Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Brief van de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-10-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133547
 2008-2009
 
 22 112
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unie
 
 
 
 
 Nr. 
 887
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 23 juni 2009
 
 Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij vier fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen
(BNC):
 1. Mededeling inzake hergebruik van overheidsinformatie; (Kamerstuk 22 112,
nr. 885)
 2. Richtlijn inzake de heffingen voor de beveiliging van de luchtvaart;
(Kamerstuk 22 112, nr. 886)
 3. Richtlijn inzake bestrijding van betalingsachterstand bij handelstransacties;
 4. Mededeling inzake raadpleging vangstmogelijkheden voor 2010. (Kamerstuk
22 112, nr. 888)
 
 De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
 F. C. G. M. Timmermans
 
 Fiche: Richtlijn inzake bestrijding van betalingsachterstand
bij handelstransacties
 1. Algemene gegevens
 
 Voorstel: Voorstel voor een richtlijn van
het Europees Parlement en de Raad betreffende bestrijding van betalingsachterstand
bij handelstransacties
 
 Datum Commissiedocument: 8 april 2009
 
 Nr. Commissiedocument: COM (2009) 126 definitief
 
 Prelex:http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=198164
 
 Nr. impact-assessment Commissie en Opinie Impact-Assessment
Board:
 
 SEC (2009) 316 (impact-assessment), SEC (2009) 315 (samenvatting impact-assessment),
D (2008) 10 479 (opinie IAB)
 
 Behandelingstraject Raad: Raadswerkgroep Interne
Markt (eerste behandeling 12 mei jl.), COREPER, Raad Interne Markt
 
 Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie
van Justitie
 
 Rechtsbasis, stemwijze Raad, rol Europees Parlement
en comitologie
 
 
 a) Rechtsbasis
 
 Art. 95 EG-Verdrag
 
 b) Stemwijze Raad en rol Europees Parlement
 
 Gekwalificeerde meerderheidsbesluitvorming in de Raad; medebeslissing
EP
 
 c) Comitologie
 
 n.v.t.
 2. Samenvatting BNC-fiche
 Korte inhoud voorstel
 Bedrijven en overheden betalen goederen en diensten meestal niet onmiddellijk
na levering.
 Betalingen na verloop van de betalingstermijn vormen «late betalingen».
In onderhavige ontwerprichtlijn stelt de Commissie voor om Richtlijn 2000/35/EG
te wijzigen, zodat het probleem van late betalingen (die kunnen zorgen voor
financiële moeilijkheden en onzekerheid bij leveranciers) beter wordt
aangepakt. Te late betalingen kunnen leveranciers, vooral kleine ondernemingen,
in financiële moeilijkheden brengen en zorgen voor veel onzekerheid.
Dit voorstel beoogt dan ook bij te dragen aan de verbetering van de concurrentiekracht
van het MKB en is een onderdeel van de Small Business Act.
 Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
 Het voorstel is gebaseerd op art. 95 EG-Verdrag.
 Subsidiariteit: positief
 Proportionaliteit: positief
 Risico’s/implicaties/kansen
 Nederland ondersteunt de voorbeeldrol die de overheid op dit gebied heeft
en ondersteunt het stellen van een maximumtermijn van 30 dagen aan de betaling,
maar stelt vraagtekens bij het invoeren van een boete van 5% van het
verschuldigde bedrag. Wel steunt Nederland het streven om de stimulans voor
overheden te vergroten om te voldoen aan de betalingstermijnen.
 Nederlandse positie en eventuele acties
 Nederland steunt het initiatief om via een Europese aanpak late betalingen
tegen te gaan. Het voorstel sluit goed aan bij de maatregelen die het kabinet
heeft genomen om, in het kader van reactie op de financieel-economische crisis,
de betalingstermijnen bij de overheid terug te dringen en het
benadrukt de voorbeeldrol die de overheid op dit gebied heeft. Nederland stelt
vraagtekens bij de voorgestelde boete van 5% van het verschuldigde
bedrag i.g.v. te late betalingen door de overheid.
 3. Samenvatting voorstel
 Inhoud voorstel
 Bedrijven en overheden betalen goederen en diensten meestal niet onmiddellijk
na levering.
 Ze krijgen daarvoor een in het contract of op de rekening vermelde termijn.
Betalingen na verloop van die termijn vormen «late betalingen».
Dit kan leveranciers, vooral kleine ondernemingen, in financiële moeilijkheden
brengen en zorgt voor veel onzekerheid. Om late betalingen tegen te gaan is
Richtlijn 2000/35/EG aangenomen. Echter, er blijkt dat late betalingen nog
steeds een probleem zijn in de EU. In onderhavige ontwerprichtlijn stelt de
Commissie dan ook voor om Richtlijn 2000/35/EG te wijzigen. Toegevoegd worden
de volgende elementen:
 – overheden moeten binnen 30 dagen betalen,
anders moeten zij een boete betalen van 5% van het verschuldigde bedrag,
verhoogd met rente;
 – bedrijven hebben recht op zowel rente
wegens betalingsachterstand als een vergoeding voor eventuele incassokosten;
 – ook kleine bedragen aan rente (minder dan €5,-) mogen voortaan
in rekening worden gebracht.
 – onredelijk bezwarende contractuele betalingsvoorwaarden kunnen
worden vernietigd.
 Het voorstel is met name bedoeld om de kasstroom van Europese ondernemingen
te verbeteren, wat vooral in tijden van economische neergang zeer belangrijk
is. Ook wordt door dit voorstel getracht de werking van de interne markt te
bevorderen door het wegnemen van belemmeringen voor grensoverschrijdende handelstransacties.
 
 Voor betalingsverkeer tussen bedrijven onderling handhaaft het voorstel
de huidige contractuele vrijheid van bedrijven om, in onderling overleg, af
te wijken van de wettelijke betalingstermijn en de wettelijke rente bij overschrijding.
 Impact assessment Commissie
 Negen beleidsopties werden overwogen als middel om het beoogde doel (tegengaan
van late betalingen) te bereiken. Vier beleidsopties voldoen aan de criteria
van doeltreffendheid, efficiëntie en consistentie. Het betreft de volgende
opties:
 – 3a/2: harmonisatie van betalingstermijnen van overheden t.a.v.
bedrijven;
 – 3c: de afschaffing van het renteminimum van € 5,–;
 – 3d: de instelling van een boete op late betalingen;
 – 3e: de instelling van een compensatie van late betalingen.
 4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
 a) Bevoegdheid
 Het voorstel is gebaseerd op art. 95 EG-Verdrag (harmonisatie van wetgeving
betreffende de interne markt). Dat is volgens Nederland de juiste rechtsbasis.
De Gemeenschap heeft op dit terrein een gedeelde bevoegdheid met de lidstaten.
 b) Functionele toets:
 – Subsidiariteit: positief
 – Proportionaliteit:positief
 – Onderbouwing:
 
 De levering van goederen en diensten aan overheden en bedrijven, en de
daarmee gepaard gaande betaling of te late betaling, kent -vanwege het vrij
verkeer van goederen en diensten in de EU- een grensoverschrijdende dimensie.
Het tegengaan van late betalingen vereist derhalve een optreden van de EU.
Dit leidt tot een positief subsidiariteitsoordeel.
 
 Het voorstel beoogt het tegengaan van late betalingen. Nederland steunt
het deel van het voorstel dat toeziet op het recht van bedrijven op rente
wegens betalingsachterstand als een vergoeding voor eventuele incassokosten,
het in rekening brengen van kleine bedragen aan rente (minder dan € 5,–)
en het kunnen vernietigen van onredelijk bezwarende contractuele betalingsvoorwaarden.
Ook de voorgestelde boete van 5% van het verschuldigde bedrag i.g.v.
late betalingen door de overheid is een proportioneel instrument. Een boete
is proportioneel omdat er voldoende afschrikwekkende werking moet zijn om
te late betalingen tegen te gaan. De inzet van een boete vormt wat Nederland
betreft een efficient en effectief instrument om het beoogde resultaat te
bereiken. Dit leidt tot een positief proportionaliteitsoordeel.
 c) Nederlands oordeel
 Nederland steunt het initiatief om via een Europese aanpak late betalingen
tegen te gaan. Gezien het grensoverschrijdende karakter van het betalingsverkeer
vereist het tegengaan van te late betalingen Europees optreden. Het Nederlands
bedrijfsleven dat grensoverschrijdend actief is kan daardoor profiteren van
vergaande verscherping van het betalingstermijnen in heel Europa. De Rijksoverheid
gaat ervan uit dat het mogelijk is om tijdig te betalen (dit gebeurt blijkens
recent Nederlands onderzoek nu al in 95% van de gevallen).
 
 Nederland heeft wel bedenkingen bij de voorgestelde boete (forfaitaire
vergoeding) van 5% van het verschuldigde bedrag i.g.v. te late betalingen
door de overheid: Nederland plaatst niet alleen vraagtekens bij het voorstel
om de boete alleen te laten betalen door overheden en niet door bedrijven
(de boete is een vergoeding voor schade t.g.v te laat betalen; het zou niet
moeten uitmaken of die schade wordt veroorzaakt door overheden of bedrijven),
maar ook bij het voorgestelde percentage aan boete.
 5. Implicaties financieel
 a) Consequenties EG-begroting.
 Het voorstel heeft gevolgen voor de administratieve uitgaven op de EU-begroting.
Jaarlijks zullen deze administratieve uitgaven (zoals personele uitgaven,
dienstreizen etc.) tot een bedrag van €344 000,– leiden.
 b) Financiële consequenties (incl. personele) voor
Rijksoverheid en/ of decentrale overheden
 De budgettaire consequenties voor de Rijksoverheid en/of decentrale overheden
zijn direct door deze overheden te sturen door een goede administratieve organisatie
van de betaalprocedures. Voor de Rijksoverheid is recent vastgesteld dat het
leeuwendeel van de betalingen ook nu al tijdig gebeurt. Voor het overige zullen
de kosten afhankelijk zijn van de mate waarin bedrijven gebruik gaan maken
van het recht op vergoeding. Wel dwingt de richtlijn tot een scherper toezicht
op de betalingstermijnen door Rijksoverheid en/of decentrale overheden. Voor
de Rijksoverheid geldt dat eventuele financiële consequenties
binnen de bestaande budgettaire kaders van de ministeries dienen te worden
gefinancierd.
 c) Financiële consequenties (incl. personele)
voor bedrijfsleven en burger
 Tengevolge van dit voorstel zullen rekeningen eerder worden betaald. Vooral
voor kleinere ondernemingen kan dit een belangrijke verruiming van hun financiële
speelruimte betekenen. Voor deze ondernemingen vormt het laat betalen van
rekeningen nu een wezenlijk probleem.
 d) Administratieve lasten voor Rijksoverheid, decentrale
overheden
 De voorgestelde boete van 5% i.g.v. te late betalingen voor overheden
kan leiden tot administratieve lasten, bijvoorbeeld door juridische procedures
over het al dan niet terecht heffen van een boete in een specifiek geval.
Of het zover komt ligt in de macht van het betreffende overheidsorgaan. De
verwachting is dat de kostenafweging in het voordeel van een goed georganiseerd
financieel proces uit zal vallen, zodat late betalingen weinig zullen voorkomen.
 e) Administratieve lasten voor bedrijfsleven en burger
 Het is niet aannemelijk dat de richtlijn tot administratieve lasten leidt
voor bedrijfsleven en burger. Tussen private partijen geldt in principe gewoon
de contractsvrijheid, met uitzondering van de optie om onredelijk belastende
bepalingen buiten werking te stellen.
 6. Implicaties juridisch
 a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving
en/of sanctionering beleid
 Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek (o.a. artt. 119a en 120 van Boek
6). Als de 5% boete in het privaatrecht wordt ondergebracht, dient
deze te worden gezien als een schadevergoeding. Het lijkt echter niet aannemelijk
dat de schade hoger is bij het niet betalen door overheden dan bij niet betalen
door bedrijven. Wel is er bij niet betalen door een overheid sprake van een
grotere inbreuk op de maatschappelijke orde, het is evenwel ongebruikelijk
om dit te adresseren met een maatregel in de privaatrechtelijke sfeer.
 b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen
en kaderbesluiten), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen
en beschikkingen) met commentaar t.a.v. haalbaarheid
 De lidstaten dienen er zorg voor te dragen dat de voorgestelde richtlijn
is geïmplementeerd in nationale wetgeving uiterlijk op de laatste dag
van de twaalfde maand volgend op zijn bekendmaking in het Publicatieblad van
de Europese Unie. Dat is – gezien het te doorlopen wetgevingstraject –
moeilijk haalbaar. Gestreefd wordt naar een meer gebruikelijke termijn van
24 maanden.
 c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
 Het voorstel bevat een evaluatiebepaling (art. 10). Nederland vindt dat
wenselijk.
 7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
 a) Uitvoerbaarheid
 Er worden geen implicaties verwacht voor de uitvoerbaarheid
 b) Handhaafbaarheid
 Er worden geen implicaties verwacht voor de handhaafbaarheid
 8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
 Geen
 9. Nederlandse positie (belangen en eerste algemene
standpunt)
 De levering van goederen en diensten aan overheden en bedrijven, en de
daarmee gepaard gaande betaling of te late betaling, kent – vanwege
het vrije verkeer van goederen en diensten in de EU – een grensoverschrijdende
dimensie. Tengevolge van dit voorstel zullen rekeningen eerder worden betaald.
Vooral voor kleinere ondernemingen kan dit een belangrijke verruiming van
hun financiële speelruimte betekenen. Voor deze ondernemingen vormt het
laat betalen van rekeningen nu een wezenlijk probleem. Nederland gaat ervan
uit dat het mogelijk is binnen de EU om tijdig te betalen en steunt derhalve
het initiatief om via een Europese aanpak late betalingen tegen te gaan, maar
heeft bedenkingen bij de voorgestelde aanpak.
 
 Nederland staat volledig achter de voorgestelde 30 dagen-termijn (waarbinnen
de overheid moet betalen) en zal – met het oog op de voorbeeldrol van
de overheid – ervoor pleiten dat in het voorstel wordt vastgelegd dat
de overheid van die termijn contractueel niet naar boven kan afwijken.
 
 Nederland heeft wel bedenkingen bij de voorgestelde forfaitaire vergoeding
(boete) van 5% van het verschuldigde bedrag i.g.v. te late betalingen
door de overheid. Nederland plaatst enerzijds vraagtekens bij het voorstel
om de boete alleen te laten betalen door overheden en niet door bedrijven.
Anderzijds plaatst Nederland vraagtekens bij het voorgestelde percentage aan
boete dat direct op de eerste dag van overschrijding dient te worden betaald.
 
 Of 5% onverkort en zonder plafond het juiste bedrag is voor
een forfaitaire vergoeding bij te late betalingen door de overheid en onder
welke omstandigheden van de forfaitaire vergoeding als voorwaarde in een overeenkomst
gemotiveerd mag worden afgeweken, zou tijdens de behandeling van het voorstel
aan de orde moeten komen.
 
 Nederland zal de genoemde bedenkingen aan de Commissie voorleggen.