Bestrijding internationaal terrorisme; Verslag algemeen overleg van 13-9-2001 over de brief over de recente gebeurtenissen in de Verenigde Staten
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27925, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

09-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27925 nr. 6

03-10-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27925Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 925Terroristische aanslagen in de Verenigde Statennr. 6VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 3 oktober 2001De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
en de vaste commissie voor Defensie2 hebben op
13 september 2001 overleg gevoerd met minister Van Aartsen van Buitenlandse
Zaken en minister De Grave van Defensie over de brief over
de recente gebeurtenissen in de Verenigde Staten.Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Verhagen (CDA) sluit zich aan bij
de woorden van minister-president Kok gisteren in de Kamer over de verbijsterende
terreuraanval die de VS heeft getroffen. Solidariteit houdt naast afschuw,
medeleven en rouw ook de bereidheid en de vastberadenheid in om samen met
de bondgenoten terrorisme aan te pakken. In dit verband verwijst hij naar
de vastberadenheid van de VS in 1944 op de stranden van Normandië. Hij
stemt volledig in met de uitspraak van de Algemene Raad van de Europese Unie
dat de aanslag niet alleen moet worden gezien als een aanval op de VS, maar
als een rechtstreekse aanval op alles waarvoor het Westen staat. De consequenties
van optreden mogen overigens niet worden onderschat. Afzien van optreden uit
angst voor represailles zou een geheel verkeerd signaal zijn. De heer Verhagen
stemt daarnaast in met de aanpak van de Noord-Atlantische Raad.De terreuraanval heeft, meent de heer Verhagen, duidelijk gemaakt dat
het traditionele verschil tussen interne en externe veiligheid volledig achterhaald
is. Hetzelfde geldt voor discussies over de vraag, of het hier een oorlog
of een terroristische aanslag betreft. Het is evident dat terrorisme-bestrijding
moet worden toegevoegd aan het defensiebeleid. In dat kader verwijst hij naar
de aandacht die hij daarvoor heeft gevraagd bij de vaststelling van het Strategisch
Concept. De consequenties voor het toekomstige beleid zijn: ontschotting en
meer integraal beleid. Een serieus antwoord op de terreuraanvallen
betekent dat niet bij voorbaat kan en mag worden gesteld dat geen concessies
zullen worden gedaan aan de wijze waarop inlichtingen worden verzameld. De
vrijheid van het individu mag niet ten koste gaan van de veiligheid van de
samenleving. Volgens de heer Verhagen is het duidelijk dat terrorismebestrijding
niet vanuit de leunstoel kan plaatsvinden. Dat vraagt om een invulling van
het beleid datminister Powell heeft aangegeven: een langdurige strijd op alle
fronten. Geprobeerd zal moeten worden, zoveel mogelijk mensen voor het verdedigen
van de Westerse waarden te winnen.De heer Verhagen vindt het buitengewoon positief dat de VS de NAVO hierbij
hebben betrokken. Dat is een bewijs dat de VS zich niet willen terugtrekken
in isolationisme. Gelet op de formulering van de verklaring van de Noord-Atlantische
Raad gaat hij ervan uit dat beantwoording van de vraag of een aanval vanuit
het buitenland is gestuurd – artikel 5 van het NAVO-verdrag –
in gezamenlijkheid zal worden beantwoord. Uit de toelichting van de Juridisch
Adviseur op de reikwijdte van artikel 5 begrijpt de heer Verhagen dat dit
artikel geen automatisme inhoudt, maar dat de bondgenoten zelf kunnen bepalen
of inzet noodzakelijk is en, zo ja, van welke omvang. Dat garandeert ook parlementaire
betrokkenheid. Het is vrij zinloos om nu al te speculeren over eventueel te
nemen stappen. Wel is duidelijk dat artikel 5 ook militaire steun inhoudt.
Suggesties dat de bondgenoten een eventuele militaire actie worden ingezogen,
vindt hij echter onzin. De heer Verhagen gaat er ten slotte van uit dat de
door premier Kok aangestipte veiligheidsmaatregelen ook gelden voor de Nederlandse
militairen in Bosnië en Macedonië.De heer Koenders (PvdA) meent dat deze vergadering
pas een eerste gedachtewisseling is over de fundamentele gevolgen van 11 september
2001. Hij vindt het goed dat het parlement spreekt over de ontstane situatie
en over de gevoelens van onbegrip, afschuw en ongewisheid over de mensonterende
misdaad, die ook de Nederlandse bevolking in het hart heeft geraakt. De gevolgen
zijn niet te overzien, niet alleen de menselijke consequenties, maar ook de
consequenties voor de Nederlandse veiligheidspolitiek van het ontstaan van
een internationale risicosamenleving. De illusie van onkwetsbaarheid is volgens
de heer Koenders voorgoed voorbij. Internationale samenwerking is geboden.
De enormiteit van het gebeurde en de ongewisheid over de gevolgen maken de
Nederlandse bevolking stil. De politiek heeft de plicht om antwoorden te formuleren
en het hoofd koel te houden.De heer Koenders spreekt zijn solidariteit uit met de bevolking van de
Verenigde Staten. Hij is zeer ingenomen met de door de Europese Unie afgekondigde
dag van rouw. Hij vraagt het kabinet, hoe de solidariteit wordt vormgegeven.
Er moet volgens hem een heldere kwalificatie komen van wat er is gebeurd.
Het gaat om een strijd tussen terrorisme en democratie, en niet om een strijd
tussen Oost en West, noch om een strijd tussen islam en christendom of om
een strijd tussen Arabieren en Amerikanen/Europeanen. Gelukkig is er in Nederland
nog niet of nauwelijks sprake van vreemdelingenhaat. Hij is zeer ingenomen
met verklaringen van moslimorganisaties op dit punt. Hoe denkt het kabinet
bij te dragen aan een sfeer waarin repercussies in Nederland worden tegengegaan?De kern van het te voeren beleid zal wereldwijde samenwerking moeten zijn,
ter bescherming van de democratie, in solidariteit met de VS, maar ook met
een eigen EU-invalshoek en -verantwoordelijkheid. Door de acties worden de
VS – de heer Koenders zegt dat met geen enkele vreugde – gedwongen
tot internationale samenwerking. Dat vereist een effectief plan van actie.
Hij deelt de analyse van regering, EU en andere staten om het terrorisme een
halt toe te roepen. In artikel 5 wordt niet alleen gesproken over militaire
acties, maar ook over allerlei andere elementen. Hoe liggen de verantwoordelijkheden
op dat punt? Wordt gepoogd om grotere coalities, vooral met de
Arabische landen en Rusland, vorm te geven? Hoe ligt de relatie met de Algemene
Raad? De heer Koenders sluit zich aan bij de vraag van de heer Verhagen over
de Nederlandse troepen in Bosnië en Macedonië. Heeft Nederland in
afwachting van de ratificatie en inwerkingtreding van de twee verdragen ter
bestrijding van terrorisme en van de financiering daarvan al maatregelen genomen?
Welke verdragsmatige verplichtingen bestaan er inzake terrorismebestrijding,
en welke verplichtingen zijn in voorbereiding? Kan daarbij ook worden ingegaan
op eventuele overlap of onderlinge strijdigheid tussen verplichtingen die
volgen uit verdragen in de EU en in de Raad van Europa?De heer Koenders ondersteunt de veiligheidspolitieke solidariteitsverklaring
van de NAVO. Het is juist dat het heldere artikel 5 van toepassing kan zijn
op deze situatie. Het gaat wel om een oorlog in termen van doelstellingen,
maar de vraag is of het ook een oorlog in juridische zin is. De aanwezigheid
van gemeenschappelijke waarden creëert morele verplichtingen, maar is
geen blanco cheque. Het is de meest krachtige vorm van steun, waarvan de heer
Koenders zich een voorstander toont. De steun zou overigens breder moeten
zijn dan de NAVO. De kracht van de samenwerking ligt daarin dat anderen zien
dat de bondgenoten niet uit elkaar worden gespeeld. Het consultatiemechanisme
van de NAVO moet worden gebruikt om de meest geëigende stappen te nemen.
Daarbij moet worden nagedacht over proportionaliteit, effectiviteit en waardigheid.
Artikel 100 van de Grondwet moet van toepassing zijn als het consultatiemechanisme
leidt tot een verzoek aan Nederland, waarbij ook een informatieverplichting
aan het parlement bestaat. Politieke solidariteit is natuurlijk niet onverplichtend.
Het gaat erom de daders op te sporen, te berechten en te bestraffen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie) sluit
zich volledig aan bij de woorden van de premier over deze kwestie. De aanslagen
hebben de fundamentele kwetsbaarheid van de samenleving aangetoond, wat een
zeer schokkende ervaring is. Het doet hem goed dat de Amerikaanse president
aangeeft, zijn zware verantwoordelijkheid te willen beleven voor het aangezicht
van God. Die verantwoordelijkheid wordt gedeeld met de bondgenoten van de
NAVO. Waarom is Rusland hier niet bij betrokken? Daarvoor bestaat toch een
institutionele voorziening?De heer Van Middelkoop besteedt vervolgens aandacht aan de Nederlandse
bijdrage aan de discussie, waarin onder andere wordt gerefereerd aan democratie
en het vrije ondernemerschap. Uit de formulering leidt hij af dat de opsteller
daarvan een redelijk vermoeden moet hebben, wie de aanvaller is en wat zijn
intenties zijn. Hij vraagt of hij dat juist ziet. Waardering heeft de heer
Van Middelkoop voor de aangekondigde dag van rouw op 14 september 2001.De heer Van Middelkoop is het eens met het van toepassing verklaren van
artikel 5 van het Verdrag van Washington op de huidige situatie. Het is goed
dat de VS daarom hebben gevraagd. Betekent dit ook dat de Veiligheidsraad
later wordt geïnformeerd en dat het niet nodig is, acties te laten legitimeren
door de Veiligheidsraad? Bestaat hiervoor overigens niet al een resolutie?
De heer Van Middelkoop vindt het boeiend om te constateren dat artikel 5 van
toepassing wordt verklaard, aangezien het in dit geval niet gaat om een klassieke
daad van oorlog van een staat tegen een andere staat. Daarmee is geschiedenis
geschreven. Hij vraagt om bevestiging daarvan. Het gaat overigens om de omvang
van de terreuractie, en om de vraag of deze uit het buitenland afkomstig is.
Kan commentaar worden gegeven op de terminologie van minister Powell en president
Bush? Waarom heeft de Juridisch Adviseur een toelichting toegevoegd over de
reikwijdte van artikel 5? De heer Van Middelkoop meent dat Nederland en de
Nederlandse krijgsmacht in principe met alles rekening moeten houden. Geldt
de hoogste staat van paraatheid waarin de Amerikaanse troepen verkeren ook
voor de andere lidstaten? Een eventueel medeoptreden van Nederlandse
strijdkrachten hoeft niet te worden onderworpen aan artikel 100 van de Grondwet.
Wel rekent de heer Van Middelkoop erop dat de Nederlandse regering het parlement
informeert, zoveel mogelijk rechtdoend aan de strekking van dat artikel.De heer Weisglas (VVD) vindt dat sprake is
van een aanval op onze democratie, onze rechtsstaat en onze waardengemeenschap.
Het gaat nu om de vraag, hoe woorden worden vertaald in concrete daden. Nederland
moet bereid zijn om hulp te verlenen. Verder moet de bereidheid bestaan om
samen te werken in de strijd tegen terrorisme. Kunnen de bewindslieden dat
punt concreter maken? Voor samenwerking met de Amerikanen – daar gaat
het over – is de NAVO het eerste kader. Het feit dat de SG van de NAVO
de Algemene Raad van de EU heeft bijgewoond, vindt de heer Weisglas overigens
van meer dan symbolische betekenis.Het moeilijkste onderdeel van het omzetten van solidariteit in daden komt
tot uiting in artikel 5 van het Verdrag van Washington. De heer Weisglas constateert
dat dit artikel is gecreëerd in de veronderstelling dat het zou worden
toegepast in situaties waarin de Amerikanen de Europeanen bijspringen. Nu
wordt dat echter omgedraaid. Een en ander kan betekenen dat één
van de middelen waarvoor wordt gekozen bestaat uit militaire bijstand. Onder
de in de brief genoemde voorwaarden stemt de heer Weisglas in principe in
met acties, waaraan Nederland deelneemt. Het is belangrijk dat de VS niet
in een isolement komen te verkeren.De heer Van der Vlies (SGP) heeft met verbijstering,
ontzetting, ergernis en verdriet gereageerd op de afschuwelijke aanslagen,
die de meest verworden fantasie te buiten gaan. Hij betoont diep meeleven
met het Amerikaanse volk, en roept op tot gebed voor datzelfde volk, president
Bush en degenen die hem bijstaan. Het heeft de heer Van der Vlies bijzonder
getroffen dat de president voor het oog van de hele wereld uitdrukking gaf
aan zijn oriëntatie, door het gebed een plaats te geven en een psalm
te citeren. De heer Van der Vlies complimenteert premier Kok, die op waardige
en indringende wijze uitdrukking heeft gegeven aan de gevoelens van regering
en volk. Het is een goede zaak dat in rouwbetoon is voorzien. De heer Van
der Vlies onderstreept dat de gebeurtenissen moeten worden verwerkt tegen
de achtergrond van zijn overtuiging, waarmee zij in een apocalyptisch perspectief
komen te staan. Hij spreekt de hoop uit dat snel zekerheid kan worden verkregen
omtrent de vraag, wie achter de acties zit(ten).Vergelding in zijn platte duiding is niet het eerste waaraan de heer Van
der Vlies denkt. Maar in dezen past geen wankelmoedigheid. Natuurlijk moet
worden gelet op proportionaliteit, maar de consequenties zullen moeten worden
gedragen. De mogelijke consequenties van de terreurdaden tekenen zich al af.
Het zou van een zekere immoraliteit getuigen om in dit geval, nu de veiligheid
van de VS in het geding is, als NAVO-lidstaten af te haken. Het NAVO-besluit
van 12 september wordt derhalve door de heer Van der Vlies van harte ondersteund.
Hij vraagt om informatie over de toelichting van de Juridisch Adviseur op
de reikwijdte van artikel 5 van het Verdrag van Washington. Hij sluit zich
aan bij eerder gestelde vragen over de nationale veiligheid, inclusief de
Nederlandse troepen in het buitenland. Ten slotte spreekt de heer Van der
Vlies de hoop uit dat de God in wie hij gelooft, zal behoeden dat de zaak
escaleert.De heer Van Bommel (SP) is geschokt door de
weerzinwekkende aanslagen op onschuldige Amerikaanse burgers. Volkomen terecht
hebben die aanslagen overal in de wereld hevige verontwaardiging losgemaakt.
Hij spreekt zijn respect uit voor de manier waarop premier Kok zijn leedwezen
heeft betuigd aan het Amerikaanse volk en heeft opgeroepen tot een beheerste
reactie. De vrees is immers niet ongegrond dat de aanslagen een begin vormen
van een nieuwe keten van ongekende terreur en vergelding. Escalatie
van geweld kan tegenstellingen in de wereld ernstig vergroten en daardoor
de wereldvrede in gevaar brengen. De aanslagen tonen eens temeer de kwetsbaarheid
van de moderne samenleving aan. Niet alleen moeten de daders worden opgespoord
en berecht, maar ook de voedingsbodems van het terrorisme moeten worden bestreden.
Een en ander staat op gespannen voet met de roep om wraak. De primaire reactie
op de aanslagen, een roep om vergelding, is begrijpelijk, maar verantwoordelijke
politici moeten van de toekomst leren. De oorlogstaal van president Bush doet
de heer Van Bommel zijn hart vasthouden. Is de Nederlandse regering van mening
dat sprake is van oorlog? Acht de regering vergeldingsacties effectief in
de bestrijding van terrorisme? Is de regering van mening dat van vergeldingsacties
een preventieve werking kan uitgaan? Zou de Nederlandse regering vergeldingsacties
goedkeuren? De Nederlandse regering gaat er kennelijk van uit – pagina
3 van de brief van de regering – dat militair optreden aan de orde is.
Zo ja, waaraan denkt zij dan?De heer Van Bommel meent dat artikel 5 van het Verdrag van Washington
de kern van de collectieve veiligheidsgedachte van de NAVO vormt. Hij ziet
de instemming van de Nederlandse regering daarmee niet als een symbolische
daad, of als een vrijblijvendheid. Het van toepassing verklaren van artikel
5 vindt hij onverstandig, omdat het betekent dat Nederland politiek gezien
moeilijk kan wegblijven van betrokkenheid bij eventuele vergeldingsacties
van de VS, terwijl het tevens door de VS kan worden opgevat als een vrijbrief
voor militair optreden, voor gewelddadige reacties die contraproductief werken
op de bestrijding van terrorisme. Hij vraagt of de regering niet, met de SP,
vreest dat Nederland zo kan worden meegezogen in een keten van disproportioneel
gebruik van geweld. De premier heeft de wens uitgesproken om in redelijkheid
te reageren op de acties. Maar hoe verhoudt zich dat met het instemmen met
de toepassing van artikel 5? En hoe verhoudt diezelfde instemming zich tot
VN-resolutie 1368? De aanslagen zijn op te vatten als aanslagen tegen de menselijkheid.
Daarom moeten de VN het voortouw hebben, en niet de NAVO. Handvat daarvoor
is de unanieme veroordeling van de aanslagen.Mevrouw Karimi (GroenLinks) vindt dat op 11
september 2001 sprake is geweest van een afschuwelijke misdaad tegen alles
wat menselijk is. De wereldwijde veroordeling en afschuw is de enig juiste
reactie. In dit kader gebruikte de minister-president de juiste woorden, met
name zijn oproep om in reactie op de afschuwelijke aanslagen eigen democratische
normen en waarden niet uit het oog te verliezen. Dit is de enige manier om
een geweldsspiraal te voorkomen. De komende tijd zal de terrorismebestrijding
hoog op de agenda moeten worden gezet, terwijl de voor deze aanslagen verantwoordelijken
moeten worden opgepakt en berecht, zonder in tegenstellingen tussen islam
en christendom te vervallen.Mevrouw Karimi benadrukt dat ook de NAVO-bondgenoten verantwoordelijkheid
dragen voor een beheerste reactie. Het van toepassing verklaren van artikel
5 van het Verdrag van Washington, een solidariteitsartikel, roept bij haar
vele vragen op. Een en ander wordt wel geconditioneerd: «indien wordt
vastgesteld dat de aanval vanuit het buitenland is gestuurd». Wat betekent
«vanuit het buitenland gestuurd» precies? Wie beslist dat dit
het geval is? Wat gebeurt er nadat dat is vastgesteld? Waarom is de toelichting
van de Juridisch Adviseur niet aan de Kamer toegezonden? Is het mogelijk om
dat alsnog te doen? Kan een toelichting worden gegeven op de bewering dat
bijstandsverlening geen automatisme is? Wat is de betekenis van proportionaliteit
als criterium? Is Nederland, als sprake is van een actie die volgens de regering
buitenproportioneel is, als gevolg van artikel 5 verplicht om daarvoor medeverantwoordelijkheid
te dragen? Wie bepaalt de aard van de acties? Er moet helderheid zijn over
reikwijdte en consequenties van artikel 5, voordat een oordeel
kan worden gegeven over een en ander. Voorkomen moet worden dat Nederland
wordt meegezogen in acties waarvan niet bekend is wat de consequenties zijn.
Is hiervoor een politiek besluit van de NAVO-raad nodig? Is telefonische consultatie
voldoende?De Verenigde Naties zijn, benadrukt mevrouw Karimi, zeer actief in het
bewerkstelligen van een brede coalitie tegen terreur. Is de Nederlandse regering
bereid, daaraan haar medewerking te verlenen? Is zij bereid, de Franse en
Duitse regeringen te steunen die er niet veel voor voelen om de acties te
bestempelen als een oorlog en te blijven aandringen op een kalme en beheerste
reactie? Het Nederlandse parlement moet maximaal worden geïnformeerd
over de ontwikkelingen in NAVO-verband en andere verbanden die zouden kunnen
leiden tot militaire acties. Op welke manier denkt de regering dat te gaan
doen?De heer Hoekema (D66) vindt het goed dat het
Nederlandse parlement zich buigt over de ontstane situatie. Artikel 90 van
de Grondwet is in dat verband een referentiepunt in de discussies. Artikel
100 van de Grondwet hoeft nog niet aan de orde te zijn, maar niet uitgesloten
mag worden dat dat artikel wel aan de orde komt. Een oorlogssituatie is niet
aan de orde en hoeft ook niet per definitie aan de orde te zijn. Het gaat
om effectief contraterrorisme. Hij hecht eraan, lotsverbondenheid en solidariteit
met volk en regering van de VS tot uitdrukking te brengen. Kan worden ingegaan
op uitspraken van de Belgische minister van financiën over mogelijke
economische steun van de EU aan de VS?Het gaat erom, een antwoord te vinden op terrorisme en contraterrorisme
effectief tot uitdrukking te brengen. Het gaat er niet om, een religie, land
of beschaving te stigmatiseren of te demoniseren. Het is geen strijd van een
land tegen een ander land of een andere cultuur, het is een strijd van terrorisme
versus democratie. Die strijd moet in redelijkheid, in waardigheid en met
verstand worden gevoerd, in overeenstemming met de Westerse normen en waarden.
Interne en externe veiligheid zijn na 11 september 2001 nauw met elkaar verbonden.
Bijzonder is dat de NAVO optreedt op verzoek van de VS. Artikel 5 beschouwt
de heer Hoekema als een voorwaardelijke toepassingsverklaring: als wordt vastgesteld
dat de aanval van buitenaf is gestuurd, is dat artikel van toepassing. Wat
betekent «vanuit het buitenland gestuurd» en wie stelt dat vast?
Hij gaat ervan uit dat de Amerikanen het recht en de plicht hebben, de NAVO-landen
te consulteren over te zetten stappen. Artikel 5 is geen automatisme, het
is geen blanco cheque, maar het is een uitdrukking van solidariteit in vele
opzichten, die kan leiden tot het zetten van concrete stappen. Welke vrijheidsgraad
heeft de Nederlandse regering nog als de Amerikaanse regering besluit tot
een «unilaterale actie»? Is Nederland automatisch gebonden aan
elk besluit van de Amerikaanse regering? Waarom beschikt de commissie niet
over de toelichting van de Juridisch Adviseur? Artikel 5 kan leiden tot tweezijdige
verplichtingen tussen de VS en de bondgenoten en moet dus alleen al daarom
positief tegemoet worden getreden. Daarnaast moeten wij echter beseffen dat
de VS het recht hebben en houden om onder artikel 51 van het VN-handvest te
reageren.Het «op elkaar schakelen» van NAVO en EU vindt de heer Hoekema
van groot belang. Het vierpuntenactieplan van de EU kan op zijn instemming
rekenen. Welke instrumenten zijn er op het terrein van de internationale terrorismebestrijding?
Hij herinnert aan de tekst van artikel 5 van het NAVO-verdrag, waarin staat
dat elke gewapende aanval van dien aard terstond ter kennis zal worden gebracht
van de Veiligheidsraad. Worden de VN meteen ingeschakeld als is vastgesteld
dat de aanval van buitenlandse aard is? De aanpak moet zo internationaal mogelijk
zijn, wat een vroegtijdige inschakeling van de VN en de Veiligheidsraad inhoudt.
Is al actie ondernomen? Ten slotte heeft hij begrepen dat een aantal militaire
objecten extra is beveiligd: aan Defensie gerelateerde Amerikaanse personen
en objecten, verhoogde paraatheid bij in aanmerking komende militaire
objecten en installaties, verscherpte beveiliging van Schiphol en verlenen
van bijstand aan civiele instanties. Betekent dit dat ook de Nederlandse troepen
waar ook ter wereld extra worden beveiligd?Het antwoord van de regeringDe minister van Buitenlandse Zaken meent dat
de laatste dagen heel duidelijk is geworden dat New York en Washington in
wezen heel dichtbij liggen. De aanslagen hebben een schok door de samenlevingen
doen gaan. Het is belangrijk dat ook aan de andere zijde naar Europa wordt
gekeken. De minister ziet het als een soort natuurlijke reflex van de VS om
steun te zoeken bij de Europese bondgenoten. Daarbij gaat het overigens niet
zozeer om materiële steun, maar om morele steun. Europa moet de rijen
sluiten door maatregelen op het vlak van de politieke coördinatie, de
samenwerking op het gebied van de veiligheid en bestrijding van terrorisme
te nemen. Daarnaast moet gezamenlijk worden nagedacht over die maatregelen
die op langere termijn moeten worden genomen. Daarvoor is een gedegen analyse
van de wereld na 11 september 2001 nodig. De afgelopen dagen is duidelijk
geworden, hoe kwetsbaar de samenleving is. Een van de belangrijke noties als
het gaat om bescherming is dat de VS en Europa samen moeten optrekken.Als met hernieuwde kracht de strijd tegen het terrorisme wordt aangebonden,
dreigen ook andere gevaren, van een dimensie die nog niet in alle aspecten
is te overzien. De kern daarvan vat de minister als volgt samen. Die strijd
moet worden aangegaan zonder tekort te doen aan en zonder inbreuk te plegen
op de waarden die de essentie vormen van de transatlantische gemeenschap.
Er is geen sprake van een strijd met of tegen staten, met of tegen religies,
maar er is sprake van een strijd met een tegenstander zonder gezicht, maar
wel met een barbaars program. De eerste reacties van de Amerikaanse administratie
getuigen volgens de minister van zelfbeheersing, maar ook van vastbeslotenheid
om daders op te sporen en te berechten. Nederland moet er ernstig rekening
mee houden dat er ook Nederlandse slachtoffers zijn.De minister onderstreept nog eens het grote belang van de samenwerking
tussen NAVO en EU. In de praktijk blijkt dit te werken. Verder is een zo breed
mogelijke reactie essentieel. De aandacht voor de positie van de Russische
Federatie heeft als achtergrond dat de EU daarmee een speciale relatie heeft.
De Top van EU en Russische Federatie van begin oktober zal dan ook in hoge
mate in het teken staan van de gebeurtenissen op 11 september 2001 en
de reactie daarop. Verder moet worden gedacht aan al die landen, zeker in
de Arabische wereld, die gevoelens van geschoktheid en verontwaardiging hebben
getoond. Daarom heeft Nederland de suggestie gedaan om te bezien, in hoeverre
ook de Algemene Vergadering van de VN het vraagstuk van terreurbestrijding
op de agenda kan plaatsen. In de eerstvolgende vergadering van de Permanente
Gemeenschappelijke Raad zal in NAVO-verband aandacht worden besteed aan het
vraagstuk. Verder verwijst de minister naar de bijeenkomst van de EAPR, één
dag eerder.Het is van belang, gelet op de vele gremia waar het onderwerp terrorismebestrijding
aan de orde komt, dat er een coördinatieorgaan is. De minister denkt
daarbij met name aan de Algemene Raad, maar ook de Hoge Vertegenwoordiger
kan daarbij, onder de hoede van de Algemene Raad, een belangrijke rol spelen.
Het is aan de secretaris-generaal van de NAVO om op korte en langere termijn
na te denken over datgene wat op het gebied van terrorismebestrijding kan
worden gedaan. Waar nodig moet ondersteuning door de Commissie plaatsvinden.
Samenwerking op een breed front is nodig, wat zal lopen van diplomatieke activiteiten
tot samenwerking tussen de inlichtingendiensten, zowel civiel als militair.De verklaring van de NAVO-raad is geen blanco cheque en zuigt Nederland
niet mee in een bepaald proces. De minister onderstreept dat artikel 5 inderdaad het inroepen van artikel 51 van het VN-handvest inhoudt.
Voor de toepassing van artikel 5 verwijst hij naar wat is gezegd bij de totstandkoming
van het Strategisch Concept in 1999. Naar het oordeel van de 19 lidstaten
is het terrorisme een nieuw gegeven, uitgaande van het NAVO-verdrag uit 1949.
Artikel 51 van het VN-handvest spreekt over«an inherent right to selfdefence».
De kern van de toelichting van de Juridisch Adviseur is, dat bij de totstandkoming
van het Verdrag van Washington de aandacht was gericht op het automatische
karakter van de bijstand. De staten zijn overigens vrij om de middelen te
bepalen die daartoe worden ingezet. Artikel 5 stelt dat het aan elke staat
is, individueel en samen met andere partijen, om actie te ondernemen die noodzakelijk
wordt geacht, inclusief het gebruik van geweld teneinde de veiligheid in het
Noord-Atlantisch gebied te herstellen en te bewaren. Dat betekent dat geweld
niet per se behoeft te worden ingezet in antwoord op elke gewapende aanval.
De minister onderstreept dat artikel 5 impliceert dat de te nemen actie het
naar de mening van de bondgenoten mogelijk zal maken om de veiligheid van
het Noord-Atlantisch gebied te herstellen en te bewaren. Dientengevolge wordt,
hoewel het elk land vrij staat om te beslissen over de middelen die het wil
aanwenden, de keuze daartoe bepaald door drie objectieve criteria: proportionaliteit,
capaciteit en de centrale doelstelling. Er bestaat overeenstemming over het
feit dat de verplichting op grond van artikel 5 om individueel of samen met
bondgenoten te assisteren, vanzelfsprekend gemeenschappelijke consultatie
tussen de bondgenoten inhoudt. De minister benadrukt nogmaals dat de belangrijkste
boodschap solidariteit is geweest. Het wezenlijke verschil tussen NAVO en
WEU is dat er bij artikel 5 van het NAVO-verdrag geen automatisme, noch een
plicht tot deelname bestaat. De minister onderstreept het eens te zijn met
diegenen die hebben gezegd dat de VS Europa in de afgelopen eeuw vele malen
te hulp is geschoten. Consultatie kan vele vormen aannemen. Het betekent in
ieder geval dat de 19 lidstaten bij het besluit worden betrokken. Het NAVO-mechanisme
houdt in dat bij consensus wordt besloten.De minister van Defensie sluit zich aan bij
de commentaren van de commissieleden op de onbeschrijflijke gebeurtenissen
in de VS en bij de woorden van minister Van Aartsen. Juist in slechte tijden
is een bondgenootschap van groot belang, zonder dat overigens sprake is van
een blanco cheque.De minister geeft aan dat de gebeurtenissen in de VS aanleiding zijn geweest
tot het nemen van voorzorgsmaatregelen. Er zijn geen specifieke aanwijzingen
dat aanslagen zoals in de VS worden voorbereid voor Nederland. Alertheid blijft
echter geboden. De chef-defensiestaf heeft de benodigde maatregelen genomen
op het gebied van de veiligheid van de Nederlandse troepen in het buitenland.
Afstemming met andere landen heeft plaatsgevonden. Geplande oefeningen van
Nederlandse militairen in de VS zijn tot nader order opgeschort. Defensie
zal volledig deelnemen aan de dag van rouw. De minister vindt dat het onvoorstelbare
voorstelbaar is geworden, over de consequenties waarvan met grote intentie
en aandacht zal worden nagedacht. Hierover zal uitvoerig overleg worden gevoerd
met andere ministeries, met de bondgenoten en met de Kamer.Nadere gedachtewisselingDe heer Van Bommel (SP) vraagt of het naar
de mening van de Nederlandse regering geoorloofd en effectief is om militaire
vergeldingsacties uit te voeren in de bestrijding van terrorisme.Mevrouw Karimi (GroenLinks) heeft begrepen
dat de bewindslieden voorstander zijn van een zo breed mogelijke aanpak, waarbij
het niet gaat om een strijd tegen staten of religies. Zij wil niet worden
meegezogen in een proces waarvan zij de uitkomst niet weet. Zij
heeft verder begrepen dat het consultatieproces zal gaan over eventuele militaire
acties als zodanig en over de omvang daarvan.De minister van Buitenlandse Zaken vindt dat
nu eerst de feiten moeten worden verzameld, een belangrijk element uit de
verklaring van de NAVO-raad van 12 september. Hij verwijst naar de recente
resolutie van de Veiligheidsraad, waarin staat dat de Raad gereed staat om
al die noodzakelijke stappen te nemen die nodig zijn. De VS blijven de mogelijkheid
houden om te opereren op basis van artikel 51 van het VN-handvest. De minister
vindt het niet het moment om in te gaan op de vraag van de heer Van Bommel,
gesteld tijdens de nadere gedachtewisseling. Er is zeer voorzichtig geopereerd.
Ten slotte verwijst de minister naar de inhoud van het tweede lid van artikel
100 van de Grondwet.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De BoerDe voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,ValkDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Hommes XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Van Middelkoop (ChristenUnie), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Verhagen (CDA),
ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Hoekema
(D66), Marijnissen (SP), M.B. Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Van 't Riet
(D66), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Verburg
(CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Remak (VVD), Wilders (VVD),
Molenaar (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA), Cörüz (CDA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Rouvoet
(ChristenUnie), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Eurlings (CDA), Cherribi
(VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks),
Gortzak (PvdA), Ter Veer (D66), Snijder-Hazelhoff (VVD), Albayrak (PvdA),
Van Oven (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller (GroenLinks), Bussemaker
(PvdA), Rijpstra (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn (PvdA), Van den Akker
(CDA), Leers (CDA).XNoot2Samenstelling: Leden: Van den Berg (SGP), Valk (PvdA), voorzitter, Zijlstra
(PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen (CDA), Hessing (VVD), ondervoorzitter, Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Stellingwerf (ChristenUnie), Van Lente (VVD),
Verhagen (CDA), M.B. Vos (GroenLinks), Van 't Riet (D66), Van den Doel (VVD),
De Haan (CDA), Koenders (PvdA), Van der Knaap (CDA), Harrewijn (GroenLinks),
Niederer (VVD), Timmermans (PvdA), Van Bommel (SP), Oplaat (VVD), Albayrak
(PvdA), Balemans (VVD), Herrebrugh (PvdA).Plv. leden: Dittrich (D66), Van Oven (PvdA), Swildens-Rozendaal (PvdA),
Arib (PvdA), Leers (CDA), Weisglas (VVD), Eurlings (CDA), Ter Veer (D66),
Van Middelkoop (ChristenUnie), De Swart (VVD), Van der Hoeven (CDA), Pitstra
(GroenLinks), Bakker (D66), Blaauw (VVD), Ten Hoopen (CDA), Hindriks (PvdA),
Ross-van Dorp (CDA), Karimi (GroenLinks), E. Meijer (VVD), Dijksma (PvdA),
Marijnissen (SP), Van Baalen (VVD), Van Gijzel (PvdA), Wilders (VVD), Duivesteijn
(PvdA) 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27925-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl