een rol. Er wordt dus bekeken wat de vlaggenstaat is,
hoe deze hiermee omgaat en of wij een uitleveringsverdrag met dat land hebben.
Daarnaast vindt overleg plaats met het OM.Mevrouw Van Gennip (CDA): Als ik het goed
begrijp, wordt case-by-case besloten of een verdachte wordt uitgeleverd aan
het land. Wordt dan nog een verschil gemaakt tussen de piraten, om het zo
maar even te zeggen, die dus waarschijnlijk echt geweld hebben gepleegd, en
eventuele vluchtelingen, die misschien opgepakt worden uit open zee en een
heel ander soort status hebben? Minister Verhagen: Die vluchtelingen worden
niet gevangengenomen.Mevrouw Van Gennip (CDA): Die worden gewoon
op zee gelaten?Minister Verhagen: Nee, dat is een heel ander
verhaal. Nu stelt mevrouw Van Gennip een andere vraag. Als zij vraagt hoe
wij met vluchtelingen omgaan, dan is dat een andere vraag dan als zij vraagt
hoe wij omgaan met gevangenen, met alle respect. Ik antwoordde op de vraag
inzake de gevangenen.Ik ben graag bereid om antwoord te geven op de vraag hoe wordt omgegaan
met vluchtelingen. In de zes maanden dat de WFP-schepen tot nu toe begeleid
zijn door fregatten, hebben geen vluchtelingen asiel gevraagd aan boord van
de begeleide dan wel de begeleidende schepen. Dat is niet het geval geweest.
Misschien heeft dat ook te maken met de vele piraten: het dobberen daar is
voor vluchtelingen maar relatief veilig. Vluchtelingen worden hoe dan ook
niet teruggezonden naar Somalië, want dat is niet in overeenstemming
met het Nederlandse asielbeleid en met de internationale verplichting tot
het voorkomen van refoulement. Vluchtelingen kunnen echter ook niet aan boord
van Nederlandse marineschepen een asielaanvraag indienen. Wij hebben niet
het Amerikaanse systeem waarin dat mogelijk is. Mocht dit zeer hypothetische
geval zich voordoen, dan zullen wij in overleg met in eerste instantie de
UNHCR stappen zetten om ervoor te zorgen dat de vluchtelingen in de regio
worden opgenomen. De meest voor de hand liggende landen hiervoor zijn Kenia
en Djibouti, aangezien tussen deze landen en Somalië heen en weer wordt
gevaren.Verschillende leden, onder wie mevrouw Van Gennip, vroegen hoe het zit
met de opvolging van deze Nederlandse missie. Door wie wordt Nederland opgevolgd?
Anders dan de heer Van Bommel suggereerde, zijn wij zowel bij deze missie
als bij Tsjaad van mening dat het een VN-operatie moet worden en zetten wij
ons daarvoor in. Ook in het geval van Tsjaad hebben wij zeer nadrukkelijk
gesteld dat de opvolging door een VN-missie moet geschieden. Weliswaar hadden
de VN in het geval van Tsjaad de EU gevraagd om de missie als overbrugging
in te vullen, maar ook daarbij wordt ernaar gestreefd om er een formele VN-missie
van te maken.De heer Van Bommel (SP): In dit geval neemt
Nederland blijkens deze brief zelf het initiatief om te komen tot een VN-verband
voor de opeenvolgende landen. Zo vat ik althans de voorlaatste alinea op.Minister Verhagen: Zoals ik al zei, doen wij
dat ook bij Tsjaad. Ook voor Tsjaad heb ik in alle discussies die wij bijvoorbeeld
in het kader van de Razeb hebben gevoerd, ertoe opgeroepen, zeker te stellen
dat de VN zorg dragen voor een opvolging. Daartoe heb ik dus niet alleen van
Nederlandse zijde opgeroepen maar ook in EU-verband. Wij hebben ons er niet
voor ingezet om van de tijdelijke EUFOR-missie al formeel een VN-missie in
plaats van een Europese missie te maken. De VN had indertijd aan de EU gevraagd
om een Europese missie in gang te zetten omdat dat sneller kon. Ook nu doen
wij dat niet. Wij beginnen aan de operatie en spannen ons er tegelijkertijd
voor in om er een VN-missie van te maken in plaats van een missie op verzoek
van het WFP. Zo veel verschil zit er dus niet in. Wij zijn op dit punt wel
actief. Overigens schetste de secretaris-generaal van de VN in zijn laatste
rapport over de situatie in Somalië een aantal scenario’s voor
een VN-operatie daar. In het eerste van deze scenario’s wordt als mogelijke
maatregel genoemd, de huidige unilaterale initiatieven van een aantal lidstaten
om te vormen tot een maritieme taskforce van de VN. Daarbij sluiten wij aan.Over de opvolging vindt op dit moment overleg plaats tussen het WFP en
eventuele opvolgers. Met een drietal landen voert het WFP op dit moment gesprekken.
Op dezelfde manier heeft het WFP ons benaderd om deze rol over
te nemen in de periode waarin Denemarken actief was. De contacten van deze
landen met het WFP zijn in volle gang. Ik kan daarover niet al te veel zeggen,
want dat is niet aan mij. Gelet op die contacten, gaan medewerkers van het
WFP er wel van uit dat een opvolger van Nederland zal worden gevonden, zodat
ook na juni 2008 bescherming voor de WFP-transporten beschikbaar zal zijn.Gevraagd werd hoe de situatie in Somalië zelf is. Met name de heer
Van Baalen vroeg wat onze appreciatie daarvan is. Mevrouw Peters voegde enige
kritische observaties toe ten aanzien van Ethiopië en de VS. De regering
in Somalië biedt enig licht in vergelijking met de voorgaande situatie.
Recent is een begin gemaakt met gesprekken tussen vertegenwoordigers van de
oppositie en de Somalische overgangsregering. Deze overgangsregering stelt
zich dus wat constructiever op. Met name de nieuwe premier heeft nogal wat
openingen geboden. De secretaris-generaal van de VN heeft duidelijk aangedrongen
op het gebruiken van wat hij noemde de huidige «window of opportunity»
voor Somalië, gelet op de positie van de nieuwe overgangsregering. Ik
sluit mij daarbij aan. Ik zeg toe dat ik er ook binnen EU-verband op zal aandringen
dat de EU deze openingen voor dialoog waar mogelijk zal ondersteunen, want
ik ben het eens met de observatie van de secretaris-generaal van de VN.Mevrouw Peters vindt het in relatie tot de bescherming zeer zorgwekkend
wat Ethiopië doet. Ook wat de VS doen, baart haar zorgen. Het is duidelijk
dat de aanwezigheid van Ethiopische troepen in Somalië voor nogal wat
problemen zorgt, onder meer vanwege het feit dat een belangrijk deel van de
oppositie deze aanwezigheid als zeer ongewenst beschouwt. Om die reden zal
het vertrek van de Ethiopische troepen kunnen bijdragen aan het politieke
proces dat ik net schetste, of althans de mogelijkheid daartoe. Door velen
wordt gesteld dat de Ethiopische troepen in hun optreden verantwoordelijk
zijn voor ernstige schendingen van mensenrechten. De Ethiopische regering
is daarop door mij in bilaterale gesprekken aangesproken. Ook de heer Koenders
heeft dat gedaan. Hij zal daarvan nader verslag kunnen doen omdat hij recentelijk
in Ethiopië is geweest.Ik ben absoluut van mening dat de observatie van mevrouw Peters ten aanzien
van de VS geen juiste is. Om te beginnen is de VS een buitengewoon grote donor
in Somalië, juist wat betreft de humanitaire hulp. De inzet van de VS
in Somalië is dus veel breder dan alleen de bemoeienis in het kader van
de strijd tegen het terrorisme. Het is waar dat de inzet zich mede richt op
de bestrijding van het terrorisme. Daarover zijn afspraken gemaakt tussen
de VS en de overgangsregering. Juist het optreden van de VS als grote donor
van humanitaire hulp heeft naar mijn mening een positief effect en kan bijdragen
aan een positief klimaat voor het welslagen van het politieke proces dat ik
schetste.Hiermee ben ik naar mijn mening op ruimhartige wijze ingegaan op de vragen
van de Kamer.De voorzitter: De kwalificatie zult u in tweede
termijn horen van de Kamer.Minister Van Middelkoop: Voorzitter. Het escorteren
van schepen behoort tot de kerntaken van de Koninklijke Marine. De marine
is daar zowel personeel als materieel bijzonder goed toe uitgerust. Ik kan
u ook persoonlijk zeggen dat vertrouwen in de Hr.Ms. Evertsen alleszins gerechtvaardigd
is. Ik mocht anderhalve maand geleden het genoegen smaken om enkele uren op
het schip door te brengen, dobberend op de Middellandse Zee. Ik voer er met
een klein vlot naartoe. Bij het schip aangekomen, keek ik omhoog. Ik was onder
de indruk van de afschrikwekkende hoogte. Het is een behoorlijk indrukwekkend
schip. Wij praten over ongeveer 170 manschappen en de boarding teams.Collega Verhagen heeft al meer dan voldoende gezegd over de taak van de
Evertsen. Ik voeg toe dat er morgen, als dit debat goed afloopt, een overdrachtsceremonie zal plaatsvinden in de haven van Mogadishu. Kort
daarna zal de Hr.Ms. Evertsen samen met het Deense fregat en het WFP-schip
richting Merka varen. Dan zitten wij midden in Somalië. Tijdens die tocht
zal circa drie dagen een schip met WFP-goederen worden geëscorteerd.
De bemanning van de Hr.Ms. Evertsen zal informatie uitwisselen met de bemanning
van het Deense fregat. Op 9 april zet het Deense fregat koers naar Denemarken
en zijn wij nationaal verantwoordelijk.De Hr.Ms. Evertsen is een luchtverdedigings- en commandofregat, uitgerust
met een Lynx-boordhelikopter, inclusief boordvliegploeg, een beveiligingsteam
van de Unit Interventie Mariniers en een tolk. Mevrouw Peters gaf, toen zij
een vraag ging stellen over de omvang van het beveiligingsteam, al aan dat
daar om redenen van veiligheid geen mededelingen over worden verstrekt. Op
dit moment is dat niet het geval, maar zo nodig zal een schip als de Evertsen
twee WFP-schepen kunnen begeleiden. Er is door Nederland dus voldoende capaciteit
geleverd.Het fregat zal een veiligheidszone rond de WFP-schepen creëren. Als
een ander schip zich binnen die zone begeeft, zal het schip worden verzocht,
de zone te verlaten. Dat zal gebeuren met de reguliere scheepscommunicatie.
Als daarop niet wordt gereageerd, dan kan gereageerd worden met waarschuwingslichten,
waarschuwingsschoten en andere vormen van aanmaning. Het laden en lossen is
een verantwoordelijkheid van het WFP. De Evertsen blijft net als het Deense
schip even buiten de kust. Het is aan het WFP om het WFP-schip te laden en
te lossen.Ik dank de heer Van Dam voor zijn steun. Hij zei dat het een kleine, maar
belangrijke bijdrage was. Dat is waar, maar het is ook een afdoende bijdrage.
Nederland voldoet geheel aan de vraag van het WFP, van de VN.De heer Van Bommel stelde een vraag over de kustwacht. De statelijke structuren
die nodig zijn om een kustwacht op poten te zetten, zijn op dit moment niet
echt aanwezig. Laten wij hopen en erop vertrouwen dat ooit het moment daar
zal zijn dat het land over een kustwacht beschikt.De heer Van Bommel stelde ook een vraag over de CTF-150. Vooraf wijs ik
erop dat deze operatie niets te maken heeft met de operatie waarover wij nu
spreken. In Bahrein, waar het United States Naval Central Command (USNCC)
is gehuisvest, hebben wij vanaf 2001 één of twee militairen.
Dat was belangrijk als liaisonfunctie in de periode dat wij in Irak zaten.
Dat was ook belangrijk toen Nederland met drie schepen deelnam aan OEF in
de Indische Oceaan. Op dit moment hebben wij niet een dergelijke bijdrage
aan OEF. Er zitten nog twee militairen op het USNCC, dat overigens niet uitsluitend
een taak voor CTF-150 heeft, maar ook andere taken vervult.De heer Van Baalen dank ik voor zijn constructieve opstelling.De heer Brinkman heeft een antwoord gekregen op het punt van de financiën.
Ik kan slechts zeggen dat de financiering is geregeld conform de afspraken
tussen de HGIS-bewindvoerder, de minister van Buitenlandse Zaken, en de minister
van Defensie. De additionele kosten kan ik declareren binnen de HGIS-formule.
Dat zal ook hier gebeuren.De heer Brinkman (PVV): Hoe zit het met die
vaste kosten?Minister Van Middelkoop: De kosten die voortvloeien
uit de deelname aan een operatie, kan ik declareren bij HGIS. Dat geldt ook
voor ISAF. Een aantal vaste kosten, het onderhoud en de afschrijving van het
schip, horen natuurlijk binnen de Defensiebegroting. Nogmaals, hierin onderscheidt
deze operatie zich niet van welke andere operatie dan ook.De heer Brinkman (PVV): Is het volgens de
geldende regels niet mogelijk om ook die kosten als non-ODA-kosten te bestempelen?Minister Van Middelkoop: Niet volgens de geldende
regels.De heer Brinkman (PVV): Moeten wij dan die
regels niet wijzigen?Minister Van Middelkoop: Als ik goed geluisterd
heb, heeft minister Verhagen daar al ruim en uitvoerig antwoord op gegeven,
ook met aanroeping van de vorige minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
die internationaal een aantal dingen heeft veranderd. Als het schip in Den
Helder ligt, dan hebben wij ook kosten. Voor die kosten draaien wij ook op.
Als het schip voor de Somalische kust vaart, lijkt mij dat ook vrij normaal.De heer Brinkman heeft ook een vraag gesteld over de rules of engagement.
Stel dat Nederlandse eenheden bij een achtervolging in de territoriale wateren
van Somalië terechtkomen, vallen zij dan onder de Nederlandse jurisdictie?
Het antwoord op die vraag is: ja. Ik voeg er wel aan toe dat achtervolging
niet waarschijnlijk is. Wij hebben echt een afschrikwekkende werking. Het
gaat om het voedselschip. Dat moet in Somalië komen. Wij zijn er dus
niet om de piraterij met wortel en tak uit te roeien. Zelfs OEF heeft dat
mandaat niet. Wij hebben een humanitaire taak, te weten het begeleiden van
voedselkonvooien.De heer Van der Staaij (SGP): Het is mij bekend
dat het niet de taak is om piraterij als zodanig aan te pakken, maar is het
niet van belang dat er een achterliggende inzet is om de piraterij bij de
bron aan te pakken? Ik bedoel dat niet zozeer vanuit het oogpunt van de defensie-inzet,
als wel vanuit een punt dat er politiek mee verbonden is. Moet de achterliggende
problematiek niet ook worden aangepakt?Minister Van Middelkoop: Het kost mij niet
zo veel moeite om die vraag met een eenvoudig «ja» te beantwoorden.
De verwezenlijking, de uitvoering daarvan is natuurlijk nogal ingewikkeld.
Laten wij reëel zijn: voor de Nederlandse kust vindt geen piraterij plaats.
Waarom? Omdat Nederland een redelijk fatsoenlijk land is met een kustwacht
enzovoorts. Waarom vindt het wel plaats voor de Somalische kust? Omdat Somalië
voor een deel een «failed state» is, omdat daar geen centraal
beheersapparaat is dat dit kan voorkomen. In die zin was de vraag van de heer
Van Bommel niet helemaal illusoir. Als je een kustwacht hebt, heb je de instrumentatie
om piraterij aan te pakken. Dat er piraterij is, zegt iets over het gezagsvacuüm
dat daar bestaat. Nogmaals, het is een algemene wenselijkheid. De verantwoordelijkheid
van Nederland strekt zich hiertoe niet uit. Dat is ook niet het verzoek van
de VN of van het WFP.Er is dagelijks contact tussen het hoofd van de operationele dienst van
de Hr.Ms. Evertsen en de coördinator van het WFP in Nairobi.De rechtsbasis voor het optreden ligt in een combinatie van strafrecht
op volle zee en de toestemming van Somalië in de territoriale wateren.
Op basis hiervan mag geweld worden toegepast om een aanval of een onmiddellijk
dreigende aanval af te slaan. Iets verdergaand is preëmptief optreden.
Maar dan kom ik al aardig in de buurt van de vraag over het achtervolgen.
Dat preëmptief optreden vereist echt een ruimere rechtsbasis, die niet
is geformuleerd en ook niet door de VN is gevraagd. Preëmptief optreden,
achtervolgen enzovoorts valt buiten de eigenlijke taak en opdracht van het
fregat. Nogmaals, de taak van het fregat is het begeleiden van WFP-schepen
met hulpgoederen naar Somalië.De heer Van Baalen (VVD): Is optreden vanaf
het fregat op land uitgesloten?Minister Van Middelkoop: Ja, dat is uitgesloten.
Ik zal het expliciteren. Ik heb zo-even gezegd dat vlak voor de kust –
ik denk een mijl of twee -het escorteren ophoudt. Dan neemt het WFP de volledige
verantwoordelijkheid voor het laden en lossen, voor de contacten met het land. De heer Van Bommel (SP): Op het land doen
zich natuurlijk wel problemen voor. Op enig moment is er wel de verantwoordelijkheid
van het WFP, maar door slechte communicatie met de lokale overheid ontstaan
er problemen. Er wordt voedselhulp van de lokale bevolking gestolen en geroofd.Minister Van Middelkoop: Het is helder waar
wij nu over spreken: een verzoek aan de Nederlandse regering voor een fregat.
Zoals de heer Van Bommel weet: fregatten varen op zee en kunnen moeilijk met
een taak op het land worden belast. Dat er daar ook problemen zijn, is duidelijk,
maar dat is een verantwoordelijkheid van het WFP.Minister Koenders: Voorzitter. Ook voor de
minister voor Ontwikkelingssamenwerking is dit een belangrijke missie. Zoals
de minister van Defensie zojuist zei, is de missie afdoende, essentieel en
tamelijk uniek. Het komt niet erg vaak voor dat het WFP vraagt om een escorte.
Ik ben blij dat de Nederlandse regering dit voorstel aan de Kamer kan voorleggen.
Het is van direct belang voor grote aantallen vluchtelingen. Ik denk dat iedereen
daar duidelijkheid over gecreëerd heeft.Het is misschien zelfs overdreven om Somalië een falende staat te
noemen, het is eigenlijk geen staat. Het kent beperkte gebieden met een zekere
mate van stabiliteit, zoals Puntland, maar over het algemeen kunnen wij nauwelijks
van staatsstructuren spreken. De instabiliteit is sinds 1992 zeer groot. Iedereen
die de geschiedenis heeft gevolgd, weet dat het land nog steeds een gevangene
van het verleden is. In 1992, 1993 heeft er een VN-missie plaatsgevonden die
jammerlijk mislukt is.Ik vind het erg nodig dat dit gebeurt. Er is sinds 2007 een sterke verslechtering
van de situatie, vooral in en rond Mogadishu. Daar vindt verreweg de meeste
strijd plaats. Het aantal vluchtelingen is fors gestegen. Precieze aantallen
zijn niet bekend, maar de cijfers gaan in de richting van een stijging van
400 000 naar 1 000 000. Het zijn mensen die uit Mogadishu naar
het noorden trekken. De stad is voor een groot gedeelte verlaten. Wij hebben
een grote hoeveelheid extra mensen, ongeveer 1,5 miljoen, die van humanitaire
hulp afhankelijk zijn.Het is belangrijk dat de voedseltransporten over zee komen. Over land
is het onmogelijk vanuit de plekken waarvandaan het voedsel moet worden gebracht.
Er zijn geen vrachtwagens en de wegen zijn moeilijk. De zee is verreweg de
beste weg om de spullen in het land te krijgen. Wij weten dat de zee tot de
meest gevaarlijke wereldwijd behoort. Vandaar het belang en de grote urgentie
van deze missie. De missie kan in die zin direct levens redden. De situatie
in Somalië is daarmee niet opgelost, maar het is wel een essentiële
en noodzakelijke voorwaarde. In de afgelopen periode hebben 40 organisaties
de alarmbel geluid: vergeet de strijd in Somalië niet. Het dreigt inderdaad
een beetje een vergeten conflict te worden. Met de Nederlandse bijdrage wordt
opnieuw aandacht voor het probleem gevraagd.Het is opvallend dat de 40 organisaties gezamenlijk een verklaring hebben
opgesteld. Apart durfde men het niet. Men heeft directe problemen met de toegang
ter plekke. Ook de afgelopen dagen hebben wij weer berichten gekregen van
kidnapping van mensen die de hulp niet ter plekke kunnen brengen. Het betekent
inderdaad dat wij er niet zijn als wij het alleen via de zee doen, maar het
is wel een essentiële voorwaarde. Er zijn andere elementen nodig, zoals
verbetering van de situatie op de grond. Het WFP heeft grote ervaring. Het
transport vindt plaats met vrachtwagens, hetgeen zeer gevaarlijk is. Er wordt
een soort borgsysteem met de transporteurs gehanteerd. Zij krijgen geld als
het spul afgeleverd is. Het is een soort verzekering van de aankomst van de
goederen, maar het is zeker niet voldoende. Het is van belang dat opnieuw
tijd wordt gewonnen voor een politieke oplossing. Het WFP heeft een cashflowprobleem als gevolg van de hoogte van de voedselprijzen.
Internationaal is sprake van een forse stijging van de voedselprijzen. In
2007 gaat dat in de richting van 30% à 40%. Naast de
humanitaire hulp specifiek voor Somalië – Nederland is een grote
donor en heeft zijn bijdrage zelfs verhoogd – dragen wij bij aan extra
gelden voor het WFP om de algemene problematiek op te lossen. Dit staat los
van wat er in Somalië aan de hand is en nodig is. In Somalië hebben
wij in 2007 ongeveer 9 mln. uitgegeven aan humanitairehulpactiviteiten. Dat
was meer dan gepland, vanwege de verslechterde situatie en de vluchtelingen-
en ontheemdenproblematiek. Ik heb die problematiek in Jemen zelf kunnen aanschouwen,
omdat ik vanwege veiligheidsproblemen niet in staat was om naar Somalië
te gaan. Er zijn ook deze week weer rapporten uitgekomen over de enorme hoeveelheid
mensen die omkomen in bootjes tussen Somalië en Jemen. Deze operatie
zal geen bijdrage aan de terugdringing daarvan kunnen leveren, maar het geeft
wel de noodzaak aan om mensen in Somalië zelf te helpen.Nederland levert een bijdrage aan OCHA, UNHCR, WFP en Unicef. De extra
bijdrage ging naar UNHCR (1 mln. voor de opvang en bescherming van ontheemden
in Somalië) en naar OCHA (3 mln. voor het Humanitarian Relief Fund).
Daarnaast financieren wij een vijftal ngo’s, die het zeer zware en risicovolle
werk doen. Wij hebben 8 mln. gereserveerd voor humanitaire hulp aan Somalië
voor soortgelijke organisaties. Naar aanleiding van het bezoek aan Jemen hebben
wij € 500 000 beschikbaar gesteld voor de opvang van mensen
in Jemen. Jemen is een straatarm land, dat steeds meer mensen opvangt. Dat
gebeurt overigens niet op een manier die ons erg bevalt. Wij zijn bereid om
de mensen in die moeilijke situatie te helpen. Mocht de humanitaire situatie
in Somalië de komende tijd aanmerkelijk verslechteren, dan zullen additionele
middelen worden overwogen.De heer Van Bommel vroeg wat de EU doet. Inderdaad hebben de ministers
voor Ontwikkelingssamenwerking op Nederlands initiatief gezegd: Somalië
dreigt echt een vergeten conflict te worden. Er hoort veel meer politieke
en ontwikkelingspolitieke aandacht aan te worden besteed. Louis Michel is
erheen geweest om het opnieuw op de agenda te zetten, samen met de speciale
vertegenwoordiger van de VN, de heer Abdallah. Geprobeerd wordt om de dialoog
tussen de oppositie en de nieuw benoemde premier, over wie wat positiever
gedacht wordt en die openstaat voor gesprekken met de oppositie, te versterken.
Het is onderdeel van een ontwikkelingssamenwerkingsprogramma. In totaal gaat
het om 70 mln. van de EU. Daarvan gaat 14,8 mln. in de richting van de genoemde
onderwerpen. Het geld is niet eenvoudig te besteden. Goed besturen waar nauwelijks
een overheid is, dialoog, ondersteuning van het vredesproces, opbouw van instituties
is daar een heidens karwei. Het overige geld gaat voornamelijk naar gezondheidszorg,
ontmijning, onderwijs, water en sanitatie, voornamelijk in de gebieden die
te bereiken zijn. Somalië is een groot land met een paar delen waar wat
stabiliteit is. Daar kun je dit soort dingen doen. Met het ECHO-programma
probeert de EU humanitaire hulp te verlenen.Ethiopië zit ermee dat het land in Somalië aanwezig is. Men
zou er heel graag weg willen, maar wat gebeurt er dan in Somalië? Om
die reden is de versterking van AMISOM van belang. Nederland ondersteunt dat
via de «peace facility». Het is duidelijk dat de situatie buitengewoon
ingewikkeld is. Het is een regionaal probleem. Wij hebben de Ethiopische regering
aangesproken op de mensenrechtenschendingen, ook door het Ethiopische leger.
Het is een slechte zaak dat dit gebeurt. Het is zeer de vraag of de Ethiopische
aanwezigheid stabiliserend of destabiliserend werkt. Een oplossing kan slechts
worden gevonden als de nieuwe premier met de oppositie spreekt. Wij hebben
in Eritrea met de oppositie gesproken. Wij wilden weten of men bereid was,
met de overgangsregering te spreken. De grote vraag was: is het daarvoor nodig
dat die Ethiopische troepen weg zijn? Ik vond het goed dat de
Nederlandse regering naar aanleiding van de discussies met Eritrea over ontwikkelingssamenwerking
met deze mensen heeft gesproken. Het is duidelijk geworden dat er wel beweging
zit. Het is de enige beweging die mogelijk is. Ik ben er niet bij voorbaat
heel optimistisch over, maar het is de enige weg die begaan kan worden. De
Nederlandse regering versterkt het proces waar mogelijk. Het is een regionaal
probleem. Het is duidelijk dat er in Somalië belangen van Eritrea en
van Ethiopië zijn. Alleen een regionale oplossing is mogelijk.Naast onze inspanningen voor het WFP en de VN, is het belangrijk dat wij
de Europese rol versterkt blijven bedienen. Europa kan daar een belangrijker
rol spelen. Er zijn andere posities ingenomen door de VS en een aantal krachten
in de regio. Via die geïntegreerde kant van hulp en politieke dialoog
kunnen wij een stukje verder komen. De bijdrage die wij nu via het fregat
leveren, laat zien dat het conflict in Somalië niet vergeten wordt.De voorzitter: Aan de orde is de tweede termijn.Mevrouw Van Gennip (CDA): Voorzitter. Wij
verwelkomen het feit dat er een overeenkomst is tussen de regering van Nederland
en die van Somalië. Het is een noodzakelijke voorwaarde. Wij zijn blij
met de toezegging van de minister dat hij de overeenkomst aan de Kamer zal
toezenden. Het is goed dat er duidelijkheid is over de gevangenen. Zij zullen
niet aan de Somalische regering worden overgedragen. Vluchtelingen zullen
niet naar het land worden teruggestuurd. Het is ook goed dat er duidelijkheid
is over de opvolging. Het WFP en niet Nederland verzorgt de opvolging.De heer Van Dam (PvdA): Voorzitter. De ene
openstaande vraag, naar de overeenkomst tussen de regeringen, is afdoende
beantwoord. Mijn fractie staat niets in de weg om steun aan deze missie te
verlenen.De heer Van Bommel (SP): Voorzitter. Ik ben
het eens met de constatering van mevrouw Van Gennip over de duidelijkheid
die de beantwoording heeft opgeleverd. Ik heb mijn opmerkingen over de kustwacht
met het oog op de lange termijn gemaakt. Een situatie als deze kan niet tot
in lengte van dagen voortduren. Er zijn ook regionale oplossingen denkbaar,
bijvoorbeeld door het versterken van kustwachtfaciliteiten van andere landen
in de regio. Wat wij nu inzetten, is heel zwaar, grof. Gezien de risico’s
die eraan verbonden zijn, snap ik het, maar het geeft ook aan dat het een
belasting voor de krijgsmacht is die ook niet tot in lengte van dagen is vol
te houden.Ik heb opmerkingen gemaakt over wat er op het land gebeurt. Dat deed ik
niet om een Nederlandse verantwoordelijkheid op dit punt voor te stellen.
Ik constateer gewoon dat er problemen op het land zijn. Daar kunnen wij onze
ogen niet voor sluiten. Het zou zot zijn als Nederland een behoorlijke militaire
bijdrage levert voor de route op zee om vervolgens de ogen te sluiten voor
de situatie op het land. Er moet misschien sprake zijn van extra druk op de
regering van Somalië, wat die dan ook voorstelt, om ervoor te zorgen
dat er voor het vervoer op land meer garanties komen. OCHA heeft bezorgdheid
geuit over het roven van de goederen die op het land zijn aangekomen. Op de
website van de VN wordt gesuggereerd dat er medeplichtigheid is van een districtscommissaris.
Hij zou de bevolking hebben aangezet om voedsel van het WFP te roven. Dat
kan natuurlijk nooit de bedoeling zijn. Onze belangstelling mag niet ophouden
op het moment dat de militaire bijdrage ophoudt.De heer Van Baalen (VVD): Voorzitter. De regering
heeft adequaat geantwoord op de diverse vragen. Er is één punt
blijven liggen. Is de Somalische regering in staat om de voorwaarden van de
overeenkomst na te komen? Ik denk dan niet alleen aan het betreden
van de territoriale wateren, maar ook aan gevangenen en vluchtelingen die
teruggeleverd worden.De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. Ik dank
de ministers voor de beantwoording. Voor ons is de scheiding ODA/non-ODA van
belang. De minister van Defensie zei dat een schip in Den Helder ook geld
kost. Dat is waar, maar als het schip uitvaart en een liter diesel verknalt,
dan moet dat niet op het budget van Defensie rusten, maar op dat voor Ontwikkelingssamenwerking.
Daar is geld zat. Voor ons is dit een principieel punt. Het is een belangrijke
operatie, waar wij het nut van inzien, maar wij willen geen precedent scheppen.Mevrouw Van Gennip (CDA): Hoorde ik u het
woord «verknalt» gebruiken? Vindt u het eigenlijk grote onzin
dat wij daar voedseltransporten gaan beschermen?De heer Brinkman (PVV): Ik heb gezegd dat
ik het een nuttige operatie vind. Ik vind het van belang dat het ministerie
van Defensie, dat het qua budget in dit kabinet al heel moeilijk heeft, niet
voor dit soort acties wordt ingezet. Al het geld dat daarvoor gebruikt wordt –
ik geef toe dat «verknalt» geen net woord is – moet ten
laste van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking komen.De heer Van Baalen (VVD): Er spelen twee zaken.
Wat betaalt Defensie en wat betaalt de rest? Volgens mij is dat goed geregeld.
Ik heb nog wel wat noten op mijn zang over wie «de rest» is: de
heer Koenders of de heer Verhagen. Maar dat is een andere zaak. Volgens de
antwoorden betaalt Defensie in geen geval het gelag. Dat lijkt mij voor u
een belangrijk punt.De heer Brinkman (PVV): Op het moment dat
het schip uitvaart, gaat men extra kosten maken.Mevrouw Peters (GroenLinks): Voorzitter. Ik
ben blij met de verhelderende antwoorden van de regering. Er blijft een verschil
van mening bestaan over de rol die de VS spelen in de oorlog tegen terrorisme.
Ik juich de humanitaire poot toe, maar de oorlog tegen terrorisme heeft wel
implicaties. Het vocabulaire van de oorlog tegen terrorisme schijnt te werken
als een carte blanche voor Ethiopische en Somalische troepen om misdadig en
mensenrechtenschendend op te treden tegen oppositiegroepen.Twee van mijn vragen zijn nog niet beantwoord. Er zijn berichten van de
VN, op het niveau van de secretaris-generaal zelf, en van ngo’s dat
het met name Somalische en Ethiopische troepen zijn die de hulpkonvooien hinderen.
Is de regering bereid om in haar contacten met beide landen aan te dringen
op beëindiging van deze activiteiten? OEF heeft een maritieme poot. De
beantwoording van de schriftelijke vraag hierover heb ik niet helemaal begrepen.
De schepen zijn er al. Kunnen ze geen grotere rol spelen in het beschermen
van WFP-voedselkonvooien?Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Voorzitter. Mevrouw Van Gennip heeft de toezeggingen mooi samengevat. Voor
mij waren het de belangrijkste zaken om in eerste termijn te horen. Resteert
een vraag naar de invloed van de weersomstandigheden. Het is natuurlijk een
typisch Nederlandse vraag, maar toch.Minister Koenders sprak van een heidens karwei toen hij het had over het
zorgen voor bestuurlijke stabiliteit. Deze humanitaire bijdrage beschouwt
de ChristenUnie als een heel belangrijke en waardevolle christelijke deugd. De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter.
Ik dank de bewindslieden voor hun duidelijke beantwoording. In eerste termijn
heb ik al aangegeven dat het om een waardevolle operatie gaat. De antwoorden
bevestigen dat alleen nog maar.Wij hadden al een interruptiedebatje over het aanpakken van de piraterij
bij de bron. De minister van Defensie wees erop dat het een falende staat
is. De minister voor Ontwikkelingssamenwerking deed er nog een schepje bovenop:
het is meer land dan staat. Dat moge zo zijn, maar uit de beantwoording blijkt
dat er genoeg staat is om OEF tegen te houden binnen de territoriale wateren
van Somalië. Ik vind dat een ongewenste situatie. Tot mijn verrassing
heb ik zelfs GroenLinks aan mijn zijde om OEF actiever te laten optreden.Eigenlijk is een formele VN-operatie wenselijk. Als het echt een VN-operatie
wordt, kan dat een financiële regeling voor deelnemende landen betekenen.
Maar ook voor de afstemming en de organisatie is het beter dan met de huidige
regeling: telkens een ander land voor een kortere periode.Minister Verhagen: Voorzitter. Ik dank de
leden van de Kamer voor de waarderende woorden voor de beantwoording door
de regering.Ik ben het met de heer Van der Staaij eens dat het de voorkeur zou verdienen
dat het een VN-operatie was, waarin niet iedere drie maanden naar een opvolger
moet worden gezocht. Ik zie dan even af van het feit dat je ook in VN-kader
naar opvolgers moet zoeken. Het zou een iets omlijnder kader geven. Nogmaals,
het WFP voorziet geen problemen voor de opvolging. Het is in gesprek met drie
landen.De heer Van Baalen verwees naar afspraken. Met de interim-regering is
afgesproken dat zij niets te maken heeft met eventuele gevangenen. Deze mensen
zullen niet aan Somalië worden uitgeleverd. Daarnaast speelt de rechtspositie
van onze militairen. Die is gewoon goed geregeld. Daar kan de heer Van Baalen
/ de Kamer van op aan.Mevrouw Peters sprak zich waarderender uit over de zeezijde dan over de
landzijde van de oorlog tegen het terrorisme. Zij vroeg om een robuuster optreden
en om een uitgebreider mandaat.Mevrouw Peters (GroenLinks): Als de OEF-schepen
zich ook voor humanitaire activiteiten inzetten, dan is het natuurlijk geen
oorlog tegen terrorisme, maar een humanitaire activiteit.Minister Verhagen: Als een burger beschermd
wordt tegen terrorisme, is dat volgens mij een buitengewoon humanitaire activiteit.
Maar goed, dat is een algemene observatie. Ik waardeer het optreden van Amerikaanse
troepen anders dan mevrouw Peters. Het kan op geen enkele wijze voor Ethiopië
een excuus zijn om gewelddadiger op te treden. Ethiopië heeft niets te
maken met de oorlog tegen het terrorisme. Het land zit daar in het kader van
de Afrikaanse missie. Wij hebben kritiek op het optreden van de Ethiopische
troepen. Wij hebben die kritiek ook overgebracht aan Ethiopië. Het kan
niet zo zijn dat het land aan de aanwezigheid van Amerikanen een excuus ontleend
om voedselkonvooien te beroven. Dat is volstrekt niet aan de orde.Mevrouw Peters (GroenLinks): De minister maakt
het voor mij gemakkelijk om het met hem eens te zijn als hij vooral zijn laatste
opmerking beklemtoont. Het geeft voor de Ethiopische troepen geen pas om hulpkonvooien
te beschouwen als collaborateurs met de islamisten. Als de minister de berichten
die ik krijg, ook ontvangt, moet hij de Ethiopische regering en de Somalische
president daarop aanspreken. Ook van Somalische troepen wordt gezegd dat ze
zich om deze reden tegen hulpkonvooien aan bemoeien. Minister Verhagen: Het antwoord is in beide
gevallen «ja».Minister Van Middelkoop: Voorzitter. De Koninklijke
Marine geeft beschermingsgaranties voor alle weersomstandigheden, zo zeg ik
tegen mevrouw Wiegman.De heer Van Bommel sprak weer over de kustwacht. Ik val hem graag bij
als hij zegt dat een fregat zwaar materieel is. In Nederland zetten wij geen
fregatten in voor de kustwacht; dat is veel te duur. Maar goed, wij zijn daar
niet als kustwacht, wij zijn daar voor de taken die wij al verschillende keren
hebben benoemd. Met de heer Van Bommel hoop ik dat er een situatie komt die
veel normaler is, waarbij er wel een kustwacht is voor die buitengewoon lange
kust.Ik bewonder de hardnekkigheid waarmee de heer Brinkman probeert mij nog
wat extra geld te verschaffen en dat geld te halen uit de zakken van anderen.
Op mijn beurt probeer ik met enige hardnekkigheid de heer Brinkman, de PVV-fractie,
eindelijk een keer zo ver te krijgen dat zij steun geeft aan een artikel 100-brief
van dit kabinet. Het zit mij nog altijd niet lekker dat de PVV-fractie geen
steun gaf toen wij die vroegen voor de verdergaande strijd tegen de taliban.
Ook in het geval van Tsjaad kwam er geen steun. Maar misschien lukt het nu.
Het zou kunnen helpen dat ik hier verklaar dat alle missiegerelateerde kosten
door de minister van Defensie kunnen worden gedeclareerd bij HGIS, inclusief
de brandstof. Mooier kunt u het niet hebben, mijnheer Brinkman.Mevrouw Peters en de heer Van der Staaij verkeren in elkaars goede gezelschap.
Nogmaals, OEF heeft niets met deze missie te maken. Operationeel en qua mandatering
staat OEF hier los van. OEF is om totaal andere redenen in het leven geroepen.
Belangrijk is dat OEF de territoriale wateren van Somalië niet in mag.
Wij mogen dat wel. Om die reden is de overeenkomst gesloten waar collega Verhagen
al over heeft gesproken. Het gaat om een zelfstandige missie van Frankrijk,
Denemarken en nu Nederland ter begeleiding van voedselkonvooien.Mevrouw Peters (GroenLinks): Ik snap de situatie
met de OEF-schepen nog niet helemaal. In het antwoord op vraag 25 staat dat
de Veiligheidsraad een oproep doet aan alle landen die om welke reden dan
ook militaire schepen in de buurt hebben, om in actie te komen om de piraten
te bestrijden. In het antwoord op vraag 7 staat dat de maritieme poot van
OEF wel degelijk het mandaat heeft om piraterij in de buurt te bestrijden.
Dan zou je dus denken dat OEF-schepen kunnen optreden tegen piraten in de
buurt van Somalië.Minister Van Middelkoop: De maritieme poot
van OEF, waar wij ook deel van hebben uitgemaakt, is omvangrijk en bestrijkt
een veel groter gebied dan het gebied dat relevant is voor de missie waar
wij nu over spreken. Die macht is vrij afschrikwekkend. Op basis van internationaal
recht heeft de VN niet alleen het recht, maar ook de plicht om een ieder die
over de vermogens beschikt, op te roepen om piraterij af te schrikken. Dat
staat helemaal los van de operatie waar wij nu over praten, van de steun die
wij aan de Kamer vragen. Wil je voedselkonvooien effectief begeleiden, dan
moet je de territoriale wateren in. Daar komen de OEF-schepen niet in. In
de schriftelijke beantwoording hebben wij uitgelegd dat in open water in algemene
zin schepen altijd een internationaalrechtelijke plicht hebben om piraterij
tegen te gaan. Voor dat deel van de wereld is een oproep van de VN, nog afgezien
van het belang voor de VN/het WFP, alleszins te begrijpen.Minister Koenders: Voorzitter. Met elke opmerking
die ik nog maak, loop ik het risico dat ik de kans verklein dat de PVV-fractie
deze missie steunt. Er gaat vele malen meer geld naar Somalië en naar
hulpgoederen dan naar deze missie. Het is een groot probleem dat velen in Somalië humanitaire hulpverlening
onmogelijk maken. Ik heb geen specifieke aanwijzingen dat dat aan bepaalde
partijen ligt, of dat nu de clanleiders zijn of een aantal mensen die vooral
in het zuiden van Somalië betrokken zijn bij de Unie van Islamitische
Rechtbanken of andere groeperingen, of Ethiopische troepen. De oproep van
de Nederlandse regering, van het WFP en van alle partijen is duidelijk. Humanitaire
hulp zal ter plekke moeten komen. Dat kan alleen maar door ervoor te zorgen
dat de hulp via de zee aankomt. Het WFP heeft grote ervaring om zo veel mogelijk
te voorkomen dat het misgaat op land. Daarnaast wordt op verschillende manieren
gewerkt aan een politieke oplossing.De voorzitter: Wij komen toe aan de derde
termijn. Gelet op artikel 100 van de Grondwet verzoek ik u om uit te spreken
of u al dan niet instemming kunt verlenen aan het besluit van de regering
om van eind maart tot eind juni 2008 het luchtverdedigings- en commandofregat
Hr.Ms. Evertsen in te zetten voor bescherming tegen piraterij van humanitairehulptransporten
van het WFP over zee naar Somalië.Mevrouw Van Gennip (CDA): Voorzitter. De bescherming
van de voedseltransporten van het WFP is een belangrijke, essentiële
opdracht. De CDA-fractie kan dan ook instemmen met de inzet van ons fregat
en wenst de militairen sterkte, wijsheid en een behouden thuiskomst toe.De heer Van Dam (PvdA): Voorzitter. Deze missie
is net als de missie naar Tsjaad, waarover wij vorige week spraken, een missie
die duidelijk en meteen effect heeft. Er worden direct humanitaire noden mee
gelenigd. De missie helpt direct voor mensen die in nood verkeren. De missie
is op een verantwoorde manier ingericht en heeft de volle steun van mijn fractie.De heer Van Bommel (SP): Voorzitter. De SP-fractie
vindt dit een belangrijke missie. Zij denkt dat met deze bescheiden bijdrage
een wezenlijke ondersteuning geleverd kan worden aan het leveren van humanitaire
hulp aan een bevolking die dat bijzonder nodig heeft. Wij stemmen in met de
missie en wensen de Nederlandse militairen een succesvolle missie toe en een
behouden terugkeer.De heer Van Baalen (VVD): Voorzitter. De VVD
is overtuigd van het nut van deze missie en stemt in met het kabinetsbesluit.
Wij wensen onze militairen een succesvolle missie toe.De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. Dit is
een belangrijke operatie tegen internationale piraterij. Voedseltransporten
voor de bevolking stelen is een weerzinwekkende daad. Met de belofte dat geen
liter diesel op het budget van Defensie drukt en hopende dat bij dit soort
operaties in de toekomst ook alles op het miljardenbudget van de heer Koenders
gaat drukken, kunnen wij instemmen met de operatie.Mevrouw Peters (GroenLinks): Voorzitter. De
GroenLinks-fractie is verheugd dat zij met deze missie kan instemmen. Zij
is overtuigd van de grote noodzaak ervan. Het fregat kan een nuttige rol spelen.
Wij wensen de troepen er veel succes bij.Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik zou de hartelijke instemming van mijn fractie met deze missie
willen betuigen. Ik wens de deelnemers heel veel sterkte, wijsheid en Gods
zegen toe. De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter.
Ook de SGP-fractie steunt de missie van harte. Wij wensen de militairen alle
goeds toe bij het uitvoeren van hun taak.De voorzitter: Ik constateer dat de fracties
van D66 en de PvdD, alsmede het lid Verdonk, niet aanwezig zijn bij dit algemeen
overleg. De aanwezige leden van de overige fracties verlenen alle instemming
met het besluit om het schip naar Somalië te zenden.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,OrmelDe voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,Van BaalenDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van der Kolk-Timmermans XNoot1Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Waalkens
(PvdA), Van Baalen (VVD), Çörüz (CDA), Ormel (CDA), voorzitter,
Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Blom
(PvdA), Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé-Hamming (VVD), Irrgang
(SP), Knops (CDA), Boekestijn (VVD), Voordewind (ChristenUnie), Pechtold (D66),
ondervoorzitter, Van Gennip (CDA), Ten Broeke (VVD), Peters (GroenLinks),
Van Raak (SP), Gill’ard (PvdA) en Thieme (PvdD).Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), De Roon (PVV), Vermeij (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Omtzigt (CDA), Haverkamp (CDA), Roland Kortenhorst (CDA),
Jasper van Dijk (SP), Ten Hoopen (CDA), Besselink (PvdA), Leerdam (PvdA),
Arib (PvdA), Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers (CDA), Griffith
(VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Koşer Kaya (D66),
Jonker (CDA), Van Beek (VVD), Vendrik (GroenLinks), Gesthuizen (SP), Samsom
(PvdA) en Ouwehand (PvdD).XNoot2Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Van Baalen (VVD),
voorzitter, Ferrier (CDA), Roland Kortenhorst (CDA), Van Velzen (SP), Haverkamp
(CDA), Blom (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Griffith (VVD), Irrgang (SP), Knops (CDA), Willemse-van der
Ploeg (CDA), Jacobi (PvdA), Boekestijn (VVD), Brinkman (PVV), Voordewind (ChristenUnie),
Pechtold (D66), Van Gennip (CDA), Ten Broeke (VVD), Peters (GroenLinks) en
Thieme (PvdD).Plv. leden: Lempens (SP), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Van Beek
(VVD), Ormel (CDA), Jonker (CDA), De Wit (SP), Jan de Vries (CDA), Roefs (PvdA),
Wolbert (PvdA), Smeets (PvdA), Arib (PvdA), Blok (VVD), Roemer (SP), De Nerée
tot Babberich (CDA), Samsom (PvdA), Van der Burg (VVD), Wilders (PVV), Wiegman-van
Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Van der Ham (D66), Omtzigt (CDA), Teeven
(VVD), Vendrik (GroenLinks) en Ouwehand (PvdD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29521-68.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl