Wet op de beroepen in het onderwijs; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28088, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-11-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28088 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN DEEL1. Wat regelt het wetsvoorstel?2. De plaats van het wetsvoorstel in een nieuw kwaliteitsstelsel– Inhoudelijke kwaliteitseisen– Algemene beginselen van behoorlijke onderwijskwaliteit– Eisen aan beroepskwaliteit– Onafhankelijk en stimulerend toezicht3. Voorgeschiedenis van het wetsvoorstel4. Nieuwe inzichten; brief aan de Tweede KamerEen brede doelgroepGeen verplicht register voor leraren5. BekwaamheidseisenBelang van de bekwaamheidseisenMogelijkheid van bekwaamheidseisen voor onderwijsondersteunende
werkzaamhedenMogelijkheid van bekwaamheidseisen voor onderwijskundig-leidinggevende
werkzaamhedenWegnemen belemmeringen6. Verantwoordelijkheid van het onderwijsveld voor het
onderhouden van bekwaamheidBelang en noodzaak onderhouden van bekwaamheidVerantwoordelijkheid van werkgever en werknemerScholingWettelijk ankerpuntOverleg met scholen en lerarenDe bijzondere positie van de beroepsgroep7. Bekwaamheid en benoembaarheid in de verschillende sectorenPrimair onderwijsVoortgezet onderwijsBeroepsonderwijs en educatie8. Zij-instroom in het beroepUitbreiding van de markt op het punt van het geschiktheidsonderzoekToelating van MBO-gediplomeerden tot het geschiktheidsonderzoek
met het oog op zij-instroom in het VMBOZij-instroom in relatie tot uitzendkrachten, maatschappen,
detachering9. Betrekkingen van kleine omvang10. Bijzondere positie van beroepsonderwijs en educatie
in het wetsvoorstel11. Bekwaamheidseisen in relatie tot lerarenopleidingen
en opleidingen voor onderwijsondersteunende werkzaamheden12. Gevolgen voor WHW13. Toezicht14. Maatschappelijk draagvlak15. Naleving: sanctiemogelijkheden16. Uitvoeringsgevolgen17. Financiën18. Beroepsmogelijkheden19. Advies OnderwijsraadII. ArtikelenArtikel I. Wijzigingen Wet op het primair onderwijsOnderdelen A en B (artikel 3 en 3a)Onderdeel A (artikel 3)Onderdeel B (artikel 3a)Onderdeel C (artikel 12)Onderdeel D (artikel 32)Onderdeel E (artikel 32a)Onderdeel F (artikel 36)Onderdeel G (artikel 38a)Artikel 38aOnderdeel JAFDELING 11A (ARTIKELEN 176A TOT EN MET 176I)Artikel 176aArtikel 176bArtikel 176cArtikel 176dArtikel 176eArtikel 176fArtikel 176gArtikel 176hArtikel 176iArtikel 176jOnderdeel K (artikel 186)Artikel II. Wet op de expertisecentraArtikel III. Wet op het voortgezet onderwijsOnderdeel A (artikel 24)Onderdeel B (artikel 32)Onderdeel C (artikel 33)Onderdeel D (artikel 34)Onderdeel E (artikel 35)Onderdeel F (artikel 36)Onderdeel F (artikel 37)Onderdeel G (artikel 38)Onderdeel H (artikel 39c)Onderdeel I (artikel 55)Onderdeel K (artikel 58)Onderdeel L (titel IVB)Onderdelen M tot en met V (deel II WVO)Artikel IV. Wet educatie en beroepsonderwijsOnderdeel A (artikel 1.1.3)Onderdeel B (artikel 1.3.6)Onderdeel C (Hoofdstuk 4, titel 2)Onderdeel D (artikelen 4.2.1 tot en met 4.2.5)Artikel V. Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek Onderdelen A en B (artikelen 7.4 en 7.5)Onderdeel C (artikel 7.11a)Onderdeel D (artikel 7.16)Onderdeel E (artikel 7.31)Onderdeel F (artikel 7.58)Onderdeel G (artikel 16.10)Artikel VIArtikelen VII tot en met XIArtikel XIIArtikel XIIIArtikel XIVArtikel XVArtikel XVIIArtikel XIXOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28088Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 121 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 088Wijziging van onder meer de Wet op het primair onderwijs, de Wet op
de expertisecentra, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet educatie en
beroepsonderwijs en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek,
ter waarborging van de bekwaamheid tot het uitoefenen van beroepen in het
onderwijs (Wet op de beroepen in het onderwijs)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI. ALGEMEEN DEEL1. Wat regelt het wetsvoorstel?Dit wetsvoorstel regelt in de eerste plaats dat bij algemene maatregel
van bestuur bekwaamheidseisen zullen worden vastgesteld voor onderwijsgevenden
in de sectoren primair onderwijs (PO), voortgezet onderwijs (VO) en beroepsonderwijs
en educatie (BVE), en dat voor diezelfde sectoren bekwaamheidseisen kunnen
worden vastgesteld voor bepaalde onderwijsgerelateerde werkzaamheden van ander
personeel. Dit betekent aanpassing van de benoemings- en bekwaamheidartikelen
door daarin voor de bekwaamheid van leraren niet meer te verwijzen naar bewijzen
van bekwaamheid, maar naar bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen
bekwaamheidseisen. Daarbij kan onderscheid worden gemaakt naar onderwijssoort
en onderwijsfase. Vertrekpunt is een breed bereik van de bekwaamheid, daarmee
aansluitend op het beleid dat is gericht op verbreding van de inzetbaarheid
en op doorstroom binnen onderwijsfuncties.Voorts regelt het wetsvoorstel dat scholen beleid ontwikkelen omtrent
het onderhouden van de bekwaamheid van hun personeel en worden de voorschriften
van de Interimwet zij-instroom leraren primair en voortgezet onderwijs (hierna:
de Interimwet) opgenomen in de desbetreffende sectorwetten. Het wetsvoorstel
gaat voor het overige uit van het zelfregulerend vermogen van onderwijsinstellingen.
Met name kunnen zij in staat geacht worden zelf de bekwaamheid van hun personeel
te onderhouden.Ten slotte kent het wetsvoorstel invoerings- en overgangsvoorzieningen.
In verband met het grote belang van de regeling voor het onderwijsveld is
te verwachten dat veelvuldig naar het wetsvoorstel (en tezijnertijd naar de
wet) zal worden verwezen. In verband hiermee is ervoor gekozen om de wet te
voorzien van een citeertitel.2. De plaats van het wetsvoorstel in een nieuw kwaliteitsstelselDit wetsvoorstel is onderdeel van een nieuw kwaliteitsstelsel voor het
onderwijs zoals geschetst in de Onderwijsbeleidsbrief «Onderwijs in
stelling». De kwaliteit van het onderwijs is goed, ook in internationaal perspectief. Maar om het maximale uit kinderen te halen is het nodig
om van «confectie» over te schakelen naar «maatwerk».
Dit is de kernopdracht van het onderwijs.De Onderwijsbeleidsbrief geeft de bouwstenen voor de noodzakelijke omslag.
Scholen zijn primair verantwoordelijk voor het verzorgen van kwalitatief hoogwaardig
onderwijs op maat. Zij moeten daarvoor de ruimte krijgen binnen zekere randvoorwaarden
waarop ook de overheid aanspreekbaar is. Zo zijn de kwaliteit en professionaliteit
van het personeel belangrijke kwaliteitsbepalende factoren. Bij het vergroten
van de ruimte voor scholen hoort ook dat zij verantwoording afleggen over
de wijze waarop zij die ruimte invullen, zowel aan de overheid als aan leerlingen,
studenten, ouders en andere betrokken partijen. Op deze wijze is er sprake
van een systeem van checks and balances. De overheid
moet de kwaliteit van het onderwijs waarborgen, de toegankelijkheid van het
onderwijs bewaken en heeft een belangrijke financiële verantwoordelijkheid.
Verder heeft de overheid verantwoordelijkheid voor het onderwijsbestel als
geheel en voor de aansluiting tussen de verschillende onderwijssoorten daarbinnen.In het in de Onderwijsbeleidsbrief geschetste stelsel is sprake van een
gedeelde verantwoordelijkheid voor kwaliteit en van een heldere rolverdeling
tussen scholen en overheid. De overheid ordent het stelsel en schept waarborgen
voor kwaliteit. Scholen hebben de taak het maximale te bereiken met hun leerlingen.De overheid stelt heldere kwaliteitsnormen vast die ruimte laten voor
scholen en betrekking hebben op:– Inhoudelijke kwaliteitseisenDe overheid stelt minimumnormen voor de gewenste resultaten van het onderwijs
vast in de vorm van leerstandaarden, die niet de volle breedte van het onderwijsprogramma
betreffen. Door de leerstandaarden voor PO en VO goed op elkaar af stemmen,
wordt samenhang in het bestel bevorderd. Met behulp van leerlingvolgsystemen
gaan scholen de vorderingen van leerlingen na. Zij kunnen hierdoor indicaties
over onderwijskwaliteit krijgen die ter aanvulling van hun eigen beeld kunnen
dienen en ze kunnen als zodanig verbanden leggen met de kwaliteit en professionalisering
van hun personeel in het kader van het beleid dat zij op het terrein van kwaliteitszorg
moeten ontwikkelen. Een centraal register dat koppelingen mogelijk maakt tussen
databestanden van leraren en van leerlingen is daarbij echter niet aan de
orde.– Algemene beginselen van behoorlijke onderwijskwaliteitDe overheid legt algemene beginselen van onderwijskwaliteit vast. Daarmee
hebben scholen, anders dan met de huidige vaak gedetailleerde regelgeving,
ruimte om in te vullen wat zij onder kwalitatief goed onderwijs verstaan.
Zo'n algemeen beginsel is bijvoorbeeld het rekening houden met verschillen,
het zorgen voor een veilig schoolklimaat etc.Die algemene beginselen zullen in onderwijswetgeving worden opgenomen.
De inspectie ziet toe op de wijze waarop aan die beginselen invulling wordt
gegeven.– Eisen aan beroepskwaliteitOnderhavig wetsvoorstel biedt een basis voor het vaststellen van bekwaamheidseisen
voor leraren en voor bepaalde onderwijsgerelateerde werkzaamheden van ander
onderwijspersoneel direct van belang voor het primaire onderwijsproces in
primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs en
educatie. Bij het vaststellen van die bekwaamheidseisen, die in het onderwijsveld
worden ontwikkeld, kan onderscheid worden gemaakt naar onderwijssoort en onderwijsfase.
Het wetsvoorstel gaat ervan uit dat het bevoegd gezag samen met het personeel
zorgdraagt voor het onderhouden en zonodig uitbreiden van de bekwaamheid van
het personeel.– Onafhankelijk en stimulerend toezichtHiertoe dient het voorstel voor een Wet op het onderwijstoezicht (Kamerstukken
II 2000/01, 27 783). Aan dit wetsvoorstel ligt de gedachte ten grondslag
dat het accent verschuift van toezicht op de naleving van regelgeving naar
stimulerend toezicht aan de hand van kwaliteitsstandaarden (kwaliteitskenmerken
en toezichtskaders). De inspectie beoordeelt de kwaliteit van het resultaat
van het onderwijs aan de scholen aan de hand van die standaarden en geeft
een oordeel dat openbaar wordt gemaakt. In een dergelijk stelsel wordt de
inzet van scholen in het primaire onderwijsproces niet langer gekenmerkt door
uitvoering van door de overheid opgelegde regels. Bij het vergroten van de
ruimte voor scholen om eigen beleid te voeren, hoort dat scholen zelf aan
kwaliteitszorg doen en daarvoor beleid ontwikkelen. Verder hoort daarbij dat
zij verantwoording afleggen over de wijze waarop zij dit beleid invullen.
Het gaat daarbij niet alleen om het afleggen van verantwoording aan de overheid
over het gerealiseerde onderwijs, maar juist ook aan leerlingen, ouders en
andere betrokkenen over de wijze waarop aan de maatschappelijke eisen van
onderwijskwaliteit wordt voldaan. Dit sluit ook aan op eerdergenoemd voorstel
voor een Wet op het onderwijstoezicht, waarin wordt uitgegaan van proportioneel
inspectietoezicht. Dat wil zeggen dat maximaal wordt aangesloten bij de kwaliteitszorg
en de verantwoording daarover die door de school zelf is georganiseerd.Het vergroten van de ruimte voor scholen om eigen beleid te voeren, veronderstelt
dat de overheid het «speelveld» waarin scholen opereren zodanig
ordent dat er sprake is van evenwichtige verhoudingen. Transparantie van de
onderwijsresultaten en van de wijze waarop deze bereikt worden, vormt hiervoor
een belangrijke randvoorwaarde. Bij een goed geheel aan checks and balances hoort het in positie brengen van de omgeving
van de school. De openbaarheid van oordelen van de inspectie is daarvoor dienstig.
Bovendien is het voornemen om bij de Wet op het onderwijstoezicht de minister
meer mogelijkheden te geven om bij onvoldoende kwaliteit in overleg met het
bevoegd gezag voorzieningen te treffen. Ook in het kader van de modernisering
van de medezeggenschap wordt aandacht gegeven aan versterking van de positie
van de ouders.Het voorgenomen kwaliteitsstelsel kan alleen onder bepaalde randvoorwaarden
functioneren. Deze zijn: sterke autonome instellingen, een overheid die niet
regulerend maar faciliterend en stimulerend is, moderne overlegstructuren
en professionalisering van het beroep. Onderhavig wetsvoorstel en het streven
naar modernisering van de arbeidsvoorwaarden moeten in dat licht worden bezien.3. Voorgeschiedenis van het wetsvoorstelIn het Regeerakkoord 1998 (Kamerstukken II 1997/98, 26 024, nr. 10)
is over de leraar de volgende passage opgenomen. «Goed onderwijs staat
of valt met de kwaliteit en motivatie van het lerarencorps. Om het werken
in het onderwijs aantrekkelijker te maken worden de arbeidsverhoudingen in
het onderwijs gemoderniseerd. Om carrière-perspectieven te vergroten
wordt een nieuwe functiedifferentiatie ingevoerd. In het kader hiervan moet
de schoolleiding voldoende ruimte krijgen om bij de beoordeling de prestaties
van leraren mee te laten tellen. Structureel wordt hiervoor een bedrag oplopend tot 215 miljoen beschikbaar gesteld. De verbetering van de
lerarenopleiding blijft van groot belang. Er komt een wet op het leraarschap,
waarin het register van leraren wordt geregeld.»De keuze voor een wet op het leraarschap houdt direct verband met de bijzondere
verantwoordelijkheid die de overheid heeft voor de waarborging van en verantwoordelijkheid
voor de kwaliteit van het onderwijs van het funderend, leerplichtig onderwijs
en de wens ook voor beroepsonderwijs en educatie bekwaamheidseisen vast te
stellen.Daarmee wordt aangesloten op het advies «Een beroep met perspectief»
(1993) van de commissie Toekomst leraarschap (de Commissie Van Es). De commissie
adviseerde over de beroepsvereisten voor de leraar in primair- en voortgezet
onderwijs alsmede in beroepsonderwijs en educatie. De commissie Van Es concentreerde
zich op het punt van beroepsvereisten vooral op de verantwoordelijkheden van
de school.In «Vitaal leraarschap» van maart 1993 onderschreef het toenmalige
kabinet, in reactie op het advies van de commissie Van Es, in hoofdlijnen
de visie van de commissie. Scholen moeten arbeidsorganisaties worden met een
eigen onderwijskundig beleid en personeelsbeleid, zo werd in die reactie gesteld.
In die reactie vroeg de toenmalige regering nadrukkelijk aandacht voor het
vakmanschap van leraren en voor de verdeling van verantwoordelijkheden. De
commissie concentreerde zich vooral op de verantwoordelijkheden van de school.
De regering benadrukte destijds in haar reactie dat er duidelijkheid moet
zijn over een nieuw evenwicht in de verantwoordelijkheden en bevoegdheden
tussen overheid en onderwijsveld.Reeds in «Vitaal leraarschap» constateert de regering met
de commissie dat scholen meer beleidsruimte moeten krijgen, maar geeft zij
bovendien aan dat er belangrijke verantwoordelijkheden voor de overheid blijven
bestaan voor het niveau van het onderwijs, de kwaliteit van leraren en de
bekostiging van het onderwijs.De regering stelde, haar verantwoordelijkheid voor bekwame leraren te
willen vormgeven binnen een nieuwe kwalificatiestructuur van pedagogisch-didactische
bekwaamheidseisen en de beoordeling ervan.Men kan leraar worden door het volgen van een lerarenopleiding of via
andere wegen, maar in alle gevallen zal de leraar moeten voldoen aan de bekwaamheidseisen.In aansluiting op «Vitaal leraarschap» zijn in opdracht van
de toenmalige minister bekwaamheidseisen ontwikkeld voor het primair onderwijs
en ook voor voortgezet onderwijs, educatie en beroepsonderwijs.Die bekwaamheidseisen zouden volgens de nota «Verder met vitaal
leraarschap» regelmatig moeten worden herijkt. Dat zou ook betekenis
moeten hebben voor het actualiseren van de bekwaamheid van de zittende leraar.In het Regeerakkoord en in de nota «Maatwerk voor morgen, het perspectief
van een open onderwijsarbeidsmarkt» wordt die lijn verder uitgewerkt,
waarbij wordt uitgegaan van een wet op het leraarschap waarin een register
voor leraren wordt geregeld om te waarborgen dat leraren blijvend voldoen
aan actuele bekwaamheidseisen.4. Nieuwe inzichten; brief aan de Tweede KamerBij de uitwerking van dit onderdeel van het Regeerakkoord tot voorliggend
wetsvoorstel is het kabinet op twee punten tot nadere inzichten gekomen.In de eerste plaats moet het kwaliteitsbeleid niet alleen zijn gericht
op leraren maar ook op (onderwijsondersteunende) werkzaamheden daar dicht
tegenaan.In de tweede plaats sluit het wettelijk regelen van een centraal register onvoldoende aan bij het centraal stellen van de eigen verantwoordelijkheid
van het onderwijsveld voor het onderhoud van de bekwaamheid van leraren, een
verantwoordelijkheid die in de eerste plaats door zelfregulering gestalte
zou moeten krijgen. In aansluiting op de respectievelijke onderwijsbeleidsbrieven
geldt immers dat als beleidsdoelstellingen langs andere wegen dan regelgeving
kunnen worden bereikt, die andere wegen de voorkeur hebben.Die nadere inzichten ten opzichte van het Regeerakkoord zijn neergelegd
in een brief van 12 februari 2001 (Kamerstukken II 2000/01, 27 400
VIII, nr. 61). De brief is op 5 april 2001 besproken in een Algemeen
Overleg met de Vaste Commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen van
de Tweede Kamer (Kamerstukken II 2000/01, 27 400, hoofdstuk VIII, nr. 76).
In dat overleg bleek dat de vaste commissie op hoofdlijnen instemt met de
inhoud van de brief. Wel vroeg de commissie aandacht voor de instrumenten
die het onderwijsveld zelf zou hanteren voor het waarborgen van blijvende
kwaliteit en vroeg zij aandacht voor de externe werking van die instrumenten.Ik heb de inhoud van bedoelde brief, geactualiseerd naar aanleiding van
dat Algemeen Overleg, gemaakt tot de belangrijkste bouwsteen voor deze memorie
van toelichting.Een brede doelgroepHet kwaliteitsstelsel waaraan dit wetsvoorstel bijdraagt, heeft een brede
strekking en betreft alle beroepsbeoefenaren die in primair en voortgezet
onderwijs en in beroepsonderwijs en educatie werkzaamheden verrichten die
van direct belang zijn voor het primaire onderwijsproces. Het gaat dan in
ieder geval om werkzaamheden van leraren en het kan ook gaan om leidinggevende
en onderwijsondersteunende werkzaamheden daar dicht tegenaan. Wijzigingen
in de organisatie van het onderwijsleerproces die voortvloeien uit het streven
naar variëteit en differentiatie geven aanleiding tot zo'n brede benadering.
Die aanleiding is er ook gelet op de ontwikkelingen op de onderwijsarbeidsmarkt
en het streven die onderwijsarbeidsmarkt meer te ontsluiten door ook andere
wegen naar beroepen in het onderwijs mogelijk te maken.Door zo'n verbreding van het bereik van het kwaliteitsstelsel zou de ontwikkeling
van de school als moderne arbeidsorganisatie beter kunnen worden gefaciliteerd.
Deze bredere benadering sluit ook aan bij de ontwikkelingen die de scholen
doormaken. In alle onderwijssectoren zijn de scholen bezig het leerproces
en daarmee hun organisatie anders in te richten. Waar het onderwijs tot nu
vooral een «platte organisatie» is en de leraren een kernfunctie
vervullen, verrichten die leraren ook vaak werkzaamheden die niet per se bij
hun functie behoren. Het is goed mogelijk om deze werkzaamheden af te splitsen
en zo de werkdruk van leraren te verlichten.Daarnaast verandert het primaire proces: leerlingen zullen meer in eigen
tempo en naar eigen vermogen gaan leren en de computer zal daarbij een grotere
plaats kunnen innemen. In dat geheel krijgt de leraar een andere rol: de leraar
zal veel tijd besteden aan klassenmanagement en aan het behouden van overzicht
over en verantwoordelijkheid voor het leerproces van alle leerlingen. In dat
kader zal de leraar in toenemende mate in teamverband werken ook met anderen
dan leraren.Tenslotte is de bredere benadering wenselijk omdat ontwikkelingen op de
onderwijsarbeidsmarkt ertoe zullen leiden dat het belang van onderwijsondersteunende
werkzaamheden in de nabije toekomst sterk zal toenemen. Een verdergaande functiedifferentiatie
ligt in het verschiet. De leraarsfunctie staat meer dan ooit centraal. In
het team op de school draagt de leraar verantwoordelijkheid voor het gehele
onderwijsleerproces. Het bestuur van de school moet ervoor zorgdragen dat
hij die centrale rol ook daadwerkelijk kan waarmaken. De leraar
zal meer en meer worden ondersteund door verschillende onderwijsondersteunende
functionarissen die in een aantal gevallen, op verzoek of onder verantwoordelijkheid
van de leraar, doch met een soms grote mate van zelfstandigheid, werkzaamheden
kunnen verrichten.De mogelijkheid tot functiedifferentiatie om de werkzaamheden naar behoren
te kunnen vervullen, veronderstelt een heldere omschrijving van die werkzaamheden
ook in termen van bekwaamheidseisen. Het bepalen van bekwaamheidseisen voor
het geheel van de onderwijswerkzaamheden aan de school kan de ontwikkeling
naar de school als moderne arbeidsorganisatie ondersteunen. Het formuleren
van kwaliteitswaarborgen voor alle hier relevante werkzaamheden, en daarmee
het zichtbaar maken van de elementen waarin het beroep van leraar zich onderscheidt
van andere beroepen, geeft een betere garantie dat functiedifferentiatie niet
zal leiden tot uitholling van het leraarsberoep. In de bekwaamheidseisen zou
dan tot uiting moeten komen dat de leraar in staat moet kunnen zijn eindverantwoordelijkheid
te dragen voor het primaire proces en voor de bijdragen van onderwijsondersteunende
collega's daaraan. In deze zin zal een samenhangend kwaliteitsstelsel tevens
een opwaardering betekenen van het leraarschap. Zo'n samenhangende kwalificatiestructuur
positioneert de verschillende onderwijsberoepen en werkzaamheden dus helder
ten opzichte van elkaar, draagt daarmee bij aan de maatschappelijke status
van die beroepen en werkzaamheden en biedt beroepsbeoefenaren door de beter
herkenbare positie van hun onderscheiden werkzaamheden meer perspectief op
een loopbaan binnen en buiten de onderwijsarbeidsmarkt.Geen verplicht register voor lerarenHet tweede punt van wijziging betreft het register. Het register voor
leraren dat volgens het Regeerakkoord in de Wet op het leraarschap zou behoren
te worden geregeld, werd gezien als een instrument om de permanente kwaliteitsborging
van de zittende leraren zichtbaar te maken en om het belang van het beroep
te accentueren. Een dergelijk instrument bestaat ook voor de beroepen in de
gezondheidszorg. Zoals gezegd is het kabinet tot de slotsom gekomen dat het
veld zelf behoort te beslissen over het (steeds met toestemming van de betrokkenen)
vergaren van informatie over de bekwaamheid en het onderhouden daarvan en
om die informatie desgewenst ook inzichtelijk te documenteren. Het wettelijk
regelen van een register sluit onvoldoende aan bij het centraal stellen van
de eigen verantwoordelijkheid van het onderwijsveld voor het onderhouden van
de bekwaamheid van leraren, een verantwoordelijkheid die in de eerste plaats
door zelfregulering gestalte zou moeten krijgen.5. BekwaamheidseisenHet is aan de centrale overheid om kwaliteitseisen vast te stellen voor
de toegang tot het leraarschap en tot leidinggevende en onderwijsondersteunende
werkzaamheden die daarmee nauw zijn verweven. Zo geeft de overheid gestalte
aan haar op de Grondwet berustende zorg voor «de bekwaamheid en de zedelijkheid»
van de onderwijsgevenden. Tot op heden hebben de kwaliteitseisen die voor
leraren gelden de vorm van bevoegdheidseisen. Zij zijn met name operationeel
bij de toegang tot het beroep. Wie niet aan de eisen voldoet, is niet benoembaar.
Wie er wel aan voldoet, is benoembaar maar wordt niet door regelgeving verplicht
om zijn bekwaamheid te onderhouden. In het licht van de Grondwet behoort het
vaststellen van de «startbekwaamheid» om in het onderwijs werkzaam
te mogen zijn, een verantwoordelijkheid te zijn van de overheid. Daarom bevat
het onderhavige wetsvoorstel een basis voor het vaststellen van bekwaamheidseisen,
als minimumnormen voor kwaliteit voor verschillende beroepen.
De relevante actoren in het veld krijgen de gelegenheid, daartoe voorstellen
te doen.De hoofdelementen van de bekwaamheidseisen zijn in het wetsvoorstel opgenomen.
De bekwaamheidseisen zelf zullen worden vastgelegd in een algemene maatregel
van bestuur. Het is aan de onderwijsinstellingen zelf om, in het kader van
het door hen gevoerde personeelsbeleid, eventueel nadere eisen te stellen
die uitgaan boven de aldus vastgestelde bekwaamheidseisen en die bijvoorbeeld
ook rekening houden met ervaring van betrokkenen en met specifieke deskundigheid
die van hen wordt verwacht. Die bekwaamheidseisen zijn niet statisch, maar
moeten steeds aansluiten bij de ontwikkelingen in het onderwijs en op deze
wijze een afspiegeling zijn van wat de samenleving verlangt van het onderwijs
en van het onderwijspersoneel. Om die reden zou regelmatig moeten worden bezien
of de bekwaamheidseisen nog voldoende actueel zijn en of aanpassing moet worden
bevorderd op die onderdelen waar dat niet of onvoldoende het geval is. Er
zullen waarschijnlijk dus niet elke zes jaren (een cyclus die vergelijkbaar
is met de beoogde accreditatiecyclus in het wetsvoorstel dat de accreditatie
regelt voor HO-opleidingen, Kamerstukken II 2000/01, 27 929) geheel nieuwe
sets van eisen worden vastgesteld, maar het is wel de bedoeling een proces
op gang te brengen dat recht doet aan het noodzakelijke dynamisch karakter
van die bekwaamheidseisen. Met het geheel van bekwaamheidseisen die, uitgaand
van brede kerncompetenties waar mogelijk, en verbijzonderingen waar gewenst,
in termen van competenties worden geformuleerd voor de verschillende werkzaamheden
in de PO-, VO- en BVE-sector, komt een samenhangende kwalificatiestructuur
tot stand. Daarbinnen worden doorstroommogelijkheden zichtbaar doordat duidelijk
wordt welke competenties missen of onderontwikkeld zijn.Belang van de bekwaamheidseisenHet belang van bekwaamheidseisen is groot. Zij gaan al met al verschillende
functies vervullen:– ze worden richtinggevend voor de lerarenopleidingen en voor de
opleidingen voor andere onderwijsberoepen waarvoor bekwaamheidseisen gelden:
de aan die opleidingen afgestudeerde beroepsbeoefenaren moeten aan die eisen
voldoen;– het formuleren van bekwaamheidseisen maakt het vergroten van de
toegang tot de beroepsuitoefening mogelijk, in die zin dat daar andere wegen
heen zullen kunnen leiden dan alleen die van de lerarenopleiding of de opleiding
tot een ander onderwijsberoep, waarbij getoetst kan worden of personen voldoen
aan de bekwaamheidseisen. Zo zullen de bekwaamheidseisen functioneren in het
kader van het openen van de onderwijsarbeidsmarkt. EVC spelen daarbij nadrukkelijk
een rol;– ze worden ook richtinggevend voor de permanente scholing van zittende
beroepsbeoefenaren om hun bekwaamheid op peil te houden. Hier ligt de relatie
met het personeelsbeleid van de school: de werkgever moet waarborgen treffen
zodat het personeel zijn bekwaamheid onderhoudt.Zodra er meer zicht bestaat op de inhoudelijke uitwerking van de bekwaamheidseisen,
zal worden bezien of er een implementatietermijn moet worden vastgesteld,
waarbinnen de instellingen hun curricula kunnen aanpassen aan die nieuwe bekwaamheidseisen.
Tevens kan dan worden bezien welke termijn daarvoor beschikbaar moet zijn. Mogelijkheid van bekwaamheidseisen voor onderwijsondersteunende
werkzaamhedenHet bevoegd gezag draagt verantwoordelijkheid voor het resultaat van het
onderwijsproces. De leraar heeft daarbij een sleutelrol. Het voorstel is dat
bij algemene maatregel van bestuur bekwaamheidseisen in ieder geval voor leraren
worden vastgesteld. Ook voor bepaalde onderwijsondersteunende werkzaamheden
die direct in relatie staan tot de het onderwijsleerproces ligt het vastleggen
van bekwaamheidseisen voor de hand.Naar verwachting zullen de ontwikkelingen in het onderwijs en op de onderwijsarbeidsmarkt
ertoe leiden dat het aandeel en het belang van onderwijsondersteunende werkzaamheden
sterk toenemen. In de nabije toekomst zullen functies kunnen ontstaan die,
in vergelijking met de functie van onderwijsassistent, dichter staan bij het
leraarschap en worden gekenmerkt door een grotere mate van zelfstandigheid.Mede met het oog daarop is ervoor gekozen om in de wet vast te leggen
dat bij algemene maatregel van bestuur bekwaamheidseisen kúnnen worden
vastgesteld voor bepaalde onderwijsondersteunende werkzaamheden. De zelfstandigheid
waarmee die werkzaamheden zullen worden verricht en de mate waarin zij het
«echte onderwijsgeven» benaderen, zullen belangrijke factoren
zijn om te bepalen of de centrale overheid zo'n mogelijkheid zal gebruiken.Het wetsvoorstel gaat ervan uit dat de onderwijsondersteuner maximaal
twee jaar mag worden belast met ondersteunende werkzaamheden waarvoor bekwaamheidseisen
gelden. Uiterlijk vanaf dat moment moet hij aantonen aan de bekwaamheidseisen
te voldoen. De mogelijkheid om al voor die werkzaamheden te worden ingezet,
hoewel nog niet aan de bekwaamheidseisen is voldaan, is vergelijkbaar met
zij-instroom van leraren. Dezen hebben na gebleken geschiktheid ook twee jaren
om aan de bekwaamheidseisen te voldoen. De mogelijkheid is niet alleen gewenst
met het oog op ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, maar vooral vanuit de wens
om inzetbaarheid van personeel te vergroten.Zoals gezegd, wat betreft ondersteunende werkzaamheden gaat het om direct
aan het onderwijsleerproces gerelateerde onderwijsondersteunende werkzaamheden.
Een onderwijsondersteuner kan verschillende soorten onderwijsondersteunende
werkzaamheden vervullen.Duidelijk moet zijn dat de bekwaamheidseisen zijn gerelateerd aan werkzaamheden
en niet aan functies. Dat wil zeggen dat indien een onderwijsondersteuner
een bepaalde onderwijsondersteunende werkzaamheid uitvoert, hij dient te voldoen
aan de op die werkzaamheid van toepassing zijnde bekwaamheidseisen. In of
op grond van onderhavig wetsvoorstel worden geen functies vastgelegd. Daarvoor
is immers het overleg tussen sociale partners van groot belang.De aan het primaire onderwijsproces gerelateerde onderwijsondersteunende
werkzaamheden in de zin van dit wetsvoorstel zullen op voorstel van de relevante
actoren in het veld worden geïdentificeerd. Op grond van een voorstel
van hen, en de beroepsgroep speelt daarbij een cruciale rol, zullen tevens
de daarop van toepassing zijnde bekwaamheidseisen worden vastgesteld. Daarbij
wordt uitgegaan van de volgende criteria voor onderwijsondersteunende werkzaamheden:– de werkzaamheden zijn direct gerelateerd aan het onderwijsleerproces,
dat wil zeggen, ze zijn direct gerelateerd aan het leerproces van de leerlingen
of deelnemers, bereiden voor op het examen (voor zover van toepassing) en
dragen bij aan het realiseren van de leerdoelen en/of eindtermen;– de werkzaamheden worden door een onderwijsondersteuner uitgevoerd in samenspraak met een onderwijsgevende of zelfs onder diens
verantwoordelijkheid;– er kunnen op verschillende niveaus (beperkt in aantal) bekwaamheidseisen
worden geformuleerd voor onderwijsondersteunende werkzaamheden, bijvoorbeeld
afhankelijk van de complexiteit en mate van zelfstandigheid van uitoefening
van de werkzaamheden.Voor de onderwijsondersteunende werkzaamheden zal dus sprake zijn van
een gelaagde kwalificatiestructuur. De beroepsgroep zal voorstellen doen om
hieraan invulling te geven.De werkzaamheden die worden uitgevoerd door onderwijsondersteunende functionarissen,
zijn werkzaamheden die thans in meerdere of mindere mate worden uitgevoerd
door functionarissen als de klassenassistent of de onderwijsassistent in het
primair onderwijs, de lesassistent of de technisch onderwijsassistent in het
voortgezet onderwijs en de onderwijsassistent of de instructeur in beroepsonderwijs
en educatie.Bij het vaststellen van bekwaamheidseisen voor ondersteunende werkzaamheden
in het speciaal en voortgezet speciaal onderwijs, zal het in het algemeen
gaan om die werkzaamheden die ook in het overeenkomend basis- en voortgezet
onderwijs voorkomen.Er zijn uiteraard meer ondersteunende werkzaamheden in het (voortgezet)
speciaal onderwijs verband houdend met de specifieke omstandigheden van de
leerlingen. Die werkzaamheden zijn in meerdere of mindere mate te kenschetsen
als direct gerelateerd aan het onderwijsleerproces. Ze worden voor het merendeel
uitgevoerd door personen die een hogere opleiding hebben gevolgd, veelal een
paramedische opleiding, waarvoor langs andere wegen kwaliteitseisen zijn vastgesteld
en bewaakt.Gelet daarop en gelet op het feit dat het minder noodzakelijk is ze in
een samenhangende kwalificatiestructuur onder te brengen, ligt het dan ook
minder voor de hand voor die werkzaamheden ook op grond van onderhavig wetsvoorstel
bekwaamheidseisen vast te stellen.Mogelijkheid van bekwaamheidseisen voor onderwijskundig-leidinggevende
werkzaamhedenHet wetsvoorstel regelt voorts dat ook voor onderwijskundig leidinggevende
beroepen bekwaamheidseisen kunnen worden vastgesteld. In het overleg over
meergenoemde brief met de vaste commissie d.d. 5 april 2001 en in het
Onderwijsoverleg Primair en Voortgezet Onderwijs (POVO) d.d. 15 maart
2001 is daarvoor ook nadrukkelijk aandacht gevraagd.In afwijking van tot heden geldende regelgeving wordt er in dit wetsvoorstel
vanuit gegaan dat in het primair onderwijs ook personen als directeur of adjunct-directeur
kunnen worden benoemd die niet over de nu daarvoor vereiste onderwijsbevoegdheid
beschikken. Op deze wijze wordt aangesloten bij gebleken wensen in het veld
en wordt tevens het risico van toekomstige tekorten als gevolg van een afnemende
belangstelling voor het vervullen van deze functies verkleind. Het wetsvoorstel
geeft besturen dus meer ruimte.Het is niet de bedoeling een absolute scheiding aan te brengen tussen
leidinggeven en lesgeven. Het is wel gewenst om, indien het bevoegd gezag
daarvoor kiest, de mogelijkheid te bieden dat leden van de directie uitsluitend
worden belast met werkzaamheden waarvoor geen bekwaamheidseisen zijn vastgesteld
en waarvoor het bezitten van onderwijsbevoegdheid derhalve niet noodzakelijk
is.Ik merk hierbij nog op dat managementcompetenties een inhoudelijke beoordeling
vragen waarvoor primair het aanstellend bevoegd gezag is aangewezen. Om het
bevoegd gezag optimaal toe te rusten voor het beoordelen van
deze competenties, zal ik bevorderen dat daartoe geschikte beoordelingsinstrumenten
beschikbaar worden gesteld.De leidinggevende werkzaamheden in de school zijn voor een deel nadrukkelijk
te kenschetsen als onderwijskundig-leidinggevende werkzaamheden. Die werkzaamheden
hebben heel direct betrekking op het pedagogisch-didactisch klimaat van de
school en op de onderwijskundige randvoorwaarden, waaronder het voeren van
kwaliteitsbeleid en daarop gericht personeelsbeleid. Voor het verrichten van
deze werkzaamheden wil het kabinet de mogelijkheid houden bekwaamheidseisen
vast te stellen.Tot nu toe heeft elke directeur en adjunct-directeur als achtergrond een
getuigschrift van de opleiding voor leraren basisonderwijs of een daarmee
gelijk te stellen opleidingsniveau met meestal aanvullende scholing voor leidinggevende
werkzaamheden. Gezien deze achtergrond mag van hen worden verwacht dat, indien
van de mogelijkheid tot het vaststellen van bekwaamheidseisen gebruik wordt
gemaakt, zij voldoen aan die bekwaamheidseisen.Het wetsvoorstel gaat er, vergelijkbaar met de onderwijsondersteunende
functionaris, ook voor de leidinggevende vanuit dat hij maximaal twee jaar
mag worden belast met leidinggevende werkzaamheden waarvoor bekwaamheidseisen
gelden. Uiterlijk vanaf dat moment moet hij aantonen aan de bekwaamheidseisen
te voldoen. Overigens overweeg ik niet op korte termijn dergelijke bekwaamheidseisen
vast te stellen.Verwacht wordt dat doorgaans leidinggevenden een onderwijsbevoegdheid
zullen hebben of anderszins hebben aangetoond te voldoen aan de onderwijskundig-leidinggevende
bekwaamheidseisen. Uitzonderingen daarop zullen zich in het bijzonder voordoen
voor specifieke leidinggevende functies als die van directeur van een aantal
scholen, van grote scholen of scholen in bijzondere omstandigheden daar de
vraag op de markt naar mensen met de voor die situaties vereiste vaardigheden
en ervaring groot is.Van de directeur die ook met lesgevende taken is belast, dient de kwaliteit
van dit leraarschap natuurlijk in gelijke mate te zijn gewaarborgd als dat
voor de leraar het geval is. Er is geen reden om voor hem een andere maatstaf
te hanteren.Omdat in het voorgezet onderwijs doorgaans sprake is van grotere eenheden,
berust de schoolleiding hier meestal bij een schoolmanagementteam, waarin
de leden hun eigen specifieke inbreng en verantwoordelijkheid hebben. Binnen
schoolmanagementteams vindt taakdifferentiatie plaats, waarbij de leden van
het team met verschillende verantwoordelijkheden belast zijn. Daarom ook laat
de bestaande regelgeving al de mogelijkheid open om schoolleiders te benoemen
die niet in het bezit zijn van een onderwijsbevoegdheid. Er is geen behoefte
om de huidige regeling principieel te wijzigen. Het wetsvoorstel bevat wél
de mogelijkheid tot het vaststellen van bekwaamheidseisen. Het voornemen is
echter daaraan vooralsnog geen invulling te geven. Ik wil eerst bezien of
zelfregulering kan leiden tot voldoende waarborgen voor de beroepskwaliteit
van schoolleiders in het voortgezet onderwijs. De gezamenlijke overeenkomst
over professionalisering van schoolleiders in het voortgezet onderwijs dat
de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, de organisatie
voor schoolleiders in het voortgezet onderwijs VVO en de verenigde werkgeversorganisaties
in het voortgezet onderwijs VSWO recent hebben gesloten, biedt hiertoe goede
perspectieven.Wat betreft lesgevende taken waarmee schoolleiders eventueel belast worden,
geldt uiteraard dat de kwaliteit daarvan in gelijke mate gewaarborgd dient
te zijn als voor leraren het geval is. Indien een schoolleider leraarstaken
uitvoert, dient hij of zij daarom aan dezelfde bekwaamheidseisen te voldoen
als waaraan leraren voor die taken moeten voldoen. Hetzelfde
geldt voor onderwijsondersteunende taken waarvoor bekwaamheidseisen zijn opgesteld.Voor de BVE-sector wordt in het wetsvoorstel afgezien van de mogelijkheid
tot het vaststellen van bekwaamheidseisen voor onderwijskundig-leidinggevende
werkzaamheden. Als gevolg van de schaalgrootte van instellingen in de BVE-sector
kennen deze instellingen een complexe organisatiestructuur die meerdere managementniveaus
omvat en daarmee ook verschillende niveaus van verantwoordelijkheden. Daarbij
passen geen generieke bekwaamheidseisen. Voorts wordt uitgegaan van het zelfregulerend
vermogen van de BVE-sector, op basis van het stelsel van kwaliteitszorg binnen
de instellingen.Wegnemen belemmeringenBekwaamheidseisen geven houvast om te bepalen welke werkzaamheden wel
en welke niet of nog niet mogen worden verricht door beroepsbeoefenaren. Het
Kabinet kiest dus niet op voorhand voor het vaststellen van bekwaamheidseisen
voor alle werkzaamheden van al het onderwijspersoneel, maar gaat wél
uit van een toenemend belang van die werkzaamheden. Eventuele onnodige belemmeringen
voor een meer zelfstandig optreden bij het verrichten (nu of in de toekomst)
van onderwijsondersteunende werkzaamheden zullen weggenomen moeten worden
uit regelgeving en/of decentrale afspraken. Dat is nodig omdat het succes
van differentiatie in functies natuurlijk mee wordt bepaald door de mate van
zelfstandigheid en verantwoordelijkheid waarmee die functies kunnen worden
uitgevoerd, waarbij de leraar overigens een centrale rol zal blijven hebben.Een bijzondere positie daarbij wordt ingenomen door duaal studerenden.
De student die tot leraar wordt opgeleid, kan in de laatste fase van zijn
studie als leraar in opleiding worden aangesteld.Nu ook voor onderwijsondersteunende werkzaamheden bekwaamheidseisen kunnen
worden gesteld, is het noodzakelijk dat studenten van duale leraren- of andere
HO-opleidingen in het kader van die studie (in enige fase daarvan) in loondienst
ondersteunende werkzaamheden kunnen verrichten zonder al aan de voor die werkzaamheden
geldende bekwaamheidseisen te voldoen. Hetzelfde geldt voor deelnemers aan
beroepsonderwijs of educatie die worden opgeleid voor ondersteunend werk.
Voor die studenten en deelnemers voorziet het wetsvoorstel in een mogelijkheid
tot ontheffing.6. Verantwoordelijkheid van het onderwijsveld voor het
onderhouden van bekwaamheidBelang en noodzaak onderhouden van bekwaamheidEen kwaliteitstoets aan de poort is niet voldoende: eenmaal benoemde leraren
moeten hun bekwaamheid ook onderhouden. De vormgeving van dat onderhoud is
vooral een verantwoordelijkheid van het onderwijsveld zelf, en niet in de
eerste plaats van de centrale overheid. Werken aan kwaliteit moet ook tijdens
de loopbaan een belangrijk aandachtspunt zijn. Op dat punt benadrukt de tweede
onderwijsbeleidsbrief (o.m. op pagina 17) de spilfunctie van leraren in het
onderwijsproces.De noodzaak tot hun voortdurende scholing is er altijd. Het onderwijs
moet leerlingen goed voorbereiden op een functioneren in de maatschappij.
Zo stelt de ontwikkeling tot informatiemaatschappij eisen aan het onderwijs
en aan wie daarin een sleutelrol vervult. De rol van kennis verandert en het
verwerven en verwerken van informatie staan centraal. Zonder onderwijspersoneel
dat «bij is», kan het onderwijs deze omslag niet maken. Nieuwe
ontwikkelingen kunnen, in aansluiting op eerder verworven competenties
(EVC) en opgedane ervaringen, nu en in de toekomst nieuwe competenties vragen
van de leraar en van anderen in het onderwijs. Bekwaamheid kan daarmee geen
rustig bezit zijn. Zo blijken de deskundigheid en voortdurende professionalisering
van leraren van groot belang voor de implementatie van onderwijsvernieuwingen.
Dit komt onder andere naar voren uit inspectierapporten. Onderwijsvernieuwing
in de verschillende onderwijssectoren heeft effect als leraren daarop zijn
voorbereid.Dit alles maakt dat wie ooit een onderwijsbevoegdheid verkreeg –
in de regel door het verwerven van een bewijs van bekwaamheid – niet
altijd ook zonder meer bekwaam blijft. Puntig gezegd: «eens bevoegd»
staat niet gelijk met «altijd bekwaam».De onderwijsbeleidsbrief stelt dat leraren nog meer dan nu kansen moeten
krijgen om aan hun eigen professionele ontwikkeling te werken. Scholen moeten
daarvoor in het kader van integraal personeelsbeleid ruimte scheppen. Deze
visie sluit ook nauw aan bij de inzichten van de Stichting van de Arbeid in
haar notitie «Er is meer nodig: aanbevelingen voor het arbeidsvoorwaardenoverleg
2001». Paragraaf 4 van die aanbevelingen benadrukt het belang voor
werknemers om zich tijdens de loopbaan verder te ontwikkelen, ook met het
oog op een verbetering van hun arbeidsmarktpositie. De notitie bepleit een
verbreding en verdieping van het beleid van scholing en employability op het
niveau van de sectoren. In loopbaanontwikkeling en employability zou fors
moeten worden geïnvesteerd. Iedere werknemer en werkzoekende zou, volgens
de notitie, in beginsel recht moet krijgen op een persoonlijk ontwikkelingsplan
met een daarbij behorend budget. Overeenkomstig die hoofdlijnen zouden recht
op scholing en op employability in CAO's meer aandacht moeten hebben.Het bovenstaande geldt op vergelijkbare wijze voor het onderhouden van
bekwaamheid door onderwijsondersteunende functionarissen en leidinggevenden
met onderwijskundige verantwoordelijkheden.Verantwoordelijkheid van werkgever en werknemerIn aansluiting op de visie in de onderwijsbeleidsbrief en passend bij
de aanbevelingen van de Stichting van de Arbeid zijn het onderhouden van bekwaamheid
en de verdere professionalisering bij uitstek een verantwoordelijkheid van
werknemer en werkgever. Afspraken tussen sociale partners (centraal en decentraal)
en eventueel tussen overheid en sociale partners, gericht op toerusting en
versterking van het zelfregulerend vermogen, passen bij uitstek bij die eigen
verantwoordelijkheid. Een deugdelijk inspectietoezicht moet verzekeren dat
dergelijke afspraken in overeenstemming zijn met de noodzakelijke kwaliteit
van het betrokken personeelslid en van het onderwijs.Elk bevoegd gezag moet in het kader van het integraal personeelsbeleid
op dat terrein afspraken maken met aan die school werkzame personen. Maar
dan moet het personeel wel echt in staat zijn gesteld, de bekwaamheid op peil
te houden. De inspectie kan erop toezien dat scholen daar inderdaad voorzieningen
voor treffen.ScholingScholingsbeleid is als onderdeel van personeelsbeleid bij uitstek een
zaak van de scholen zelf. In het scholingsbeleid ligt de verbinding met de
invoering van onderwijsvernieuwingen (bijvoorbeeld via teamgebonden nascholing
of via collegiale consultatie), maar ook met integraal personeelsbeleid. Scholing
is bijvoorbeeld een belangrijk element in het creëren van loopbaanperspectieven
voor het personeel of bij het invullen van taakdifferentiatie. Scholing is
ook een van de instrumenten voor het bevorderen van de employability van de leraar, in het kader van «leren voor alle
leeftijden». Sinds de scholen een eigen nascholingsbudget hebben (1993), zijn ze aan
de slag met een eigen vormgeving daarvan. Dat blijkt uit de achtereenvolgende
evaluatie-onderzoeken over de vraaggestuurde financieringssystematiek van
nascholing.Niet alleen een passend en vraaggestuurd nascholingsbudget is nodig: ook
is het noodzakelijk dat de markt voor die professionele ontwikkeling en nascholing
volledig open is, dat wil zeggen dat er zowel publiek als privaat aanbod is.Wettelijk ankerpuntOndanks het accent op de eigen verantwoordelijkheid van het onderwijsveld
is het onderhouden van bekwaamheid wel zó essentieel dat het een ankerpunt
in regelgeving rechtvaardigt. In de schoolplanartikelen in WPO, WEC en WVO
en in het kwaliteitszorgartikel in de WEB is al sprake van het beleid met
betrekking tot de bewaking en verbetering van de kwaliteit van het onderwijs,
c.q. van een regelmatige beoordeling van de kwaliteit van het onderwijs. Daaraan
wordt nu toegevoegd dat het daarbij mede gaat om het beleid met betrekking
tot het onderhouden van de bekwaamheid van het personeel. Dat sluit goed aan
bij de eerder genoemde inzichten van de Stichting van de Arbeid en geeft houvast
voor een betekenisvol toezicht.Daarmee wordt uitdrukking gegeven aan de nadrukkelijke wens dat het personeel
zijn bekwaamheid onderhoudt en uitbreidt, maar ook aan het feit dat het daarbij
gaat om een gezamenljke verantwoordelijkheid, passend in het beleid van de
school. Het bevoegd gezag moet zijn personeel ook daadwerkelijk in staat stellen
tot dat onderhoud.Overleg met scholen en lerarenDe benadering die hiervoor is uiteengezet, is voor de uitvoering van het
kwaliteitsbeleid een andere dan in de nota Maatwerk voor morgen, omdat die
nota nog het accent legt op de weg van centrale regelgeving, ook voor het
onderhouden van actuele bekwaamheid. In het licht van de onderwijsbeleidsbrief
ligt het voor de hand om in overleg met scholen en leraren te bezien hoe werkgevers
en werknemers onderling en met de overheid stabiele afspraken kunnen maken
die daadwerkelijk bijdragen aan een blijvende bekwaamheid. Het kan daarbij
gaan om zaken als het vastleggen van de frequentie van het aantonen van actuele
bekwaamheid, het faciliteren van scholing, het certificeren van scholingsactiviteiten
ter actualisering van de bekwaamheid, de wijze waarop eerder verworven competenties
een rol spelen bij het onderhoud (ook daarbij is een vorm van certificering
denkbaar: een eigen keurmerk).Nieuwe instrumenten voor het onderhouden en bewaken van bekwaamheid kunnen
dan in beeld komen. Zo zouden beroepsbeoefenaren als beroepsgroep of individueel
en, passend bij persoonlijke ontwikkelingsplannen, in overeenstemming met
scholen kunnen werken aan ontwikkeling en gebruik van portfolio's, zijnde
een geordende verzameling van informatie ten dienste van personeelsontwikkeling
en -begeleiding. Dat instrument zou een, door het veld zelf gekozen, alternatief
kunnen zijn voor een centraal geregelde registratie.Juist dit punt is in eerdergenoemd overleg met de vaste commissie nadrukkelijk
aan de orde geweest.Naar aanleiding daarvan heb ik in dat overleg aangegeven te bezien of
ter gelegenheid van dit wetsvoorstel eisen zouden moeten worden gesteld aan
portfolio's.Op zich zou het geven van voorschriften op dit terrein voordelen kunnen
hebben, niet in de laatste plaats vanwege de externe werking die dat tot gevolg
zou kunnen hebben, in die zin dat bij overstap naar een andere school het
nieuwe bevoegd gezag een bepaalde waarde toekent aan de wijze
waarop en de mate waarin betrokkene heeft gewerkt aan onderhoud en ontwikkeling
van zijn bekwaamheid. Immers vanaf het moment van benoeming zijn bevoegd gezag
en leraar samen verantwoordelijk voor het onderhoud van de bekwaamheid tenminste
op het niveau van de dan geldende bekwaamheidseisen. Het bevoegd gezag moet
dus vóór de feitelijke benoeming kunnen vaststellen of dat in
dat geval een verantwoorde en begaanbare weg zal zijn, afhankelijk van zaken
als een eventueel lange «onderhoudsloze» of «onderhoudsarme»
periode van het (wellicht lang geleden) behalen van het getuigschrift. Een
instrument met een geregeld civiel effect zou daarbij kunnen helpen.Toch is van regeling afgezien. De portfoliosystematiek is immers slechts
één van de mogelijke instrumenten waarvoor het veld zou kunnen
kiezen. Andere instrumenten, respectievelijk inzet van verschillende instrumenten
is zeker niet uitgesloten. Ik zou het wel toejuichen als het veld zelf, en
de beroepsgroep kan daarvoor zeker het initiatief nemen, zou komen tot stabiele
afspraken tussen werkgevers en werknemers, leidend tot standaardisering wat
betreft de in te zetten instrumenten.De SBL (het samenwerkingsorgaan beroepskwaliteit leraren) kan het initiatief
nemen.Personeel moet zijn bekwaamheid onderhouden en het bevoegd gezag moet
hen daartoe in staat stellen; leraren en bevoegd gezag hebben dus wederzijds
rechten en plichten. Ouders en personeel kunnen het bevoegd gezag daarop ook
via de regels van medezeggenschap aanspreken.Het kan zijn dat een individueel personeelslid zich niet aan de aldus
gemaakte afspraken kan of wil houden en dat mogelijk ten aanzien van hem kan
worden geconstateerd dat hij niet of niet meer voldoende bekwaam is voor de
taak waarvoor hij is ingezet. Indien dat past binnen de afspraken die in de
school gelden (en die centraal of decentraal zijn gemaakt), kan dat leiden
tot gevolgen in rechtspositionele zin. Over dat onderwerp zijn geen wettelijke
regels.De bijzondere positie van de beroepsgroepDe beroepsbeoefenaren leveren een essentiële bijdrage aan het voorgenomen
kwaliteitsstelsel. Zij zullen daarom ook een belangrijke rol moeten hebben
in het publieke debat over kwaliteit van onderwijspersoneel, over het leggen
van een fundament voor een kwalificatiestructuur en over de blijvende borging
van die kwaliteit.Dat kunnen zij onder meer tot uiting brengen door, georganiseerd als beroepsgroep,
mét scholen een centrale rol te vervullen bij de periodieke ontwikkeling
van voorstellen voor bekwaamheidseisen die in het kwaliteitsstelsel centraal
zullen staan en die in regelgeving als minimumnormen voor kwaliteit zullen
worden vastgelegd. Voorstellen voor bekwaamheidseisen komen van onderop, op
voorstel van de praktijk zelf, in samenwerkende kringen van beroepsbeoefenaren
tot stand. In een cyclisch proces komt een definitief voorstel tot stand in
nauwe samenwerking en afstemming met de relevante omgeving van scholen en
onderwijswerkgevers. Ook lerarenopleiders en overige deskundigen en belanghebbenden
moeten zich kunnen uitspreken over voorstellen voordat de overheid de bekwaamheidseisen
vaststelt. Deelnemers of hun ouders of wettelijke vertegenwoordigers zijn
in het bijzonder belanghebbend. Zij zullen niet alleen hun visie moeten kunnen
geven aan ontwikkelaars van voorstellen, maar ook aan de overheid voor deze
naar aanleiding van een eenmaal definitief voorstel bekwaamheidseisen vaststelt
in een algemene maatregel van bestuur.Op die wijze kunnen bekwaamheidseisen en het gebruik daarvan op een breed
draagvlak rekenen en recht doen aan de verschillende belangen in de samenleving.
Want succesvolle zelfregulering op het terrein van het onderhoud
van de bekwaamheid en de professionele ontwikkeling vereist dat alle geledingen
in het onderwijs zich daadwerkelijk verbonden voelen met de vastgestelde bekwaamheidseisen.
In het proces van vaststelling van die bekwaamheidseisen zal het draagvlak
dus een belangrijk ijkpunt zijn.In aansluiting daarop, in vorige paragrafen wordt daarop al ingegaan,
zou, als product van zelfregulering, de beroepsgroep ook criteria kunnen ontwikkelen
die in overeenstemming met onderwijswerkgevers worden gehanteerd om te bepalen
of individuele beroepsbeoefenaren nog steeds voldoen aan actuele bekwaamheidseisen.
De beroepsgroep kan ook suggesties doen over trajecten die bijdragen aan blijvende
bekwaamheid. Denkbaar is dat certificering van deskundigheidsbevordering bijdraagt
aan het waarborgen van minimumkwaliteit. Van groot belang is dat ook zulke
voorstellen met voldoende gezag kunnen worden gedaan om in brede zin te worden
opgepakt in het veld.Daarom is het draagvlak bij de scholen zelf, ook in hun rol als werkgever
met verantwoordelijkheid voor personeelsbeleid, van groot belang.De beroepsgroep behoort dus een centrale rol te vervullen. Wel moet die
beroepsgroep open en representatief zijn. Een beroepsgroep kortom waarin de
stem van alle beroepsbeoefenaren kan worden gehoord en die, werkend en denkend
met en door beroepsbeoefenaren, op het punt van beroepskwaliteit aanspreekbaar
is. De vakorganisaties, die een aanzienlijk deel van de leraren organiseren,
kunnen daarin uiteraard een prominente, maar niet exclusieve, rol vervullen.Een centrale rol van een beroepsgroep die zo is georganiseerd, kan wezenlijk
bijdragen aan het publieke debat over de kwaliteit van het leraarsberoep en
aan de «beroepstrots» van de beroepsgroep. Zo'n beroepsgroep kan
vruchtbaar gestalte geven aan het concept van zelfregulering. Natuurlijk moet
wel worden voorkomen dat beroepsuitoefening een «closed shop»
wordt. Eerder in deze toelichting, maar ook in het overleg met de vaste commissie
op 5 april 2001, is aangegeven dat ik in eerste instantie het SBL op die rol
zal aanspreken.In het kader van de afspraken gericht op toerusting en versterking van
het zelfregulerend vermogen, kan het SBL (zelf het resultaat van dergelijke
afspraken) een belangrijke rol vervullen. Het SBL is voor mij immers reeds
een belangrijk aanspreekpunt voor het ontwikkelen van bekwaamheidseisen en
zal in de toekomst ook een belangrijke rol kunnen spelen bij zelfregulering.
In het onderwijsveld zouden, al of niet met de overheid, afspraken kunnen
worden gemaakt over instrumenten. In een eerdere paragraaf is al aangegeven
dat het SBL het initiatief zou kunnen nemen om te komen tot standaardisering
van instrumenten op het terrein van het onderhouden van bekwaamheid. In dat
kader kunnen ook afspraken over certificering van activiteiten op het terrein
van deskundigheidsbevordering bijdragen aan een breed gedragen instrumentarium.
Ook de Nederlandse Schoolleiders Academie ontplooit activiteiten op dat terrein.De overheid kan in dat kader genomen initiatieven faciliteren. Dat gebeurt
al doordat middelen beschikbaar worden gesteld aan SBL voor activiteiten op
dat terrein. Zo zou, bij wijze van faciliteit, ook de gelegenheid kunnen worden
geboden om bekwaamheidsdossiers op vrijwillige basis te laten bijhouden in
een databank, die daarmee voor betrokkenen een belangrijke informatie- en
signaalfunctie kan vervullen. Dit wordt echter niet in het wetsvoorstel geregeld.
Het SBL zou een belangrijke rol kunnen spelen bij het in stand houden van
zo'n databank.De inrichting van een eventuele databank zal in elk geval moeten plaatsvinden
met inachtneming van de regelgeving op het gebied van persoonsregistratie.
Ingevolge die regelgeving mogen persoonsgegevens slechts worden verwerkt indien
de betrokkene daarvoor zijn uitdrukkelijke toestemming heeft verleend. 7. Bekwaamheid en benoembaarheid in de verschillende sectorenPrimair onderwijsIn het basisonderwijs wordt lesgegeven door groepsleerkrachten, vakleerkrachten,
remedial teachers en door leden van de directie. De groepsleerkrachten vormen
de grootste groep. Zij hebben een centrale rol. Op grond van dit wetsvoorstel
worden bekwaamheidseisen gesteld aan die groepsleerkracht. Dit zal ook gebeuren
voor de leerkracht in het onderwijs in allochtone levende talen (OALT).Wie als vakleerkracht (niet zijnde leerkracht OALT) werkzaam is, moet
voldoen aan de bekwaamheidseisen die, eveneens op grond van dit wetsvoorstel,
worden vastgesteld voor het overeenkomende vak in het voortgezet onderwijs.
Dit is conform de huidige situatie waarin een vakleerkracht bevoegd is voor
het geven van vakonderwijs, als hij of zij beschikt over een bevoegdheid voor
het voortgezet onderwijs in dat vak. Via de weg van zij-instroom kan de vakleerkracht
versneld groepsleerkracht worden.Voor de remedial teacher zullen geen afzonderlijke bekwaamheidseisen worden
vastgesteld. De remedial teacher is bekwaam als groeps- of vakleerkracht.
Hij geeft onderwijs zoals die groeps- of vakleerkracht, zij het in een geïntensiveerde
en sterk geïndividualiseerde vorm. Het is de verantwoordelijkheid van
het bevoegd gezag om de kwaliteit van die specifieke taak te waarborgen.Voor speciaal en voortgezet speciaal onderwijs gelden thans geen afzonderlijke
bekwaamheidseisen. Het zou denkbaar zijn om daarin bij gelegenheid van dit
wetsvoorstel te voorzien bijvoorbeeld met het oog op de eigenheid van dat
onderwijs. Tot zo'n wijziging is echter niet besloten. De bekwaamheidseisen
die voor het basis- en voortgezet onderwijs gelden, zullen derhalve ook voor
het speciaal en voortgezet onderwijs gelden. Daarmee wordt de toegang tot
de uitoefening van het beroep in het speciaal en voortgezet speciaal onderwijs
niet nodeloos verzwaard. Het is, net als in de huidige situatie, aan het belanghebbend
bevoegd gezag te beoordelen of betrokkene die op grond van dit wetsvoorstel
bekwaam is, kan worden benoemd of ingeschakeld op zijn school voor (voortgezet)
speciaal onderwijs. De leraar kan deelnemen aan op het speciaal onderwijs
gerichte opleidingen en cursussen. Tweederde van de leraren die nu werkzaam
zijn in het (voortgezet) speciaal onderwijs hebben de op grond van de WHW
geregelde voortgezette opleiding ook daadwerkelijk gevolgd.De bekwaamheidseisen zullen wat de gerichtheid op het leraarschap betreft
richtinggevend zijn voor de curricula van de lerarenopleidingen die op basis
van artikel 7.6 van de WHW tot die bekwaamheidseisen zeggen op te leiden.
Tegen deze achtergrond is helder welke HO-getuigschriften bevoegdheid geven
voor het onderwijs.Voortgezet onderwijsInzetbaarheid, flexibiliteit en vakbekwaamheid zijn de sleutelwoorden
in het debat over bekwaamheidseisen voor leraren in het voortgezet onderwijs.Kenmerkend voor de bestaande situatie in het voortgezet onderwijs is de
koppeling van onderwijsbevoegdheid aan ten minste één vak en
aan het eerste- en/of tweedegraads gebied.Met name in de onderbouw zijn er belangrijke pedagogisch-didactische redenen
om de inzetbaarheid van leraren te verbreden (minder verschillende gezichten
voor de klas, vorming van kernteams). Het streven de zij-instroom in het beroep
te vergroten vraagt om een snelle inzetbaarheid. Tussen beide
zit spanning, en beide leveren op hun beurt spanning op met de eis van vakinhoudelijke
bekwaamheid. In het wetsvoorstel wordt de basis gelegd om met die spanning
om te gaan.Het voorstel bepaalt dat bekwaamheidseisen zullen worden vastgesteld voor
zowel de pedagogisch-didactische als de vakinhoudelijke kennis en vaardigheden.
Er blijft dus sprake van een koppeling aan ten minste één vak.
Daarmee wordt de vakbekwaamheid gegarandeerd.Van leraren in de tweede fase HAVO/VWO (het voorbereidend hoger onderwijs
(VHO)) wordt specifieke kennis en bekwaamheid verwacht. Daarom zullen in ieder
geval voor dat voorbereidend hoger onderwijs specifieke eisen worden vastgesteld.
Dat sluit aan bij het bestaande onderscheid tussen het eersteen het tweedegraadsgebied
in het voortgezet onderwijs, waar leraren uit eerstegraads opleidingen uit
HBO en WO instromen, en het belang dat breed wordt gehecht aan het academisch
niveau van de vakbekwaamheid van leraren in de tweede fase HAVO/VWO. De leraren
die voldoen aan deze bekwaamheidseisen voor het voorbereidend hoger onderwijs
zijn, op grond van het nieuwe artikel 37, bevoegd tot het geven van dat vak
in het gehele voortgezet onderwijs.De aanduidingen «eerstegraads» en «tweedegraads»
komen te vervallen. Het wetsvoorstel biedt immers ruimte om in de bekwaamheidseisen
naast het onderscheid naar de tweede fase HAVO/VWO nader onderscheid te maken
naar schoolsoort of samenhangende leerjaren. Bij het laatste wordt met name
gedacht aan de eerste twee jaren van het voortgezet onderwijs. In de basis
van het voortgezet onderwijs is er vooral om pedagogisch-didactische redenen
behoefte aan minder verschillende leraren per klas, aan de vorming van kernteams
bestaande uit een beperkt aantal leraren die lesgeven aan één
klas of groep van klassen. Dat betekent dat leraren bekwaam moeten zijn onderwijs
te verzorgen in verschillende vakken of vakgebieden. De hier gewenste verbreding
van de («bevoegde») inzetbaarheid van leraren wordt belemmerd
door de eis van een volledige tweedegraads vakbevoegdheid voor elk van die
vakken of vakgebieden, die vakinhoudelijk veel verder reikt dan feitelijk
noodzakelijk is in de eerste twee jaren van het voortgezet onderwijs. Verbreding
van de bestaande bevoegdheid is daardoor in deze situatie een nodeloos zware
eis en een onaantrekkelijke optie voor zittende docenten. Specifieke bekwaamheidseisen
voor de eerste twee leerjaren van het voortgezet onderwijs zouden daar verandering
in kunnen brengen. Het wetsvoorstel laat deze mogelijkheid open.Wie eenmaal een startbekwaamheid voor het onderwijs heeft gehaald, beschikt
over een stevige basis van pedagogisch-didactische kennis en vaardigheden.
Uitbreiding van de bekwaamheid tot een ander vak kan dan ook gericht worden
op de specifiek vakinhoudelijke en vakdidactische bekwaamheden die gelden
voor die onderwijsfase. Vergroting van de inzetbaarheid door te voldoen aan
de geldende bekwaamheidseisen is daardoor in beperkte tijd te realiseren en
wordt voor school en leraar – ook vanwege het civiel effect –
een aantrekkelijker optie. Ieders bekwaamheden en inzetbaarheid kunnen in
een duaal traject van flexibele lengte worden uitgebreid in de breedte (met
een extra vak of vakgebied), in de hoogte (naar hogere leerjaren) of in de
diepte (bijzondere niet vakgebonden specialisaties). Net als bij de zij-instroom
mogen die werkzaamheden – voor zover daar bekwaamheidseisen voor bestaan –
tijdelijk «onbekwaam» worden uitgeoefend. De betrokkene krijgt
twee jaar de tijd om alsnog aan de bekwaamheidseisen te voldoen.Beroepsonderwijs en educatieIn het beroepsonderwijs en de educatie wordt het primaire proces in toenemende
mate verzorgd door multidisciplinaire opleidingsteams, bestaande uit docenten,
instructeurs en onderwijsassistenten BVE. De docenten vormen de grootste groep.
Zij hebben een centrale rol in het primaire proces. De door instructeurs
en onderwijsassistenten zelfstandig uit te voeren onderwijsondersteunende
werkzaamheden die direct gerelateerd zijn aan het primaire proces, vinden
plaats onder eindverantwoordelijkheid van een docent.Docenten zijn binnen een regionaal opleidingencentrum breed inzetbaar,
zowel binnen het beroepsonderwijs als binnen de educatie. Voor de functie
van docent geldt thans één uniforme set van bekwaamheidseisen.De bekwaamheidseisen zullen wat de gerichtheid op het leraarschap betreft
richtinggevend zijn voor de curricula van de lerarenopleidingen die geacht
worden tot die bekwaamheidseisen op te leiden.8. Zij-instroom in het beroepZoals gezegd, worden in dit wetsvoorstel de regels inzake de zij-instroom
in het beroep (Staatsblad 2000, 306) geïncorporeerd. Die regels zijn
nog zeer nieuw. Om die reden is ervoor gekozen ze nu niet te wijzigen, maar
in afwachting van meer ervaring ermee te kiezen voor een beleidsarme inpassing
in de verschillende wetten die met dit wetsvoorstel worden gewijzigd.Daarom is afgezien van een uitgebreide toelichting over zij-instroom.
Die toelichting is immers recent bij de Interimwet zelve gegeven (Kamerstukken
II 1999/2000, 27 015, nr. 3).Op dit moment kan worden vastgesteld dat de belangstelling sterk groeit,
maar harde uitspraken over verwachte toestroom kunnen nu niet worden gedaan.
Monitoring door onderzoek en inspectie kan daarover in de loop van de komende
tijd meer duidelijkheid geven.Op een beperkt aantal punten is onder meer bij behandeling van de Interimwet
aangekondigd dat bij gelegenheid van onderhavig wetsvoorstel aanpassingen
zouden worden gepleegd. Hiernavolgend wordt daarop ingegaan.Op de betekenis van zij-instroom in beroepsonderwijs en educatie wordt
elders in deze toelichting ingegaan.Uitbreiding van de markt op het punt van het geschiktheidsonderzoekIn de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel-Interimwet is aangegeven
dat taken als bedoeld in de Interimwet vooralsnog alleen zouden kunnen worden
uitgevoerd door of onder verantwoordelijkheid van instellingen voor hoger
onderwijs die ook de met die taken overeenkomende lerarenopleidingen verzorgen.
Voorts is in die toelichting en in de nota naar aanleiding van het verslag
aangegeven dat het wenselijk zou zijn dat ook andere instellingen dan alleen
bekostigde of aangewezen instellingen voor hoger onderwijs één
of meer van bedoelde taken zou kunnen en mogen uitvoeren. In dit wetsvoorstel
wordt om die reden de basis gelegd voor criteria op grond waarvan alle instellingen
en organisaties die zich als assessmentinstelling kwalificeren als zodanig
kunnen worden toegelaten. Daarbij wordt ook aangesloten op de wensen die in
het onderwijskundig overleg over de op de Interimwet gebaseerde uitvoeringsregeling
zijn geuit over waarborging vooraf van de kwaliteit van instellingen die het
geschiktheidsonderzoek uitvoeren.Vooralsnog is daarvoor de vorm gekozen van een door de minister af te
geven erkenning. Afhankelijk van een eventuele inpassing in de systematiek
die voor het hoger onderwijs in den brede zal worden geïmplementeerd
(accreditering) kan die constructie weer worden aangepast. Tot dan is erkenning,
die betrekking zal hebben op eisen aan de instelling, alleen nodig voor niet-HO-instellingen.
In een brief aan de Tweede Kamer van 19 maart 2001 is aangekondigd dat zal
worden verkend of ook voor andere taken op het terrein van de zij-instroom
(waaronder scholing, uitvoering van het bekwaamheidsonderzoek en het uitreiken
van het getuigschrift) aanbieders van buiten de HO-markt zich
als zelfstandig uitvoerder kunnen kwalificeren. Vooralsnog heeft de in dit
wetvoorstel bedoelde erkenning nog geen betrekking op die taken.Toelating van MBO-gediplomeerden tot het geschiktheidsonderzoek
met het oog op zij-instroom in het VMBOTijdens de behandeling van de Interimwet in de Tweede Kamer is de vraag
aan de orde geweest of het verantwoord is MBO-gediplomeerden toe te laten
tot het geschiktheidsonderzoek gericht op het leraarschap in een beroepsgericht
vak in het VMBO. Bij die gelegenheid is toegezegd dat het aantal vakken vooralsnog
beperkt zou blijven, maar dat er naar zou moeten worden gestreefd de toelating
van MBO-gediplomeerden in de (toen nog) Wet op het leraarschap meer definitief
te regelen. Bij algemene maatregel van bestuur zijn de vakken aangewezen waarvoor
MBO-opgeleiden op dit moment als zij-instromer kunnen worden toegelaten. Die
vakken zijn: bouwtechniek, metaaltechniek, installatietechniek, elektrotechniek,
voertuigentechniek en consumptieve technieken.In aansluiting op de parlementaire behandeling van de Interimwet en ter
voorbereiding op onderhavig wetsvoorstel is in de nota Maatwerk 2 (juni 2000)
aangekondigd dat de op dat moment reeds in uitvoering genomen pilot in het
VMBO (in samenwerking met onder meer FNV-bondgenoten) ook naar andere bedrijfstakken
zou worden uitgebreid. Over de resultaten van die uitbreiding zullen definitieve
uitspraken kunnen worden gedaan als de eerste groep zij-instromers het opleidingstraject
heeft afgerond (dit is in 2002).Voorlopig wordt ervan uitgegaan dat de inbreng van mbo-opgeleiden duidelijk
tot meerwaarde kan leiden:– ze hebben ervaring opgedaan in een bepaalde bedrijfstak, zijn
goed in staat de praktijkcomponent in het VMBO te verzorgen;– ze kunnen voorzien in een behoefte; ook in de huidige situatie
van het VMBO worden de beroepsgerichte vakken in het VMBO immers niet altijd
gegeven door hbo- maar door mbo-opgeleiden met een aanvullende opleiding waarvoor
een bewijs van bekwaamheid wordt afgegeven. De reden hiervoor is dat het voor
scholen vaak moeilijk is om een bevoegde leraar voor het vak te vinden. Juist
mensen uit de praktijk zouden vaardigheden kunnen meenemen die een goede aansluiting
bij VMBO-leerlingen mogelijk maken;– inzet van mbo-opgeleiden kan positieve invloed hebben op de wisselwerking
tussen VMBO-scholen en het bedrijfsleven. Leerlingen worden door deze groep
zij-instromers direct in contact gebracht met de (actuele) ontwikkelingen
in het bedrijfsleven (de toekomstige werkplekken van de leerlingen).Met het oog daarop wordt er in het wetsvoorstel in structurele zin van
uitgegaan, dat zij-instroom van mbo-opgeleiden in alle 14 beroepsgerichte
vakken (afdelingsvakken zoals genoemd in artikel 26h van het Inrichtingenbesluit
WVO) in het VMBO mogelijk moet zijn. Het zal dan bij voorkeur gaan om personen
die al enige jaren relevante ervaring met het desbetreffende vak op mbo-niveau
op de arbeidsmarkt hebben opgedaan. Zoals gezegd zijn 6 beroepsgerichte vakken
reeds bij algemene maatregel van bestuur op basis van de Interimwet aangewezen.
De andere 8 vakken komen in beeld met ingang van een bij koninklijk besluit
te bepalen datum. Op die wijze kunnen de ervaringen met de in Maatwerk 2 genoemde
pilots worden meegenomen.Zij-instroom in relatie tot uitzendkrachten, maatschappen,
detacheringIk ben van mening dat de mogelijkheid voor scholen om zij-instromers aan te trekken zich ook moet uitstrekken tot onder meer uitzendkrachten.
Dat vraagt wel enkele bijzondere voorzieningen in de regels voor de zij-instroom.
Die regels zijn niet in onderhavig voorstel opgenomen maar zullen aan de orde
zijn bij een separaat in te dienen wetsvoorstel over het inschakelen van ander
dan aan de school benoemd personeel. Op het punt van de zij-instroom betekent
dat bijvoorbeeld dat de scholings- en begeleidingsovereenkomst een vierpartijenovereenkomst
zal moeten zijn, tussen het bevoegd gezag, een lerarenopleiding, de zij-instromer
en de uitzendorganisatie. Zij zullen samen het traject moeten afspreken en
de kosten moeten bepalen en toewijzen.9. Betrekkingen van kleine omvangVooral in de BVE-sector maar ook in het voortgezet onderwijs bestaat de
behoefte om personen die beschikken over actuele en specifieke kennis van
de beroepspraktijk in het onderwijs in te kunnen schakelen. Buiten de onderwijsarbeidsmarkt
zijn er beroepsbeoefenaren die, als zij hun kennis en ervaring ook in het
onderwijs zouden aanwenden, een belangrijke meerwaarde voor het onderwijs
kunnen betekenen. De intentie is, zoveel mogelijk de drempels weg te nemen
om dergelijke personen inderdaad in het onderwijs in te schakelen zonder daarbij
concessies te doen aan de kwaliteit.Het gaat hierbij om personen die niet van plan zijn van beroep te veranderen
en leraar te worden, maar wel enige uren in de week les willen geven. In de
BVE-sector kunnen deze personen als onbevoegd docent voor maximaal twee jaren
in tijdelijke dienst worden benoemd. In het voortgezet onderwijs worden zij
thans veelal ingeschakeld met gebruikmaking van artikel 33, derde lid, WVO.
Dat is echter geen blijvend goede basis. Artikel 33, derde lid, is immers
vooral bedoeld als noodvoorziening om tijdelijk onbevoegd les te geven indien
het niet mogelijk blijkt bij tijdelijke afwezigheid van een leraar of bij
onvervulbaarheid van een vacature een bevoegde vervanger aan te stellen.Naast die noodvoorziening is het wenselijk om inschakeling van personen
van buiten het onderwijs meer structureel mogelijk te maken.Om aan te geven dat het inzetten van dergelijke personen van buiten het
onderwijs duidelijk een inhoudelijke meerwaarde kan hebben voor het onderwijs
door de kennis en ervaring die ze inbrengen vanuit andere sectoren van de
maatschappij en het bedrijfsleven, wordt in dit wetsvoorstel de mogelijkheid
geboden hen structureel in te zetten als gastdocenten.Het gaat daarbij niet om incidentele gastsprekers, die niet werkzaam zijn
in het onderwijs, maar die op verzoek van een bevoegd leraar op incidentele
basis als ervaringsdeskundige kennis, vaardigheden of houdingen overbrengen
aan leerlingen. Een voorbeeld hiervan is een politieagent die aan leerlingen
tijdens het vak maatschappijleer vertelt over zijn werk. Het optreden van
dergelijke gastsprekers vindt plaats onder volledige regie en directe verantwoordelijkheid
van een bevoegde docent en veelal ook in zijn aanwezigheid. Om die reden en
vanwege het incidentele karakter van hun bijdrage worden voor deze categorie
geen wettelijke voorschriften gegeven.Bij het structurele gastdocentschap gaat het om personen die vanwege hun
specifieke kennis en bekwaamheden – samenhangend met hun ervaringen
en werkzaamheden in andere sectoren van de maatschappij en het bedrijfsleven –
in een beperkte betrekkingsomvang kunnen worden belast met een lesgevende
taak en die deze taak zelfstandig uitoefenen.Het ligt om een aantal redenen niet voor de hand om voor hen de verplichting
te laten gelden om volledig te voldoen aan de bij de functie behorende actuele
bekwaamheidseisen: – gastdocenten worden uitsluitend ingezet voor direct lesgevende
taken; andere taken die tot de leraars- of onderwijsondersteunersfunctie kunnen
worden gerekend, worden niet door hen uitgevoerd;– gastdocenten worden ingezet vanwege bijzondere, specifieke kennis
en vaardigheden; hun lesgevende taak zal dan ook daartoe beperkt blijven.
Andere onderwijsinhouden en bijzondere pedagogisch-didactische werkvormen
zijn voor de kwaliteit van hun functioneren niet noodzakelijk;– de verplichting volledig te voldoen aan de bekwaamheidseisen zou
een te hoge drempel opwerpen voor inzet in het onderwijs van mensen die geen
leraar willen worden. Gezien de twee voorgaande punten is voldoen aan de volledige
bekwaamheidseisen bovendien een onnodige eis.Voor deze gastdocent geldt een aantal voorwaarden:– er is sprake van inschakeling als onderwijsgevende in een geringe
betrekkingsomvang, waarbij als norm geldt dat de persoon een cumulatieve betrekkingsomvang
(dus bij alle schoolbesturen die hem inschakelen tezamen) heeft van ten hoogste
4 klokuren per week (op jaarbasis).– gelet op zijn geringe betrekkingsomvang mag het bevoegd gezag
zelf beoordelen of het betrokkene voldoende bekwaam acht voor de werkzaamheden
die hem worden opgedragen. Daarbij heeft het bestuur ook de mogelijkheid de
gastdocent de lesgevende taak te laten uitvoeren onder eindverantwoordelijkheid
van een bevoegd docent. Er hoeft geen ontheffing van de bevoegdheid te worden
aangevraagd bij de inspectie; wel wordt de inspectie op de hoogte gesteld
van een dergelijke inschakeling.Betrokkenen zijn, onder voorwaarden, dus uitgezonderd van de verplichting
om volledig te voldoen aan de bij de functie behorende actuele bekwaamheidseisen.
Voor hen gelden ook niet dezelfde verplichtingen voor het voldoen aan de deskundigheidsbevordering
als voor de reguliere leraar. Betrokkene kan met zijn bevoegd gezag hierover
zelf zo nodig maatwerkafspraken maken.10. Bijzondere positie van beroepsonderwijs en educatie
in het wetsvoorstelIn het wetsvoorstel zijn voor PO en VO de bepalingen uit de Interimwet
opgenomen. De BVE-sector viel niet onder de Interimwet omdat zij-instroom
in deze sector al langere tijd tot de mogelijkheden behoort. Ik hecht eraan
dat de ruimte die de instellingen op grond van de WEB hebben om zij-instromers
te benoemen, met onderhavig wetsvoorstel niet wordt ingeperkt. Tegen deze
achtergrond wordt in ieder geval het in de Interimwet opgenomen geschiktheidsonderzoek
voor zij-instromers voor de BVE-sector niet voorgeschreven. Hiervoor gelden
de volgende overwegingen:de instellingen in de BVE-sector hebben al sinds de invoering van de SVM-wet
(1991) de mogelijkheid zij-instromers te benoemen die beschikken over een
HO-getuigschrift of een daarmee overeenkomend HO-niveau. Het bevoegd gezag
is verantwoordelijk voor de beoordeling van de vakinhoudelijke bekwaamheid
van de aan te stellen docent voor de werkzaamheden die deze gaat verrichten.
Betrokkene dient binnen twee jaar na aanstelling te voldoen aan de pedagogisch-didactische
eisen.De ervaringen met zij-instromers in de BVE-sector zijn positief. In de
door Regioplan uitgevoerde arbeidsmarktbarometer BVE-sector 1998–1999
is onderzoek gedaan naar het functioneren van zij-instromers in de BVE-sector.
De uitkomst daarvan is positief. Zij-instromers worden door de instellingen
geselecteerd op hun vakinhoudelijke bekwaamheid, hun affiniteit met het onderwijs
en hun gevoel voor lesgeven. Daardoor zijn er in de praktijk
weinig problemen met het functioneren. De instellingen blijken dus goed in
staat te zijn de vakinhoudelijke bekwaamheid en geschiktheid van zij-instromers
voor het lesgeven te beoordelen. Dit blijkt ook uit het hoge slagingspercentage
voor de huidige voor zij-instromers bestaande didactische cursus BVE.11. Bekwaamheidseisen in relatie tot lerarenopleidingen
en opleidingen voor onderwijsondersteunende werkzaamhedenDe bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen bekwaamheidseisen
zullen richtinggevend zijn voor de lerarenopleidingen, respectievelijk andere
opleidingen in HO en in voorkomend geval (onderwijsondersteuning) de BVE-sector.
Die koppeling volgt uit artikel 7.6 van de WHW, waar is bepaald dat indien
ten aanzien van een bepaald beroep bij of krachtens de wet vereisten zijn
vastgesteld ten aanzien van kwaliteiten op het gebied van kennis, inzicht,
vaardigheden of beroepshoudingen waarover degenen die een opleiding gericht
op dat beroep voltooien, moeten beschikken (onderhavig wetsvoorstel legt de
basis voor die vereisten), de instellingen die vereisten in acht moeten nemen.Eenzelfde koppeling kent artikel 7.2.6 van de WEB, maar dan vooral in
relatie tot onderwijsondersteunende taken waarop dit wetsvoorstel betrekking
heeft. Die koppeling wordt (anders dan bij de WHW) gelegd via de eindtermen:
de minister moet de beroepsvereisten in acht nemen bij de vaststelling van
de eindtermen voor de opleidingen en de instellingen moeten op hun beurt (zie
artikel 7.1.2, tweede lid, van de WEB) hun opleidingen zo inrichten dat zij
een samenhangend geheel van onderwijseenheden vormen, gericht op de verwezenlijking
van eindtermen. Gaat het om het VAVO, dan moeten de opleidingen zijn gericht
op het behalen van een VO-diploma. VAVO-opleidingen zijn bij dit wetsvoorstel
niet in beeld, want VAVO-opleidingen leiden niet op voor het leraarschap of
voor onderwijsondersteunende taken.12. Gevolgen voor WHWDeze wet beoogt niet, in te grijpen in wettelijke bepalingen over de structuur,
inrichting en ordening van lerarenopleidingen die worden verzorgd door hogescholen
of universiteiten voorzover die niet direct verband houden met de wijzigingen
in de WPO, WEC en WVO in dit wetsvoorstel. Gelet daarop en op het feit dat
zij-instroom nog niet is geëvalueerd, is een aantal bepalingen over zij-instroom
ondergebracht in de WHW op een wijze die overeenkomt met de oorspronkelijk
bij of krachtens de Interimwet vastgestelde regels. Voorts worden de begrippen
«opleidingen van de eerste graad» en «opleidingen van de
tweede graad» vervangen door begrippen die, na invoering van dit wetsvoorstel,
beter aansluiten op de regelgeving voor het voortgezet onderwijs. Dit betekent
dat in de WHW de opleidingen van de eerste graad (in HBO en WO) zullen worden
aangeduid als opleidingen voor het voorbereidend hoger onderwijs. Daarmee
is overigens niets gezegd over de inzetbaarheid van de afgestudeerden van
die opleidingen in het gehele VO.Ik merk nog op dat wetsvoorstellen zijn ingediend voor invoering van een
bachelor-masterstructuur in het hoger onderwijs en voor een stelsel van accreditatie
van hoger onderwijs-opleidingen. Voor zover nodig moeten die wetsvoorstellen
en het nu voorliggende wetsvoorstel op elkaar worden afgestemd, door toevoeging
van zo genaamde indien-bepalingen.Dat geldt ook, voor wat betreft de voorschriften voor eindtermen voor
de opleiding voor leraren basisonderwijs, in relatie tot het «dereguleringswetsvoorstel»
voor de WHW dat recent is ingediend (Kamerstukken II 2000/01, 27 848).
Daarbij wordt onder meer het huidige artikel 16.10 van de WHW gewijzigd. Artikel 7.16 van de WHW biedt de mogelijkheid van voorschriften ten aanzien
van de inrichting van lerarenopleidingen. Dat artikel is bij amendement van
de leden Netelenbos en Boers-Wijnberg (Kamerstukken II 1991/92, 21 073,
nr. 114) ingevoegd in de WHW, in verband met de bijzondere rol die de
minister als vakminister vervult ten aanzien van deze opleidingen. Van deze
mogelijkheid is in het verleden nooit gebruik gemaakt. Voorzover vanuit de
bijzondere rol die de minister als vakminister vervult specifieke normen zijn
geformuleerd in relatie tot het onderwijsprogramma en curriculum, zijn deze
in bestuurlijk overleg met de hogescholen en universiteiten afgesproken. In
het onderhavige wetsvoorstel wordt de systematiek van bekwaamheidseisen geïntroduceerd
waarbij deze bekwaamheidseisen richtsnoer worden voor de inhoud van de lerarenopleiding
op basis van artikel 7.6 van de WHW over beroepsvereisten. Zij worden bij
algemene maatregel van bestuur vastgesteld.Gelet daarop is er niet langer een noodzaak om artikel 7.16 te handhaven.
De vraag of de curricula van lerarenopleidingen voldoende aansluiten bij de
bekwaamheidseisen, is een kwestie die in het kader van het kwaliteitszorgsysteem
in het hoger onderwijs aan de orde komt. Een mogelijkheid voor de minister
om voorschriften ten aanzien van de inrichting van de lerarenopleidingen vast
te stellen, past niet in zo'n systeem.13. ToezichtEerder in de toelichting is aandacht besteed aan het wetsvoorstel Wet
op het onderwijstoezicht (WOT). Inwerkingtreding is beoogd per 1 januari 2002
(de inspectie werkt per kalenderjaar).Bij aanvaarding van de WOT zal die wet ook het toezichtskader zijn voor
de onderhavige Wet op de beroepen in het onderwijs (WBIO). De feitelijke basis
voor het toezicht blijft dezelfde. De Kwaliteitswet van 18 juni 1998 (Stb.
398) heeft in PO en VO instrumenten geintroduceerd als schoolplan en schoolgids.
Op basis van deze instrumenten ontwikkelen scholen een expliciet kwaliteitsbeleid
en leggen zij daarover verantwoording af aan de ouders en leerlingen. Over
de scholen voor VO wordt daarnaast sinds 1998 informatie gepubliceerd in de
zogenaamde kwaliteitskaarten.Concreter (waarbij de WVO als voorbeeld dient):– artikel 23a van de WVO (Kwaliteit onderwijs) draagt het bevoegd
gezag op, zorg te dragen voor de kwaliteit van het onderwijs op de school.
Onder zorgdragen voor de kwaliteit van het onderwijs wordt in elk geval verstaan
het uitvoeren van het in het schoolplan, bedoeld in artikel 24, beschreven
beleid op een zodanige wijze dat de wettelijke opdrachten voor het onderwijs
en de door het bevoegd gezag in het schoolplan opgenomen eigen opdrachten
voor het onderwijs worden gerealiseerd.– artikel 24 van de WVO (Schoolplan) bepaalt dat het schoolplan
een beschrijving bevat van het beleid met betrekking tot de kwaliteit van
het onderwijs dat binnen de school wordt gevoerd, en in elk geval omvat:– het onderwijskundig beleid,– het personeelsbeleid en– het beleid met betrekking tot de bewaking en verbetering van de
kwaliteit van het onderwijs.Het onderwijskundig beleid omvat in elk geval de uitwerking van de wettelijke
opdrachten voor het onderwijs en van de door het bevoegd gezag in het schoolplan
opgenomen eigen opdrachten voor het onderwijs in een onderwijsprogramma.Het personeelsbeleid, voor zover dat in het schoolplan tot uitdrukking
wordt gebracht, omvat in elk geval maatregelen met betrekking tot het personeel
die bijdragen aan de ontwikkeling en de uitvoering van het onderwijskundig
beleid. Het beleid met betrekking tot de bewaking en verbetering van de kwaliteit
van het onderwijs omvat in elk geval op welke wijze het bevoegd gezag bewaakt
dat die kwaliteit wordt gerealiseerd en vaststelt welke maatregelen ter verbetering
van de kwaliteit nodig zijn. Op grond van het onderhavige wetsvoorstel worden
hiertoe ook gerekend de maatregelen en instrumenten om te waarborgen dat het
personeel zijn bekwaamheid onderhoudt. Het schoolplan wordt toegezonden aan
de inspecteur.Soortgelijke bepalingen als de artikelen 23a en 24 WVO zijn opgenomen
in WPO en WEC.De BVE-sector heeft al langer ervaring met het voeren van een actief kwaliteitsbeleid
en kwaliteitsbewaking via een kwaliteitszorgsysteem. Sinds 1996 zijn instellingen
in die sector verplicht zorg te dragen voor regelmatige beoordeling van de
kwaliteit met betrokkenheid van onafhankelijke deskundigen. Op grond van het
onderhavige wetsvoorstel wordt daaronder ook verstaan de beoordeling van de
mate waarin het personeel zijn bekwaamheid onderhoudt. De instellingen maken
om het andere jaar een kwaliteitszorgverslag openbaar.14. Maatschappelijk draagvlakOver de brief van 12 februari 2001 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal (Kamerstukken II 2000/02, 27 400 VIII, nr. 61)
heeft op 15 maart 2001 overleg in het Onderwijsoverleg primair en voortgezet
onderwijs (POVO) plaatsgevonden. Daar bleken de uitgangspunten voor een WBIO
in hoofdlijnen instemming te ontmoeten. Separaat hebben VBKO en de BVE-Raad
op de brief gereageerd.Voorts is over die brief met de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen uit de Tweede Kamer gesproken in een algemeen overleg op
5 april 2001, nadat de commissie daarover in een hoorzitting het gesprek had
gevoerd met een aantal door haar uitgenodigde organisaties. Eerder in deze
toelichting is ingegaan op de resultaten van dat overleg.15. Naleving: sanctiemogelijkhedenDe voorschriften van de WBIO over de bekwaamheidseisen, het schoolplan
en het geschiktheidsonderzoek zijn regels voor het openbaar onderwijs en bekostigingsvoorwaarden
voor het bijzonder onderwijs. Op niet-naleving daarvan staat de sanctie van
gehele of gedeeltelijke inhouding van de bekostiging.De naleving van de voorschriften van de WBIO die betrekking hebben op
taken van «assessment-instellingen» en HO-instellingen kan worden
verzekerd door de sanctiemogelijkheid van het verlies van het recht om wettelijke
taken uit te voeren.Verder is er natuurlijk het inspectietoezicht.16. UitvoeringsgevolgenHet bevoegd gezag zal moeten nagaan of personeel dat het wil aanstellen,
voldoet aan de bekwaamheidseisen. Maar dat is nu, in andere vorm, ook al het
geval.Nieuw is dat de scholen heel concreet in hun schoolplan bij het kwaliteitsbeleid
zullen moeten aangeven hoe zij het onderhouden van bekwaamheid vormgeven.
Scholen bepalen zelf hoe ver zij daarin gaan. In het kader van het concept
van zelfregulering is het denkbaar dat zij een onderling certificeringssysteem
opzetten voor het onderhouden van de bekwaamheid.De taken van de Interimwet zijn niet nieuw voor de scholen en voor de
HO-instellingen. Andere dan HO-instellingen die zich kwalificeren voor het geschiktheidsonderzoek, zullen dat mogen uitvoeren. Dat is wel een
nieuw element. De minister moet aanvragen om erkenning gaan beoordelen.17. FinanciënAan het wetsvoorstel zijn in beperkte zin directe financiële gevolgen
verbonden.Zo zijn er middelen beschikbaar voor ontwikkeling en legitimering van
bekwaamheidseisen die op grond van dit wetsvoorstel bij algemene maatregel
van bestuur zullen worden vastgesteld. Het Samenwerkingsorgaan Beroepskwaliteit
Leraren (SBL) kan daarbij een belangrijke rol spelen met behulp van de inzet
van groepen van beroepsberoefenaren in de regio.Voorts zijn er middelen beschikbaar voor instrumentontwikkeling en instrumentgebruik
op het terrein van het onderhouden van de bekwaamheid. Scholen en leraren
worden uitgedaagd hun bekwaamheid te onderhouden en uit te breiden en in het
schoolplan respectievelijk het kwaliteitszorgverslag aandacht te geven aan
de daarbij ingezette maatregelen en instrumenten.Aan SBL is gevraagd daarvoor activiteiten te ontwikkelen. Daarbij kan
worden gedacht aan beoordeling van de kwaliteit van activiteiten op het terrein
van deskundigheidsbevordering en aan instrumenten om de ontwikkeling van de
bekwaamheid bij te houden. Denkbaar is de ontwikkeling van instrumenten waarmee,
indien daaraan behoefte bestaat, op vrijwillige basis centraal de ontwikkeling
van de bekwaamheid kan worden bijgehouden (bijvoorbeeld een databank).Voor het onderhoud van de bekwaamheid zal het personeel in de gelegenheid
moeten zijn deel te nemen aan activiteiten op het terrein van deskundigheidsheidsbevordering.
Scholen en instellingen zijn, beginnend met de decentralisatie van de nascholingsmiddelen,
in toenemende mate in staat gesteld daarvoor middelen te reserveren. Een wetsvoorstel
om de oormerking van nascholingsmiddelen ongedaan te maken, is in voorbereiding.
Indiening bij de Tweede Kamer zal hopelijk in het eerste kwartaal van 2002
plaatsvinden.In het onderhandelaarsakkoord over de uitwerking van de maatregelen naar
aanleiding van het rapport Van Rijn en verlenging van de CAO sector onderwijs
(PO, VO, BVE) is voorts aandacht gegeven aan de schoolbudgetten, waarin decentrale
budgetten gebundeld zijn en de bestedingsvrijheid is verruimd. Het schoolbudget
is vrij besteedbaar voor personeels- en arbeidsmarktbeleid op instellingsniveau
en zal met ingang van 1 augustus 2001 worden verhoogd.Tenslotte wijs ik erop dat op basis van de zogenaamde MEV-clausule voor
de loonontwikkeling in het jaar 2001 eenmalig 0,25% beschikbaar is gesteld
voor een persoonlijk ontwikkelingsbudget.18. BeroepsmogelijkhedenHet wetsvoorstel voegt geen formele beslismomenten toe aan de sectorwetten.
Voor beslissingen jegens individuele personeelsleden in het kader van het
door de scholen zelf te regelen onderhouden van bekwaamheid, staat de gang
naar de burgerlijke rechter of, bij openbare scholen, de gang naar de bestuursrechter
open. Denkbaar is ook dat scholen onderling tot zoiets als bijvoorbeeld arbitrage-afspraken
komen.19. Advies OnderwijsraadDe Onderwijsraad bracht bij brief van 31 augustus 2001, kenmerk OR20 010 423/602,
advies uit over het wetsvoorstel. De Raad beperkte zich tot de hoofdlijnen
van het voorstel. Hij kan zich in zijn algemeenheid vinden in de strekking
van het wetsvoorstel. In de inleidende paragraaf van zijn advies gaat de Onderwijsraad in op
een aantal ontwikkelingen, verantwoordelijkheden en condities, tegen welke
achtergrond hij het voorstel van Wet op de beroepen in het onderwijs heeft
beoordeeld.Zo wijst de Raad op het uitgangspunt over het zelfregulerend vermogen,
met name waar het gaat om onderhoud en ontwikkeling van professionaliteit.
Het wetsvoorstel sluit volgens de Raad in dat opzicht aan bij de Aanwijzingen
voor de regelgeving, maar hij merkt wel op dat dit onverlet laat dat de rijksoverheid
de eindverantwoordelijkheid heeft voor de condities voor en toezicht op de
kwaliteit van het onderwijs en dat zij daarop aanspreekbaar is en blijft.
Deregulering, zo stelt de Raad, kan niet als doel op zich beschouwd worden,
maar moet als middel ten dienste van onder meer de kwaliteit en toegankelijkheid
van het onderwijs worden gezien.Ik onderschrijf die stellingname van de Raad ten volle. Mede tegen die
achtergrond was in paragraaf 2 van het algemeen deel van de memorie van
toelichting reeds de context geschetst door nadrukkelijk aandacht te geven
aan de plaats van het wetsvoorstel in een nieuw kwaliteitsstelsel zoals onder
meer beschreven in «Onderwijs in stelling».De Raad gaat in zijn inleiding ook in op de veranderende rol van de leraar
die in zijn functioneren steeds meer deel uitmaakt van een team, waarvan ook
andere deskundigen deel uitmaken.Het verheugt mij dat de Raad daarbij aangeeft dat hij zich in zijn opvatting
daarover aansluit bij de in de toelichting opgenomen analyse en dat hij constateert
dat een belangrijke aanzet is gegeven met de nieuwe CAO voor de sector Onderwijs
en met de uitwerking van de maatregelen, zoals voorgesteld door de werkgroep
Van Rijn. Met name wijst de Raad op de betekenis van de CAO voor de ontwikkeling
van instrumenten om functiedifferentiatie op instellingsniveau vorm te geven.De Raad verwijst daarbij naar de aangekondigde nota Maatwerk 3. Die nota
is op 12 september 2001 aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
aangeboden. Het onderwerp functiedifferentiatie in de school neemt daarin
een prominente plaats in. De invoering van verdere functiedifferentiatie,
gekoppeld aan een andere schoolorganisatie, wordt gestimuleerd, onder meer
door ontwikkelprojecten in primair en voortgezet onderwijs. Ik wil graag verwijzen
naar de desbetreffende passages in de nota.De Raad benadrukt dat een grotere autonomie en meer ruimte voor eigen
beleid een goed beleidsvoerend vermogen vereisen, waarbij gekwalificeerd top-
en middenmanagement nodig is. Aandacht voor de professionaliteit van de schoolleider
die daarbij een sleutelpositie inneemt, is volgens de Raad op zijn plaats.
Hij constateert dat het wetsvoorstel ten aanzien van de versterking van deze
professionaliteit enkele voornemens bevat, maar merkt daarbij wel op dat het
begrip «schoolleiding» zich niet dient te beperken tot de functies
van directeur en adjunct-directeur: het gaat om het geheel aan benodigde managementkwaliteiten
op de verschillende niveaus binnen de schoolorganisatie. Gezien de nadruk
op integraal management is een beperking tot onderwijskundig-leidinggevende
werkzaamheden in de opvatting van de Raad niet verstandig. Het onderwijskundig
facet wordt ingezet in samenhang met financieel, materieel, personeels-, omgevingsbeleid.
Juist de samenhang maakt in veel gevallen de meerwaarde uit van goed management,
aldus de Raad.De opmerkingen van de Raad gelden in het bijzonder de indruk die het voorstel
naar zijn oordeel wekt over het primair onderwijs. Vooral ten aanzien van
het primair onderwijs zou de aandacht te uitsluitend op de directeur en de
adjunct-directeur zijn gericht, waarmee te veel het beeld van de traditionele
schoolorganisatie wordt opgeroepen. Hij verwijst daarbij naar toenemende differentiatie
in functies (bovenschools manager, centrale directie, locatie-directeur etc.)
en wijst erop dat het denkbaar is dat – in grote onderwijsorganisaties –
ook behoefte zal bestaan aan een directeur personeelsbeleid of financiën.Met het wetsvoorstel heb ik zeker niet de indruk willen wekken dat alleen
de directeur en de adjunct-directeur over managementkwaliteiten hoeven te
beschikken. Evenmin heb ik het traditionele beeld van een schoolleiding willen
weerspiegelen. Managementkwaliteiten zijn inderdaad nodig op verschillende
niveaus in de organisatie. Zo ook zie ik een toenemende differentiatie in
functies. Dergelijke ontwikkelingen wil ik zeker niet belemmeren. Echter het
gaat in dit wetsvoorstel specifiek om de bekwaamheidseisen voor leidinggevende
functies en werkzaamheden in het onderwijs die direct van belang zijn voor
het primaire onderwijsproces.Voor de leraarsfunctie zullen bekwaamheidseisen worden vastgesteld. Die
bekwaamheidseisen hebben betrekking op alle van de leraar te verwachten competenties,
dus ook op managementcompetenties die in voorkomend geval van hem mogen worden
verwacht.Over de leidinggevende werkzaamheden is in het voorstel in WPO, WEC en
WVO opgenomen dat bij algemene maatregel van bestuur bekwaamheidseisen kúnnen
worden vastgesteld voor werkzaamheden die nauw verband houden met het pedagogisch-didactische
klimaat op de school of die onderwijskundige leiding omvatten. Personen die
bedoelde werkzaamheden zullen verrichten, moeten voldoen aan die bekwaamheidseisen,
ongeacht hun feitelijke functie respectievelijk ongeacht of ze nu wel of niet
tot de «schoolleiding» worden gerekend.Ik verwacht dat het voor de leraar, die in de regel alleen kan worden
benoemd als hij voldoet aan de voor hem geldende bekwaamheidseisen, niet problematisch
zal zijn om snel te voldoen aan de eisen van leidinggevende aard in het geval
die zijn vastgesteld. Voor personen die in de functies van directeur of adjunct-directeur
zijn benoemd, is dat minder vanzelfsprekend. Zij behoeven immers alleen aan
bij AMvB vastgestelde bekwaamheidseisen te voldoen indien zij daadwerkelijk
worden belast met werkzaamheden waarop die bekwaamheidseisen betrekking hebben.
Voor het primair onderwijs is dat nieuw. Die mogelijkheid is nu juist opgenomen
om de door de Onderwijsraad terecht aangehaalde ontwikkelingen (bovenschools
management, financieel management etc) niet te belemmeren door een onderwijsbevoegdheid
te eisen van personen die niet de intentie hebben onderwijs te geven. Tot
op heden moet de directeur of adjunct-directeur in het primair onderwijs immers
in alle gevallen beschikken over een onderwijsbevoegdheid.De Raad acht de mogelijkheid van het bij algemene maatregel van bestuur
vaststellen van bekwaamheidseisen voor schoolleiders thans niet opportuun.
Hij meent dat het weliswaar wenselijk is specifieke managementkwaliteiten
van schoolleiders te verlangen, maar dat – mede gelet op het aanwezige
scholingsaanbod – in het kader van zelfregulering hier in eerste instantie
een taak is weggelegd voor de betrokken organisaties. In dit verband wijst
hij er tevens op dat voor de BVE-sector mede uit overwegingen van schaalgrootte
is afgezien van voornoemde mogelijkheid en dat ook binnen het primair en vooral
het voortgezet onderwijs sprake is van een snel voortschrijdende schaalvergroting.
De Raad ziet, gezien de kwetsbaarheid van de functie en met het oog op een
goed functionerende schoolorganisatie, wel een stimulerende en regisserende
rol voor de overheid weggelegd. Mocht te zijner tijd blijken dat het zelfregulerend
vermogen van belanghebbende actoren tekortschiet en de noodzaak daartoe is
aangetoond, dan is een wettelijke regeling naar het oordeel van de Raad mogelijk
wel op haar plaats.Ook ik zie in het kader van zelfregulering met betrekking tot de bekwaamheidseisen
van schoolleiders in eerste instantie een taak weggelegd voor de betrokken
organisaties. Daarom is in de memorie van toelichting opgemerkt dat vooralsnog
zal worden afgezien van het bij algemene maatregel van bestuur vaststellen
van regels op dit gebied. Voor het geval de zelfregulering niet tot het gewenste
resultaat leidt, dient mijns inziens echter de mogelijkheid om
alsnog van overheidswege regels te stellen, nu reeds in de wet verankerd te
worden. In dit verband wijs ik er nogmaals op dat ook in de Tweede Kamer (algemeen
overleg van 5 april 2001) en in het Onderwijsoverleg PO/VO aandacht is gevraagd
voor de positie van de schoolleiders en met name voor hun invloed op het pedagogisch-didactisch
klimaat in de school. Ook wil ik de aandacht vestigen op de eerdergenoemde
wijziging van de WPO die mogelijk maakt dat men ook zonder onderwijsbevoegdheid
tot directeur of adjunct-directeur kan worden benoemd. Die overwegingen hebben
geleid tot de verankering van de mogelijkheid om op dit gebied regels te stellen.
Geheel daarvan afzien is mijns inziens een stap te ver.De redenen om voor de BVE-sector af te zien van die mogelijkheid, gelden
niet voor de VO- en PO-sector. Weliswaar treedt ook in deze sectoren schaalvergroting
op, maar de schaal blijft van een andere orde dan die in de BVE-sector. Bovendien
moet worden bedacht dat de eventueel vast te stellen bekwaamheidseisen alleen
gelden voor schoolleiders met werkzaamheden die nauw verband houden met het
pedagogisch-didactisch klimaat op de school of die onderwijskundige leiding
omvatten. Als op een (grote) school directieleden worden benoemd die deze
werkzaamheden niet in hun takenpakket hebben, gelden de bekwaamheidseisen
dus niet voor hen.Het wetsvoorstel bevat geen regeling van een register voor beroepsbeoefenaren
maar gaat uit van zelfregulering op het punt van het onderhoud van bekwaamheid.
De Raad merkt daarover op dat hij zich in beginsel kan vinden in de aan deze
opvatting ten grondslag liggende gedachtegang. Hij ziet vooralsnog geen doorslaggevende
argumenten om de verantwoordelijkheid voor het onderhouden en ontwikkelen
van de bekwaamheden niet bij de beroepsgroep te leggen en merkt op dat het
van betrokkenen zal afhangen welke alternatieve instrumenten ter waarborging
van de verdere professionalisering zullen worden ontwikkeld.Die stellingname van de Raad deel ik. De Raad merkt voorts echter op dat
een register onder verantwoordelijkheid van de betrokken beroepsgroepen daartoe
een adequaat instrument lijkt. Ik hecht eraan te benadrukken dat een privaatrechtelijk
register een adequaat instrument zou kunnen zijn, doch kan mij goed voorstellen
dat ook andere instrumenten kunnen bijdragen aan het waarborgen van blijvende
bekwaamheid. Het is niet wenselijk dat de overheid daarin een keuze maakt.
Dat past immers niet bij het uitgangspunt van zelfregulering. Ik wil wel de
relevante partijen ondersteunen bij het zoeken naar en gebruiken van adequate
instrumenten. In de memorie van toelichting worden daarbij enkele mogelijkheden
genoemd die eerder in discussies over dit onderwerp naar voren zijn gekomen.Zoals eerder aangegeven, onderschrijft de Onderwijsraad het uitgangspunt
van het zelfregulerend vermogen van onderwijsinstellingen. Hij merkt daarbij
op dat de rijksoverheid eindverantwoordelijk blijft voor de condities voor
en het toezicht op de kwaliteit van het onderwijs en derhalve daarop ook aanspreekbaar
is en blijft. Met het oog op die verantwoordelijkheidsverdeling beveelt de
Raad aan in het wetsvoorstel een evaluatiebepaling op te nemen over de wijze
waarop de betrokken beroepsgroepen hun eigen verantwoordelijkheid hebben geëffectueerd.Ik deel de opvatting van de Raad op dat punt. De in artikel XVIII van
het voorstel opgenomen evaluatiebepaling is mogelijk te beperkt. Doel is op
termijn de werking van de wet in termen van effecten te bezien tegen de achtergrond
van de brede context (o.m. het uitgangspunt van zelfregulering) waarin die
wet is geplaatst. Ik heb artikel XVIII om die reden gewijzigd.De Raad merkt op dat het wetsvoorstel met name gericht is op de versterking
van de positie van de beroepsgroep, de schoolleiding en het bevoegd gezag.
De positie van de ouders respectievelijk deelnemers, als direct bij het onderwijs
betrokkenen, is daarin naar de mening van de Raad onderbelicht gebleven, terwijl
in de onderwijsbeleidsbrief een centrale rol van beide groepen juist wordt
benadrukt.Op dit punt wil ik nogmaals verwijzen naar paragraaf 2 van de memorie
van toelichting waarin het wetsvoorstel wordt geplaatst tegen een bredere
achtergrond waarin ook de positie van deelnemers en ouders en het vergroten
van het beleidsvoerend vermogen en de posities van verschillende partijen
aan de orde zijn.Het wetsvoorstel regelt echter niets over ouders en deelnemers. Centraal
staan de bekwaamheidseisen als instrument ter waarborging van de kwaliteit
van leraren en ander onderwijspersoneel dat werkzaamheden wil verrichten die
direct van belang zijn voor het primaire onderwijsproces. Doel van het wetsvoorstel
is het waarborgen van kwaliteit en niet in de eerste plaats het versterken
van de posities van beroepsgroep, schoolleiding of bevoegd gezag. Bij de ontwikkeling
van bekwaamheidseisen spelen de actoren zelf een belangrijke rol.Ouders en deelnemers zullen daarbij zeker ook in beeld zijn. Bovendien
zullen zij hun visie kunnen geven op de bekwaamheidseisen tijdens het ontwikkelen
daarvan. Zo ook kunnen zij, als er eenmaal een definitief voorstel ter vaststelling
voorligt, hun visie geven voordat die vaststelling in een AMvB heeft plaatsgevonden.
Met het oog daarop noemt de memorie van toelichting in die zin ouders en deelnemers
nu nadrukkelijk.Ouders en deelnemers zullen ook zeker, binnen de bestaande wettelijke
kaders, hun oordeel kunnen geven over het door de school, bijvoorbeeld in
het schoolplan, vastgestelde beleid op het punt van kwaliteitszorg.De Raad merkt op dat het voorstel blijkens de preambule mede in het licht
van een «nieuwe kwalificatiestructuur» voor het onderwijs moet
worden bezien, maar hij meent dat niet duidelijk wordt gemaakt hoe een dergelijke
kwalificatiestructuur er uit zou kunnen zien. De Raad acht enig inzicht met
het oog op een juiste beoordeling van de voornemens wenselijk.Paragraaf 4 van het algemeen deel van de toelichting geeft aandacht
aan de nieuwe inzichten die hebben geleid tot een ander wetsvoorstel dan in
het Regeerakkoord was aangegeven. In het bijzonder het feit dat het wetsvoorstel
zich niet beperkt tot het leraarschap is daarbij van belang. In het wetsvoorstel
wordt een basis gelegd voor samenhangende sets van bekwaamheidseisen voor
functies en werkzaamheden die direct van belang zijn voor het primaire onderwijsproces.
Die functies en werkzaamheden worden zo in termen van bekwaamheidseisen helder
ten opzichte van elkaar gepositioneerd en vormen daarmee een kwalificatiestructuur.
De ontwikkeling naar meer functiedifferentiatie in het onderwijs, een steeds
voortgaande ontwikkeling die door de Raad ook wordt onderschreven, zal ook
gevolgen hebben voor dat geheel van bekwaamheidseisen. Ik ben van mening dat
die ontwikkelingen en de bijdrage die dit wetsvoorstel daaraan levert door
het leggen van een basis voor bekwaamheidseisen, het gebruik van het begrip
«nieuwe kwalificatiestructuur» zeker rechtvaardigen. Ik ben me
er tevens van bewust dat daarmee het laatste woord over die kwalificatiestructuur
nog niet is gezegd.Instellingen die opleiden voor één of meer van de hiervoor
bedoelde functies of werkzaamheden zullen de deelnemers in staat moeten stellen
daadwerkelijk aan de op dat moment actuele bekwaamheidseisen te voldoen.De Raad geeft voorts aan dat het laten vervallen van het onderscheid tussen
«eerstegraads» en «tweedegraads» gebied onvoldoende
is toegelicht. Hij meent dat niet duidelijk is aangegeven waarom hiervoor
is gekozen en welke de gevolgen zullen zijn voor de functievervulling in het
beroep en voor de lerarenopleidingen. Met artikel III, onderdeel F wordt een nieuw artikel 36 ingevoegd in de
Wet op het voortgezet onderwijs waarin de basis wordt gelegd voor bekwaamheidseisen
voor leraren. Het vijfde lid van dat artikel bepaalt dat die bekwaamheidseisen
kunnen worden onderscheiden naar schoolsoort en naar samenhangende leerjaren.
In paragraaf 7 van het algemeen deel van memorie van toelichting wordt
daarop nader ingegaan. Ik wijs er in het bijzonder op dat wordt bepaald dat
in elk geval voor de periode van voorbereidend hoger onderwijs (het huidig
eerstegraadsgebied) specifiek eisen worden vastgesteld. Daarmee wordt het
bestaande eerstegraadsgebied feitelijk gehandhaafd. De formulering laat ruimte
voor een verdere compartimentering van de twee onderscheiden delen van het
voortgezet onderwijs. De onderliggende gedachte is dat het huidig onderscheid
in eerste en tweedegraads gebied te weinig ruimte biedt voor mogelijk toekomstige
ontwikkelingen en voor een flexibele en kwalitatief verantwoorde inzetbaarheid
van met name het zittend personeel. Ik denk dan in het bijzonder aan het huidige
tweedegraadsgebied. Door daarbinnen differentiaties mogelijk te maken, wordt
het beter mogelijk snel en verantwoord de inzetbaarheid van leraren te verbreden.
Daarbij kan worden gedacht aan horizontale inzetbaarheid (de bevoegde leraar
voldoet aan bekwaamheidseisen om in een ander vak les te geven) en ook aan
verticale inzetbaarheid (de bevoegde leraar voldoet aan de bekwaamheidseisen
voor hetzelfde vak doch in een andere fase van het onderwijs en/of aan een
andere schoolsoort). Voor die verbreding van inzetbaarheid moet de betrokkene
dan wel (binnen twee jaren) aantonen dat hij beschikt over de daartoe benodigde
competenties. Opleidingen kunnen daarop inspelen met maatwerktrajecten.Of en in welke mate daadwerkelijk gebruik zal worden gemaakt van de mogelijkheid
om nader onderscheid aan te brengen binnen het huidig tweedegraadsgebied,
zal blijken bij het vaststellen van de in het nieuwe artikel 36 bedoelde algemene
maatregel van bestuur.Met instemming heb ik kennisgenomen van het oordeel van de Raad dat de
voorgestelde regeling ten aanzien van vaststellen van de bekwaamheid als zodanig
als een voldoende waarborg kan worden gezien om als beginnend leraar aan de
slag te gaan en dat de Raad regeling bij wet in overeenstemming acht met de
grondwettelijke zorgplicht van de overheid voor de bekwaamheid van de onderwijsgevenden.
Het formuleren van deze eisen in termen van competenties kan een waarborg
betekenen voor de transparantie en de hanteerbaarheid daarvan, aldus de Raad.
De Raad kenschetst de beginnend leraar daarbij in het kader van een mogelijke
functiedifferentiatie als junior-leraar en hij geeft aan dat doorgroei kan
leiden tot de functies ervaren leraar en senior-leraar. De Raad beschouwt
de bekwaamheidseisen in dit verband dan ook als startbekwaamheidseisen.Ik merk hierover op dat de term startbekwaamheidseisen in het voorstel
met opzet is vermeden. Het wetsvoorstel legt de basis voor bekwaamheidseisen
die passen bij de verantwoordelijkheid van de overheid. Het gaat om eisen
waaraan in ieder geval moet worden voldaan. Dat laat onverlet dat leraren
en ander onderwijspersoneel natuurlijk hun bekwaamheid moeten onderhouden
en veelal ook zich verder zullen ontwikkelen. Ontwikkelingen binnen de leraarsfunctie
zelf, bijvoorbeeld in de door de Raad aangeduide zin, zijn niet uitgesloten,
maar niet in dit wetsvoorstel aan de orde.De bekwaamheidseisen omvatten volgens het wetsvoorstel in elk geval eisen
ten aanzien van pedagogisch-didactische kennis, inzicht en vaardigheden, en
vakbekwaamheid. De Raad acht deze eisen, gelet op het belang van de bekwaamheidseisen
met het oog op de borging van de kwaliteit van het onderwijs, te globaal.
Hij stelt dat ook de toelichting op genoemd artikel op dat punt geen verdere
duidelijkheid verschaft en spreekt over een meer of minder blanco
delegatie aan de lagere regelgever. De Raad duidt erop dat de wet volgens
aanwijzing 22 van de Aanwijzingen voor de regelgeving ten minste de hoofdelementen
van de regeling, zoals de reikwijdte en de structurele elementen, moet bevatten,
hetgeen veronderstelt dat de hoofdcomponenten van de bekwaamheidseisen in
de wet worden opgenomen. De Raad wijst er daarbij op dat in eerder ontwikkelde
startbekwaamheidseisen, voor het basisonderwijs bij voorbeeld sprake is van
een extra accent op de ontwikkeling van het jonge dan wel oudere kind. Zo
ook worden in de eerder ontwikkelde startbekwaamheidseisen voor het secundair
onderwijs binnen de vakgerichte en algemene startbekwaamheden verschillende
soorten bekwaamheden onderscheiden, zoals bekwaamheden gericht op taken in
de schoolorganisatie en op buitenschoolse taken en op eigen beroepsontwikkeling.Ik heb begrip voor het standpunt dat de aanduiding van bekwaamheidseisen
in het voorstel mogelijk te globaal is. Om die reden stel ik thans dan ook
voor in de wettekst zelf een nadere aanduiding van de hoofdcomponenten te
geven naar analogie van de criteria die gelden voor de beoordeling van potentiële
zij-instromers. Concreet komt het erop neer dat in artikel 32a van de WPO,
artikel 32a van de WEC, artikel 36 en artikel 152a van de WVO en artikel 4.2.3
eerste lid van de WEB wordt bepaald dat bij algemene maatregel van bestuur
bekwaamheidseisen voor leraren worden vastgesteld gericht op het handelen
in het onderwijsleerproces, het algemeen professioneel handelen en het werken
binnen een onderwijsorganisatie.Het SBL (Samenwerkingsorgaan Beroepskwaliteit Leraren) maakt in deze fase
van het ontwikkelproces onderscheid naar verschillende beroepscontexten (het
werken met leerlingen, het werken met/in een team/organisatie, het werken
met/in de omgeving en het werken aan de eigen ontwikkeling) en naar verschillende
beroepsrollen (de pedagogische, de vakdidactische, de organisatorische en
de interpersoonlijke rol). Die ontwikkeling zoals tot heden door het SBL in
gang is gezet, past naar mijn mening goed bij de nu in de wet opgenomen hoofdcomponenten.De Onderwijsraad adviseert, gelet op het belang van de bekwaamheidseisen
voor de kwaliteit van het onderwijs, het voorontwerp van de algemene maatregel
van bestuur via een voorhangprocedure ter kennis van het parlement te brengen.Ik merk hierover op dat ingevolge aanwijzing 35 van de Aanwijzingen voor
de regelgeving in de wet geen formele betrokkenheid van het parlement bij
gedelegeerde regelgeving wordt geregeld tenzij daarvoor bijzondere redenen
bestaan. De toelichting bij die aanwijzing vermeldt dat alleen «in een
enkel geval» aan gedelegeerde regelgeving met parlementaire betrokkenheid
niet valt te ontkomen. In dit geval is er mijns inziens geen reden om deze
grote terughoudendheid te laten varen, nu de hoofdelementen van de algemene
maatregel van bestuur in de wet zelf zijn geregeld en bij de ontwikkeling
van bekwaamheidseisen het veld breed betrokken is geweest.De Raad suggereert voorts ook dat een globale aanduiding over de wijze
van totstandkoming van de bekwaamheidseisen als component in de wet kan worden
opgenomen. Hij acht een nadere verduidelijking op dit punt gewenst.Dit voorstel van de Raad wordt niet overgenomen. Naar mijn mening wordt
in paragraaf 6 van het algemeen deel van de memorie van toelichting (in
het bijzonder in de passages inzake de «bijzondere positie van de beroepsgroep»)
voldoende duidelijk gemaakt dat het de intentie is het samenwerkingsorgaan
beroepskwaliteit leraren (SBL) in eerste instantie aan te spreken. Het feit
dat ik het voortouw wil leggen bij het SBL sluit nauw aan bij de door de Raad
gedane suggesties dat de bekwaamheidseisen moeten worden opgesteld door een
orgaan dat een redelijke afstand kan houden tot vakbeweging,
opleidingsinstituten en ministerie en dat de beroepsgroep er in inhoudelijk
en personeel opzicht een identificatie mee moet kunnen ontwikkelen. De Raad
onderkent het belang van een inhoudelijk aanspreekpunt als het SBL ten behoeve
van de ontwikkeling van de beroepsgroep, maar meent dat er wel sprake dient
te zijn van een breed draagvlak, zodat de hele beroepsgroep, al dan niet georganiseerd,
zich daarin herkent. Bij de keuze voor het SBL als ankerpunt verdient dit
aspect bijzondere aandacht, aldus de Raad.Ik constateer dat ik op dat punt niet met de Raad van mening verschil.
Reeds in Maatwerk voor morgen (voorjaar 1999) wordt langs die lijn ingegaan
op de ontwikkeling van het SBL en de relatie van het SBL tot de vakorganisaties.
Die ontwikkeling en die relatie tussen het SBL en de daarin samenwerkende
organisaties, is door het bestuur van het SBL recent vastgelegd op een wijze
die naar mijn mening nauw aansluit op de wensen van de Raad.In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat definitieve voorstellen
tot stand moeten komen in nauwe samenwerking en afstemming met de relevante
omgeving van scholen en onderwijswerkgevers. Bovendien wordt aangegeven dat
ook lerarenopleiders en overige deskundigen en belanghebbenden moeten worden
betrokken. Daarbij is nu ook expliciet gemaakt dat daaronder natuurlijk in
ieder geval ook ouders en deelnemers zijn begrepen. Ook zij moeten zich over
de voorstellen kunnen uitspreken voor deze hun vertaling krijgen in een algemene
maatregel van bestuur.De Raad merkt daarbij verder op dat bekwaamheidseisen kunnen worden gezien
als onderdeel van een beroepsstandaard en dat het opbouwen en hanteren van
een beroepsstandaard de ontwikkeling van de beroepsgroep ten goede komen.
Hij vraagt zich daarbij af wie een dergelijke standaard gaat hanteren.In reactie hierop wil ik duidelijk maken dat het regelen van een beroepsstandaard
nadrukkelijk geen onderwerp van het wetsvoorstel is. Het wetsvoorstel regelt
bekwaamheidseisen die wat de wetgever betreft voorwaarden voor beroepsuitoefening
zijn en richtinggevend voor de opleidingen die leiden tot die beroepsuitoefening.
Een beroepsstandaard is een zaak van werkgevers en werknemers gezamenlijk.
Anders dan de Raad vragenderwijs suggereert, kan de beroepsgroep dus niet
zelf uitmaken wat de standaarden zijn voor opleiding, beroepstoetreding, beroepsuitoefening
en verwijdering uit het beroep. Indirect heeft zij daarop natuurlijk wel invloed
door het doen van voorstellen voor bekwaamheidseisen, door betrokkenheid bij
de kwaliteitszorg van opleidingen, doordat centraal of decentraal met werkgevers
afspraken kunnen worden gemaakt over de vraag of en zo ja, welke gevolgen
kunnen worden verbonden aan de constatering dat bekwaamheid niet wordt onderhouden,
etc.De Raad onderstreept de verwachting dat het belang van onderwijsondersteunende
werkzaamheden sterk toeneemt. Hij kan zich op grond hiervan vinden in de gedachte
dat het wenselijk is dat met het oog op de relatie met het primaire onderwijsproces
hiervoor inderdaad bekwaamheidseisen worden ontwikkeld. De Raad heeft wel
stil gestaan bij de vraag of de voorgestelde «kan-bepaling» op
gespannen voet staat met het vereiste dat tot het tot stand brengen van een
nieuwe regeling alleen wordt besloten indien de noodzaak daarvan is komen
vast te staan. In dit geval echter acht de Raad de mogelijkheid om te zijner
tijd bekwaamheidseisen bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen
op zijn plaats. Van belang daarbij is dat het gaat om onderwijsondersteunende
werkzaamheden die direct zijn gerelateerd aan het primaire onderwijsproces
en in de uitvoering worden gekenmerkt door een grote mate van zelfstandigheid.
Wel bepleit de Raad een zekere terughoudendheid om van deze nieuwe bevoegdheid
gebruik te maken.Ik ondersteun de visie van de Raad dat een zekere terughoudendheid op
zijn plaats is. Die terughoudendheid moet vooral tot uiting komen in de fase
van identificatie van werkzaamheden die kennelijk zodanig gerelateerd zijn
aan het primaire onderwijsproces dat het stellen van bekwaamheidseisen daartoe
gewenst is. Het gaat om werkzaamheden die rechtstreeks verband houden met
het onderwijsleerproces.Ten aanzien van het opstellen van de vereiste bekwaamheden geldt, evenals
voor de bekwaamheidseisen voor leraren, dat de toelichting geen duidelijkheid
biedt over de wijze van het tot stand komen daarvan en welke partijen hierbij
zullen worden betrokken, aldus de Raad. Ook hier krijgt de beroepsgroep een
belangrijke stem. De Raad gaat er vanuit dat, naast ouder/deelnemer- en werkgeversorganisaties,
ook instellingen die verantwoordelijk zijn voor de onderscheiden opleidingstrajecten,
zoals de lerarenopleidingen en de ROC's, een belangrijke inbreng zullen hebben.In reactie hierop verwijs ik naar het algemeen deel van de toelichting.
Ook op dit vlak kan het SBL een belangrijke rol spelen. Het spreekt voor zich
dat de betreffende beroepsbeoefenaren daarbij een nadrukkelijke rol moeten
hebben, zoals het ook duidelijk is dat de betreffende opleidingen voor ondersteunende
werkzaamheden (en die worden niet of niet alleen door lerarenopleidingen verzorgd)
in het traject een goede rol moeten krijgen.De Raad acht het van belang dat sprake is van monitoring gericht op de
resultaten van (na)scholingsinspanningen met het oog op de actualisering van
de bekwaamheden van leraren door het bevoegd gezag. Deze actualisering zou
zijns inziens bijvoorbeeld kunnen worden vastgelegd in een jaarverslag. Voorts
mist de Raad de mogelijkheid tot het publiek verantwoording afleggen aan de
ouders, als direct belanghebbenden bij de kwaliteit van het onderwijs. In
dit verband stelt hij voor om te bepalen dat de kwaliteitszorg van het bevoegd
gezag voor het nascholings- c.q. het professionaliseringsbeleid van de school
in de schoolgids wordt opgenomen. Hij wijst erop dat de schoolgids immers
onder meer de neerslag vormt van een openbare verantwoording van de school
naar de ouders over de doelen die worden nagestreefd, de activiteiten die
daartoe worden ondernomen en de resultaten die daarmee worden geboekt. De
inspectie zou naar het oordeel van de Raad erop moeten toezien dat in het
jaarverslag en de schoolgids aan voornoemde aspecten aandacht wordt geschonken.De in het wetsvoorstel opgenomen verplichting om in het schoolplan aan
te geven op welke wijze wordt gewaarborgd dat het personeel zijn bekwaamheid
onderhoudt, biedt naar mijn mening de inspectie van het onderwijs voldoende
mogelijkheden om toezicht te houden op de voorgenomen en gerealiseerde nascholing
als een vorm van deskundigheidsbevordering. Vastlegging van de resultaten
van de nascholingsinspanningen in een jaarverslag is niet nodig voor dit toezicht.
Daar komt bij dat het maken van een jaarverslag niet voor alle onderwijssoorten
is voorgeschreven. Ook een wettelijke verplichting om in de schoolgids te
vermelden welke nascholing is gerealiseerd, is naar mijn oordeel niet noodzakelijk.
De ouders zijn betrokken bij de totstandkoming van het schoolplan en kunnen
op die wijze mede bepalen welke nascholing wenselijk is. De schoolgids geeft
informatie over de doelen, de inhoud en de resultaten van het onderwijs en
de rechten en plichten van ouders, leerlingen en het bevoegd gezag. Nascholing
hoort in dit rijtje niet thuis.De Raad merkt op dat in de toelichting instrumenten voor het onderhouden
en het bewaken van de bekwaamheid worden genoemd als de frequentie van het
aantonen van actuele bekwaamheid, het faciliteren van scholing en het certificeren
van scholingsactiviteiten. Als nieuw instrument wordt het gebruik
van portfolio's voorgesteld. Dit zou al dan niet als alternatief instrument
voor een centraal geregelde registratie kunnen functioneren. Het wetsvoorstel
gaat op dit instrument slechts summier in.Ik hecht eraan te benadrukken dat vermelding van bepaalde instrumenten
in de toelichting geenszins duidt op specifieke voorkeuren of keuzen mijnerzijds.
Ik heb willen benadrukken dat voor het onderhouden en bewaken van bekwaamheid
verschillende instrumenten kunnen worden gezocht, ontwikkeld en ingezet. Het
veld zelf maakt daarin keuzen. Ik vertrouw erop dat het veld zijn verantwoordelijkheid
oppakt. Ik wil in de zin van stimulering en facilitering daarbij ondersteuning
bieden. Het SBL heeft daarbij een belangrijke rol en wordt door mij dan ook,
op grond van een plan van aanpak, ondersteund. In de discussie met de vaste
commissie op 5 april 2001 over de brief die aan het wetsvoorstel vooraf ging,
is nadrukkelijk van gedachten gewisseld over de mogelijke waarde van de in
te zetten instrumenten, in het bijzonder ook vanwege de externe werking daarvan.
In dat kader is ook gesproken over een portfoliosystematiek en over eisen
die daaraan gesteld zouden kunnen worden. Ik wil graag verwijzen naar die
discussie, die kort in de memorie van toelichting wordt aangeduid.Het wetsvoorstel legt volgens de Raad een verbinding tussen scholingsbeleid
en het integrale personeelsbeleid. Hij merkt op dat de daarover opgenomen
teksten veronderstellen dat de instelling zelf in staat moet zijn de eisen
met betrekking tot de professionalisering van het onderwijspersoneel te formuleren.
Dat neemt niet weg, aldus de Raad, dat op het niveau van de beroepsgroep zelf
en van de werkgeversorganisaties algemeen geldende – veelal organisatorische
en procesgerichte – afspraken behoren te worden gemaakt, zoals bijvoorbeeld
afspraken over beoordelings- en functioneringsgesprekken en over het opstellen
van persoonlijke ontwikkelplannen. Deze afspraken zouden kunnen worden geformaliseerd
in een af te sluiten convenant dan wel als onderdeel van een CAO worden gezien.
De Raad merkt daarbij wel op dat een en ander veronderstelt dat de scholen
in staat worden gesteld en de ruimte krijgen ook daadwerkelijk een integraal
personeelsbeleid te voeren. Aan de andere kant dient de school in faciliterende
zin – bijvoorbeeld in tijd – ook de leerkrachten in staat te stellen
de eigen bekwaamheid op peil te houden en verder te ontwikkelen. Dit geldt
overigens ook voor degenen die zijn belast met onderwijsondersteunende of
leidinggevende werkzaamheden.Naast instrumenten behorend bij een modern loopbaan- en beloningsbeleid
dient de schoolleiding ook te beschikken over extra belonings- dan wel sanctiemogelijkheden
met rechtspositionele consequenties indien boven de gestelde eisen wordt gepresteerd
respectievelijk niet wordt voldaan aan de gestelde professionaliseringsvereisten.Ten aanzien van dit punt wil ik graag de aandacht vestigen op de inspanningen
die sinds kort worden gedaan in het kader van het gewenste integraal personeelsbeleid.
Samenwerkende werkgevers spelen daarbij een belangrijke rol. Bij gelegenheid
van het huidig regeerakkoord zijn voor dit beleid middelen beschikbaar gekomen.
Zoals eerder aangegeven kunnen sociale partners afspraken maken over rechtspositionele
gevolgen en arbeidsvoorwaardelijke elementen.II. ArtikelenArtikel I. Wijzigingen Wet op het primair onderwijsOnderdelen A en B (artikel 3 en 3a)Titel I van de WPO bevat algemene bepalingen. Het huidige artikel 3 is
de uitwerking van artikel 23, tweede lid, van de Grondwet: «Het geven
van onderwijs is vrij, behoudens het toezicht van de overheid
en, voor wat bij de wet aangewezen vormen van onderwijs betreft, het onderzoek
naar de bekwaamheid en de zedelijkheid van hen die onderwijs geven, een en
ander bij de wet te regelen».De hoofdlijn is dat wie onderwijs geeft en niet aan artikel 3 voldoet,
onbevoegd het leraarsberoep uitoefent, en dat is strafbaar. Daarop zijn natuurlijk
uitzonderingen, bijvoorbeeld in het geval van zij-instroom.Uit de plaats van artikel 3 in de wet blijkt dat voor de bekwaamheidseis
geen onderscheid geldt tussen bekostigd en niet-bekostigd onderwijs.Artikel 3 wordt nu aangevuld met een artikel 3a voor bepaalde nauw met
het geven van onderwijs verbonden werkzaamheden. Er is immers geen scherpe
waterscheiding meer aan te brengen tussen wat een leraar doet en wat onderwijsondersteunend
personeel doet. Zie hierover paragraaf 4 van de algemene toelichting.Overige activiteiten van personeel zijn niet bij artikel 3 opgenomen,
want zij kunnen niet strekken ter uitvoering van artikel 23, tweede lid, van
de Grondwet en alleen als regel of bekostigingsvoorwaarde voor het bekostigd
onderwijs worden opgenomen.Onderdeel A (artikel 3)Onderdeel b van het eerste lid vereist nog (met name) een bewijs van bekwaamheid.
In plaats daarvan wordt nu bepaald dat men een bewijsstuk moet overleggen
dat is voldaan aan de bekwaamheidseisen van artikel 32a (zie aldaar). Dat
bewijsstuk is het getuigschrift van een opleiding in het hoger onderwijs.
De gekozen algemene bewoordingen houden rekening met eventuele toekomstige
ontwikkelingen waarbij wellicht, geheel of ten dele, ook langs andere weg
dan die van lerarenopleidingen kan worden voldaan aan bekwaamheidseisen. Zie
daarvoor ook de brief aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal van 19 maart
2001.Niet is bepaald dat het moet gaan om het getuigschrift van uitsluitend
lerarenopleidingen.Ingevolge artikel 7.11 van de WHW moet het HO-getuigschrift de onderwijsbevoegdheid
aangeven. Een lijst van getuigschriften wordt daarom niet vastgesteld. Wie
zich bij de school vervoegt om benoemd te worden, moet aantonen te beschikken
over het relevante getuigschrift.De bekwaamheidseisen voor vakleerkrachten zijn voor bepaalde nader aan
te wijzen vakken dezelfde als die voor leraren in het voortgezet onderwijs.
Daaraan wordt dan ook rechtstreeks gekoppeld in artikel 3. Voor OALT worden
afzonderlijke bekwaamheidseisen gesteld.Onderdeel b kende ook «een daarmee krachtens het derde lid gelijk
gesteld bewijs van bekwaamheid». Die bepaling is om wetstechnische redenen
vervangen door in de nieuwe aanhef van het eerste lid de woorden «onverminderd
het derde en vierde lid« op te nemen.De EG-verklaringen die het huidige onderdeel b ook noemt, hebben een aparte
plaats gekregen in onderdeel b.2°. Dergelijke verklaringen zijn net als
getuigschriften van lerarenopleidingen primair van belang voor de eerste toegang
tot het beroep.Toegevoegd is de geschiktheidsverklaring voor zij-instroom in het onderwijs
(onderdeel b.3°).Het derde lid was een eenmalige aanwijzing, wordt niet meer toegepast
en kan daarom vervallen. Het overgangsrecht strekt zich ook hierover uit.Het vierde lid is aangepast nu de bewijzen van bekwaamheid als begrip
zijn vervangen door de getuigschriften van HO-opleidingen. De mogelijkheid
om onderwijsbevoegdheid te verlenen aan in het buitenland afgestudeerden is
behouden. De minister heeft de hier geboden mogelijkheid gebruikt door in
1995 (in 1996 gewijzigd) vast te stellen de Regeling bevoegdheid basisonderwijs
en (voortgezet) speciaal onderwijs voor buitenlandse diploma's (Uitleg OCenW-Regelingen
1995, nr. 13). Ook wordt gewezen op de Regeling onderwijsbevoegdheid Lid-Staten (Uitleg
OCenW-Regelingen 1997, nr. 18B).Het vijfde lid (vernummerd tot vierde lid) is technisch aangepast doordat
artikel 186 komt te vervallen.Onderdeel B (artikel 3a)Op grond van artikel 32a, derde lid, kunnen ook voor bepaalde onderwijsondersteunende
werkzaamheden bekwaamheidseisen worden vastgesteld. Complementair daaraan
regelt het nieuwe artikel 3a dat dergelijke werkzaamheden alleen mogen worden
verricht door wie aan die eisen voldoet. Vanwege de parallellie met artikel
3 schrijft artikel 3a als benoemingsvereiste ook het bezit van een verklaring
omtrent het gedrag voor.Voorts moet men beschikken over een HO- of WEB-getuigschrift. Maar men
kan ook op grond van onderdeel d zijn bekwaamheid langs andere, nader te regelen
weg aantonen, bijvoorbeeld indien er (nog) geen opleiding bestaat.Verder geeft ook het bezit van een EG-verklaring voor die werkzaamheden
toegang.Tenslotte is bepaald dat men niet krachtens rechterlijke uitspraak moet
zijn uitgesloten van het verrichten van die werkzaamheden.Het tweede lid is vergelijkbaar met artikel 3, tweede lid.Het derde lid maakt het mogelijk dat degene die reeds is aangesteld of
benoemd in een onderwijsondersteunende functie gedurende maximaal twee jaren
wordt belast met werkzaamheden in de sfeer van onderwijsondersteuning waarvoor
bekwaamheidseisen zijn vastgesteld. Betrokkene dient zich er dan wel toe te
verplichten, zich in te spannen om in die periode alsnog te voldoen aan de
bekwaamheidseisen. Die verplichting wordt neergelegd in een gezamenlijke verklaring
van het bevoegd gezag en betrokkene. Het bevoegd gezag meldt schriftelijk
aan de inspectie dat gebruik is gemaakt van deze mogelijkheid, onder bijvoeging
van een afschrift van voornoemde verklaring. De inspectie ziet erop toe, dat
het bevoegd gezag op een verantwoorde wijze met deze bevoegdheid omgaat.Het vierde lid maakt het mogelijk voor studenten van een duale opleiding
in het hoger onderwijs of deelnemers aan de beroepsbegeleidende leerweg van
een beroepsopleiding in de BVE-sector die in het kader van die opleiding onderwijsondersteunende
werkzaamheden verrichten, in voorkomend geval af te wijken van de bekwaamheidseisen
die voor die werkzaamheden op grond van deze wet zijn vastgesteld.Onderdeel C (artikel 12)Deze wijziging verankert het onderhouden van bekwaamheid in het schoolplan.
Afspraken tussen bevoegd gezag en het personeelslid moeten verzekeren dat
de bekwaamheid daadwerkelijk wordt onderhouden. Rechten en plichten op dat
terrein moeten wederzijds duidelijk zijn.Onderdeel D (artikel 32)Artikel 32 behoeft op diverse punten aanpassing en is daarom opnieuw vastgesteld.Het eerste lid is nieuw en maakt het mogelijk dat men directeur of adjunct-directeur
is zonder tevens bevoegd te moeten zijn tot het geven van onderwijs. Betrokkene
moet beschikken over een verklaring omtrent het gedrag, en als het gaat om
bepaalde nauw met het onderwijs zelf verweven werkzaamheden, moet voldoen
aan bekwaamheidseisen blijkens het bezit van een bij ministeriële regeling
aan te wijzen specifiek getuigschrift, indien die bekwaamheidseisen zijn vastgesteld.
Men kan op grond van onderdeel d ook langs andere, nader te regelen
weg (zoals met een assessment) aantonen bekwaam te zijn, bijvoorbeeld omdat
een specifiek op betreffende eisen gerichte opleiding ontbreekt. Het is immers
niet de bedoeling om langs deze weg allerlei nieuwe opleidingen te genereren.Wie voldoet aan artikel 32a, eerste lid, voldoet ook aan artikel 32a,
tweede lid.Een EG-verklaringsbepaling is eveneens opgenomen.Ook mag men niet door de rechter zijn uitgesloten van die specifieke werkzaamheden
Het tweede lid biedt voor leidinggevend personeel een vergelijkbare mogelijkheid
om tijdelijk te worden ingezet voor werkzaamheden waarvoor bekwaamheidseisen
zijn vastgesteld als in artikel 3a, derde lid, is geïntroduceerd voor
onderwijsondersteunend personeel.Het derde lid maakt expliciet dat men in de hoedanigheid van (adjunct-)
directeur natuurlijk ook kan worden belast met het geven van onderwijs of
met bepaalde onderwijsondersteunende werkzaamheden, indien men aan de desbetreffende
bekwaamheidseisen voldoet.Het vierde lid koppelt de benoembaarheid tot leraar aan de eisen van artikel
3.Het vijfde lid is gelijk aan het huidige tweede lid.Het zesde en zevende lid zijn nieuw. Het zesde lid koppelt de benoembaarheid
voor bepaalde onderwijsondersteunende werkzaamheden aan artikel 3a.Het zevende lid is vergelijkbaar met het huidige tweede lid.Het achtste en negende lid zijn ontleend aan het huidige vierde en vijfde
lid.Het tiende lid is ontleend aan artikel 2, tweede lid, van de Interimwet.Onderdeel E (artikel 32a)Voortaan worden bij algemene maatregel van bestuur bekwaamheidseisen vastgesteld
voor leraren. Die eisen omvatten pedagogisch-didactische eisen (het beroep)
en eisen aan inhoudelijke vakkennis (het vak). De eisen zullen in samenspraak
met het onderwijsveld tot stand worden gebracht.Artikel 32a biedt in het tweede lid ook de basis voor bekwaamheidseisen
voor leidinggevenden aan de school. Het gaat dan om bepaalde werkzaamheden,
niet om alle activiteiten van de (adjunct-) directeur.Verder is het mogelijk om ook voor bepaalde onderwijsondersteunende werkzaamheden
bekwaamheidseisen vast te stellen. Het gaat daarbij om direct aan het onderwijsleerproces
gerelateerde onderwijsondersteunende werkzaamheden die met een zekere mate
van zelfstandigheid maar veelal onder regie of onder eindverantwoordelijkheid
van en in samenspraak met een bevoegd docent worden uitgevoerd door een onderwijsondersteuner.Er kunnen op verschillende niveaus (beperkt in aantal) bekwaamheidseisen
worden geformuleerd voor de onderwijsondersteunende werkzaamheden, bijvoorbeeld
afhankelijk van de complexiteit en mate van zelfstandigheid van uitoefening
van de werkzaamheden.De wet bevat een zogenaamde «kan bepaling». Dit impliceert
dat er geen bekwaamheidseisen moeten worden vastgesteld, maar dat de mogelijkheid
daartoe wordt geschapen. Mijn gedachten gaan ernaar uit om naar mate de onderwijsondersteunende
werkzaamheid dichter tegen het onderwijsleerproces aan ligt, voor die werkzaamheid
bekwaamheidseisen vast te leggen.De «kan»-bepaling is vooral ook nodig om toekomstige ontwikkelingen
niet uit te sluiten. In het algemeen deel van de toelichting is wat dat betreft
reeds ingegaan op die ontwikkelingen in de sfeer van functiedifferentiatie. Onderdeel F (artikel 36)Het stage-artikel van de WPO kent een bewijs van voldoende pedagogisch-didactische
voorbereiding, Maar onder de WBIO omvat het bewijs van bekwaamheid ook de
vaststelling dat men beschikt over voldoende pedagogisch-didactische vaardigheden.
Daarom zijn het tweede en vierde lid aangepast.Onderdeel G (artikel 38a)Voor het incorporeren van de zij-instroomregels voor leraren in primair
en voortgezet onderwijs staan verschillende opties open.Van bepaalde regels is het zonder meer duidelijk dat ze in de sectorwetten
WPO/WEC/WVO thuishoren. Het gaat om de benoemingsgrondslag (geschiktheidsverklaring),
de benoemingstermijn van twee jaren, het aanvragen van het geschiktheidsonderzoek,
de betrokkenheid van het bevoegd gezag bij dat onderzoek, het sluiten van
de scholings- en begeleidingsovereenkomst.Minder duidelijk is, waar de regels moeten komen die zich uitsluitend
of mede richten tot de HO-instellingen: in de WHW en/of in de genoemde sectorwetten.
Systematisch gezien is het niet logisch om regels die taken, bevoegdheden
en plichten van die instellingen betreffen, op te nemen in andere wetten dan
de WHW.De volgende overwegingen leiden echter tot de conclusie dat WPO/WEC/WVO
toch het merendeel van het regelcomplex van de zij-instroom moeten bevatten:– De nadruk ligt bij zij-instroom op de sectorwetten; de gebruiker
(zij-instromer/school) redeneert vanuit de subsystemen PO en VO, niet vanuit
dat van het HO;– het geschiktheidsonderzoek zal ook kunnen worden uitgevoerd door
andere instellingen dan universiteiten en hogescholen, geregeld in de WHW;– de scholing bij zij-instroom is in beginsel een zaak van contracten
tussen instellingen en betrokken zij-instromers. De WHW bevat geen voorschriften
over contract-onderwijs;– opneming van bepalingen in de WHW zou noodzaken tot kruisverwijzingen
vanuit die bepalingen naar artikelen in de andere sectorwetten of omgekeerd,
en wellicht tot dubbele bepalingen. Dat moet worden voorkomen.Wel acht ik het noodzakelijk om de regels over het uitvoeren van het bekwaamheidsonderzoek
door de examencommissie en over het afgeven van het getuigschrift op te nemen
in de WHW. Die wet regelt immers bij uitstek het civiel effect van het hoger
onderwijs.De artikelen over zij-instroom zijn dus voor het merendeel geincorporeerd
in de WPO/WEC/WVO. Hierna ga ik in op de incorporering in de WPO. Mijn overwegingen
daarbij gelden ook voor de incorporering in WEC en WVO.Vanwege de systematiek van de WPO zijn de artikelen over zij-instroom
gesplitst, en wel als volgt:a. een deel van de bepalingen heeft (mede) betrekking op het bevoegd gezag.
Het gaat daarbij om het feit dat het bevoegd gezag partij is bij de scholings-
en begeleidingsovereenkomst. Deze bepalingen moeten gelden als regelen voor
het openbaar onderwijs, tevens bekostigingsvoorwaarden voor het bijzonder
onderwijs. De geëigende plaats voor dergelijke bepalingen als het gaat
om personeel is hoofdstuk I, titel II, paragraaf 3;b. de andere bepalingen richten zich vooral op HO-instellingen en erkende
instellingen, zijn dus geen regel voor het openbaar onderwijs en/of bekostigingsvoorwaarde
voor het bijzonder onderwijs en moeten daarom een andere plaats in de wet
krijgen. Deze verdeling van voorschriften noodzaakte ook tot aanpassing van formuleringen
uit de Interimwet.Het toezicht op en de sancties voor HO- en andere instellingen zijn ook
geregeld in afdeling 11a.Artikel 38aDit artikel is ontleend aan artikel 5 van de Interimwet. Omdat het een
overeenkomst tussen drie partijen betreft, is het niet goed mogelijk om artikel
38a te beperken tot alleen de rol van het bevoegd gezag.Onderdeel JAFDELING 11A (ARTIKELEN 176A TOT EN MET 176I)Artikel 176aDeze begripsbepaling is ontleend aan artikel 1 van de Interimwet.Artikel 176bArtikel 176b is ontleend aan artikel 3 van de Interimwet. Toegevoegd is
een verwijzing naar andere dan HO-instellingen als bevoegd voor het geschiktheidsonderzoek
(zie artikel 176g).Artikel 176cArtikel 176c is ontleend aan artikel 4 van de Interimwet, met dien verstande
dat het vijfde lid op 2 punten is aangepast:1. er is niet langer sprake van «personeel van de desbetreffende
instelling voor hoger onderwijs» maar van «personen die zijn belast
of belast zijn geweest». Dit houdt verband met het feit dat voortaan
niet uitsluitend HO-instellingen kunnen worden belast met het verrichten van
het geschiktheidsonderzoek, maar ook andere instellingen die aan de eisen
voldoen.2. niet langer is sprake van «vertegenwoordigers van leraren»
maar van «leraren». De formulering uit de Interimwet is minder
juist gebleken.Artikel 176dDit voorschrift ontbreekt als zodanig in de Interimwet en houdt verband
met artikel 38a. Het verklaart het instellingsbestuur van een HO-instelling
tot partij bij die overeenkomst. Dat feit volgt niet uit artikel 38a, want
dat is een regel of bekostigingsvoorwaarde voor alleen de scholen.Artikel 176eHet artikel is ontleend aan artikel 6, eerste en tweede lid, van de Interimwet.
In plaats van te verwijzen naar de onderwijs- en examenregeling van een lerarenopleiding
verwijst het artikel naar de bekwaamheidseisen (die ontbraken ten tijde van
de vaststelling van de Interimwet).De materie van artikel 6, derde lid, van de Interimwet is in dit wetsvoorstel
overgebracht naar de WHW zelf.Artikel 176fDit artikel is ontleend aan artikel 7 van de Interimwet. Omdat de afgifte
van het getuigschrift wordt geregeld in de WHW, is het tweede lid van artikel
7 in aangepaste vorm overgenomen. Artikel 176gDe artikel is nieuw; het ontbreekt in de Interimwet.De Interimwet regelt in artikel 7, eerste lid, dat alleen HO-instellingen
bevoegd kunnen zijn tot het uitvoeren van het geschiktheidsonderzoek (nu geregeld
in artikel 38a). Toen al is aangekondigd dat een open stelsel wordt nagestreefd
waarin alle instellingen die daarvoor gekwalificeerd zijn, dus niet uitsluitend
HO-instellingen, het geschiktheidsonderzoek kunnen uitvoeren. Daarom stel
ik nu voor, te regelen dat de bevoegdheid tot het verrichten van dat onderzoek
behalve aan HO-instellingen met een lerarenopleiding ook toekomt aan andere
instellingen die aan daarvoor gestelde normen voldoen. De normen krijgen een
plaats in een algemene maatregel van bestuur. In elk geval komen daarin eisen
te staan met betrekking tot betrouwbaarheid, deskundigheid en onafhankelijke
oordeelsvorming.Artikel 176hDit artikel is ontleend aan artikel 10 van de Interimwet, met dien verstande
dat het nu ook voor instellingen als bedoeld in artikel 176g een expliciete
opdracht tot kwaliteitszorg bevat.Artikel 176iDit artikel is ontleend aan artikel 8 van de Interimwet, voor zover het
betreft de onderwerpen die in deze afdeling aan de orde zijn.Het gaat allereerst om de uitvoering van artikel 176c, tweede lid, onder
b, en vierde lid, dus om de kerncompetenties waaraan wordt getoetst.Verder bevat het artikel regels over de scholing en het bekwaamheidsonderzoek,
waaronder waarborging van de kwaliteit daarvan.Artikel 176jDit artikel is ontleend aan artikel 11 van de Interimwet. Toegevoegd zijn
de erkende instellingen van artikel 176g.Onderdeel K (artikel 186)Artikel 186 moet vervallen omdat geen bewijzen van bekwaamheid meer worden
aangewezen. In plaats daarvan worden krachtens de WPO inhoudelijke bekwaamheidseisen
vastgesteld waaraan men moet voldoen om benoembaar te zijn. Dat moet met name
blijken uit het bezit van een relevant getuigschrift.Artikel II. Wet op de expertisecentraDe hier opgenomen wijzigingen zijn vrijwel geheel vergelijkbaar met die
in artikel I en zijn daarom niet afzonderlijk toegelicht.Artikel III. Wet op het voortgezet onderwijsOnderdeel A (artikel 24)Zie de toelichting op artikel I, onderdeel C, en paragraaf 4 van
de algemene toelichting.Onderdeel B (artikel 32)Het vierde lid is geschrapt. De daarin voorkomende eis dat directieleden
benoembaar moeten zijn tot één van de vakken die aan de school
worden onderwezen en de mogelijkheden tot afwijking van die eis,
zijn enigszins gewijzigd opgenomen in artikel 34. De mogelijkheid om bij algemene
maatregel van bestuur voorschriften te geven over het aantal door de leden
van de schoolleiding te verzorgen lessen vervalt, omdat daaraan geen behoefte
meer bestaat.Onderdeel C (artikel 33)Het huidige eerste lid onder b en c betreft de bewijzen van bekwaamheid
en van voldoende pedagogisch-didactische voorbereiding. In plaats daarvan
treden nu getuigschriften waaruit blijkt dat men voldoet aan de bekwaamheidseisen.
Zie het nieuwe onderdeel b. Onderdeel c is het huidige onderdeel d. Onderdeel
d is nieuw. Zie de toelichting bij artikel I, onderdeel A, artikel 3, eerste
lid, onderdeel b.3°.Het vierde lid is vervangen door een nieuw lid. Het huidige vierde lid
maakt het mogelijk dat het bevoegd gezag een leraar die daartoe naar zijn
oordeel bekwaam is, in het eerste leerjaar ook onderwijs laat geven in andere
vakken dan waarvoor hij bevoegd is. In bijzondere gevallen kan dat ook gelden
voor het tweede leerjaar. Op grond van het huidige vijfde lid is daarvoor
toestemming van de inspectie vereist. Deze afwijkingsmogelijkheid wordt gewijzigd
en verruimd. Doel daarvan is om het bevoegd gezag meer ruimte te geven tot
brede inzetbaarheid van personeel, maar daarbij moet tussen bevoegd gezag
en betrokkene wel worden overeengekomen dat betrokkene zich inspant om binnen
twee jaren alsnog aan de bekwaamheidseisen voor die werkzaamheden te voldoen.
Deze wijziging betekent een verruiming omdat de afwijking, zij het voor ten
hoogste twee jaren, mogelijk wordt gemaakt voor alle leerjaren, dus niet alleen
voor het eerste en tweede.De vereiste goedkeuring van de inspectie is vervangen door de eis van
schriftelijke melding aan de inspectie. Bij de melding dient een afschrift
van de gezamenlijke verklaring van het bevoegd gezag en de betrokkene te worden
gevoegd. Een en ander is vergelijkbaar met de regeling voor onderwijsondersteuners
in het vierde lid van artikel 3a WPO, 3a WEC en 35 WVO.Er kan zich een situatie voordoen dat betrokkene er niet in slaagt om
binnen twee jaren te voldoen aan de bekwaamheidseisen. Indien in dat geval
voortzetting van het «onbevoegd» werken gewenst wordt geacht,
kan de inspectie op verzoek van het bevoegd gezag toestaan dat betrokkene
langer dan twee jaren de gelegenheid heeft om aan de bekwaamheidseisen te
voldoen. De inspectie zal die toestemming kunnen geven indien omstandigheden
waarop betrokkene geen invloed heeft, overschrijding van de termijn onvermijdelijk
maken. Eenzelfde soort afwijkingsmogelijkheid voor bijzondere gevallen bestaat
ook voor de zij-instromers in het beroep. Voor het eerste, en in bijzondere
gevallen het tweede leerjaar, is de afwijkingsmogelijkheid met tussenkomst
van de inspectie zelfs nog iets ruimer. Dat is overeenkomstig het huidige
vierde lid van artikel 33. In twee jaren moet het mogelijk zijn dat betrokkene
die voor de leerjaren waarvoor hij bevoegd is, wordt ingezet in een ander
vak ook de voor die leerjaren vakinhoudelijke bekwaamheid verwerft. Zo ook
moet het mogelijk zijn dat betrokkene die voor het vak dat hij al beheerst,
wordt ingezet in leerjaren waarvoor hij nog niet bevoegd is, de voor die leerjaren
vereiste pedagogisch didactische bekwaamheid verwerft.Het vijfde lid is aangepast vanwege het nieuwe vierde lid.Het veertiende lid houdt verband met de zij-instroom in het beroep. Het
vijftiende lid is toegelicht in paragraaf 9 van het algemeen deel van
de toelichting.Onderdeel D (artikel 34)Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 32, eerste lid, van de WPO, zoals luidend door artikel I, onderdeel D. In afwijking daarvan wordt evenals
in het huidige artikel 32, vierde lid, van de WVO van directieleden (behalve
leden van de centrale directie) geëist dat zij een onderwijsbevoegdheid
hebben. Voor scholen zonder een centrale directie kan voor de helft van het
aantal directieleden worden afgeweken van de eis van een onderwijsbevoegdheid.Onderdeel E (artikel 35)Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 3a van de WPO zoals luidend door
artikel I, onderdeel B.Onderdeel F (artikel 36)Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 32a van de WPO zoals luidend
door artikel I, onderdeel E, met dien verstande dat in het vijfde lid is voorgeschreven
dat in elk geval voor de periode voor VHO specifieke bekwaamheidseisen worden
vastgesteld.Onderdeel F (artikel 37)Dit artikel is de opvolger van artikel 35, vierde lid: de inclusieve bevoegdheid
van bezitters van een bewijs van bekwaamheid van de eerste graad. Nu is in
algemene zin bepaald dat wie voor een bepaald vak voldoet aan de in artikel
36, eerste juncto vijfde lid, bedoelde bekwaamheidseisen voor de periode van
voorbereidend hoger onderwijs, daarmee tevens bekwaam is voor dat vak in het
overige VO, hoe dat eventueel ook verder is onderscheiden op grond van artikel
36, vijfde lid (onderwijssoort/ samenhangende leerjaren).Onderdeel G (artikel 38)Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 38a van de WPO zoals luidend
door artikel I, onderdeel G.Onderdeel H (artikel 39c)Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 36 van de WPO zoals luidend door
artikel I, onderdeel F.Onderdeel I (artikel 55)Dit artikel betreft het niet-bekostigd onderwijs. Ook hier vervalt de
verwijzing naar een bewijs van bekwaamheid.In plaats daarvan wordt nu bepaald dat algemeen voortgezet onderwijs alleen
mag worden gegeven door wie voldoet aan artikel 33, eerste lid, dus wie onder
meer voldoet aan de bekwaamheidseisen. Voorts mogen onderwijsondersteunende
werkzaamheden waarvoor bekwaamheidseisen zijn vastgesteld, alleen worden verricht
door wie aan die eisen voldoet. Verder zijn ook de afwijkings- en andere bepalingen
van toepassing verklaard uit artikel 33.Onderdeel K (artikel 58)Het zesde lid kan vervallen in verband met het nieuwe eerste lid van artikel
55. Onderdeel L (titel IVB)Deze titel is vergelijkbaar met de artikelen 176a tot en met 176j van
de WPO.Onderdelen M tot en met V (deel II WVO)Deze wijzigingen in deel II van de WVO zijn nagenoeg gelijk aan die in
WPO en WEC. Verwezen wordt naar de toelichting bij artikel I.Artikel IV. Wet educatie en beroepsonderwijsOnderdeel A (artikel 1.1.3)De huidige benoembaarheidsvereisten die zijn opgenomen in de artikelen
4.2.1 en 4.2.2 worden vervangen door bekwaamheidseisen die zijn geregeld in
de artikelen 4.2.1 tot en met 4.2.5. Om die reden wordt in artikel 1.1.3 naar
die nieuwe artikelen verwezen.Onderdeel B (artikel 1.3.6)Op grond van artikel 1.3.6 zijn instellingen verplicht tot het opzetten
van een stelsel van kwaliteitszorg dat voorziet in een regelmatige beoordeling
van de kwaliteit van het onderwijs. In het kader van dit wetsvoorstel dient
deze beoordeling zich tevens uit te strekken tot maatregelen en instrumenten
om te waarborgen dat het personeel zijn bekwaamheid onderhoudt.Onderdeel C (Hoofdstuk 4, titel 2)Op grond van deze wet worden bekwaamheidseisen aan docenten gesteld en
kunnen bekwaamheidseisen worden gesteld aan onderwijsondersteunende functionarissen
die zijn belast met werkzaamheden die rechtstreeks verband houden met het
onderwijsleerproces. Gelet op deze mogelijke uitbreiding is de huidige beperking
van de benoembaarheidsvereisten tot docenten in het opschrift van hoofdstuk
4, titel 2, geschrapt.Onderdeel D (artikelen 4.2.1 tot en met 4.2.5)Artikel 4.2.1 vormt de vertaling van de huidige artikelen 4.2.1 en 4.2.2
naar de systematiek van dit wetsvoorstel, die uitgaat van bekwaamheidseisen.
Uitgangspunt bij deze vertaling is geweest dat de huidige benoembaarheidsruimte
op grond van dit wetsvoorstel niet wordt ingeperkt. Op één onderdeel
is hiervan in dit wetsvoorstel afgeweken. Het huidige artikel 4.2.1 bevat
de mogelijkheid om voor een periode van langer dan twee jaar af te wijken
van de benoembaarheidsvereisten indien in de akte van benoeming respectievelijk
akte van aanstelling is aangegeven binnen welke langere termijn dan twee jaar
aan de benoembaarheidseisen zal worden voldaan. Dit biedt betrokkene de mogelijkheid
alsnog een initiële lerarenopleiding te volgen. Het nieuwe artikel 4.2.1
maakt het mogelijk om door middel van een geschiktheidsverklaring van het
bevoegd gezag aan de benoembaarheidseisen te voldoen. Voorwaarde voor het
kunnen afgeven van zo'n verklaring is o.a. dat betrokkene in het bezit is
van een pedagogisch-didactisch getuigschrift, of door het bevoegd gezag in
staat wordt geacht om binnen twee jaar een dergelijk getuigschrift te behalen.
In het laatste geval kan betrokkene voor maximaal twee jaar worden benoemd.De mogelijkheid om bij het ontbreken van een pedagogisch-didactisch getuigschrift
te worden benoemd voor een periode langer dan twee jaar is in dit wetsvoorstel
komen te vervallen. Het schrappen van deze mogelijkheid zal naar
verwachting voor de instellingen in de BVE-sector geen grote consequenties
hebben, omdat daarvan in de praktijk niet veel gebruik is gemaakt. Zij-instromers
blijken in de BVE-sector veelal te beschikken over een HO-niveau. Daarmee
zijn zij toelaatbaar tot de huidige, speciaal voor deze categorie zij-instromers
ontwikkelde eenjarige didactische cursus BVE. Indien de instellingen daarnaast
behoefte hebben om vakmensen op mbo-niveau (die op grond van dit mbo-niveau
niet toelaatbaar zijn tot deze didactische cursus) in het onderwijsproces
in te zetten, bieden de huidige functies van onderwijsassistent BVE en instructeur
daarvoor de ruimte. Vanuit deze functies is via duale opleidingstrajecten
een verdere doorgroei naar een docentenfunctie mogelijk.De artikelen 4.2.2 en 4.2.3 zijn vergelijkbaar met gelijksoortige bepalingen
in WPO, WEC en WVO zoals met dit wetsvoorstel gewijzigd.Artikel 4.2.4 regelt onder welke voorwaarden door het bevoegd gezag een
zij-instromer (een docent zonder het getuigschrift van een lerarenopleiding)
kan worden benoemd. Voor de benoeming is een geschiktheidsverklaring van het
bevoegd gezag vereist. Het bevoegd gezag verklaart daarin dat betrokkene geschikt
en vakinhoudelijk bekwaam is voor de werkzaamheden die laatstgenoemde bij
het bevoegd gezag zal moeten verrichten. Als betrokkene naar het oordeel van
het bevoegd gezag nog niet voldoet aan de krachtens dit wetsvoorstel vast
te stellen bekwaamheidseisen op pedagogisch didactisch terrein (het voldoen
aan deze eisen moet blijken uit een getuigschrift als bedoeld in artikel 4.2.5,
tweede lid), wordt door het bevoegd gezag aangegeven welke aanvullende pedagogisch-didactische
scholing voor betrokkene noodzakelijk wordt geacht. Omdat de geschiktheidsverklaring
betrekking heeft op de door betrokkene bij het desbetreffende bevoegd gezag
te verrichten werkzaamheden, heeft zij niet zonder meer rechtsgevolg jegens
andere instellingen. Dat geldt wel voor het getuigschrift als bedoeld in artikel
4.2.5, tweede lid. Betrokkene ontvangt dit getuigschrift na het met succes
afsluiten van een op maat gesneden scholingstraject. Dit traject is vastgesteld
door het bevoegd gezag in overeenstemming met de instelling voor hoger onderwijs
die de scholing uitvoert. Op basis hiervan kan ook door een ander bevoegd
gezag worden aangenomen dat is voldaan aan de bekwaamheidseisen op pedagogisch-didactisch
terrein voor de ten behoeve van dat bevoegd gezag te verrichten werkzaamheden.Artikel 4.2.5 bevat bepalingen met betrekking tot de vaststelling en uitvoering
van het in artikel 4.2.4 bedoelde voor betrokkene noodzakelijk geachte en
op maat gesneden scholingstraject. Aan betrokkene wordt bij een succesvolle
afsluiting van dit scholingstraject door de instelling voor hoger onderwijs
onder verantwoordelijkheid waarvan de scholing wordt uitgevoerd, een getuigschrift
uitgereikt.Artikel V. Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek Onderdelen A en B (artikelen 7.4 en 7.5)De artikelen 7.4 en 7.5 zijn neutraal aangepast, in die zin dat «eerstegraads»
is vervangen door «voor de periode voor voorbereidend hoger onderwijs».
«Tweedegraads» is neutraal vervangen door: overige opleidingen.Onderdeel C (artikel 7.11a)Dit nieuwe artikel regelt met name dat bij een met goed gevolg afgesloten
bekwaamheidsonderzoek voor zij-instromers de desbetreffende examencommissie
van de HO-instelling een getuigschrift uitreikt. Onderdeel D (artikel 7.16)Artikel 7.16 vervalt omdat daaraan geen behoefte meer is met de introductie
van een systematiek van bekwaamheidseisen.Onderdeel E (artikel 7.31)Ook dit artikel is aangepast in verband met het vervallen van de begrippen
eerstegraads en tweedegraads.Onderdeel F (artikel 7.58)Dit artikel houdt verband met de zij-instroom in het beroep. Het regelt
dat om het getuigschrift van een met goed gevolg afgelegd bekwaamheidsonderzoek
te kunnen verkrijgen, het bewijs moet worden overgelegd van die goede afsluiting.Onderdeel G (artikel 16.10)Naast een systeem van bekwaamheidseisen voor leraren is niet langer de
noodzaak aanwezig van eindtermen voor opleidingen voor leraren basisonderwijs.
Daarom is de grondslag daarvan (artikel E.24 van de Invoeringswet W.H.B.O.)
nu geschrapt uit artikel 16.10.Artikel VIDeze artikelen betreffen bewijzen van bekwaamheid en moeten vervallen.Artikelen VII tot en met XIDeze bepalingen regelen onder a steeds dat wie bij inwerkingtreding van
deze wet bevoegd was tot het geven van onderwijs in de sectoren PO, VO en
BVE, en daadwerkelijk werkzaam is in dat onderwijs, wordt aangemerkt als bij
die inwerkingtreding te voldoen aan de bekwaamheidseisen. Zo behoudt men zijn
onderwijsbevoegdheid onder de WBIO. Wel moet men vanaf dat moment volgens
de regels van het schoolplan respectievelijk kwaliteitszorgverslag zijn bekwaamheid
onderhouden.Onder b is telkens geregeld dat wie bij inwerkingtreding niet werkzaam
is in het onderwijs maar wel beschikt over een onderwijsbevoegdheid die geldig
is bij inwerkingtreding van de wet, bij een latere benoeming wordt aangemerkt
als te voldoen aan de bekwaamheidseisen. Vanaf dat moment geldt ook de onderhoudsregel.Artikel XIIZie paragraaf 8 van de toelichting.Artikel XIIIDit artikel geeft het Uitvoeringsbesluit van de Interimwet een nieuwe
juridische basis: in de WPO, de WEC en de WVO. Dat is nodig omdat de Interimwet
wordt ingetrokken.Artikel XIVGeschiktheidsverklaringen ingevolge de Interimwet zouden door het intrekken
van de Interimwet hun juridische basis en dus hun rechtskracht voor de toekomst
verliezen. Dat is niet de bedoeling. Daarom is hier bepaald dat deze verklaringen,
voor zover nog geldig, een nieuwe basis krijgen in de sectorwetten.
Op die manier behouden zij hun rechtsgevolgen, voor de resterende geldigheidsduur.Artikel XVHO-instellingen die zich onder de Interimwet hebben gemeld bij de minister
voor het uitvoeren van Interimwet-taken, zouden zonder nadere voorziening
zich vanwege het intrekken van de Interimwet opnieuw maar dan op grond van
de WPO, de WEC of de WVO moeten melden om bevoegd te worden voor die taken.
Dat is niet beoogd. Daarom verklaart artikel XV dat de «oude»
melding onder overlegging van een plan van aanpak wordt aangemerkt als te
zijn gedaan op grond van de zij-instroomregels van de sectorwetten.Artikel XVIIZoals aangekondigd bij de behandeling van de Interimwet zou deze wet worden
ingetrokken bij een Wet op het leraarschap.Artikel XIXDeze bepaling maakt het mogelijk om onderdelen van WBIO op eigen tijdstippen
in werking te laten treden.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,L. M. L. H. A. Hermans 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28088-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl