Wijziging AOW, Wet studiefinanciering 2000 en Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (aanspraak bij vrijheidsontneming); Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31525, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

10-07-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31525 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenHOOFDSTUK I. WIJZING VAN DE ALGEMENE OUDERDOMSWET1.1. Inleiding1.2. Historische context1.3. Stopzetten van de AOW-uitkering tijdens detentie1.4. Invloed van detentie op de leefsituatie1.5. Internationaal1.6. Uitvoering en handhavingSVBIWI1.7. Financiële aspectenHOOFDSTUK II. WIJZIGING VAN DE WET STUDIEFINANCIERING
2000 EN DE WET TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE EN SCHOOLKOSTEN2.1. Inleiding2.2. Wet studiefinanciering 2000Kunnen gedetineerden eigenlijk wel deelnemen aan het onderwijs?2.3. MBO-BOL en Voortgezet onderwijs (WTOS)2.4. Uitvoering en handhaving2.5. Administratieve lasten2.6. Financiële gevolgenArtikelsgewijs(Artikel 1, onderdeel A, artikel 1 AOW)(Artikel I, onderdeel B, artikel 8b AOW)(Artikel I, onderdeel C, artikel 17, zesde lid AOW)(Artikel I, onderdeel D, Artikel 64 AOW)(Artikel II, onderdeel A, artikel 2.17 Wet studiefinanciering
2000)(Artikel II, onderdeel B, artikel 12.1ca Wet studiefinanciering
2000)(Artikel III, onderdeel A, artikel 2.22a Wet tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten)(Artikel III, Onderdeel B, artikel 12.4 Wet tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten)Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31525Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 525Wijziging van de Algemene Ouderdomswet, de Wet studiefinanciering 2000
en de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten in verband met
het uitsluiten van het recht op ouderdomspensioen op grond van de Algemene
Ouderdomswet, aanspraak op studiefinanciering voor uitwonenden op grond van
de Wet studiefinanciering 2000 en aanspraak op tegemoetkoming voor uitwonenden
op grond van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten bij vrijheidsontnemingnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGAlgemeenHoofdstuk I behandelt de voorgestelde wijziging van de Algemene Ouderdomswet
(AOW). Hoofdstuk II gaat in op de voorgestelde wijzigingen van Wet studiefinanciering
2000 en de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten.HOOFDSTUK I. WIJZING VAN DE ALGEMENE OUDERDOMSWET1.1. InleidingDe regering heeft besloten de Algemene Ouderdomswet (AOW) in die zin te
wijzigen, dat aan gedetineerde uitkeringsgerechtigden geen AOW-uitkering meer
zal worden verstrekt gedurende de periode dat zij wettelijk van hun vrijheid
zijn beroofd. Een uitzondering zal worden gemaakt voor bijzondere detentievormen
die een resocialiserend karakter hebben en voor periodes van detentie korter
dan een maand. Het voorliggende wetsvoorstel strekt daartoe.De regering is van mening dat AOW-gerechtigde gedetineerden niet anders
behoren te worden behandeld dan andere uitkeringsgerechtigden die rechtens
hun vrijheid is ontnomen. Zij weet zich in haar standpunt gesterkt door het
feit, dat stopzetting van de uitkering in het kader van de AOW aan gedetineerden,
past in de bredere behoefte aan het aanpassen van de sanctietoepassing aan
de huidige tijd. Ook vanuit de Tweede Kamer is sinds september 2006 diverse
keren expliciet de aandacht gevraagd voor dit onderwerp1. Gedurende het afgelopen decennium heeft het vraagstuk van het recht op
een sociale zekerheidsuitkering tijdens detentie diverse keren aandacht gekregen.
Telkens stond bij de discussie over dit onderwerp de vraag centraal of het
nog langer acceptabel is, dat gedetineerden door de Staat in hun onderhoudskosten
worden voorzien terwijl zij bovendien tijdens de detentieperiode recht blijven
behouden op een sociale zekerheidsuitkering.Eind 1999 stelde de toenmalige regering, het onwenselijk te achten dat
gedetineerden een sociale zekerheidsuitkering blijven ontvangen terwijl in
hun levensonderhoud al wordt voorzien door de Staat. Er moest op dit punt
een gelijke behandeling worden nagestreefd tussen werkenden en niet-werkenden:
de werkende verliest tijdens detentie zijn inkomen uit werk, de uitkeringsgerechtigde
zijn uitkering. Deze stellingname resulteerde uiteindelijk in de Wet Sociale
Zekerheidsrechten gedetineerden (WSG, Wet van 22 december 1999, Staatsblad
1999, 595), die op 1 mei 2000 in werking is getreden.In het vervolg van dit hoofdstuk wordt in paragraaf 1.2 vanuit de
historische context uitleg gegeven waarom de regering er in 1999 toe besloot
om de AOW buiten de reikwijdte van de WSG te houden. Daarna laat paragraaf 1.3
zien langs welke lijn de regering tot de conclusie komt, dat er in het huidige
tijdsgewricht geen draagvlak meer voor is om gedetineerden hun AOW-uitkering
te laten behouden. In paragraaf 1.4 wordt ingegaan op de gevolgen van
het stopzetten van de AOW-uitkering tijdens detentie indien de gedetineerde
gehuwd is dan wel samenwoont. Paragraaf 1.5 beziet de mogelijke internationaalrechtelijke
gevolgen van het wetsvoorstel, terwijl in paragraaf 1.6 de bevindingen
van de SVB ten aanzien van de uitvoerbaarheid en van de IWI ten aanzien van
de toezichtbaarheid worden belicht. In paragraaf 1.7 tenslotte wordt
een schatting gegeven van de budgettaire gevolgen van het wetsvoorstel gedurende
de jaren 2009 t/m 2013.1.2. Historische contextIn de aanloopfase van de WSG heeft de toenmalige regering de Raad van
State om een preadvies gevraagd over de reikwijdte van de regeling. De regering
heeft de Raad van State destijds de voorkeur voorgelegd om een beperkende
regeling alleen te betrekken op inkomensdervingsregelingen in engere zin en
(ouderdoms-)pensioenen om politieke redenen daarvan uit te sluiten.De Raad stelde zich naar aanleiding van dit verzoek op het standpunt «dat
de AOW ook in zijn benadering op zijn eigen merites moet worden beoordeeld.
De AOW is een algemene voorziening bij het bereiken van de 65-jarige leeftijd,
die geldt ongeacht de omstandigheden waarin de betrokkene verkeert. De Raad
ziet daarin aanleiding het uitsluiten van perioden van detentie als verzekerbaar
risico buiten beschouwing te laten.»In lijn met het preadvies van de Raad van State is in de memorie van toelichting
van de WSG aangegeven waarom de AOW buiten de reikwijdte van de WSG is gehouden.
De AOW is, aldus de toelichting, een volksverzekering, waarbij het inkomensdervingsprincipe
geen, respectievelijk een beperkte rol speelt. Omdat de WSG ziet op inkomensdervingsregelingen
in engere zin, worden (ouderdoms-)pensioenen daarin niet betrokken. Bij het
verstrekken van AOW wordt geen onderscheid gemaakt tussen werkenden en niet-werkenden,
en het inkomen heeft geen invloed op de hoogte van de AOW-uitkering. 1.3. Stopzetten van de AOW-uitkering tijdens detentieDe regering is van mening, dat er in Nederland feitelijk geen draagvlak
meer is om AOW-gerechtigde gedetineerden hun uitkering te laten behouden,
terwijl van degenen die rechtens hun vrijheid is ontnomen en een willekeurig
andere sociale zekerheidsuitkering ontvangen, deze uitkering gedurende de
detentie-periode wordt stopgezet. Zij stelt zich op het standpunt AOW-gerechtigden
tijdens hun detentie op gelijke wijze te behandelen als andere gedetineerden
met een uitkering, door ook ten aanzien van deze groep de uitkering in die
periode stop te zetten. Aldus wordt bereikt, dat ook voor de AOW’er
in detentie, de dubbele bijdrage van de overheid aan de collectieve middelen
wordt beëindigd. De overheid blijft weliswaar gedurende de periode van
gevangenhouding de kosten financieren, die verbonden zijn aan kost en inwoning,
maar er zal in die periode geen recht meer bestaan op AOW-uitkering.De doelstelling van de WSG is om de ongelijke behandeling tussen werkenden
en uitkeringsgerechtigden (de niet-werkenden) te beëindigen, wanneer
men rechtens van zijn vrijheid is beroofd. Om dat uitgangspunt duidelijk vorm
te geven, lag het voor de hand de WSG te beperken tot loondervingsuitkeringen
in engere zin. Dat was destijds de reden waarom de AOW buiten de WSG werd
gehouden: de AOW is immers geen loondervingsregeling in engere zijn. Nu acht
de regering het van belang om ook ten aanzien van gedetineerde AOW-gerechtigden
invulling te geven aan het voorkomen van dubbele betaling gedurende de periode
van detentie. Het standpunt, zoals het kabinet dat destijds innam, sluit geenszins
uit, dat het evenzeer voor gedetineerde AOW-gerechtigden onwenselijk wordt
geoordeeld om de uitbetaling van de uitkering voort te zetten terwijl zij
gedurende die periode al door de Staat in hun levensonderhoud worden voorzien.Het voorstel van de regering ziet ook op de AOW-gerechtigde die in het
buitenland is gedetineerd. Immers, ook tijdens detentie in het buitenland
is er sprake van dubbele betaling. Het is van ondergeschikt belang, dat het
in dat geval de buitenlandse staat is, die opdraait voor de kosten die verbonden
zijn aan kost en inwoning. Waar het om gaat is, dat ook hier de AOW-gerechtigde
gedetineerde deze kosten niet voor zijn rekening behoeft te nemen. Daardoor
kan ook tijdens detentie in het buitenland met behulp van een uit collectieve
middelen gefinancierde uitkering vermogen worden opgebouwd, waar dit buiten
detentie niet tot de mogelijkheden behoort.Bovendien biedt de Nederlandse staat consulaire bijstand aan Nederlanders
die in het buitenland in de gevangenis verblijven.1.4. Invloed van detentie op de leefsituatieDe gedetineerde, die naar burgerlijk recht is gehuwd of die op grond van
registratie wordt aangemerkt een gezamenlijke huishouding te voeren, zal in
de regel ook tijdens detentie voor de AOW als een gehuwde blijven aangemerkt.Dit betekent in de praktijk, dat van de AOW-gerechtigde gedetineerde met
een partner die jonger is dan 65 jaar, niet alleen de uitkering zal worden
stopgezet, maar dat ten behoeve van zijn jongere partner ook geen AOW-toeslag
meer zal worden verstrekt. Dit laatste kan er toe leiden dat die partner een
beroep zal moeten doen op algemene en/of bijzondere bijstand ingevolge de
Wet werk en bijstand (WWB). Omdat de AOW-uitkering een geïndividualiseerd
recht is, ziet de regering geen aanleiding om een deel van de AOW-uitkering
(de toeslag) uit te betalen aan die jongere partner. Een gelijkluidend standpunt
huldigde de toenmalige regering bij de introductie in 2000 van de WSG.Is de niet-gedetineerde partner zelf ook AOW-gerechtigd, dan behoudt deze uiteraard zijn of haar uitkering gedurende de detentieperiode
van de eveneens pensioengerechtigde echtgenoot. Ook in dit geval kan de niet-gedetineerde
door financiële omstandigheden gedwongen worden, een beroep te moeten
doen op de WWB, en wel zodanig, dat haar pensioen ter hoogte van 50%
van het netto minimumloon wordt aangevuld tot het sociaal minimum voor een
alleenstaande (70% van het netto minimumloon). Daarvoor moet echter
aan diverse (extra) voorwaarden worden voldaan (een inkomensrespectievelijk
vermogenstoets). Daarnaast kunnen mensen een beroep doen op de bijzondere
bijstand. Het is aan gemeenten om te beoordelen of de niet-gedetineerde partner
recht heeft op extra ondersteuning.Wanneer de niet-gedetineerde partner tijdens de detentieperiode voor de
AOW als ongehuwd wordt aangemerkt, ontvangt de partner een pensioen ter hoogte
van 70% van het minimumloon. Alleen bij duurzaam gescheiden leven wordt
men als ongehuwd aangemerkt. Zo’n situatie kan alleen ontstaan bij gehuwden
van wie beiden of een van beiden de echtelijke samenleving wil(len) verbreken
omdat een situatie is ingetreden waarbij ieder afzonderlijk zijn eigen leven
leidt als ware men niet met die ander gehuwd. Voorwaarde daarbij is wel, dat
een dergelijke toestand moet voortvloeien uit de wil van één
van beide of van beide partners (RSV 1960, nr. 67).Degenen die naar burgerlijk recht niet gehuwd zijn of niet op grond van
registratie worden aangemerkt als een gezamenlijke huishouding, worden ingevolge
de AOW (artikel 1, derde lid, onderdeel a) desondanks als gehuwd aangemerkt
wanneer zij een gezamenlijke huishouding voeren. Indien er sprake is van detentie
neemt de SVB in de meeste gevallen aan dat er sprake is van verblijf op verschillende
adressen van tijdelijke aard. Het uitvoeringsorgaan hanteert daarvoor evenwel
een maximale termijn van zes maanden. Indien die termijn wordt overschreden
zal het pensioen van de partner worden herzien naar een pensioen voor een
ongehuwde.1.5. InternationaalInternationaalrechtelijk zijn er geen bezwaren tegen het stopzetten van
een ouderdomspensioen tijdens detentie. Zo bepalen onder meer het Verdrag
van de internationale Arbeidsorganisatie betreffende uitkeringen bij invaliditeit,
ouderdom en aan nabestaanden (ILO 128) en de Europese Code van de Raad van
Europa, dat het recht op een ouderdomspensioen geschorst kan worden zolang
het onderhoud van de belanghebbende ten laste van de overheid komt. Dit laatste
is in Nederland bij detentie het geval.Op grond van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de
mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) heeft iedereen recht op het ongestoord
genot van zijn eigendom1. In het algemeen geldt,
dat een recht op een sociale verzekeringsuitkering een vorm van eigendom vormt.
Inbreuk op een bestaand uitkeringsrecht is mogelijk bij wet. Daarbij geldt
wel de voorwaarde dat er een evenwichtige afweging plaats vindt tussen de
gemeenschapsbelangen en de vereisten die voortvloeien uit het ingeroepen fundamentele
recht en dat er een redelijke proportionaliteitsrelatie bestaat tussen de
gekozen middelen en het beoogde doel. In de voorgestelde wetswijziging wordt
een en ander tot uitdrukking gebracht in een overgangstermijn van zes maanden
voor AOW-gerechtigden die op het moment van inwerkingtreding van het wetsvoorstel
gedetineerd zijn. De Centrale Raad van Beroep (CRvB) heeft aangegeven een
dergelijke termijn in overeenstemming te achten met artikel 1 Eerste Protocol
van het EVRM (overweging 3.4.2.12 van de uitspraak van de CRvB van 18 juni
2004; LJN: AP4680). 1.6. Uitvoering en handhavingSVBDe SVB acht het wetsvoorstel goed uitvoerbaar, aangezien het Ministerie
van Justitie het uitvoeringsorgaan ook nu al de personen meldt die zijn opgenomen
in een justitiële inrichting. Uit die aangeleverde bestanden kan de SVB
naast de Anw- en WWB-gerechtigden ook AOW-gerechtigden selecteren.Om de overgangsregeling (artikel 64 van de AOW) te kunnen uitvoeren, stelt
het uitvoeringsorgaan wel als voorwaarde dat het Ministerie van Justitie ook
gegevens aanlevert over de personen die (mogelijk) onder die regeling vallen.Tot slot merkt de SVB op, dat invoering van het wetsvoorstel in 2008 haalbaar
is, maar dat wel rekening moet worden gehouden met een implementatieperiode
van ten minste drie maanden, te rekenen vanaf de datum waarop het wetsvoorstel
door de Eerste Kamer is aanvaard.De SVB heeft zich in haar reactie niet uitsluitend bezig gehouden met
de vraag of het wetsvoorstel al dan niet uitvoerbaar is. Ook heeft zij enkele
juridische kanttekeningen geplaatst bij het wetsvoorstel. Naar aanleiding
daarvan is de memorie van toelichting – waar nodig – op enkele
punten aangevuld.IWIDe Inspectie Werk en Inkomen heeft het wetsvoorstel beoordeeld op toezichtbaarheid
en voorziet geen problemen bij het toezicht op de uitvoering van de AOW.1.7. Financiële aspectenDe SVB schat dat thans ongeveer 120 AOW-gerechtigden onder de wetswijziging
vallen. Bij de berekening van de budgettaire gevolgen van het onderhavige
wetsvoorstel is bij de verdeling van de groep gedetineerde AOW’ers naar
alleenstaanden en gehuwden rekening gehouden met de verhouding die bestaat
in de gehele populatie AOW’ers. Ook voor het bepalen van het aantal
gehuwde partners jonger dan 65 en het aantal personen met een gekorte AOW
is uitgegaan van de verdeling in de gehele AOW-bevolking. Als uitgangspunt
voor de ontwikkeling van het volume gedetineerde AOW’ers is de ontwikkeling
van de gehele AOW-populatie aangehouden.Uitgaande van het inwerkingtreden van het onderhavig wetsvoorstel medio
2008, inclusief de implementatieperiode van de SVB en rekening houdend met
een overgangsrecht voor zittende gedetineerden van zes maanden zullen de besparingen
in 2008 naar verwachting nihil zijn. Daarna zal de besparing in uitkeringslasten
voor de AOW oplopen van € 1,25 miljoen in 2009 naar ongeveer € 1,5
miljoen in 2013. De genoemde bedragen zijn inclusief tegemoetkoming en partnertoeslag.
Er ontstaat door het afschaffen van de toeslag voor partners jonger dan 65
mogelijk een verhoogd beroep op de bijstand van de partners van de gedetineerde
AOW-gerechtigden. Aangezien het om een kleine groep gaat, is dit effect naar
verwachting marginaal en daarom niet in de berekening meegenomen.  x 1.000 euro20092010201120122013AOW uitkeringslasten - 1.250- 1.300- 1.350- 1.400- 1.500De extra uitvoeringskosten die met deze regeling gepaard gaan zijn nagenoeg
nihil en de gevolgen voor de administratieve lasten zeer beperkt. Met betrekking
tot de handhaving wordt voor de uitvoering van de WSG voor gedetineerden
in Nederlandse gevangenissen gebruik gemaakt van uitwisseling met Justitie.
Ten aanzien van gedetineerden in het buitenland bestaat deze controle niet,
waardoor mogelijk een handhavingsrisico ontstaat.HOOFDSTUK II. WIJZIGING VAN DE WET STUDIEFINANCIERING
2000 EN DE WET TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE EN SCHOOLKOSTEN2.1. InleidingDe problematiek zoals die hiervoor beschreven is ten aanzien van ontvangers
van AOW die zich in detentie bevinden, kan zich ook voordoen op het terrein
van de studiefinanciering en de tegemoetkoming in de schoolkosten voor meerderjarige
scholieren.Weliswaar betreft het hier een kleine groep personen, in 2007 betrof het
ongeveer 70 à 80 personen, de regering hecht er aan ook hier zoveel
mogelijk te voorkomen dat dubbele voorzieningen worden verstrekt.Bij deze twee voorzieningen gaat het om de verstrekking van een hogere
ondersteuning aan studerenden en scholieren die uitwonend zijn.2.2. Wet studiefinanciering 2000Eenieder die aan de eisen voldoet die de Wet studiefinanciering 2000 (WSF
2000) stelt, komt in aanmerking voor studiefinanciering. Wanneer iemand niet
op het adres van (één van) zijn ouders woont, komt hij in aanmerking
voor de (ongeveer € 175 per maand) hogere beurs voor uitwonenden.
Gedetineerden komen, als zij aan genoemde eisen voldoen, nu dus in aanmerking
voor studiefinanciering voor uitwonende studerenden.De regering hecht er sterk aan dat gedetineerden de mogelijkheid hebben
opleidingen te volgen. Het verbeteren van hun eigen (arbeidsmarkt)positie
is een goede en wenselijke ontwikkeling en zou niet zodanig beperkt moeten
worden dat opleidingen die recht op studiefinanciering geven daar per definitie
buiten vallen.In de discussie met de Tweede Kamer tijdens het vragenuur van 6 februari
2007 over de verstrekking van studiefinanciering tijdens detentie, naar aanleiding
van een publicatie over een gedetineerde met studiefinanciering voor een uitwonende,
is geconcludeerd dat niet zozeer het feit dat een gedetineerde studiefinanciering
kan krijgen ongewenst wordt bevonden, maar wel dat zij studiefinanciering
voor uitwonenden kunnen krijgen. Kosten voor het verblijf van de gedetineerde
worden tenslotte al door de overheid betaald.Met het onderhavige voorstel wordt de wetgeving zodanig gewijzigd dat
personen die langer dan een maand gedetineerd zijn geen aanspraak meer hebben
op de verhoogde tegemoetkoming die aan uitwonende studerenden wordt verstrekt.Kunnen gedetineerden eigenlijk wel deelnemen aan het onderwijs?Er zijn enkele opleidingen in het hoger onderwijs die voltijd als afstandsonderwijs
worden aangeboden. Veruit het meeste afstandsonderwijs is overigens deeltijd
onderwijs of niet geaccrediteerd waardoor er geen recht op studiefinanciering
bestaat. 2.3. MBO-BOL en Voortgezet onderwijs (WTOS)In de beroepsopleidende leerweg van het middelbaar beroepsonderwijs (MBO-BOL)
is het volgen van afstandsonderwijs praktisch niet denkbaar, gelet op het
feit dat er sprake moet zijn van tenminste 850 uren in instellingstijd verzorgd
onderwijs per jaar.Ook in het voortgezet onderwijs kunnen leerlingen van 18 jaar en ouder
op grond van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS)
een basistoelage krijgen. Ook daarvoor geldt dat als de leerling niet bij
een van zijn ouders woont, hij een hogere toelage krijgt. Ook in het voortgezet
onderwijs maakt de urennorm dat sprake is van een voornamelijk theoretische
mogelijkheid.Om misverstanden te voorkomen wordt in dit voorstel voor het hoger onderwijs,
het beroepsonderwijs en het voortgezet onderwijs een gelijke aanpak voorgesteld
met betrekking tot de aanspraak van gedetineerden op een tegemoetkoming in
de kosten voor «uitwonendheid» op grond van de WSF 2000 of de
WTOS. Waar in het hiernavolgende gesproken wordt over de WSF 2000 en studerenden,
dient dan ook tevens gelezen te worden: de WTOS en scholieren en deelnemers
vavo, als bedoeld in hoofdstuk 4 van de WTOS.2.4. Uitvoering en handhavingStuderenden dienen alle wijzigingen in hun situatie die relevant zijn
voor de aanspraak op studiefinanciering zelf door te geven aan de IB-groep.
Dit is reeds bepaald in artikel 9.2 van de WSF 2000 en in artikel 9.2 van
de WTOS. Na onderhavige wijziging van de WSF 2000 en de WTOS geldt dit dus
ook voor de situatie waarin zij langer dan een maand gedetineerd zijn.De IB-groep zal, in samenwerking met de Dienst Justitiële Inrichtingen
(DJI) controles verrichten om er op toe te zien dat personen die langer dan
een maand gedetineerd zijn geen studiefinanciering voor uitwonenden ontvangen. «Een
maand» betekent hier, overeenkomstig artikel 88 van het Wetboek van
Strafrecht een periode van 30 dagen. De DJI informeert de IB-groep periodiek
over nieuwe gedetineerden die gedurende een periode van ten minste een maand
gedetineerd zijn. De IB-groep kan aan de hand daarvan controleren of deze
personen niet ten onrechte studiefinanciering voor uitwonenden ontvangen.
Om te controleren of gedetineerden niet tijdens hun detentie studiefinanciering
voor uitwonenden aanvragen, zal regelmatig een steekproef worden getrokken
van de detentiepopulatie tussen de 18 en 34 jaar en vergeleken worden met
de WSF2000/WTOS-bestanden van de IB-groep.De gegevensverstrekking door de DJI zal plaats vinden op grond van de
(bestaande) artikelen 9.6 van de WSF 2000 en 9.5 van de WTOS juncto artikel
16 van het Besluit studiefinanciering 2000 en artikel 4 van het Besluit tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten.Een concept van dit wetsvoorstel is aan de IB-groep en aan de DJI voorgelegd.
Zij achten het voorstel uitvoerbaar.2.5. Administratieve lastenZoals aangegeven zullen personen met studiefinanciering voor een uitwonende
studerende die langer dan een maand gedetineerd zijn de IB-Groep in kennis
moeten stellen van de wijziging van hun woonsituatie. Ook als zij na invrijheidstelling
weer studiefinanciering voor een uitwonende studerende willen ontvangen, zullen
zij de wijziging in hun woonsituatie moeten doorgeven. Gelet op de kleine
aantallen personen die het hier betreft, is geen sprake van een significante
verhoging van de administratieve lasten van burgers. In totaal is sprake van
een verhoging van de administratieve lasten van ongeveer 75 uur
voor alle burgers die het betreft tezamen.Een concept van het voorstel is aan het Adviescollege toetsing administratieve
lasten (Actal) voorgelegd. Actal heeft laten weten geen advies uit te brengen
op het voorstel.2.6. Financiële gevolgenDe kosten hangen samen met de controles op de naleving. De kosten hiervan
bedragen jaarlijks € 50 000. Daartegenover staan opbrengsten
door de lagere kosten aan studiefinanciering (aan de gedetineerden wordt immers
een lagere beurs verstrekt). Het gaat hierbij om ongeveer 70 à 80 gedetineerden
per jaar. Per saldo levert deze operatie een klein batig saldo op. Een en
ander kan dus worden opgevangen binnen de OCW begroting.Artikelsgewijs(Artikel 1, onderdeel A, artikel 1 AOW)Aan artikel 1, eerste lid, worden twee onderdelen toegevoegd. In het nieuwe
onderdeel e is de definitie van «rechtens zijn vrijheid is ontnomen»
opgenomen. Van «rechtens zijn vrijheid ontnomen zijn» is sprake
indien de vrijheidsontneming op rechtmatige wijze, dat wil zeggen met inachtneming
van de daarop betrekking hebbende bepalingen van het Wetboek van Strafrecht
en het Wetboek van Strafvordering heeft plaatsgevonden. Onder «rechtens
zijn vrijheid ontnomen zijn» valt niet alleen gevangenisstraf maar ook
andere vormen van detentie vallen hieronder. Hierbij kan worden gedacht aan
gijzeling op grond van de Wet administratieve handhaving verkeersvoorschriften,
gijzeling wegens niet-nakoming van wettelijke verplichtingen (zoals niet-betaling
van alimentatie), vreemdelingenbewaring en andere vormen van vrijheidsbeneming
op grond van de Vreemdelingenwet en faillissementsbewaring. Ook voorlopige
hechtenis en terbeschikkingstelling (TBS) zijn vrijheidsbenemende maatregelen
en vallen daarom onder het begrip «rechtens zijn vrijheid ontnomen zijn».
Een uitzondering wordt gemaakt voor gedwongen opname op grond van de Wet bijzondere
opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen en artikel 37, eerste lid, van het
Wetboek van Strafrecht. Dit komt overeen met hetgeen is geregeld in het kader
van de onder de reikwijdte van de WSG vallende wetten. In de memorie van toelichting
bij die wet (Kamerstukken II 1997/98, 26 063, nr. 3) is toegelicht
waarom deze uitzondering is opgenomen: in de eerste plaats wordt bij een gedwongen
opname in een psychiatrisch ziekenhuis op grond van de Wet bijzondere opnemingen
in psychiatrische ziekenhuizen of met toepassing van artikel 37, eerste lid,
van het Wetboek van Strafrecht een eigen bijdrage verlangd. De situatie dat
een uitkering wordt ontvangen terwijl door de Staat in de kosten van het levensonderhoud
wordt voorzien, doet zich hier dus niet voor, althans niet bij een langdurige
opname, zodat uitsluiten van het recht op een uitkering niet is gerechtvaardigd.
Bovendien betreft het personen die hun vrijheidsontneming niet kan worden
aangerekend, terwijl de aard van de geestesstoornis wel zodanig is dat gedwongen
opname nodig is. In het nieuw toe te voegen onderdeel f wordt een definitie
opgenomen voor «justitiële inrichting». Hieronder wordt in
het kader van de AOW een penitentiaire inrichting of een inrichting voor verpleging
van TBS-ers verstaan. De in het onderhavige wetsvoorstel gekozen definitie
van «justitiële inrichting» wijkt af van de definitie daarvoor
in andere sociale verzekeringswetten. Omdat het recht op een ouderdomspensioen
ontstaat vanaf het moment dat de leeftijd van 65 jaar wordt bereikt, is een
verwijzing in de definitie van «justitiële inrichting» naar
een inrichting als bedoeld in artikel 1, onderdeel b, van de Beginselenwet
justitiële jeugdinrichtingen namelijk overbodig. (Artikel I, onderdeel B, artikel 8b AOW)In het eerste lid van het nieuwe artikel 8b wordt bepaald dat geen recht
op toekenning van een ouderdomspensioen bestaat voor degene die rechtens zijn
vrijheid is ontnomen indien de dag waarop het ouderdomspensioen zou ingaan,
is gelegen in de periode dat hem rechtens zijn vrijheid is ontnomen.In het tweede lid van artikel 8b wordt vervolgens bepaald dat het recht
op ouderdomspensioen eindigt, indien de pensioengerechtigde rechtens zijn
vrijheid is ontnomen gedurende ten minste een maand. De beëindiging van
de uitkering vindt voorts pas plaats na een maand detentie. In dit wetsvoorstel
wordt onder een maand verstaan een tijd van dertig dagen zoals ook in artikel
88 van het Wetboek van Strafrecht tot uitdrukking is gebracht. Pensioengerechtigden
die na inwerkingtreding van deze wet gedetineerd zullen worden, kunnen zich
derhalve voorbereiden op de toekomstige beëindiging van de uitkering.Op grond van het derde lid heeft de persoon die op grond van het eerste
lid of tweede lid geen recht op ouderdomspensioen heeft, vanaf de dag dat
hij in vrijheid is gesteld met inachtneming van de bepalingen van deze wet
(weer) recht op ouderdomspensioen. Het vierde lid regelt vervolgens dat voor
de bepaling of de periode van detentie ten minste een maand heeft geduurd,
de perioden van vrijheidsontneming worden samengeteld, indien zij elkaar met
een onderbreking van minder dan vier weken opvolgen. Hiermee wordt voorkomen
dat bij elke nieuwe periode van vrijheidsontneming de uitkering pas na één
maand kan worden beëindigd. Tevens wordt hiermee geregeld dat er niet
teveel beëindigingen en heropeningen plaatsvinden.Tot slot bepaalt het vierde lid dat het eerste en tweede lid niet van
toepassing zijn (met andere woorden wel recht op ouderdomspensioen bestaat
voor) op bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen categorieën
van personen wier vrijheid rechtens is ontnomen, doch bij wie ten uitvoerlegging
van een vrijheidsstraf of een vrijheidsbenemende maatregel buiten een justitiële
inrichting plaatsvindt. Het Besluit extramurale vrijheidsbeneming en sociale
zekerheid zal met het oog hierop worden aangepast.(Artikel I, onderdeel C, artikel 17, zesde lid AOW)Om de verhouding tussen het eindigen van het recht op ouderdomspensioen
op grond van het nieuwe artikel 8b en de intrekking van het ouderdomspensioen
als gevolg daarvan door de SVB op grond van artikel 17 expliciet te regelen,
wordt in artikel 17 een nieuw zesde lid ingevoegd waarin wordt bepaald dat
de intrekking van het ouderdomspensioen op grond van artikel 8b ingaat op
de eerste dag van de maand volgend op de maand waarin de vrijheidsontneming
een maand heeft geduurd. Artikel 8b, tweede lid, bepaalt immers dat het recht
op ouderdomspensioen na een vrijheidsontneming van ten minste een maand eindigt.(Artikel I, onderdeel D, Artikel 64 AOW)Met deze bepaling wordt bereikt dat voor degenen die rechtens hun vrijheid
is ontnomen op het moment dat deze wet in werking treedt een beëindiging
van een recht op ouderdomspensioen eerst aan de orde kan zijn vanaf zes maanden
na de dag van inwerkingtreding van de artikelen van deze wet. Dit sluit aan
bij de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) van 18 juni 2004
(LJN: AP4680). De CRvB oordeelde in die uitspraak dat de overgangstermijn
van één maand voor personen die bij inwerkingtreding van de
WSG al gedetineerd waren en toen dus ook al recht hadden op een uitkering
strijdig was met artikel 1 van het Eerste Protocol bij het Europees Verdrag
tot bescherming van de rechten van demens en de fundamentele
vrijheden. Een termijn van zes maanden zou naar het oordeel van de CRvB wel
in overeenstemming kunnen worden gebracht met artikel 1 van het Eerste Protocol.(Artikel II, onderdeel A, artikel 2.17 Wet studiefinanciering
2000)In het eerste lid van het nieuwe artikel 2.17 wordt bepaald dat degene
die voor ten minste één maand rechtens zijn vrijheid is ontnomen,
na een maand in detentie te hebben verkeerd nog slechts aanspraak heeft op
studiefinanciering voor een thuiswonende studerende. Van «rechtens zijn
vrijheid ontnomen zijn» is sprake indien de vrijheidsontneming op rechtmatige
wijze, dat wil zeggen met inachtneming van de daarop betrekking hebbende bepalingen
van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering heeft plaatsgevonden.
Een uitzondering wordt gemaakt voor gedwongen opname op grond van de Wet bijzondere
opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen en artikel 37, eerste lid, van het
Wetboek van Strafrecht en de gevallen bedoeld in hoofdstuk VIa van de Wet
op de Jeugdzorg. Voor zowel de gedwongen opname in een psychiatrisch ziekenhuis
als voor de gedwongen opname in het kader van de jeugdzorg geldt, dat een
eigen bijdrage wordt verlangd. De situatie dat een uitkering wordt ontvangen
terwijl door de Staat in de kosten van het levensonderhoud wordt voorzien,
doet zich in deze gevallen dus niet voor. Het eindigen van de aanspraak op
studiefinanciering voor uitwonenden vindt pas plaats na een maand detentie.
Overeenkomstig artikel 88 van het Wetboek van Strafrecht betreft dit de personen
die gedurende 30 dagen gedetineerd zijn geweest. Een studerende die studiefinanciering
voor uitwonenden ontvangt op het moment dat hem, voor ten minste één
maand, rechtens zijn vrijheid wordt ontnomen dient aan de IB-Groep door te
geven dat zijn woonsituatie is gewijzigd, van uitwonend in thuiswonend. Studiefinanciering
wordt toegekend per studiefinancieringstijdvak (artikel 3.19). Een studiefinancieringstijdvak
betreft ten minste één kalendermaand. De maand volgend op de
maand dat de studerende rechtens zijn vrijheid is ontnomen heeft de studerende
nog slechts aanspraak op studiefinanciering voor een thuiswonende studerende.
Voor studerenden die tenminste een maand gedetineerd zijn en die in detentie
studiefinanciering aanvragen geldt dus dat zij vanaf het begin af aan slechts
aanspraak maken op studiefinanciering voor een thuiswonende studerende. Vanaf
de eerste dag van de maand volgend op zijn invrijheidstelling heeft de studerende,
indien hij voldoet aan de overige verplichtingen uit de wet, weer aanspraak
op studiefinanciering voor een uitwonende studerende. Hij dient hiertoe wel
een wijziging van zijn woonsituatie en een aanvraag voor studiefinanciering
voor uitwonenden in te dienen.Het tweede lid regelt vervolgens dat voor de bepaling of de periode van
detentie ten minste een maand heeft geduurd, de perioden van vrijheidsontneming
worden samengeteld, indien zij elkaar met een onderbreking van minder dan
vier weken opvolgen. Hiermee wordt voorkomen dat bij elke nieuwe periode van
vrijheidsontneming de aanspraak op studiefinanciering voor uitwonenden voor één
maand kan herleven. Tevens wordt hiermee geregeld dat er niet teveel wijzigingen
in de aanspraken plaatsvinden.Tot slot bepaalt het derde lid dat het eerste en tweede lid niet van toepassing
zijn (met andere woorden wel aanspraak op studiefinanciering voor uitwonenden
bestaat voor) op bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen groepen
van personen wier vrijheid rechtens is ontnomen, doch bij wie ten uitvoerlegging
van een vrijheidsstraf of een vrijheidsbenemende maatregel buiten een justitiële
inrichting plaatsvindt. Voor deze personen worden immers geen kosten voor
onderdak gemaakt door de Staat. Deze groepen zullen worden aangewezen in het
Besluit studiefinanciering 2000. Daarin zal worden aangesloten
bij een wijziging van het Besluit extramurale vrijheidsbeneming en sociale
zekerheid.(Artikel II, onderdeel B, artikel 12.1ca Wet studiefinanciering
2000)Met deze bepaling wordt bereikt dat voor degenen die rechtens hun vrijheid
is ontnomen op het moment dat deze wet in werking treedt een beëindiging
van de aanspraak op studiefinanciering voor uitwonenden eerst aan de orde
kan zijn vanaf zes maanden na de dag van inwerkingtreding van de artikelen
van deze wet. Hierdoor ontstaat er overgangsrecht zodat studerenden die reeds
rechtens hun vrijheid is ontnomen niet direct (onvoorbereid) met deze nieuwe
maatregel worden geconfronteerd. Tevens wordt hiermee aangesloten bij een
uitspraak van de CRvB van 18 juni 2004 (LJN: AP4680). De CRvB oordeelde
in die uitspraak, op een ander terrein maar wel vergelijkbaar, dat de overgangstermijn
van één maand voor personen die bij inwerkingtreding van de
Wet socialezekerheidsrechten gedetineerden al gedetineerd waren en toen dus
ook al recht hadden op een uitkering strijdig was met artikel 1 van het Eerste
Protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens
en de fundamentele vrijheden. Een termijn van zes maanden zou naar het oordeel
van de CRvB wel in overeenstemming kunnen worden gebracht met artikel 1 van
het Eerste Protocol.(Artikel III, onderdeel A, artikel 2.22a Wet tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten)Hetgeen in de artikelsgewijze toelichting onder artikel II, onderdeel
A, is opgenomen geldt ook voor scholieren en deelnemers vavo als bedoeld in
hoofdstuk 4 van de WTOS. Het betreft scholieren en deelnemers vavo van 18
jaar en ouder; voor deze categorie is de hoogte van de basistoelage ingevolg
artikel 4.3 afhankelijk van het uitwonend dan wel thuiswonend zijn van de
leerling. Voor de leerlingen bedoeld in hoofdstuk 3 van de WTOS (jonger dan
18 jaar, over het algemeen thuiswonend) of de leerlingen/studenten bedoeld
in hoofdstuk 5 van de WTOS (deeltijd scholieren of deelnemers vavo/studenten
aan een lerarenopleiding) is een dergelijk onderscheid voor de hoogte van
de tegemoetkoming niet van belang. Met betrekking tot het derde lid zal de
toepasselijke algemene maatregel van bestuur het Besluit tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten zijn.(Artikel III, Onderdeel B, artikel 12.4 Wet tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten)Hetgeen in de artikelsgewijze toelichting onder artikel II, onderdeel
B, is opgenomen geldt ook voor scholieren en deelnemers vavo als bedoeld in
hoofdstuk 4 van de WTOS.De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid tekent deze memorie
van toelichting mede namens de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. Aboutaleb XNoot1– Vragenuur 17 oktober 2006, AOW tijdens detentie, handelingen
II 2006/07, nr. 13, blz. 815–817.– Behandeling Justitiebegroting 18 januari 2007, motie
eigenbijdrage gedetineerden, handelingen II 2006/07, nr. 32, blz 2163–2165.– Vragenuur 6 februari 2007, verstrekking studiefinanciering
tijdens detentie, handelingen II 2006/07, nr. 39, blz. 2337–2340.XNoot1Artikel 1 van Protocol nr. 1 bij het EVRM. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31525-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl