Toekomst van de intensieve veehouderij; Brief minister over uitvoering van motie Cramer c.s. (kamerstuk 31700 XIV, nr. 93) over onderzoek naar mogelijkheden combinatiekip in moderne en duurzame veehouderij
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136145
 2009-2010
 
 28 973
 Toekomst van de intensieve veehouderij
 
 
 
 
 Nr. 
 37
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 27 oktober 2009
 
 Met deze brief informeer ik u over de uitvoering van de motie Cramer c.s.
(31 700 XIV, nr. 93) over onderzoek naar de mogelijkheden van de
combinatiekip in een moderne en duurzame veehouderij.
 Inleiding
 In Nederland worden jaarlijks circa 30 miljoen eendagshaantjes van legkippenrassen
gedood en gebruikt als voedsel voor onder andere dierentuindieren. De haantjes
van de gespecialiseerde legkippenrassen zijn niet geschikt voor de vleesproductie
omdat ze langzaam groeien, slecht bevleesd zijn en de vleesproductie economisch
niet rendabel is.
 Het doden van deze haantjes roept maatschappelijke weerstand en ethische
discussies op. Op 7 oktober 2008 heb ik u de resultaten van het ASG-onderzoek «Het
doden van eendagshaantjes; kan dat niet anders» aangeboden (Kamerstuk
31 700 XIV, nr. 9). Eén van de alternatieven voor het doden
van eendagshaantjes na de geboorte, die in dit onderzoek zijn beschreven,
is het houden van pluimveerassen die geschikt zijn voor zowel de eier- als
de vleesproductie. Van dergelijke combinatiekippen (ook wel dubbeldoel kippen
genoemd) groeien de haantjes op voor de vleesproductie, terwijl de hennetjes
gehouden worden voor de productie van eieren.
 
 Bij motie Cramer c.s. (31 700 XIV, nr. 93) heeft de Kamer verzocht
de combinatiekip als optie in het onderzoek te behouden en te onderzoeken
hoe de combinatiekip in een moderne en duurzame pluimveehouderij past. In
bijgevoegd rapport heeft Wageningen Universiteit en Research centrum (WUR)
onderzocht wat de mogelijkheden, kansen en eventuele consequenties zijn van
een combinatiekip.
 In deze brief ga ik eerst in op de bevindingen van het onderzoek van de
WUR. Daarbij komen achtereenvolgens aan de orde de huidige pluimveeproductie
van combinatiekip rassen, de consequenties van verschillende soorten combinatiekip
rassen voor de biologische efficiëntie, de milieubelasting,
het dierwelzijn en de kosten in vergelijking met de gangbare leg- en vleespluimveerassen.
 Vervolgens schets ik de verwachte marktkansen van een combinatiekip in
Nederland. Tenslotte geef ik mijn beleidsinzet weer.
 Bevindingen uit het onderzoek van de WUR
 De commerciële productie van eieren en pluimveevlees in Nederland
en wereldwijd vindt plaats op grootschalige bedrijven en is vergaand gespecialiseerd.
 Er zijn aparte pluimveerassen, houderijsystemen en ketens voor de productie
van eieren en pluimveevlees. Naast de commerciële productie wordt pluimvee
wereldwijd in kleine aantallen rondom huis gehouden (de zogenaamde backyard
farming). Dergelijke dieren worden vaak voor zowel de eier- als de vleesproductie
gehouden.
 
 Combinatiekippen worden in Nederland niet gehouden voor consumptiedoeleinden.
In de zuidelijke EU-lidstaten, vooral Italíë, is er wel belangstelling
voor de haantjes van legrassen die op jong volwassen leeftijd voor de vleesconsumptie
geslacht worden. De markt voor dit product vertoont een neerwaartse trend.
In het Midden-Oosten en Afrika en bij bepaalde bevolkingsgroepen is er ook
belangstelling van de consument voor haantjes van legpluimveerassen.
 
 De WUR heeft vijf mogelijkheden voor een combinatiekip vergeleken met
de gangbare gespecialiseerde leg- en vleespluimveerassen. In alle gevallen
gaat het produceren van eieren en vlees door eenzelfde ras gepaard met een
verlies aan productie-efficiëntie. Hennen leggen vanuit een oogpunt van
voergebruik en milieubelasting efficiënt eieren als ze veel eieren kunnen
leggen bij een laag volwassen gewicht. Pluimveevlees wordt efficiënt
geproduceerd als de kuikens in relatief korte tijd het slachtgewicht (circa
twee kilogram) kunnen bereiken. Dit is alleen mogelijk wanneer de ouders van
de vleeskuikens juist een hoog volwassen gewicht kunnen bereiken. Een hoog
volwassen gewicht gaat echter weer samen met een relatief lage eiproductie.
Het produceren van eieren en vlees met eenzelfde ras gaat derhalve gepaard
met een fors hogere milieubelasting en fors hogere kosten in vergelijking
met de gespecialiseerde leg- en vleesrassen. Dit verschil kan variëren
van 50 tot 100%. Economisch en milieutechnisch gezien is het mesten
van haantjes van de meer legtypische rassen de minst slechte optie.
 
 Wat het dierenwelzijn betreft, verwacht de WUR dat voor de hennen geen
tot weinig winst geboekt kan worden in een productiesysteem met combinatiekippen
in vergelijking met de huidige gespecialiseerde legpluimveerassen. Voor de
haantjes van de onderzochte combinatiekip-rassen worden enige welzijnsvoordelen
verwacht zoals minder voetzool- en bewegingsproblemen.
 
 Naast de gevolgen voor de milieubelasting en de kostprijs is de potentiële
marktvraag naar het vlees van de haantjes van combinatiekippen van belang.
Zoals aangegeven is er in de zuidelijke EU-lidstaten een krimpende markt voor
haantjes van legrassen. Uitgaande van de huidige situatie in Italië wordt
gemiddeld per inwoner per jaar 0.25 haantje van een legras geconsumeerd voor
een prijs die op ruim het dubbele ligt van de prijs voor gangbaar pluimveevlees.
Wanneer we uitgaan van het huidige jaarlijkse aantal van circa 30 miljoen
eendaghaantjes van legtypische combinatiekip-rassen en afzet op de Nederlandse
markt, zou dit gemiddeld per inwoner twee haantjes per jaar betekenen.
 Gelet op de huidige culinaire traditie in Nederland en naburige landen,
de beperkte waardering van de slacht- en eetkwaliteit van deze dieren en vergeleken met de ontwikkeling van de consumptie in Italië, schat
de WUR de marktkansen voor dergelijke aantallen minimaal in. De WUR ziet wel
kansen voor het opzetten van een combinatiekipketen voor een groep geïnteresseerde
consumenten. Hiervoor is een expliciete consumentenvraag, een geïnteresseerde
ketenpartij, die bereid is te investeren in de ontwikkeling en introductie
van een marktconcept, en langdurig commitment van een voldoende grote groep
consumenten noodzakelijk.
 Beleidsinzet
 De problematiek van de eendagshaantjes in de legpluimveehouderij staat
volop in de maatschappelijke belangstelling. Zoals aangegeven in mijn brief
van 7 oktober 2008 (Kamerstuk 31 700 XIV, nr. 9) worden de
haalbaarheid, kosten en diervriendelijkheid van drie mogelijke alternatieven
voor het doden van eendagshaantjes verder onderzocht. Naar verwachting zal
eind dit jaar meer bekend zijn over de haalbaarheid van het alternatief «uitselecteren
van mannelijke eieren door het kijken in het vers gelegde ei». Hierover
zal ik de Kamer nader informeren.
 
 Wat betreft de op verzoek van de Kamer toegevoegde optie van de combinatiekip
concludeer ik op basis van het bijgevoegde WUR-rapport dat dit geen grootschalig
alternatief kan zijn voor het doden van eendagshaantjes. Het volledig omschakelen
van de gehele Nederlandse eierproductie van gespecialiseerde legrassen naar
combinatiekip-rassen brengt vanuit economisch en milieu oogpunt bezien aanzienlijke
bezwaren met zich mee. Tevens is het de vraag of er bij de huidige open markten
een substantiële afzetmogelijkheid is in Nederland en Europa voor haantjes
van dergelijke combinatiekippen.
 Ik zie wel mogelijkheden voor een deelmarkt van eier- en vleesproductie
op basis van de combinatiekip. Dergelijke projecten kunnen alleen tot stand
komen op initiatief van het bedrijfsleven, ketenpartijen en maatschappelijke
organisaties.
 Er loopt op dit moment een initiatief waarin met financiële ondersteuning
van het ministerie van LNV de mogelijkheden van de ontwikkeling van een marktconcept
op basis van een combinatiekip worden onderzocht. Andere soortgelijke initiatieven
van marktpartijen en maatschappelijke organisaties zal ik actief ondersteunen
en financieel faciliteren via het ter beschikking staande LNV-instrumentarium.
 
 De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
 G. Verburg 
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.