Behoeftestelling vervanging F-16; Lijst van vragen en antwoorden over de rapportage van het project Vervanging F-16
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26488, nr. 34

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

14-10-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

26488 nr. 34

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1234 en 56 en 3778910, 11, 45 en 4912 en 13141516, 17 en 361819, 20 en 232122 en 2425, 27, 29 en 3426 en 302831323335 en 4638394041 en 4243444748 en 5150 en 52
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26488Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 488Behoeftestelling vervanging F-16nr. 34LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 7 oktober 2005De vaste commissies voor Defensie1, voor Economische
Zaken2 en voor Financiën3 en de commissie voor de Rijksuitgaven4
hebben een aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris van Defensie naar
aanleiding van de brief van 8 juli 2005 houdende aanbieding van de rapportage
van het project «Vervanging F-16» over het jaar 2004 (26 488,
nr. 32).De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 7 oktober
2005. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,AlbayrakDe voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,HofstraDe voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,TichelaarDe voorzitter van de commissie voor de Rijksuitgaven,De VriesDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Defensie,Kok1Kan de regering een overzicht geven van verrichte activiteiten
en de resultaten daarbij door de heer Korthals, alsmede van de activiteiten
die nog zullen plaatsvinden en de hierbij te verwachten resultaten?Zoals gemeld in de Jaarrapportage vervanging F-16 van 8 juli 2005
(26 488, nr. 32) zijn de activiteiten van de heer Korthals er vooral
op gericht om op hoog niveau contacten tot stand te brengen tussen Nederlandse
bedrijven en bedrijven in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk.
Op basis van de informatie over technologische capaciteiten en producten zoals
de heer Korthals die van Nederlandse bedrijven ontvangt en de kennis en contacten
die hij verwerft bij zijn bezoeken aan Amerikaanse en Britse bedrijven heeft
hij in bepaalde gevallen de weg vrijgemaakt voor gerichte besprekingen.Het gaat daarbij vooral om ondersteuning van vertegenwoordigers van het
Nederlandse midden en klein bedrijf waarbij zij in de gelegenheid worden gesteld
met de juiste personen in contact te komen. Dat is voor hen, indien zij dat
zelfstandig doen, namelijk vaak lastig. Het blijkt zelfs dat alleen al de
aankondiging van de komst van de heer Korthals er soms toe leidt dat de juiste
personen aan tafel komen te zitten. De Nederlandse industrie heeft dan ook
te kennen gegeven dat zijn inzet werkelijk bijdraagt tot het openen van de
juiste deuren.Tot op heden heeft de heer Korthals twee missies geleid naar de Verenigde
Staten en het Verenigd Koninkrijk. Het ging daarbij om bezoeken aan Lockheed
Martin, Northrop Grumman, Pratt & Whitney en General Electric in de Verenigde
Staten. Daarbij werd ook een bezoek gebracht aan het JSF Program Office opdat
de heer Korthals kennis kon nemen van de actuele ontwikkelingen in het programma.
In het Verenigd Koninkrijk werd BAE Systems en Rolls Royce bezocht. Voorbereidingen
zijn gaande voor een vervolgmissie naar de Verenigde Staten later dit jaar.
Deelnemende partijen hebben te kennen gegeven tijdens deze missies nuttige
contacten te hebben opgedaan, die er in een aantal gevallen toe hebben geleid
dat er concrete offerteaanvragen werden gedaan.2Kan de regering een voortgangsinzicht bieden van het
project «Maintenance Valley»? Kan de regering kwantitatief inzicht
geven in de economische betekenis van dit project?In de tweede helft van oktober zal de Tweede Kamer schriftelijk worden
geïnformeerd over het geactualiseerde beleid inzake het Luchtvaartcluster.
Onderdeel hiervan zijn de ontwikkelingen rondom Maintenance Valley. Economische
kengetallen van het luchtvaartcluster, waaronder die over het MRO-deel (MRO
= Maintenance, Repair en Overhaul) van dit cluster zijn te vinden in de in
2004 in opdracht van het ministerie van Economische Zaken door KPMG uitgevoerde
evaluatie van het regeringsstandpunt uit 1998 over het luchtvaartcluster.
Deze evaluatie is in januari 2005 aan de Tweede Kamer gezonden (Kamerstuk:
2004–2005 25 820 nr. 12).3Verwacht de regering de komende jaarrapportages op
tijd de Tweede Kamer te kunnen aanbieden?Aangezien om doelmatigheidsredenen het voornemen bestaat om in 2006 de
jaarrapportage en de DMP-D brief te combineren, wordt de gecombineerde rapportage
enige maanden na 1 april 2006 voorzien. Voor volgende jaarrapportages
is het streven erop gericht om, ondanks de complexe interdepartementale
afstemming en accountantsrapporten, de jaarrapportage tijdig aan te bieden.4 en 5Is het juist dat tempo en omvang van de technologieoverdracht
nog niet is vastgesteld? Kan de regering dat toelichten?Is de technologieoverdracht van Nederlandse bedrijven
naar de Verenigde Staten (VS) een voorliggend probleem? Zo ja, waar gaat het
om? Zijn er Nederlandse of Europese bedrijven die daarvoor beducht zijn?Hoewel het onderwerp «technologieoverdracht» niet expliciet
aan de orde komt in de jaarrapportage, is zowel de uitwisseling als bescherming
van technische informatie essentieel voor het welslagen van het project. Om
belangrijke technologische kennis te beschermen en op gecontroleerde wijze
uit te wisselen, passen de overheden en industrieën van de partnerlanden
stringente regelgeving toe. Daarmee wordt de proliferatie van technologie
(en militair-operationele kennis) voorkomen. Hiermee zijn de Verenigde Staten
altijd zeer terughoudend geweest.Deze regelgeving is van invloed op de inschakeling van het Nederlandse
bedrijfsleven in het programma. In een aantal gevallen kwam naar voren dat
de exportbeperkingen op dit gebied het de Nederlandse bedrijven en technologie-instituten
zeer moeilijk maaken om bepaalde informatie te krijgen. Uiteindelijk is daar
een oplossing voor gevonden, maar het leverde onnodig veel vertraging op.Overigens, heeft niet alleen het JSF-programma te maken heeft met deze
problematiek, maar ook andere militaire programma's. Dat het een probleem
is dat ook bij andere partnerlanden nadrukkelijk de aandachtlijst heeft, is
onlangs weer gebleken uit uitspraken van Britse kant.De kwestie baart ook de regering zeker zorgen en in gesprekken met vertegenwoordigers
van de Amerikaanse overheid wordt dit punt bij voortduring aan de orde gesteld.
Het gaat daarbij niet alleen om concrete gevallen, maar meer nog om het bereiken
van structurele oplossingen, bijvoorbeeld in de vorm van versnelde procedures.6 en 37Hoe verklaart de regering het verschil in de ramingskosten
voor de System Development Demonstration (SDD) tussen de berekening van de
regering van 41,4 miljard dollar en de berekening van 44,8 miljard dollar
van de Amerikaanse rekenkamer (de General Accounting office, GAO)?Waardoor wordt het verschil verklaard tussen de door de auditdiensten
aangehaalde raming van de SDD-kosten van de Amerikaanse GAO (44,8 miljard
dollar) en de raming uit de jaarrapportage ad 41,4 miljard dollar?De schatting van het Government Accountability Office betreft de totale
ontwikkeling van de JSF, bestaande uit de Concept Demonstration Phase (CDP)
en de SDD-fase. Ten tijde van de GAO-rapportage bedroegen de totale ontwikkelingskosten
na afronding nog $ 44,8 miljard ($ 4,2 miljard voor de CDP en $ 40,5 miljard
voor de SDD-fase). Dit bedrag komt overeen met de bedragen die zijn genoemd
in de brief die wij u op 14 januari 2005 hebben aangeboden. Zoals reeds
gemeld in de jaarrapportage zijn sindsdien de kosten voor de SDD-fase met
$ 0,9 miljard gestegen tot $ 41,4 miljard.7Is het juist dat recentelijk een testvlucht met de
CTOL-variant is uitgevoerd? Zo ja, wat zijn daarvan de resultaten? Nee, onlangs heeft wel de zogenaamde «power-on» plaatsgevonden.
Dat wil zeggen dat de vliegtuigsystemen en bekabeling zijn getest met elektrische
spanning. Deze «power-on» is succesvol verlopen. De planning voor
de testvlucht zoals weergegeven in de jaarrapportage is nog steeds van kracht;
de eerste in een reeks van testvluchten van de CTOL-variant is voor het derde
kwartaal 2006 voorzien.8Is de regering bekend wat de actuele standpuntbepaling
van de Amerikaanse luchtmacht is ten aanzien van het aantal te bestellen Joint
Strike Fighter (JSF)-toestellen? Zo ja, wat is het huidige streefcijfer van
de Amerikaanse luchtmacht? Is er een datum in de nabije toekomst waarop de
Amerikaanse luchtmacht een beslissing neemt?De huidige Amerikaanse behoefte bedraagt 1 763 en 680 vliegtuigen
voor respectievelijk de luchtmacht en de marine, in totaal dus 2 443
toestellen. Thans werkt binnen Amerikaanse Department of Defense aan de «Quadrennial
Defense Review» (QDR). In dit document wordt elke vier jaar het Amerikaanse
defensiebeleid opnieuw bezien. In de aanloop naar de QDR worden alle programma's
onder de loep genomen. Ook het JSF-programma is dan onderwerp van studie.
Zoals gemeld met de brief van 24 maart jl. zal deze QDR begin 2006 samen
met de defensiebegroting 2007 door de Amerikaanse overheid aan het Amerikaanse
Congres worden aangeboden. Thans is niet bekend of en in welke mate het JSF-programma
wordt beïnvloed door beleidswijzigingen in de QDR. Het proces wordt nauwgezet
gevolgd. De Tweede Kamer wordt geïnformeerd indien er ontwikkelingen
zijn.9Op welke wijze heeft de verhoogde olieprijs gevolgen
voor de Amerikaanse planning van de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter,
zoals Aviation Week and Space Technology op 8 augustus 2005 stelde?Als wordt gedoeld op het artikel USAF «fuel costs
blowout cuts weapons research funding, Published on 1 Aug 2005, archived
on 8 Aug 2005», kan worden gesteld dat een langdurig hoge olieprijs
leidt tot hogere exploitatiekosten voor de Amerikaanse luchtmacht (USAF).
Dit kan tot budgettaire aanpassingen bij de USAF leiden, die aan het Congres
moeten worden voorgelegd. Een beslissing hierover wordt niet voor februari
2006 verwacht. Het is thans niet bekend of en in welke mate het JSF-programma
zou kunnen worden beïnvloed.10, 11, 45 en 49Voor hoeveel Nederlandse F-16 vliegtuigen geldt dat
in het volgende decennium het einde van de operationele, technische en economische
levensduur wordt bereikt? Kan de regering dit in een tabel precies weergeven
vanaf het (op pagina 2) genoemde jaar 2010?Wanneer bestaat er precies behoefte aan vervanging
van de Nederlandse F-16 jachtvliegtuigen? Vanaf welk jaar in de eerste helft
van het volgende decennium en hoeveel vliegtuigen per jaar?Op pagina 14 wordt een doelmatigheidsstudie aangekondigd
voor de financiële, operationele en personele consequenties van langer
doorvliegen met de F-16. Wordt hierin ook betrokken de technische slijtage,
noodzakelijke intensivering en extra benodigde reserveonderdelen (inclusief
de verkrijgbaarheid daarvan)?Worden extra investeringen/kosten voorzien voor de
naar verwachting hogere onderhoudskosten en kosten van reseve-onderdelen voor
de steeds oudere F-16's? Er is inmiddels een doelmatigheidsstudie uitgevoerd om het meest doelmatige
en effectieve vervangingsscenario te bepalen. De uitkomsten van de doelmatigheidsstudie
worden opgenomen in het DMP-D document dat aan de Tweede Kamer zal worden
aangeboden. De verschillende vervangingsscenario's worden beoordeeld
aan de hand van operationele en financiële criteria ten aanzien van zowel
de F-16 als JSF. Voor de operationele waardering zijn verschillende criteria
gebruikt. Hiertoe behoort bijvoorbeeld ook de toekomstige dreigingsomgeving,
die onder meer afhankelijk is van de verdergaande ontwikkeling en proliferatie
van dreigingsystemen (lucht-lucht, grond-lucht bewapening, bijbehorende radar-
en lanceertechnologie, etc.).In de doelmatigheidsstudie wordt bij de financiële afwegingen rekening
gehouden met de technische veroudering van de F-16 en de daarmee gepaard gaande
stijging van de instandhoudingskosten. Er is een variatie in vervangingsscenario's.
In scenario's waarin de vervanging van de F-16 in de tweede helft van
het volgende decennium start, worden meer investeringen voorzien in verband
met de operationele veroudering. Deze investeringen zijn bedoeld om in de
jaren waarin de JSF nog niet beschikbaar is, toch een toereikende capaciteit
te waarborgen.12 en 13Voor welke specifieke kennis wordt een beroep gedaan
op deskundigen van het Clingendael Center for Strategic Studies respectievelijk
deskundigen van de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD)?Wat is de verwantschap van de AIVD met de aanschaf
van een opvolger voor de F-16? Zijn er modificaties voorzien die het werk
van de AIVD vergemakkelijken? Zo ja, welke en wat is dan de taak van de Militaire
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD)? Waarom wordt de MIVD niets gevraagd?Het CCSS heeft een studie uitgevoerd met de titel «Een verkenning
van militaire en veiligheidspolitieke trends in relatie tot airpower».
Hierin wordt de vervanging van de F-16 beschouwd in het licht van de toekomstige
aard en locatie van conflicten, over de toekomstige inbedding van de Nederlandse
krijgsmacht in internationale structuren, over de verschuivingen in het veiligheidspolitieke
denken in de VS en Europa en over de technologische ontwikkelingen, zowel
aan eigen zijde als bij de tegenstanders.Het Nationaal Bureau Verbindingsbeveiliging (NBV) van de AIVD speelt een
belangrijke rol in het project Vervanging F-16 op het gebied van cryptografie.
Tevens werkt de AIVD samen met de MIVD aan het aspect industrieveiligheid.
Voorts voert de AIVD veiligheidsonderzoeken uit naar deelnemers aan het project
Vervanging F-16.De MIVD levert een bijdrage aan het Project Vervanging F-16 met dreigingsanalyses
op het gebied van contra-inlichtingen en veiligheid. Het Bureau Contra-Inlichtingen
stelt op aanvraag van het Projectbureau Vervanging F-16 analyses op van de
hedendaagse en de toekomstige dreiging die uitgaat van sabotage, spionage
en subversieve activiteiten.Tevens heeft de MIVD op aanvraag van het Projectbureau Vervanging F-16
een analyse gemaakt van de toekomstige dreigingomgeving waarin de F-35 mogelijk
zal opereren (zie ook vraag 18). De extracten hiervan zijn in ongerubriceerde
vorm gebruikt voor de CCSS-studie en het operationeel concept. Het Bureau
Industrieveiligheid van de MIVD is nauw betrokken bij industrieveiligheid
en personele veiligheid. De MIVD voert ook een groot deel van de veiligheidsonderzoeken
uit naar de deelnemers aan het project Vervanging F-16. 14De regering geeft aan dat op 1 januari 2006 het
voorzitterschap en het secretariaat van de Interdepartementale Coördinatie
Groep (ICG) overgedragen wordt aan Defensie. Wat was de overweging om dit
niet uit te stellen, vanwege de langere duur van de SDD-fase en dus de langere
duur waarin SDD-gerelateerde organisatie kan plaatsvinden?Bij de instelling van de Interdepartementale Coördinatiegroep was
voorzien dat het ministerie van Economische Zaken het voorzitterschap en het
secretariaat zou voeren tot 2005. Vanwege het feit dat ook in 2005 veel aandacht
moest worden besteed aan de industriële inschakeling in de SDD-fase,
is besloten het voorzitterschap tot 2006 bij Economische Zaken te laten. Aangezien
het project nog altijd primair is gericht op de invulling van de operationele
defensiebehoefte en vanaf 2006 vooral op de voorbereiding en de afronding
van de PSFD MoU-onderhandelingen, zal Defensie dan waarschijnlijk de voorzittershamer
en secretarisfunctie overnemen. De inschakeling van de Nederlandse industrie
blijft echter een voortdurend aandachtspunt.15Zijn de «juiste aantallen toestellen» al
bekend, aangezien die in het productieschema moeten worden opgenomen?Nee, op dit moment wordt nog bezien wat de kwantitatieve behoefte aan
jachtvliegtuigen is.16, 17 en 36Speelt het aantal vliegtuigen dat eventueel door Nederland
zal worden aangeschaft geen enkele rol bij de ondertekening van het Production,
Sustainment & Follow on Development Memorandum of Understanding (PSFD
MoU)? Zo ja, waarom is het dan van belang dat toetreding plaatsvindt vóór
het moment waarop hoofdaannemers de eerste productiecontracten gaan sluiten?Als het aantal eventueel door Nederland aan te schaffen
vliegtuigen wel van belang is bij de ondertekening van het PFSD MoU, mede
gezien de vaststelling dat Nederland met de ondertekening van het MoU kiest
voor de JSF als vervanger van de F-16, hoeveel vrijheid heeft Nederland dan
nog bij het daadwerkelijke besluit over het eventueel aan te schaffen aantal
JSF's?Splitsen de overige SDD-landen de beslissing om het
MoU te tekenen en de beslissing over het aantal toestellen ook, net als Nederland?
Indien neen, welke landen doen dit niet? Kan de regering aangeven wanneer
de andere partnerlanden de beslissing over het daadwerkelijk te verwerven
aantallen toestellen nemen?Het aantal vliegtuigen dat wordt opgenomen in het PSFD-MoU dient als basis
voor de verdeling van de kosten van de inrichting van de productie en voor
de planning van de productie. Het moment van ondertekening van de PSFD-MoU
ligt daarom vóór het moment waarop Lockheed Martin het eerste
productiecontract van de Amerikaanse overheid krijgt en onderleveranciers
moet gaan inschakelen.Deze werkwijze wordt ook door de andere partnerlanden gehanteerd. De in
de PSFD MoU opgenomen aantallen zijn planningsgetallen die later nog kunnen
worden gewijzigd. Het betreft geen afnameverplichting. Elk partnerland neemt
afzonderlijk een besluit over de werkelijk te verwerven aantallen vliegtuigen.
De besluiten houden verband met de veroudering van het te vervangen vliegtuig,
de kandidatenevaluatie, de beschikbare fondsen, etc. De regering kan geen
nader inzicht verschaffen over het tijdstip waarop de andere partners
een beslissing nemen over het aantal vliegtuigen dat zijn zullen aanschaffen.18Kan de regering toelichten wat de vorderingen zijn
in de ontwikkeling van het operatieconcept voor de opvolger van de F-16? Wie,
welke landen en of departementale diensten, is of zijn, bij de opstelling
van dit operatieconcept betrokken? Wat is het leidende beginsel ter beoordeling?In het operatieconcept is beschreven hoe, in geval van keuze voor aanschaf
van de JSF, de JSF zal worden gebruikt door de Nederlandse krijgsmacht. Een
eerste conceptversie wordt inmiddels gebruikt als basis voor andere documenten
waarin bijvoorbeeld het onderhoud en de training worden beschreven. Het operatieconcept
is een «levend document» dat periodiek wordt aangepast op basis
van de meest actuele informatie en inzichten. De MIVD heeft informatie geleverd
over de toekomstige dreigingsomgeving waarin de JSF moet opereren. De kennisinstituten
TNO en NLR hebben eveneens een bijdrage geleverd. Met partnerlanden wordt
periodiek overlegd.19, 20 en 23Kan de regering aangeven wanneer de andere SDD-partners
een beslissing nemen over het tekenen van het multilateraal MoU?De SDD-partners streven naar gezamenlijke ondertekening in december 2006.Mag uit de passage over het niet voldoen van de JSF aan de verwachtingen
of het door de VS stopzetten van het JSF-programma worden geconcludeerd dat
beiden mogelijk zijn?Is tijdig starten met een aanvullende kandidatenevaluatie, starten nadat
de JSF niet blijkt te voldoen en/of nadat de VS het programma hebben stopgezet,
of is tijdig eerder en zo ja, wanneer dan?Hoewel hier thans geen aanwijzingen voor zijn, zijn beide situaties mogelijk
en kunnen zich los van elkaar voordoen. Een aanvullende kandidatenevaluatie
zal worden gestart als een situatie of beide situaties werkelijkheid wordt.
Om daarmee tijdig te kunnen beginnen worden de ontwikkelingen van de andere
kandidaten gevolgd met behulp van informatie uit verschillende, al dan niet
open bronnen.21Hoe groot is de kans dat de JSF gedurende de DMP-D
fase (Defensie Materieel Proces) niet aan de verwachtingen kan voldoen en
waarop is deze verwachting gebaseerd?Nederland heeft met de ondertekening van het SDD-MoU ingestemd met de
specificaties die zijn vastgelegd in het Operational Requirements Document
(ORD). Thans bestaat geen aanleiding om te veronderstellen dat de JSF niet
zal voldoen aan de specificaties in het ORD. De Nederlandse vertegenwoordiging
in het JSF Program Office ziet er op toe dat aan deze specificaties wordt
voldaan. Het volgende belangrijke moment waarop wordt getoetst of de JSF aan
het ORD voldoet, is de «Critical Design Review» in februari 2006.22 en 24Hoe groot is de kans dat de VS het JSF-programma zullen
stopzetten?Thans bestaat daarvoor geen enkele aanwijzing.Houden de VS, kijkend naar bijvoorbeeld de passage
(onderaan pagina 4) over de MoU, de passage over de verwerving van testvliegtuigen
(pagina 10) en de passage in de brief van 18 november 2004 (29 800
X, nr. 18) over de aanschaf van drie vliegtuigen in 2011 en 2012, serieus
rekening met de situatie dat Nederland zal besluiten de JSF niet
aan te schaffen? Zo ja, wat zou precies onzekerheid kunnen veroorzaken bij
de VS?De Amerikaanse overheid en industrie zijn bekend met het feit dat de Nederlandse
regering nog geen definitief besluit heeft genomen over de aanschaf van de
JSF.25, 27, 29 en 34Op welke informatie is de conclusie gebaseerd dat «de
kostenontwikkeling van de JSF ten opzichte van de potentiële concurrenten»
geen reden voor heroverweging van de keuze is, aangezien wegens het niet meer
onderhandelen met andere potentiële leveranciers recente up to date kosteninformatie
toegesneden op Nederland ontbreekt?Kan de regering nader (cijfermatig) inzicht bieden
in de kostenontwikkeling en kale stuksprijs van de JSF ten opzichte van andere
productiealternatieven, bij voorkeur in een tabel met vermelding van prijspeil,
jaar en vermelding of het om een expliciet aan Nederland geoffreerde stuksprijs
gaat of om een schatting daarvan?Kan de regering een taxatie geven van de geschatte
prijzen van de Advanced F-16?De regering geeft een overview van de bestaande typen
die destijds als mogelijk alternatief voor de JSF zijn gezien. De regering
geeft daarbij indicatieve prijzen vanuit open bronnen. Kan de regering, terwille
van een betere oordeelsvorming rondom de vraag «het beste toestel voor
de beste prijs», in een tabel geschatte bandbreedtes van prijzen geven
van deze «alternatieven» wanneer ze volgens de Nederlandse vereisten
zouden worden geleverd? Kan in deze tabel ook worden aangegeven welke belangrijkste
pro en/of contra's dan nog resteren ten opzichte van de JSF?Zoals de jaarrapportage aangeeft, is voor de Rafale een stuksprijs van
meer dan € 53 miljoen voorzien (vermoedelijk prijspeil 2002). Voor
de Eurofighter ligt dit bedrag tussen de € 50,5 en 72,1 miljoen,
waarbij uit een order voor het Verenigd Koninkrijk voor tranche 2-vliegtuigen
een prijs van € 62 miljoen is af te leiden (vermoedelijk prijspeil
2004). Daarnaast zijn de productie en de prijsontwikkeling van de toestellen,
in de door defensie geëvalueerde versies (Rafale F-4, Eurofighter tranche
3), met onzekerheden omgeven. Zolang zich geen internationale partners voor
de ontwikkeling van deze varianten melden, blijft de ontwikkeling hoogst onzeker.
In aanvulling op de jaarrapportage kan worden gemeld dat Singapore de Eurofighter
inmiddels van de shortlist heeft verwijderd. Ook Griekenland heeft inmiddels
een andere keuze dan de Eurofighter gemaakt en Griekenland heeft voor $ 2,2
Miljard 50 F-16-toestellen in de C/D block 52-versie besteld (een versie die
in de buurt van de Advanced F-16 komt). Tevens heeft Griekenland een aanvullende
bestelling bekend gemaakt van $ 1,1 Miljard, exclusief wapenpakket en Electronic
Warfare pakket. Ook Israël heeft een order geplaatst voor de Advanced
F-16. Deze order heeft een omvang van $ 4,4 Miljard voor 102 toestellen. Deze
informatie leidt tot een indicatie van de prijs voor de Advanced F-16 van
omstreeks $ 42 – 43 miljoen. Dit bedrag is van dezelfde orde van grootte
als de thans voorziene stuksprijs van een JSF. Wat exact voor deze prijzen
wordt geleverd, blijft onduidelijk. De prijs van de JSF heeft zich ondertussen
als volgt ontwikkeld:Okt 2001 $ 37,2 miljoen (prijspeil 2002, is 36,0 in B/C brief prijspeil
2000)Dec 2002 $ 38,1 miljoen (prijspeil 2002)Dec 2003 $ 44,8 miljoen (prijspeil 2002)Dec 2004 $ 44,5 miljoen (prijspeil 2002)Op grond van het bovenstaande wordt geconcludeerd dat op basis van de
criteria «prijs en kwaliteit» er nog geen aanleiding is geweest
om onderhandelingen met andere potentiële leveranciers te
starten. Mocht het alsnog nodig blijken, zal dit onderdeel zijn van het «fall-back
scenario».26 en 30Kan de regering aangeven welke conclusies van het GAO-rapport
door de Amerikaanse regering worden gedeeld?Hoe verhoudt de vaststelling dat het beeld dat door
GAO is geschetst met betrekking tot de vertraging wordt onderkend en de full
rate production met vier jaar is vertraagd en voorzien is vanaf 2013,
zich met de brief van 18 november 2004 waarin gesproken wordt over een
verschuiving van twee jaar?De feitelijke constateringen worden niet weersproken; de voorziene ontwikkelingskosten
zijn sinds 1996 met 80% zijn gestegen en de levering van de eerste
operationele vliegtuigen is met twee jaar is vertraagd. De basis voor de GAO-rapportage
is 1996, het jaar waarin de Concept Demonstration Phase (CDP) is begonnen
en de eerste, ruwe plannen van het JSF-programma zijn gepresenteerd. Ten opzichte
van die oorspronkelijke planning is de «full rate production»
met vier jaar vertraagd. Ten opzichte van de situatie in 2004 gaat het om
twee jaar.De Amerikaanse regering heeft een andere opvatting dan de GAO over de
risico's van het gedeeltelijk overlappen van ontwikkelings- en productiefase.
De Amerikaanse regering stelt dat het JSF-programma voorziet in een evolutionaire
totstandkoming van de JSF door middel van een «blockplan», waarbij
de (door)ontwikkeling van de JSF tot stand komt door elkaar opvolgende configuratiestandaarden,
zoals ook bij de F-16 het geval is. Deze aanpak heeft zich dus in de praktijk
heeft bewezen. Voorts is de Amerikaanse regering van mening dat de verwervingsstrategie
voorziet in duidelijke mijlpalen, waarbij besluiten over de productie-investeringen
berusten op duidelijke «entry and exit» criteria voor de productierijpheid
van het ontwerp. Daarnaast is er volgens de Amerikaanse regering sprake van
een goede, getrapte overlegstructuur, zowel binnen het project als met de
toekomstige gebruikers, waardoor risico's inzake product, tijd en geld
tijdig worden onderkend en er maatregelen kunnen worden genomen om deze risico's
zo klein mogelijk te houden.28Hoe, wanneer en door wie is besloten niet langer te
onderhandelen over alternatieven voor de JSF?Met het besluit deel te nemen aan de SDD-fase is, zoals blijkt uit Kamerstuk
2001–2002 26 488, nr. 8, «de facto gekozen voor de JSF als
opvolger voor de F-16». In die omstandigheden liggen, vanuit het perspectief
van de Nederlandse overheid en van de aanbieders, tijdrovende en kostbare
onderhandelingen niet langer voor de hand. Bovendien is verder onderhandelen
niet nodig omdat in de «fall-back» scenario's onderhandelingen
in voorkomend geval tijdig kunnen worden gestart.31Zal in het PFSD-MoU sprake zijn van een minimum aantal
te verwerven toestellen bij de later te nemen beslissing daarover en zo ja,
hoe groot is dit minimum aantal?Nee, er is geen sprake van een minimum aantal. De bestellingen kunnen
per jaar worden gedaan, doch uiterlijk vier jaar voordat levering is voorzien.
Om doelmatigheidsreden is het echter wenselijk om orders voor meer opeenvolgende
jaren vast te leggen. Het PSFD MoU wordt nader toegelicht in het antwoord
op vraag 36. 32Kan de regering aangeven wat niet onder controle lijkt
bij de beteugeling van het gewicht van alle varianten van de JSF? Is het juist
dat er nog sprake is van 136 kilo overgewicht van de STOVL-variant, zoals
de Jane's Defence Weekly van 24 augustus jl. stelt? Indien neen,
wat zijn dan de feiten? Zo ja, wanneer kan duidelijkheid worden gegeven dat
het gewicht volledig onder controle is? Indien dat onmogelijk is, waarom is
dat zo?Het gewicht is na intensieve herontwerpactiviteiten onder controle. Verfijning
en precisering van het ontwerp hebben geleid en leiden nog steeds tot aanpassingen
van het gewicht. Zolang er wijzigingen komen in het ontwerp, blijft het gewicht
variëren. Tevens blijft er een gewichtsreductieprogramma van kracht,
waarmee men blijft proberen het ontwerp te optimaliseren. Pas als het ontwerp
volledig is uitontwikkeld, zal het gewicht niet meer veranderen.Voor elk van de drie vliegtuigvarianten wordt een streefgewicht gebruikt
alsmede een gewicht dat niet overschreden mag worden (not-to-exceed weight).
Vorig jaar bedroeg het overgewicht van de STOVL ongeveer 1 150 kg (2 500
pond) ten opzichte van het streefgewicht van 14 015 kg (30 834 pond)
en dat overgewicht is nu afgenomen naar 136 kg (300 pond). Met deze 136 kg
blijft de STOVL-variant ruim onder het niet te overschrijden gewicht van 14 798
kg (32 555 pond).33Kan de regering aangeven wat de taken worden van de
Europese samenwerking binnen JSF-verband? Op welke wijze worden deze taken
uitgewerkt en volgens welk tijdschema? Houdt deze Europese samenwerking in
dat de technologieoverdracht daarbij noodzakelijk is?Nederland heeft bepaalde eisen en ambities in het kader van nationale
ontwikkelingen en Europese samenwerking binnen JSF-verband uitgesproken. Voor
Nederland gaat het bijvoorbeeld om een regionale onderhoudscapaciteit voor
vliegtuigmotoren, nationale onderhoudscapaciteiten voor componenten die ook
kunnen worden aangewend voor een regionale behoefte, een onderhoudscapaciteit
voor vliegtuigen, een managementcentrum voor de besturing voor de Europese
logistiek van de JSF en een opslagen distributiefunctie voor de Europese JSF-activiteiten.
Ook dient er nog een Europees opleidings- en trainingscentrum voor vliegers
en voor onderhoudsmonteurs te worden ingericht. De andere partnerlanden hebben
vergelijkbare ambities. Voor al deze activiteiten is technologie- en kennisoverdracht
noodzakelijk. In bilaterale en multilaterale besprekingen met de partnerlanden
(inclusief de Verenigde Staten) komen deze onderwerpen, inclusief de benodigde
kennisoverdracht, aan de orde. Er wordt naar gestreefd voorafgaand aan de
ondertekening van het PSFD MoU duidelijkheid te hebben over de contouren van
de Europese JSF-samenwerking, ook wel genoemd JSF «footprint».35 en 46Is er gezien het inmiddels fors toegenomen aantal verwijzingen
in verschillende brieven aan de Tweede Kamer naar een daadwerkelijk voornemen
bij de regering tot aanschaf van één of meer JSF-vliegtuigen,
nog sprake van serieuze druk op de Amerikanen om Nederlandse bedrijven aan
voldoende orders te helpen, aangezien Nederland anders wel eens uit het project
zou kunnen stappen en/of zou kunnen afzien van de aanschaf van JSF-toestellen?Waaruit heeft de druk bestaan die door de overheid
is uitgeoefend op de hoofdaannemers en is daarbij ook het mogelijk niet kiezen
voor de JSF als vervanger van de F-16 als drukmiddel ingezet? Zoals in het antwoord op vraag 24 is uiteengezet, zijn de Amerikaanse
overheid en industrie bekend met het feit dat de Nederlandse regering nog
geen definitief besluit heeft genomen over aanschaf van de JSF. Er is dus
geen absolute zekerheid over de Nederlandse positie. Op dit ogenblik ligt
de nadruk op de besprekingen over het PSFD-MoU, terwijl parallel daaraan druk
op het Amerikaanse bedrijfsleven wordt uitgeoefend om opdrachten aan Nederlandse
bedrijven te gunnen. Overigens betekent ondertekening van het PSFD MoU nog
geen afnameverplichting van het geplande aantal vliegtuigen. Daarvoor moeten
nog separate bestellingen worden gedaan via het zogenaamde «Request
for Procurement».Zoals gemeld aan de Tweede Kamer op 24 februari 2005 (Kamerstuk 2004–2005,
26 488, nr. 27) wordt tijdens alle ontmoetingen met de hoofdaannemer
Lockheed Martin, de motorenleveranciers Pratt & Whitney en General Electric
en met de Amerikaanse overheid druk uitgeoefend om de omzetverwachtingen voor
de Nederlandse industrie waar te maken. Daarbij wordt telkens onderstreept
dat Nederland nog geen definitief besluit heeft genomen over de aanschaf van
de JSF.38Wat wordt precies bedoeld met «de verdere ontwikkeling
van het ontwerp» in de passage die beschrijft dat de productiekosten
stijgen?Hiermee wordt bedoeld dat naarmate een tekentafelontwerp dichter bij de
productiefase komt, er steeds nauwkeuriger kan worden aangegeven wat de gevolgen
zijn van het ontwerp voor de productiekosten.39Is de regering bereid ter voorbereiding van de beslissing
over het tekenen van het MoU een herijking van de huidige business case op
te stellen? Indien neen, waarom niet?In 2008 wordt de businesscase conform de medefinancieringsovereenkomst
herijkt. Vooruitlopend hierop zal een actualisatie van de business case deel
uitmaken van de D-brief waarin de regering het verwervingsbesluit kenbaar
maakt.40Wat wordt precies bedoeld met de zin «(h)iermee
worden de berekeningen en de planning van het Programme Office leidend»?
Betekent dit dat de additionele stijging voor het SDD-budget inderdaad twee
tot vijf miljard dollar is? Indien neen, wat wordt dan bedoeld?Hiermee wordt bedoeld dat de Defense Acquistion Board (DAB) heeft ingestemd
met de berekeningen en de planning die zijn opgesteld door het JSF Program
Office en dat de DAB de ramingen van het Cost Analysis Improvement Group (CAIG)
op basis van conservatieve onderzoeksmodellen (stijging van $ 2 – 5
miljard) voorshands afwijst.41 en 42Kan de regering aangeven ter waarde van welke bedragen
het bedrijfsleven van andere SDD-partners orders hebben verworven? Kan zij
daarbij tevens aangeven voor welk bedrag deze andere partners delen in de
SDD-fase?Kan voortaan in de jaarrapportage ook inzicht worden
gegeven in het relatieve aandeel van de Nederlandse industrie in het geheel
van de verworven orders?De regering heeft vanwege de commerciële vertrouwelijkheid geen betrouwbaar
overzicht van de waarde van de industriële pakketten die de andere
partnerlanden hebben verworven. Om deze reden kan het relatieve aandeel van
de Nederlandse industrie in het totale orderpakket niet worden vastgesteld.43Kan de regering specificeren wat precies de «enige
tientallen nieuwe kansen» zijn die het JSF Industry Support Team (JIST)
voor het Nederlandse bedrijfsleven heeft geïdentificeerd?Het betreft bedrijfsvertrouwelijke informatie van de Amerikaanse en Britse
hoofdaannemers en partners over ordermogelijkheden voor de Nederlandse industrie
die nog niet hebben geresulteerd in concrete contracten. Bekendmaking hiervan
zou de Nederlandse industrie in een nadelige concurrentiepositie brengen ten
opzichte van de industrie in andere partnerlanden.44Welke contractomzet wordt thans in totaliteit voor
de Nederlandse industrie verwacht?Het gestelde in de jaarrapportage is nog steeds van kracht. Zoals hierin
is gemeld, wordt een waarde van $ 8 miljard aan productieomzet voor de Nederlandse
industrie haalbaar geacht. Dit berust op de onderbouwing van Lockheed Martin
in zijn brief van 6 december 2004 waarover de Tweede Kamer op 14 januari
2005 (Kamerstuk 2004–2005 26 488, nr. 26) nader is geïnformeerd.47Welke drie Nederlandse bedrijven die deelnamen aan
de business case zijn failliet gegaan?Het gaat hierbij om SP Aerospace en Vehicle Systems, Genius Klinkenberg
en Filter Control Technologies. De luchtvaartactiviteiten van SP zijn inmiddels
overgenomen door Stork, waardoor de betrokkenheid van SP bij JSF-activiteiten
behouden blijft. Genius Klinkenberg heeft een doorstart gemaakt en is als
Genius Klinkenberg International nog betrokken bij JSF activiteiten.48 en 51Kan gezien de zin in de jaarrapportage dat «de
omzetmogelijkheden zijn gebaseerd op 5500 toestellen (6000 minus 500 LRIP
(Low Rate Initial Production)-toestellen)» worden geconcludeerd dat
omzetverwachting voor Nederland zelfs in de meest optimistische scenario's
nooit zal kunnen worden waargemaakt, aangezien er behalve Lockheed Martin
zelf niemand meer is te vinden die genoemde aantallen als realistisch beoordeelt?
Zo nee, wordt door Nederland in weerwil van alle signalen nog steeds met deze
aantallen rekening gehouden?Zijn de (op pagina 17) bedoelde analyses van de overheid
en de industrie gebaseerd op het nog altijd door Lockheed Martin gehanteerde
productieaantal van 5500 (+ 500 LRIP) vliegtuigen? Zo ja, welke waarde kan
dan aan deze analyses worden gehecht?De productieraming van 6 000 vliegtuigen wordt al een aantal jaren
door Lockheed Martin gehanteerd en berust op eigen Lockheed analyses en voorspellingen
van verschillende (internationale) instellingen, bedrijven en overheden.Vanaf het begin van de betrokkenheid van Nederland bij de SDD-fase van
de JSF, heeft de Nederlandse regering voor de berekeningen in de businesscase
veiligheidshalve rekening gehouden met een totale productie van
4 500 vliegtuigen. Dat betekent overigens wel dat de Amerikaanse ramingen
kritisch worden gevolgd en dat ook andere bronnen worden geraadpleegd om te
kunnen bepalen of de regering met de aanname van 4 500 vliegtuigen nog
aan de veilige kant zit. Mocht blijken in 2008, bij de herijking van de businesscase,
dat er rekening moet worden gehouden met wezenlijke afwijkingen van die aanname,
dan zal dat zeker worden verwerkt in het model.Factoren van invloed op het uiteindelijk te produceren aantal zijn onder
andere de prijs/kwaliteit verhouding van de JSF ten opzichte van de concurrentie,
de veiligheidssituatie in de wereld en de ontwikkeling van het defensiebudget
in diverse landen. In dat verband is ook de Quadrennial Defense Review (zie
het antwoord op vraag 8) van belang omdat de conclusies van invloed kunnen
zijn op de aantallen aan te schaffen vliegtuigen door de Verenigde Staten.
Zoals eerder gesteld: dat proces wordt nauwgezet gevolgd.50 en 52Kan inzicht of inzage worden gegeven in de analyses
van de overheid en de industrie die hebben uitgewezen dat de geschetste productieomzetverwachting
van 8 miljard dollar haalbaar is?Kan tabellarisch als volgt een overzicht worden gegeven:1e kolom: zaken/activiteiten die oorspronkelijk voor
de 500 fase worden verwacht?2e kolom: zaken/activiteiten die tot nu toe gerealiseerd?3e kolom: zaken/activiteiten die nog te realiseren
zijn c.q. niet zullen worden gerealiseerd?In het op 24 februari 2005 vastgestelde antwoord (Kamerstuk 2004–2005,
26 488, nr. 27) op vraag 18 van de leden van de vaste commissies
van Defensie, Economische zaken, Financiën en de commissie voor de rijksuitgaven
is het volgende medegedeeld: Lockheed Martin heeft veel vertrouwelijke informatie
verstrekt, waaronder commercieel vertrouwelijke gegevens, waarop een geheimhoudingsbepaling
van toepassing is. Openbaarmaking van deze commercieel gevoelige informatie
kan de positie van de betrokken Amerikaanse en Nederlandse industriële
partijen schaden.Zoals in onze brief van 14 januari 2005 (kamerstuk 2004–2005
26 488, nr. 26) is vermeld, kan in een vertrouwelijk overleg een toelichting
worden gegeven op de informatie die in de twee bijlagen bij de brief van Lockheed
Martin is vermeld. Die bereidheid is ook uitgesproken tijdens het algemeen
overleg op 30 maart 2005 met de vaste commissies voor Defensie, Economische
Zaken, Financiën en de commissie voor de rijksuitgaven.Anders dan voor de contracten die tot nu toe zijn ondertekend, kan geen
tabellarisch overzicht worden gegeven.XNoot1Samenstelling: Leden: De Vries (PvdA), Bakker (D66), Koenders (PvdA),
Van Beek (VVD), Karimi (GL), Timmermans (PvdA), Van Bommel (SP), Albayrak
(PvdA), voorzitter, Balemans (VVD), Van Baalen (VVD), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Van Winsen (CDA), Van den Brink (LPF), Mastwijk (CDA), Herben (LPF), ondervoorzitter,
Duyvendak (GL), Kortenhorst (CDA), Huizinga-Heringa (CU), Van Velzen (SP),
Algra (CDA), Haverkamp (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Straub (PvdA),
Blom (PvdA), Eijsink (PvdA), Brinkel (CDA), Szabó (VVD).Plv. leden: Van Dam (PvdA), Van der Laan (D66), Waalkens (PvdA), Lenards
(VVD), Halsema (GL), Fierens (PvdA), Vacature (algemeen), Adelmund (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Visser (VVD), Oplaat (VVD), De Haan (CDA), Kraneveldt
(LPF), Smilde (CDA), Hermans (LPF), Vendrik (GL), Bruls (CDA), Van der Staaij
(SGP), De Wit (SP), De Vries (CDA), Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Van Heemst
(PvdA), Tichelaar (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Jonker (CDA), Veenendaal
(VVD).XNoot2Samenstelling: Leden: Crone (PvdA), Bakker (D66), Hofstra (VVD), voorzitter,
Schreijer-Pierik (CDA), ondervoorzitter, Atsma (CDA), Timmermans (PvdA), Vendrik
(GL), Ten Hoopen (CDA), Weekers (VVD), Slob (CU), Van den Brink (LPF), Kortenhorst
(CDA), Hessels (CDA), Gerkens (SP), Van Velzen (SP), Varela (LPF), Algra (CDA),
Aptroot (VVD), Blom (PvdA), Smeets (PvdA), Douma (PvdA), De Krom (VVD), Heemskerk
(PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Jonker (CDA),
Jungbluth (GL).Plv. leden: Tichelaar (PvdA), Dittrich (D66), Örgü (VVD), De
Nerée tot Babberich (CDA), Van Hijum (CDA), Koenders (PvdA), Duyvendak
(GL), Joldersma (CDA), Van Egerschot (VVD), Van der Vlies (SGP), Hermans (LPF),
Verburg (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Vacature (SP), Vacature (algemeen),
Van As (LPF), De Haan (CDA), Blok (VVD), Samsom (PvdA), Van Dijken (PvdA),
Van Heteren (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Tjon-A-Ten (PvdA), Waalkens (PvdA),
Szabó (VVD), Van Dijk (CDA), Van Gent (GL).XNoot3Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Crone (PvdA), Bakker (D66),
Hofstra (VVD), De Haan (CDA), Bussemaker (PvdA), Vendrik (GL), Halsema (GL),
Kant (SP), Blok (VVD), Ten Hoopen (CDA), ondervoorzitter, Smits (PvdA), De
Pater-van der Meer (CDA), Van As (LPF), Tichelaar (PvdA), voorzitter, Koopmans
(CDA), Gerkens (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), De Nerée
tot Babberich (CDA), Koomen (CDA), Fierens (PvdA), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA),
Heemskerk (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Van Egerschot (VVD).Plv. leden: Rouvoet (CU), Koenders (PvdA), Dittrich (D66), Balemans (VVD),
Kortenhorst (CDA), Vacature (PvdA), Duyvendak (GL), Van Gent (GL), Vacature
(algemeen), De Krom (VVD), Atsma (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Omtzigt (CDA),
Eerdmans (LPF), Noorman-den Uyl (PvdA), Mosterd (CDA), Van Bommel (SP), De
Vries (CDA), Hermans (LPF), Mastwijk (CDA), Rambocus (CDA), Stuurman (PvdA),
Luchtenveld (VVD), Blom (PvdA), Douma (PvdA), De Vries (VVD), Van Beek (VVD).XNoot4Samenstelling: Leden: Duivesteijn (PvdA), Crone (PvdA), Bakker (D66),
ondervoorzitter, Rouvoet (CU), De Vries (VVD), voorzitter, De Haan (CDA),
Atsma (CDA), Vendrik (GL), Halsema (GL), Kant (SP), Blok (VVD), Ten Hoopen
(CDA), De Pater-van der Meer (CDA), Van As (LPF), Rambocus (CDA), Gerkens
(SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), De Nerée tot Babberich (CDA), Aptroot
(VVD), Blom (PvdA), Douma (PvdA), Stuurman (PvdA), Heemskerk (PvdA), Hermans
(LPF), Van Dam (PvdA), Schippers (VVD), Nijs MBA (VVD).Plv. leden: Noorman-den Uyl (PvdA), Fierens (PvdA), Dittrich (D66), Van
der Vlies (SGP), Van Egerschot (VVD), Mosterd (CDA), Kortenhorst (CDA), Van
Gent (GL), Duyvendak (GL), Vacature (algemeen), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Schreijer-Pierik (CDA), Ferrier (CDA), Eerdmans (LPF), Omtzigt (CDA),
Vergeer (SP), De Vries (CDA), Mastwijk (CDA), De Krom (VVD), Smeets (PvdA),
Van Heemst (PvdA), Smits (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Varela (LPF), Kalsbeek
(PvdA), Van Beek (VVD), Hofstra (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26488-34.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl