Het Nederlands buitenlands beleid ten aanzien van Latijns-Amerika en de Cariben; Brief van de Minister van Buitenlandse Zaken, de Staatssecretaris van Economische Zaken en de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29653, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-03-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

29653 nr. 6

23-02-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29653Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 653Het Nederlands buitenlands beleid ten aanzien van Latijns-Amerika en
de Caribennr. 6BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN, DE STAATSSECRETARIS VAN
ECONOMISCHE ZAKEN EN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 februari 2009De beleidsnotitie inzake Latijns-Amerika, getiteld «Verre buren,
goede vrienden», is op 4 juni 2004 aangeboden aan de Tweede Kamer
der Staten-Generaal (TK, 2003–2004, 29 653, nr. 1) en op 16 september
2004 door de Tweede Kamer goedgekeurd.Per brief van 14 juni 2006 (EK, 2005–2006, 30 300 V, E)
is aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal een actualisering
van deze beleidsnotitie toegezegd. Gaarne voldoen wij aan dat verzoek, door
middel van deze brief.De minister van Buitenlandse Zaken,M. J. M. VerhagenDe staatssecretaris van Economische Zaken,F. HeemskerkDe minister voor Ontwikkelingssamenwerking,A. G. Koenders1. InleidingDe beleidsnotitie inzake Latijns-Amerika, getiteld «Verre buren,
goede vrienden», is op 4 juni 2004 aangeboden aan de Tweede Kamer
der Staten-Generaal (TK, 2003–2004, 29 653, nr. 1) en op 16 september
2004 door de Tweede Kamer goedgekeurd. Per brief van 14 juni 2006 (EK,
2005–2006, 30 300 V, E) is aan de Voorzitter van de Eerste Kamer
der Staten-Generaal een actualisering van deze beleidsnotitie toegezegd. Gaarne
voldoen wij aan dat verzoek, door middel van deze brief.Het doel van deze brief is drieledig. Allereerst bevat de brief een korte
schets van de ontwikkelingen in de Latijns-Amerikaanse regio in de afgelopen
vijf jaren. Ten tweede gaat de brief in op de implementatie van de beleidsnotitie
tot op heden. In de derde plaats worden accenten gelegd in het licht van de
ontwikkelingen in de regio en onze beleidsprioriteiten zoals vastgelegd in
de Memorie van Toelichting en in de beleidsnotities «Naar een menswaardig
bestaan. Een mensenrechtenstrategie voor het buitenlands beleid» en «Een
zaak van iedereen. Investeren in ontwikkeling in een veranderende wereld».De beleidsnotitie «Verre buren, goede vrienden» wordt in het
algemeen aangeduid als Latijns-Amerika notitie of als LAC-notitie, waarbij
LAC staat voor Latijns-Amerika en de Cariben. Ongeacht de geografische benaming
verstaan wij in deze brief onder Latijns-Amerika (LAC) steeds het geheel van
de regio’s Zuid-Amerika, Centraal-Amerika en de Cariben.Over het buitenlands beleid inzake de Cariben is de Tweede Kamer tijdens
het AO Cuba van 16 april jongstleden een separate notitie toegezegd,
die in het eerste kwartaal van 2009 zal verschijnen. Dat betekent dat de Cariben
in deze notitie slechts zijdelings aan de orde komen, als onderdeel van de
grotere LAC regio. Voor het Cubabeleid verwijzen wij graag naar de brief van
van de minister van Buitenlandse Zaken van 3 maart 2008 (TK, 2007–2008,
31 200 V, nr. 77) en van 7 april 2008 (TK, 2007–2008,
31 200 V, nr. 89) alsmede naar het Algemeen Overleg van 16 april
jongstleden.Het Surinamebeleid komt in deze brief evenmin ter sprake. Daarover is
de Tweede Kamer in 2004 de beleidsnotitie «Een Rijke Relatie»
toegezonden (TK, 2003–2004, 20 361, nr. 116), welke in 2005
door de Tweede Kamer is goedgekeurd. Verder wijzen wij u op de Surinamebrief
van 25 januari 2008 (TK, 2007–2008, 20 361, nr. 128),
alsmede op het Algemeen Overleggen van 30 januari en 17 december
2008. Dat neemt niet weg dat Suriname op plaatsen genoemd wordt, als onderdeel
van de regio.Door de Koninkrijksband van Nederland met de Nederlandse Antillen en Aruba
en het feit dat de buitenlandse betrekkingen een Koninkrijksaangelegenheid
zijn, kunnen aspecten van het Nederlands buitenlands beleid in veel gevallen
niet los worden gezien van het beleid dat in Koninkrijksverband wordt nagestreefd.
Niettemin is deze notitie een beleidsstuk van het land Nederland.Deze brief gaat uit van een geïntegreerde aanpak tussen het ministerie
van Buitenlandse Zaken en het ministerie van Economische Zaken op het gebied
van lokale private sector ontwikkeling en de actieve bijdrage die het bedrijfsleven
in het kader van duurzame ontwikkeling en armoedevermindering kan leveren.
Aan de totstandkoming van deze brief is voorts een aantal consultaties met
organisaties van de Nederlandse «civil society», met vertegenwoordigers
van de private sector en met wetenschappers, alsook met de Nederlandse ambassades
in de regio vooraf gegaan.Deze brief kent meerdere hoofdstukken. Het volgende, tweede, hoofdstuk
is de samenvatting van deze brief. Hoofdstuk drie bevat een samenvatting van
de beleidsnotitie «Verre buren, goede vrienden» (2004). Hoofdstuk
vier schetst de politieke en de sociaal-economische ontwikkelingen in Latijns-Amerika
van de afgelopen jaren en van de internationale ontwikkelingssamenwerking
in en met de regio. Uit deze analyse komen enkele vraagstukken naar voren,
waaraan de regio het hoofd moet bieden. In hoofdstuk vijf treft u een overzicht
aan van de implementatie van de beleidsnotitie uit 2004 door Nederland. Hoofdstuk
zes, ten slotte, legt accenten voor het Nederlands beleid in de komende jaren.2. Samenvatting van deze briefLatijns-Amerika is sterk in ontwikkeling. De democratie heeft aan kracht
gewonnen, (burger)oorlogen zijn beëindigd, de economie groeit en veel
landen zijn welvarender geworden. Naast deze belangrijke verworvenheden kent
Latijns-Amerika ook kwetsbaarheden. Hoewel de (burger)oorlogen en militaire
regimes tot het verleden behoren, heeft de herwonnen democratie in meerdere
landen zich voor velen nog onvoldoende bewezen op het gebied van veiligheid,
bestaanszekerheid en sociaal-economische ontwikkeling. Onveiligheid, (drugs)criminaliteit,
mensenrechtenschendingen en straffeloosheid zijn in veel landen nog ernstige
vraagstukken. Nog steeds leven tientallen miljoenen mensen in armoede en is
in veel landen nog sprake van ernstige ongelijkheid. De economische afhankelijkheid
van grondstoffen blijft in vele landen aanzienlijk, hetgeen de economische
ontwikkeling in deze landen voor de wereldconjunctuur kwetsbaar maakt. Het
milieu staat onder druk.Nederland streeft in Latijns-Amerikaanse regio via de EU, multilaterale
organisaties en bilateraal de verwezenlijking van de doelstellingen van het
Nederlandse buitenlands beleid na, t.w. een versterkte internationale rechtsorde
en de eerbiediging van mensenrechten, grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve
humanitaire hulpverlening en goed bestuur, meer welvaart, eerlijkere verdeling
en minder armoede, toegenomen menselijke ontplooiing en sociale ontwikkeling,
een beschermd en verbeterd milieu, het welzijn en de veiligheid van Nederlanders
in het buitenland en de regulering van het personenverkeer alsook een versterkt
cultureel profiel en de positieve beeldvorming.De Europese Unie neemt hierbij een toenemend centrale rol in. De Europese
Unie en haar lidstaten hebben traditioneel hechte banden met Latijns-Amerika
door een gedeelde historie, taal en cultuur, verwantschap en migratie, alsook
door eeuwenlange handel en investeringen. In een krachtenveld, waarin de economische
oriëntatie op Azië van de Latijns-Amerikaanse regio toeneemt en
verlies aan economische dynamiek in de Latijns-Amerikaanse relatie met de
VS valt te constateren, zetten de EU en haar lidstaten zich zeer in voor de
verdere uitbouw van deze banden Aan de EU inzet wordt sturing gegeven door
het strategisch partnerschap tussen de EU en de LAC, eens per twee jaar de
EU-LAC toppen van staatshoofden en regeringsleiders, strategische partnerschappen
met Brazilië en Mexico, Associatie- en de EPAakkoorden en de lopende
onderhandelingen over akkoorden met de Andes-Pact landen, MERCOSUR en de Centraal-Amerikaanse
staten, alsook in vele bijeenkomsten op expertniveau.Nederland draagt actief bij aan de vormgeving van het EU beleid en benut
de hefboomfunctie van de EU om doelstellingen van het Nederlandse buitenlands
beleid in Latijns-Amerika – en samen met Latijns-Amerikaanse landen
op mondiaal niveau – te verwezenlijken. Het gaat onder meer om het bevorderen
van de democratie, rechtstaat en mensenrechten, vraagstukken van handelspolitieke
aard, klimaat, milieu, energie, drugsbestrijding, migratie, alsook
de EU ontwikkelingssamenwerking. Ook bevordert Nederland zijn beleidsprioriteiten
in de regio via de multilaterale kanalen, waaronder de Verenigde Naties (VN),
de gespecialiseerde VN instellingen, het IMF, de Wereldbank, en de ontwikkelingsbanken,
zoals de IDB, alsook de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS).Op het bilaterale vlak onderhoudt Nederland goede en vriendschappelijke
bilaterale betrekkingen met alle Latijns-Amerikaanse landen en formuleert
Nederland specifiek bilateraal beleid m.b.t. die landen waar de Nederlandse
bilaterale inzet gegeven de prioriteiten en beschikbare middelen verschil
maakt: de bilaterale prioriteiten. Het gaat om directe bilaterale belangen,
bijv. het welzijn en de veiligheid van Nederlanders in het buitenland, regulering
van personenverkeer en migratie, steun aan het Nederlandse bedrijfsleven,
versterken van het cultureel profiel en de beeldvorming over Nederland. Het
betreft ook uitdrukkelijk het bilateraal bijdragen aan de verwezenlijking
van de Nederlandse beleidsdoelstellingen in brede zin, waarin het verkrijgen
van medestanders voor de Nederlandse beleidsagenda op mondiaal niveau en de
bilaterale ontwikkelingssamenwerking bijzondere vermelding verdienen. Daarnaast
dient het belang onderstreept te worden van het Nederlandse bedrijfsleven,
het in Latijns-Amerika langdurig actief aanwezig maatschappelijk middenveld,
de vakbonden, de SER en academische instellingen voor de realisatie van Nederlandse
doelstellingen in Latijns-Amerika. In dit kader kan ook melding worden gemaakt
van de toenemende frequentie van bezoeken van bewindspersonen aan de regio,
waaronder die van de minister-president. In februari is minister Koenders
voornemens naar Colombia en Bolivia te gaan; minister-president Balkenende
en minister Eurlings zullen in maart naar Brazilië gaan.Wat betreft het welzijn en de veiligheid van Nederlanders ligt het zwaartepunt
bij de zeer actieve begeleiding van Nederlandse gedetineerden. Hoewel de samenwerking
met de overheden goed is, geven de omstandigheden in de gevangenissen, die
zo anders zijn dan in Nederland, vaak reden tot zorg. Soms is de veiligheidssituatie
in bepaalde gevangenissen zo zorgelijk dat de ambassadestaf bezoeken aan de
gedetineerden voor korte tijd moeten uitstellen totdat de situatie is verbeterd.
Ook wordt met grote regelmaat consulaire bijstand verleend aan Nederlanders
die met vakantie zijn in Zuid-Amerikaanse landen of die zich daar hebben gevestigd.
Een aantal ernstige consulaire gevallen (moord, ontvoering) heeft de afgelopen
periode de aandacht gevraagd.Hoewel de Nederlandse handel met – en investeringen in – Latijns-Amerika
relatief nog beperkt zijn, biedt de regio mogelijkheden voor het Nederlandse
bedrijfsleven. Brazilië en Mexico zullen in deze eeuw uitgroeien tot
de grootste economieën van wereld. De verbreding van het Panama-kanaal
opent voor Nederlandse bedrijven mogelijkheden op het gebied van infrastructuur
en water. Energie, milieu, water en agro-industrie zijn sectoren waar Nederland
veel te bieden heeft. Ter ondersteuning van het Nederlandse bedrijfsleven,
en naast de reguliere handelsondersteuning, is Brazilië één
van de prioriteitslanden van het ministerie van Economische Zaken en staat
er instrumentarium open voor sectoren van de Panamese economie.Bij de samenwerking op het culturele vlak zijn duidelijke keuzes gemaakt
en worden de middelen op een beperkt aantal landen geconcentreerd, hetgeen
niet wegneemt dat er ook beperkte financiering is voor goede projecten in
andere landen. De culturele samenwerking met Suriname en Brazilië wordt
verdiept.Nederland zet in op het in stand houden en uitbouwen van de bilaterale
politieke dialogen met landen in de Latijns-Amerikaanse landen die kunnen
bijdragen aan de verwezenlijking van de Nederlandse buitenlandspolitieke agenda,
waaronder Argentinië, Brazilië, Bolivia, Chili, Mexico, Peru, Suriname,
alsook met Cuba. Hierbij staan naast onderwerpen van bilateraal belang de
mondiale vraagstukken op de agenda, zoals de mensenrechten, de hervorming
van de VN, klimaatsverandering, milieu, migratie, het wereldhandelsstelsel
en de noodzaak de Doha Ontwikkelingsronde zo spoedig mogelijk positief af
te ronden,alsook de drugsbestrijding. Met de OS-partnerlanden wordt een doorlopende
dialoog gevoerd over alle relevante aspecten van het beleid van het partnerland
vanuit het gezichtspunt van de ontwikkelingsagenda van het partnerland en
doelstellingen van het Buitenlandse beleid. Voor de niet-partnerlanden zijn
middelen beschikbaar uit het Mensenrechtenfonds.Nederland heeft de bilaterale ontwikkelingssamenwerking met Latijns-Amerika
op vijf partnerlanden (Bolivia, Colombia, Guatemala, Nicaragua en Suriname)
geconcentreerd, hetgeen niet wegneemt dat Nederland via de medefinancieringsorganisaties,
als lidstaat van de EU en als donor in het kader van de multilaterale ontwikkelingssamenwerking
zich breder voor landen in de Latijns-Amerikaanse regio inzet. Door verbijzondering
van partnerlanden naar de profielen MDG, Veiligheid en Ontwikkeling respectievelijk
een brede relatie wordt het mogelijk een gerichter beleid te voeren. Het MDG-profiel
geldt voor de relatief arme landen Bolivia en Nicaragua. Guatemala en Colombia
vallen onder de Veiligheid en Ontwikkeling. Suriname past in het profiel van
de brede relatie. Voor de ontwikkeling van het bedrijfsleven staat PSI open
op tien landen. ORIO wordt in 2009 opengesteld voor Bolivia, Colombia, Guatemala,
Nicaragua, Peru en Suriname.3. Beleidsnotitie «Verre buren, goede vrienden»
(2004)In de beleidsnotitie «Latijns Amerika» uit 2002 stond het
thema veiligheid centraal. De beleidsnotitie «Verre buren, goede vrienden»
uit 2004 ging uit van een vierledige betekenis van de LAC-regio voor Nederland.
Nederland heeft direct belang bij vrede en veiligheid, het bevorderen van
stabiliteit en het bestrijden van terrorisme en illegale drugs- en wapenhandel
in de regio, omdat de Koninkrijksdelen, de Nederlandse Antillen en Aruba,
deel uitmaken van deze regio. Ten tweede streeft Nederland naar uitbreiding
van handel en investeringen in de regio. Ten derde zijn de landen in Latijns-Amerika
en de Cariben belangrijke coalitiepartners bij het bevorderen van de internationale
rechtsorde inclusief de mensenrechten. Ook heeft Nederland zich gecommitteerd
bij te dragen aan duurzame ontwikkeling, waarbij de Millennium Ontwikkelingsdoelen
dienen als leidraad. Dat geldt ook ten aanzien van de LAC-regio. De onderlinge
samenhang van deze beleidsterreinen geeft het belang van geïntegreerd
buitenlands beleid aan waarbij de verschillende actoren, zowel overheid als
maatschappelijk middenveld, door goede samenwerking het resultaat van hun
inspanningen versterken.4. Ontwikkelingen in de regioLatijns-Amerika heeft zo’n 550 miljoen inwoners. Dat aantal neemt
naar verwachting toe tot circa 660 miljoen in 2020. Zestig percent van de
bevolking is jonger dan 30 jaar en etnisch zeer divers.Politieke ontwikkelingenDe democratie heeft zich sterker geworteld in de LAC-regio. Het tijdperk
van vele burgeroorlogen en militaire dictaturen in Latijns-Amerika ligt achter
ons. De democratie heeft aan voorheen uitgesloten bevolkingsgroepen
een stem gegeven. Sinds 2004 vonden er in 20 landen democratische verkiezingen
plaats. Dat leidde vaak tot een verschuiving naar de meer «linkse»
zijde van het politieke spectrum. Dit was niet het geval in onder meer Mexico,
Colombia en Peru. Bij regeringen aan de meer «linkse» zijde van
het politieke spectrum is overigens niet zonder meer sprake van terugkeer
naar het socialistische gedachtegoed van de jaren zestig en zeventig van de
vorige eeuw. Ook zou het een vergissing zijn te denken dat er sprake is van één
homogene«linkse» Latijns-Amerikaanse beweging. Daarvoor zijn achtergronden,
uitgangspunten en belangen van de na de verkiezingen aangetreden regeringen
te verschillend.De regeringen aan de meer «linkse» zijde van het politiek
spectrum hebben met elkaar gemeen dat ze betere sociale voorzieningen, een
rechtvaardiger verdeling van de welvaart en een politiek systeem dat representatief
is voor het gehele volk hoog in het vaandel voeren. Ze zijn gekozen met steun
van juist die bevolkingsgroepen die sinds het herstel van de democratie in
de jaren tachtig van de vorige eeuw een stem hebben gekregen en die van oudsher
in sociaal, economisch en politiek opzicht uitgesloten waren. Hun ontevredenheid
met de traditionele politieke partijen, die naar hun inzicht onvoldoende hun
belangen vertegenwoordigden, was groot. Daarbij kwamen de negatieve effecten
van de macro-economische saneringsmaatregelen na de economische crises in
de jaren 1980, die juist deze groepen sterk getroffen hebben.Er is in de LAC-regio scherp onderscheid tussen het meer sociaal-democratische
en het Bolivariaanse model. Het sociaal-democratische model kenmerkt zich
door het belang dat het hecht aan vormen van de trias politica, het streven
naar goed bestuur, politieke stabiliteit en een economische ordening die de
markt centraal stelt, met de corrigerende werking van de staat om de toegang
tot sociale voorzieningen voor allen, meer werkgelegenheid en herverdeling
van welvaart te bewerkstelligen en uitsluiting tegen te gaan. De meeste van
deze regeringen voren een voorzichtig macro-economisch beleid, gericht op
inflatiebeheersing, begrotingsdiscipline, alsook sanering van de schulden.
Drastische staatkundige aanpassingen worden niet nagestreefd. Brazilië,
Uruguay, Chili zijn hiervan voorbeelden.Hier tegenover staat het Bolivariaanse revolutionaire model van Venezuela.
De Venezolaanse regering streeft via democratische weg het «socialisme
van de 21ste eeuw»na, waarbij stapsgewijs wijzigingen in de staatsinrichting
en de sociaal-economische ordening worden doorgevoerd. Staatkundig staan hierbij
centraal het sterke presidentschap en het toevoegen aan de trias politica
van belangrijke elementen van participatieve, directe democratie. Het gaat
om de opzet van volkscommunes die naast het plaatselijke en provinciale bestuur
staan en deels rechtstreeks uit de staatskas worden gefinancierd naast verplichte
afdrachten door de medeoverheden, alsook om de invoering en het gebruik van
het wetgevend en het revocatief referendum waarmee zowel in de wetgeving als
in de zittingsduur van rechtstreeks gekozen lokale, regionale en landelijke
bestuurders op politieke gronden kan worden ingegrepen, inclusief in de zittingsduur
van de president. In de sociaal-economische ordening wordt in het «socialisme
van de 21ste eeuw» de staat en niet de markt centraal gesteld, zij het
dat de markt wel een plaats heeft, hetgeen het Bolivariaanse model van het
Cubaanse onderscheidt. Op de weg naar de invoering van dit model was het voor
de Venezolaanse regering een tegenslag, dat nieuwe grondwettelijke hervormingsvoorstellen
eind 2007 in een democratisch verlopen referendum werden afgewezen, waaronder
het voorstel de constitutionele begrenzing aan het ambtstermijn van de president
uit de grondwet te verwijderen. In Venezuela vindt een levendig democratisch
debat plaats, waarvan de lokale en regionale verkiezingen van november 2008
het resultaat waren.Met het voorstel tot een nieuwe grondwet, dat begin 2009 aan een referendum
zal worden voorgelegd, volgt Ecuador tot op zekere hoogte het Venezolaanse
model. In Bolivia hebben de inzet van president Morales en de MAS-beweging
om de gewijzigde machtsverhoudingen in de grondwet vast te leggen in 2008
tot politieke en sociale onrust geleid. Door bemiddeling van UNASUR en de
OAS, alsook het actieve waarnemerschap van de EU, bleek het mogelijk overeenstemming
te bereiken over de tekst van de ontwerpgrondwet die in januari 2009 aan een
referendum worden voorgelegd. De ontwerp-grondwet omvat bepalingen om de communautaire
juridische, economische en culturele rechten van inheemsen die nog in communautair
verband leven, beter te beschermen en in het ontwikkelingsmodel van Bolivia
het inheemse belang en gedachtegoed sterker te verankeren, ongebruikt grootgrondbezit
te verdelen, alsook aan de autonomie van de prefecturen een grens te stellen.Sociaal-economische ontwikkelingenDe Economische Commissie voor Latijns-Amerika en de Cariben (ECLAC, 2006)
constateert dat het Bruto Nationaal Product (BNP) in de regio in de jaren
2003–2006 toenam met gemiddeld 4,3% per jaar. In 2007 is de groei
circa 5% geweest, voor 2008 werd de groei voordat de wereldwijde financiële
crisis uitbrak, geschat op 4,6%. Daarmee presteert de regio beter dan
in de 25 voorgaande jaren. De LAC-regio heeft geprofiteerd van de groei van
de wereldhandel en de hoge grondstoffenprijzen. Het werkloosheidspercentage
kwam in 2007 onder het laagste van de afgelopen 10 jaar, namelijk 8,3%.
De buitenlandse investeringen namen in 2007 toe met 36%. De schuldpositie
van meerdere landen is aanmerkelijk verbeterd. Tussen januari 2005 en september
2007 is het aandeel van Latijns-Amerika in de totale uitstaande leningenportefeuille
van het IMF gedaald van 57,4% naar 5,7%, mede ten gevolge van
de opbrengsten uit hoge grondstoffenprijzen.Het grote aantal migranten uit de LAC-regio dat zich in de VS en Europa
bevindt, leidt tot aanzienlijke overmakingen naar het land van herkomst. Zij
maakten volgens de Inter-American Development Bank (IDB) 66,5 miljard dollar
over, een toename van 7% ten opzichte van 2006 (IDB, 2007). Met name
de financiële overmakingen naar Centraal-Amerika zijn met 12,4 miljard
dollar relatief hoog te noemen. Deze overmakingen vormen in veel Latijns-Amerikaanse
landen een cruciale bron van inkomsten. In Guyana bijvoorbeeld maken zij 43%
van het bruto nationaal product uit, in Haïti 30%. Deze financiële
overmakingen bieden echter geen zekerheid op de langere termijn en afgewacht
moet worden wat voor gevolgen de huidige financiële crisis zal hebben.
De eerste berichten stemmen tot somberheid. De ECLAC rapporteert dat in de
eerste helft van 2008 voor het eerst sinds 2001 een daling in remittances
is waargenomen.Ondanks de positieve trend van de afgelopen jaren zijn de economische
groeicijfers van de LAC-regio bescheiden vergeleken met de groei van bijvoorbeeld
sub-Sahara Afrika (5 tot 7% in de afgelopen 10 jaar) of Azië (7%).
De verwachtingen voor de korte termijn zijn gunstig, maar voor de middellange
tot lange termijn onzeker. Zo wordt het ondernemingsklimaat in sommige landen
niet onverdeeld positief beoordeeld. In «Doing Business 2009»
rangschikt de Wereldbank/IFC 181 landen op basis van het ondernemingsklimaat
aan de hand van een tiental indicatoren, zoals de tijd en energie die nodig
is voor het opstarten van ondernemingen of het verkrijgen van kredieten. In
Latijns-Amerika varieert het beeld per land sterk, waardoor er voor de regio
als geheel geen exact gemiddelde is te geven. Binnen de groep «echt
moeilijke landen» bevinden zich bijvoorbeeld Haïti (positie 142
in 2008) en Suriname (146), doch ook Brazilië (125) en Venezuela
(174). Chili (40) en Peru (62) staan op aanzienlijk betere posities. Nederland
nam, ter vergelijking, in 2008 positie 26 in.Over het algemeen hebben de economieën in Latijns-Amerika behoefte
aan diversificatie. De regio is te afhankelijk van grondstoffen (landbouw
en mijnbouw). De industrialisatie en de ontwikkeling van een moderne dienstensector
blijven vooralsnog achter. Vooral Brazilië geeft blijk van een aanzet
tot hervormingen, met name op het vlak van energiezekerheid. De regio is een
belangrijk producent van fossiele brandstoffen: er zijn rijke gas- en olievoorkomens
in bijvoorbeeld Bolivia en Venezuela. Al decennia lang is Brazilië de
grootste biobrandstoffenproducent ter wereld. Mede vanwege die rijke grondstoffenvoorraden
neemt de belangstelling van sterk groeiende economieën als China en India
voor Latijns-Amerika snel toe, hetgeen leidt tot nauwere economische betrekkingen.
In het algemeen wordt het aanhalen van de banden tussen India en China enerzijds
en de LAC-regio anderzijds in de regio en door instanties als de OESO gematigd
positief gewaardeerd. In zijn rapportage over Latijns-Amerika wijst de OESO
in dit verband op de handelsovereenkomsten die de afgelopen jaren tussen landen
in beide regio’s zijn gesloten. Ook zouden de landen in de LAC-regio
door de competitie met China en India gedwongen worden tot strategische keuzes
op basis van comparatief voordeel, die de economische groei bevorderen.De nieuwe economische betrekkingen hebben echter vooralsnog niet geleid
tot diversificatie. Ze lijken de afhankelijkheid in vele LAC landen van grondstoffen
juist te versterken en de mogelijkheden voor een verbeterde inkomensverdeling
niet te verbeteren. Het gaat bij de grond- en biobrandstoffen om kapitaalintensieve,
maar arbeidsextensieve, sectoren. In de informele sector is daarentegen een
hoog percentage werknemers actief met lage productiviteit, lage lonen en inadequate
sociale bescherming. Investeringen in menselijk kapitaal zijn derhalve nodig
om duurzame ontwikkeling te consolideren. De verhoogde aandacht voor grondstoffen
en biobrandstoffen heeft daarnaast aanzienlijke implicaties voor het milieu
en voor de mondiale voedselprijzen. En ook daarvoor geldt dat de impact verschillend
uitwerkt in de verschillende landen in de regio. Zo is de prijsstijging van
voedsel gunstig voor Zuid-Amerikaanse boeren die voor markt produceren, bijv.
in Brazilië, Argentinië, Paraguay, Uruguay en delen van Colombia
en Bolivia, maar ongunstig voor voedselimporterend Centraal-Amerika en het
Caribische gebied.Volgens de ECLAC leefden er in 2007 190 miljoen Latijnsamerikanen
in armoede, waarvan 79 miljoen zelfs in extreme armoede. Ondanks het feit
dat dit een lichte verbetering is ten opzichte van 2004 – toen telde
ECLAC namelijk 217 miljoen mensen in armoede waarvan 88 miljoen in extreme
armoede – is armoede nog altijd wijdverspreid in heel Latijns-Amerika.
Daarbij is overigens geen sprake van algemene hongersnood of andere humanitaire
rampsituaties. De ECLAC verwacht overigens wel dat de stijgende voedselprijzen
meer Latijnsamerikanen in de armoede zal drukken. De armoede in de regio treft
met name vrouwen en inheemse volken. De verschillen in armoede tussen en binnen
de landen zijn groot. Zo leeft in Honduras 64,8% van de bevolking in
armoede, in Colombia 46,5% en in Uruguay 18,8%. Ook op basis
van de Human Development Index 2007 van het United Nations Development Programme
(UNDP) zijn de enorme verschillen tussen de landen van Latijns-Amerika zichtbaar.
Landen als Chili (op plaats 40 van de 177), Costa Rica (48) en Panama (62)
scoren goed, een land als Suriname redelijk (85), Honduras (115) en Guatemala
(118) slecht en Haïti, tot slot, zeer slecht (146). De cijfers bevestigen
de heterogeniteit van de LAC-regio. Behalve Haïti en Bolivia behoren
de meeste landen in Latijns-Amerika tot de middeninkomens landen. Een hoopvol teken is dat er sprake lijkt te zijn van een groeiende middenklasse
in de regio.Internationale ontwikkelingssamenwerking (incl. MDG’s)De zeer ongelijke verdeling van bezit van land, kapitaal en kennis, de
fragiele economische groei, de ongelijke kansen van de verschillende bevolkingsgroepen,
het geweld, de straffeloosheid en het gebrek aan sociale cohesie in sommige
landen beperken de mogelijkheden in de regio om in 2015 alle MDG-doelen te
realiseren. Latijns-Amerika lijkt wel op de goede weg om de MDG doelstelling
voor het terugdringen van honger in 2015 te realiseren. Ook basisonderwijs
is in de LAC-regio voor de meeste kinderen beschikbaar. Een zorg waar de ECLAC
terecht op wijst, is dat nog onvoldoende kinderen het primair onderwijs ook
daadwerkelijk voltooien; het percentage drop-outs is hoog. Meer dan 6%
van de kinderen in de regio zullen in 2015 de basisschool niet hebben afgerond.
Volgens het ECLAC rapport (2006) loopt ook het terugdringen van armoede minder
vlot. De voornaamste oorzaak hiervan is de voortdurende ongelijkheid, waardoor
groei stagneert.Wat betreft de hoogte van de Official Development Assistance (ODA) geeft
het OECD rapport (2008) aan dat het percentage voor Latijns-Amerika en de
Cariben door de jaren heen wel afneemt en voor de jaren 2005–2006 uitkomt
op 7,1% van de totale middelen. De daling ten opzichte van midden jaren
negentig (toen stond het percentage totale ODA op 13%) vloeit voort
uit de verhoging van de ODA-budgetten voor de armste landen, met name in Sub-Sahara
Afrika (30,9% voor de jaren 2005–2006).In de LAC-regio blijft het een uitdaging om de economische dynamiek om
te zetten naar welvaart voor de gehele bevolking. De ECLAC noemt elementen
die kunnen bijdragen aan het realiseren van de MDG-doelen in de LAC-regio.
Dat zijn onder meer het doorzetten van de economische groei, een rechtvaardiger
verdeling van het nationaal inkomen, meer aandacht voor sociaal beleid in
nationale ontwikkelingsstrategieën, sociale investeringen, verbetering
van de openbare financiën, meer ontwikkelingshulp voor de armste landen
in de regio alsmede het openen van de markten van de rijke landen voor landbouw-
en andere producten uit de regio. De OESO wijst erop dat hervormingen in het
belastingsysteem, zowel in de belastingtariefstructuur, de heffing alsook
de inning en de zuiverheid bij de besteding, de extreme verschillen in de
inkomensverdeling kunnen corrigeren en de vorming van een grotere middenklasse
kunnen stimuleren.Samenvatting ten aanzien van de politieke en sociaaleconomische
ontwikkelingenDe regio wordt gekenmerkt door een enorme politieke en sociaal-economische
diversiteit. Het is een belangrijke verworvenheid dat de democratie aan kracht
heeft gewonnen, dat de regio, naar regionale maatstaven een redelijk sterke
economische groei doormaakt en dat de meeste Latijns-Amerikaanse landen tot
de (lagere) middeninkomenlanden mogen worden gerekend. Landen als Brazilië
en Mexico positioneren zich om in de loop van deze eeuw tot de belangrijkste
landen in de wereld te behoren en anderen zoals Chili om toe te treden tot
de groep van rijke landen. De groei is echter fragiel door een nog te groot –
en groeiend – aandeel in de binnenlandse productie van grondstoffen
en afgewacht zal moeten worden welk effect de financiële crisis op Latijns-Amerika
zal hebben. Ook zijn landen als Haïti, Nicaragua en Bolivia nog lage
inkomenlanden.Vraagstukken van extreme onveiligheid, drugs(criminaliteit), straffeloosheid,
de beperkte toegang tot de sociale zekerheid en de gezondheidszorg, (extreme)
armoede, te weinig sociale cohesie en te grote welvaartsverschillen
blijven een breed voorkomend probleem. De regio is in het verleden getekend
door conflicten, die in vele landen andere dimensies hebben gekregen zoals
de drugs-, mensen- en wapenhandel.Een sterke democratie als Colombia staat voor de opgaaf om een eind te
maken aan het al veertig jaar durende geweld. De veiligheid is toegenomen
vooral ook in de belangrijkste bevolkingscentra. Er zijn kaders tot stand
gekomen voor de demobilisatie, berechting en sociaaleconomische re-integratie
van paramilitairen. Illegale gewapende groepen zoals de FARC en de ELN zijn
in het defensief. Maar het blijft voor de Colombiaanse regering vooralsnog
een belangrijke uitdaging het ontstaan van nieuwe illegale gewapende groepen,
straffeloosheid, mensenrechtenschendingen en schendingen van het humanitaire
recht tegen te gaan, de slachtoffers van het gewapende conflict te compenseren
en antwoorden te vinden voor het vraagstuk van de intern ontheemden en vluchtelingen,
alsook voortgang te boeken in het vredesproces. Daarnaast blijkt van steeds
grotere verwevenheid tussen illegale gewapende groepen en de productie en
handel in drugs die naast gijzeling de belangrijkste financieringsbron van
het gewapende conflict zijn geworden.Een land als Guatemala kampt met de ernstige gevolgen van een slecht verlopen
transitie na de dertig jaar durende burgeroorlog. De sterke parallelle structuren
houden het land in hun greep en zijn tot in de hoogste regionen geïnfiltreerd.
De onveiligheid wordt verder vergroot door grootschalige illegale drugsactiviteiten
en jongerenbendes, terwijl er grote straffeloosheid heerst en onvoldoende
sociale cohesie aanwezig is. De bereidheid van de Guatemalteekse regering
om samen te werken met de VN commissie tegen straffeloosheid is een stap in
de goede richting.Nicaragua maakt weliswaar voortgang bij de armoedebestrijding, maar geeft
aanleiding tot zorg met betrekking tot de democratische processen. Twee partijen
werden van lokale en regionale verkiezingen uitgesloten terwijl ook vraagtekens
worden geplaatst bij het verkiezingsproces zelf.Kortom, enerzijds is er sprake van optimisme over de wezenlijke vooruitgang
vanwege economische groei, welvaart en democratie in grote delen van Latijns-Amerika.
Anderzijds zijn er aanhoudende zorgen over de kwetsbaarheid van deze verworvenheden
vanwege bijvoorbeeld de ongelijke verdeling, de uitsluiting van grote groepen
en de straffeloosheid. Een aantal landen zoals Colombia en Guatemala is nog
in een proces verwikkeld waarin5. Implementatie van het Nederlands beleid van 2004
tot hedenBilaterale betrekkingenSinds het verschijnen van de vorige LAC notitie in 2004 zijn de bilaterale
banden met een groot aantal landen in de LAC-regio aangehaald. De minister
van Buitenlandse Zaken bezocht Colombia, Suriname (2005 en 2008), Argentinië,
Bolivia, Chili, Peru, Venezuela (2006) en Brazilië (2007). De minister
voor Ontwikkelingssamenwerking bezocht Bolivia en Peru (2004), Suriname (2005
en 2006), Guatemala en Nicaragua (2007). De minister-president bezocht Suriname
in 2005 en 2008. In 2005 en 2008 brachten handelsdelegaties onder leiding
van bewindslieden van Economische Zaken een bezoek aan Brazilië. In 2008
bezocht president Lula da Silva van Brazilië een Staatsbezoek aan Nederland.Naast de reizen van de bewindslieden vonden ook buitenlands politieke
consultaties plaats op hoog ambtelijk niveau en wel met Argentinië en
Colombia (2005), Brazilië, Costa Rica, Panama (2006), Colombia, Mexico,
Argentinië, Suriname, Venezuela en Chili (2007) en Peru (2008). Door
deze bezoeken en consultaties werden niet alleen de bilaterale
banden met de landen in de regio versterkt, maar konden er ook afspraken worden
gemaakt over nauwere samenwerking in multilaterale fora.De intensivering van de samenwerking in multilaterale fora past in het
Nederlandse streven de internationale rechtsorde te versterken en de slagvaardigheid
en slagkracht van de Verenigde Naties te verbeteren. Alle staten in de LAC-regio
zijn lid van het VN-systeem waardoor de regio veel stemmacht in de VN heeft.
Panama zit bovendien tot 2009 in de Veiligheidsraad, Costa Rica in 2008 en
2009. Tijdens de consultaties is onder meer gesproken over de hervorming van
het VN-systeem inclusief de Veiligheidsraad, het functioneren van de nieuw
ingestelde Mensenrechtenraad en de Peacebuilding Commission, over non-proliferatie
en kleine wapens alsmede over het belang van ratificatie en implementatie
van het Statuut van Rome.Op het terrein van vrede en veiligheid is
ons land (in Koninkrijksverband) in de regio betrokken bij de bevordering
van stabiliteit, bestrijding van terrorisme en van illegale drugs- en wapenhandel.
De Nederlandse steun aan het vredesproces in Colombia is sinds 2004 geïntensiveerd,
o.a. door bijdragen aan de OAS-monitoringsmissie, de re-integratie van gedemobiliseerde
strijders en steun aan slachtoffers van het interne gewapend geweld. Zowel
bilateraal als in EU-kader werkt Nederland samen met Colombia, Venezuela en
andere landen in de regio in de strijd tegen illegale handel in drugs en andere
georganiseerde misdaad. In meerdere Centraal-Amerikaanse landen vormen de
grote straffeloosheid en rechteloosheid een bedreiging voor goed bestuur en
een effectieve democratie. Het VN Drugsbureau wijst ook hier nadrukkelijk
op de verwevenheid tussen georganiseerd geweld, onveiligheid, illegale drugshandel
en economische machtsstructuren. De jeugdbendes (Mara’s) in Honduras,
El Salvador en Guatemala en de maatregelen daartegen hebben in EU-verband
aandacht gekregen. In landen als Honduras en El Salvador heeft Nederland programma’s
gefinancierd op bovengenoemde thema’s.Ten behoeve van bevordering van mensenrechten en goed
bestuur in de LAC-regio kunnen niet-partnerlanden in de bilaterale
ontwikkelingssamenwerking putten uit de Faciliteit voor Strategische Activiteiten
voor mensenrechten en goed bestuur (FSA; thans het Mensenrechtenfonds). Lastens
deze voorziening lopen er momenteel activiteiten in Argentinië, Ecuador,
El Salvador, Panama, Honduras, Haïti, Peru, Cuba, Mexico, Costa Rica
en Venezuela. De uitgaven liepen op van circa € 525 000 in
2004, tot ruim een miljoen Euro in 2007. De mensenrechtenambassadeur bezocht
in 2005 Colombia, Guatemala, Peru en Mexico en in 2007 wederom Colombia. In
april 2008 bezocht de mensenrechtenambassadeur Guatemala en Argentinië.Ook middels het multilaterale kanaal is via bijdragen aan het International
Institute for Democracy and Electoral Assistance (IDEA) en via het particuliere
kanaal middels subsidie aan het Netherlands Institute for Multi-party Democracy
(nIMD) gewerkt aan het verbeteren van de effectiviteit, legitimiteit en inclusiviteit
van het democratisch proces. Dit krijgt vorm in de ondersteuning van politieke
partijen, de ontwikkeling van wetgeving rondom partijfinanciering en verkiezingscampagnes.
Het nIMD heeft samenwerkingsrelaties met Suriname, de Andes-regio, Guatemala
en Nicaragua.In het kader van terrorismebestrijding heeft Nederland zich ingezet voor
de uitvoering van de in 2006 aanvaarde contra-terrorismestrategie van de Secretaris-Generaal
van de VN. In september zal een eerste review van deze Strategie plaatshebben.
Nederland heeft een aantal activiteiten van de «Counter-Terrorism
Implementation Task Force» financieel ondersteund. Landen in de LAC-regio
werken mee aan de implementatie van de strategie.Bilaterale economische betrekkingenDe bilaterale economische betrekkingen van Nederland met de LAC-regio
zijn beperkt, vergeleken met de traditionele Nederlandse focus op de nabije
en ontwikkelde markten. Zo gaat de Nederlandse export voor 74% naar
25 EU-landen. Slechts 1,7% gaat naar de gehele LAC regio, waarvan Brazilië
een vijfde deel voor z’n rekening neemt. In cijfers: voor de regio als
geheel steeg de Nederlandse export van € 3,2 miljard in 2004 naar € 5,9
miljard in 2007. De Nederlandse import nam in diezelfde periode in omvang
toe van € 7,3 miljard naar € 11,2 miljard, waarvan de
import van brandstoffen steeg van € 0,4 miljard naar € 1,2
miljard. De investeringen in Midden- en Zuid-Amerika namen eveneens toe tot
ruim € 15 miljard in 2006, doch met de nodige terughoudendheid waar
het de landen met een «krimpende bedrijfsvriendelijkheid» betreft.
Van deze investeringen gaat ruim € 8,6 miljard alleen al naar Brazilië.
Overigens investeert Brazilië inmiddels zelf meer over de grenzen dan
dat het aan investeringen uit het buitenland aantrekt. Toch is het toegenomen
economisch perspectief van de LAC-regio ondernemend Nederland niet ontgaan.
Brazilië is de grootste en de belangrijkste markt in de regio dat sinds
lange tijd economische en politieke stabiliteit kent. Er zijn hoogwaardige
sectoren in landbouw, industrie en diensten. Het land is in het kader van
de bilaterale economische betrekkingen één van de prioritaire
markten. Maar Brazilië is ook een moeilijke, nog behoorlijk in zichzelf
gekeerde markt. Het investeringsklimaat wordt nog altijd gekenmerkt door hoge
belastingdruk, protectionistische handelspolitiek, een rigide arbeidsmarkt
en omvangrijke complexiteit van regelgeving. Op deze toch zeer kansrijke markt
wordt extra inspanning verricht.Om wezenlijke stappen te zetten is het bilateraal economisch beleid gericht
op een aantal focussectoren waar inzet van de NL overheid een duidelijke meerwaarde
heeft en waarvoor vanuit de NL sector grote belangstelling is. Deze sectoren
zijn Havens, Maritiem Transport & Logistiek
(incl. kust- en binnenvaart en scheepsbouw), Biobrandstoffen en ook Landbouw.
Dit beleid krijgt vorm door middel van publiekprivate samenwerking binnen
een kader dat is neergelegd in een MoU Havens, Maritiem Transport & Logistiek
en een MoU Biobrandstoffen. Uit verschillende activiteiten, zoals het staatsbezoek
van president Lula en de economische missie van staatssecretaris Heemskerk
en burgemeester Opstelten van Rotterdam, beide in april 2008, is bevestigd
dat dit beleid en de keuzes daarin de juiste zijn geweest. Dit heeft zich
o.a. vertaald in de goedkeuring van een 2gthere programma (meerjarig publiek-privaat
ondersteuningsprogramma voor ondernemers, die in het buitenland kansen zien
waar samenwerking met collega-ondernemers en overheid essentieel voor is)
op Havens, Maritiem Transport & Logistiek dat het MoU grotendeels zal
invullen. Ook is gebleken dat binnen een groot land als Brazilië het
zeer de moeite loont de inzet in bepaalde gevallen te richten op een deelstaat
zoals is gebleken uit het bezoek van de gouverneur van de deelstaat Rio Grande
do Sul in augustus 2008 en de daaruit voortgekomen vormen van samenwerking
op het gebied van de ontwikkeling van binnenvaart en havens neergelegd in
een Letter of Intent tussen de deelstaat en de Nederlandse overheid.Nederland is alert op de snelle ontwikkeling in de LAC-regio op het gebied
van biobrandstoffen. Brazilië is nu al de grootste producent van biobrandstoffen.
Tijdens het Staatsbezoek van president Lula da Silva in april 2008 werd een
MoU ondertekend over intensieve samenwerking op het gebied van biobrandstoffen,
met nadrukkelijke aandacht voor de duurzame productie ervan.
Deze samenwerking biedt kansen voor Nederland op economisch vlak (Rotterdam
als doorvoerhaven voor biobrandstoffen) en op het gebied van maritieme infrastructuur
en de energievoorzieningszekerheid.Betrokkenheid van het (inter)nationale bedrijfsleven heeft positieve effecten
op duurzame ontwikkeling en armoedevermindering. Maatschappelijk verantwoord
ondernemen (MVO) wordt steeds breder omarmd, zowel door ondernemers als door
consumenten. De Nederlandse overheid stuurt daar ook bewust op aan en laat
niet na te onderstrepen dat ondernemers daarmee een concurrerend instrument
in handen hebben. Het opbouwen van een brede middenklasse, bijvoorbeeld door
ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf, zal op den duur leiden tot
een grotere inkomensgelijkheid. Het Programma Samenwerking Opkomende Markten
(PSOM) is in 2006 in de regio uitgebreid. In de regio komen in totaal tien
landen in aanmerking voor PSOM, te weten Bolivia, Brazilië, Colombia,
Ecuador, El Salvador, Guatemala, Hondura, Nicaragua, Peru en Suriname. Het
totale aantal PSOM projecten in de regio bedraagt thans 34, waarvan 28 lopend
en 6 beëindigd. In de afgelopen jaren zijn daarenboven in Colombia, Peru,
Bolivia en Brazilië verschillende Publiek-Private partnerschappen opgezet.
Voorbeelden zijn duurzame bloemen- en plantenteelt in Ecuador en het aansluiten
van arme huishoudens op het gasnet via prepaid
meters in Colombia. Het ministerie van Economische Zaken (EZ) heeft de kanaal-
en maritieme sector in Panama en samenwerking met Brazilië op het gebied
van havens, maritiem transport en infrastructuur in aanmerking gebracht voor
de nieuwe programmatische publiek-private benadering. Ten einde het bedrijfsleven
beter te kunnen faciliteren, is in 2006 besloten het Honorair Consulaat Generaal
in Panama Stad met een handelsmedewerker uit te breiden.Het Centrum Bevordering Investeringen (CBI) is de afgelopen vier jaar
actief geweest in Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru, Suriname, El Salvador,
Guatemala, Honduras, Costa Rica, Nicaragua en Cuba. Met het merendeel van
de landen in de LAC-regio is een Investerings Beschermings Overeenkomst (IBO)
afgesloten. Sinds 2004 zijn met Suriname en de Dominicaanse Republiek IBO’s
tot stand gekomen.Bilaterale ontwikkelingssamenwerkingHet totale percentage aan bilaterale middelen voor ontwikkelingssamenwerking
met landen in de LAC-regio bedroeg in 2005 en 2006 5,7%, tegenover
32,7% voor de sub-Sahara regio (OECD 2008). De bilaterale ontwikkelingsrelatie
met Brazilië, Ecuador, El Salvador en Honduras is in 2004 en 2005 afgebouwd.
Redenen waren de relatieve rijkdom van deze landen (Brazilië, Ecuador,
El Salvador), dan wel de beperkte omvang van de OS-portefeuille (El Salvador
en Honduras). Met Suriname is in 2005 afgesproken dat de bestaande brede,
bilaterale ontwikkelingsrelatie versneld zal worden afgebouwd.De OS thema’s in de partnerlanden (Bolivia, Colombia, Suriname,
Guatemala, Nicaragua) hangen nauw samen met de MDG’s waaraan Nederland
zich heeft gecommitteerd. Mede met het oog op het verdelingsvraagstuk, straffeloosheid
en de mensenrechten is goed bestuur in alle partnerlanden een thema. Hierbij
wordt niet alleen gewerkt aan het versterken van de institutionele capaciteit
van de overheid, maar ook aan die van het maatschappelijk middenveld om te
bewerkstelligen dat ook de legitimiteit van de overheid voldoende aandacht
krijgt. De kwaliteit van de democratie is een vast onderdeel van de beleidsdialoog
en wordt in partnerlanden ook in het donoroverleg geagendeerd. M.b.t. Nicaragua
heeft Nederland besloten tot halvering van de begrotingssteun voor 2008 en
het bevriezen van de steun voor 2009 vanwege het feit dat ernstige vraagtekens moeten worden geplaatst bij de kwaliteit van de democratie, alsook
dat de beleidsdialoog vooralsnog geen uitzicht op de aanpassing van het Nicaraguaanse
regeringsbeleid op dit punt biedt.Het milieu in de LAC-regio staat onder druk door vervuiling, ontbossing
(voor onder andere ethanol, soja, suikerriet, veeteelt) en verlies aan biodiversiteit.
De kosten van de degradatie van het milieu zijn hoog en bedragen voor de meeste
landen in de regio 4 tot 10% van het BNP. De armen zijn bijzonder kwetsbaar
voor milieudegradatie, omdat zij veelal leven in marginale gebieden en voor
hun directe levensbehoeften sterk afhankelijk zijn van het milieu. Daar komt
bij dat de landrechten van inheemse volken vaak niet worden erkend door de
overheid. Nederland stimuleert dan ook duurzame ontwikkeling in de LAC-regio
door ondersteuning van regionale initiatieven zoals de Meso American Biological
Corridor en de Amazon Treaty Organization (OTCA). Ook is er een intensieve
samenwerking op milieugebied met de partnerlanden Bolivia, Colombia, Guatemala
en Suriname. Nederland is in al deze landen een toonaangevende donor in de
milieu sector.Ontwikkelingen in EU-verbandDe Europese Unie is de grootste directe investeerder en de grootste donor
in de Latijns-Amerikaanse en Caribische regio. Sinds de afsluiting van associatieakkoorden
met Mexico en Chili onderhandelt de Europese Unie vanaf de tweede helft van
2007 over associatieakkoorden met de Andesgemeenschap (Bolivia, Colombia,
Ecuador en Peru) en Centraal-Amerika (Costa Rica, El Salvador, Guatemala,
Honduras, Nicaragua en Panama). Hoe snel deze onderhandelingen zullen kunnen
worden afgerond, valt nog te bezien. Interne verschillen van inzicht, alsook
externe ontwikkelingen, met name in het kader van de WTO Doha Ronde, zijn
in het verleden van grote invloed gebleken op de voortgang van dergelijke
onderhandelingen. Mede om deze reden liggen de onderhandelingen tussen de
EU en Mercosur, die in juni 2000 zijn gestart, stil. Nederland heeft in EU-verband
de associatie met de verschillende LAC-regio’s consequent gesteund.
Door middel van associatie hoopt Nederland dat de Nederlandse politieke doelstellingen
van democratie, mensenrechten, goed bestuur en sociale cohesie bevorderd kunnen
worden en duurzame economische en ecologische ontwikkeling, alsook bilaterale
handelsbetrekkingen gestimuleerd. Voorwaarde hiervoor is dat de samenhang
tussen het handels- en investeringsbeleid van de EU enerzijds en haar inspanningen
op het gebied van armoedebestrijding, mensenrechten en milieu anderzijds gewaarborgd
blijven. Nederland maakt zich in Europees verband hard voor deze samenhang,
ook ten aanzien van het in juli 2007 gelanceerde strategisch partnerschap
tussen de Unie en Brazilië, alsook de opzet van het strategisch partnerschap
met Mexico. Tijdens de tweede EU-Brazilië Top in december 2008 werd een
gezamelijk actieplan aangenomen, waarin samenwerking op ondermeer de terreinen
veiligheid, economie en cultuur zijn vastgelegd. Voor de ontwikkelingen met
betrekking tot CARIFORUM en de totstandkoming van de Economic Partnership
Agreements (EPA) verwijzen wij naar de Caribennotitie.Naast de Nederlandse bilaterale ontwikkelingssamenwerking neemt de Europese
Commissie (EC) een belangrijke positie in bij de realisatie van ontwikkelingsdoelstellingen
in de LAC regio, waarbij de EC in alle LAC landen m.u.v. Cuba ontwikkelingssamenwerking
uitvoert. en versterking van regionale organisaties zoals MERCOSUR, de Andesgemeenschap.
Het totale percentage ODA-middelen vanuit de EC naar de LAC-regio staat op
8,7% over de jaren 2005–2007. De betrokkenheid van de landen
van de EU bij de duurzame ontwikkeling van de LAC-regio is een serieuze. Het
onderwerp figureert in vele vormen op de agenda’s van de EU LAC werkgroepen
(COLAT en AMLAT) en, zo nodig, van de RAZEB. Nederland volgt de
ontwikkelingen in deze fora op de voet en participeert in de politieke dialoog.Inzet in multilateraal verbandNaast de bilaterale geldstromen en de samenwerking in EU verband staan
de regio indirect Nederlandse fondsen ter beschikking via de algemene bijdragen
aan multilaterale en particuliere organisaties, zoals de Wereldbank en de
Inter-American Development Bank (IDB). Sociale cohesie is ook voor de IDB
een belangrijk thema. Een voorbeeld daarvan is het Opportunities
for the Majority (OM) initiatief, dat zich onder andere richt op
het verbeteren van toegang tot krediet van micro-ondernemingen. Nederlandse
IDB trustfunds zijn het «Netherlands and IDB Partnership Program in
Environment» (7 miljoen USD) en het «IDB – Netherlands Water
Partnership Program» (INWAP; 10 miljoen USD). De twee trustfunds hebben
een looptijd tot respectievelijk 31 december 2008 en 31 december
2009.Overigens worden de WB en de IDB steeds meer geconfronteerd met concurrerende
geldstromen. Zo is China een belangrijke donor in de regio geworden en ook
is er, geïnitieerd door de Venezolaanse president Chávez, in 2007
een alternatieve kredietbank opgericht voor en van Zuid-Amerikaanse landen,
de Banco del Sur. Het is illustratief voor de minder nadrukkelijke presentie
van de VS in de LAC-regio en tegelijkertijd voor de behoefte aan nieuwe netwerken
en samenwerkingsrelaties vanuit de LAC-regio.6. Accenten voor de komende jarenNederland heeft groot belang bij een LAC regio dat onze waarden van democratie
en rechtstaat deelt, de mensenrechten eerbiedigt, vrede, stabiliteit en veiligheid
heeft tot stand gebracht en een duurzaam economisch ontwikkelt, waarbij armoede,
exclusie en te grote sociaaleconomische tegenstellingen zijn overwonnen. Twee
delen van het Koninkrijk zijn in de LAC regio gelegen. Daarenboven kunnen
LAC landen van groot belang zijn voor de verwezenlijking van de Nederlandse
wereldwijde doelstellingen, te meer omdat landen zoals Brazilië en Mexico
in de 21ste eeuw tot toonaangevende landen zullen zijn uit hoofde van hun
mondiale aspiraties, o.m. in VN verband, en het gewicht dat zij kunnen hebben
bij de oplossing van grote mondiale vraagstukken van het moment, waaronder
vraagstukken van vrede en veiligheid, klimaat en energie.Latijns-Amerika is sterk in beweging. De militaire dictaturen en autoritaire
regimes die de LAC regio zo lang heeft gekenmerkt zijn verdwenen, de democratie
heeft aan kracht gewonnen, (burger)oorlogen zijn beëindigd, de economie
heeft de laatste jaren in vele landen een sterke groei gekend. De regio is
ook kwetsbaar. Veiligheid, mensenrechtenschendingen (drugs) criminaliteit,
straffeloosheid, de strijd tegen armoede, exclusie en brede sociaal-economische
ontwikkeling zijn de uitdagingen die aan vele LAC landen worden gesteld. In
veel landen nog sprake van ernstige ongelijkheid.De economische afhankelijkheid van grondstoffen blijft in vele landen
aanzienlijk. Het milieu staat onder druk.6.1 ForaBij de verwezenlijking van de Nederlandse beleidsdoelstellingen maakt
Nederland toenemend gebruik van de hefboomfunctie van de EU, zoals eerder
in deze brief is aangegeven. Nederland draagt actief bij aan de vormgeving
van het EU beleid t.a.v. de LAC regio. Deze inzet zal worden geïntensiveerd.
Daarnaast wordt toenemend ingezet op multilaterale kanalen, waaronder
de Verenigde Naties (VN), de gespecialiseerde VN instellingen, regionale organisaties
zoals de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS), het IMF, de Wereldbank
en de ontwikkelingsbanken, zoals de IDB.Op het bilaterale vlak onderhoudt Nederland goede en vriendschappelijke
bilaterale betrekkingen met alle Latijns-Amerikaanse landen en formuleert
Nederland specifiek bilateraal beleid m.b.t. die landen waar de Nederlandse
bilaterale inzet gegeven de prioriteiten en beschikbare middelen verschil
maakt: de bilaterale prioriteiten. Het gaat om directe bilaterale belangen,
bijv. het welzijn en de veiligheid van Nederlanders in het buitenland, regulering
van personenverkeer en migratie, steun aan het Nederlandse bedrijfsleven,
versterken van het cultureel profiel en de beeldvorming over Nederland. Het
betreft ook uitdrukkelijk het bilateraal bijdragen aan de verwezenlijking
van de Nederlandse beleidsdoelstellingen in brede zin, waarin het verkrijgen
van medestanders voor de Nederlandse beleidsagenda op mondiaal niveau en de
bilaterale ontwikkelingssamenwerking bijzondere vermelding verdienen. Daarnaast
dient het belang onderstreept te worden van het Nederlandse bedrijfsleven,
het in Latijns-Amerika langdurig actief aanwezig maatschappelijk middenveld,
de vakbonden, de SER en academische instellingen voor de realisatie van Nederlandse
doelstellingen in Latijns-Amerika.6.2 ThematischInternationale rechtsorde: Nederland zet zich
voor een goed functionerende internationale rechtsorde in, waarin het verbeteren
van de relevantie en de effectiviteit van de VN en andere mondiale instellingen,
alsook bescherming van de mensenrechten centraal staan. Latijns-Amerikaanse
landen delen vele beleidsuitgangspunten van Nederlands op dit gebied. Om de
kansen die deze gedeelde uitgangspunten voor de implementatie van het Nederlandse
beleid bieden zo veel mogelijk te benutten, streeft Nederland – naast
het optreden in EU en multilateraal verband – voortzetting van bilaterale
buitenlandspolitieke consultaties met de LAC regio en Latijns-Amerikaanse
landen na. Zo vonden in 2007/2008 buitenlandspolitieke consultaties plaats
met Argentinië, Brazilië, Brazilië, Bolivia, Chili, Colombia,
Mexico, Peru en Suriname en zijn in 2009 tot dusver consultaties met Argentinië,
Brazilië, Suriname, Mexico en Cuba gepland. Overigens staan hierbij veelal
andere vraagstukken van mondiaal belang op de agenda, zoals de mensenrechten,
de hervorming van de VN, klimaatsverandering, milieu, migratie, het wereldhandelsstelsel
en de noodzaak de Doha Ontwikkelingsronde zo spoedig mogelijk positief af
te ronden,alsook de drugsbestrijding. Nederland steunt ook de bilaterale dialogen
in EU verband met de Latijns-Amerikaanse regio en individuele landen. Gewerkt
wordt aan aparte dialogen in EU kader over de mensenrechten. Minister-president
Balkenende en minister van Buitenlandse Zaken Verhagen gaven door hun participatie
aan de EU-LAC-top in Lima (mei 2008) de Nederlandse betrokkenheid bij de regio
en bij de gezamenlijke inzet van de EU hierbij aan.Grotere veiligheid en stabiliteitNederland, de EU en Latijns-Amerika zijn partners bij het bevorderen van
de stabiliteit, de bestrijding van het terrorisme en illegale drugs- en wapenhandel
in de regio. Naast de inspanningen in het kader van de EU en multinationale
organisaties, richt Nederland zich bilateraal op het gebied van veiligheid
en stabiliteit op Colombia en Guatemala. Zoals toegelicht in de beleidsnotitie «Een
zaak van iedereen» kan gebrek aan stabiliteit, de bestrijding van het
terrorisme en illegale drugs en wapenhandel, alsook fragiliteit het bereiken
van de MDG’s ernstig in de weg staan. Hoewel Colombia en Guatemala beiden
middeninkomen landen zijn, wordt de verdere ontwikkeling belemmerd
door het decennialang intern gewapend conflict en drugscriminaliteit in Colombia
en de zwakke overheid, de parallelle structuren, straffeloosheid en criminaliteit
in Guatemala. Om deze redenen concentreert de bilaterale OS in deze landen
zich vanuit het perspectief van veiligheid en stabiliteit in Colombia op het
vredesproces en in Guatemala op het versterken van de overheid en het tegengaan
van straffeloosheid.Wat betreft de drugsbestrijding is het EU-LAC coördinatie mechanisme
van belang: dit overlegorgaan richt zich op samenwerking bij drugsbestrijding
tussen beide regio’s. Daarnaast worden tussen de EU en individuele LAC
landen, zoals bijvoorbeeld Venezuela, samenwerkingstrajecten voorbereid. Op
het bilaterale vlak zal de maritieme samenwerking bij de drugsbestrijding
in het Caribische gebied worden voortgezet. In Suriname, Colombia, Venezuela
en Curaçao zijn verbindingsofficieren van de KLPD gestationeerd om
aan de bilaterale samenwerking nadere invulling te geven.Handel en investeringenVoor alle landen staat de gebruikelijke basisdienstverlening via de Economische
Voorlichtings Dienst (EVD), ambassades, instrumentarium (subsidies en kredieten),
missies (inkomend en uitgaand) en eventueel economische diplomatie (politiek
of ambtelijk topniveau) ter beschikking. Om het bedrijfsleven verder behulpzaam
te kunnen zijn, zijn onlangs door de EVD de zogenaamde sectorfocusplannen
geïntroduceerd. Bedrijven kunnen onder deze noemer hun producten, diensten
en technologieën gebundeld onder de aandacht van potentiële afnemers
brengen. Deze plannen zijn met name gebaseerd op praktijkervaringen, zoals
in november 2007 opgedaan met een tweetal inkomende missies uit Brazilië.Het Nederlands bedrijfsleven zou wellicht een bijdrage kunnen leveren
aan de diversifisering van de economie in de LAC-regio. Voor de afwegingen
rond het al dan niet openstellen van het bedrijfs-leveninstrumentarium, ORET
(vanaf 2009 gaat ORIO open op Suriname, Guatemala, Nicaragua, Colombia,
Bolivia en Peru), PSOM en PUM en de landenkeuze verwijzen wij naar de beleidsbrief
van minister Koenders («Een zaak van iedereen. Investeren in ontwikkeling
in een veranderende wereld»).Er is een (voortzetting van) proactief beleid op Brazilië gericht
op de eerder genoemde focussectoren. In het kader hiervan zal de komende tijd
worden gewerkt aan de uitvoering van het MoU Havens, Maritiem Transport en
Logistiek d.m.v. het ontwikkelen van het 3-jarig 2g@thereprogramma
in publiekprivaat verband waarbij een pilot project haven- en binnenvaartontwikkeling
in Rio Grande do Sul wordt uitgerold. De betrokken partijen vormen het Nederlandse
deel van de bilaterale werkgroep die inmiddels in het leven is geroepen en
in oktober 2008 zijn eerste vruchtbare bijeenkomst heeft gehad. In maart 2009
zal minister Eurlings Brazilië met een economische missie bezoeken die
gericht is op de maritieme sector in den brede als ook op de luchthaven en
-vaart sector. Het MoU Biobrandstoffen wordt nader uitgewerkt zoals beschreven
onder «Milieu en klimaat». Vanzelfsprekend worden nieuwe terreinen
voor samenwerking bezien.Ongelijkheid/groei en verdelingGezien de grote sociaal-economische ongelijkheid in de LAC-regio, is het
belangrijk economische integratie te koppelen aan sociale en politieke integratie,
die zich baseert op de belangen van de lokale bevolking. Nederland zal zich
bilateraal en in EU-verband blijven inzetten voor het waarborgen van de samenhang
tussen handels- en investeringsbeleid enerzijds en armoedebestrijding, mensenrechten
en milieudoelstellingen anderzijds. In de relevante werkgroepen in Brussel,
tijdens overleggen van de «Heads of Mission» in de
hoofdsteden en bij de onderhandelingen over de associatieakkoorden met de
Andesgemeenschap en Centraal-Amerika zal Nederland aandacht blijven vragen
voor dit punt.Nederland heeft ook tijdens de vijfde EU-LAC top in Lima in mei 2008 aandacht
gevraagd voor sociale cohesie. Zo bood het deelthema «armoede, ongelijkheid
en inclusion» een goede gelegenheid om een
open dialoog te houden tussen de twee regio’s over de implementatie
van beleid gericht op het versterken van de sociale cohesie, waaronder armoedebestrijding,
bestrijding van discriminatie en de erkenning van fundamentele sociale rechten.
Premier Balkenende en minister Verhagen hebben in het bijzonder aandacht gevraagd
voor de rechten van vrouwen en kwestbare groepen zoals inheemse bevolkingsgroepen.In het licht van het verdelingsvraagstuk zal Nederland, met andere donoren,
meer doen aan de verbetering van de samenhang tussen macro- en sectorbeleid
met aandacht voor verdeling, arbeidsrechten, maatschappelijk verantwoord ondernemen
en werkgelegenheid, binnen een brede sociaaleconomische dialoog. Daarin past
het bevorderen van initiatieven van de Nederlandse SER, vakbonden en werkgevers
om in bepaalde landen deze thema’s te helpen agenderen en te ondersteunen.
In de LAC-regio is men hierover in gesprek met Colombia, Bolivia, Guatemala,
Suriname en Costa Rica.Goed bestuur en mensenrechtenNederland voert een kritische politieke dialoog met Latijns-Amerikaanse
landen waar straffeloosheid en mensenrechtenschendingen voorkomen. Deze dialoog
gaat gepaard met (financiële) ondersteuning van initiatieven op gebied
van mensenrechten en goed bestuur als ook intensievere samenwerking op het
gebied van de versterking van juridische systemen. Speciale aandacht gaat
uit naar bescherming van mensenrechtenverdedigers, vrouwen- en kinderrechten
en bevorderen van non-discriminatie. Om de mogelijkheden voor het financieren
van mensenrechtenprojecten te vergroten, is het mensenrechtenfonds in het
leven geroepen. In 2008 is hiervoor door minister Verhagen een bedrag van € 20
miljoen uitgetrokken.OntwikkelingssamenwerkingDe keuze van partnerlanden in de bilaterale ontwikkelingssamenwerking
met Latijns-Amerika is onveranderd. Nederland heeft de bilaterale ontwikkelingssamenwerking
met Latijns-Amerika op vijf partnerlanden (Bolivia, Colombia, Guatemala, Nicaragua
en Suriname) geconcentreerd, hetgeen niet wegneemt dat Nederland via de medefinancieringsorganisaties,
als lidstaat van de EU en als donor in het kader van de multilaterale ontwikkelingssamenwerking
zich breder voor landen in de Latijns-Amerikaanse regio inzet. Door verbijzondering
van partnerlanden naar de profielen MDG, Veiligheid en Ontwikkeling respectievelijk
een brede relatie wordt het mogelijk een gerichter beleid te voeren. Het MDG-profiel
geldt voor de relatief arme landen Bolivia en Nicaragua. Guatemala en Colombia
vallen onder de Veiligheid en Ontwikkeling. Suriname past in het profiel van
de brede relatie. Voor de ontwikkeling van het bedrijfsleven staat PSI open
op tien landen. ORIO zal in 2009 open gaan voor zes landen.In de beleidsdialoog met deze landen zal voortdurend aandacht worden gevraagd
voor het vraagstuk van groei en verdeling, voor vrouwenrechten en inheemse
rechten, voor fragiliteit en voor milieu en klimaat.Vrouwen en SRGRDe (sociaal-economische) positie van de vrouw, de toename van geweld tegen
vrouwen en de wettelijke situatie rond seksuele en reproductieve gezondheid
(SRGR) zijn cruciale thema’s in de regio. Mede in het kader van
het behalen van de MDG’s zullen wij het Nederlands beleid ten aanzien
van SRGR en hiv/aids focussen op de rechten van mensen met HIV, het vergroten
van zeggenschap van vrouwen en jongeren en de verbetering van de toegang tot
zorg en behandeling. Hoewel de prevalentie van hiv/aids in de LAC-regio (nog)
relatief laag is, zijn seksuele voorlichting, stimulering van condoomgebruik
en programma’s voor preventie en zorg (vooral gericht op jongeren, en
voor rurale gebieden) essentieel. De conservatieve druk op met name vrouwenrechten
in de regio is groot. De restrictieve abortuswetgeving in Nicaragua is daarvan
een voorbeeld. Nederland zal SRGR in diverse geledingen aan de orde (blijven)
stellen. In de partnerlanden wordt er met name in Nicaragua en Guatemala integraal
ingezet op hiv/aids, SRGR en gender. Brazilië is zeer vooruitstrevend
in zijn aanpak van de bestrijding en preventie van HIV/Aids. Brazilië
deelt zijn expertise met landen in de regio Latijns-Amerika en de Portugees
sprekende landen in Afrika. Een aantal programma’s en projecten die
onder meer door het«International Technical Center for HIV/Aids»
wordt uitgevoerd wordt ook door Nederland via het VN-kanaal financieel ondersteund.Milieu en klimaatMilieu is vanwege het beheer en de exploitatie van natuurlijke hulpbronnen
een cruciaal thema in Latijns-Amerika. Veranderende markten en een sterk toenemende
mondiale vraag naar biobrandstoffen, soja, hout en andere agrarische producten,
maar ook de mondiale goudprijs en het opkomend ecotoerisme bieden kansen voor
economische ontwikkeling in Latijns-Amerika. Deze ontwikkelingen kunnen echter
ook een negatieve impact hebben voor de arme lokale bevolking en het milieu.
Met betrekking tot biobrandstoffen zullen de potentiële kansen en de
negatieve effecten tegen elkaar moeten worden afgezet. Nederland zal zich
daar, ook in EU verband voor inzetten. Nederland zal ondersteuning verlenen
aan het verduurzamen van internationale productieketens van die producten.
Voor biobrandstoffen werkt Nederland pro-actief samen met Brazilië als
een van de sleutelspelers om te verzekeren dat de wereldhandelsstromen waar
wij in Nederland mee te maken krijgen, inderdaad kunnen voldoen aan Europese
duurzaamheidseisen. Handelsketens kunnen pas gecontroleerd worden als er criteria
voor duurzaamheid en legaliteit ontwikkeld zijn en er goede systemen voor
certificering en verificatie zijn opgezet. Nederland zet sterk in op de processen
die helpen deze criteria te ontwikkelen en op programma’s voor capaciteitsopbouw
voor certificering en verificatie. Daarvoor is het van groot belang dat overheden
en bedrijven hier en daar, alsmede het maatschappelijk middenveld zich constructief
opstellen in het lopende overleg over de vormgeving van de Europese duurzaamheidscriteria.Tijdens de vijfde EU-LAC top in Lima zijn afspraken gemaakt over intensivering
van de biregionale samenwerking op het vlak van duurzame ontwikkeling. Nederland
heeft onder andere opgeroepen tot het verduurzamen van de exploitatie van
natuurlijke hulpbronnen en internationale productieketens, ook van biobrandstoffen.ConsulairWat betreft het welzijn en de veiligheid van Nederlanders ligt het zwaartepunt
bij de zeer actieve begeleiding van Nederlandse gedetineerden. Hoewel de samenwerking
met de overheden goed is, geven de omstandigheden in de gevangenissen, die
zo anders zijn dan in Nederland, vaak reden tot zorg. Soms is de veiligheidssituatie
in bepaalde gevangenissen zo zorgelijk dat de ambassadestaf bezoeken aan de
gedetineerden voor korte tijd moeten uitstellen totdat de situatie is verbeterd.
Ook wordt met grote regelmaat consulaire bijstand verleend aan Nederlanders
die met vakantie zijn in Zuid-Amerikaanse landen of die zich daar hebben gevestigd. Een aantal ernstige consulaire gevallen (moord, ontvoering)
heeft de afgelopen periode de aandacht gevraagd.Culturele samenwerking: bij de samenwerking
op het culturele vlak zijn duidelijke keuzes gemaakt en worden de middelen
op een beperkt aantal landen geconcentreerd, hetgeen niet wegneemt dat er
ook beperkte financiering is voor goede projecten in andere landen. De culturele
samenwerking met Suriname en Brazilië wordt verdiept.Ten slotteLatijns-Amerika blijft om velerlei redenen belangrijk voor Nederland.
Zoekend naar de meerwaarde van onze bilaterale inzet daar zien wij voor Nederland
een rol van makelaar, van bruggenbouwer, maar ook van een kritische partner
in de politieke dialoog. Waar langs de multilaterale weg niet voldoende of
tijdig resultaat kan worden geboekt en bilateraal een katalyserende of complementaire
Nederlandse bijdrage wordt gewenst, zoals in de vijf partnerlanden zal dit
zo veel mogelijk in samenwerking met andere bilaterale donoren, de EU en multilaterale
donoren worden gedaan. Ook binnen die bilaterale OS kaders zal kritisch worden
gekeken naar de Nederlandse meerwaarde en zal een heldere prioriteitstelling
worden toegepast. Nederland zal blijven in deze partnerlandensamenwerken zowel
met de overheid als met het maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven.
De rol die de Nederlandse vertegenwoordigingen in de regio spelen blijft essentieel
hierbij.We hopen met deze brief tegemoet te zijn gekomen aan uw verzoek de LAC
notitie van 2004 te actualiseren. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29653-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl