Structuurverandering elektriciteitssector; Brief minister
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25097, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

15-11-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25097 nr. 1

08-11-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Uitgangspunten3. De levering van elektriciteit a. Stapsgewijze vrijmakingb. Tarieventoezicht4. Het elektriciteitsnetwerk a. Onafhankelijkheid van de netwerkenb. Technische dispatchc. Kostenefficiency van het netwerkbeheerd. De tarieven voor het gebruik van elektriciteitsnetwerke. Organisatie van de markt: elektriciteitsbeurs5. Productie a. Directe overheidsinvloed en visie op voorzieningszekerheidb. Positie WKK6. Duurzame energie7. Level playing field en overgangsproblematiek8. Fiscale aspecten9. Internationale aspecten10. Toezicht11. De wet energiedistributie en de overige energiewetgevinga. Energieberichtb. De gasmarktc. Wet energiedistributied. Eigendom van energiebedrijvenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25097Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 52 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 097Structuurverandering elektriciteitssectornr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 8 november 1996Op 4 juli 1996 heb ik, de notitie «Stroomlijnen naar een markt voor
elektriciteit» u gebracht en toegestuurd aan een aantal betrokken organisaties
met het verzoek om voor 1 september jl. te reageren. De reacties gaan hierbij
als bijlage.1 Tijdens de reactieperiode is nader
aandacht gegeven aan de verdere praktische uitwerking van de nieuwe elektriciteitsstructuur,
mede aan de hand van buitenlandse ervaringen met marktwerking in de elektriciteitssector.
Ik kom tot de conclusie dat «Stroomlijnen» een goede basis biedt
voor een nieuwe Elektriciteitswet. Ik leg u thans in deze brief mijn nadere
voorstellen voor deze nieuwe wet voor. Ik volg hierbij de indeling van «Stroomlijnen».Parallel aan het opstellen van een nieuwe Elektriciteitswet vindt, in
vervolg op mijn aankondiging in de Energienota, een proces plaats gericht
op de vorming van een Grootschalig Productiebedrijf. Na overleg met de aandeelhouders
van de elektriciteits productiesector zijn de heren Langman en Kremers gevraagd
om de mogelijkheden te verkennen van de vorming van een grootschalig elektriciteits
produktiebedrijf dat de internationale concurrentie aankan. Recentelijk hebben
zij hun conclusies voorgelegd aan de aandeelhouders met het verzoek om deze
maand een oordeel daarover te geven. De structuurverandering is daarmee in
een cruciale fase beland. Ik benadruk nog eens dat de Europese ontwikkelingen
op dit vlak nopen tot slagvaardig handelen en dat zo'n bedrijf daar een belangrijke
stap voor is. 1. AlgemeenIn de Derde Energienota zijn keuzen gemaakt omtrent de invoering van meer
marktwerking in de energiesector. Verschillende organisaties hebben bij hun
reactie verwezen naar hun eerdere commentaar op deze Derde Energienota.Hierbij zijn pleidooien voor zowel meer als minder snelle invoering van
marktwerking. De hoofdlijn van de reacties is een instemming met de lijn zoals
in de Derde Energienota uiteen is gezet. Het is verheugend dat zo veel
organisaties de moeite hebben genomen om binnen relatief korte tijd een uitgebreide
reactie te geven. Dit duidt op positieve betrokkenheid bij het veranderingsproces
in de elektriciteitssector.De reacties bevatten veel praktische suggesties en aandachtspunten die
ik zo mogelijk zal betrekken bij het opstellen van het wetsvoorstel. In deze
brief beperk ik mij tot de hoofdpunten van «Stroomlijnen»:– Veel organisaties hebben in grote lijnen instemming betuigd met
de notitie Stroomlijnen: EnergieNed, VNO/NCW, Sige, de Vereniging Krachtwerktuigen
en de Consumentenbond.– Alle reacties bepleiten een krachtig toezicht dat ten opzichte
van de netwerken onafhankelijk moet worden gepositioneerd. Er worden vraagtekens
geplaatst bij het voorstel om de toezichthoudende dienst onder verantwoordelijkheid
te laten vallen van de Minister van Economische Zaken en er wordt gepleit
voor een betere uitwerking van de taken en bevoegdheden van de toezichthouder.– Diverse reacties wijzen op het belang van liberalisering van de
gasmarkt. EnergieNed dringt er op aan de relatie tussen elektriciteit, gas
en warmte in het oog te houden.– In een aantal reacties wordt de zorg geuit dat de markt te sterk
gedomineerd zal worden door het te vormen Grootschalige Productiebedrijf.– De elektriciteitsproductiebedrijven, de AbvaKabo en de ondernemingsraden
van de productiesector hebben zorg over de mogelijke gevolgen van de voorstellen
voor de betrokken bedrijven. Zij vragen zich af, evenals overigens de Bezinningsgroep
Energiebeleid, of het nodig is om de liberalisatie van de Nederlandse elektriciteitsmarkt
sneller te laten verlopen dan in de EG-richtlijn voor interne markt voor elektriciteit
is voorgeschreven. Er is zorg over de overgangsproblematiek en voor het ongewisse
van de nieuwe situatie terwijl enige twijfel wordt geuit over de meerwaarde
van marktwerking.– De branche-organisaties van de installatiebedrijven VNI en UNETO
alsmede MKB Nederland zijn van mening dat de elektriciteitsmarkt niet snel
genoeg wordt geliberaliseerd zodat de kleinere verbruikers daarvan onvoldoende
zullen profiteren. Ook vrezen zij dat het commercieel worden van de energiedistributiebedrijven
zal leiden tot een te dominante machtspositie op de installatiemarkt.– In een aantal reacties uit de gas- en oliewereld (Gasunie, Esso,
Energiebeheer Nederland) worden de verschillen tussen de gas- en elektriciteitsmarkt
benadrukt. Hoewel de meningen over liberalisering uiteen lopen vinden al deze
organisaties dat de liberalisering van de gasmarkt een afzonderlijk traject
is. De route bij elektriciteit kan niet zonder meer op de gasmarkt van toepassing
zijn.– De Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Provincie Noord-Brabant
vragen aandacht voor de positie van het lokale bestuur en leggen een relatie
tussen de invoering van vennootschapsbelasting voor energiebedrijven en het
heffen van gemeentelijke belastingen.– De stichting Natuur en Milieu heeft, evenals de Bezinningsgroep
Energiebeleid, zorg over de besparings- en milieudoelstellingen in relatie
tot de marktwerking en wil het milieu-aspect betrekken in de reciprociteit.– Vrijwel alle reacties benadrukken het grote belang van een goede
uitwerking van het begrip reciprociteit.De Algemene Energie Raad (AER) heeft geadviseerd over «Stroomlijnen».
Dit advies bied ik u hierbij aan. De AER concludeert dat een centrale sturing
niet langer adequaat is in de huidige elektriciteitsvoorziening en onderschrijft
de gekozen benadering waarin de overheid een andere positie gaat innemen.
Het is belangrijk dat de energiesector in het transformatieproces zelf verantwoordelijkheid
neemt. De AER dringt daarbij aan op consensus waarbij de sector ook zelf tot
een invulling zou moeten komen van tijdelijke functie-afspraken
in de overgangsperiode. De financiële problematiek van de overgangsfase
zou niet alleen door de gebonden klanten gedragen moeten worden maar door
alle betrokkenen inclusief de overheid. Het is volgens de AER nodig dat de
betrokken overheden beleid formuleren inzake het vraagstuk van de eigendom
van de energiebedrijven. De AER acht snelle duidelijkheid over de nieuwe wetgeving
gewenst maar vindt dat Stroomlijnen nog verder moet worden uitgewerkt. Snelheid
moet niet ten koste gaan van zorgvuldigheid.De AER is er niet geheel zeker van dat het systeem van «Stroomlijnen»
waarbij de huidige eigendomsverhoudingen blijven bestaan, voldoende waarborgen
biedt voor een voldoende onafhankelijk netbeheer. Daarom wordt aangedrongen
op een tijdige evaluatie van de nieuwe wet. In zijn opinie zou de netbeheerder
ook als onafhankelijke informatieverstrekker kunnen optreden. Verder wordt
om nadere uitwerking gevraagd van de tariefbescherming voor gebonden klanten
en van de technische en economische afstemming van vraag en aanbod. De AER
vraagt voorts aandacht voor de energie- en milieudoelstellingen en dringt
er op aan het draagvlak voor duurzame energie zo ruim mogelijk te nemen. Tevens
vraagt de AER om aandacht voor het diversificatiebeleid en het lange-termijn
onderzoek. 2. UitgangspuntenIn deze paragraaf wil ik, mede naar aanleiding van de reacties, uitgebreid
ingaan op de zo belangrijke relatie tussen nut en markt. Dit is van wezenlijk
belang voor het karakter van de nieuwe wet.De elektriciteitssector ontwikkelt zich in snel tempo van een sterk gereguleerde
nutssector naar een «normale markt». Niettemin blijft de elektriciteitssector
een aantal bijzondere «nuts-kenmerken» houden die het nodig maken
om een aantal belangrijke aspecten in een daarop toegesneden Elektriciteitswet
te regelen. Deze wet heeft uiteraard een aanvullend karakter ten opzichte
van meer generieke wetgeving op het gebied van de marktwerking. De doelstellingen
van de nieuwe wetgeving zijn in paragraaf 2 van «Stroomlijnen»
uiteengezet. Het gaat er daarbij om in een omgeving met toenemende marktwerking
een betaalbare, betrouwbare en schone elektriciteitsvoorziening te bevorderen.De elektriciteitssector wordt veelal beschreven als een «nutssector».
Elektriciteit is een belangrijk product voor zowel huishoudens als het bedrijfsleven.
Dit nutskarakter is naar mijn mening goed te verenigen met meer marktwerking.
Daar waar de markt leidt tot een verbetering van de kwaliteit van het aanbod
en een grotere klantgerichtheid moet naar mijn mening voor meer markt worden
gekozen. Deze opvatting is onlangs ook met kracht naar voren gebracht door
de voorzitter van de Europese consumentenorganisaties (BEUC) tijdens een conferentie
van de Europese Commissie in Rome. Vooral het recht op een vrije keuze wordt
door de consumentenorganisaties ook op dit terrein centraal geplaatst. Ervaringen
met meer marktwerking in landen als het Verenigd Koninkrijk (VK), Noorwegen
en Zweden laten er geen twijfel over bestaan dat daar de kwaliteit van de
dienstverlening is toegenomen. De meer commercieel opererende elektriciteitsbedrijven
zien naast de prijs vooral service en betrouwbaarheid als de belangrijkste
concurrentievoorwaarden. Dit komt tot uiting in zaken als snelheid en kwaliteit
van het aansluiten van consumenten en het verhelpen van storingen (in het
VK na de liberalisering ook in de avonduren zodat de klant er overdag niet
voor thuis hoeft te blijven), het behandelen van klachten en het verstrekken
van informatie.De keuze voor meer marktwerking in deze sector doet naar mijn mening dus
geenszins afbreuk aan het belang van deze diensten voor afnemers. Het
nutskarakter zal in het nieuwe systeem tot uitdrukking komen in twee hoofdelementen:– het netwerk zal als essentieel medium een monopolie met een sterk
nutskarakter blijven. Dit komt tot uitdrukking in zaken als een aansluitplicht
voor iedereen, de verplichting voldoende transportcapaciteit aan te bieden
en de daarvoor nodige investeringen te doen en de verplichting om niet meer
dan kostendekkende tarieven te hanteren die bovendien openbaar en transparant
zijn. Door goede regelgeving en toezicht moet dit nutskarakter worden gegarandeerd
(zie verder paragraaf 4);– zolang de markt nog niet voldoende tot stand is gekomen, blijven
er groepen van gebonden klanten. Op de leveringsvoorwaarden en tarieven voor
deze klanten komt uiteraard goed toezicht.Ook op het gebied van duurzame energie en milieubeleid neemt de elektriciteitssector
een bijzondere plaats in. Deze beleidsterreinen zijn onder voorwaarden goed
verenigbaar met meer marktwerking. In paragraaf 6 van deze brief ga ik daar
nader op in en zal ik een systeem schetsen waarmee juist in een situatie met
toenemende marktwerking de doelstellingen op het gebied van duurzame energie
kunnen worden gerealiseerd.Het bijzondere karakter van deze sector komt vooral tot uiting in de rol
die regionale overheden spelen bij het aandeelhouderschap van elektriciteitsbedrijven.
Ik kom daar in paragraaf 11 d op terug. Ook in de EU is de discussie over
nut en markt actueel. De invulling van begrippen als «service publique»
en «universal service obligation» zijn voortdurend onderwerp van
debat. Om aan de discussie een breder draagvlak te geven, zal ik de Algemene
Energieraad en de Raad voor het binnenlands bestuur om een advies vragen over
de relatie tussen het nutskarakter en privatisering in de energiesector.Een belangrijk kenmerk van marktwerking is dynamiek. Dit is reeds gebleken
bij de competitieve elementen in de huidige wet. De dynamiek is hierdoor in
de afgelopen jaren al sterk toegenomen, zie de spectaculaire opkomst van Warmte
Kracht Koppeling (WKK). De huidige Elektriciteitswet 1989, slechts zeven jaar
oud, moet daardoor thans al als verouderd worden beschouwd.Deze dynamiek is een bestendig gegeven en het is zaak om daar bij de uitwerking
van de nieuwe wet terdege rekening mee te houden. Het is immers niet mogelijk
om alle ontwikkelingen op de markt precies te voorzien. Juist de ervaring
met de huidige wet toont dit aan.De vraag doet zich nu vooral voor hoe omgegaan moet worden met onzekerheden
die voortkomen uit de overgangssituatie naar de nieuwe elektriciteitsmarkt.
Ervaring uit andere landen leert dat invoering van marktwerking gepaard gaat
met een leerproces waarbij tussentijdse bijstellingen nodig kunnen zijn. Dit
geldt bijvoorbeeld voor toezicht, tarieven voor gebonden klanten, de tariefsystematiek
voor het elektriciteitstransport en regels voor de dispatch. Flexibiliteit
in de wetgeving is dan ook vereist. Deze kan bereikt worden door deze onderwerpen
op een duidelijke wettelijke grondslag en binnen heldere voorwaarden in uitvoeringsregelingen
te reguleren. Tevens voorzie ik een snellere evaluatie: in plaats van de gebruikelijke
5 jaar zal de nieuwe wet 4 jaar na inwerkingtreding worden geëvalueerd.Belangrijk is de termijn waarop de nieuwe wet wordt ingevoerd. In de Energienota
is aangegeven dat nieuwe wetgeving urgent is omdat de sector op basis van
de huidige wetgeving niet goed meer voort kan. De dagelijkse praktijk verwijdert
zich steeds verder van wetgeving die daarop niet langer is toegesneden. Als
streefdatum voor de nieuwe Elektriciteitswet houd ik, zoals in
«Stroomlijnen» is verwoord, 1 januari 1998 aan.In dit verband is ook mijn visie op de eigen verantwoordelijkheid van
de elektriciteitssector van belang. Ik verwacht van de sector dat hij de uitdaging
van de nieuwe elektriciteitsmarkt met de nodige daadkracht aanneemt. Daarbij
gaat het ook om het vinden van consensus omtrent de overgangsproblematiek
en de vorming van een grootschalig productiebedrijf dat de internationale
uitdaging aankan. Dit impliceert ook dat ik mijn aandeel moet leveren door
voortvarendheid bij de voorbereiding van de nieuwe Elektriciteitswet. 3. De levering van elektriciteit a. Stapsgewijze vrijmakingIn «Stroomlijnen» (paragraaf 3.1) is voorgesteld om verschillende
categorieën afnemers in stappen een vrije toegang te geven tot de elektriciteitsmarkt.
De grootverbruikers direct bij inwerkingtreding van de wet, een tussengroep
na 5 jaar (of eerder met een opzegtermijn van drie jaar) en de kleinverbruikers
na 10 jaar. Volgens «Stroomlijnen» is deze vrije markt voor de
middelgrote en kleine verbruikers facultatief: men zou kunnen kiezen voor
de vrije markt maar ook voor de optie om gebonden klant te blijven. Er zouden
dan vergelijkbare verbruikers zijn met een verschillende «status»:
gebonden verbruikers die bij hun vaste leverancier blijven en verbruikers
op de vrije markt.Bij nader inzien lijkt een facultatief stelsel moeilijk uitvoerbaar en
uit te nodigen tot afwentelingsgedrag. Ook in sommige reacties is hierop gewezen.
Zo zouden afnemers bij tegenvallende ontwikkelingen op de vrije markt kunnen
vluchten naar de gebonden status om vervolgens in een gunstig marktklimaat
weer te vertrekken naar de vrije status. Administratief zijn er mogelijkheden
tot manipulatie van de status, bijvoorbeeld bij verhuizing of via wijziging
van tenaamstelling of het oprichten van nieuwe rechtspersonen. Een groot bezwaar
van het facultatieve stelsel is ook dat het onhelder is ten aanzien van nevenactiviteiten
van energiebedrijven.Ik stel daarom voor om ten opzichte van «Stroomlijnen» een
vereenvoudiging aan te brengen waarbij het facultatieve karakter en de wettelijk
vastgelegde opzegtermijn verdwijnen.Ik leg daarbij voor elke klantencategorie een helder overgangsmoment vast
dat alleen afhangt van het verbruik en de capaciteit van de aansluiting. Tot
dat moment is men gebonden afnemer en nà die tijd is men ongebonden
klant en vrij om zelf op de markt te kiezen. De in «Stroomlijnen»
genoemde termijnen vertaal ik nu in de aankondiging van de volgende data:– de grootste afnemers worden vrije klant direct bij inwerkingtreding
van de wet;– de middencategorie wordt vrije klant op 1-1-2002;– de kleinverbruikers worden vrije klant op 1-1-2007.Op basis van de eerste evaluatie van de nieuwe wet na 4 jaar kan de termijn
van vrijmaking van de kleinverbruikers eventueel worden bijgesteld. b. TarieventoezichtIn «Stroomlijnen» is aangegeven dat voor de leveringen aan
gebonden klanten sprake zal blijven van gereguleerde maximumtarieven, zij
het regionaal gedifferentieerd op basis van de verschillen in netkosten. Regionale
differentiatie heeft ten opzichte van één landelijk maximum
het voordeel dat deze minder ruimte biedt aan de afzonderlijke energiebedrijven
voor kruissubsidie tussen de tarieven voor gebonden klanten en de
vrije markt; daardoor ontstaat ook een betere bescherming voor de consument.
Deze tarieven moeten gebaseerd zijn op de feitelijke kosten die noodzakelijk
zijn voor een doelmatige elektriciteitsvoorziening. Vele partijen hebben verzocht
om een nadere uitwerking van de tariefprincipes.Daarbij heb ik de volgende drie benaderingen overwogen:– een benadering waarbij er per vergunninghouder en detail wordt
gekeken naar de feitelijke kosten en er sprake is van een individueel maximumtarief
voor ieder bedrijf;– een benadering waarbij er sprake is van een enkel maximumtarief
voor het hele land;– een benadering waarbij de bestaande feitelijke tarieven als uitgangspunt
worden genomen (deze worden als het ware «bevroren») en jaarlijks
een mutatiepercentage wordt vastgesteld dat rekening houdt met kostenontwikkelingen
in de opeenvolgende schakels (productie, transport, distributie en aflevering)
en mogelijkheden van efficiëncyverbetering.Ik heb een duidelijke voorkeur voor deze laatste variant omdat deze recht
doet aan de bestaande verschillen in kostenstructuur en relatief eenvoudig
is uit te voeren. Ik stel daarbij voor om de feitelijke tarieven per 1-1-1996
als uitgangspunt te nemen.Zodra een bepaalde categorie afnemers zijn status van «gebonden
klant» verliest, zullen de tariefmaxima voor deze groep vervallen. De
klant heeft dan immers zelf invloed op de prijs door zijn keuzevrijheid. Naar
verwachting zal marktwerking hier tot voordelen voor de klant leiden. Ik refereer
hierbij aan de u onlangs toegezonden notitie «De consument op nieuwe
markten». Dat betekent niet dat daarmee alle toezicht op die tarieven
direct ten einde is. In de aanvang zullen de tarieven nauwlettend worden gevolgd
om te controleren of de beoogde vrije keuzemogelijkheid van de consumenten
ook daadwerkelijk wordt geëffectueerd en om eventueel misbruik van machtsposities
te signaleren. In samenwerking met organisaties van afnemers en de energiesector
zal worden gewerkt aan een vorm van consumentenbescherming zoals die ook voor
andere markten bestaat. Overigens zijn in de energiesector al goede ervaringen
opgedaan met het overleg over standaardleveringsvoorwaarden en de behandeling
van consumentengeschillen. 4. Het elektriciteitsnetwerk a. Onafhankelijkheid van de netwerkenIn «Stroomlijnen» (paragraaf 4.1) worden vier maatregelen
beschreven om een non-dicriminatoir transport over het netwerk vorm te geven.
De belangrijkste maatregel is een organisatorische, juridische en financiële
afscheiding van de elektriciteitsnetwerken in afzonderlijke rechtspersonen.
Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen transport- of distributienetten
.Een aantal organisaties dringt aan op verdergaande maatregelen zoals het
afsplitsen van het eigendom van de netwerken. Met het belang van een onafhankelijk
functioneren van het netwerk ben ik het volstrekt eens. Ik ben echter van
oordeel dat een splitsing van eigendom van de netwerken geen noodzakelijke
voorwaarde is om een goede marktwerking te garanderen. Het gewenste doel is
ook met een minder vergaande ingreep dan feitelijke onteigening van het net
te bereiken. Ik stel daarom voor om de systematiek van «Stroomlijnen»
te handhaven met dien verstande dat extra eisen zullen worden gesteld aan
de scheiding tussen de eigenaar/rechtspersoon die tevens een productie-/distributiebedrijf
bestuurt en de eigenaren/rechtspersonen die elektriciteitsnetwerken beheren.
Eén van die eisen is dat de netwerken inclusief de relevante activa
moeten worden ondergebracht in afzonderlijke vennootschappen met een zodanige
structuur dat de bedoelde onafhankelijkheid wordt gegarandeerd.
De eisen beogen een zodanig hoge muur op te trekken tussen de marktpartijen
en het netbeheer dat het netbeheer in zijn dagelijks opereren geheel onafhankelijk
is. Ook dienen vanuit het netbeheer geen speciale voordelen uit hoofde van
cash-flow, vermogenspositie of informatieoverdracht toe te vloeien naar de
marktpartij die eigenaar is. De toezichthouder zal tot taak krijgen om dit
aan nadere toetsing te onderwerpen. Eén van de te toetsen punten is
de financiële separatie en startbalans van het netbeheer als afzonderlijke
organisatie. In lijn met het advies van de AER zal de onafhankelijkheid van
het netbeheer een belangrijk onderwerp zijn bij de evaluatie van de nieuwe
wet vier jaar na invoering.Ook op grond van de EG-richtlijn voor interne markt voor elektriciteit
is er geen aanleiding om tot een verdere loskoppeling van het beheer van de
netten te komen. Verwacht wordt dat in onze buurlanden de wetgeving op dit
punt aanzienlijk minder ver zal gaan dan in Nederland. b. Technische dispatchIn «Stroomlijnen» (paragraaf 4.2 ) wordt gesproken over één
landelijke beheerder voor het transportnet en een aantal regionale beheerders
voor de distributienetten. Deze krijgen een wettelijke verplichting tot onderlinge
samenwerking en het maken van afspraken over taakafbakening.De verantwoordelijkheid voor het functioneren van het gehele elektriciteitsnetwerk
zal worden gelegd bij de beheerder van het landelijke transportnet. Het is
een kenmerk van elektriciteit dat te allen tijde produktie en consumptie fysiek
gelijk moeten zijn. De vraag naar elektriciteit is in de praktijk niet geheel
voorspelbaar en er kunnen storingen in het aanbod optreden. Om dit op te vangen
is altijd een hoeveelheid productievermogen nodig om onevenwichtigheden op
te vangen. De landelijke netwerkbeheerder moet daarom kunnen beschikken over
onder andere de zgn. draaiende reserve en moet regelend vermogen kunnen inkopen
en verkopen. Om belangenverstrengeling tussen de netwerkbeheerder en zijn
eigenaar uit te sluiten zal worden bepaald dat een en ander plaatsvindt op
basis van openbare aanbestedingen. c. Kostenefficiency van het netwerkbeheerDe kosten van de netwerken maken een belangrijk deel uit van de totale
kosten van elektriciteit. Omdat het netwerk een natuurlijk monopolie is, is
dit niet onderhevig aan prikkels uit de markt om tot kostenefficiency te komen.
Om te bevorderen dat ook bij de netwerken kostenefficiency wordt nagestreefd,
zal de toezichthouder de tarieven bewaken en tevens een maximum stellen aan
de winsten uit het netwerk. Door een systeem van kostenvergelijking (benchmarking)
zullen indicatoren worden ontwikkeld voor maximale kosten. Van netwerkbeheerders
wordt verder verwacht dat zij maximaal gebruik maken van de mogelijkheid om
diensten en producten uit te besteden op de vrije markt. Daardoor kan de omvang
van de monopolie-activiteit zo klein mogelijk blijven. d. De tarieven voor het gebruik van elektriciteitsnetwerkDe tarieven voor transport over het elektriciteitsnetwerk zijn een essentiële
succesfactor voor een goed werkende markt, zo leert ook de ervaring in landen
waar de markt reeds vrij is. Een door KEMA in opdracht van EZ uitgevoerde
en binnenkort te publiceren studie onderstreept dit. Op basis hiervan zullen
regels worden gesteld aan de nettarieven met de volgende uitgangspunten:– De tarieven moeten ruimte laten voor een divers en dynamisch patroon
van transacties op de markt. Ervaringen in andere landen wijzen op de voordelen
van een systeem waarbij de gebruiker met één tarief toegang
heeft tot het hele elektriciteitsnetwerk ongeacht de vraag met wie er feitelijk
een contract is en onafhankelijk van de afstand (een zogenaamd «point
tariff»).– Het systeem moet daarmee ook de mogelijkheid bieden voor een elektriciteitsbeurs
(zie hierna onder punt e).– Nettarieven moeten transparant en eenvoudig zijn volgens een eenduidige
structuur en gebaseerd op objectieve openbare criteria.– Tarieven moeten worden gepubliceerd. Bij het verschaffen van informatie
aan de markt zal de netwerkbeheerder gebruik maken van moderne informatietechnologie.
Naar analogie van de situatie in andere landen wordt gedacht aan een on-line
«informatiesysteem» met gegevens over netbelasting en tarieven.– Waar mogelijk moeten tarieven een prikkel vormen voor efficiënt
gedrag van marktpartijen.De wettelijke regels zullen de vorm krijgen van een uitvoeringsregeling
opdat tussentijdse aanpassingen mogelijk zijn. e. Organisatie van de markt: elektriciteitsbeursIn «Stroomlijnen» is nog geen invulling gegeven aan de wijze
waarop het verkeer over elektriciteitsnetten economisch georganiseerd zal
worden. Op basis van de reacties op «Stroomlijnen» en ervaringen
in het buitenland kom ik thans tot een nadere invulling daarvan.Naar verwachting zal op de nieuwe markt het overgrote deel van het economisch
verkeer tussen stroomproducenten, leveranciers en afnemers gebaseerd zijn
op lange-termijn contracten. Deze lange-termijn contracten betekenen namelijk
voor zowel producenten als afnemers stabiliteit en leveringszekerheid. In
het verlengde hiervan zal tevens een aantal zeer wenselijke zaken zoals de
prijsstabiliteit, het incorporeren van lange-termijn risico's, en draagvlak
voor lange-termijn investeringen en research op het gebied van technologie,
efficiencyverbetering, duurzame energie en milieu worden bevorderd.Naast de lange-termijn contracten is voor het goed functioneren van de
markt behoefte aan een georganiseerde beurs voor elektriciteit, zo leert de
ervaring in geliberaliseerde landen waaronder de Scandinavische. In diverse
reacties wordt hiervoor gepleit. Op deze beurs kan men stroomtekorten en overschotten
vrij verhandelen, zowel op een korte termijn spotmarkt als voor toekomstige
leveringen (futures). Een beurs vergroot de prijstransparantie en biedt de
mogelijkheid om risico's te spreiden. In de overgangssituatie waarin steeds
meer klanten vrij worden, kan een beurs ook een functie hebben om de inkooprisico's
voor energiebedrijven te verkleinen. Een bedrijf dat klanten of afzet verliest,
kan via de beurs eventuele overschotten verkopen aan het bedrijf dat zijn
afzet heeft zien toenemen. Ook voor kleinere producenten (decentraal vermogen)
kan een beurs aantrekkelijk zijn om door hen geproduceerde elektriciteit aan
te kunnen bieden. Naarmate de markt verder vordert, zal zo'n beurs een steeds
belangrijker positie in kunnen gaan nemen. Het zal echter niet verplicht zijn
om transacties via de beurs te laten lopen.De beurs zal openstaan voor alle marktpartijen die voldoen aan objectieve
beurscriteria, ook het Grootschalig Productiebedrijf (GPB). Buitenlandse aanbieders
kunnen eveneens tot de beurs worden toegelaten. Indien het daarbij zou komen
tot fysieke importen moet er wel tussen Nederland en het land van herkomst
sprake zijn van voldoende reciprociteit (zie paragraaf 9 van deze brief).Om nadere invulling te geven aan deze gedachte zal ik een project initiëren
om in samenwerking met en in aansluiting op ideeën van de elektriciteitssector,
de financiële wereld en het Ministerie van Financiën een operationeel
voorstel uit te werken. Ervaringsuitwisseling met andere landen
maakt hier deel van uit. Tevens zal worden onderzocht of er op de beurs een
aparte notering van groencertificaten voor duurzaam opgewekte elektriciteit
kan komen (zie ook paragraaf 6 van deze brief).Het huidige systeem, de zgn. landelijke economische optimalisatie (LEO),
waarmee de productiesector de inzet van elektriciteitscentrales optimaliseert,
krijgt hiermee een ander karakter. Door dit systeem functioneren de vier productiebedrijven
feitelijk reeds als één bedrijf.Uiteraard zal op een vrije markt het GPB zijn eigen productie zodanig
organiseren dat de inzet van centrales optimaal is. Er is dan sprake van een
intern systeem van het GPB en niet langer van een landelijk werkende optimalisatie
via de huidige LEO. De optimalisatie vindt in deze markt op normale wijze
plaats via het prijsmechanisme.Ik acht het niet wenselijk, zoals door sommigen gesuggereerd, dat het
GPB verplicht is anderen daarin te laten meedraaien. Dat zou op gespannen
voet staan met een goede mededinging. Het is wel denkbaar dat verzamelingen
van (kleinere) producenten zelf een soortgelijk systeem opzetten om tot onderlinge
optimalisatie te komen. 5. Productie a. Directe overheidsinvloed en visie op voorzieningszekerheidIn de Derde Energienota en «Stroomlijnen» (paragraaf 5) wordt
aangegeven dat de productie van elektriciteit vrij zal zijn. Er is derhalve
geen directe bemoeienis van de overheid met plannen of beslissingen van marktpartijen.
Het Elektriciteitsplan zal verdwijnen en daarmee de planmatige overheidsinvloed.
Er zullen wel algemene planologische en milieuhygiënische randvoorwaarden
bestaan. Deze gelden niet slechts voor de productiesector maar op gelijke
basis voor alle marktpartijen.In een aantal reacties, onder andere van de AER, wordt de vraag gesteld
hoe het streven naar brandstofdiversificatie moet worden bezien. Mijn uitgangspunt
daarbij is het achterliggende doel van brandstofdiversificatie, te weten het
bevorderen van de voorzieningszekerheid en de stabiliteit van de elektriciteitsprijzen.
Dit zal ook voor de markpartijen het primaire belang zijn. Risico's in de
fysieke voorziening van elektriciteit zijn er echter niet zozeer. Het brandstofpakket
in Europa als geheel is voldoende gespreid. Voorziening van elektriciteit
is altijd mogelijk maar het is de vraag tegen welke prijs. De risico's vertalen
zich dan vooral in prijsrisico's, bijvoorbeeld bij plotselinge stijging van
internationale energieprijzen.Er is meer dan één methode voor de marktpartijen om deze
prijsrisico's te beperken:– Door de spreiding van het brandstofinzetpakket, zowel qua typen
brandstof als qua geografische herkomst, onder meer via uitwisselingen van
elektriciteit binnen Europa.– Op contractuele wijze. Hierbij worden in leveringscontracten van
energiedragers de prijsrisico's expliciet afgedekt of worden energiedragers
geleverd tegen een prijs die gekoppeld is aan die van andere alternatieve
energiedragers. Het risico wordt dus gespreid. Ook is denkbaar dat in de nieuwe
elektriciteitsmarkt prijsrisico's kunnen worden verzekerd of worden vertaald
in opties en futures, zoals in elke reguliere markt.– Door hogere energie-efficiency van elektriciteitsopwekking en
elektriciteits-toepassingen. Hierdoor is uiteindelijk per toepassing minder
primaire brandstof nodig; ook het effect van stijging van de brandstofprijs
is dan minder. Door de hoge efficiency van nieuwe gasgestookte centrales is
bijvoorbeeld minder gas nodig voor de opwekking van een kilowattuur dan vroeger
en is tevens het prijsrisico kleiner. Ook WKK is een goed middel.
De behaalde energiebesparing en de spreiding van risico's over de warmte-
en elektriciteitsmarkt vertalen zich in een meer prijsstabiele produktie.
Efficiënte elektriciteitstoepassingen zoals zuinige verlichting of warmtepompen
doen in wezen hetzelfde maar dan aan de verbruikerskant.Het totaal van de risicodekking zal worden bereikt door een combinatie
van deze drie methoden. In de nieuwe elektriciteitsmarkt wordt niet langer
centraal bepaald hoe groot de risicodekking moet zijn en welke methode daarvoor
wordt toegepast. De gebruiker van elektriciteit zal dit zelf willen bepalen.
Het is ook denkbaar dat verschillende prijzen gaan gelden voor elektriciteit
met een verschillende mate en wijze van risicodekking. In het Energiebericht
zal een analyse worden gegeven van het totale risico voor de Nederlandse economie
dat voortvloeit uit het feitelijke gedrag van marktpartijen. Mocht mede aan
de hand van prognoses van internationale ontwikkelingen worden geconstateerd
dat de risicodekking tekort zou schieten, dan kan generiek beleid worden ontwikkeld.
Dit kan dan gericht zijn op elk van de genoemde mogelijkheden of combinaties
daarvan en zal in samenspraak met de marktpartijen tot stand moeten komen.
Een belangrijk onderdeel van de strategie is daarbij het lange-termijn onderzoek
zoals door de AER is aangegeven. b. Positie WKKIn de afgelopen jaren zijn afspraken binnen de elektriciteitssector gemaakt
met als doel de sterke groei van het totale vermogen te beperken (de zgn.
bezinningsperiode). Deze afspraken hebben inmiddels hun werking gehad waardoor
de overgangsproblematiek naar de nieuwe elektriciteitsmarkt beter te overzien
is. Dit betekent niet dat hierdoor de groei van het WKK vermogen stagneert:
tussen nu en het jaar 2000 wordt nog minstens 2500 MW bijgebouwd. Desondanks
blijkt bij marktpartijen nog steeds grote behoefte te bestaan aan extra WKK.
In beginsel is dit mogelijk want plaatsing van WKK is geheel vrij en elektriciteit
uit WKK kan straks ook op de markt worden gebracht. Er zal echter geen wettelijk
stelsel van vergoedingen meer gelden. Investeerders moeten de geproduceerde
elektriciteit op de markt afzetten en hun investeringsbeslissingen in WKK
baseren op de afzetkansen en risico's.In verband met hun gebonden status zullen de middelgrote en kleine afnemers
nog tijdelijk een wettelijk gegarandeerde terugleververgoeding krijgen van
hun leverancier, maar ook dit zal eindigen op de beoogde data van 1 januari
2002 (waarmee dan reeds vrijwel alle WKK op de markt zal zijn) respectievelijk
2007. 6. Duurzame energieIn «Stroomlijnen» (paragraaf 6) wordt de mogelijkheid genoemd
om een verplicht percentage duurzame energie vast te stellen over alle elektriciteit
die via de netten gaat. Het netbeheer is hiervoor een goed aangrijpingspunt
omdat vrijwel alle elektriciteit over de netten gaat, hetgeen het mogelijk
maakt om het aandeel duurzame energie te meten en te controleren of de verplichting
gehaald wordt.In «Stroomlijnen» is de optie vermeld dat die verplichting
wordt opgelegd aan de netbeheerders. Bij nader inzien acht ik het beter de
netwerkbeheerders hierbij geen actieve taak te geven. Ook in sommige reacties
is deze visie naar voren gebracht. In plaats daarvan zal het verplichte aandeel
duurzame energie betrekking hebben op de eindleverantie, waarbij de netwerkbeheerders
tot taak hebben dit te controleren. In de Elektriciteitswet zal worden bepaald
dat de Minister van Economische Zaken de vereiste percentages bij AMVB kan
vaststellen. De elektriciteitsleverancier kan in het vereiste aandeel duurzame energie
voorzien door zelf met behulp van duurzame energie elektriciteit op te wekken
of dergelijke elektriciteit in te kopen. Ten bewijze van het feit dat bedoeld
percentage wordt gerealiseerd, zullen «groene stroomcertificaten»
overgelegd moeten kunnen worden. Een dergelijk certificaat is een bewijsstuk
dat een elektriciteitsproducent in een bepaalde omschreven periode een bepaalde
hoeveelheid duurzaam opgewekte elektriciteit op het net zal brengen. Deze
certificaten worden uitgegeven door een nog speciaal hiervoor op te richten
organisatie, die tevens belast zal worden met de controle hierop. De groene
stroomcertificaten kunnen het karakter hebben van een termijncontract («futures»)
waarin de feitelijke levering van duurzame elektriciteit in de toekomst wordt
geëffectueerd. Indien het maximum aantal uit te geven certificaten wordt
gerelateerd aan de doelstelling voor duurzame energie, krijgen investeerders
de zekerheid dat de duurzame elektriciteit die ze in de toekomst zullen produceren
ook zal worden afgezet.De groene stroomcertificaten zullen verhandelbaar zijn, onder andere op
de beurs, waardoor er als gevolg van het wettelijk aandeel een aparte markt
zal ontstaan voor deze certificaten. Hierdoor zal het vereiste aandeel worden
gehaald met de meest economische duurzame bronnen van dat moment.In het eind van dit jaar uit te brengen Actieprogramma Duurzame Energie
zal dit systeem nader worden uitgewerkt. Tevens zullen daarin de doelpercentages
voor duurzame energie in het algemeen, en met duurzame bronnen opgewekte elektriciteit
in het bijzonder, worden genoemd voor de periode tot en met het jaar 2010.
Overigens zal bij de invoering van dit systeem nog worden bezien wat de positie
is van geïmporteerde duurzame elektriciteit mede in het kader van de
reciprociteit en van energiegebruikers die zelf energie opwekken met behulp
van duurzame energie.De wettelijke verplichting van het aandeel duurzaam zal vanaf het jaar
2001 worden geïmplementeerd.In de periode tot en met het jaar 2000 zal de gewenste ontwikkeling van
duurzame energie onder meer gestimuleerd worden door de activiteiten van de
energiedistributiebedrijven in het kader van het MAP 2000, waarover bindende
afspraken gemaakt zullen worden tussen het kabinet en EnergieNed. Ik heb inmiddels
begrepen dat ook in dat kader bezien wordt hoe een systeem van verhandelbaarheid
van duurzame elektriciteit, maar dan beperkt tot de energiedistributiebedrijven,
gerealiseerd kan worden. De ervaringen die daarmee worden opgedaan, zullen
relevant zijn voor het hiervoor geschetste systeem op basis van een wettelijk
verplicht aandeel. 7. Level playing field en overgangsproblematiekIn Stroomlijnen is melding gemaakt van de noodzaak om zo snel mogelijk
een «level playing field» te bereiken. Daarbij speelt een financiële
overgangsproblematiek, ook in relatie tot de vorming van een Grootschalig
Productiebedrijf. Om de mogelijkheden van een Grootschalig Productiebedrijf
te onderzoeken zijn de heren Langman en Kremers aangezocht. Zij hebben bij
de invulling hiervan een groot aantal gesprekken gevoerd met de partijen in
de elektriciteitssector en met de aandeelhouders daarvan. Onlangs hebben de
heren Langman en Kremers hun voorlopig verslag gefinaliseerd. Dit verslag
is van persoonlijke en vertrouwelijke aard. Er kunnen daarom nu geen mededelingen
over worden gedaan. Het voorlopig verslag is gezonden naar de aandeelhouders
van de elektriciteitssector voor commentaar en nader beraad. Ik wil niet nalaten hier te benadrukken het grote belang van een grootschalig
productiebedrijf, dat de internationale concurrentie aan moet kunnen. De ontwikkelingen
op de Europese elektriciteitsmarkt nopen tot een snelle besluitvorming ten
deze.Belangrijk voor de dekking van de overgangsproblematiek is de recente
principe-overeenkomst tussen de productie- en distributiesector over de tarieven
1997 en de jaren daarna. In dat kader is een nieuwe tariefstructuur afgesproken,
die aansluit bij de toekomstige elektriciteitsmarkt. Tevens is voorzien in
een omvangrijk contract voor vier jaar tussen de productie- en distributiesector.
Dit contract biedt zekerheid en ruimte aan partijen om de bestaande problematiek
tot een oplossing te brengen. De distributiebedrijven dragen via de contractering
bij aan de oplossing van de financiële problematiek van de productiesector.
Verwacht wordt dat een aanzienlijk deel van de financiële problematiek
die voortkomt uit investeringen uit het verleden, hiermee wordt opgelost.Daarnaast geeft de geleidelijkheid van de marktopening partijen de gelegenheid
om ook na de genoemde contractperiode via het afsluiten van lange termijn
contracten de overgang naar een volledig vrije markt te realiseren. Daarmee
krijgen zowel productie als distributie de gelegenheid om op de internationale
concurrentie in te spelen. Voor de productie (het GPB) zal dit expansie naar
het buitenland betekenen; voor de distributie het optimaal kunnen inkopen
van elektriciteit uit binnen- en buitenland.Een mogelijk blijvend financieel probleem, ook in de toekomst, is de levering
van restwarmte door de productiesector (stadsverwarming en warmteplannen).
Momenteel wordt op deze warmtelevering verlies geleden als gevolg van de huidige
energieprijs waaraan de prijs van warmte is gekoppeld. Het is nog niet duidelijk
wat de toekomstige omvang van dit probleem is; bij hogere prijzen wordt het
probleem kleiner of verdwijnt het zelfs. 8. Fiscale aspectenIn «Stroomlijnen» (paragraaf 8) wordt voorgesteld om de geldende
vrijstelling voor de vennootschapsbelasting te laten vervallen voor alle onderdelen
van de energiesector, inclusief de netten. Daarmee wordt aangesloten bij de
situatie in de ons omringende landen. In sommige reacties is voorgesteld een
uitzondering te maken voor de netwerken. Ik ben daar echter geen voorstander
van. In «Stroomlijnen» is hiervoor een aantal redenen aangegeven
zoals de wenselijkheid van «een level playing field» voor alle
bedrijven die op de energiemarkt actief zijn en de grotere eenvoud en controleerbaarheid.
Zo'n onderscheid kan bovendien allerlei constructies in de hand werken tussen
de netbeheer-organisaties en de eigenaren daarvan, de in de markt opererende
energiebedrijven. Dit is ongewenst, vooral omdat ik streef naar een zo groot
mogelijke onafhankelijkheid van het netbeheer (zie paragraaf 4).Wel speelt het punt dat de sector een lage solvabiliteit heeft en in het
kader van de internationale concurrentie tot een zekere vermogensopbouw moet
kunnen komen, hetgeen onder het regiem van de Vpb lastiger is. Na overleg
met de Staatssecretaris van Financiën zal worden bezien hoe deze problematiek
kan worden ingepast in de uitvoering van de Vpb-plicht. Overigens zal de invoering
van de Vpb-plicht voor de energiesector gepaard gaan met fiscale faciliteiten
ter stimulering van energiebesparing, CO2-reductie en research
en development op energiegebied.Een voorbeeld hiervan is het feit dat de energiebedrijven ook aanspraak
gaan maken op fiscale Vpb-stimuleringsmaatregelen op het gebied van energie
en milieu. Ik wijs hier op de afschrijvingsmethodiek die voor tal van investeringen
geldt, alsmede voor nieuwe aftrekfaciliteiten voor energiebesparing en duurzame
energie uit de Derde Energienota. Daarmee komen energiebedrijven
in dit opzicht op gelijke voet te staan met de marktpartijen en wordt de werkingssfeer
van het energiebesparingsinstrumentarium verruimd. 9. Internationale aspectenUit de reacties blijkt de behoefte aan een nadere uitwerking van de voorwaarden
waaronder de Nederlandse markt toegankelijk wordt voor buitenlandse aanbieders.In «Stroomlijnen» heb ik in paragraaf 9 aangegeven dat er
alleen sprake kan zijn van een goede internationale elektriciteitsmarkt indien
er sprake is van gelijkwaardige mededingingsverhoudingen. De basis daarvoor
is de concept EG-richtlijn voor interne markt voor elektriciteit. Dit houdt
in dat in ieder geval klanten met een jaarverbruik groter dan 100 GWh vrij
zijn om te importeren. Daarnaast worden er categorieën aangewezen zoals
distributiebedrijven, handelaren en productiebedrijven (waaronder het GPB)
die in beginsel een vrije toegang tot de Europese markt krijgen. Indien de
Minister van Economische Zaken na toetsing aan de richtlijn tot de conclusie
komt dat er geen sprake is van reciprociteit tussen Nederland en het exporterende
land, kan hij voor die aangewezen categorieën de import uit bepaalde
landen beperken. Naar aanleiding van de reacties heb ik besloten om geen ondergrens
voor het melden van de hoeveelheden te hanteren. Er moet ten aanzien van het
beoordelen van importen wel een onderscheid worden gemaakt tussen incidentele
uitwisselingen zoals onderlinge bijstand van landen die samenwerken in de
UCPTE1 en meer structurele leveringscontracten.
Overigens blijven de bestaande importcontracten buiten beschouwing.Naast de categorie klanten met een jaarverbruik groter dan 100GWh en de
categorieën die worden aangewezen, zal voor een derde categorie een nog
grotere opening voor import dan de richtlijn vereist, mogelijk zijn indien
ook andere landen sneller hun markt openen. Hiervoor geldt dan een toets inzake
gelijke mededingingsvoorwaarden die uit de volgende twee criteria zal bestaan:– allereerst mag een Nederlandse afnemer uitsluitend importeren
indien vergelijkbare klanten in het exporterende land eveneens vrij zijn om
stroom in Nederland te kopen;– het transportnetwerk in het exporterende land moet toegankelijk
zijn in die zin dat de nettoegang en tariefsystematiek transparant zijn en
gelijk voor alle vergelijkbare elektriciteitstransporten ongeacht of deze
van Nederland naar het buurland gaan dan wel vice-versa.Een en ander heeft geen effect op de interne Nederlandse liberalisering.
Dit houdt dus in dat het denkbaar is dat sommige klanten op de Nederlandse
markt vrij zijn maar toch vanuit sommige landen niet mogen importeren.Uiteraard zal gestreefd worden naar een goede afstemming. Bij dit alles
is vooral de verhouding met de directe buurlanden belangrijk. Overleg met
de direct omringende landen en de Europese Commissie zal plaatsvinden. Hierbij
kunnen ook verschillen in milieu-eisen, fiscaliteit en stimulering van duurzame
energie aan de orde komen. 10. ToezichtIn «Stroomlijnen» (paragraaf 10) is aangegeven dat toezicht
zal plaatsvinden op het beheer van de netwerken en op de houders van een vergunning
voor de levering aan gebonden klanten. Voor wat betreft de organisatie van
het toezicht heb ik voorgesteld om een dienst te creëren die functioneert
onder de volle verantwoordelijkheid van de Minister van Economische Zaken,
maar die ook eigen bij wet geregelde bevoegdheden heeft. Positionering en
mandatering zullen worden vormgegeven op een vergelijkbare wijze
als de dienst, die zal toezien op de naleving van de nieuwe Mededingingswet.In diverse commentaren is voorgesteld om deze dienst onafhankelijker van
de Minister van Economische Zaken te positioneren. Ik zie vooralsnog geen
reden om af te wijken van de lijn die is gekozen ten aanzien van de Dienst
voor de mededinging zoals in «Stroomlijnen» is uiteengezet. De
positionering en de organisatie van de toezichthouder alsmede zijn taken en
bevoegdheden zullen onderdeel van de evaluatie uitmaken.Omdat de liberalisering van de elektriciteitsmarkt een dynamisch proces
is, zal deze dienst zo worden ingericht dat adequaat op dit proces kan worden
gereageerd. De invulling en uitwerking zal parallel aan de voorbereiding van
de wetgeving de komende maanden nader worden vorm gegeven. Daarbij zal ik
zowel de elektriciteitssector als de vertegenwoordigers van verbruikers betrekken. 11. De wet energiedistributie en de overige energiewetgevingIn «Stroomlijnen» (paragraaf 11.2) is aangegeven dat de nieuwe
Elektricteitswet deel uitmaakt van een aantal samenhangende ontwikkelingen
in de wetgeving op energiegebied, met name ten aanzien van gas en warmte en
ter invoering van het Energiebericht. In de komende jaren wordt hier in stappen
invulling aan gegeven. Daarbij wordt gestreefd naar een heldere samenhang
tussen de verschillende componenten. Dit hoeft niet te betekenen dat er één
enkele Energiewet tot stand zal worden gebracht. Ook andere mogelijkheden
zijn denkbaar. In de toelichting op de nieuwe Elektriciteitswet zal een uitgewerkt
overzicht van deze samenhangende wetgeving worden opgenomen. a. EnergieberichtIn paragraaf 11.1 van «Stroomlijnen» zijn de hoofdelementen
van het Energiebericht aangegeven. De AER heeft geadviseerd om in het Energiebericht
ook de globale richting van de onderzoeksprogrammering op te nemen. Ik neem
deze suggestie over. Dit past immers goed in het strategische karakter van
dit document dat overigens een bredere strekking heeft dan elektriciteit.
Zo zal ook de ontwikkeling van de gasreserves en vooral van duurzame energie
aan de orde komen. b. De gasmarkt«Stroomlijnen» kiest bij de vrijmaking van klanten van distributiebedrijven
voor een gelijke aanpak van de elektriciteits- en de gassector. Het gaat immers
veelal om dezelfde partijen in de leveringsketen. Ik stel voor dat de wijze
waarop de geleidelijke vrijmaking van klanten op het gebied van elektriciteit
is geregeld zoveel mogelijk bij gas worden gevolgd.De mate van gelijkvormigheid is met name afhankelijk van de voortgang
die gemaakt wordt in de besluitvorming over de gasrichtlijn in de EU. Mocht
bijvoorbeeld, zoals nu wordt verwacht, de Raad van de EU in 1997 tot een gemeenschappelijk
standpunt komen, dan zullen nationale regelingen voor de gasmarkt één
à twee jaar ná die voor de elektriciteitsmarkt tot stand kunnen
komen. In dat geval is denkbaar dat de geleidelijke vrijmaking van klanten
voor gas in de tijd gelijk wordt getrokken met die van elektriciteit. Dat
wil zeggen vrijmaking van de tussengroep op 1 januari 2002 en van de kleinverbruikers
op 1 januari 2007.Daarmee is – ook in «Stroomlijnen» – niet gezegd
dat voor de gassector in alle opzichten dezelfde aanpak als bij elektriciteit
kan worden gevolgd. In de Derde Energienota is al aangegeven dat beide markten
wezenlijk van elkaar verschillen (zie pagina 183). Daardoor zullen de maatregelen
ter bevordering van marktwerking dan ook anders kunnen en moeten zijn. Daar komt bij dat de EG-gasrichtlijn doorslaggevend zal zijn voor
de uitwerking van de liberalisatie op de gasmarkt zodat de regelingen voor
de gasmarkt later van kracht zullen worden dan voor elektriciteit.De genoemde verschillen in markten leiden met name tot een verschillende
benadering bij de regeling van toegang tot de netten. Natuurlijk moet ook
bij gas een non-discriminatoire toegang tot het net worden gegarandeerd. Maar
het lijkt vooralsnog niet noodzakelijk en niet gewenst om op gasgebied «unbundling»
van de handel en het netbeheer wettelijk af te dwingen. De Nederlandse inbreng
in Brussel zal er daarom op gericht zijn een dergelijke verplichting buiten
de gasrichtlijn te houden.Dat het op dit moment niet de bedoeling is om gasbedrijven wettelijk een
verplichting op te leggen over te gaan tot «unbundling», neemt
niet weg dat het in de praktijk voor diverse, ook horizontaal geïntegreerde
bedrijven voor de eigen organisatie, bedrijfsvoering en klantencontacten gewenst
kan zijn om te komen tot een administratieve of verdergaande scheiding van
netbeheer en levering aan klanten.«Stroomlijnen» pleit er voor, in de periode dat er nog geen
vergunningsysteem bestaat voor gasdistributie, de status quo van leveringsgebieden
aan gebonden klanten te respecteren. Gelet op sommige reacties voeg ik daaraan
toe dat bij de invoering van het vergunningsysteem de situatie ten tijde van
het uitkomen van de Derde Energienota (december 1995) als uitgangspunt zal
gelden. c. Wet energiedistributieWat betreft de Wet energiedistributie (WED) die thans bij de Eerste Kamer
ter behandeling ligt, wil ik de wenselijkheid benadrukken om de regels die
daar thans in zijn voorzien op korte termijn in te voeren. Ik wijs daarbij
met name op de wettelijke basis die aan de MAP-activiteiten wordt gegeven
en de scheiding tussen commerciële en niet-commerciële activiteiten.
Ik streef ernaar de invoering van de WED op 1 januari 1997 te doen plaatsvinden.
Invoering van de nieuwe elektriciteitswet zal geen wezenlijke aanpassing van
de WED noodzakelijk maken. Wel zal deze m.b.t. elektriciteit worden toegespitst
op levering aan gebonden klanten en daarom op een enkel punt moeten worden
veranderd. Met het oog op de integratievoordelen is het noodzakelijk ook duidelijkheid
te geven waar het gas en warmte betreft en die duidelijkheid te vertalen in
wettelijke eisen. Daarom werk ik er naar toe om binnen enige jaren die eisen
in een wettelijk raamwerk voor de (leidinggebonden) energiemarkt op te nemen. d. Eigendom van energiebedrijvenHoewel ik in «Stroomlijnen» op dit punt niet nader ben ingegaan,
acht ik het wenselijk over de eigendomsverhoudingen een nadere visie te geven
mede naar aanleiding van het advies van de AER en gestelde kamervragen (nr
2969700070). In de Energienota heb ik in hoofdstuk 3.7 aangegeven eventuele
eigendomsoverdracht primair een zaak te achten van de desbetreffende aandeelhouders.
Daaraan heb ik toegevoegd dat ik privatisering van concurrerende activiteiten
eerder voor de hand vind liggen dan van de monopolie-activiteiten. Volgtijdelijkheid,
d.w.z. eerst liberalisering daarna pas privatisering, verdient daarbij de
sterke voorkeur.Wanneer het liberaliseringsproces nog onvoldoende gestalte heeft gekregen
bestaat het risico dat activiteiten die nog in een «beschermde»
marktpositie plaats vinden van «publieke in private handen» overgaan
en leiden tot een privaat monopolie. Het omzetten van een publiek monopolie
in een privaat monopolie is ongewenst, zeker als ook een toezichthouder op
de monopolie-activiteiten zich nog niet voldoende heeft kunnen manifesteren. Bij de meeste, zo niet alle, energiebedrijven is de eigendom van de aandelen
statutair beperkt tot publiekrechtelijke organen of bedrijven die in handen
zijn van publiekrechtelijke organen. Statuten kunnen gewijzigd worden, zij
het meestal met een gekwalificeerde meerderheid. Omdat ik hecht aan een ordelijke
ontwikkeling bij de liberalisering van de energiemarkten, zal ik de desbetreffende
aandeelhouders benaderen en uitgenodigen om mij te volgen in de visie dat
liberalisering vooraf moet gaan aan eventuele privatisering en dat privatisering
van concurrerende activiteiten meer in de rede ligt dan van monopolietaken
zoals het netwerk.Ik teken daarbij aan dat ik, zo daar aanleiding toe is, van de mij ten
dienste staande juridische middelen gebruik zal maken deze visie te effectueren.
Bovendien zal ik in de nieuwe Elektriciteitswet voorzieningen opnemen waardoor
voor eigendomsoverdracht van netwerken en van de levering aan gebonden klanten
mijn instemming is vereist. Ook in de toekomstige regels voor gas en warmte
zal zo'n voorziening worden opgenomen. Deze bepalingen kunnen bijvoorbeeld
inhouden dat indien er vervreemding van aandelen heeft plaatsgevonden in de
periode tussen het uitbrengen van «Stroomlijnen» (4 juli 1996)
en het van kracht worden van de nieuwe wetgeving, ik de mogelijkheid heb om
het desbetreffende bedrijf geen vergunning te geven voor het leveren aan gebonden
klanten. De Minister van Economische Zaken,G. J. Wijers XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlemen- taire Documentatie.XNoot1De UCPTE is Union pour la Coordination de la production et du transport
de l'electricité. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25097-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl