Cultuurbeleid 2001-2004; Brief staatssecretaris met beleidsbrief 'Vermogen om te laten zien; beleidsvisie op het rendement van de Collectie Nederland'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26591, nr. 16

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-05-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26591 nr. 16

26-04-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVERMOGEN OM TE LATEN ZIENBeleidsvisie op het cultureel rendement van de Collectie
Nederland1. InleidingMaatschappelijk en cultureel rendementVerbredingSamenstelling en kwaliteit«Collectie Nederland Concreet»Voorgeschiedenis, cultuurnotaVoornemens2. Anders presenterenIn huis: gastcuratoren en actualiteitActuele aankopenBuitenshuisCollecties in de klasSchipholHet Tweede-KamergebouwVerbreding publieksbereik hedendaagse kunstVirtuele toegangNetwijzer CultuurDigitaal platform collectiemobiliteitOmroepen en media3. Anders collectionerenSpecialisatie en profilering, keuzes makenAankopenAfstemming tussen het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap- pen/Instituut Collectie Nederland en de Stichting Fonds Nationaal
Kunstbezit (SFNK)Nieuwe integrale aankoopregelingMobiliteit tussen collectiesUitlenen aan particulieren en bedrijvenFiscale faciliteiten voor verzamelaarsDe rijkscollectie van het ICNInternationale aspectenBevordering bruikleenverkeerMantelovereenkomstSelecteren en afstotenLeidraad selecteren en afstotenHet academisch erfgoedTot besluitBIJLAGE 1 AANKOOPFONDS COLLECTIE NEDERLAND (tijdelijke
regeling voor financiële ondersteuning van museale aankopen)InleidingKortom: DoelMet de regeling wordt bovendien nagestreefd:Welke musea kunnen een aanvraag doen?Aspecten bij de beoordelingVoorwaarden om in aanmerking te komen voor ondersteuningAard van de financiële ondersteuningBIJLAGE 2 MANTELOVEREENKOMST BRUIKLEENVERKEER (concept)Artikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Toelichting bij de mantelovereenkomst bruikleenverkeer
 (concept) Van kaderovereenkomst naar mantelovereenkomst inzake het
bruikleenverkeerAanpassing van de regeling voor aansprakelijkheidReikwijdte mantelovereenkomst (artikel 2)Procedure voor het binden van partijen aan de mantelovereenkomst
(artikel 2)Voorwaarden voor het bruikleenverkeer (artikel 3)Geen verplichting tot verzekeringWaardevermindering van een voorwerpBeveiligingHardheidsclausule
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26591Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 136 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 591Cultuurbeleid 2001–2004nr. 16BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 26 april 2000Hierbij treft u de beleidsbrief Vermogen om te laten
zien. Beleidsvisie op het rendement van de Collectie Nederland. Deze
brief heb ik u toegezegd in Cultuur als Confrontatie
(p. 57–58) en bevat een concretisering van mijn voornemens om de collecties
van musea en andere erfgoedinstellingen (het culturele vermogen) beter zichtbaar
te maken.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,F. van der PloegVERMOGEN OM TE LATEN ZIENBeleidsvisie op het cultureel rendement van de Collectie
NederlandINHOUDSOPGAVE:Blz.   1.Inleiding3   2.Anders
presenteren5 In huis:
gastcuratoren en actualiteit6  Actuele aankopen6 Buitenshuis7  Collecties in de klas8 Schiphol9  Het Tweede-Kamergebouw9 Verbreding publieksbereik hedendaagse kunst9 Virtuele
toegang10  Netwijzer Cultuur11 Digitaal platform
collectiemobiliteit12  Omroepen en media12    3.Anders collectioneren13 Specialisatie en profilering, keuzes maken13 Aankopen13  Nieuwe integrale aankoopregeling14 Mobiliteit
tussen collecties15  Uitlenen aan particulieren en bedrijven16  Fiscale faciliteiten voor verzamelaars16  De rijkscollectie
van het ICN16 Internationale aspecten17  Bevordering
bruikleenverkeer17  Mantelovereenkomst18 Selecteren en afstoten18  Leidraad selecteren en afstoten19  Het academisch erfgoed19  Tot besluit20    Bijlage 1. Aankoopfonds Collectie Nederland21Bijlage 2. Mantelovereenkomst
bruikleenverkeer25   Toelichting bij de mantelovereenkomst bruikleenverkeer271. Inleiding«Wekken uit een schone slaap», «ontzamelen», «zichtbaarheid
en mobiliteit», «avondopenstelling» en «kunst in openbare
ruimtes». Met deze en aanverwante termen confronteerde ik ruim een jaar
geleden de museumwereld by speech. Dat bleef toen
niet onopgemerkt, en dat was ook precies mijn bedoeling. Het leek mij de hoogste
tijd om een serieus debat te voeren over de onzichtbaarheid van een groot
deel van het Nederlandse culturele vermogen. Inmiddels hebben de discussies
hier en daar musea al geïnspireerd tot nieuwe impulsen.Het is nu echter voor mij ook zaak om mijn visie te concretiseren. In
de uitgangspuntennotitie Cultuur als confrontatie
heb ik aangekondigd dit in voorjaar 2000 per brief aan de Tweede Kamer te
doen. Deze brief is een opmaat voor de Cultuurnota 2001–2004. In deze
cultuurnota, die op prinsjesdag zal verschijnen, staat de invoering van mijn
voorgestelde maatregelen centraal.Maatschappelijk en cultureel rendementHet vermogen waar ik het over heb is van onschatbare culturele, historische,
wetenschappelijke en financiële waarde. Een belangrijk deel van dit vermogen
behoort tot de «Collectie Nederland». Dat betekent dus dat het
(mede) met openbare middelen in stand wordt gehouden. Die «instandhouding»
mag wat mij betreft in meer gevallen wat ruimer worden opgevat dan «geconserveerd
bewaren». Ik stel me dus een vermogen voor met wat minder «passiva»
en meer «activa».Ik heb het hier in de eerste plaats over de openbare collecties. Waar
echter verbindingen zijn, gaat het ook over particuliere verzamelingen. Zo'n
verbinding kan bijvoorbeeld bestaan uit een gezamenlijke presentatie van een
museum, een galerie en een particuliere verzamelaar.De aandeelhouders in de Collectie Nederland – en dat zijn de Nederlandse
belastingbetalers – moeten ervan uit kunnen gaan dat de culturele ondernemers
die het publieke culturele vermogen beheren (musea, archieven, bibliotheken
en andere collectiebeheerders) er het maximale rendement op proberen te behalen.
Uiteraard niet om het financiële gewin. Wel om het maatschappelijk en
cultureel rendement dat zich onder meer uit in optimale toegankelijkheid en
gebruik van de Collectie Nederland voor de samenleving.VerbredingAan de belangstelling voor erfgoed en (hedendaagse) kunstuitingen zal
het niet liggen. Die is in onze samenleving nog steeds groeiende. Met name
onder een steeds beter opgeleid, mobieler, welvarender publiek met steeds
meer vrije tijd. Een publiek dat ook behoefte heeft aan identiteitsvorming
en aan verankering in plaats en tijd. Niet in het minst als gevolg van de
steeds grotere dynamiek in de samenleving en de toenemende mondialisering
en schaalvergroting.Daarnaast valt er meer maatschappelijk rendement uit het culturele vermogen
te halen door de collecties toegankelijker te maken voor met name jongeren
en nieuwe Nederlanders; groepen die er traditioneel niet of weinig gebruik
van maken. Daar moeten we echt wat aan doen. Mijn uitgangspunt is namelijk
dat de collecties van iedereen zijn. Musea hebben zicht op (het gebruik van)
collecties, kunnen bepalen wat hun specialisme is, hebben de mogelijkheid
alert te reageren op hedendaagse kunst en kunnen het publiek actief mee laten
doen in het kiezen en presenteren van hun collecties.Daarom heb ik in Cultuur als confrontatie
aangegeven dat het van het grootste belang is dat het culturele vermogen in
de komende jaren beter zichtbaar gemaakt wordt. Immers, dat is
een conditio sine qua non voor een groter gebruik
van dat vermogen.Gebruik op zijn beurt begint en eindigt met de toegankelijkheid: fysiek
en virtueel. Daarnaast is het van belang dat het publiek ook daadwerkelijk
uitgedaagd wordt om van die toegankelijkheid gebruik te maken, dat er verhalen
verteld worden die betekenisvol zijn voor de samenleving. We beginnen gelukkig
niet bij nul. Hier en daar is verbreding van het museumpubliek al zichtbaar.
Maar die moet zich wel verder doorzetten en daar wil ik me sterk voor maken.Samenstelling en kwaliteitBij veel instellingen is er ook een beheersmatige noodzaak om hun collecties
kritisch te bezien. Vaak zijn die verzamelingen gewoon te groot om er goed
voor te zorgen en er optimaal gebruik van te maken. Tegelijkertijd zijn er
ook nogal wat musea met kwantitatief en kwalitatief beperkte collecties. Het
ligt voor de hand dat het wederzijdse belang is gediend met een vorm van uitwisseling.Profilering en specialisatie van musea zie ik als een belangrijk instrument
voor de mobiliteit en toegang tot collecties. Deze brief gaat daarom niet
alleen over het rendement, maar ook over de samenstelling en distributie van
het culturele vermogen. Door enerzijds de kwantiteit te verkleinen en anderzijds
de kwaliteit te verhogen, kan de waarde van het culturele vermogen stijgen.
Dit geldt zowel op het niveau van de individuele collectiebeherende instelling
als voor de Collectie Nederland in zijn totaliteit.Ik ben graag bereid om ook dit soort mobiliteit van collecties op een
of andere manier financieel te ondersteunen.«Collectie Nederland Concreet»Het denken in termen van de Collectie Nederland heeft een verrijking betekend
van de inhoudelijke betekenis van collecties. Een intellectueel benarde hokjesgeest
is ermee verdreven. Ook is hiermee de weg vrij gemaakt voor collectiebeheerders
om gezamenlijk tot afstemming van oude en nieuwe collecties te kunnen komen
en die ook met elkaar te confronteren. Het moment is aangebroken dat de Collectie
Nederland in zijn geheel wordt aangesproken. Dat wil zeggen op de zichtbaarheid,
het gebruik en de nieuwe betekenis, zowel emotioneel als intellectueel. Zoals
gezegd zijn de collecties van iedereen en deze moeten dus ook voor iedereen
toegankelijk zijn. Ik wil een Collectie Nederland waarin het boeken van concreet
resultaat voorop staat. Ik denk dan aan nieuwe presentatieplekken, aankopen
en presenteren, samenwerking tussen musea en beeldende kunstinstellingen,
confrontatie van oude en nieuwe collecties, uitgebreider bruikleenverkeer,
gastcuratoren, virtuele toegang via internet, selecteren en afstoten. Met
andere woorden: een «Collectie Nederland Concreet». Op die concretiseringen
kom ik nog uitvoeriger terug.Voorgeschiedenis, cultuurnotaSinds de nota Kiezen voor kwaliteit uit 1990
staat het zichtbaar maken van de Collectie Nederland op de agenda. Daarvoor
werd tot nu toe meestal de term «collectiemobiliteit» gebruikt.
Het gaat erom dat een zo breed en omvangrijk mogelijk publiek deel kan hebben
aan de waarden en betekenissen die in het erfgoed besloten liggen. Verschillende
musea voegen de daad bij het woord: op veel plaatsen wordt hard gewerkt aan
deze doelstelling, maar ik ben van mening dat er meer kan en moet gebeuren.Uit het advies van de Raad voor Cultuur (mei 1999) en de bespreking in
de Tweede Kamer van Cultuur als confrontatie (november
1999) spreekt in algemene zin steun voor mijn voornemens om de
zichtbaarheid en mobiliteit van de collecties van de Nederlandse musea te
vergroten.Bij de bespreking van de uitgangspuntennotitie heb ik de Kamer ook de
hoofdlijn van de financiële middelen voor de nieuwe cultuurnota en het
actieplan cultuurbereik geschetst. Voor het zichtbaar maken van het culturele
vermogen is in totaal f 26 miljoen gereserveerd: f 10,1 miljoen
voor collectiemobiliteit en informatie- en communicatietechnologie (ICT);
f 11 miljoen voor aankopen; f 4,9 miljoen voor de archieven1. Mede op basis van het advies van de Raad voor Cultuur
dat in mei verschijnt, zal in de cultuurnota de concrete toedeling van financiële
middelen aan organisaties, instellingen en activiteiten worden verantwoord.VoornemensBij concretisering horen voornemens en maatregelen. Die komen in de vervolgparagrafen
uitvoerig aan bod, voorzien van een nadere toelichting en achtergrond. In
paragraaf 2 beschrijf ik een frisse blik op de collecties, vanuit de
invalshoek van het «anders presenteren» van die collecties door
de collectiebeherende instellingen. In paragraaf 3 presenteer ik vervolgens
mijn voorstellen om de kwaliteit van dit culturele vermogen te vergroten,
door «anders te collectioneren».Hier zet ik mijn voornemens alvast, naar onderwerp gebundeld en in staccato,
op een rij:– Andere presentatieplekken (scholen, Schiphol, Tweede Kamer, e.a.,
waaronder voorstellen van provincies en gemeenten); collecties in beweging;– Aandacht voor zichtbaarheid hedendaagse kunst; aandacht voor gastcuratoren;– Instelling van een Commissie die mij adviseert over verbetering
van het publieksbereik van hedendaagse kunst;– Integrale aankoopregeling (inclusief het cultureel divers verzamelen);
vorming van een aankoopbudget in het kader van de Wet tot Behoud van Cultuurbezit;– Ontwikkeling van de Netwijzer Cultuur, virtuele toegang voor publiek,
onderwijs en professionals;– Leidraad selecteren en afstoten, kwaliteitsverbetering van collecties;– Ten slotte: bevordering bruikleenverkeer (mantelovereenkomst);
regeling zichtbaar maken en houden.2. Anders presenterenOm te komen tot optimaal rendement op het culturele vermogen is het allereerst
nodig de mogelijkheden van bestaande collecties te onderzoeken. Dat moeten
we doen met een frisse blik en vanuit twee invalshoeken: welke verhalen wil
een museum of een andere instelling aan het publiek vertellen en wat zijn
de gebruiksmogelijkheden van de collecties voor deze verhalen? Steeds meer
instellingen beschikken over een collectieplan dat de doelstellingen van de
organisatie en de (gewenste) samenstelling van de collectie expliciet met
elkaar in verband brengt. Op basis van zo'n plan kan men gaan werken aan de
zichtbaarheid en beheersbaarheid van zijn collectie. Enerzijds door voorwerpen
en deelcollecties die niet (meer) bijdragen aan de doelstellingen van de instelling
te selecteren en te mobiliseren. Anderzijds door de collectie gericht aan
te vullen met voorwerpen die juist wel bijdragen aan die doelstellingen. Die
voorwerpen kunnen gemobiliseerde stukken zijn van collega-instellingen, maar
ook nieuwe aankopen.Maar ook met de eigen collectie kunnen verrassende nieuwe opstellingen
worden gemaakt, zoals bijvoorbeeld de nieuwe presentatie in het Amsterdams
Historisch Museum aantoont. Iedere tentoonstellingsmaker weet dat
objecten nieuwe betekenis, meerwaarde kunnen krijgen door de bijzondere plek,
de bijzondere wijze van presenteren, door de bijzondere context en een eigentijdse
visie. Door de presentatie kunnen objecten intellectueel en emotioneel aan
waarde winnen. Behalve in vaste en tijdelijke presentaties binnen een instelling,
kunnen ook plekken erbuiten geschikt zijn of gemaakt worden voor presentaties.
Een goed gebruik van de nieuwe mogelijkheden die de informatie- en communicatietechnologie
biedt, voor zowel organisatie- als publieksdoeleinden, acht ik eveneens van
groot belang voor het bereiken van een breed publiek. Ten slotte kan de doorstroming
en mobiliteit van jonge medewerkers bij de collectiebeherende instellingen«frisse-blik-bevorderend»
werken.De verhalen over de collecties worden nog vaak vanuit het perspectief
van de deskundige verteld: het is het verhaal van de kunsthistoricus, de antropoloog
of de bioloog. Zonder af te willen doen aan de hoge kwaliteit die hierdoor
soms bereikt wordt, stel ik mij voor dat collecties in de komende jaren meer
vanuit het perspectief van de samenleving bekeken worden. Ik ben ervan overtuigd
dat er zo betekenisvolle en kwalitatief hoogwaardige presentaties kunnen komen
die grote weerklank vinden in binnen- en buitenland. Presentaties die ook
een grote aantrekkingskracht uitoefenen op groepen die de musea traditioneel
minder goed bereiken. Om een voorbeeld te geven: vertellen musea over het
glorieuze handelsverleden van Nederland of gaat het verhaal over kolonisatie
en slavenhandel, die er uiteindelijk toe geleid hebben dat er nu in Nederland
belangrijke groepen uit de voormalige koloniën wonen? Ik vermoed dat
beide verhalen heel goed aan de hand van dezelfde objecten kunnen worden verteld,
het is een kwestie van perspectief.Experimenten zijn gewenst, waarbij de grenzen tussen de gebruikelijke
museale presentaties en andere kunstvormen, andere disciplines, andere culturele
achtergronden worden overschreden.In huis: gastcuratoren en actualiteitHet inschakelen van buitenstaanders met een frisse blik, met een ander
perspectief, bij het komen tot nieuwe presentaties kan daarbij helpen. Het
publiek wil zelf ook keuzes kunnen maken, blijkens het succes van sommige
musea die deze weg al zijn opgegaan. De Volkskrant nodigde de Marokkaanse
schrijver Hafid Bouazza uit om zijn visie te geven op de afdeling Nederlandse
Geschiedenis van het Rijksmuseum Amsterdam. Het Frans Halsmuseum in Haarlem
en het Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam nodigden kinderen uit een
keuze te maken uit de depots en een tentoonstelling samen te stellen. Het
Natuurmuseum in Groningen betrekt kunstenaars in de verhalen over de natuur.
Schrijvers, theater- en filmmakers worden uitgenodigd om tentoonstellingen
te maken. Het Joods Historisch Museum in Amsterdam hield een reclamecampagne
op straat: met prikkelende vragen over de joodse identiteit werden bezoekers
naar het museum gelokt. Het Kröller-Müller Museum in Otterlo wil
tweejaarlijks een gastconservator uitnodigen om het thema van gevolgen van
migratie en migrerende kunstenaars voor de westerse moderne kunst en kunstmusea
in kunsttentoonstellingen uit te diepen.Ik vind deze voorbeelden van het inschakelen van gasten waardevol en m.i.
verdienen ze navolging en uitbreiding. De mogelijkheid van ondersteuning door
de fondsen zal ik nagaan.1Actuele aankopenOver het werk van jonge kunstenaars dat door musea is gekocht, mag de
vraag gesteld worden of de musea die aankopen voldoende voor het voetlicht
brengen. Doordat voor het aankopen van deze kunst altijd relatief veel geld
beschikbaar is geweest en de werken zelf relatief goedkoop zijn,
hebben veel musea een grote collectie hedendaagse Nederlandse kunst. De vraag
is nu wat musea het beste met die collecties kunnen doen. Ik denk dat er allereerst
een selectie moet worden uitgevoerd. Het aankopen van kunst-van-nu impliceert
immers dat er nog geen reflectie op plaats heeft kunnen vinden. Niet zelden
blijkt dat wat vandaag interessant gevonden wordt, morgen alweer passé
is. De suggestie is wel eens gedaan dat deze aankopen alleen voor voorlopige
inschrijving in de collectie-administratie van musea in aanmerking zouden
moeten komen. Pas na verloop van tijd, als de werken nog steeds belangrijk
gevonden worden, komen deze definitief in de collectie.Daarenboven kopen musea soms werk van dezelfde kunstenaars. Om een toenemende
gelijkvormigheid van museale collecties tegen te gaan, zou elke aankoop een
bijdrage moeten zijn aan de inhoudelijke kerndoelen van de collecties. Om
dat te bereiken zouden museumdirecteuren ernaar moeten streven een specifieke
visie tot uitdrukking te brengen om zodoende hun collectiebeleid zo sterk
mogelijk te articuleren.1Nieuwe aankopen zouden wat meer in het zonnetje gezet
moeten worden, bijvoorbeeld door geregelde gezamenlijke manifestaties van
de moderne kunstmusea. Ook zou ik het toejuichen als met enige regelmaat een
«tableau de la troupe» van de «fine fleur» van de
hedendaagse beeldende kunst in Nederland zou worden gepresenteerd. Hierover
zal ik overleggen met het museumveld en de fondsen.BuitenshuisNaast musea zijn er andere professionele presentatieplekken die benut
kunnen worden voor collectiepresentaties. In de eerste plaats zijn er de zogenaamde
kunsthallen, podia pur sang die uitsluitend bestaan
bij de gratie van een breed samengesteld en dynamisch tentoonstellingsaanbod.
Daarbij zal het vaker gaan om tijdelijke dan om langdurige presentaties. Bekende
voorbeelden zijn de Kunsthal in Rotterdam of de Nieuwe Kerk in Amsterdam.Ten tweede kunnen musea collectiefilialen inrichten, dat wil zeggen ruimtes
die speciaal geschikt gemaakt worden voor langduriger presentatie van de (depot)collecties
van musea. Een voorbeeld is het Sieboldhuis te Leiden in oprichting, waar
de Japanse collecties van het Rijksmuseum voor Volkenkunde, Naturalis en de
Universiteit Leiden worden geconcentreerd. Een ander voorbeeld is het plan
voor een presentatie van een vijftal musea in Heemstede: een collectiefiliaal
als buitenplaats, als een gemeenschappelijk zomerverblijf voor beeldhouwkunst
van na 1945. Nog een voorbeeld van het zichtbaar maken van verspreide (depot)collecties
is het initiatief tot een bundeling van collecties grafische vormgeving. Presentatieplekken
kunnen korter of langer in stand gehouden worden, al naar gelang het succes
en de effectiviteit. Een voorbeeld van een tijdelijke presentatieplek is het
voorstel voor een presentatie van het Zuiderzeemuseum op de Floriade in de
gemeente Haarlemmermeer in 2002. Goede voorbeelden en projecten,
zowel landelijk als regionaal, wil ik premiëren.Behalve in musea en op andere professionele podia zijn er talloze andere
plekken waar interessante fora voor «cultuur als confrontatie»
kunnen ontstaan. Groot- en kleinschalig, voor een algemeen publiek of voor
specifieke doelgroepen, van topkunst tot voorwerpen uit het dagelijkse leven.
In de klas, de bibliotheek, het jongerencentrum, het buurthuis, het ziekenhuis,
het stadhuis, enzovoort. Ook plaatsen waar veel mensen samenkomen zijn interessant
of plekken met een specifieke representatieve betekenis. Veel musea hebben
al incidenteel ervaring opgedaan met dit soort presentaties. Maar er is geen
structureel actief aanbod en er is weinig gemeenschappelijke expertise op
dit terrein. Ik vind het interessant om ervaring op te doen met een aantal
proefprojecten om te onderzoeken welke betekenis en effecten dit type presentatie
kan hebben. In eerste instantie denk ik daarbij
aan scholen (collecties in de klas), aan Schiphol en aan het Tweede-Kamergebouw.Collecties in de klasMuseale collecties kunnen nieuw leven ingeblazen krijgen door ze in te
zetten in het onderwijs. Een dergelijk gebruik sluit aan bij ontwikkelingen
in het onderwijs zelf, waar actief en ervarend leren steeds belangrijker wordt.
Concrete voorwerpen zijn goed inzetbaar in het taalonderwijs. Zij dragen bij
aan een aantrekkelijk klimaat op de scholen. Daarnaast vormt het reizen naar
instellingen voor scholen soms een drempel. Door collecties in de klas te
halen kunnen scholen op een eenvoudige manier met cultuur kennis maken. De
stap naar een instelling zal vervolgens makkelijker worden gemaakt.Museale voorwerpen op school zijn op zichzelf niets nieuws. «Leskisten»
met (replica's van) voorwerpen uit musea zijn een bekend verschijnsel. Recente
voorbeelden zijn bijvoorbeeld «Aanraken mag», een leskist die
de provincie Gelderland doorreist, en de kisten over «De Romeinen in
Nederland» die de Stichting Brabantse Regionale Geschiedenis in Noord-Brabant
exploiteert. Minder bekend zijn reisexposities. Een voorbeeld daarvan was
«Valkhof op reis», een reizende tentoonstelling van de Commanderie
van St. Jan en Museum Kam in Nijmegen, die gemaakt was om de sluiting van
beide musea gedurende de nieuwbouw van Het Valkhof te overbruggen. De reistentoonstelling
werd door de scholen zeer enthousiast begroet en was meteen voor anderhalf
jaar volgeboekt. De reizende kunstprojecten van de Stichting Kunst en Cultuur
Noord-Holland zijn al jaren een succes bij de scholen. Ook de plannen van
het Nederlands Audiovisueel Archief (NAA) om met een historische reportagebus
langs scholen te gaan, reken ik tot een goed nieuw initiatief om scholen aan huis te bedienen met culturele producten. In de school
zullen leerlingen met ondersteuning van het NAA werken aan het samenstellen,
presenteren en opnemen van een nieuwsuitzending, met behulp van originele
bronnen, zoals internet.Wat op dit moment vooral incidenteel gebeurt, wil ik graag op een meer
structurele manier en op bredere schaal stimuleren. Daarbij denk ik enerzijds
aan het in circulatie brengen van op zich waardevolle collecties, uiteraard
op voorwaarde dat het op een verantwoorde wijze gebeurt. Te denken valt aan
een formule waarbij scholen zich kunnen «abonneren» op wisselende
tentoonstellingen, bijvoorbeeld rond thema's die aansluiten op verschillende
vakken in het onderwijs. Anderzijds denk ik aan het inzetten van afgeschreven
of dubbele collecties die door musea afgestoten worden als gebruikscollectie
in de klas. De grootste uitdaging ligt in het bedenken van een goede logistiek
(distributie, materiële zorg voor de collectie, verzekeringen en didactische
begeleiding).Ik stel mij voor dat in de komende jaren proefprojecten
worden uitgevoerd met steun van het bureau Erfgoed Actueel, waarbij zowel
in een provincie als in een grote stad met een multiculturele schoolpopulatie
kennis en ervaring wordt opgedaan met deze zaken en eventuele knelpunten worden
opgespoord en verholpen. Gedacht wordt aan Zeeland en Rotterdam.
Zo mogelijk wil ik daar al in 2000 een start mee maken. Onderdeel van die
pilot zal wellicht een marktonderzoek moeten zijn om de behoeften van de scholen
goed in beeld te brengen. De bestaande infrastructuur binnen de pilotgebieden
is het uitgangspunt, zoals museumconsulenten, steunfuncties voor kunstzinnige
vorming, artotheken, bibliotheken, musea, archieven en schoolbegeleidingsdiensten.SchipholSchiphol, een van de grootste en modernste luchthavens van Europa, wil
zich door kwaliteit onderscheiden. Er komen jaarlijks enige tientallen miljoenen
mensen uit alle hoeken van de wereld. Schiphol lijkt daarom een uitgelezen
plek voor een experiment. Uitgangspunt daarbij is het hoogste kwaliteitsniveau,
inclusief hoogwaardige inrichting, educatie, gebruik van internet en andere
digitale media, beveiliging, klimaatbeheersing en vandalismepreventie. Iets
dergelijks is nog nooit eerder geprobeerd en daarom kies ik voor een gefaseerde
aanpak waarin vooraf uitgebreid onderzoek naar allerlei deelaspecten zal plaatsvinden.Ik zal een aantal toonaangevende musea uitnodigen deel
te nemen aan het Schiphol-project. Het Instituut Collectie Nederland zal verantwoordelijk
zijn voor de bundeling van kennis en de coördinatie van deze presentatie.Het Tweede-KamergebouwOok in het Tweede-Kamergebouw zou de Collectie Nederland vertegenwoordigd
moeten zijn. Het gaat dan in de eerste plaats om de voor het publiek toegankelijke
ruimten in dit complex. Streven is het komen tot een betekenisvol ensemble
van voorwerpen die de rijkdom en verscheidenheid van de Collectie Nederland
representeren. Nieuwe en oude kunst, inclusief kersverse aankopen van jonge,
respectievelijk allochtone, kunstenaars, oude en nieuwe voorwerpen van oude
en nieuwe Nederlanders, natuurhistorie, techniek en wetenschap, alle moeten
ze vertegenwoordigd zijn. De Tweede Kamer en haar kunstcommissie
hebben reeds positieve geluiden laten horen over dit voornemen. Er wordt naar
gestreefd om deze presentatie nog dit jaar te realiseren. Bij succes van het
project zullen regelmatig gasten van buiten worden uitgenodigd een presentatie
op deze plek te verzorgen.De projecten op Schiphol en in het Tweede-Kamergebouw moeten leiden tot
ervaringsgegevens die ook voor andere situaties bruikbaar zijn. Beide projecten
zijn immers zo complex van aard dat ongetwijfeld alle vraagstukken verbonden
aan het presenteren op onverwachte plekken de revue zullen passeren. Als het
mogelijk blijkt om op deze plekken tot goede resultaten te komen, moet dat
overal elders ook kunnen.Sommige categorieën erfgoed kunnen niet zo makkelijk fysiek verplaatst
en toegankelijk gemaakt worden. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan historische
interieurs. Het historisch interieur van woonhuizen is een onderdeel van ons
cultureel erfgoed waarvan de rol onderbelicht is gebleven. De Rijksdienst
voor de Monumentenzorg en het Instituut Collectie Nederland zullen daarom
in 2001 een manifestatie organiseren waardoor een breed publiek kennis kan
nemen van deze verborgen schatten.Verbreding publieksbereik hedendaagse kunstDe hedendaagse kunst neemt in het brede spectrum van cultureel vermogen
een bijzondere positie in. Ondanks de vaak ruime belangstelling van de media
en ondanks de uitgebreide infrastructuur op dit terrein, is het daadwerkelijke
publieksbereik beperkt. Dit komt onder meer omdat musea, centra voor beeldende
kunst, galeries, instellingen op het gebied van de kunstuitleen, en andere,
in het algemeen nauwelijks hun activiteiten op elkaar afstemmen. Elk soort
instelling heeft zijn eigen aspiraties, claimt zijn eigen relatie met beeldende
kunstenaars en richt zich op zijn eigen publieksgroepen.1 Het komt zelfs voor dat activiteiten van de een ten koste kunnen gaan
van die van de ander, bijvoorbeeld wanneer een gesubsidieerde instelling de
armslag van een ongesubsidieerde instelling, zoals een galerie,
beknot. Daarnaast is het interessant te zien dat nieuwe productie- en presentatievormen
zijn en worden ontwikkeld, bijvoorbeeld audiovisuele presentaties of tijdelijke
presentaties op basis van een totaalconcept. Ook hierbij vindt weinig uitwisseling
plaats tusssen genoemde instellingen.Ik vind dat musea, centra voor beeldende kunst, galeries en kunstuitlenen
meer contact met elkaar moeten zoeken. Het belang van de beeldende kunst,
de beeldende kunstenaars en het publiek zou daarmee gediend zijn. Voor het
publiek zouden er geen schotten moeten bestaan tussen de verschillende presenterende
instellingen. Zo kan van deze instellingen worden verwacht dat zij een verwijsfunctie
vervullen naar ieders activiteiten, bijvoorbeeld over presentaties bij deze
instellingen of plekken waar kunstenaars hun werken verkopen. Ook zouden deze
instellingen meer informatie moeten uitwisselen en meer moeten samenwerken
bij het verzamelen en presenteren, en bij contacten met particuliere verzamelaars.
Kan bijvoorbeeld de Kunstkoopregeling, waarmee de Mondriaan Stichting aankopen
van kunstwerken door particulieren subsidieert, beter worden toegesneden op
de verzamelaars onder hen, zeker als de aangekochte werken beschikbaar komen
voor bruikleenverkeer? Kan in het algemeen door een bundeling of aanpassing
van regelingen bij Fondsen (de Mondriaan Stichting en het Fonds voor beeldende
kunsten, vormgeving en bouwkunst) de presentatiesamenwerking worden gestimuleerd
en beter worden ingespeeld op de vraag van het publiek?1Om op vragen als deze een concreet een gefundeerd antwoord
te krijgen zal ik een Commissie instellen die mij hierover in oktober 2000
adviseert. De samenstelling van de Commissie zal ik, gehoord de Raad voor
Cultuur en de Fondsen, invullen. Samenvattend gaat het om de vraag hoe een
breder publieksbereik van hedendaagse kunst en de samenwerking daarbij tussen
musea en instellingen van beeldende kunst beter vorm kan krijgen en hoe een
bundeling en vernieuwing van regelingen bij de Fondsen daar aan kan bijdragen.Virtuele toegangInformatie- en communicatietechnologie (ICT) is een uitstekend middel
om belangrijke doelstellingen uit Cultuur als confrontatievorm te geven. In de eerste plaats maakt digitalisering collecties
zichtbaar, ook al zijn ze fysiek niet toegankelijk. Dat kan zijn als instellingen
bepaalde collecties vanwege hun fysieke kwetsbaarheid willen afschermen voor
publieke toegankelijkheid. Ten tweede wijs ik op het maatschappelijk bereik:
een goede zichtbaarheid en een heldere positionering van het cultureel erfgoed
via het internet en andere digitale media stelt de erfgoedbeheerders in staat
om – naast het vaste publiek – nieuwe publieksgroepen aan te spreken.
Als derde kunnen de instellingen educatieve programma's vervaardigen of componenten
leveren die gebruikt kunnen worden in cultuureducatie via het internet. Ten
slotte hebben we het dan over cultureel ondernemerschap: efficiënt informatiebeheer
maakt erfgoedinstellingen slagvaardiger. Bovendien zijn er commerciële
mogelijkheden via het internet: een duidelijker integratie in de toeristische
infrastructuur, de verkoop van digitale afbeeldingen en het openen van virtuele
museumwinkels.De vraag is hoe overheid en musea goed gebruik kunnen maken van deze nieuwe
communicatiekanalen, voor informatie- en kennisoverdracht aan scholier en
burger, aan museumprofessionals en aan wetenschappers. Wat is er nodig om
te komen tot een kritische massa aan gedigitaliseerd erfgoed, voorzien van
betekenisvolle context-informatie? Welke instrumenten zijn nodig om een snelle
herkenning van te mobiliseren deelcollecties mogelijk te maken, om relevant
materiaal voor publicaties en presentaties snel te kunnen vinden? Voor de
komende periode wil ik het volgende realiseren: – een publieksvriendelijke internettoegang voor publiek en toerist
tot de Nederlandse musea en andere erfgoedinstellingen;– een geavanceerd zoeksysteem voor toegang tot erfgoedinformatie
voor publiek en onderwijs;– vaststelling van standaarden voor digitale ontsluiting van erfgoedinformatie;– een specifiek op de vraag van het onderwijs en toerisme gericht
aanbod van erfgoedinformatie;– beschikbaarheid van audiovisuele producties met grote culturele
waarde voor onderwijs en publiek;– vernieuwende presentaties op het internet en andere digitale media;– een ICT-toepassing die collectiemobiliteit (vraag en aanbod) tussen
musea en andere instellingen ondersteunt.Om de (ICT-)ontsluiting van erfgoedinformatie voor publiek en onderwijs
te stimuleren heb ik een subsidieregeling bij de Mondriaan Stichting ingesteld.
Op basis van de evaluatie hiervan en het komende advies van de Raad voor Cultuur
zal ik besluiten over continuering van deze regeling.Netwijzer CultuurVoor een geïntegreerde toegang tot erfgoedinformatie is een verregaande
samenwerking noodzakelijk. Informatiesystemen moeten met elkaar kunnen communiceren
en gemakkelijk toegankelijk zijn voor het publiek. Voor de ondersteuning en
coördinatie van dit proces is door een aantal grotere erfgoedinstellingen
in 1999 de Vereniging Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) opgericht. DEN heeft
voorgesteld om een aantal van de bovengenoemde doelstellingen te realiseren
door de opzet van de «Netwijzer Cultuur».1 Hiervoor is ook een financieel beroep gedaan op het Nationaal Actieprogramma
Elektronische Snelwegen. De Netwijzer Cultuur moet gaan functioneren als een
laagdrempelige toegangspoort tot het cultureel erfgoed en kent de volgende
onderdelen:– Een «gouden-gidsfunctie» bestemd voor algemeen publiek
en toerist. Welke instelling zit waar, wat zijn de openingstijden, hoe kom
ik er, enzovoort, inclusief verwijzingen naar de websites van de betreffende
instellingen;– Collectie-ontsluiting van musea. Daarbij zal het in de provincie
Utrecht ontwikkelde Museum Inventarisatie Project (MUSIP), een systeem voor
collectie-ontsluiting op het niveau van deelcollecties, ook in de andere provincies
toegepast kunnen worden. Invoering hiervan kan leiden tot een inzichtelijke
index van het museale bezit in Nederland. Ik streef ernaar
hierover een afspraak in het kader van het actieplan cultuurbereik en de convenanten
met de provincies te maken;– Een derde onderdeel betreft informatie op objectniveau, die door
steeds meer instellingen op het internet wordt gepresenteerd. Gezien de enorme
hoeveelheid gegevens is het van het grootste belang dat er methoden komen
voor een selectieve en geïntegreerde benadering van die informatie;– Als vierde onderdeel: de invulling van de onderwijsfunctie van
de Netwijzer Cultuur, in samenwerking met het bureau Erfgoed Actueel. De samenwerking
met Minister Hermans betreffende het ICT-onderwijsbeleid, zoals omschreven
is in de nota Onderwijs On Line, wordt geïntensiveerd.
Daarbij zal er vooral ook aandacht zijn voor de ontwikkeling van het inhoudelijk
onderwijsaanbod. Medio 2000 zal ik hierover samen met Minister
Hermans een brief aan de Kamer zenden.Bij het ontwikkelen van de Netwijzer Cultuur wordt nauw samengewerkt met
bibliotheken, audiovisuele instellingen en de stichting WeTeN (Wetenschap
en Techniek Nederland). Digitaal platform collectiemobiliteitVan groot belang voor de totstandkoming van grootschaliger collectiemobiliteit
is de beschikbaarheid van instrumenten om informatie uit te wisselen over
vraag en aanbod van collecties en objecten. Vanuit die gedachte werd al weer
vijf jaar geleden het zogenaamde Netwerk Collectie Nederland (NCN) ontwikkeld.
De opzet en techniek van het NCN is inmiddels door de tijd ingehaald. De ervaringen
en mijn beleidsvoornemens vormen echter een goede basis voor de ontwikkeling
van een moderne en actief beheerde digitale markt voor collectiemobiliteit.
De Nederlandse Museumvereniging en andere betrokken partijen bij de «Leidraad
selecteren en afstoten» (zie hiervoor paragraaf 3) hebben expliciet
aangegeven behoefte te hebben aan zo'n instrument. Uiteraard zal een digitale
markt moeten aansluiten op de behoeften van de musea en ook moeten inspelen
op initiatieven als de Netwijzer Cultuur. De betrokkenheid van het museale
veld bij de ontwikkeling ervan is essentieel om er een succes van te maken. Nog dit jaar zal het Instituut Collectie Nederland starten met
de ontwikkeling van een vernieuwd interactief, digitaal internetplatform voor
collectiemobiliteit, dat door alle betrokken partijen gebruikt zal kunnen
worden.Omroepen en mediaHet staat buiten kijf dat de massamedia, en in het bijzonder de televisie,
een belangrijke rol spelen en kunnen spelen in het zichtbaar maken van collecties.
Hoewel programma's op dit terrein niet op hoge kijkcijfers kunnen rekenen,
worden met het uitzenden van een reportage over een tentoonstelling altijd
nog enige honderdduizenden mensen bereikt.1 De
landelijke publieke omroep heeft de wettelijke taak om een substantieel aanbod
van culturele- en kunstprogramma's te verzorgen. Op de radio en in mindere
mate de televisie bestaat reeds aandacht voor de instellingen die de «Collectie
Nederland» beheren. Het beschikbaar komen van steeds meer virtuele informatie
over deze instellingen en hun bezit opent nieuwe mogelijkheden voor de publieke
omroepen om programma's (en interactieve ondersteuning) te ontwikkelen. In
de nieuwe Concessiewet is het programmavoorschrift voor de culturele- en kunstprogrammering
aangescherpt van 25% van het totale programma-aanbod naar 30%. Het is aan
de publieke omroepen zelf om te bepalen hoe aan dit voorschrift de facto uitvoering
wordt gegeven.Het is zeer wel denkbaar dat de collectiebeherende
instellingen in Nederland, in samenwerking met geïnteresseerde omroepen,
programma's produceren die een welkome invulling geven aan de realisering
van het culturele aanbod. Daarbij zal de publieke omroep door de
Concessiewet meer ruimte krijgen om initiatieven en experimenten te starten
op het terrein van de informatie- en communicatietechnologie (ICT). Het hangt
van de vindingrijkheid van musea en omroepen af of dit interessante perspectieven
biedt voor een geïndividualiseerd en interactief programma-aanbod. Ik
merk hierbij op dat het Stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproducties
prioriteit wil geven aan ICT-projecten.Over omroepen en ICT gesproken, digitalisering van de collectie van het
Nederlands Audiovisueel Archief (NAA) biedt tal van kansen tot zichtbaar maken.
Op dit punt bestaat reeds samenwerking tussen het NAA, de Vereniging Digitaal
Erfgoed Nederland en het bureau Erfgoed Actueel. In mijn beleid geef ik daarbij
voorrang aan de mogelijkheden voor het onderwijs. 3. Anders collectionerenSpecialisatie en profilering, keuzes makenMusea van deze tijd zie ik als scheppers van betekenis. Adequate zorg
voor de collectie (registratie, selectie, onderzoek, conservering) is voorwaarde
voor een succesvol mobiliteits- en presentatiebeleid. Het Deltaplan voor het cultuurbehoud heeft die voorwaarde in algemene
zin gecreëerd. De Raad voor Cultuur wijst in zijn advies over collectiemobiliteit
terecht op het belang van de documentatie- en onderzoeksfunctie van musea
die mede de voorwaarde schept voor het zichtbaar maken.Specifiek moet er nog veel worden gedaan aan de collecties: selecteren,
afstoten, mobiliseren en (digitale) ontsluiting voor een breed publiek. Ik
besef dat de uitgangssituatie van elk museum verschillend is. De aard, conserveringstoestand
en populariteit van de collecties, in combinatie met de beschikbare mensen
en middelen, zijn bepalend voor de mate waarin een museum collecties kan mobiliseren.
Maar ik vind wel dat elk museum naar zijn mogelijkheden moet willen bijdragen
aan de zichtbaarheid van collecties. Daarbij is het overigens niet mijn bedoeling
de markt op korte termijn te overspoelen met collecties en presentaties. Het
gaat om een langetermijnbeleid, rekening houdend met de vraag uit de samenleving
en een weloverwogen invulling van de zichtbaarheid.Om cultureel erfgoed te kunnen beschermen, bewaren en tonen is per definitie
selectie nodig, zowel van het nieuwe als van het bestaande. Selectie dient
om vast te stellen wat het bewaren waard is. Maar er zijn ook andere redenen
die selectie noodzakelijk maken, zoals schaarste aan ruimte en geld en het
beheersbaar en toegankelijk houden van collecties. Scherpe keuzes vergroten
de gebruikswaarde en uitstraling van het culturele vermogen. Een frisse blik
op de collecties, in de context van de doelstellingen van een instelling,
leidt tot conclusies over de (gewenste) samenstelling ervan. Met die conclusies
kan men gericht gaan werken aan kwaliteitsverbetering. In mijn ogen zijn daar
twee kanten aan: enerzijds kwalitatieve versterking door gericht verwerven,
anderzijds het beperken van de kwantitatieve omvang door af te stoten oftewel
te ontzamelen.AankopenIn de afgelopen tijd zijn de aankoopbudgetten in Nederland op een hoger
plan gebracht. Nederland dreigde achterop te raken bij andere landen in Europa
en daarbuiten. Een Nationaal Aankoopfonds van 100 miljoen is vanaf 1999
beschikbaar. Daarvan wordt een rentebedrag (nu 3 miljoen) besteed aan het
Aankoopfonds Collectie Nederland bij de Mondriaan Stichting. Kenmerk van deze
regeling is dat zij bestemd is voor alle soorten museale collecties. Deze
lijn trek ik door met de toevoeging van het aandachtsgebied cultureel divers
verzamelen. Daarnaast heeft de Stichting Fonds Nationaal Kunstbezit een aankoopbudget
gevormd dankzij een schenking van De Nederlandsche Bank. De Stichting richt
zich op kunstaankopen van zeer bijzonder belang voor de Collectie Nederland.
Ook de Vereniging Rembrandt draagt al sinds jaar en dag bij aan kunstaankopen.
Ten slotte komen in het kader van de Wet tot Behoud van Cultuurbezit vanaf 2002
bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen extra financiële
middelen voor aankopen beschikbaar. De werking en uitvoering van de wet is
in 1999 geëvalueerd. Hierover ontvangt de Kamer binnenkort
van mij een uitvoerige brief.Al met al is de koopkracht aanzienlijk verbeterd. Een mooi voorbeeld is
de met vereende krachten tot stand gebrachte aankoop van het «Portret
van een oude man» van Rembrandt door het Mauritshuis te Den Haag in
1999.Afstemming tussen het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap- pen/Instituut Collectie Nederland en de Stichting Fonds Nationaal
Kunstbezit (SFNK)Overeenkomstig mijn eerdere toezegging aan de Tweede Kamer stel ik in
overleg met de SFNK een samenwerkingsprotocol op. Een van de afspraken in
dit protocol is dat het ICN over mogelijke aankopen (die altijd rijksbezit
worden) een beredeneerd advies aan de Staatssecretaris schrijft.Nieuwe integrale aankoopregelingOp basis van een uit te voeren evaluatie in 2001 van
het al bestaande Aankoopfonds Collectie Nederland en de overige aankoopregelingen
zal de Mondriaan Stichting mij een nieuwe integrale regeling voorleggen, die
in 2002 moet ingaan.Ter ondersteuning van de evaluatie zal het Instituut Collectie Nederland
eind 2000 een rapportage uitbrengen over de aankopen in de Collectie Nederland
in het recente verleden. De Nederlandse Museumvereniging en de Raad voor Cultuur
hebben aandacht gevraagd voor de toegang tot de aankoopfondsen voor de kleine
musea. Ik zal hier bij de evaluatie en de vernieuwing van de aankoopregeling
aandacht aan besteden. Aankopen verhogen de kwaliteit van de culturele vermogensportefeuille:
ze geven aanleiding tot nieuwe inzichten, nieuwe publicaties, uitwisselingen
en presentaties, zowel binnen als buiten het museum. Van musea die aankoopsubsidies
ontvangen vraag ik een extra inspanning bij het selecteren, mobiliseren en
presenteren van hun collecties.De nieuwe regeling krijgt een breed-museaal karakter, waarbij ook een
relatie wordt gelegd met regelingen op het gebied van het presenteren van
beeldende kunst en vormgeving. De regeling heeft betrekking op moderne en
hedendaagse kunst (nationaal en internationaal), op oude kunst, op volkenkundige,
natuurhistorische en cultuurhistorische collecties en op het «cultureel
divers verzamelen». De regeling wordt gefinancierd zowel uit de al bestaande
aankoopmiddelen bij de Mondriaan Stichting als uit de rente-opbrengst van
de f 100 miljoen.Overeenkomstig mijn eerdere toezegging aan de Tweede Kamer (vraag Kamerleden
Halsema en Vendrik, d.d. 22 april 1999) is de bestaande regeling van het Aankoopfonds
Collectie Nederland als bijlage (1) bijgevoegd.«Cultureel divers verzamelen» en presenteren wil ik nog nader
toelichten.Ik vind het belangrijk dat musea meer gaan bijdragen aan de identiteitsvorming
van alle Nederlanders. Daarom vraag ik meer aandacht van musea voor de steeds
grotere culturele diversiteit van de Nederlandse samenleving, zodat ook nieuwe
Nederlanders ankerpunten in musea gaan vinden. Dat immigranten vaak niet bekend
zijn met musea, betekent niet dat zij zich niet willen laten verleiden. Net
als autochtone bezoekers willen zij zich kunnen herkennen in het aanbod. Migrantengroepen
hebben in de loop van de geschiedenis belangrijke bijdragen geleverd aan de
ontwikkeling van de Nederlandse samenleving, maar de musea zijn nog onvoldoende
toegerust om die ontwikkelingen te laten zien. Musea zijn geen neutrale plaatsen
waar waardevrije verhalen worden verteld. In elke presentatie worden normen
en waarden overgedragen. In tentoonstellingen, manieren van presenteren, de
selectie van thema's en objecten, worden identiteiten gerepresenteerd, waarin
bezoekers zich al dan niet kunnen herkennen. Alle musea zouden zich moeten
afvragen: welke geschiedenis willen wij tonen, welke spiegel houden wij het
publiek voor, welke identiteiten representeren wij en vanuit welke perspectieven
vertellen wij ons verhaal? Kunnen wij meerdere perspectieven op onze collectie
laten zien en verhalen vertellen waarmee ook culturele minderheden ankerpunten
worden geboden en waarmee autochtone bezoekers oog krijgen voor gedeelde geschiedenissen
en voor culturele uitwisseling? Kunnen collectie-onderdelen worden
gepresenteerd op plaatsen waar minderheden en jongeren te vinden zijn?Musea zouden daarom hun eigen collecties eens opnieuw kunnen bekijken
vanuit het perspectief van minderheidsgroepen. Want vaak hebben musea en ook
archieven voorwerpen, kunstwerken of documenten in hun collecties waarmee
heel goed iets van de geschiedenis, religieuze achtergrond of culturele ontwikkelingen
van minderheidsgroepen verteld kan worden. In het Tropenmuseum te Amsterdam
wordt de afdeling Latijns-Amerika opnieuw ingericht met als een van de onderdelen
de geschiedenis van het kolonialisme. In Middelburg gaat het Zeeuws Museum
aan de hand van het Schelpenkabinet uit de collectie het verhaal vertellen
over de kaurischelpen afkomstig van de Molukken die werden gebruikt om er
slaven tegen te ruilen. Het materiaal is vaak wel aanwezig in de collecties.
Dat geldt zeker niet alleen in de collecties van de volkenkundige musea die
altijd een voorhoedepositie hebben bekleed in het presenteren van andere perspectieven,
maar ook in de collecties van de historische, cultuurhistorische en kunstmusea.
Op dit moment onderzoek ik in samenwerking met het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties welk erfgoed van allochtonen in de culturele
instellingen wordt bewaard en toegankelijk is.Ik vind «cultureel divers verzamelen» een
belangrijk onderwerp. Daarom zal ik enige landelijke pilots ondersteunen met
als voorwaarde dat de kennis en expertise beschikbaar komt voor alle instellingen.1 Met de Mondriaan Stichting zal ik bekijken welke vorm
het cultureel divers verzamelen in de integrale aankoopregeling zal krijgen.
Daarnaast overweeg ik het bestaande steunpunt Interculturele Museale Programma's
bij de Nederlandse Museumvereniging in de komende periode te continueren.Mobiliteit tussen collectiesCollectie-onderdelen die niet (meer) bijdragen aan de doelstellingen van
het museum komen in principe in aanmerking voor mobiliteit of afstoting. Het
spreekt voor zich dat dat vooral objecten zijn waarvan een museum weinig of
geen gebruik maakt. Andere collecties zijn zó verbonden met de identiteit
van het museum, dat de mobiliteit daardoor minder groot kan zijn. Deze kerncollecties
zijn immers altijd zichtbaar in de vaste opstelling van het museum of hebben
een belangrijke archieffunctie, sterk verbonden met de identiteit van het
museum. En in het tussengebied zijn er veel deelcollecties te onderscheiden
die speciaal gebruikt kunnen worden om (tijdelijk) uit te lenen. Naar analogie
van de zogenaamde Deltaplancategorieën, waarbij de culturele waarden
van objecten centraal staan, ligt het voor de hand dat musea collecties ook
gaan indelen volgens de gebruikswaarde, de potentie van collecties binnen
en buiten het beherende museum. In Cultuur als confrontatie heb ik als voorbeeld een indeling gehanteerd, gebaseerd op de locatie
en bestemming van objecten.Vaak is het beter dat collecties die in het ene museum nauwelijks functioneren,
opgenomen worden in een andere openbare collectie met een betere context.
Dat kan onder meer door afspraken te maken over specialisatie op een bepaald
verzamelgebied, bijvoorbeeld volkenkunde, natuurhistorie, maritiem, techniek
of academisch erfgoed. Afstemming kan ook tussen musea in eenzelfde stad of
regio. Voor de hand ligt bijvoorbeeld samenwerking op het Museumplein in Amsterdam.
In Enschede en Utrecht leven initiatieven voor samenwerking en worden de gedachten
over de zichtbaarheid van collecties uitgewerkt. Soms ook kan een museum fungeren
als dé nationale verzamelplek voor een specifiek deel van het culturele
vermogen. Soms kan men nog verder gaan. Dan gaan de grenzen tussen organisaties
en overheden op de schop; collecties, mensen en middelen worden
in samenhang bezien om de collecties effectief te kunnen inzetten, zoals bijvoorbeeld
in Groningen en in de sector van de volkenkundige musea gebeurt. Het is in
een aantal gevallen denkbaar dat musea hun collecties en organisaties samenbundelen
om te realiseren wat ze alleen niet kunnen. Museum Het Valkhof in Nijmegen
is daarvan een interessant voorbeeld. Zo wil ook het miniconvent van de grote
kunstmusea komen tot een verdere profilering en samenwerking. Het spreekt
natuurlijk voor zich dat collectiemobiliteit niet het verplaatsen van problemen
tot doel heeft, dat de ene instelling pleegouder wordt van de winkeldochter
van de andere. Wel kan herverkaveling van collecties tot zinvolle concentraties
in de archieffunctie op een bepaald verzamelgebied leiden. Ik vind het daarnaast
toe te juichen als musea met grote en rijke collecties samenwerkingsverbanden
aangaan met musea met kleinere collecties.Om mobiliteit van collecties tussen musea ook bij provincies
en gemeenten te bevorderen wil ik goede projecten premiëren. Dergelijke
projecten moeten aan criteria voldoen, zoals: voorbeeldstellend voor andere
instellingen en overheden, samenwerking tussen musea, meer collecties zichtbaar
maken en voor nieuwe groepen.Uitlenen aan particulieren en bedrijvenSommige musea verhuren objecten aan particulieren en bedrijven. In die
zin vervult het museum de rol van een artotheek of, al naar gelang de collectie
van het betreffende museum, een histotheek. Ook hebben musea soms objecten
of collecties voor afstoting geselecteerd die interessant zijn voor openbare
instellingen, scholen of bedrijven. Sommige musea willen expliciet de taak
van (kunst)uitleen op zich nemen, bijvoorbeeld het Bonnefantenmuseum in Maastricht
en het Centraal Museum in Utrecht. Ik zie dit als een mogelijk interessante
nevenactiviteit. Ik denk dat het verstandig is om hierbij samen te werken
met professionele organisaties op dit terrein, bijvoorbeeld de instellingen
op het gebied van de kunstuitleen. De ervaringen van musea zullen worden geëvalueerd
en de betekenis en effectiviteit ervan gemeten, omdat er nog betrekkelijk
weinig bekend is over de kosten en baten die deze activiteit met zich meebrengt.Fiscale faciliteiten voor verzamelaarsDe fiscale regelingen op het gebied van verzamelen en schenken voor particulieren
bevorderen de samenstelling en kwaliteit van het culturele vermogen. Het meest
in het oog springend is het betalen van successierechten in de vorm van kunstvoorwerpen.
Op grond van een recente wijziging in de Successiewet van 1956 is het nu mogelijk
om kunstvoorwerpen uit de nalatenschap over te dragen aan de Staat om op die
manier kwijtschelding van successierecht te verkrijgen.Bovendien heeft de Commissie Cultuur en Belastingen aan mij en mijn ambtgenoot
van Financiën een aantal aanbevelingen gedaan over fiscale faciliteiten
op het gebied van cultuur, die ook positieve effecten hebben voor musea en
particuliere verzamelaars.1De rijkscollectie van het ICNHet Instituut Collectie Nederland (ICN), in 1997 mede opgericht voor dit
doel, heeft in de afgelopen jaren steeds meer expertise opgebouwd met betrekking
tot collectiemobiliteit. Indien musea en overheden dat wensen, kan het ICN
bemiddelen en coördineren bij het selecteren, afstoten, uitwisselen,
herplaatsen en presenteren van collecties. Dergelijk ondersteunend werk kan
zowel voor individuele als voor meerdere musea gezamenlijk gebeuren. Het is
verheugend te zien dat door musea en andere instellingen een toenemend beroep
op de advisering door het ICN wordt gedaan. Als een «collectiemakelaar»
kan het ICN ook een aanjagende rol spelen en mobiliteits- en zichtbaarheidprojecten
opzetten.De collectie van het ICN vormt een bijzonder onderdeel van de Collectie
Nederland. Deze collectie omvat ongeveer 170 000 objecten waarvan de
helft nu al in bruikleen is gegeven aan musea en aan hoogwaardigheidsbekleders
bij ministeries en hoge colleges van Staat, aan ambassades en kanselarijen.
De ICN-collectie zal nader worden bekeken in termen van selectie en zichtbaarheid,
hetgeen ook zal leiden tot overdracht van collectie-onderdelen aan musea waar
ze beter tot hun recht komen.1In de komende jaren zal het ICN zijn collectie nog verder zichtbaar maken.
Daarbij gaat mijn voorkeur uit naar plaatsen waar de collectie optimaal zichtbaar
zal zijn en/of in een context geplaatst wordt waar de specifieke betekenis
van objecten tot zijn recht komt.Internationale aspectenCollecties kennen geen grenzen. Veel Nederlandse musea werken al nauw
samen met collega-instellingen in het buitenland. Het tonen van collecties
in het buitenland is dus niet nieuw, maar ik vind het belangrijk dat deze
vorm van bruikleenverkeer een extra stimulans krijgt. Bruiklenen uit de Collectie
Nederland zijn exportproducten in ruil waarvoor andere bruiklenen in Nederland
kunnen worden getoond. Deze uitwisseling kan ook betrekking hebben op collecties
van buitenlandse instellingen die daar in de depots opgeslagen liggen. Een
andere vorm van het zichtbaar maken van collecties in het buitenland is dat
volgens de «Leidraad selecteren en afstoten» af te stoten collecties
naar het buitenland vervreemd kunnen worden, na deze eerst op de binnenlandse
markt te hebben aangeboden.Het uitwisselen van collecties over de nationale grenzen heen en het mondiaal
(digitaal) zichtbaar maken van het Nederlandse culturele vermogen zie ik als
ontwikkelingen die de aandacht verdienen van alle collectiebeherende instellingen.
Dit vloeit voort uit het nationale beleid op het gebied van collectiemobiliteit.
In samenwerking met het Ministerie van Buitenlandse Zaken besteedt het Instituut
Collectie Nederland bijvoorbeeld aandacht aan het tonen van Nederlandse kunst
op de dertien prioriteitsposten.2Nederland kan door het initiëren van internationale seminars de kennis
en ervaring op het beleidsterrein van collectiemobiliteit met andere landen
uitwisselen.Bevordering bruikleenverkeerEen forse uitbreiding van het bruikleenverkeer beschouw ik als een belangrijke
bouwsteen van de «Collectie Nederland Concreet». Aan het zichtbaar
maken van museumcollecties voor een breed publiek leveren de presentaties
in kunsthallen een belangrijke bijdrage. Kunsthallen zijn in die zin geen
concurrent maar een verlengstuk van de musea. Daarom wil
ik in overleg met de Nederlandse Museumvereniging tot afspraken komen over
een meer gelijke behandeling van kunsthallen en musea in het bruikleenverkeer.Professioneel bruiklenen kost tijd en geld. Soms zijn musea benauwd dat
delen van de eigen collectie te populair worden en dat ze teveel bruikleenaanvragen
krijgen. De weg van het bruikleenverkeer raakt wegens succes gesloten, omdat
er grenzen zijn aan de capaciteit van zowel de museumorganisatie als de collectie. Voor projecten en activiteiten «zichtbaar maken» die
innovatief zijn (waarbij bijvoorbeeld activiteiten als bruiklening en presentabel
maken plaatsvinden) overweeg ik daarom een fonds «zichtbaar maken en
houden» bij de Mondriaan Stichting onder te brengen. Vanuit dit fonds
kan ook het bruikleenverkeer tussen musea (groot en klein) of andere instellingen
worden gestimuleerd.3Dat de meeste collecties in de afgelopen jaren in redelijk goede conserveringstoestand
zijn gebracht, wil nog niet zeggen dat deze objecten allemaal presentabel
zijn. Onder presentabel zijn wordt niet verstaan «opgepoetst»
of perfect. Ouderdom van een object is respectabel en mag gezien worden. Perfectie
is soms de dood in de pot. Maar soms is een object alleen nog maar geconserveerd
en nog niet om aan te zien. Een object moet wel zijn informatie kunnen bieden.
In die zin is voor collectiemobiliteit het presentabel maken van objecten
noodzakelijk. En ook dat kost geld. Voorts kunnen met het uitplaatsen van
objecten of collecties bij maatschappelijke instellingen, bedrijven, filialen
en presentatieplekken extra kosten voor klimaat en beveiliging gemoeid zijn.
Grotere mobiliteit brengt groter risico voor schade en slijtage met zich mee. Door het Instituut Collectie Nederland zal een inventarisatie gemaakt
worden van de kosten die met (intensivering van de) bruiklenen gemoeid zijn.
Het ICN zal bovendien onderzoek doen naar de definitie van minimale voorwaarden
waaraan niet-museale ruimten moeten voldoen om geschikt te zijn voor presentatie
van het culturele vermogen. Ten slotte overweeg ik het instellen van een klachtencommissie
voor de controle op het bruikleenverkeer.MantelovereenkomstOm collectiemobiliteit op grotere schaal mogelijk te maken is het belangrijk
om zoveel mogelijk drempels weg te nemen. Eén van de mogelijkheden
daarvoor is de uitbreiding van de zogenaamde kaderovereenkomst bruikleenverkeer.
Als eigenaar van museale collecties heeft het rijk overeenkomsten inzake het
bruikleenverkeer afgesloten met de gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag
en Gouda. In die kaderovereenkomsten is vastgelegd dat de bruikleennemer niet
verplicht is het bruikleen te verzekeren. Op die manier worden de kosten van
het bruikleen aanzienlijk gereduceerd, hetgeen het bruikleenverkeer en het
houden van tentoonstellingen bevordert. Dit is belangrijk voor alle musea,
zowel groot als klein. Om de bestaande overeenkomsten een
landelijke werking te geven, zal ik deze intrekken en een mantelovereenkomst
inzake het bruikleenverkeer aangaan met respectievelijk de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO).
Afzonderlijke ministers, gemeenten en provincies kunnen door aanvaarding tot
de overeenkomst toetreden. Deze overheden staan er voor in dat musea zich
in het onderlinge bruikleenverkeer houden aan de condities zoals opgenomen
in de mantelovereenkomst. Vanzelfsprekend kunnen de musea zelf bijverzekeren,
bijvoorbeeld tegen schade.De uitbreiding van de mantelovereenkomst beperkt zich in eerste instantie
tot overheidsmusea, waar sprake is van een kapitaalkrachtige achtervang (in
het geval van een calamiteit, zoals vernieling van een schilderij). Op basis
van een evaluatie van de ervaringen met de uitbreiding zal ik in overleg met
de VNG, het IPO en de Nederlandse Museumvereniging een voorstel voor verdere
uitbreiding van de mantelovereenkomst doen.1Selecteren en afstotenSelectie kan ook leiden tot de beslissing dat objecten of collecties zullen
worden afgestoten. Onder afstoten versta ik het definitief buiten de Collectie
Nederland brengen van objecten en collecties.In de afgelopen jaren is de publieke discussie over afstoting gedomineerd
door een beperkt aantal gevallen, die meestal de voorgenomen verkoop van belangrijke
en kostbare schilderijen betroffen. Veel vaker gaat het echter om afstoting
van objecten met een beperkte culturele en financiële waarde. Objecten
waarvan vaak een veelvoud aanwezig is. De afstoting van deze categorie voorwerpen
heeft vooral indirect positieve effecten: de beheerslast van musea wordt er
door verlaagd, waardoor het beheer en gebruik van de resterende
voorwerpen kan verbeteren. In de praktijk bestaat hier weinig weerstand tegen.Waar het gaat om afstotingsoperaties waarvan financiële opbrengsten
van enige betekenis te verwachten zijn, vind ik het een goede zaak als die
opbrengsten naar het museum terugvloeien om de collectie verder te verbeteren.
Voor de rijkscollectie heb ik daar met de Minister van Financiën afspraken
over gemaakt. Als eerste voert het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem volgens
deze procedure een afstotingsproject uit.Leidraad selecteren en afstotenTijdens het congres «Grenzen aan de groei», dat het Instituut
Collectie Nederland in november 1999 organiseerde, bleek dat het afstoten
van objecten uit museumcollecties niet langer op bezwaren stuit. Negenennegentig
procent van de circa 400 aanwezige vertegenwoordigers uit de museale sector
verklaarde geen principiële bezwaren tegen afstoten te hebben. Volgens
de congresgangers verdient het de voorkeur om af te stoten objecten in eerste
instantie aan andere musea aan te bieden. Indien deze geen belangstelling
hebben, kan verkoop of overdracht aan andere partijen worden overwogen. Afstoting
dient op een zorgvuldige en transparante wijze uitgevoerd te worden. Met deze
duidelijke stellingname is afstoting definitief uit de taboesfeer gekomen.
Het ICN ontwikkelde op basis van een aantal selectieprojecten een «Leidraad
voor het afstoten van museale objecten», waarover de Nederlandse Museumvereniging
(NMV) zich inmiddels heeft ontfermd. Het gaat om een door het veld gedragen
zelfregulerende werkwijze. Het Rijksmuseum Amsterdam heeft dit op een interessante
en creatieve wijze opgepakt en geformuleerd in de Notitie
Selectie. De aanpak van de selectie van de eigen collectie wordt
hier nog versterkt door de aanstelling van een conservator mobiliteit.De NMV heeft mij laten weten dat ze het jaar 2000 wil gebruiken om de
Leidraad te publiceren en aan te bieden aan het museale veld als instrument
voor collectiebeheersing. Bovendien heeft de NMV een aantal musea gevraagd
de Leidraad expliciet te gebruiken en hun ervaringen te melden.1In het bestuurlijk overleg met de Vereniging Nederlandse
Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg is onlangs een akkoord bereikt over
het hanteren van de Leidraad als werkinstrument. Het is de bedoeling dat de
Leidraad zo uitgroeit tot een breed gedragen code, die richtinggevend wordt
bij afstotingsprocessen. Op basis van de ervaringen zal in 2001 een
definitieve Leidraad beschikbaar zijn.Het academisch erfgoedSinds enige jaren besteden de Nederlandse universiteiten ruime aandacht
aan de collecties die zij tijdens hun rijke geschiedenis hebben opgebouwd.
Dit academisch erfgoed vormt een andere bijzondere categorie in de Collectie
Nederland. Vanuit een relatieve achterstand wordt nu gestructureerd gewerkt
aan een proces van inventarisatie, selectie, afstemming, mobiliteit en afstoting.
Dit leidt in een aantal gevallen tot een exemplarische aanpak van selectie,
bijvoorbeeld ten aanzien van de medische collecties, die navolging verdient.
Voor vier jaar is f 12 miljoen beschikbaar gesteld voor de uitvoering
van projecten, waar tegenover de universiteiten zelf ook aanmerkelijke investeringen
plaatsen. De Mondriaan Stichting kan tot en met 2001 voort met dit budget.Ik onderzoek in overleg met de universiteiten, het
Instituut Collectie Nederland en de Mondriaan Stichting op welke wijze de
ondersteuning van het toegankelijk maken, digitaliseren, selecteren en afstoten
van academische collecties kan worden voortgezet.Tot besluitTen behoeve van ondersteuning en stimulering van de verschillende voornemens
in deze brief is een totaalbedrag van f 26 miljoen beschikbaar, waarvan
f 10,1 miljoen voor de collectiemobiliteit inclusief de informatie- en
communicatietechnologie en f 11 miljoen voor de aankopen. De resterende
f 4,9 miljoen is bestemd voor de archieven. Deze financiële steun
betreft de regelingen bij de Mondriaan Stichting, plannen en projecten van
de rijksgesubsidieerde musea en andere instellingen als het Instituut Collectie
Nederland en projecten van niet-rijksgesubsidieerde musea, provincies en gemeenten
via (het decentrale deel van) het actieplan cultuurbereik. Steeds zal sprake
moeten zijn van een eigen bijdrage.Voor een succesvolle Collectie Nederland is een goed gefundeerde infrastructuur
nodig. In de eerste plaats zijn het natuurlijk de musea zelf die reeds bezig
zijn en verder aan de slag moeten, geholpen door maatregelen mijnerzijds.
Op rijksniveau zal ik daarover duidelijke resultaatafspraken maken met de
door mij gesubsidieerde musea. Maar deze vormen een weliswaar belangrijk,
maar beperkt deel van het museale bestel. Daarom is ook een goede bestuurlijke
samenwerking met provincies en gemeenten cruciaal om rendement op het culturele
vermogen te halen. In het bestuursoverleg en de convenantbesprekingen staat
dit onderwerp hoog op de agenda.Naast overheden speelt een aantal andere door mij gefinancierde instellingen
een vooraanstaande rol in het faciliteren van een grotere zichtbaarheid van
het culturele vermogen, zoals het Instituut Collectie Nederland, de Rijksdienst
voor Kunsthistorische Documentatie, de Inspectie Cultuurbezit, de Nederlandse
Museumvereniging, de Mondriaan Stichting en de Vereniging Digitaal Erfgoed
Nederland. Met deze instellingen zal ik afspraken maken over de samenwerking,
bundeling en stroomlijning van taken en activiteiten. Daarnaast zijn er natuurlijk
andere belangrijke spelers in het veld als universiteiten, organisaties op
het gebied van de beeldende kunst, andere erfgoed- en culturele organisaties,
koepels en intermediairs. Voor de realisering van het beleid in deze brief
is het van groot belang dat deze partijen in open en creatief contact met
elkaar staan.BIJLAGE 1 AANKOOPFONDS COLLECTIE NEDERLAND (tijdelijke
regeling voor financiële ondersteuning van museale aankopen)InleidingBij het kabinetsbesluit van 20 november 1998 is door de Regering besloten
eenmalig f 100 miljoen beschikbaar te stellen voor een museaal aankoopfonds.
Op 30 november 1998 heeft de Tweede Kamer ingestemd met de bestemming van
de f 100 miljoen voor aankopen in het kader van de uitvoering van de
Wet tot Behoud van Cultuurbezit enerzijds en voor museale aankopen ten behoeve
van de Collectie Nederland anderzijds. De aankopen in het kader van de Wet
tot Behoud van Cultuurbezit worden behartigd door het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen. Het beheer van het budget voor overige museale aankopen
is overgedragen aan de Mondriaan Stichting. De Mondriaan Stichting was reeds
verantwoordelijk voor de verdeling van Rijksmiddelen die er voor museale aankopen
op het gebied van moderne kunst en vormgeving beschikbaar zijn, alsmede voor
het beheer van een aankoopfonds van volkenkundige collecties. De Staatssecretaris
van OCenW heeft de Mondriaan Stichting gevraagd ook de verdeling van de extra
middelen voor haar rekening te nemen, zulks binnen de richtlijnen van het
Ministerie van OCenW. Dit Ministerie boekt jaarlijks een bedrag uit de rente-opbrengst
van het totale, beschikbare eenmalige budget van f 100 miljoen over naar
de Mondriaan Stichting. Dit bedrag, in 1999 en 2000 f 3 miljoen per jaar,
is bestemd voor alle museale collectiegebieden. Hierbij wordt gedacht aan
de volgende verdeling:– ca. ⅓ voor oude kunst– ca. ⅓ voor moderne kunst– ca. ⅓ voor overige collectiegebiedenOmdat deze regeling, in afwachting van de cultuurnota 2001–2004,
een tijdelijk karakter heeft, blijven de bestaande regelingen voor museale
aankopen moderne beeldende kunst en vormgeving en volkenkundige collecties
in stand. In dat verband wordt f 1 miljoen van het beschikbare budget
van f 3 miljoen toegevoegd aan het budget voor de aankoopregeling moderne
beeldende kunst en vormgeving, onderdeel bijzondere aankopen. Als gevolg hiervan
kan voor museale aankopen 20e-eeuwse beeldende kunst en vormgeving geen beroep
op deze regeling worden gedaan, doch uitsluitend op de regeling voor moderne
beeldende kunst en vormgeving. In de komende periode wordt bezien of de diverse
regelingen voor museale aankopen moeten worden geïntegreerd tot één
regeling.Voor aankopen door volkenkundige musea verwijzen wij u in eerste instantie
naar de «Regeling voor financiële ondersteuning voor museale aankopen
door de volkenkundige musea». Deze regeling kan bij de Mondriaan Stichting
worden opgevraagd. De volkenkundige musea kunnen echter ook gebruik maken
van dit Aankoopfonds Collectie Nederland.Voor de volledigheid wordt vermeld dat deze regeling niet is bedoeld voor
de aankoop van objecten welke staan vermeld op de lijst, behorend bij de Wet
Behoud Cultuurbezit. Voor deze objecten bestaat een aparte financiële
regeling bij het Ministerie van OCenW. Kortom: 20e-eeuwse beeldende kunst/vormgevingaparte regeling Wet tot Behoud van CultuurbezitMinisterie van OCenW Volkenkundige
collectiesaparte regeling; in 2e instantie deze
regelingOverige museale collectiesdeze regelingDoelMiddels het Aankoopfonds Collectie Nederland kan de Mondriaan Stichting
financieel bijdragen aan museale aankopen van zeer bijzondere werken of deelcollecties
van groot cultuurhistorisch belang. Doel van het aankoopfonds is het financieel
ondersteunen van museale aankopen die een cruciale betekenis hebben voor de
Collectie Nederland, opdat:– de kwaliteit en de samenhang van de Collectie Nederland binnen
de verschillende museale collectiegebieden wordt versterkt;– de musea een evenwichtig beeld kunnen laten zien binnen de betreffende
collectiegebieden;– de afzonderlijke musea zich beter kunnen profileren ten opzichte
van elkaar;– het publiek in ruime zin in aanraking wordt gebracht met hoogwaardige
museale collecties.Met de regeling wordt bovendien nagestreefd:– afstemming per collectiegebied;– het vergroten van de collectiemobiliteit door actieve deelname
aan museaal bruikleenverkeer door financieel ondersteunde musea; «slapende
collecties» van grote musea moeten beschikbaar komen voor bruikleenverkeer;– het vergroten van de zichtbaarheid van collecties.Welke musea kunnen een aanvraag doen?In aanmerking komen Nederlandse musea, met een blijvend toegankelijke
collectie, die geheel of gedeeltelijk gericht zijn op het in internationale
en cultuurhistorische context verzamelen en presenteren van collecties oude
kunst, cultuurhistorie, archeologie, natuurhistorie, volkenkunde, wetenschap
en techniek. Het museum moet een hoogwaardige collectie bezitten en minimaal
een traditie van vijf jaar hebben in het aankopen van collecties/objecten.De huisvesting (depot en klimaatvoorzieningen) van het museum moeten voldoen
aan de museale eisen van passieve conservering van objecten van kunst en cultuur.Het museum dient ook actief te zijn op wetenschappelijk en educatief terrein.Aspecten bij de beoordelingBij de beoordeling van een aanvraag wordt er, naast het voldoen aan een
aantal voorwaarden, vooral op gelet of het om zeer bijzondere werken of deelcollecties
gaat van groot cultuurhistorisch belang. Het gaat om incidentele museale aankopen
met een zeer bijzondere betekenis. De aankopen moeten van aantoonbaar cruciaal
belang zijn voor het totaal van de museale Collectie Nederland. De regeling
is bedoeld om de Collectie Nederland op een hoger niveau te tillen (up-grading).
Het zal vaak gaan om aankopen die belangrijke lacunes in de Collectie Nederland
opvullen (retrospectief) of om speciale aankopen van deel-collecties die voor
Nederland verloren dreigen te gaan. Voorwaarden om in aanmerking te komen voor ondersteuningOmdat de gewenste aankoop de collectie van het betreffende museum in belang
doet toenemen wordt van musea die financiële ondersteuning uit het aankoopfonds
verkrijgen verwacht dat zij een actieve inspanning leveren aan de collectiemobiliteit,
dit om tot een upgrading van zowel de eigen collectie als die van andere Nederlandse
musea te komen. Tevens wordt van deze musea een zeer coulant en actief bruikleenverkeer
geëist ten opzichte van Nederlandse collega-musea.De musea die een beroep op deze regeling doen dienen in het onderlinge
bruikleenverkeer te handelen conform het reciprociteitbeginsel («wat
gij niet wilt dat u geschied doe dat ook een ander niet»). Dat betekent
dat aan Nederlandse musea geen loan fee in rekening
wordt gebracht, (waaronder kosten voor werkzaamheden van de eigen museummedewerkers
voor bruiklenen). Het bruikleenverkeer tussen musea moet erop gericht zijn
de handling fee (directe kosten als transport,
verzekering, bekisting e.d.) zo laag mogelijk te houden. De afweging tot het
al dan niet verlenen van de bruiklenen moet niet plaatsvinden op financiële
redenen maar op grond van het «welzijn» van het werk en op inhoudelijke
gronden, waarbij aanvragen van Nederlandse collega musea soepel worden beoordeeld.
Bij de aanvraag dient het museum een verklaring te voegen waarin het museum
verklaart conform het bovenstaande te handelen.De musea die een beroep willen doen op deze regeling moeten een collectieplan
overleggen. In dit collectieplan staat waar de museale collectie uit bestaat,
wat de kerncollectie is en hoe het museum zich positioneert ten opzichte van
andere Nederlandse of buitenlandse musea in dezelfde sector. Bovendien moet
in dit plan aandacht worden besteed aan de vraag hoe het museum een rol denkt
te kunnen vervullen in het vergroten van de samenhang en mobiliteit binnen
de Collectie Nederland. Daartoe moet in het collectieplan aangegeven worden
welke objecten of (deel)collecties het museum daadwerkelijk beschikbaar stelt
als langdurige bruiklenen en/of overdracht aan andere musea.De voorgestelde aankopen moeten bestemd zijn voor (semi)permanente opstellingen.
Slechts met schriftelijke toestemming van het Ministerie van OCenW of de Mondriaan
Stichting mag de aankoop aan de openbaarheid worden onttrokken door plaatsing
in een studieafdeling, depot of een andere ruimte die niet toegankelijk is
voor het algemeen publiek. Wanneer aankopen door de aard van het object (tekeningen,
prenten e.d.) niet langdurig kunnen worden tentoongesteld, moeten zij op verzoek
kunnen worden geraadpleegd. Met betrekking tot de presentatie van de aankopen
dient het aanvragende museum duidelijk te maken welke functie de aankoop in
de presentatie vervult, anders gezegd met welk verhaal de presentatie wordt
verrijkt.Aard van de financiële ondersteuningDeze museale aankoopregeling is bestemd voor bijzondere (ad hoc) aankopen
en niet voor het op reguliere basis financieel ondersteunen van het collectiebeleid
van een museum. Om het bijzondere karakter van de aankoop te onderstrepen
kunnen alleen aankopen met een minimum aankoopbedrag van f 100 000,–
financieel worden ondersteund.Het aankoopfonds zal nooit een financiële ondersteuning van 100%
voor een aankoop bieden. Uitgangspunt is dat musea ook uit andere bronnen
bijdragen weten te verwerven en daarmee het draagvlak voor de aankoop aantonen
(eigen bijdrage, andere fondsen, sponsoring). De Mondriaan Stichting zal niet
meer dan 40% van het aankoopbedrag bijdragen. Dit betekent (door
het minimum aankoopbedrag van f 100 000,–) dat de eigen inbreng
minimaal f 60 000,– bedraagt.In uitzonderingsgevallen kan, wegens uitzonderlijk belang, een verzamelreis
in het kader van het bijbehorende collectie-aankoopplan worden ondersteund.
Individuele reiskosten van conservatoren of anderen kunnen niet uit het aankoopfonds
worden gefinancierd. De ondersteuning betreft uitsluitend de tijdens de reis
aan te schaffen (deel)collecties.1BIJLAGE 2 MANTELOVEREENKOMST BRUIKLEENVERKEER (concept)Partijen:De Staat der Nederlanden, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door
de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, hierna te noemen
de Staat;De Vereniging van Nederlandse Gemeenten, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd
door, hierna te noemen de VNG;Het Interprovinciaal Overleg, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door
.................., hierna te noemen het IPO.Overwegende:dat zij het tentoonstellen en op andere wijze toegankelijk maken van de
collecties van de Nederlandse musea willen bevorderen;dat het wederzijds in bruikleen geven van voorwerpen uit museale collecties,
zowel voor een lange als voor een korte periode, daartoe een belangrijk instrument
is;dat zij om die reden het bruikleenverkeer willen stimuleren en daarvoor
bestaande barrières willen wegnemen.Zijn het volgende overeengekomen:Artikel 1In deze overeenkomst wordt verstaan onder:herstelbare schade:schade, waarvan het herstel kosten (onderzoek, conservering en restauratie)
met zich meebrengt die niet méér bedragen dan de taxatiewaarde,
die het voorwerp vertegenwoordigt op het moment van het opkomen van de schade.onherstelbare schade:schade waarvan het herstel kosten (onderzoek, conservering en restauratie)
met zich meebrengt die niet méér bedragen dan de taxatiewaarde,
die het voorwerp vertegenwoordigt op het moment van het opkomen van de schade
en indien het herstel van die schade leidt tot een blijvende en zichtbare
aantasting van het voorwerp.total loss:Schade waarvan de kosten van het herstel (onderzoek, conservering en restauratie)
méér bedragen dan de taxatiewaarde die het voorwerp vertegenwoordigt
op het moment van het opkomen van de schade.Artikel 2Om het bruikleenverkeer van museale voorwerpen te stimuleren zullen partijen
bevorderen dat ministers, provincies en gemeenten in de hoedanigheid van eigenaar
van museale collecties dan wel als structurele subsidiegever van musea toetreden
tot deze overeenkomst. Artikel 3De ministers, provincies en gemeenten die tot deze overeenkomst zijn toegetreden,
zullen er voor instaan dat musea, die enerzijds collecties beheren die eigendom
zijn van een van die overheden, anderzijds musea die door een van die overheden
structureel gesubsidieerd worden, hun museale voorwerpen onderling in bruikleen
geven onder de hierna volgende condities:a) De bruikleennemer is niet verplicht voor een voorwerp dat hij in bruikleen
krijgt een verzekering af te sluiten.b) De bruikleennemer is aansprakelijk voor alle herstelbare schade aan
het bruikleen voorwerp, tijdens de bruikleenperiode, waaronder begrepen schade
tijdens het transport.c) Waardevermindering van een voorwerp als gevolg van herstelbare schade
wordt niet in aanmerking genomen bij het vaststellen van de omvang van de
schade en wordt niet op de bruikleennemer verhaald.d) De bruikleengever draagt het risico van vermissing, geheel verloren
gaan, onherstelbare beschadiging of total loss van het bruikleenvoorwerp tijdens
de bruikleenperiode, waaronder begrepen het transport, tenzij de bruikleennemer
opzet of grove schuld valt te verwijten.e) De bruikleennemer zorgt voor een adequate beveiliging voor het bruikleenvoorwerp
tijdens de bruikleenperiode, inclusief het transport.Indien de effectuering van een van de condities sub a) tot en met e) in
redelijkheid niet van respectievelijk de bruikleennemer of de bruikleengever
kan worden gevergd, kunnen partijen in onderling overleg hiervan afwijken.Artikel 4Tot deze overeenkomst kunnen toetreden ministers, provinciale en gemeentelijke
besturen, in de hoedanigheid van eigenaar van museale collecties dan wel als
structurele subsidiegever van musea.Het besluit tot toetreding van een partij wordt door de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen bekendgemaakt aan alle betrokken partijen
en als bijlage aan de onderhavige overeenkomst gehecht.Aldus overeengekomen en in drievoud getekend te ..................................op ............................................. 2000De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,de Vereniging van Nederlandse Gemeenten,het Interprovinciaal Overleg,Toelichting bij de mantelovereenkomst bruikleenverkeer
 (concept) Van kaderovereenkomst naar mantelovereenkomst inzake het
bruikleenverkeerVanaf 1989 heeft de Staat, in de hoedanigheid van eigenaar van de
rijkscollecties, kaderovereenkomsten inzake het bruikleenverkeer afgesloten
met de gemeenten Den Haag, Rotterdam, Gouda en Amsterdam. Deze kaderovereenkomsten
hebben tot doel het bruikleenverkeer te bevorderen. Een middel daartoe is
de afspraak om onder bepaalde condities het bruikleen niet te verzekeren,
waardoor de kosten van tentoonstellingen en langdurige bruiklenen aanzienlijk
worden gereduceerd.Een herziening van de huidige kaderovereenkomsten is wenselijk om de volgende
redenen:Het uitgangspunt van de collectiemobiliteit maakt het wenselijk de kaderovereenkomst
uit te breiden tot meerdere musea.De kaderovereenkomst zou ook moeten werken voor onderlinge bruiklenen
tussen de verzelfstandigde rijksmusea.Aanpassing van de regeling voor aansprakelijkheidIn zijn advies van 25 februari 1999 heeft de Raad voor Cultuur zich in
positieve zin uitgesproken over de uitbreiding van de kaderovereenkomst om
op die manier het bruikleenverkeer te bevorderen. De VNG, het IPO en de Nederlandse
Museumvereniging staan er ook positief tegenover. In onderling overleg tussen
deze organisaties is besloten om uitbreiding in eerst instantie te beperken
tot «overheidsmusea», te weten musea die collecties beheren die
eigendom zijn van de overheid, dan wel aan de zorg van de overheid zijn toevertrouwd
en/of musea die structureel gesubsidieerd worden door de overheid. Voor het
merendeel van de particuliere musea zijn de financiële consequenties
als gevolg van aansprakelijkheid ingeval van schade bij bruiklenen te groot
en betekent het niet verzekeren hiervan een te groot risico. Toetreding tot
een kaderovereenkomst, waarbij de verplichting tot verzekering voor bruiklenen
komt te vervallen, is voor het merendeel van de particuliere musea vooralsnog
niet verantwoord.Voor uitbreiding van de kaderovereenkomst is op voorstel van de VNG d.d.
29 oktober 1999 gekozen voor het model van een mantelovereenkomst. Het betreft
een overeenkomst tussen de Staat (vertegenwoordigd door de Staatssecretaris
van OCenW), de VNG en het IPO. Deze partijen zullen bevorderen dat ministers,
provincies en gemeenten toetreden tot deze overeenkomst. De ministers, provincies
en gemeenten die zijn toegetreden, bevorderen in de hoedanigheid als eigenaar
van museale collecties dan wel als subsidiegever door middel van subsidievoorwaarden,
dat musea zich bij het wederzijds bruikleenverkeer van museale voorwerpen
zich houden aan de condities zoals opgenomen in artikel 3 van de onderhavige
overeenkomst.Reikwijdte mantelovereenkomst (artikel 2)De onderhavige mantelovereenkomst kent de volgende verplichtingen:De Staat, het IPO en de VNG bevorderen dat overheden, die eigenaar zijn
van museale collecties dan wel die musea structureel subsidiëren, toetreden
tot deze overeenkomst.Het gaat hier om een inspanningsverplichting van respectievelijk de Staat
(vertegenwoordigd door de Staatssecretaris van OCenW) ten opzichte van de
ministers, van het IPO en van de VNG ten opzichte van hun leden, te weten
de provincies en gemeenten, die of eigenaar zijn van museale collecties, of
optreden als structurele subsidiegever van musea.De tot de mantelovereenkomst toegetreden overheden staan er vervolgens
voor in dat hun musea zich bij het onderlinge bruikleenverkeer houden aan
de voorwaarden, zoals opgenomen in artikel 3 van deze overeenkomst. Voor de
bruiklenen tussen de musea wordt een aparte bruikleenovereenkomst afgesloten
in overeenstemming met artikel 3.Procedure voor het binden van partijen aan de mantelovereenkomst
(artikel 2)Tot de onderhavige mantelovereenkomst tussen de drie partijen IPO, VNG
en Staat kunnen toetreden ministers, gemeentelijke en provinciale besturen
in de hoedanigheid van eigenaar van museale collecties dan wel als subsidiegever
van musea.Deze overheden kunnen ten eerste als eigenaar van museale collecties er
voor instaan dat musea, die onderdeel vormen van een van die overheden dan
wel verzelfstandigd zijn in een stichting, zich in het onderlinge bruikleenverkeer
houden aan condities zoals opgenomen in artikel 3 van deze mantelovereenkomst.
Ingeval het museum verzelfstandigd is, kan de betrokken overheid, als eigenaar,
met het verzelfstandigd museum, als bruikleennemer, afspreken om zich in het
onderlinge bruikleenverkeer te houden aan de condities ex artikel 3 van deze
mantelovereenkomst. Voor de verzelfstandigde rijksmuseale instellingen kan
een en ander vastgelegd worden in de beheersovereenkomsten tussen Staat en
museum.Ingeval van een particulier museum kan de betrokken overheid het museum
binden om zich bij bruikleen te houden aan de bepalingen ex artikel 3 door
middel van een voorwaarde voor subsidie, als onderdeel van het structurele
subsidie ten behoeve van de museale collectie. Met de particuliere musea die
structureel gesubsidieerd worden door de Staatssecretaris van OCenW kan het
nodige geregeld worden in de resultaatafspraken tussen musea en de Staatssecretaris
van OCenW, als voorwaarde voor het structurele subsidie voor een Cultuurnotaperiode.Voorwaarden voor het bruikleenverkeer (artikel 3)In de onderhavige mantelovereenkomst zijn de verplichtingen van de bruiklener
en bruikleengever als volgt geregeld:Geen verplichting tot verzekeringEen van de kernelementen van de huidige kaderovereenkomsten bruiklenen
en overgenomen in de onderhavige mantelovereenkomst is om, in afwijking van
hetgeen gebruikelijk is in het museale bruikleenverkeer, het risico voor schade
als gevolg van vermissing, geheel verloren gaan, onherstelbare beschadiging
of total loss van het voorwerp, tijdens de bruikleenperiode bij de bruikleengever
te situeren. Zo is het Rijk risicodrager voor schade aan museale collecties
die zijn eigendom zijn. Het Rijk is hiervoor niet verzekerd. In deze mantelovereenkomst
is nu bepaald dat deze collecties ook niet verzekerd behoeven te worden indien
deze in bruikleen worden gegeven aan andere overheidsmusea. De achterliggende
gedachte hiervan is, dat ingeval het Rijk en de overige overheden hun museale
eigendommen niet verzekeren, een verzekering ook niet nodig is indien deze
voorwerpen onderling in bruikleen worden gegeven.Deze bepaling laat onverlet dat de bruikleennemer alsnog een verzekering
voor het bruikleen afsluit, indien hij het bijvoorbeeld onverantwoord acht
om de kosten voortvloeiende uit zijn aansprakelijkheid voor herstelbare schade
te dragen, tijdens het transport dan wel tijdens de gehele bruikleenperiode.
Overigens betekent het al een fikse reductie op de verzekeringspremie,
indien de verzekeringsdekking beperkt blijft tot herstelbare schade.Zo kunnen kleinere musea alsnog de herstelbare schade verzekeren of particuliere
musea, als bruikleengever, het geheel verloren gaan (etc.) van een bruikleenvoorwerp,
ingeval deze geen overheid achter de hand hebben die dit risico wil dragen.De bruikleennemer is aansprakelijk voor alle herstelbare
schade, ongeacht de vraag of hij schuld heeft.Het nieuwe boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (BW), dat binnenkort zal
worden ingevoerd, gaat bij bruikleen uit van een schuldaansprakelijkheid voor
de bruikleennemer. Dat wil zeggen dat hij niet aansprakelijk gesteld kan worden
voor schade aan het voorwerp, indien hij aan kan tonen als een goed huisvader
voor het voorwerp te hebben gezorgd. Schuldaansprakelijkheid is voor de bruikleengever
echter een belemmering om tot bruikleen over te gaan. Het is immers niet aantrekkelijk
om een voorwerp uit te lenen indien de bruikleennemer slechts aansprakelijk
is bij schuld. Om die reden gaat de onderhavige mantelovereenkomst uit van
een risicoaansprakelijkheid voor de bruikleennemer voor herstelbare schade.
In artikel 1 is gedefinieerd wat onder herstelbare schade dient te worden
begrepen.Waardevermindering van een voorwerpDe waardevermindering van een voorwerp wordt niet in aanmerking genomen
bij bepaling van de omvang van de herstelbare schade en komt ten laste van
de bruikleengever.De bruikleengever draagt het risico van vermissing,
geheel verloren gaan, onherstelbare beschadiging of total loss van het voorwerp
tijdens de bruikleenperiode, waaronder begrepen het transport, tenzij de bruikleennemer
opzet of grove schuld is te verwijten. Conform het BW gaat het herziene
model ervan uit dat de bruikleennemer aansprakelijk is, indien de schade als
gevolg van vermelde omstandigheden te wijten is aan opzet of grove schuld
van zijn kant. De bewijslast hiervan rust bij de bruikleengever. Onherstelbare
schade van een voorwerp en total loss zijn gedefinieerd in artikel 1.BeveiligingDe bruikleennemer heeft sowieso de verplichting om als goed huisvader
de nodige maatregelen te treffen om schade aan het bruikleenvoorwerp tot een
minimum te beperken. In de onderhavige mantelovereenkomst is de verplichting
om de nodige beveiligingsmaatregelen te treffen expliciet opgenomen, vanwege
het essentiële belang van een adequate beveiliging van museale voorwerpen.
Het betreft hier onder andere beveiligingsmaatregelen tegen calamiteiten (brand,
natuurrampen en diefstal), tegen vernielzuchtig publiek, maar ook actieve
en passieve conservering voor het in goede staat houden van een voorwerp (bijvoorbeeld
klimaatbeheersing).De bruikleengever kan, voordat hij tot bruikleen overgaat, de beveiliging
en bewaarcondities zelf ter plekke inspecteren, zonodig met hulp van een deskundige.
Indien de beveiligingsmaatregelen in een museum door de bruikleengever als
onvoldoende worden ervaren, kan in onderling overleg de beveiliging worden
aangepast dan wel bij gebrek aan overeenstemming hierover, in het uiterste
geval, van het bruikleen worden afgezien.HardheidsclausuleDeze bepaling strekt ertoe dat, ingeval een van de condities sub a) tot
en met e) in redelijkheid niet van de bruikleengever dan wel van de bruikleennemer
verwacht kan worden, partijen met wederzijdse overeenstemming
kunnen besluiten in de desbetreffende bruikleenovereenkomst hiervan af te
wijken.De opgenomen condities in deze mantelovereenkomst zijn niet uitputtend.
In de bruikleenovereenkomst, waarbij het voorwerp in bruikleen wordt gegeven,
kunnen overige voorwaarden worden opgenomen, bijvoorbeeld met betrekking tot
de bewaaromstandigheden of vruchten van het bruikleen, mits deze niet strijden
met de condities van de mantelovereenkomst.XNoot1Hierover heeft de Kamer in februari 2000 de brief Regionaal Historische Centra. Publieksgericht perspectief voor archieven ontvangen.XNoot1Het Fonds voor beeldende kunsten, vormgeving en bouwkunst lanceert in
haar Beleidsplan 2001–2004 (p. 19) een subsidie
waarbij «freelance curatoren en beschouwers» kunnen optreden als
bemiddelaars tussen kunstenaars, vormgevers, architecten en publiek.XNoot1J. van Adrichem, «ABC» in: Recent verworven.
Visies en aankopen van 19 musea voor moderne kunst (Amsterdam 1999)
13.XNoot1T. Gubbels, Passie of professie. Galeries en kunsthandel
in Nederland (Abcoude 1999) 181.XNoot1Te noemen zijn bijvoorbeeld de regelingen voor: aankopen, kunstaankopen
door particulieren, projecten en opdrachten beeldende kunstvormgeving, ondersteuning
kunstenaarsinitiatieven en internationale activiteiten.XNoot1In het WTR/SURF-rapport Alles uit de kast: op weg naar
een nationaal investeringsprogramma digitale infrastructuur cultureel erfgoed (Utrecht 1998) is een belangrijke aanbeveling het instellen van een
Netwijzer Cultureel Erfgoed, zie aldaar: 64.XNoot1Het kunstprogramma Beeldenstorm van Henk van
Os is een voorbeeld dat zich door de televisie-uitzendingen en de gelijknamige
publicaties in een grote publieke belangstelling mag verheugen.XNoot1Zo worden nu tentoonstellingen gepland in een aantal samenwerkende musea
rond het thema «slavernij». De musea zijn: Wereldmuseum te Rotterdam,
Nederlands Scheepvaartmuseum in Amsterdam, Afrikamuseum te Arnhem, Rijksmuseum
voor Volkenkunde te Leiden, Surinaams Museum te Paramaribo en Nationaal Archeologisch
en Antropologisch Museum in Willemstad.XNoot1Rapport Hoog aanslaan, Laag belasten, Commissie
Cultuur en Belastingen (1999), 20.XNoot1Een tweetal recente andersoortige voorbeelden van ontsluiting van de ICN-collectie:
de presentatie in voorjaar 2000 van werken van Leo Gestel in de Kunsthal te
Rotterdam en in het Fries Museum te Leeuwarden. Ook geeft het ICN sinds eind
1999 via internet informatie over circa 30 000 voorwerpen uit de collectie
(www.collectie.nl). Deze presentatie zal in de komende jaren worden uitgebreid.XNoot2De posten zijn: New York, Pretoria, Ottawa, Londen, Parijs, Berlijn, Madrid,
Rome, Jakarta, Tokio, Praag, Boedapest en Moskou.XNoot3In haar Beleidsplan 2001–2004 formuleert
de Mondriaan Stichting een voornemen van dezelfde strekking.XNoot1Als bijlage (2) is de laatste versie van de tekst van de Mantelovereenkomst inzake het bruikleenverkeer bijgevoegd.XNoot1Voor dit gebruik van de Leidraad in de praktijk heeft de Nederlandse Museumvereniging
de medewerking gevraagd van: Stedelijk Museum Alkmaar, Museum Amstelkring
te Amsterdam, Universiteitsmuseum Utrecht, Museum Boerhaave te Leiden, Groninger
Museum te Groningen, Bonnefantenmuseum in Maastricht, Maritiem Buitenmuseum
Rotterdam en Nederlands Openluchtmuseum te Arnhem.XNoot1De volledige regeling is verkrijgbaar bij de Mondriaan Stichting te Amsterdam. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26591-16.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl