Ruimtetekort in mainport Rotterdam; Verslag algemeen overleg op 4 december 1997 over de brief inzake verkenning van het ruimtetekort in de mainport Rotterdam (24691, nr. 3)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24691, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

05-02-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

24691 nr. 9

22-01-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24691Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 62 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 691Ruimtetekort in mainport Rotterdamnr. 9VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 22 januari 1998De vaste commissies voor Verkeer en Waterstaat1,
voor Economische Zaken2 en voor Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer3 hebben op
4 december 1997 overleg gevoerd met minister Jorritsma-Lebbink van Verkeer
en Waterstaat en minister De Boer van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer over de brief inzake de verkenning van het ruimtetekort
in de mainport Rotterdam (24 691, nr. 3).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Feenstra (PvdA) gaf ter illustratie van de nationale
betekenis van de Rotterdamse haven aan dat deze haven direct aan 65 000
mensen en indirect aan 350 000 mensen werkgelegenheid biedt, met een
directe toegevoegde waarde van 12 mld. en een waarde van 55 mld. in totaal,
10% van het BNP. De brief van het kabinet vormt de afsluiting van het twee
jaar geleden gestarte project voor de verkenning van het ruimtetekort van
de mainport Rotterdam, het VERM-project. Het kabinet erkent de wenselijkheid
van het oplossen van het ruimtetekort van de mainport Rotterdam, nut en noodzaak
van extra ruimte is voldoende aangetoond om tot een vervolgprocedure over
te gaan, maar het kabinet erkent ook dat er nog vragen zijn overgebleven,
waartoe een PKB-plus met een MER zal worden gestart, terwijl er ook een inventarisatie
van de economische effecten zal worden gemaakt. De heer Feenstra constateerde
dat het kabinet met deze projectbeslissing nog geen definitief standpunt heeft
ingenomen en dat er dan ook van zijn fractie nog geen definitief oordeel verwacht
wordt.De twee uitgangspunten van het kabinet, namelijk een economische groei
van 3% en vermindering van milieubelastende emissies in absolute zin, hadden
de instemming van de heer Feenstra, zij het dat zijn fractie het groeipercentage
wil laten afhangen van de internationale economische ontwikkelingen, het ruimtelijke
beleid en het milieubeleid, waarbij na Kyoto vooral een actief CO2-beleid
van belang is. Hij vroeg naar de ontwikkeling van de omvang van de tweede
Maasvlakte en naar het moment waarop het ruimtetekort zich bij verschillende
scenario's aandient. De twee uitgangspunten zijn voor de fractie van de PvdA
nevengeschikt; naarmate de tweede Maasvlakte beter is zowel voor de regionale
en de nationale economie als voor natuur en milieu, is er meer steun van haar
te verwachten.Verder wees de heer Feenstra op de omvangrijke ecologische nadelen die
met de economische voordelen van Nederland-distributieland gepaard gaan. Meer
van hetzelfde vond hij geen duurzame aanpak die perspectief biedt. De tweede
Maasvlakte zou moeten leiden tot een «factor 4-haven», dus transport
zoveel mogelijk op de meest milieuvriendelijke manier – binnenvaart,
kustvaart, pijpleidingen en Betuwelijn – clustering van bedrijven, industriële
installaties aanleggen met de beste beschikbare technieken en industriële
ecologie. De heer Feenstra verwachtte dat de MER hiertoe mogelijkheden zal
bieden, in combinatie met een verplichtend flankerend beleid. Hij noemde de
mogelijkheden op verkeersgebied, beschreven in het rapport van de taskforce,
interessant.De heer Feenstra pleitte voor «value added logistics» in de
grondstoffenstroom op de heenweg en op de terugweg in de afval- en hergebruikfase
om meer werkgelegenheid te genereren. Hij zag weinig mogelijkheden tot verbetering
van de werkgelegenheidssituatie in de regio via aanleg van de tweede Maasvlakte
en hij achtte daarvoor een zelfstandige aanpak nodig, onder andere via het
grotestedenbeleid. In verband met de verschillende prognoses van het aantal
nieuwe banen vroeg de heer Feenstra, hoeveel banen de tweede Maasvlakte naar
de mening van het kabinet zou opleveren en wat de waarde ervan voor de Nederlandse
economie zou zijn. Ten slotte noemde hij op dit punt het belang van een aantrekkelijke
woonomgeving als een gunstige vestigingsfactor, waarmee investeren in groen
naar zijn mening ook een economische betekenis heeft.Op het punt van de ruimte signaleerde de heer Feenstra een schoksgewijze
ontwikkeling van Rotterdam in westelijke richting en een mondiale ontwikkeling
in de richting van megahavens, waarbij hij voor Rotterdam een interessant
perspectief voor het Europese continent zag. In verband daarmee leek hem een
dreigend ruimtetekort voor de Rotterdamse haven reëel, maar hij had in
het principebesluit van het kabinet, dat hij kenschetste als een «best
practical judgement» zorgvuldiger onderbouwde uitwerking van de verschillende
scenario's op basis van gelijkwaardigheid willen zien. Hij noemde daarbij
als elementen de strategische reserveruimte voor een groot chemiebedrijf dat
zich naar verwachting op een diepzeelocatie zal gaan vestigen, de mogelijkheid
van herstructureren en «inbreiden», gebruikmaking van «schuifruimte»
ten gunste van de compacte stad, het versnellen van de bodemsanering en het
inschakelen van nieuwe technieken, bijvoorbeeld voor het afhandelen van containers.In verband met de mogelijkheden van inbreiden vroeg de heer Feenstra nog
opheldering over de conclusie van minister Jorritsma dat inbreiden tweemaal
zo duur zou zijn als uitbreiden. Hij zei dat zijn fractie het geen goed uitgangspunt
vindt om nieuwe terreinen aan te leggen als er nog oude gronden ongebruikt
blijven. Bovendien achtte de heer Feenstra een vrij stringent
ruimtelijk beleid nodig indien er tot de uitgifte van nieuwe percelen wordt
overgegaan, waarbij met reële grondprijzen naar een compacte haven moet
worden gestreefd, ook bij het aflopen van contracten in het huidige areaal.
Hij vroeg in verband hiermee ook om een actualisering van het huidige bestemmingsplan
uit 1937.De heer Feenstra wilde de ontwikkeling van de verschillende haventerreinen
in Nederland in samenhang bezien, waarbij hem gebleken was dat de functie
van deze terreinen in het algemeen niet als concurrerend, maar als complementair
wordt gezien. Op basis van de brief van het kabinet had hij geen al te hoge
verwachtingen van de mogelijkheden op andere plaatsen.Natuurbeheer en natuurontwikkeling vormde voor de heer Feenstra een onlosmakelijk
onderdeel van verdere planontwikkeling. De Voornse duinen, de duinen van Goeree
en de Voordelta zouden naar de mening van zijn fractie zoveel mogelijk moeten
worden ontzien, met consequenties voor de omvang en de situering van een tweede
Maasvlakte, terwijl natuurontwikkeling zou mogen worden uitgestrekt over de
gehele regio. Hij toonde zich daarbij enthousiast over de plannen «Veters
los» van Natuurmonumenten en «Nieuw Rotterdams peil» van
het WNF en hij had ook veel waardering voor de constructieve opstelling van
deze instellingen. De heer Feenstra vroeg of het kabinet het eens is met de
schatting dat er voor natuurontwikkeling 1 mld. à 1,5 mld. nodig zal
zijn, of er in zo'n post is voorzien, of de bestaande natuurgebieden in de
regio al zijn opgenomen in de Natuurbeschermingswet en of er al voorzien is
in toetsing aan de habitatrichtlijn.De heer Feenstra verwees in dit verband ook naar de afspraken in het kader
van ROM-Rijnmond om sowieso 1750 ha natuur- en recreatiegebied te ontwikkelen,
waarvan 750 ha bij de discussie over de tweede Maasvlakte zou worden betrokken.
Bovendien zei hij dat de bestaande natuurwaarden dienen te worden ontzien,
bij welke variant dan ook.Opvallend vond de heer Feenstra het dat een zo belangrijk strategisch
project als dit financieel zo spaarzaam is uitgewerkt. De geschatte investeringskosten
staan niet eens in de brief, dus het is onduidelijk of het om 5 mld. tot 7
mld. of om 8 mld. tot 10 mld. gaat. Het is ook de vraag of de gehele investering
door het Rijk zou moeten worden gedragen. De overheid is naar zijn mening
wel aan te spreken op haar verantwoordelijkheid als het gaat om het creëren
van een voorwaardenscheppende, harde infrastructuur, maar dat is nog wel iets
anders dan het geheel gereed voor gebruik aanleveren van een industrieterrein.
De heer Feenstra vond dat de zorg voor de zeewering zelfs raakt aan de grondwettelijke
verantwoordelijkheid van de minister van Verkeer en Waterstaat. Het leek hem
lastig om een zeedijk privaat te laten aanleggen, ook al omdat de kosten daarvan
moeilijk terug te verdienen zijn. Er zal naar schatting 1 mld. à 1,5
mld. voor nodig zijn, dus net zo veel als voor natuurontwikkeling, waarbij
overigens wel geprobeerd zou kunnen worden, private investeerders te interesseren.Verder ging de heer Feenstra ervan uit dat de kosten voor ruimtelijke
ordening, mobiliteit en milieu in de gangbare budgetten van de begroting zijn
opgenomen, afgezien van een additioneel budget dat wellicht nodig zal zijn
om het proces van bodemsanering en herstructurering op gang te brengen. Ook
vroeg hij in dit verband nog naar de mogelijke bijdragen van de gemeenten,
de provincie en het gemeentelijk havenbedrijf, mede in verband met de discussie
over het op afstand zetten van het havenbedrijf.De overige kosten zouden naar de mening van de heer Feenstra gedragen
moeten worden gedragen door private partijen, wat ook een ander karakter aan
de discussie over een tweede Maasvlakte zou geven: geen overheidsaanbodstrategie,
maar een PPS-vraagstrategie. Hij noemde als voordelen daarvan een geringer
beslag op de rijksbegroting, een zorgvuldiger inschatting van het benodigde
areaal en een reëlere grondprijs, die via zorgvuldiger grondgebruik
zowel tot een compacte stad als tot een compacte haven kan leiden.De heer Feenstra pleitte vervolgens nog voor gebruikmaking van de bestaande
bestuurlijke structuur, met een actieve opstelling van de betrokken ministers
en departementen, alsmede voor een gezamenlijk onderzoeksprogramma om te voorkomen
dat de betrokken partijen elkaar nog met verschillende cijfers om de oren
slaan. Hij vond dat de Kamer alle tussenstappen zou moeten kunnen bespreken,
dus de MER-richtlijnen, de inventarisatie van de economische effecten, de
financieringsvormen en de evaluatie van de nut- en noodzaakdiscussie. Dit
laatste rapport, dat de Kamer gisterenmorgen ontvangen heeft, wilde hij apart
op de agenda hebben, evenals het convenant dat op 18 februari ondertekend
zal worden. De heer Feenstra vroeg nog of dit convenant hard en helder is,
zowel in de harde als in de zachte sector.Ten slotte gaf de heer Feenstra aan dat zijn fractie instemt met de voorgestelde
vervolgprocedure, met als voorwaarden een harde onderbouwing van het noodzakelijke
areaal, een duurzame invulling op weg naar een compacte factor 4-haven, volwaardige
natuurontwikkeling en een doordachte mix van publieke en private investeringen.De heer Terpstra (CDA) was het niet eens met de heer Feenstra
dat het ontbreken van een definitieve visie van het kabinet zou betekenen
dat de fracties ook nog geen standpunt behoeven in te nemen.Verder vond hij dat uit de toenemende wereldhandel automatisch een grotere
vervoersstroom voortvloeit. De nut- en noodzaakdiscussie is vooral gericht
geweest op de luchtvaart. De heer Terpstra wilde van minister De Boer weten
of zij ook voor de scheepvaart zo'n discussie zou willen starten en of zij
deze als een milieuvriendelijke bedrijfstak ziet.Uit het bestuderen van de mogelijkheid van een tweede Maasvlakte als alternatief
voor Schiphol leidde de heer Terpstra af dat minister De Boer nu al een voorstander
van de tweede Maasvlakte zou zijn. Hij gaf aan dat zijn fractie net als het
vorige en het huidige kabinet veel waarde hecht aan de mainportgedachte voor
Schiphol en Rotterdam en hij noemde hierbij de rol van de grote steden in
de «missiebrief».De heer Terpstra vroeg of de ministers het ermee eens zijn, uit te gaan
van een behoedzame raming van de middelen en van een wat gunstiger verwachting
ten aanzien van infrastructuur en milieuproblemen, zoals het CPB in de raming
voor 1998–2002 doet. Hij onderschreef de stelling van Nyfer dat de effecten
vam grote projecten niet al te gedetailleerd te berekenen zijn, zodat er een
strategische visie nodig is.Verder meende de heer Terpstra dat het VERM-project heeft aangetoond dat
Rotterdam behoefte heeft aan nieuwe ruimte, vooral voor chemie en zeecontainers.
Twee denkbare alternatieven zijn «de rest van Nederland» en sanering
van de haven van Rotterdam zelf. Dit laatste achtte hij nuttig en nodig, maar
hij constateerde ook dat uit de rapportage blijkt dat het vrij lang zal duren
en dat het ook nogal duur is. De gedachte van Rotterdam om de haven uit te
breiden naar de zee en daar chemische industrie en dergelijke neer te zetten
vond de heer Terpstra vrij logisch, terwijl hij bij inbreiden veeleer aan
andere activiteiten zou denken. Hij wees er wel op dat inbreiden geen geweldig
grote gebieden zal opleveren en dat er daarnaast wellicht problemen met milieunormen
in de grote steden zelf te verwachten zijn, zodat inbreiden naar zijn mening
geen alternatief voor een tweede Maasvlakte kan zijn, zeker niet op korte
termijn, evenmin als andere havenplaatsen in Nederland, omdat er dan geen
sprake zou zijn van de voordelen van het combineren van milieu en economie
door clustering van chemische industrie. Een bredere studie vond hij niet
nodig, maar hij zou wel een aantal zaken nader onderzocht willen zien.De heer Terpstra concludeerde uit de stukken dat de andere havens weliswaar
belangrijk zijn, maar dat ze geen voldoende duidelijk alternatief vormen om
af te zien van een tweede Maasvlakte van 1000 ha. Hij begreep
dan ook niet waarom de regering op grond van de brief geen duidelijker standpunt
heeft ingenomen, omdat daaruit naar de mening van de CDA-fractie blijkt dat
de tweede Maasvlakte zou moeten worden aangelegd, aangezien zulks betere mogelijkheden
biedt voor het combineren van milieu en economie dan andere varianten. De
heer Terpstra wilde in principe ook vasthouden aan een oppervlak van 1000
ha; hij vond dat daar alleen van zou kunnen worden afgeweken indien alsnog
mocht blijken dat er minder ruimte nodig is.Als een van de zaken waarop verder gestudeerd zou moeten worden, noemde
de heer Terpstra de invloed van de ligging van een tweede Maasvlakte, van
welke omvang dan ook, op de natuur van de Voornse duinen en andere gebieden.
In dit verband wierp hij nog de vraag op of het geld voor natuurontwikkeling
gebruikt zou moeten worden voor het aanleggen van nieuwe natuurgebieden of
voor de verbetering van bestaande gebieden elders. Hij vond het opvallend
dat de beheerder van de Voornse duinen daarover anders denkt dat de verontruste
bewoners van Voorne, die pleiten voor besteding van het voor dit doel beschikbare
geld aan natuurverbetering elders. Dit leek hem een grondige studie waard,
evenals de financiële aspecten van de verschillende situeringsmogelijkheden
van een tweede Maasvlakte.De heer Blaauw (VVD) was het met de heer Terpstra eens dat
de brief van de regering erg veel vragen oproept. De nut- en noodzaakdiscussie
was gericht op versterking van de mainport en op verbetering van de leefomgeving.
Hij vond het terecht dat de regering heeft aangegeven dat het hierbij toch
ook gaat om een strategische visie op basis van bepaalde modellen voor de
economische groei, een visie waarbij niet alle onzekerheden en risico's ondervangen
kunnen worden. De heer Blaauw wees erop dat uit het hoofdstuk over de ontwikkelingen
op het gebied van de vraag naar ruimte blijkt dat de regering rekening wil
houden met de maxi- maal te verwachten economische groei, met het Global competitionscenario.
Hij wilde hieraan vasthouden, ook al staat er in de conclusie dat er bij de
inventarisatie van de economische effecten met diverse CPB-scena- rio's zal
worden gerekend. Het leek hem overigens net als de heer Terpstra weinig zinvol
om zo gedetailleerd te werk te gaan als in sommige rappor- ten, waarin de
werkgelegenheidseffecten bijna tot op de halve arbeidsplaats nauwkeurig worden
aangegeven. Ook worden naar de mening van de heer Blaauw rapporten van het
CPB selectief gebruikt, al naar gelang de vraag of ze in een bepaalde politieke
lijn passen. Hoe groot de verschil- len tussen de diverse rapporten en cijfers
ook zijn, er ontstaat in ieder geval heel wat werkgelegenheid en het gaat
om een strategische visie.Verder wees de heer Blaauw erop dat uit de zeer uitgebreide VERM-procedure
op geen enkele manier naar voren gekomen is dat de tweede Maasvlakte geen
goede keuze zou zijn en dat er duidelijke alternatieven zouden zijn. Er is
een besluit genomen over verbindingen van de Rotterdamse haven met het achterland,
wat bij een verdere ontwikkeling van de haven van Vlissingen ook weer nodig
zou zijn. Hij vond dat er in alle aangekondigde en door de heer Feenstra nog
gevraagde studies het gevaar schuilt dat de procedure stroperig wordt, zodat
er in ieder geval alvast met inbreiden zou moeten worden begonnen. De verwachting
dat er in 1999 een besluit zou kunnen worden genomen, leek hem in ieder geval
te optimistisch.Volgens de heer Blaauw zou op grond van de gemaakte afwegingen besloten
moeten worden om een tweede Maasvlakte aan te leggen, tenzij tijdens de PKB
zou blijken dat er een verschrikkelijke misrekening is begaan. Hij vroeg of
er nog steeds sprake is van een integrale PKB of dat er aparte PKB's komen
voor West-Nederland, voor de Maasvlakte, voor de Axelse vlakte etc., met aparte
inspraaktrajecten.Verder wilde de heer Blaauw iets meer horen over de «hub-functie»
van de mainport Rotterdam, over het belang van de aansluitende verbindingen over zee, via het spoor, met de binnenvaart en mogelijk met
combi-road, vooral omdat deze functie een van de redenen is geweest om de
keuze op Rotterdam te laten vallen. De «schoonste» methoden –
water en spoor – zijn daar op de kortste afstand beschikbaar.De heer Blaauw bestreed dat met het verschuiven van bedrijven de mobiliteit
altijd verhoogd zou worden, omdat er op vrijkomende plekken woonruimte gecreëerd
kan worden, wat juist gunstiger zou kunnen uitpakken voor de omvang van de
mobiliteit.Op het gebied van de financiën vroeg de heer Blaauw nog naar de filosofie
achter public-private partnership. Hij ging ervan uit dat samenwerking van
de overheid met de bedrijven die de infrastructuur aanleggen en met de bedrijven
die er gebruik van gaan maken, een heel andere benadering voor de financiering
zou kunnen opleveren, waarbij wellicht een koppeling met de financiering van
de Betuweroute aangebracht zou kunnen worden.De heer Blaauw drong ook nog aan op een openhartige samenwerking tussen
de stuurgroep en het ambtelijk apparaat van de minister. Hij had vernomen
dat er op dit punt in de VERM-procedure wat problemen zijn geweest.Ten slotte stelde de heer Blaauw dat de zaak niet zou mogen vastlopen
op het per se laten aansluiten van natuurcompensatie aan de tweede Maasvlakte.
Hij had waardering voor de initiatieven om die compensatie elders te zoeken,
omdat daarmee de Voornse duinen wellicht minder onder druk zouden komen te
staan, en hij pleitte dan ook voor een creatieve aanpak.De heer Van Waning (D66) herinnerde eraan dat het kernprobleem
eigenlijk al een jaar geleden, tijdens de ludieke landelijke afsluiting van
de werkateliers in Amersfoort, naar voren is gekomen. Er bestond toen al jaren
een plan voor een tweede Maasvlakte van het Gemeentelijk havenbedrijf van
Rotterdam en organisaties op het gebied van natuur en milieu vonden dat mede
daarom hun argumenten te weinig bij de verkenning werden betrokken. Men dacht
bovendien dat deze verkenningsfase zou uitmonden in een definitieve projectkeuze,
maar volgens de WRR-procedure zou een en ander leiden tot een aantal te onderzoeken
opties. De heer Van Waning was blij dat nu niet dezelfde procedure als voor
de Betuweroute is gevolgd. Hij had waardering voor de inzet van allen die
bij de VERM-procedure betrokken zijn geweest en hij vroeg, in hoeverre de
lessen hieruit worden toegepast op met name TNLI. De heer Van Waning betreurde
het dat hij het evaluatierapport van Andersson, Elffers en Felix pas gisteren
gekregen had. Hij had het slechts vluchtig kunnen doorbladeren; er was hem
wel al gebleken dat de procedure volgens het rapport per saldo positief is
verlopen, omdat ze is uitgemond in een projectbeslissing, maar hij had ook
behoorlijk wat punten van kritiek op de opzet en de uitvoering gevonden. Daarnaast
had hij nog het evaluatierapport van het Instituut voor politiek en publiek
(IPP) «Over havens gesproken» ontvangen, waaruit hij de volgende
punten van kritiek aan de minister voorlegde.Ten eerste moet een landelijke nut- en noodzaakdiscussie open gevoerd
worden, zonder de hypotheek van voorafgaande standpuntbepalingen van kabinet
en/of ministers en/of afspraken tussen het Rijk en lagere overheden. De heer
Van Waning erkende overigens na een interruptie van minister Jorritsma dat
er in dit geval geen sprake kon zijn van een schone lei.Ten tweede moeten aan het begin van de discussie de voornaamste onderzoeksgegevens
beschikbaar zijn, om een discussie over verschillende oplossingsrichtingen
mogelijk te maken. De heer Van Waning wees erop dat de workshops al afgelopen
waren toen het CPB-rapport en het rapport van de projectgroep Maasvlakte-2
verschenen. Ten derde moet het debat met alle betrokken lagere overheden, belangenorganisaties
en burgers gevoerd worden. Er was volgens evaluatie gebleken dat de latere
gesprekken met belanghebbenden niets hebben opgeleverd wat niet al in de workshops
door belangstellende burgers naar voren was gebracht.Verder was de heer Van Waning het eens met het oordeel van het IPP dat
er in de procedure te snel «getrechterd» is. De nuloptie en de
optie van voorlopig alleen uitbreiden in de bestaande havengebieden zijn vrij
snel «weggetrechterd», zodat het daarna ging om het uitbreiden
van het haventerrein, met de optie van 500 ha «droog» van het
CPB en van 1000 ha «nat» van het Gemeentelijk havenbedrijf Rotterdam.Ook vroeg de heer Van Waning nog of de regering het ermee eens is dat
de voorbereiding en organisatie van de landelijke discussie en de rapportage
daarover aan een onafhankelijke instantie zou moeten worden opgedragen, onder
andere om oude kwesties tussen departementen niet opnieuw te laten uitvechten.In het algemeen kon de heer Van Waning zich aansluiten bij de lijn van
het betoog van de heer Feenstra. De fractie van D66 is het eens met deze projectbeslissing
als een aanvaardbaar compromis en zij ziet deze niet als een definitieve keuze,
maar als een principiële keuze voor een verdere procedure in de richting
van 1000 ha «nat» en 750 ha natuurontwikkeling, waarbij tegelijkertijd
een aantal principiële zaken moet worden onderzocht, namelijk bij de
MER, op het punt van de economische impact en de modaliteiten van natuurontwikkeling.
De heer Van Waning legde er de nadruk op dat de dubbele doelstelling voor
zijn fractie voorop staat: beter ruimtegebruik en verbetering van het leefmilieu
in het betrokken gebied. Daartoe moeten bij de PKB de opbrengsten voor de
leefomgeving van het begin af aan duidelijk in kaart worden gebracht, zowel
bij de kosten als bij de baten. Hierbij noemde hij ook de effecten van inbreiden
en van gebruik maken van de schuifruimte.Verder zou naar de mening van de heer Van Waning in het kader van de leefbaarheid
de bereikbaarheid van de havens voor personen en die van natuur- en recreatiegebieden
moeten worden onderzocht. In dat verband zouden ook de effecten van een tweede
Maasvlakte met een grotere oppervlakte dan 1000 ha bezien moeten worden, omdat
verschillende projectgroepen zich daar al mee beziggehouden hebben. Ook dienen
bij de MER de verschillende modaliteiten voor het aanleggen van een nieuwe
Maasvlakte onderzocht te worden, omdat ze niet alleen in prijs, maar ook in
milieuvriendelijkheid verschillen.De heer Van Waning sprak waardering uit voor de vele doorwrochte opmerkingen
en suggesties die zijn fractie bereikt hadden, onder andere van de jongerencoalitie
van de Nationale jongerenraad voor milieu en ontwikkeling. Hij ging ervan
uit dat de regering al dit soort opmerkingen in overweging zal nemen.Desgevraagd legde de heer Van Waning er nog de nadruk op dat grote projecten
als de aanleg van een tweede Maasvlakte, projecten die verband houden met
de ruimtelijke en economische invulling van Nederland in de komende decennia,
later nog in breder verband een politieke beoordeling zullen krijgen. Hij
herinnerde eraan dat D66 het initiatief heeft genomen tot planningsoverleg
tussen de vier betrokken commissies over de veertien nota's en acht grote
projecten die nog in aantocht zijn. In verband hiermee drong hij ten slotte
nog aan op het beter toegankelijk maken van de informatie die relevant is
voor het nemen van een verantwoord besluit, bijvoorbeeld door de stichting
in te schakelen die zich bezighoudt met land-, water- en milieu-informatietechnologie.De heer Van den Berg (SGP) sprak mede namens de fractie van
de RPF. Hij vond het jammer dat de discussie over grote projecten en de wijze
waarop wetgeving daarbij een rol kan spelen, niet was doorgegaan gelet op
de relatie met het onderwerp. Hij wilde bij zijn benadering van dit project
uitdrukkelijk de ervaring betrekken die beide fracties met eerdere grote projecten
hadden opgedaan. Deze ervaring bracht hem tot een kritische opstelling tegenover
de verdere besluitvorming. De heer Van den Berg vond dat in ieder geval voorkomen
zou moeten worden dat de Kamer uiteindelijk alleen nog maar ja of nee kan
zeggen tegen een gigantisch project, met alle consequenties van dien. De discussie
over nut en noodzaak zag de heer Van den Berg als een nieuw element, maar
hij vond het jammer dat de evaluatie ervan pas gisteren beschikbaar kwam,
omdat een verantwoorde afweging hierdoor eigenlijk nog niet mogelijk was.De voorlopige conclusie van de heer Van den Berg was dat er nog te veel
vragen zijn om de verkenningsfase als afgerond te beschouwen en het PKB-traject
in te gaan. In tegenstelling tot de heer Van Waning zag hij de PKB-procedure
niet als een gelegenheid om nog eens na te gaan of een tweede Maasvlakte wel
nodig zou zijn, zodat naar zijn mening eerst die vragen beantwoord zouden
moeten worden.De heer Van den Berg vond het curieus om bij een concreet project als
dit als een soort randvoorwaarde een economische groei van 3% in te bouwen.
Hij vond net als de heer Feenstra dat ook modellen op basis van andere percentages
aan bod zouden moeten komen, evenals de gewenste economische groei. Bij de
behandeling van de nota Milieu en economie hadden beide fracties in verband
met het streven naar duurzame groei kritische kanttekeningen geplaatst bij
het concept Nederland-distributieland. De heer Van den Berg vroeg, in hoeverre
er ook ruimtelijk serieus met alternatieven rekening gehouden wordt, zoals
inbreiden en een beter gebruik van andere havens.Verder vroeg de heer Van den Berg zich af, of er niet van tevoren goed
nagedacht zou moeten worden over de waterstaatkundige kant van de zaak. Dit
project zou naar zijn mening ingrijpende consequenties voor het kustbeleid
kunnen hebben. Hij noemde in dit verband de voorwaartse strategie, de kuststromingen,
zandafzetting in naburige gebieden en de verzanding van de toegang tot havens,
ook in verband met de belangen van de visserij. Hij vroeg ook aandacht voor
de consequenties voor natuur en landschap, met name voor de duinen op Goeree
en Voorne. Voorzover dergelijke vragen doorslaggevend zijn voor de keuze van
een bepaald model, inclusief de alternatieven, zouden deze naar zijn mening
van tevoren beantwoord moeten worden, maar de details zouden in de PKB kunnen
worden uitgewerkt.Ook de heer Van den Berg betwijfelde of inbreiden alle problemen zou kunnen
oplossen, maar hij vond dat in ieder geval de bodemsanering van de bestaande
havengebieden serieus ter hand zou moeten worden genomen. Hij herinnerde aan
het pleidooi van Natuur en milieu Rijnmond tot saneringsgebied te verklaren.
Hij vroeg zich af of er juist vanwege deze problematiek uiteindelijk niet
te veel terreinen nodeloos braak blijven liggen.Mevrouw Vos (GroenLinks) ging in op de logica van deze strategische
beslissing. Op basis van de ambitie om de economie met het oog op de werkgelegenheid
met 3% te laten groeien en de wens om de kwaliteit van natuur en milieu te
verhogen acht het kabinet forse investeringen in ruimtelijke economische structuur
nodig, in de eerste plaats versterking van de mainports en de verbindingen
met het achterland. Het vindt dat het durf vereist om deze strategische visie
in concrete projecten te vertalen en dat men daarbij moet accepteren dat er
sprake is van onzekerheid en risico's. Deze filosofie sprak mevrouw Vos absoluut
niet aan. Net als bij de Betuwelijn zette zij er zeer grote vraagtekens bij,
of deze stap nu überhaupt gezet zou moeten worden. Zij sloot zich aan
bij de opmerking van de heer Van den Berg dat er nog te veel vragen zijn om
over te gaan tot de PKB/MER. Mevrouw Vos herinnerde eraan dat haar fractie er bij de discussie over
de Betuwelijn op gewezen heeft dat voor het noodzakelijke vervoer van goederen
uit de aangevoerde containers optimaal gebruik zou moeten worden gemaakt van
vervoer over het water en dat zij slechts een marginale milieuwinst van aanleg
van de Betuwelijn verwachtte, omdat het kabinet niet bereid is, het vrachtvervoer
over de weg flink aan te pakken. Mevrouw Vos gaf aan dat er nu een strategische
beslissing zou worden genomen zonder dat alle alternatieven serieus onderzocht
zijn. Zij was er zeer teleurgesteld over dat het paarse kabinet onder andere
blijkens een uitspraak van minister Wijers niet bereid is te onderzoeken welke
andere mogelijkheden het echt combineren van economie, werkgelegenheid en
milieu zou bieden dan uitbreiding van de Maasvlakte. Bovendien zette zij vraagtekens
bij het streven naar het aantrekken van goederenstromen in het kader van Nederland-distributieland.Verder merkte mevrouw Vos op dat er volgens het CPB hooguit een tekort
aan ruimte van 600 ha zal ontstaan, bij een economische groei van ruim 3%
en een terughoudend overheidsbeleid op het gebied van milieu, ener- gie en
mobiliteit. Het was haar opgevallen dat volgens het CPB zowel de groei van
de werkgelegenheid als de economische voordelen als gevolg van aanleg van
een tweede Maasvlakte als bescheiden moeten worden aangemerkt. Zij was het
er niet mee eens, de te verwachten behoefte aan ruimte mede te baseren op
een grote mondiaal opererende klant die zich ineens zou kunnen aandienen.
Verder wees mevrouw Vos erop dat er volgens een rapport van de Heidemij met
inbreiden nog 850 ha te winnen is, met evenveel kosten als aanleg van een
tweede Maasvlakte. Zij gaf toe dat er op die manier minder flexibiliteit ontstaat,
maar zij vond dit geen reden om deze mogelijkheid niet serieus te bekijken.In verband met inbreiden noemde mevrouw Vos de terreinen die niet meer
gebruikt worden door de malaise in de tankopslag; bedrijven zijn er niet zo
happig op om deze vrij te geven, omdat ze dan gedwongen zouden worden tot
sanering. Zij vroeg of de regering bereid zou zijn, de omvang van dit probleem
in kaart te laten brengen en de sanering van de regio Rijnmond aan te pakken.Mevrouw Vos was er niet van overtuigd dat Moerdijk, Vlissingen en Terneuzen
niet een belangrijk deel van de oplossing zouden kunnen bieden. Zij vroeg
de regering, hier concreter en dieper op in te gaan.Volgens mevrouw Vos bleek uit het rapport van Andersson, Elffers en Felix
dat bepaalde onderdelen van de procedure niet helemaal zijn verlopen zoals
het had gemoeten. Zij noemde ook de kritische kanttekeningen van het Instituut
voor publiek en politiek en zij wees erop dat volgens dit instituut alternatieven
voor uitbreiding te weinig onderzocht zijn en dat door bemoeienissen van topambtenaren
in de eindfase alleen de uitbreidingsvarianten in de discussie waren overgebleven.Mevrouw Vos pleitte ervoor, te onderzoeken wat er met het geld dat nodig
zou zijn voor een tweede Maasvlakte, zou kunnen worden gedaan om de werkgelegenheid
in Rotterdam en de regio te bevorderen, omdat zij verwachtte dat het werkgelegenheidseffect
van een tweede Maasvlakte uitermate beperkt zou zijn. Zij vond in dit verband
de opmerking van de heer Feenstra over investeren in de stedelijke kwaliteit
zeer interessant. Zij herinnerde eraan dat haar fractie al eerder geopperd
heeft, zeer fors te investeren in energieprogramma's in de Rotterdamse regio,
omdat daarvan veel meer werkgelegenheid zou kunnen worden verwacht.Ook bracht mevrouw Vos nog naar voren dat de voorzitter van de werkgroep
Maasvlakte-2 van de commissie-MER, mevrouw Van Rijn-Vellekoop, heeft gezegd
dat de beleidsmakers hun huiswerk slecht gedaan hebben en dat er te weinig
informatie beschikbaar was over de aspecten van natuur en milieu, terwijl
dat toch noodzakelijk was voor de dubbele doelstelling. Ook zouden criteria
voor het toetsen van de kwaliteit van de leefomgeving ontbreken. Mevrouw Vos
kon dan ook absoluut niet de redenering van de regering volgen dat er voor
de leefbaarheid kansen zouden worden gemist als de tweede Maasvlakte
niet werd aangelegd. Zij zag er in ieder geval een aanslag op de leefbaarheid
in, terwijl het om een gebied gaat waar de milieudruk toch al erg hoog is
en zij vond het een omkering van de redenering dat het winst voor het milieu
zou zijn dat met meer goederenaanvoer de Betuweroute beter gebruikt zou kunnen
worden. Investeren in warmtekrachtkoppeling en andere ecologische maatregelen
zou volgens haar ook heel goed mogelijk zijn bij de bestaande industrieterreinen.Ten slotte vroeg mevrouw Vos nog aandacht voor de kwetsbare en hoogwaardige
natuur die in het geding is. De Voordelta maakt deel uit van het kerngebied
van de ecologische hoofdstructuur en volgens het structuurschema groene ruimte
zijn ingrepen dan alleen toegestaan indien die de wezenlijke kenmerken of
waarden van het kerngebied niet aantasten en mag hiervan alleen bij een zwaarwegend
maatschappelijk belang afgeweken worden. Mevrouw Vos vond dat op basis van
het onderzoek niet is vastgesteld dat het om een dergelijk belang zou gaan.
Zij waarschuwde ook voor het vogelvrij verklaren van de Noordzee.Mevrouw Vos trok de conclusie dat de PBK/MER-procedure voorlopig in de
ijskast zou moeten en zij waarschuwde de fracties van PvdA en D66 ervoor,
op een trein te springen waarvan de machinist 1000 ha bedrijfsterrein wil
aanleggen, omdat je in die trein zittend alleen nog maar met een vlaggetje
met «leefbaarheid» erop zou kunnen zwaaien.De heer Poppe (SP) zag in het streven naar versterking van
de mainport en verbetering van het woon- en leefklimaat, in de grote verschillen
in cijfers en het grote aantal vage prognoses een sterke overeenkomst met
de gang van zaken rondom Schiphol. Rotterdam gaat uit van 2000 ha, het CPB
komt niet verder dan 650 ha. Er zou sprake zijn van ruimtegebrek, met name
bij de chemische industrie, maar er wordt ook melding gemaakt van veel ongebruikte
reserveruimte bij de chemie, zonder dat precies wordt aangegeven hoeveel dat
is. Opslagtanks op vervuilde terreinen staan structureel leeg, maar volgens
de minister van VROM valt dit wel mee. De heer Poppe geloofde echter niet
dat uitspraken hierover van een oud-directeur van Shell en van de voorzitter
van de ondernemingsraad van Paktank dat het om ruim 600 ha vervuilde grond
met ongebruikte opslagtanks gaat, onjuist zouden zijn. Hij vond dat na de
sanering van de luchtverontreiniging in Rijnmond nu de bodem gesaneerd zou
moeten worden en hij zou graag met onafhankelijk onderzoek gestaafd zien,
wat de werkelijke leegstand is.Verder achtte de heer Poppe het onjuist om uit te gaan van reserveruimte
voor een grote, mondiaal opererende klant, omdat er ook een dergelijk groot
bedrijf zou kunnen vertrekken. Hij wees in dit verband op het stoppen met
de aanvoer van een bepaald merk Japanse auto's nadat daarvoor kapitalen in
het Hartelkanaal waren geïnvesteerd. Ook de redenering op het gebied
van de te verwachten vraag naar containers vond hij onjuist. En hij wees erop
dat de werkgelegenheid in de natte en droge bulksector in de afgelopen jaren
met ongeveer 1500 arbeidsplaatsen per jaar is afgenomen, juist in verband
met de aandacht voor containervervoer. De noodzaak van een tweede Maasvlakte
ten behoeve van de chemie leek de heer Poppe ook niet aangetoond, omdat er
nog veel interne reserves zouden zijn en omdat de chemie niet aan diep vaarwater
gebonden is. Hij trok hieruit de conclusie dat het dan toch om grootschalige
ontwikkelingen bij het containervervoer zou moeten gaan, maar daarvan zou
volgens hem alleen een extra stroom vrachtverkeer te verwachten zijn, zonder
dat de werkgelegenheid noemenswaardig zou toenemen. De heer Poppe miste ook
een doorberekening van de maatschappelijke kosten van een dergelijke schaalvergroting;
hij wees erop dat alle infrastructuur dan op een extreme piekbelasting berekend
zou moeten worden en hij vreesde dat Rotterdam zichzelf door een tweede Maasvlakte
zou verstikken. Het leek de heer Poppe bij een dergelijke ontwikkeling ook niet onwaarschijnlijk
dat er een verschuiving naar andere Europese havens zou optreden, omdat die
een kortere verbinding met de bestemmingsplaats van de goederen hebben. Hij
noemde als voorbeeld Hamburg, dat zich met een vrij korte verbinding met Oost-Europa
ook als mainport afficheert. Het leek hem dan ook veel meer voor de hand liggend
om te streven naar samenwerking, bijvoorbeeld via overslag op kleinere schepen,
dan containers dwars door Europa te vervoeren naar plaatsen die ook een haven
hebben. Een ontwikkeling in die richting zou naar zijn mening een tweede Maasvlakte
overbodig maken.Ten slotte vond de heer Poppe het een planologische miskleun van de eerste
orde om een natuurgebied van 750 ha aan te leggen dat voor stadsbewoners alleen
dwars door het industriegebied bereikbaar zou zijn, zonder openbaar vervoer.
Hij vond het dan ook onjuist om daar miljarden in te steken als Voornes Duin
voor een belangrijk deel naar de knoppen zou gaan.De conclusie van de heer Poppe was dat eerst alle bestaande ruimte efficiënt
zou moeten worden gebruikt, via herstructurering en sanering van vervuilde
grond. Daarna zou in alle rust bekeken kunnen worden, of er wellicht op termijn
een tweede Maasvlakte nodig zou zijn. Een economische groei van 3% vond hij
in combinatie met de vage redeneringen van de regering onvoldoende als argument
voor het aanleggen van een tweede Maasvlakte. De heer Poppe wilde dan ook
niet verder gaan met de PKB zonder een grondige analyse die betere gegevens
zou moeten opleveren. Antwoord van de regeringMinister Jorritsma-Lebbink gaf aan dat de regering Andersson,
Elffers en Felix een rapport heeft laten opstellen omdat het haar goed leek,
deze grote procedures te evalueren. Dit op 27 november verschenen rapport
kon de Kamer niet eerder bereiken omdat de minister het eerst zelf wilde lezen.
Zij wees erop dat het rapport ook geen onderdeel van de besluitvorming uitmaakt.
Bij TLNI is ook al lering getrokken uit de VERM-procedure en er is voortdurend
informatie uitgewisseld tussen de betrokkenen. De minister was graag bereid,
bij een volgend project te bezien of de soms zeer zinnige aanbevelingen uit
het rapport van toepassing kunnen zijn.De minister zei verder dat de groei van de goederenoverslag, de containers
en de petrochemische industrie een groot beslag op de ruimte in de Rotterdamse
haven heeft gelegd. Zij wees erop dat het bij goederenstromen veelal een kwestie
van vraag en aanbod is en dat daardoor ook de internationale handel toeneemt.
Zij vond het geen taak van de overheid om te beslissen over welke goederen
in- of uitgevoerd zouden mogen worden.Er is in de jaren zestig besloten, een nieuw industrieterrein aan te leggen
aan de monding van de Nieuwe Waterweg, aansluitend op het Europoortgebied,
namelijk de Maasvlakte. In de jaren tachtig en negentig zijn de activiteiten
in het havengebied verder gegroeid, gestimuleerd door niet alleen de regio,
maar ook het Rijk via het mainportbeleid. Zo fungeert de Rotterdamse haven
als een knooppunt van goederenstromen van en naar het Europese continent,
waarbij overigens de helft van de containers die in Rotterdam binnenkomen,
een bestemming in Nederland heeft. De minister wees erop dat de Rotterdamse
haven zeer belangrijk voor de Nederlandse in- en export is, zeker als ook
het Roergebied er nog bij betrokken wordt. De mainport is meer dan alleen
een haven; het is een netwerk, een samenhangend complex van overslag, industriegebied,
distributie, maritieme bedrijvigheid en zakelijke dienstverlening. De mainport
Rotterdam is dus ook een bron van waardetoevoeging en kennisinnovatie. De minister merkte op dat met de groei van de economie de claims voor
wonen, werken en recreëren steeds meer met elkaar gaan concurreren. Het
kabinet acht een economische groei van 3% op zichzelf wenselijk om de sociale
doelstellingen te kunnen halen, maar vervolgens gaat het erom, hoe dat kan
met gunstige gevolgen voor het milieu en de leefbaarheid.Het project Maasvlakte-2 is in 1994 in het kader van ROM-Rijnmond gestart
omdat er in de regio Rijnmond nog maar een beperkte ruimte voor haven- en
industrieterreinen beschikbaar was. Het project heeft een dubbele doelstelling:
versterking van de mainport en verbetering van de leefbaarheid. De minister
zei dat het kabinet de beslissing over een tweede Maasvlakte in een breder
kader ziet, met een afweging van alternatieven. Daarom is in april 1996 het
project VERM opgestart, een nieuwe manier van werken, het eerste project volgens
de aanbeveling van de WRR over de nut- en noodzaakdiscussie. Belangrijke elementen
waren daarbij de dialoog en het onderzoek en er is bewust nagelaten, de zaak
door de politiek te laten aansturen. Zo is in een veel eerder stadium een
ruimtelijke en inhoudelijke toespitsing totstandgekomen.De minister zag het als een uitdaging, ook bij dit project economische
groei te laten samengaan met een beter beheer van ruimte, natuur en milieu.
Zij wees erop dat dit aansluit bij de ideeën die allerlei natuurbeschermingsorganisaties
naar voren hebben gebracht. De landaanwinning is in het VERM-traject nog niet
aan de habitatrichtlijn getoetst, maar in het PKB-traject moeten alle belangen
zorgvuldig worden afgewogen. Omdat het landaanwinningsgebied gelegen is in
de ecologische hoofdstructuur, zal de regering rekening houden met het beleid,
geformuleerd in het structuurschema groene ruimte. In verband met de classificering
van Voornes Duin, de Voordelta en de duinen van Goeree zal er in het vervolgtraject
rekening moeten worden gehouden met de habitatrichtlijn. De effecten op natuur
en milieu zullen in de MER in beeld gebracht worden.Uit dit alles concludeerde de minister dat er in een ruimtelijke structuur
van hoge kwaliteit geïnvesteerd dient te worden, zodat het vaststellen
van nut en noodzaak samenhangt met visie, ondernemingsdurf en omgaan met onzekerheden.
Het project moet passen in de duurzame ontwikkeling van de mainport Rotterdam
die de regering voor de lange termijn nastreeft, met als leidraad behoud van
de geografische en economische voorsprong. De regering erkent dat er een tekort
aan ruimte is en zij acht het wenselijk, dit probleem op te lossen. De minister
wees erop dat de beslissing over dit project nog geen beslissing tot aanleg
van een tweede Maasvlakte is, maar een beslissing tot verder onderzoek, waartoe
de regering nu een PKB-procedure wil starten. Conform het advies van de commissie-MER
zullen de doelstellingen voor de leefomgeving beter worden uitgewerkt. De
PKB-fase biedt nog mogelijkheden voor het ontwikkelen van een nadere visie
op basis van nadere gegevens, zodat de minister geen reden zag om er niet
mee te starten.Verder gaf de minister nog aan dat het vrij zeker is dat het tekort aan
ruimte betrekking heeft op de groeisectoren containers, distributie en chemie
en dat Noord-Nederland en Amsterdam in dit verband geen alternatief vormen.
De urgentie per sector is sterk afhankelijk van de vulling van de huidige
vrije ruimte, de noordwesthoek van de bestaande Maasvlakte. Momenteel wordt
deze ruimte voor containers gereserveerd, waardoor de urgentie in deze sector
naar 2015 of 2018 verschuift, terwijl de behoefte aan ruimte in de chemie
omstreeks 2005 urgent wordt. Als de noordwesthoek voor chemie bestemd wordt,
wordt de behoefte aan ruimte voor containers eerder urgent. De regering wil
in de PKB de mogelijkheden voor chemie in Moerdijk, Vlissingen en Terneuzen
nog eens goed onderzoeken, maar zij ziet daarin voor containers geen alternatief.Er zullen hoge bedragen gemoeid zijn met eventuele landaanwinning. Beslissen
terwijl er nog onzekerheden zijn, vraagt volgens de minister dan ook
lef en visie, maar ook flexibiliteit in de besluitvorming. De regering wil
daarom de mogelijkheid van gefaseerde landaanwinning onderzoeken.De ontsluiting van het havengebied is gericht op grote containerstromen,
waarbij de Betuweroute en de fantastische verbindingen met het achterland
over het water een rol spelen. Het netwerk van havens en achterlandverbindingen
achtte de minister dan ook van groot belang, waarbij de samenwerking versterkt
zal moeten worden, terwijl er ook zeer veel aandacht zal moeten worden besteed
aan zuiniger ruimtegebruik. Zij was er niet echt tevreden over, zoals de ruimte-uitgifte
tot nu toe is gegaan. De mogelijkheden van dieper en hoger bouwen en het ontmantelen
van opslagtanks noemde zij als voorbeelden van zuinig ruimtegebruik.Gebrek aan ruimte levert volgens de minister bedreigingen op. Voor de
exporterende industrie, het havencomplex en de transito komt de concurrentiepositie
zwaar onder druk te staan. Bovendien vormt ruimtegebrek een bedreiging voor
de kwaliteit van de leefomgeving door het gebrek aan dynamiek dat daarvan
het gevolg is, terwijl wonen, werken en recreëren ook ruimte vraagt.
De omvang van het ruimtetekort wordt nog nader onderzocht. De minister was
het er dan ook niet mee eens, nu al een definitieve keuze voor 1000 ha te
maken. De onzekerheid over de economische groei maakt het werken met verschillende
scenario's noodzakelijk. De minister maakte wel onderscheid tussen scenario's
en prognoses, verwachtingen; zij wees erop dat er uiteindelijk een keuze moet
worden gemaakt op basis van de prognoses en de scenario's die daarbij passen.Verder wees de minister er nog op dat er bij het berekenen van de toegevoegde
waarde en de werkgelegenheid een vergelijking moet worden gemaakt tussen het
verlies dat optreedt tot 2020 als het ruimtetekort niet wordt opgelost en
de winst bij het wel oplossen van dit probleem, waarbij zij het ook van groot
belang achtte om verder te kijken dan tot het jaar 2020. Het CPB heeft het
genoemde verlies berekend, terwijl het Gemeentelijk havenbedrijf zich meer
bepaald heeft tot de mogelijke winst. In de inventarisatie van economische
effecten zal juist aan deze aspecten aandacht worden besteed.De ideeën die de heer Feenstra noemde in het kader van het streven
naar «een factor 4-haven», spraken de minister zeer aan. Deze
zullen aan de orde komen in de MER, maar ook bij het ontwerpen van alternatieven.
Net als de heer Terpstra erkende de minister dat er aan inbreiden haken en
ogen zitten, maar zij vond het wel een zeer belangrijk aandachtspunt.De minister legde er nogmaals de nadruk op dat de projectbeslissing geen
beslissing tot aanleg is, maar de afronding van de verkenningsfase en de start
van een PKB-procedure, zo de Kamer ermee instemt. Er dient nog zeer veel bestudeerd
te worden. De onderzoeksgegevens uit de verkenningsfase worden geverifieerd
in de PKB-fase. Deels gaat het om actualisering van onderzoeksgegevens, deels
om nieuw, hoogwaardig onderzoek naar mogelijke oplossingen, waarbij de effecten
op het gebied van natuur, milieu, ruimte, economie en vervoer nadrukkelijk
aan de orde komen. In de derde fase van de PKB zal de regering zich weer tot
de Kamer wenden, als de relevante informatie beschikbaar is. Bij de projectbeslissing
neemt de oplossing van landaanwinning een centrale plaats in. Ze is naar de
huidige inzichten de meest voor de hand liggende oplossing, want uit de VERM-procedure
is gebleken dat inbreiden wel in bepaalde mate soelaas biedt, maar met zeer
hoge kosten en waarschijnlijk ook pas op langere termijn. Zuidwest-Nederland
kan wel enig soelaas bieden, maar in kwantitatieve en wellicht ook in kwalitatieve
zin hoogstwaarschijnlijk onvoldoende om het totale ruimteprobleem op te lossen.
De PKB is dus op landaanwinning gericht, maar de minister wees erop dat de
uitkomst van de PKB ook nog steeds kan zijn dat er vooralsnog geen landaanwinning
nodig is, zodat alle alternatieven ook bekeken zullen worden. De onafhankelijke
begeleidingscommissie zal over de schouder van de regering meekijken
en bij de voorbereiding en de uitvoering van de PKB zullen diverse partijen
worden geconsulteerd. Voor inspraak is zoals gebruikelijk alle gelegenheid
na het uitbrengen van het eerste deel van de PKB.De minister gaf toe dat er nog enorm veel onderzocht dient te worden en
zij verwachtte dat het nog wel tot 2000 zal duren voordat het derde deel van
de PKB rond zal zijn. Zij noemde de verschillende ontwerpvarianten voor kustuitbreiding,
vermindering van de overlast, industriële ecologie, energiebesparing,
zuinig ruimtegebruik, herstructurering van het huidige havengebied, inbreiden,
eventuele reallocatie van bedrijven, tankopslag, de mogelijkheden van public-private
partnership, flexibiliteit om het hoofd te kunnen bieden aan de onzekerheden,
de mogelijkheden in Moerdijk, Vlissingen en Terneuzen, de mogelijkheden van
innovatieve technologie en alle effecten op het gebied van milieu, economie,
ruimtelijke ordening, natuur en vervoer. Zij tekende hierbij aan dat zij bij
de invulling van de aangegeven 750 ha natuurontwikkeling «Veters los»
en «Nieuw Rotterdams peil» als interessante opties betrokken zou
willen zien. Zij had er nog geen afgerond oordeel over, maar zij prees de
creatieve manier waarop het WNF omgaat met milieu en economie.De minister was het niet met de heer Van den Berg eens dat de effecten
voor de kust van erosie en sedimentatie vooraf bekend zouden moeten zijn,
omdat die afhankelijk zijn van de te kiezen variant. Zij vond dat die aspecten
bij uitstek in de MER thuishoren en zij wees erop dat inmiddels gebleken is
dat het onderhoud aan de kust ten noorden van de Maasvlakte niet of nauwelijks
is toegenomen. De zorgen over de verzanding van de haven van Stellendam zijn
de regering bekend en zij vindt het onderzoek om het Slijkgat voor de visserij
open te houden wenselijk. De minister gaf aan dat er bij de IEE ook nader
op de economische effecten op de visserij ingegaan zal worden, zoals de ecologische
kanten van de visserij in de MER aan de orde komen.Verder vermeldde de minister nog dat in de projectorganisatie LNV, EZ,
VROM en Verkeer en Waterstaat deelnemen, terwijl de gemeente Rotterdam, de
provincie Zuid-Holland en de stadsregio Rotterdam er nauw bij betrokken zijn.
Het ministerie van Financiën heeft op zichzelf niet zoveel te maken met
het ontwikkelen van de PKB, maar wel met de financiering, zodat het een belangrijke
rol in de stuurgroep speelt. De projectminister gaat over het geheel, maar
er is een zeer grote inbreng van andere ministeries en instanties. De naam
wordt nu Project mainportontwikkeling Rotterdam (PMR). De begeleidingscommissie
onder leiding van de heer Hermans zet haar taak voort.De Tweede Kamer zal aan zet komen bij de behandeling van de startnotitie
voor het project als zodanig en voor de MER, evenals uiteraard bij deel 3
van de PKB. De regering zal zich ook voor de financiering tot de Kamer wenden,
specifiek voor dit project of in breder verband. De minister toonde zich ook
graag bereid om de evaluatie nog apart te bespreken.Op het gebied van de verbindingen met het achterland merkte de minister
nog op dat het vervoer over water en via het spoor geen probleem oplevert,
mits de Betuweroute aangelegd wordt of althans de havenspoorlijn doorgetrokken
wordt, terwijl uit onderzoek is gebleken dat de A15 na verbreding tot 2015
geen problemen oplevert, zelfs bij een tweede Maasvlakte van 2000 ha. Wel
achtte de minister aanvullende maatregelen ter beperking van de autonome groei
van het verkeer nodig om de bereikbaarheid van de haven in het hele Rijnmondgebied
te verzekeren. Zij vond dat de door de heer Feenstra aangeduide ontwikkelingen
zeker gestimuleerd zouden moeten worden.Minister De Boer merkte op dat ook bij het ingaan van de PKB
voor Schiphol nog een aantal baanvarianten aan de orde waren, maar dat er
op een gegeven moment tijdens de totstandkoming van deel 1 toegewerkt is naar
een bepaald standpunt, zodat deel 1 uiteindelijk een kabinetsstandpunt
inhield. De regering zal in dit geval op dezelfde manier te werk gaan. Er
zijn na de verkenningsfase inderdaad nog veel onzekerheden. Allerlei zaken
zullen dus nog in de PKB onderzocht worden, tegelijkertijd met de MER, die
eigenlijk een integrale effectrapportage is. De minister zag hier tijdwinst
in, maar ook de mogelijkheid van nieuwe inzichten. Zij gaf de Kamer de verzekering
dat het resultaat ook zou kunnen zijn dat de tweede Maasvlakte niet doorgaat,
zoals de PKB voor de Markerwaard er uiteindelijk ook toe geleid heeft dat
die polder niet werd aangelegd. Zij erkende wel dat zoiets in dit geval niet
echt voor de hand ligt en dat het kabinet van landaanwinning uitgaat, maar
zij legde er de nadruk op dat de alternatieven als volstrekt gelijkwaardige
varianten beschouwd zullen worden. De minister wees erop dat deze evenwichtige
aanpak direct aansluit bij de wens van de Kamer om stroperigheid te vermijden
en zo snel mogelijk over duidelijke standpunten te kunnen beschikken.De minister was blij dat de dubbele doelstelling het centrale thema bij
de PKB is. Zij legde er de nadruk op dat het echt de bedoeling is om tegelijkertijd
met een geweldige economische impuls een absolute ontkoppeling van de milieubelasting
te bewerkstelligen. Zij gaf toe dat dit een enorme opgave is, maar zij vond
het wel absoluut noodzakelijk om het voor elkaar te krijgen. De minister nam
met instemming kennis van de opmerkingen van de heer Feenstra over Rotterdam
als factor 4-haven en zij zei dat Rotterdam niet alleen de grootste haven
moet blijven, maar ook de schoonste haven moet worden. Daartoe dienen alle
kansen gebruikt te worden en onderzoek zal moeten uitwijzen, bij welke invulling
de dubbele doelstelling het best tot haar recht komt. De minister zag hierbij
de mogelijkheid om een begin te maken met het realiseren van duurzame bedrijfsterreinen,
dus industriële kringlopen, clustervorming, besparing van grondstoffen,
vermindering van de emissies, hergebruik en vermindering van het ruimtebeslag.Intensivering noemde de minister een belangrijke optie, want in de afgelopen
jaren is duidelijk geworden dat nieuwe productieprocessen minder ruimte in
beslag nemen. Zij wees in dit verband op de stimuleringsregeling voor intensivering
van het ruimtegebruik en zij noemde ondergrondse opslag van ruwe olie als
voorbeeld. De tijd die hiervoor nodig is, vormt een bottleneck. Bovendien
is er het probleem dat de eigendomsverhoudingen soms zeer complex zijn.Op een vraag van de heer Blaauw om toch ook oog te houden voor «het
groene karakter» van de Rotterdamse haven gaf de minister de verzekering
dat handhaving van groen in haar beleid zeer belangrijk is, evenals het handhaven
van ruimte en het tegengaan van ruimteverspilling. Zij vond het zeker de moeite
waard om na te gaan of de kwaliteit van mooie groene gebieden in de haven
nog verhoogd zou kunnen worden, al had zij dergelijke terreinen niet onmiddellijk
op het netvlies.De minister was het op zichzelf met de heer Poppe eens dat de gesignaleerde
leegstand potentiële ruimte betekent. De regering is ook graag bereid
om medewerking te verlenen aan beter gebruik hiervan, maar een en ander is
nog zeer onzeker, omdat men er in sommige gevallen van uitgaat dat de leegstand
tijdelijk is of omdat men er geen behoefte aan heeft om hierover een discussie
met de betrokken overheden aan te gaan, omdat dan het probleem van de vervuilde
grond actueel wordt. De minister erkende dat dit een bottleneck kan zijn,
maar zij zag er geen reden in om dit probleem niet aan te pakken, omdat ook
vervuilde grond na sanering ruimte biedt. De stichting Europoort- en Botlekbelangen
heeft een inventarisatie gemaakt en zij heeft samen met de Rotterdamse haven
al onderzocht wat de mogelijkheden zijn. Het havenbedrijf heeft hiertoe een
loket ingesteld en men is met tien bedrijven ook al bezig met een plan voor
vrijwillige sanering. Bij sanering moet wel aan een termijn van zo'n vijftien
jaar gedacht worden, omdat het om zeer complexe saneringen gaat. Er is ook
contractueel vastgelegd dat bedrijven bij vertrek de grond schoon opleveren.
De minister gaf verder aan dat bedrijven alleen tot sanering
gedwongen kunnen worden als er sprake is van gevaar voor de volksgezondheid.
In de Rotterdamse haven gaat het om grond in eigendom, gebruikt voor activiteiten
die op zichzelf de volksgezondheid niet in gevaar brengen.Op een concrete vraag van de heer Poppe antwoordde de minister dat zij
een groot tegenstander is van gebruik van kostbare havengrond voor niet-havengebonden
activiteiten en bedrijven. Zij gaf toe dat er niet alleen in Rotterdam, maar
ook in Amsterdam wel eens te gemakkelijk havengrond is uitgegeven aan bedrijven
die niet per se aan diep vaarwater gebonden zijn. De minister was ervan overtuigd
dat de overheden in Rotterdam hierover net als in Amsterdam gesprekken met
de betrokken bedrijven zullen voeren. In dit verband antwoordde zij nog dat
een relocatiefonds hierbij betrokken zal worden, als het er komt.De minister gaf toe dat uitbreiding van de Maasvlakte meer chemische bedrijven
en derhalve uitstoot van meer CO2 zou kunnen betekenen, maar zij
wees erop dat er in Nederland bedrijven zijn die weliswaar veel energie verbruiken,
maar die tegelijkertijd tot de meest efficiënte ter wereld behoren. Zij
vond het dan ook eigenlijk beter om zo'n bedrijf in Nederland te hebben dan
in een deel van de wereld waar niet zulke hoge eisen gesteld worden. Er zullen
afspraken worden gemaakt over benchmarking, als bedrijven aan bepaalde voorwaarden
willen voldoen. Bovendien zal de regering doorgaan met maatregelen ter vermindering
van de CO2-uitstoot. Daarin kan het ROM-Rijnmondproject Energie
2010 een zeer belangrijke rol spelen, ook om uitvoering te geven aan de nationale
doelstelling van het energiebeleid van 30% meer efficiency in 25 jaar en 10%
duurzame energievoorziening, onder meer door stimulering van warmtekrachtkoppeling.
Voor alle duidelijkheid wees de minister erop dat 20% energiebesparing niet
altijd 20% minder CO2-uitstoot oplevert.Het kabinet is volgens de minister altijd van mening geweest dat de 750
ha voor natuurontwikkeling een belangrijke rol moet spelen in de hele besluitvorming
over de totstandkoming van een tweede Maasvlakte, als die er tenminste komt.
Zij vond het in dit verband het allerbelangrijkste om met de organisaties
op het gebied van natuur en milieu tot overeenstemming te komen om iets fraais
tot stand te brengen. Zij liet er in ieder geval geen onduidelijkheid over
bestaan dat er gelden voor moeten vrijgemaakt om de natuur in het betrokken
gebied te versterken, waarbij zeker de effecten van de verschillende varianten
voor het aanleggen van een tweede Maasvlakte op Voornes Duin betrokken zouden
moeten worden. Dit zal bij de MER aan de orde komen.Ten slotte antwoordde de minister op een vraag van de heer Feenstra dat
er voor het grootste deel van de haven adequate bestemmingsplannen zijn en
dat er nog wordt gewerkt aan bestemmingsplannen voor de havens-noord en voor
de Waalhaven. Zij achtte de situatie dus minder schrijnend dan de heer Feenstra
suggereerde, maar zij was bereid om nog eens met de «Vermeendstok»
rond te gaan om te controleren of het voor het hele havengebied geldt. De voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,BiesheuvelDe voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,H. VosDe voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Versnel-SchmitzDe griffier van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat, Roovers XNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), ondervoorzitter, Van den Berg (SGP),
Lilipaly (PvdA), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Reitsma (CDA), Versnel-Schmitz
(D66), Van Gijzel (PvdA), Leers (CDA), Van Heemst (PvdA), Feenstra (PvdA),
Verbugt (VVD), Poppe (SP), Van 't Riet (D66), H. G. J. Kamp
(VVD), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), Roethof (D66), M. B. Vos
(GroenLinks), Verkerk (AOV), Van Zuijlen (PvdA), Van Waning (D66), Keur (VVD),
Assen (CDA), Ten Hoopen (CDA), Luchtenveld (VVD).Plv. leden: Blauw (VVD), Schutte (GPV), Van Gelder (PvdA), Soutendijk-van
Appeldoorn (CDA), Dankers (CDA), Jeekel (D66), Swildens-Rozendaal (PvdA),
Terpstra (CDA), A. de Jong (PvdA), Duivesteijn (PvdA), Hofstra (VVD),
Hillen (CDA), Remkes (VVD), Leerkes (Unie 55+), Witteveen-Hevinga (PvdA),
Augusteijn-Esser (D66), Rosenmöller (GroenLinks), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels),
Valk (PvdA), Hoekema (D66), Klein Molekamp (VVD), Van der Linden (CDA), Meijer
(CDA), Te Veldhuis (VVD). XNoot2Samenstelling: Leden: Mateman (CDA), Blaauw (VVD), Van der Vlies (SGP),
H. Vos (PvdA), voorzitter, Van Gelder (PvdA), Smits (CDA), Ter Veer (D66),
G. de Jong (CDA), Leers (CDA), Van der Hoeven (CDA), Remkes (VVD), Voûte-Droste
(VVD), ondervoorzitter, Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van
Oosten (D66), De Koning (D66), Hessing (VVD), Crone (PvdA), Van Dijke (RPF),
Van der Ploeg (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), Van Walsem (D66), Hofstra (VVD).Plv. leden: Ten Hoopen (CDA), Van Rey (VVD), Van Middelkoop (GPV), Woltjer
(PvdA), Sterk (PvdA), De Haan (CDA), Ybema (D66), Wolters (CDA), Lansink (CDA),
Terpstra (CDA), Weisglas (VVD), Verbugt (VVD), Meyer (groep-Nijpels), M. B. Vos
(GroenLinks), Bakker (D66), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Klein Molekamp
(VVD), Witteveen-Hevinga (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Verspaget (PvdA), Adelmund
(PvdA), Roethof (D66), Passtoors (VVD), Poppe (SP), Feenstra (PvdA).XNoot3Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van den Berg (SGP),
M. M. van der Burg (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), voorzitter, Van
Gijzel (PvdA), Feenstra (PvdA), Verbugt (VVD), A. de Jong (PvdA), Gabor
(CDA), ondervoorzitter, Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Poppe (SP),
Augusteijn-Esser (D66), Duivesteijn (PvdA), Giskes (D66), Stellingwerf (RPF),
Crone (PvdA), M. B. Vos (GroenLinks), Klein Molekamp (VVD), Hofstra
(VVD), Assen (CDA), Jeekel (D66), Meijer (CDA), Visser-van Doorn (CDA), Luchtenveld
(VVD).Plv. leden: Biesheuvel (CDA), O. P. G. Vos (VVD), Van Middelkoop
(GPV), Verspaget (PvdA), Jorritsma-van Oosten (D66), Dijksma (PvdA), Van Blerck-Woerdman
(VVD), Witteveen-Hevinga (PvdA), Leers (CDA), Hendriks, Reitsma (CDA), Huys
(PvdA), Wessels (D66), Leerkes (Unie 55+), Swildens-Rozendaal (PvdA), Oedayraj
Singh Varma (GroenLinks), Keur (VVD), H. G. J. Kamp (VVD),
Ten Hoopen (CDA), Van 't Riet (D66), Van de Camp (CDA), De Haan (CDA), Blauw
(VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24691-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl