Ruimtelijk Economisch Beleid; Brief staatssecretaris over de rol van de Regionale Ontwikkelings Maatschappijen (ROM's) bij versterking v.d. regionaal-economische structuur
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26570, nr. 16

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

16-10-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26570 nr. 16

06-10-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleiding en beleidscontext1. Korte terugblik en recente ontwikkelingen2.1 Korte terugblik2.2 Recente ontwikkelingenInhoudelijke ontwikkelingenRelatie ROM's onderling en ROMa-overlegFinanciële ontwikkelingenGOM3. Een vernieuwde beleidslijn3.1 HoofdlijnEconomisch beleid in regio'sDe aansturing van de ROM'sSamenwerking met SyntensLandsdekkendheidConclusie3.2 Uitwerking4. VervolgOndertekeningBIJLAGE 1 AANDELENVERHOUDINGENBIJLAGE 2 BIJDRAGE APPARAATSKOSTEN
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26570Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 570Ruimtelijk Economisch Beleidnr. 16BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 6 oktober 2000Inleiding en beleidscontextOp 1 juni 1999 heb ik de Nota Ruimtelijk Economisch Beleid, Dynamiek in
Netwerken (NREB) aangeboden aan de Tweede Kamer. Centraal in deze nota staat
het streven naar een internationaal concurrerend vestigingsklimaat in ons
land. Om daaraan bij te dragen is in de nota een samenhangend ruimtelijk-economisch
beleid gepresenteerd dat is opgebouwd uit twee pijlers. Ten eerste de versterking
van het nationale ruimtelijk-economisch netwerk, en
ten tweede het versterken van het economisch beleid van
provincies en gemeenten teneinde de economische
potenties van alle regio's in ons land zo goed mogelijk te benutten.De tweede pijler is gebaseerd op het feit, dat bij de voortgaande internationalisering
van de economie, waardoor het werkveld van bedrijven vaak ver de nationale
grenzen overschrijdt, de kwaliteit van het vestigingsklimaat op regionale
schaal steeds belangrijker wordt. Dát is de dagelijkse omgeving die
het functioneren van bedrijven sterk bepaalt en die voor een belangrijk deel
wordt vormgegeven door provincies en gemeenten. Zij staan voor de opgave een
internationaal concurrerend vestigingsklimaat te creëren, dat uitgaat
van de specifieke kenmerken van regio's. Voldoende ruimte en een goede bereikbaarheid
zijn belangrijke elementen daarin, maar ook een ondernemingsklimaat dat aansluit
bij de eisen van het bedrijfsleven in de regio, een goed functionerende regionale
arbeidsmarkt, een sterk kennisnetwerk en een kwalitatief goed leefklimaat
zijn daarbij essentieel. Het creëren van een concurrerend vestigingsklimaat
in de regio gaat de bestuurlijke en financiële draagkracht van individuele
gemeenten vaak te boven. Samenwerking op bovenlokaal en provinciaal niveau
wordt daarom steeds belangrijker. De rol van de provincies bij het ruimtelijk-economisch
beleid heeft de afgelopen jaren dan ook meer vorm gekregen.EZ faciliteert en stimuleert het economisch beleid in provincies en gemeenten
op verschillende manieren: – centraal staat de samenwerking in het kader van het convenant
«samenwerking in de regio» dat op 9 december 1999 is gesloten
met IPO en VNG;– via kennisproducten, zoals de Bedrijfslocatiemonitor, wordt regio's
een handreiking geboden bij het formuleren van beleid;– de Tender Investeringsprogramma's Provincies (TIPP) geeft een
financiële steun in de rug voor het tijdig voorzien in bedrijventerreinen
en/of bedrijfsruimte waarnaar in de regio vraag is;– aan het innovatief en organiserend vermogen van regio's wordt
bijgedragen via ondersteuning van intermediaire organisaties als de Regionale
Ontwikkelings Maatschappijen en Syntens;– daarnaast wordt bijzondere aandacht besteed aan de versterking
van de economische structuur in de grote steden (GSB) en het Noorden.In deze brief ga ik nader in op de rol van de Regionale Ontwikkelings
Maatschappijen (ROM's). Deze zijn werkzaam op het provinciale of zelfs landsdelige
(in het Noorden) schaalniveau. Zij hebben zich in de afgelopen jaren steeds
meer ontwikkeld tot een instrument «voor en door de regio» en
fungeren als spin in het regionale web van bedrijfsleven, kennisinstituten
en overheden. Daarmee hebben ze goed ingespeeld op de sterk in betekenis toegenomen
strategische rol van provincies bij het ruimtelijk-economisch beleid. Tegelijkertijd
hebben ze steeds meer inhoud gegeven aan hun rol als «partner van EZ
in de regio». Dat geldt van oudsher bij het investeringsbevorderingsbeleid
(vooral acquisitie), maar inmiddels ook bij andere aspecten van hun ontwikkelingstaak
(bijvoorbeeld clusterbeleid, starters, bedrijventerreinen).Tegen deze achtergrond heb ik in de NREB aangekondigd om in nauw overleg
met de betrokken provincies de rol van de ROM's bij de versterking van de
regionaal-economische structuur te bezien en het beleid ten aanzien van de
ROM's te vernieuwen. Het resultaat is een vernieuwde beleidslijn voor de periode
2000–2004, waardoor de slagvaardigheid van de ROM's versterkt wordt.De nieuwe beleidslijn wordt in deze brief gepresenteerd, die in het kort
op het volgende neerkomt:• In de nieuwe aansturingsrelatie zal ik op basis van – binnen
een strategische visie passende – jaarlijkse werkplannen (met bijbehorende
begrotingen) van de ROM's mijn apparaatskostensubsidie vastleggen. Daarbij
zal ik met de ROM's concrete afspraken maken over de te leveren producten
en resultaten en waar door mij gewenst zullen de ROM's intensiever betrokken
worden bij de uitvoering van het beleid van mijn ministerie, vooral het industrie-
en dienstenbeleid. Per ROM zullen daartoe jaarlijks afspraken worden gemaakt
over outputmeting, financiering en monitoring. Een hechte relatie tussen de ROM's en het rijk kan er bovendien toe leiden
dat de rijksagenda en de provinciale agenda inzake het industrie- en diensten
beleid en ten aanzien van bedrijventerreinen beter op elkaar wordt afgestemd.• De commissaris van overheidswege is onderwerp van de nog op te
stellen kabinetsnotitie ter zake. Vooruitlopend hierop ben ik voornemens om
in ieder geval geen ambtenaar van mijn ministerie als commissaris bij een
ROM te benoemen.• Door de toenemende schaarste aan bedrijventerreinen in hun provincies
hebben ROM's meer aandacht gekregen voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen.
Deze rol wil ik structureel bij de ROM's inbedden omdat het tekort aan bedrijventerreinen
in toenemende mate een probleem vormt voor de acquisitie en uitbreiding van
bedrijven. ROM's kunnen een nuttige functie vervullen in het afwegingsproces
tussen ruimteclaims, onder meer door het belang van de vraag naar
ruimte voor economische activiteiten helder over het voetlicht te brengen.• Er is een duidelijke samenhang tussen de werkterreinen van Syntens
en ROM's. Beide organisaties richten zich (onder meer) op innovatie van het
bedrijfsleven. Het is van belang dat beide organisaties hun activiteiten afstemmen
en waar mogelijk met elkaar samenwerken. Ik zal voor de korte termijn Syntens
en ROM's via de werkplanaansturing op die afstemming en samenwerking aanspreken. Voor de langere termijn zal bezien worden of en hoe een intensievere
samenwerking tussen intermediairs als Syntens en ROM's vorm kan krijgen. Een
en ander zal mede worden beïnvloed door de resultaten van een evaluatie
van Syntens.Het vervolg van deze brief is als volgt opgebouwd. Paragraaf 2 bevat
een korte terugblik en een overzicht van recente ontwikkelingen. In paragraaf 3
wordt de vernieuwde beleidslijn geschetst en paragraaf 4 gaat ten slotte
kort in op het vervolgproces.1. Korte terugblik en recente ontwikkelingen2.1 Korte terugblikHalverwege de jaren zeventig en begin jaren tachtig zijn vijf ROM's opgericht.
In 1974 de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM) voor de provincies
Friesland, Groningen en Drenthe. In 1975 de Industriebank LIOF voor de provincie
Limburg en de Overijsselse Ontwikkelingsmaatschappij (OOM) voor Overijssel.
In 1978 de Gelderse Ontwikkelingsmaatschappij (GOM) voor Gelderland en tenslotte
in 1983 de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM) voor Noord-Brabant. De
ROM's werden indertijd opgericht op gezamenlijk initiatief van het rijk en
de betrokken provincies in het kader van het rijksbeleid gericht op het wegwerken
van regionale economische achterstanden.De formele relatie tussen de ROM's, de provinciale overheden en de rijksoverheid
heeft begin jaren negentig van de vorige eeuw zijn huidige vorm gekregen.
Deze relatie is neergelegd in destijds (1990/1991) opgestelde overeenkomsten,
die voornamelijk van financiële aard zijn, tussen de Staat, de betrokken
provincies, de (toenmalige) particuliere aandeelhouders en de ROM's (zie bijlage
1 voor een overzicht van de aandelenverhoudingen).In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw is de economische structuur
van de provincies Overijssel, Gelderland, Noord-Brabant en Limburg aanzienlijk
versterkt. Voor de OOM, de GOM, de BOM en het LIOF heeft het rijk in 1993
besloten om de apparaatskostensubsidie aanzienlijk te verminderen van gemiddeld
66,6% naar 33,3% van het exploitatietekort van het jaar 1993 (TK 1993–1994,
21 571 nr. 9). De ROM's waren immers opgericht als instrument van het
«klassieke» op achterstandsgebieden gerichte regionaal economisch
beleid. En tegen de achtergrond van het verdwijnen van de economische achterstanden
was een forse vermindering van de apparaatskostensubsidie aan deze ROM's een
logische beleidskeuze. Het was daarbij de bedoeling dat de ROM's voor de financiering
van hun apparaat en activiteiten meer zouden steunen op bijdragen van provincies
en gemeenten en waar mogelijk op inkomsten uit opdrachten van derden tegen
marktconforme tarieven.De drie noordelijke provincies kampten in de jaren negentig wel met een
relatieve economische achterstand ten opzichte van de rest van Nederland.
Beëindiging van het klassieke regionaal economisch beleid aan de drie
noordelijke provincies was daarom niet aan de orde. Wel kreeg de beleidslijn
waarbij ROM's meer en meer een instrument waren van en voor de provincies
ook een vertaling naar de NOM. De apparaatskostensubsidie voor de NOM werd
geleidelijk teruggebracht tot ruim 60% van het exploitatietekort van het jaar
1993, terwijl de bijdrage van de drie provincies gezamenlijk toenam van nihil
naar NLG 1,0 mln. in 1998.Bij de herstructurering van de kapitaalsbasis van de ROM's begin jaren
negentig is de positie van de commissarissen van overheidswege buiten beschouwing
gebleven. De feitelijke situatie, waarbij rijk en provincies een belangrijk
deel van de commissarissen benoemden, bleef intact.2.2 Recente ontwikkelingenInhoudelijke ontwikkelingenDe ROM's voeren taken uit op het gebied van ontwikkeling, investeringsbevordering
en participatie. De ROM's richten zich niet meer op het ondersteunen van bedrijven
en sectoren, ten einde regionale economische achterstanden weg te werken.
Het gaat de ROM's thans om activiteiten van potentieel succesvolle bedrijven
en sectoren, die tot een structurele versterking van de regionale economie
moeten leiden. Daarbij is sprake van een onderbouwde strategische lange termijn
visie gebaseerd op bestaande relevante aandachtsgebieden en speerpunten binnen
ieders regio.De ROM's hebben zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot organisaties die
een belangrijke rol vervullen in de bestuurlijk-economische netwerken als
intermediair tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen. Ze dragen
sterk bij aan hechte netwerkvorming rond het thema economie en verhogen daarmee
de bestuurlijk-economische slagkracht van een provincie. ROM's hebben zich
vooral gericht op het stimuleren van kennisintensieve activiteiten door bedrijven
en zijn actief in kapitaalverstrekking aan (door)startende innovatieve ondernemers.
Ook zijn ROM's steeds vaker betrokken bij de ruimtelijk-economische problematiek,
onder meer door de procesrol die ROM's in toenemende mate vervullen bij het
ontwikkelen van bovenregionale bedrijventerreinen en bedrijfsverzamelgebouwen,
ten einde vestiging van nieuwe ondernemingen mogelijk te maken.Bij hun activiteiten varieert de rol van de ROM's van aanjager en katalysator
tot project-/procesmanager en financier, waarbij ook meer en meer sprake is
van een aanpak voor clusters en thema's van nieuwe bedrijvigheid. Speciaal
geselecteerde marktsegmenten krijgen daartoe extra aandacht, waardoor synergie-effecten
kunnen ontstaan. Voorbeelden van dergelijke activiteiten zijn onder meer de
projecten Kennisintensieve Industrie Clustering (KIC) in de regio Oost Noord-Brabant
en Noord-Limburg, RESULT, Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) Eindhoven, Antheus
Groningen, WebTec, Technostarters, bedrijfsverzamelgebouwen, Twinning (Eindhoven
en Twente) en multi-modale terminals.Veelal wordt aansluiting gezocht bij het beleid van EZ op het vlak van
technologie, industrie en ruimtelijke economie, respectievelijk spelen de
ROM's een rol bij de uitvoering van dit beleid.Ook vervullen verschillende ROM's een rol bij het uitvoeren van Europese
Structuurfondsen-programma's in ons land. Van recenter datum is het beroep
dat verschillende grote steden doen op de ROM's om mede uitvoering te geven
aan de in het kader van het GSB opgestelde meerjarige ontwikkelingsprogramma's. Scheppen en behouden van werkgelegenheid zijn wezenlijke effecten van
de activiteiten van de ROM's, zoals hieronder wordt geïllustreerd voor
de periode 1995–1999.Het gaat hierbij om de effecten van activiteiten op het vlak van investeringsbevordering
en participatie. Resultaten van ontwikkelingsactiviteiten worden in het algemeen
op wat langere termijn zichtbaar en zijn lastig te meten.  InvesteringsbevorderingParticipatiesAantal projectenCa. 400 InvesteringsvolumeCa. NLG 5 mld Nieuwe arbeidsplaatsenCa. 20 000 Aantal
bedrijven Ca. 300 Participatiebedrag Ca. NLG 300 mln Betrokken arbeidsplaatsen Ca. 17 500Op hoofdlijnen voeren de ROM's dezelfde taken uit. Niettemin zijn er grote
verschillen ontstaan tussen de 5 ROM's. De OOM heeft bijvoorbeeld op het terrein
van participatie een eigen weg gekozen door de participatieactiviteiten in
volwassen bedrijven onder te brengen in een aparte vennootschap waar ook private
partijen in deelnemen.Inhoudelijke afstemming tussen de ROM's en mijn ministerie vindt vooral
plaats op het terrein van de investeringsbevordering met als zwaartepunt de
acquisitie van buitenlandse ondernemingen. Op dit terrein werken ROM's nauw
samen met het Commissariaat voor Buitenlandse Investeringen (CBIN), waarbij
met het CBIN is afgesproken dat ROM's bepaalde werkzaamheden verrichten, zoals
de organisatie van fact finding bezoeken in de regio met potentiële buitenlandse
investeerders. Voorts zijn de ROM's in de betrokken provincies het aanspreekpunt
voor het CBIN in het kader van de buitenlandse investeringsbevordering.Uit de ervaringen bij de verschillende ROM's blijkt dat er een aanzienlijke
kruisbestuiving is tussen de verschillende taken. Zo vormt juist de combinatie
van de ontwikkelingstaak en de participatietaak een belangrijk instrument
voor het stimuleren van kansrijke en innovatieve activiteiten. De participatietaak
biedt immers een extra mogelijkheid om bedrijven de financiële spankracht
te geven voor de ontwikkeling van nieuwe producten, diensten en markten. Voorts
hebben de ROM's een langere tijdshorizon en kunnen zij weloverwogen hogere
risico's nemen, waardoor potentieel succesvolle projecten toch uitgevoerd
kunnen worden.Samenvattend hebben de ROM's in de afgelopen beleidsperiode een transformatie
ondergaan van een organisatie gericht op het wegwerken van provinciale economische
achterstanden naar een organisatie voor uitvoering van beleid om het provinciale
vestigingsklimaat verder te versterken, daarbij aansluitend op en in voorkomende
gevallen mede uitvoering gevend aan nationale beleidsinitiatieven.Tot slot zij vermeld dat tussen het rijk en het Noorden het ruimtelijk-economisch
ontwikkelingsprogramma Noord-Nederland (Kompas voor de Toekomst) voor de periode
2000–2006 is overeengekomen. Voortzetting van de ondersteuning van de
NOM vormde onderdeel van de op 16 april 1998 gemaakt afspraken tussen Kabinet
en Noord-Nederland, hetgeen neergelegd is in genoemd programma.Relatie ROM's onderling en ROMa-overlegIn 1993 hebben de ROM's het initiatief genomen om periodiek overleg te
voeren over gezamenlijke vraagstukken en aandachtspunten op het terrein
van de kerntaak ontwikkeling. Dit heeft geleid tot een stichting gezamenlijke
ROM-projecten en de vereniging ROMa . In de stichting zijn de gezamenlijke
projecten ondergebracht. De uitvoering van enkele clusterprojecten van toeleveranciers
rondom een grote uitbesteder (KIC-project), het bewust maken van de MKB-bedrijven
van de mogelijkheden van informatietechnologie (WebTec), het maken van een
kenniskaart over de medische technologie zijn voorbeelden van initiatieven
die door een gezamenlijke aanpak van de grond zijn gekomen. De vereniging
ROMa heeft geleid tot onder intensievere samenwerking op het gebied van ontwikkeling,
gezamenlijke afstemming bij activiteiten van de Europese Commissie in de regio's
en gezamenlijk onderzoek, zoals bij de aanpak van de millenniumproblematiek.Financiële ontwikkelingenBij de forse vermindering van de apparaatskostensubsidie in de periode
1993–1998, was de verwachting dat de ROM's via additionele financiering
van de provincies, gemeenten en (later) de Europese Commissie en via opdrachten
van derden die vermindering zouden kunnen opvangen (zie bijlage 2 voor een
overzicht van de huidige apparaatskostensubsidies). De praktijk heeft echter
geleerd dat, afgezien van de participatietaak, de kerntaken ontwikkeling en
investeringsbevordering onvoldoende inkomsten genereren om de daarmee verband
houdende apparaatskosten af te dekken. Zodoende zijn deze kosten deels ten
laste gekomen van de opbrengsten van het participatiebedrijf. Deze praktijk
komt er dus op neer dat ROM's de opbrengsten van het participatiebedrijf voor
een deel inzetten voor het financieren van activiteiten op het terrein van
de kerntaken ontwikkeling en investeringsbevordering en dat dit deel niet
toegevoegd wordt aan de kapitaalsbasis van het participatiebedrijf. Vooral
de laatste twee jaren is deze vorm van financiering van ontwikkelingsactiviteiten
en investeringsbevordering toegenomen. Dit vergt derhalve heldere afspraken
tussen mijn ministerie en de ROM's.Naast de ondersteuning in de apparaatskosten vervult de Staat zoals eerder
aangegeven de rol van grootaandeelhouder bij de ROM's. Dit houdt in dat ik –
binnen de bestaande vennootschapsrechtelijke verhoudingen in Nederland –
in die rol rekening te houden heb met de financiële belangen van de Staat
afgezet tegen enerzijds de financiële positie van de ROM's en anderzijds
de door de ROM's te vervullen taken en de te bereiken doelstellingen. Om hieraan
invulling te geven is enkele jaren geleden een dividendbeleid met de ROM's
overeengekomen. Dit beleid beoogt een balans aan te brengen tussen de gewenste
vermogenspositie van de ROM's en tegelijkertijd te zorgen voor een adequate
vergoeding op het door de aandeelhouders ingebrachte aandelenkapitaal.Het beeld van de ontwikkeling van vermogenspositie van de ROM's in de
periode 1995–1999 laat zich als volgt samenvatten. In NLG mln.Eigen vermogen 1-1-1995Eigen vermogen 31-12-1999Toename in %Uitgekeerd dividendNOM149,5173,516,1%7,5OOM119,820,74,5%0BOM36,043,520,8%1,0LIOF134,6182,135,3%23,9GOM47,212,8– 72,9%0Totaal387,1432,611,2%32,41 De eigen vermogenspositie van de OOM van NLG 19,8 mln is
per ultimo 1996 gemeten in verband met een financiële herstructurering
(TK 1996–1997, 25 094, nr. 1). De belangrijkste constatering is dat LIOF, BOM en NOM er in geslaagd zijn
om een vermogenstoename te realiseren in bedoelde periode. Ex ante is een
rendementstoets geformuleerd die inhoudt dat de ROM's gemiddeld ten minste
inflatie plus 2% realiseren. In genoemde periode zou dit neerkomen op een
te behalen rendement van ca. 22%. Gemiddeld genomen hebben de BOM, NOM en
LIOF een resultaat behaald, dat hiermee vergelijkbaar is. Bedacht moet evenwel
worden dat de ROM's, gezien het risicovolle karakter van hun participaties,
in hun waarderingsgrondslag van de participatieportefeuille een conservatieve
benadering hanteren, zodat een zekere stille reserve in de vermogenspositie
realistisch is. Met de betrokken ROM's wordt overleg gevoerd op welke wijze
de «fair market» value transparant in de jaarlijkse verslaglegging
kan worden opgenomen. Aan de vermogenspositie van de OOM kan overigens geen
conclusie ontleend worden, omdat in bedoelde periode een herstructurering
van het kapitaal heeft plaatsgevonden en het merendeel van het participatiebedrijf
in een aparte deelneming is ondergebracht.Tot slot kan worden gemeld dat aandeelhouders, waarvan het rijk de grootste
is, ruim NLG 32 mln aan dividend uitgekeerd hebben gekregen.GOMEén ROM is recent veelvuldig in het nieuws geweest, namelijk de
GOM. Hierover is de Kamer uitgebreid geïnformeerd (EZ-00-72, d.d. 3-2-2000).
In deze brief ga ik dan ook niet in op de specifieke problemen bij de GOM.
De lessen, getrokken uit de problemen bij de GOM, zijn verwerkt in de uitwerking
van de nieuwe beleidslijn voor de ROM's en deze betreffen vooral de wijze
van aansturing van de ROM's.3. Een vernieuwde beleidslijn3.1 HoofdlijnZoals aangeven in de inleiding van deze brief heb ik, overeenkomstig het
voornemen in de NREB, in nauw overleg met de betrokken provincies een nieuwe
beleidslijn voor de ROM's ontwikkeld, waardoor de slagvaardigheid van de ROM's
vergroot wordt. Daarbij zijn de volgende aspecten aan de orde:– het economisch beleid op het regionale en provinciale schaalniveau,
de rol van de ROM's daarbij en de betrokkenheid van EZ;– de aansturingsrelatie tussen EZ en de ROM's;– de samenwerking tussen de ROM's en Syntens;– landsdekkendheid.Economisch beleid in regio'sHet benutten van de economische potenties van alle regio's in ons land
is een van de hoofddoelstellingen van het ruimtelijk economisch beleid, zoals
gepresenteerd in de NREB. De primaire verantwoordelijkheid voor het realiseren
van die doelstelling ligt bij provincies en gemeenten, niet in de laatste
plaats omdat de kwaliteit van het regionale en locale vestigingsklimaat steeds
belangrijker wordt. Provincies en gemeenten bepalen in grote mate de kwaliteit
van dat vestigingsklimaat. Zij spelen een belangrijke rol bij het laten aansluiten
van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, bij het creëren van de fysieke
ruimte voor bedrijvigheid en bij het versterken van het innovatieve vermogen
van provincies en gemeenten. Met andere woorden: het belang van provincies
en gemeenten bij het economisch beleid is aanzienlijk toegenomen.Provincies en gemeenten zijn uiteraard zelf verantwoordelijk voor het
voeren van een economisch beleid, maar zoals ook de NREB aangeeft, wil ik ze daarbij wel faciliteren en stimuleren en wil ik de rol van de
provincies en grote steden op het gebied van economisch beleid verder versterken.In de inleiding heb ik geschetst welke instrumenten ik daarvoor inzet:
samenwerking met en aanbieden van kennis en informatie aan provincies en gemeenten,
financiële stimulering voor tijdige voorziening van bedrijventerreinen
en/of bedrijfsruimte en medefinanciering van intermediaire organisaties.Tegen die achtergrond past ook een regionale ontwikkelingsorganisatie
als een economisch instrument voor de regio. Enerzijds als een organisatie
die via activiteiten op het gebied van ontwikkeling, participatie en investeringsbevordering
het vestigingsklimaat in de regio verbetert. Anderzijds als organisatie die
het belang van de factor economie in de regionale beleidsontwikkeling goed
over het voetlicht kan brengen. Dat vergt natuurlijk een heldere sturingsrelatie
tussen rijk en ROM.Daarmee kan zo'n organisatie ook de rol vervullen van «partner van
EZ in de regio», die aansluit op de prioriteiten van het nationale beleid
en daar mede uitvoering aan geeft. De beschreven ontwikkeling van de ROM's
in de afgelopen jaren onderstreept dat zij deze rollen goed hebben opgepakt.
Tegelijkertijd roept dat in enkele gevallen wel vragen op over wat nog wel
en wat niet meer tot het takenpakket van de ROM's behoort.Dat geldt bijvoorbeeld voor de rol die sommige ROM's vervullen bij de
ontwikkeling en herstructurering van bedrijventerreinen. Voorts bestaat zowel
bij de ROM's als bij EZ de behoefte om meer af te stemmen, ten einde de mogelijke
synergie-effecten van nationale beleidsontwikkeling en regionale vertaling
en uitvoering zo goed mogelijk te benutten.Een bijzonder punt met betrekking tot rol en taken van de ROM's betreft
de participatietaak. Vooral de recente ontwikkelingen op de kapitaalmarkt
leiden tot de vraag of er nog behoefte is aan een publieke aanbieder van kapitaal.
Een blik op de kapitaalmarkt geeft aan dat het aanbod van kapitaal, vooral
ook door de informal investors, enorm is toegenomen. In het segment waarbij
het «upward potential» gering is en waarbij het gaat om relatief
kleine participaties (grofweg kleiner dan NLG 4 mln.) blijkt het aanbod op
de private kapitaalmarkt echter onvoldoende. Voor venture capitalists zijn
participaties in dit segment van de markt veelal te gering in omvang. Toch
kent Nederland veel kleinere bedrijven (vaak ook familiebedrijven), die behoefte
hebben aan risicokapitaal maar vanwege hun relatief kleine omvang en beperkte
rendementen problemen hebben met het aantrekken van risicokapitaal op de kapitaalmarkt.
Juist voor deze categorie bedrijven vervullen ROM's een belangrijke rol als
kapitaalverschaffer.Daarnaast valt te constateren dat juist de combinatie van participatie,
ontwikkeling en investeringsbevordering veel toegevoegde waarde heeft.Bovenstaande leidt tot de conclusie dat de participatiefunctie zowel bij
de kruisbestuiving met taken op het gebied van ontwikkeling en investeringsbevordering
als ook bij de invulling van de behoefte aan risicodragend kapitaal in deelsegmenten
van de kapitaalmarkt een belangrijke rol speelt.De ontwikkeling in het functioneren respectievelijk het takenpakket van
de ROM's sluit ook goed aan bij de beleidsontwikkeling in onze buurlanden
zoals blijkt uit het in 1998 door het NEI gehouden onderzoek «Internationale
Benchmark Regionale Ontwikkelings Maatschappijen» (deze benchmark heb
ik u op 21-1-1999 toegestuurd en op 4-3-1999 met de vaste Commissie voor Economische
Zaken van uw Kamer besproken).Kort samengevat schetst de Benchmark het volgende beeld. • Veel Noordwest Europese landen zien in ROM's een nuttig instrument
voor de versterking van de regionaal-economische structuur.• De meeste ROM's zijn steeds sterker georiënteerd op de regio
waarvan ze deel uitmaken. Daarbij dragen zowel provincies als rijk bij aan
de apparaatskosten. In Frankrijk en Duitsland en in mindere mate België
is het vooral de provincie die de apparaatskosten financiert. In Engeland,
Schotland en Ierland financiert ook het rijk een substantieel deel van de
apparaatskosten.• Alle ROM's voeren taken uit op het gebied van ontwikkeling en investeringsbevordering.
Een aantal ROM's kent ook een participatietaak en een aantal ROM's voert ook
al lange tijd activiteiten uit op het gebied van bedrijventerreinen.• Uit de ervaringen in de verschillende landen komt naar voren dat
er sprake is van een kruisbestuiving tussen de verschillende activiteiten
die ROM's verrichten: ontwikkeling, acquisitie en participatie.De aansturing van de ROM'sBinnen EZ wordt de aansturing van intermediaire organisaties herijkt.
Doel daarvan is het afdoende kunnen waarborgen van de ministeriële verantwoordelijkheid.
Trefwoorden daarbij zijn onder andere sturing op basis van resultaten, het
voorkomen van belangenverstrengeling via bestuurlijke betrokkenheid, het toepassen
van Europese aanbestedingsregels en het voorkomen van concurrentievervalsing
tussen overheidsorganisaties en private ondernemingen. Bij de herijking wordt
een verdere verzakelijking aangebracht door de financiële transparantie
te verhogen en door concrete afspraken te maken met betrokken organisaties
over te behalen resultaten («value for money»), de wederzijdse
informatievoorziening en de monitoring. Daarbij is een heldere koppeling nodig
tussen de uitgaven van EZ aan intermediaire organisaties en de producten die
zij daarvoor leveren.Deze herijking van de aansturing is bij uitstek ook relevant voor de ROM's.
De wijze van aansturing van de ROM's wordt in belangrijke mate bepaald door
hun NV-structuur. Rijk en provincies zijn aandeelhouders en daarnaast ook
subsidiënt van de apparaatskosten. Naast de wettelijke taken is het aan
de Raad van Commissarissen om binnen de door de aandeelhouders overeengekomen
randvoorwaarden (met name de aandeelhoudersovereenkomst) toezicht te houden
op het functioneren van de ROM's.Tegen de achtergrond van de EZ-brede herijking van de aansturing van intermediaire
organisaties en de ervaringen met de aansturing van de ROM's in de afgelopen
jaren, is er aanleiding de aansturingsrelatie tussen EZ en de ROM's te vernieuwen
en te verzakelijken. Dat betreft in de eerste plaats de subsidierelatie: in
lijn met de algemene herijking wil ik inzake de jaarlijkse apparaatskostensubsidie
concrete afspraken maken over te behalen resultaten en de bijbehorende informatievoorziening
en monitoring.In de tweede plaats is er de positie van EZ als aandeelhouder. De praktijk
van de afgelopen jaren leert dat de aandeelhoudersovereenkomsten met de betrokken
provincies op onderdelen aanpassing behoeven om de toezichthoudende rol van
de Raad van Commissarissen een goede invulling te geven in het huidige tijdsgewricht.
In overleg met de provincies wil ik daarom deze overeenkomsten aanpassen.
Nauw hiermee verweven èn met de nieuwe opvattingen in het algemeen
over de rol van de commissaris van overheidswege is het functioneren van ambtenaren
van mijn ministerie als commissaris bij de ROM's. Ter voorkoming van het risico
van «dubbele petten problemen» vind ik het niet langer wenselijk
dat zij die taak uitoefenen. Uiteraard behouden de aandeelhouders wel de verantwoordelijkheid voor
een adequate samenstelling van de Raad van Commissarissen.Samenvattend resulteert zo een vernieuwd aansturingskader. De Raad van
Commissarissen is verantwoordelijk voor het goed functioneren van de ROM binnen
de door de aandeelhouders gestelde randvoorwaarden. Daarnaast wordt vorm gegeven
aan een goede – op zakelijke afspraken gebaseerde – relatie van
de ROM met de subsidiënten.Daar waar ROM's geleidelijk tot een regionaal instrument zijn gevormd
en de apparaatskostensubsidie geleidelijk fors is teruggebracht, is de vraag
gerechtvaardigd naar de visie op de toekomstige positie van Staat als aandeelhouder.
Thans bezit de Staat zoals eerder aangegeven in alle gevallen de (grote) meerderheid
van de aandelen.Omdat ROM's primair een instrument zijn «van en voor de regio»
en in de loop der tijd sterk regionaal verankerd zijn, is het mijn ambitie
om de komende jaren te streven naar een meer evenredige aandelenverhouding
tussen Staat en provincies.Ten slotte is op het vlak van de aansturing van belang dat het kabinet
spoedig een wettelijke regeling Markt en Overheid aan de Tweede Kamer wil
sturen. Deze regeling vormt een belangrijke randvoorwaarde voor het deelnemen
in privaatrechtelijk vormgegeven organisaties als de ROM's en stelt daarbij
eisen aan de formele grondslag en onderbouwing van de overheidsdeelname in
ROM's en de omschrijving van het takenpakket in de statuten van de ROM's.
Hieraan zal derhalve invulling moeten worden gegeven.Samenwerking met SyntensSyntens is een zelfstandige organisatie, grotendeels gefinancierd door
EZ, die als missie heeft het versterken van het vernieuwende vermogen van
het MKB door middel van actieve voorlichting en advisering. Gelet op het feit
dat de ROM's zich steeds meer als netwerkorganisaties tussen publieke en private
partijen hebben ontwikkeld is een goede afstemming en samenwerking met Syntens
nodig. Beide organisaties zijn immers regionaal georganiseerd en richten zich
onder meer op het versterken van het innovatieve vermogen van ondernemingen.Daarbij richten ROM's zich meer op de samenwerking tussen ondernemingen
onderling en ondernemingen met kennisinstellingen, terwijl Syntens zich meer
richt op individuele advisering van het midden- en kleinbedrijf. In de aansturing
van beide organisaties wil ik dat de onderlinge afstemming en samenwerking
wordt geregeld.LandsdekkendheidNiet alle provincies hebben een regionale ontwikkelingsmaatschappij. De
oprichting van de ROM's kwam immers tot stand in het kader van het regionale
beleid gericht op het wegwerken van regionale achterstanden. Indertijd bleken
de bestaande organisaties in de provincie onvoldoende op eigen kracht de uitvoering
van het regionale beleid goed ter hand te kunnen nemen. Nu blijkt echter dat
ROM's in provincies een belangrijke rol vervullen bij de versterking van de
economische structuur van provincies, ongeacht of provincies wel of niet een
relatieve economische achterstand hebben ten opzichte van de rest van Nederland.
Dit roept de vraag op of ook in provincies die geen ROM hebben, vergelijkbare
organisaties moeten worden opgericht. Daarbij gaat het om de Randstadprovincies,
Flevoland en Zeeland. In met name de Randstad is het economisch-bestuurlijke netwerk omvangrijk
en sterk geconcentreerd. Als gevolg van de aanwezigheid van de vier grote
steden en de twee mainports kennen deze provincies een sterke concentratie
van economische activiteiten. Dit blijkt een belangrijke impuls te geven aan
het organiserend vermogen binnen de regio op het gebied van economie. Relatief
grote economische afdelingen en organisaties als haven- en grondbedrijven
van grote steden blijken een adequate invulling te geven aan activiteiten
die elders in het land worden uitgevoerd door regionale ontwikkelingsmaatschappijen.De provincies Zeeland en Flevoland hebben geen ROM. Zij hebben in vergelijking
met de Randstad een kleinere concentratie van economische activiteiten. In
deze provincies speelt de provinciale organisatie een belangrijke rol in het
bestuurlijk-economisch netwerk. Toch zou bij deze provincies de behoefte kunnen
ontstaan om de regionale netwerkvorming rondom economie te versterken door
middel van een regionale ontwikkelingsmaatschappij. In dat geval zou aansluiting
gezocht kunnen worden bij een bestaande regionale ontwikkelingsmaatschappij.ConclusieHet voorgaande samenvattend ontstaat het volgende beeld:• Provincies spelen een steeds belangrijkere rol bij de versterking
van het economisch klimaat. Mijn ruimtelijk economisch beleid is er in toenemende
mate op gericht om de positie van provincies en gemeenten op het gebied van
de economie te versterken.• De ROM's hebben in de afgelopen jaren actief ingespeeld op de groeiende
betekenis van economisch beleid op regionale en provinciale schaal. Zo geven
ROM's in toenemende mate aandacht aan ruimtelijke economische knelpunten.
Bovendien vervullen ROM's een belangrijke rol bij het provinciale industrie-
en dienstenbeleid en het beleid gericht op bedrijventerreinen. Daarbij is
ook van belang dat ROM's in de betrokken provincie het aanspreekpunt zijn
voor CBIN in het kader van de buitenlandse investeringsbevordering. Er bestaat
behoefte aan afstemming van beleid tussen EZ en de ROM's en de daaruit voortvloeiende
activiteiten van de ROM's .• Vanwege belangrijke synergie-effecten tussen de participatietaak
en de andere kerntaken, alsmede het gebrek aan risicodragend kapitaal in deelsegmenten
van de kapitaalmarkt is een publieke rol op die kapitaalmarkt gewenst.• Een internationale benchmark laat zien dat een aantal ons omringende
landen veel belang hecht aan regionale ontwikkelingsmaatschappijen• In de aansturing van intermediaire organisaties wil ik concrete
resultaats-afspraken maken en de financiële transparantie verhogen.• Ik wil een verregaande samenwerking tussen ROM's en Syntens beogen
.• Ik streef er naar om in de komende jaren de toenemende regionale
verankering van de ROM's tot uitdrukking te laten komen in een meer evenredige
aandelenverhouding van de Staat en de provincies in de ROM's.Deze constateringen zijn voor mij aanleiding geweest om, in overleg met
de betrokken provincies en ROM's, het beleid ten aanzien van de ROM's op onderdelen
te vernieuwen.3.2 UitwerkingRode draad door de aanpassing van het beleid is de behoefte aan verdere
verzakelijking van de aansturing, alsmede een verdere afstemming tussen het
beleid van EZ en de activiteiten van de ROM's. Concreet betekent dit het volgende:• In de nieuwe aansturing zal ik op basis van – binnen een
strategische visie passende – jaarlijkse werkplannen (met bijbehorende
begrotingen) van de ROM's mijn apparaatskostensubsidie vastleggen. Daarbij
zal ik met de ROM's concrete afspraken maken over de te leveren producten
en resultaten en waar door mij gewenst zullen de ROM's intensiever betrokken
worden bij de uitvoering van het beleid van mijn ministerie, vooral het industrie-
en dienstenbeleid. Per ROM zullen daartoe jaarlijks afspraken worden gemaakt
over outputmeting, financiering en monitoring.Een hechte relatie tussen de ROM's en het rijk kan er bovendien toe leiden
dat de rijksagenda en de provinciale agenda inzake het industrie- en diensten
beleid en ten aanzien van bedrijventerreinen beter op elkaar wordt afgestemd.De nieuwe lijn van aansturing is overeenkomstig de aansturing die provincies
al hebben geïntroduceerd of van plan zijn te introduceren.In dit verband zal ik ook met elke ROM concrete afspraken maken over de
mate waarin opbrengsten van het participatiebedrijf kunnen worden ingezet
voor activiteiten op het gebied van ontwikkeling en investeringsbevordering.
Daarbij dienen de ROM's het principe van revolving fund in acht te blijven
nemen, hetgeen betekent dat de ROM's hun participatiekapitaal in reële
termen in stand moeten houden vermeerderd met een bepaald rendement over een
langere termijn, waarbij de huidige grondslag uitgangspunt is. Met de ROM's
en de betrokken provincies zal dit principe nader worden uitgewerkt.Wat betreft mijn jaarlijkse apparaatskostensubsidie ben ik bereid om ingaande
het jaar 2000 de jaarlijkse loon- en prijsbijstelling, indien het kabinet
daartoe besluit, aan de ROM's toe te kennen.• De commissaris van overheidswege is onderwerp van de nog op te
stellen kabinetsnotitie ter zake. Vooruitlopend hierop ben ik voornemens om
in ieder geval geen ambtenaar van mijn ministerie als commissaris bij een
ROM te benoemen.• Door de toenemende schaarste aan bedrijventerreinen in hun provincies
hebben ROM's meer aandacht gekregen voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen.
Deze rol wil ik structureel bij de ROM's inbedden omdat het tekort aan bedrijventerreinen
in toenemende mate een probleem vormt voor de acquisitie en uitbreiding van
bedrijven. ROM's kunnen een nuttige functie vervullen in het afwegingsproces
tussen ruimteclaims, onder meer door het belang van de vraag naar ruimte voor
economische activiteiten helder over het voetlicht te brengen.Deze rol zie ik ook bij de uitvoering van de meerjarige ontwikkelingsprogramma's
in het kader van het grotestedenbeleid door inschakeling van de ROM's door
de grote steden bij de ontwikkeling/revitalisering van (binnen)stedelijke
bedrijventerreinen. Daarnaast kunnen ROM's als intermediair een regie en procesrol
vervullen in regionale samenwerkingsverbanden van publieke en private partijen
die nodig zijn voor de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Daarbij kan het helpen als ROM's tegelijkertijd in bedrijventerreinen
(beperkt) kunnen participeren, maar wel onder de voorwaarden dat:– De participatie bijdraagt aan het revolverend karakter van de
participatieportefeuille;– Er niet meer dan 20% van het kapitaal in bedrijventerreinen wordt
besteed vanwege de risicospreiding;– Er voldaan wordt aan het steunkader van de Europese Commissie.• Er is een duidelijke samenhang tussen de werkterreinen van Syntens
en ROM's. Beide organisaties richten zich (onder meer) op innovatie van het
bedrijfsleven. ROM's richten zich meer op het bijeenbrengen van bedrijven
en kennisinstellingen rondom zogenoemde kennisclusters. De activiteiten van
Syntens, vanuit een collectieve insteek gericht op bewustmaking
van innovatie, monden doorgaans uit in individuele advisering van bedrijven.
Het is van belang dat beide organisaties hun activiteiten afstemmen en waar
mogelijk met elkaar samenwerken. Ik zal voor de korte termijn Syntens en ROM's
via de werkplanaansturing op die afstemming en samenwerking aanspreken.Voor de langere termijn zal bezien worden of en hoe een intensievere samenwerking
tussen intermediairs als Syntens en ROM's vorm kan krijgen. Een en ander zal
mede worden beïnvloed door de resultaten van een evaluatie van Syntens.4. VervolgIn de komende maanden zal ik in overleg met de betrokken provincies een
start maken met het vormgeven van een nieuwe werkplancyclus, die inhoudt dat
de apparaatskostensubsidies wordt toegekend op basis van concrete afspraken
over te behalen resultaat, wederzijdse informatievoorziening en monitoring.
De subsidievoorwaarden worden daartoe aangepast. Voorts zullen EZ en provincies
samen bezien op welke wijze de bestaande aandeelhoudersovereenkomsten en/of
statuten van de ROM's dienen te worden aangepast. Tenslotte is het mijn voornemen
deze vernieuwde beleidslijn in 2004 te evalueren en dan opnieuw de verhouding
tussen ROM's en Syntens te bezien.De Staatssecretaris van Economische Zaken,G. Ybema BIJLAGE 1 AANDELENVERHOUDINGENBij de herstructurering van de kapitaalsbasis van de ROM's begin jaren
negentig zijn de aandeelhoudersposities vastgelegd. De huidige aandelenverhoudingen
zijn als volgt.  StaatProvinciesOverig (publiekrech-telijk) NOM99,9%0,1%–OOM74,3%25,7%–GOM66,6%33,3%0,1%BOM64,5%35,5%–LIOF94,4%5,4%0,2%Alhoewel het rijk een aanzienlijke meerderheidspositie inneemt op basis
van de aandelenverhoudingen, is met de provincies de afspraak gemaakt dat
de standpuntbepaling in de algemene vergadering van aandeelhouders op voet
van gelijkheid wordt voorbereid. De afspraken hiertoe zijn in bovengenoemde
overeenkomsten vastgelegd.Met de provinciale aandeelhouders is destijds de omvang van het totaal
te storten aandelenkapitaal per ROM contractueel vastgelegd. Het aandelenkapitaal
is ten aanzien van de BOM, NOM en LIOF echter nog niet volgestort. De reden
hiervan is dat deze ROM's nog steeds over voldoende liquiditeiten beschikken,
die nog niet voor participaties in bedrijven zijn aangewend. Het hangt van
de liquiditeitsbehoefte van deze ROM's, in het kader van de financiering van
participatieactiviteiten, af of volstorting van het overeengekomen aandelenkapitaal
snel of met enige vertraging plaats zal vinden.In onderstaande tabel is de omvang van het aandelenkapitaal en het thans
nog te storten aandelenkapitaal weergegeven. Voor het nog te storten aandelenkapitaal
is destijds het budget gereserveerd.  Totaal te storten aandelenkapitaal(x NLG mln)Nog te storten aandelenkapitaal door EZ (x NLG mln)Nog te storten aandelenkapitaal
door provincies (x NLG mln) NOM172,334,723,2OOM19,7–  –  GOM45,0–  –  BOM50,510,36,0LIOF157,323,815,9Totaal444,868,845,1BIJLAGE 2 BIJDRAGE APPARAATSKOSTENJaarlijks verstrekt EZ een bijdrage aan de ROM's voor gedeeltelijke dekking
van de apparaatskosten. Deze bijdrage wordt na goedkeuring van het jaarlijkse
werkplan met bijbehorende begroting door mij toegekend. De bijdragen zijn
met ingang van 1998 als volgt:  Jaarlijkse bijdrage EZ (mln NLG) NOM4,696 OOM1,607GOM0,871 BOM1,296 LIOF2,658Totaal11,128 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26570-16.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl