Goedkeuring Verdrag betreffende toetreding van Bulgarije en Roemenie tot de EU; Trb. 2005, 196; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30256, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-09-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

30256-(R1800) nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave1 ALGEMEEN DEEL1.1 Algemene inleidingUitvoeringswetgevingStructuur van de memorie van toelichting1.2 Context: historische achtergrond en betekenis voor
Bulgarije en Roemenië en voor de Europese UnieHistorische achtergrondBetekenis voor de Europese Unie1.3 Aanloop naar de onderhandelingen en het onderhandelingsproces,
gevolgen van de uitbreiding voor het functioneren van de Europese Unie en
gereedheid van de Unie voor de uitbreidingAanloop naar de onderhandelingen: lidmaatschapsaanvraag
en -voorwaardenGevolgen voor het functioneren van de Unie en gereedheid
van de UnieOnderhandelingsprocesPositie van Bulgarije en Roemenië bij de vijfde uitbreiding
en verloop van de onderhandelingen1.4 Inhoud en strekking van het Verdrag1.4.1 Implicaties van mogelijke inwerkingtreding van het
Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa voor de structuur van
het Toetredingsverdrag1.4.2 Technische aanpassingen1.4.3 Overzicht structuur1.5 Voornaamste onderhandelingskwesties en Nederlandse
inzet1.5.1 Beoordeling van de gereedheid aan de hand van de
Kopenhagen criteriaPolitieke criteriaEconomische criteriaOvername en implementatie van het acquis communautaire1.5.2 Vrijwaringsclausules1.5.3 Uitstelclausule1.5.4 Justitie en Binnenlandse Zaken1.5.5 Mededinging en staatssteunMededingingStaatssteunAfronding onderhandelingen1.5.6 Vrij verkeer van werknemers1.5.7 Financiële aspecten1.5.8 Milieu1.6 Koninkrijkspositie2 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING2.1 Artikelsgewijze toelichting van het ToetredingsverdragArtikelen 1 en 2Artikel 42.2 Artikelsgewijze toelichting van de Akte2.2.1 Eerste deel: beginselen (artikelen 1 tot en met
8)Artikel 1: definitiesArtikel 2: acquis communautaireArtikel 3: toetreding tot besluiten en onderlinge verplichtingen
tussen de lidstatenArtikel 4: SchengenacquisArtikel 5: Economische en Monetaire UnieArtikel 6: verdragsverplichtingen van de Europese Unie
en de lidstatenDoor de Unie gesloten overeenkomsten en akkoorden (lid
1)Gemengde verdragen (lid 2)Artikel 7Artikel 82.2.2 Tweede deel: aanpassing der Verdragen (artikelen
9 tot en met 18)Titel I – Institutionele bepalingenArtikel 9 en artikel 24 van het vierde deelArtikel 10Artikel 11Artikelen 12 en 13Artikel 14Artikel 15Titel II – Andere aanpassingenArtikel 16Artikelen 17 en 182.2.3 Derde deel: permanente bepalingen (artikelen 19
tot en met 22)Titel I- Aanpassing van de besluiten van de instellingenArtikel 191. Hoofdstuk 5 – OndernemingsrechtIndustriële eigendomsrechten: Gemeenschapsmerk en
-model2. Hoofdstuk 7 – LandbouwMarktordeningenRechtstreekse steunverlening in het kader van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid en vaststelling van bepaalde steunregelingen voor landbouwersVereenvoudigd uitbetalingssysteemRechtstreekse betalingenHerstructureringsreserve voor de zuivelsector3. Hoofdstuk 9 – Transport4. Hoofdstuk 10 – BelastingenBTW vrijstelling kleine ondernemingenAccijnzenArtikel 20Hoofdstuk 7 – LandbouwA. Landbouw regelgevingTitel II – Overige bepalingenArtikel 211. Hoofdstuk 5 – OndernemingsrechtSpecifiek mechanisme2. Hoofdstuk 6 – Mededingingrecht3. Hoofdstuk 7 – LandbouwStaatssteunOpenbare voorraden4. Douane-UnieArtikel 222.2.4 Vierde deel: tijdelijke bepalingen (artikelen 23
tot en met 42)Titel I – OvergangsmaatregelenArtikel 23 – OvergangsmaatregelenHoofdstuk 2 – Vrij verkeer van personenVrij verkeer van werknemersHoofdstuk 4 – vrij verkeer van kapitaalTweede woningLandbouwgrond en bossenHoofdstuk 6 – MededingingsbeleidFiscale steunStaalsectorHoofdstuk 7 – LandbouwVeterinaire wetgevingBulgarije – melkRoemenië – melk en vleesFytosanitaire wetgevingHoofdstuk 9 – TransportbeleidCabotage wegvervoerToegang tot beroep wegvervoerMaximumgewicht van vrachtwagensVoertuigenbelasting wegvervoerHoofdstuk 10 – BelastingenInterest en royalty'sHoofdstuk 14 – EnergieVoorraden ruwe aardolieHoofdstuk 19 – Telecommunicatie en informatietechnologieNummerportabiliteitHoofdstuk 22 – MilieuLuchtkwaliteitAfvalbeheerIndustriële vervuiling en risicomanagementWaterkwaliteitHoofdstuk 25 -DouaneTitel II – Institutionele bepalingenArtikel 24Titel III – Financiële bepalingen (artikelen
25–35)Artikelen 25 en 26Artikelen 27, 28 en 29Artikel 30Artikel 31Artikel 32Artikel 33Artikel 34Titel IV – Overige bepalingen (artikelen 36–42)Artikel 36 – algemene vrijwaringsclausuleArtikel 37Artikel 38Artikel 39Artikel 40Artikelen 41 en 422.2.5 Vijfde deel: bepalingen betreffende de tenuitvoerlegging
van deze Akte (artikelen 43 tot en met 61)Titel I – Het in werking stellen van de instellingen
en organen (artikelen 43 tot en met 51)Artikelen 43 tot en met 51Titel II – Toepasbaarheid van de besluiten van de
instellingen (artikelen 52 tot en met 58)Artikel 52Artikel 53Artikel 55Artikel 56Artikel 57Artikel 58Titel III – Slotbepalingen (artikelen 59 tot en
met 61)Artikel 59Artikel 60Artikel 612.3 Artikelsgewijze toelichting van het Protocol2.3.1 Eerste deel: beginselen (artikelen 1 tot en met
9)Artikel 1Artikel 3Artikel 6Artikel 72.3.2 Tweede deel: aanpassing van de Grondwet (artikelen
10 tot en met 15)2.3.3 Derde deel: permanente bepalingen (artikelen 16
tot en met 19)2.3.4 Vierde deel: tijdelijke bepalingen (artikelen 20
tot en met 42)Artikel 22Artikel 23Artikel 242.3.5 Vijfde deel: bepalingen betreffende de tenuitvoerlegging
van dit Protocol (artikelen 43 tot en met 61)Artikelen 43 tot en met 61Artikel 52Artikel 532.4 Slotakte2.5 Verklaringen2.6 BijlagenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30256Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 167 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 256 (R 1800)Goedkeuring van het op 25 april 2005 te Luxemburg totstandgekomen
Verdrag betreffende de toetreding van de Republiek Bulgarije en Roemenië
tot de Europese Unie (met Akte, Protocol, Slotakte en Bijlagen); Trb. 2005,
196nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgave  Pagina   1ALGEMEEN DEEL21.1Algemene inleiding2 1.2Context: historische achtergrond
en betekenis voor Bulgarije en Roemenië en voor de Europese Unie2 1.3Aanloop naar de onderhandelingen
en het onderhandelingsproces, gevolgen van de uitbreiding voor het functioneren
van de Europese Unie en gereedheid van de Unie voor de uitbreiding4 1.4Inhoud en strekking van het Verdrag101.4.1Implicaties van mogelijke inwerkingtreding
van het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa voor de structuur
van het Toetredingsverdrag11 1.4.2Technische aanpassingen121.4.3Overzicht structuur13 1.5Voornaamste onderhandelingskwesties
en Nederlandse inzet141.5.1Beoordeling van de gereedheid
aan de hand van de Kopenhagen criteria14 1.5.2Vrijwaringsclausules161.5.3Uitstelclausule17 1.5.4Justitie en Binnenlandse Zaken19 1.5.5Mededinging en staatssteun201.5.6Vrij verkeer van werknemers221.5.7Financiële aspecten23 1.5.8Milieu241.6Koninkrijkspositie25    2ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING262.1Artikelsgewijze toelichting van
het Toetredingsverdrag26 2.2Artikelsgewijze toelichting van
de Akte27 2.2.1Eerste deel: beginselen (artikelen
1 tot en met 8)27 2.2.2Tweede deel: aanpassing der Verdragen
(artikelen 9 tot en met 18)30 2.2.3Derde deel: permanente bepalingen
(artikelen 19 tot en met 22)32 2.2.4Vierde deel: tijdelijke bepalingen
(artikelen 23 tot en met 42)37 2.2.5Vijfde deel: bepalingen betreffende
de tenuitvoerlegging van deze Akte (artikelen 43 tot en met 61)49 2.3Artikelsgewijze toelichting van
het Protocol52 2.3.1Eerste deel: beginselen (artikelen
1 tot en met 9)52 2.3.2Tweede deel: aanpassing van de
Grondwet (artikelen 10 tot en met 15)53 2.3.3Derde deel: permanente bepalingen
(artikelen 16 tot en met 19)53 2.3.4Vierde deel: tijdelijke bepalingen
(artikelen 20 tot en met 42)532.3.5Vijfde deel: bepalingen betreffende
de tenuitvoerlegging van dit Protocol (artikelen 43 tot en met 61)542.4Slotakte54 2.5Verklaringen552.6Bijlagen551 ALGEMEEN DEEL1.1 Algemene inleidingOp 25 april 2005 werd namens de lidstaten van de Europese Unie, de
Republiek Bulgarije en Roemenië het Verdrag betreffende de toetreding
van deze twee landen tot de Europese Unie (hierna: het «Toetredingsverdrag»)
ondertekend, zulks overeenkomstig artikel 49 van het op 7 februari 1992
te Maastricht totstandgekomen Verdrag betreffende de Europese Unie (hierna:
het «Verdrag betreffende de Europese Unie»/het «EU-Verdrag»;
zie voor de geconsolideerde tekst Trb. 2003, 151).Voorafgaand aan de ondertekening
van het Toetredingsverdrag en conform artikel 49, eerste lid, van het EU-Verdrag,
nam de Raad van de Europese Unie op 25 april 2005 een positief besluit
over toetreding van Bulgarije en Roemenië tot de Europese Unie, dit nadat
de Europese Commissie over deze toetreding op 22 februari 2005 positief
had geadviseerd, en nadat het Europees Parlement op 13 april 2005 met
de toetreding van de toetredende staten tot de Europese Unie had ingestemd.UitvoeringswetgevingDe inwerkingtreding van dit Toetredingsverdrag heeft ook enkele gevolgen
voor de Nederlandse wetgeving. Na afronding van de onderhandelingen in december
2004 is de regering gestart met een inventarisatie van de te wijzigen regelgeving.
Deze inventarisatie is nog niet voldoende voltooid om gedetailleerd te kunnen
worden opgenomen in deze memorie van toelichting. Op basis van de ervaring
met de toetreding van de Laken-101, geldt dat
op dit moment geen aanpassingswetgeving op hoofdlijnen wordt verwacht op de
gebieden van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Economische Zaken,
Justitie, Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Verkeer en Waterstaat, alsmede Volksgezondheid, Welzijn en Sport.Structuur van de memorie van toelichtingIn deze memorie van toelichting wordt een artikelsgewijze toelichting
gegeven voor zover de verdragsartikelen niet voor zichzelf spreken en een
nadere uitleg relevant is voor een goed begrip van de implicaties ervan.De artikelsgewijze toelichting van het Toetredingsverdrag wordt voorafgegaan
door een algemene inleiding waarin de achtergrond van de toetredingsonderhandelingen
wordt geschetst, een overzicht wordt gegeven van de belangrijkste onderhandelingskwesties,
alsmede een appreciatie van deze toetreding en de betekenis ervan voor de
Europese Unie en Nederland in het bijzonder.1.2 Context: historische achtergrond en betekenis voor
Bulgarije en Roemenië en voor de Europese UnieHistorische achtergrondMet de toetreding van Bulgarije en Roemenië tot de Europese Unie
zal de vijfde uitbreidingsronde van de Unie zijn voltooid. Deze uitbreidingsronde
van in totaal 12 landen heeft grote historische betekenis. Decennialang was
het voor de landen van Midden- en Oost-Europa, waaronder Bulgarije en Roemenië,
niet mogelijk zich aan te sluiten bij het Europese integratieproces. Na de
val van de Berlijnse Muur heeft de Unie zich ervoor ingespannen Midden- en
Oost-Europese landen die daaraan toe zijn toegang tot de Europese Unie te
bieden.Op 1 mei 2004 konden tien landen, waaronder acht Midden- en Oost-Europese
landen, toetreden tot de Unie. Bulgarije en Roemenië hadden enkele jaren
meer tijd nodig om zich voor te bereiden op het lidmaatschap van
de Unie. In december 2004 waren de toetredingsonderhandelingen en de voorbereidingen
van de twee landen zo ver gevorderd dat de Europese Raad besloot dat deze
per 1 januari 2007 kunnen toetreden tot de Unie, mits ze zich ervoor
blijven inspannen alle aan het lidmaatschap verbonden verplichtingen tijdig
te vervullen en alle noodzakelijke hervormingen en toezeggingen op alle onderdelen
van het acquis communautaire tijdig en met succes
af te ronden.Bulgarije en Roemenië hebben elk sinds de val van de Muur verstrekkende
hervormingen doorgevoerd waarmee een democratisch staatsbestel en een markteconomie
zijn gevestigd. Het perspectief op toetreding tot de Unie zal zeker hebben
bijgedragen aan de snelheid waarmee deze hervormingen konden worden doorgevoerd.
De maatregelen en randvoorwaarden waarmee de toetreding van Bulgarije en Roemenië
wordt omgeven dragen ertoe bij dat in de komende jaren het hervormingsproces
in beide landen zal worden voortgezet, zodat rechtsstaat en markteconomie
nog steviger worden verankerd in beide samenlevingen.Betekenis voor de Europese UnieZowel Bulgarije en Roemenië als de Unie zullen baat hebben bij het
Bulgaarse en Roemeense lidmaatschap. De baten zijn van dezelfde aard als bij
de toetreding van de andere tien landen die deel uitmaken van deze vijfde
uitbreidingsronde.• De ruimte waarin gemeenschappelijke Europese waarden gelden –
vrijheid, veiligheid, rechtvaardigheid, respect voor de mensenrechten, democratie
en rechtsstaat – groeit verder. Dit draagt bij aan grotere stabiliteit,
veiligheid en welvaart op het Europese continent.• De verder uitgebreide Europese Unie zal naar verwachting beter
in staat zijn gemeenschappelijke uitdagingen het hoofd te bieden. Te denken
valt aan de ontwikkeling van een gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid
en de strijd tegen mensensmokkel, drugs, fraude, corruptie. Door het lidmaatschap
worden de toetredende staten volledig betrokken bij het vinden van oplossingen
voor deze vraagstukken. Een gezamenlijke en eenduidige aanpak is zowel in
het belang van Nederland als in dat van de Europese Unie.• De verder uitgebreide Unie kan sterker in de wereld staan, wanneer
zij eensgezind optreedt. De verdere ontwikkeling van een effectief Europees
buitenlands beleid is hiervoor een belangrijk vereiste. De uitbreiding van
de Noord-Atlantische Veiligheidsorganisatie met Midden- en Oost-Europese landen
vormt hierbij een waardevol aanvullend element.• Het lidmaatschap zal de economische groei in beide landen bevorderen1. Naar verwachting zullen de handel met en de investeringen
in beide landen, waarin het Nederlandse bedrijfsleven een aanzienlijk aandeel
heeft, hierdoor verder toenemen. Het perspectief op toetreding en de samenwerking
via de zogenoemde Europa Akkoorden2 hebben in
de afgelopen jaren al tot een aanzienlijke groei van de handels- en investeringsstroom
geleid3.• De overname en implementatie van het acquis
communautaire door de toetredende staten leidt tot een grotere verspreiding
van de Europese normen op het gebied van bijvoorbeeld milieu, kwaliteit van
leven en (voedsel-)veiligheid. De sluiting van een potentieel onveilige kerncentrale
in Bulgarije is hiervan een goed voorbeeld. 1.3 Aanloop naar de onderhandelingen en het onderhandelingsproces,
gevolgen van de uitbreiding voor het functioneren van de Europese Unie en
gereedheid van de Unie voor de uitbreidingAanloop naar de onderhandelingen: lidmaatschapsaanvraag
en -voorwaardenOp grond van artikel 49 van het Verdrag betreffende de Europese Unie kan
elke Europese staat een verzoek tot lidmaatschap indienen. De oorspronkelijke
Gemeenschap van zes landen – België, Duitsland, Frankrijk, Italië,
Luxemburg en Nederland – is viermaal eerder uitgebreid, voor het eerst
in 1973 toen Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk toetraden. In
1981 volgde Griekenland en in 1986 volgden Portugal en Spanje. In 1995 nam
het aantal lidstaten toe tot vijftien, toen Finland, Oostenrijk en Zweden
toetraden.Na de val van de muur reageerde de Europese Unie in eerste instantie voorzichtig
op de ontwikkelingen in Midden- en Oost-Europa. De economieën werden
te fragiel geacht voor snelle toetreding tot de Gemeenschap. Daarnaast achtte
de Gemeenschap zichzelf niet gereed voor een dergelijke uitbreiding. De toenmalige
vijftien lidstaten bevonden zich in een proces van verdieping. Dat proces
leidde allereerst tot het op 7 februari 1992 totstandgekomen Verdrag
betreffende de Europese Unie.Tijdens de Europese Raad van Kopenhagen op 21 en 22 juni 1993 (zie
Kamerstukken II 1992/93, 21 501, nr. 29) besloot de Unie dat de geassocieerde1 Midden- en Oost-Europese landen die dat wensten lid konden
worden van de Europese Unie zodra zij in staat zouden zijn om de verplichtingen
van het lidmaatschap na te komen. De Raad beschreef de voorwaarden, sindsdien
Kopenhagen criteria genoemd, als volgt. Een Europese staat komt in aanmerking
voor toetreding zodra deze:1. beschikt over stabiele instellingen die de democratie, rechtsstaat,
mensenrechten en het respect voor de bescherming van minderheden garanderen
(politieke criteria);2. beschikt over een functionerende markteconomie en het vermogen om de
concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden (economische
criteria);3. in staat is de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen.
Dit heeft betrekking op overname van het acquis communautaire, maar houdt ook in dat hij de doelstellingen van een politieke,
economische en monetaire unie onderschrijft.De Europese Raad van Kopenhagen noemde het vermogen van de Unie om nieuwe
leden op te nemen, met handhaving van de dynamiek van de Europese integratie,
ook een belangrijke overweging in het algemeen belang van zowel de Unie als
de kandidaat-landen.De Europese Raad bepaalde tevens dat kandidaat-lidstaten moeten voldoen
aan de politieke criteria alvorens met toetredingsonderhandelingen kan worden
gestart. De politieke en economische criteria zijn niet onderhandelbaar; de
onderhandelingen richtten zich dan ook op het derde deel van de Kopenhagen
criteria waarbij het in de praktijk vooral gaat om het overeenkomen van tijdelijke
overgangsregelingen.Roemenië diende een lidmaatschapsaanvraag in op 22 juni 1995.
Bulgarije deed dit op 14 december 1995. In de periode van 1990 tot 1996
vroegen ook de tien landen die per 1 mei 2004 tot de Unie zijn toegetreden
het lidmaatschap van de Unie aan.De Europese Raad van Madrid (15–16 december 1995, Handelingen
II nr. 41, blz. 3227–3246) werkte het derde deel van de Kopenhagen criteria verder uit door verdere nadruk te leggen op de noodzakelijke aanpassing
van de bestuurlijke structuren in Midden- en Oost-Europa. Kandidaat-lidstaten
moeten op het moment van toetreding niet alleen het acquis
communautaire hebben overgenomen, maar ook het acquis kunnen implementeren en handhaven.Het Verdrag van Amsterdam1 dat tot stand kwam
op 2 oktober 1997 bevatte vervolgens een Protocol betreffende de instellingen
in het vooruitzicht van uitbreiding van de Europese Unie. Artikel 2 van het
Protocol bepaalt dat uiterlijk een jaar voordat de Europese Unie meer dan
20 leden telt, een conferentie bijeen wordt geroepen om de bepalingen van
de Verdragen inzake de samenstelling en de werking van de verdragen te herzien.Gevolgen voor het functioneren van de Unie en gereedheid
van de UnieDe Unie is goed voorbereid op de toetreding van Bulgarije en Roemenië.
Zoals eerder aangegeven in de memorie van toelichting bij de Goedkeuringswet
van het op 16 april 2003 te Athene totstandgekomen Verdrag inzake de
toetreding van 10 Europese Staten tot de Europese Unie2 (Kamerstukken II 2002/03, 28 972 (R 1738), nr. 3), nam de Unie
bij de start van de onderhandelingen met de landen van de vijfde uitbreidingsronde
belangrijke besluiten om de Unie zelf op orde te brengen voor een grote uitbreiding.
Vooraf waren twee voorwaarden geformuleerd. Ten eerste moest een financieel
kader worden gerealiseerd waarin de uitbreiding was ingepast. Ten tweede moesten
institutionele aanpassingen tot stand worden gebracht, zoals ook bepaald in
eerdergenoemd Protocol betreffende de instellingen in het vooruitzicht van
uitbreiding van de Europese Unie bij het Verdrag van Amsterdam. De eerste
voorwaarde werd vervuld toen de Europese Raad van Berlijn (24/25 maart
1999, zie Kamerstukken II 1998/99, 21 501-20, nr. 80) overeenstemming
bereikte over de beleidshervormingen en de financiële perspectieven voor
de periode 2000–2007. Hierbij werd rekening gehouden met de vijfde uitbreidingsronde.
Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Nice3
op 1 februari 2003 werden de noodzakelijke institutionele hervormingen
van kracht ter voorbereiding van de vijfde uitbreiding, waarmee ook de tweede
voorwaarde was vervuld. Het ging hierbij onder meer over omvang en samenstelling
van de Europese Commissie, de stemmenweging in de Raad en de mogelijke uitbreiding
van besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid door de Raad. Daarmee was
aan de eisen zoals gesteld in bovengenoemd Protocol bij het Verdrag van Amsterdam
voldaan en achtte de Unie zich definitief gereed voor deze grote vijfde uitbreiding,
inclusief Bulgarije en Roemenië.Niettemin heeft de Unie zich er toe gezet in een substantiële herziening
van de verdragen verder aanpassingen aan te brengen, waaronder institutionele.
Het op 29 oktober 2004 te Rome totstandgekomen Verdrag tot vaststelling
van een Grondwet voor Europa (Trb. 2004, 275; hierna: het «Grondwettelijk
Verdrag») houdt rekening met de toetreding van Bulgarije en Roemenië4. Maar hoewel het Grondwettelijk Verdrag in institutioneel
opzicht een verbetering betekent ten opzichte van het Verdrag van Nice, vormt
het geen noodzakelijke institutionele voorwaarde voor deze vijfde, 12 landen
tellende, uitbreiding. De bezinningsperiode en de mogelijkheid van een aangepaste
tijdschema van de ratificatie van het Grondwettelijk Verdrag in verschillende
lidstaten, waartoe in juni 2005 door de Europese Raad is besloten, doen dan
ook niet af aan de gereedheid van de Unie.OnderhandelingsprocesVanaf februari 2000 onderhandelde de Unie met twaalf kandidaat-lidstaten,
waaronder Bulgarije en Roemenië. Voor de toetredingsonderhandelingen
werd het acquis onderverdeeld in dertig hoofdstukken.
Met ieder van de toetredende staten werd over elk van deze hoofdstukken afzonderlijk overeenstemming bereikt. De toetredende staten werden hierbij
op basis van de eigen merites (differentiatiebeginsel) beoordeeld. Dit neemt
niet weg dat gedurende het proces, wanneer opportuun, werd gekozen voor een
horizontale benadering (een gelijke behandeling van de toetredende landen).
Dit gold in het bijzonder voor de meer politieke gevoelige onderwerpen. Voorbeelden
hiervan zijn de generieke overgangstermijnen voor het vrij verkeer van werknemers,
infasering van directe inkomenssteun en de aankoop van landbouwgrond, waarbij
met nagenoeg alle toetredende landen een soortgelijke overgangstermijn werd
overeengekomen. Deze regelingen zijn, waar nodig met aanpassingen in verband
met het eventueel latere tijdstip van toetreding, ook van toepassing op Bulgarije
en Roemenië.Besluitvorming door de Europese Unie vond plaats op basis van consensus.
In de ambtelijke Raadswerkgroep Uitbreiding onderhandelden de lidstaten –
eerst 15 en vanaf 1 mei 2004 25 – over gemeenschappelijke
posities voor elk van de hoofdstukken met de afzonderlijke toetredende landen.
De Europese Commissie vervulde hierbij een faciliterende en coördinerende
rol. Tijdens de Intergouvernementele Conferenties van de lidstaten met de
afzonderlijke toetredende staten werd vervolgens op basis van de gemeenschappelijke
posities onderhandeld over de diverse hoofdstukken. Als uitgangspunt voor
de onderhandelingen gold dat de toetredende staten op het moment van toetreding
het acquis communautaire volledig dienen te hebben
overgenomen en geïmplementeerd. Oftewel, dit hield in dat een individueel
onderhandelingshoofdstuk voorlopig gesloten kon worden indien de kandidaat-lidstaat
ten aanzien van dit hoofdstuk voldoende vertrouwen genoot de overeengekomen
verplichtingen per toetredingsdatum te hebben overgenomen en geïmplementeerd.Voorafgaand aan het openen van de onderhandelingen over een hoofdstuk
vond een screening plaats waarbij de Commissie beoordeelde of voldoende voortgang
was geboekt met de overname en implementatie van het acquis om tot onderhandelingen over te gaan. Vervolgens presenteerde de
kandidaat-lidstaat een notitie («position paper») om aan te geven hoe hij het acquis tijdig
dacht te kunnen implementeren. Voorzover de kandidaat-lidstaat meende dit
niet tijdig te kunnen kon tevens worden verzocht om overgangsperioden dan
wel, in zeer uitzonderlijke gevallen, permanente afwijkingen van het acquis. In de daarop volgende onderhandelingen tussen
de lidstaten en de betreffende kandidaat-lidstaat werd vervolgens gekeken
of de kandidaat voldoende kon onderbouwen daadwerkelijk gereed te zijn om
aan de verplichtingen van het betreffende hoofdstuk te voldoen. De Europese
Unie was in sommige gevallen bereid om aan de toetredende landen een overgangsperiode
toe te kennen, en daarvoor criteria te ontwikkelen. Zo diende een overgangstermijn
zo beperkt mogelijk in tijd en reikwijdte te zijn en mocht deze niet leiden
tot verstoring van de interne markt, bedreiging van de veiligheid of gezondheid
van de burger. Tevens werd bepaald dat deze niet mochten leiden tot grenscontroles
tussen de lidstaten. De Europese Unie verzocht overigens ook zelf een aantal
keren om een overgangstermijn, bijvoorbeeld voor het vrij verkeer van werknemers
en voor transport.In de notitie «Stappen naar Toetreding» (zie Kamerstukken
II 2000/01, 23 987, nr. 3) heeft de regering vier criteria genoemd voor
de toekenning van overgangsperioden: bij elke (gevraagde) overgangstermijn
moest worden gekeken naar het effect op:• het functioneren van de interne markt;• de veiligheid van de Europese burger in brede zin;• het bestuur en recht in de nieuwe lidstaat;• de financiën van zowel de Europese Unie als de nieuwe lidstaat. In de notitie «EU-uitbreiding, op weg naar de eindfase» van
november 2001 (zie Kamerstukken II 2001/02, 23 987, nr. 9) stelde de
regering dat zij daarnaast ook waar mogelijk rekening wenste te houden met
de economische en sociale implicaties van een gevraagde overgangstermijn.
Dit gold bijvoorbeeld voor een door nagenoeg alle toetredende landen verzochte
overgangstermijn voor de verhoging van accijns op sigaretten. Bij de beoordeling
van overgangstermijnen heeft de regering de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven
steeds laten meewegen. Uitgangspunt was hierbij dat de toekenning van overgangstermijnen
niet mag leiden tot scheve concurrentieverhoudingen. Er moet sprake zijn van
een «level playing field». Zodra overeenstemming
was bereikt over een hoofdstuk dan kon dit voorlopig worden afgesloten. Voorlopig,
want de Europese Unie behield zich altijd het recht voor om in een later stadium
terug te komen op het hoofdstuk met het oog op mogelijke wijziging van het acquis en de gewenste samenhang van de hoofdstukken onderling («nothing is agreed until everything is agreed»).Positie van Bulgarije en Roemenië bij de vijfde uitbreiding
en verloop van de onderhandelingenDe Europese Raad van Luxemburg (12/13 december 1997, zie Kamerstukken
II 1997/98, 21 501-20, nr. 62) besloot op aanbeveling van de Commissie
in maart 1998 onderhandelingen te starten met Cyprus, Estland, Hongarije,
Polen, Slovenië en de Tsjechische Republiek (de «Luxemburg-groep»).
Twee jaar later besloot de Europese Raad van Helsinki (10/11 december
1999, zie Kamerstukken II 1999/2000, 21 501-20, nr. 106), wederom op
advies van de Europese Commissie, om ook toetredingsonderhandelingen te beginnen
met Bulgarije, Letland, Litouwen, Malta, Roemenië en Slowakije. In februari
2000 startten de onderhandelingen met deze «Helsinki-groep».De Europese Raad van Nice (7–11 december 2000, zie Kamerstukken
II 2000/01, 21 501-20, nr. 146, blz. 6) stemde in met een voorstel van
de Commissie om de onderhandelingen met de meest gevorderde toetredende staten
medio 2002 af te ronden. Tijdens het Belgische Voorzitterschap (tweede helft
2001) werd duidelijk dat Bulgarije en Roemenië niet de noodzakelijke
inhaalslag wisten te maken ten opzichte van de «Luxemburg-groep»
en achterbleven op de overige kandidaten. Deze twee landen zouden tijdens
de communistische periode een grotere achterstand hebben opgelopen dan de
meeste andere kandidaat-lidstaten. De bestaande politieke en economische structuren
en denkkaders lieten zich minder snel vervangen. De noodzakelijke aanpassing
van wetgeving kwam daardoor in beide landen pas later op gang dan in de andere
kandidaat-lidstaten.De Europese Raad van Gotenburg (15–16 juni 2001, zie Kamerstukken
II 2000/01, 21 501-20, nr. 161) formuleerde de doelstelling dat de verstgevorderde
landen als lidstaten kunnen deelnemen aan de verkiezingen voor het Europese
Parlement in 2004. In de conclusies van het Voorzitterschap van de Europese
Raad van Laken (14 en 15 december 2001, zie Kamerstukken II 2001/02,
21 501-20, nr. 179) werd in het verlengde daarvan voor het eerst expliciet
aangegeven om welke landen het zou gaan: Cyprus, Estland, Hongarije, Letland,
Litouwen, Malta, Polen, Slovenië, Slowakije en de Tsjechische Republiek
(de Laken-10). Hier werd duidelijk dat Bulgarije en Roemenië later zouden
toetreden dan de andere tien kandidaten waarmee op dat moment werd onderhandeld.Terwijl werd gewerkt aan afronding van de onderhandelingen met de Laken-10,
maakten Bulgarije en Roemenië gestage voortgang. Nadat de onderhandelingen
met de Laken-10 in december 2002 waren afgerond, bevestigde de Europese Raad
van Thessaloniki in juni 2003 (zie Kamerstukken II 2002/03, 21 501-20,
nr. 221) dat Bulgarije en Roemenië deel uitmaken van hetzelfde inclusieve
en onomkeerbare uitbreidingsproces als de Laken-10. Deze Raad noemde 2007
als toetredingsjaar voor Bulgarije en Roemenië, afhankelijk van de verdere
vooruitgang bij het voldoen aan de Kopenhagen criteria. De Europese Raad bepaalde
dat de onderhandelingen in hetzelfde tempo, op dezelfde basis en volgens dezelfde
beginselen zouden worden voortgezet als met de Laken-10, met aandacht voor
de merites van elk van de kandidaten. De Europese Raad riep beide landen op
het tempo van hun praktische voorbereidingen op te voeren.In december 2003 (zie Kamerstukken II 2003/04, 21 501–20, nr.
233) stelde de Europese Raad als gemeenschappelijk doel van de Unie toetreding
van Bulgarije en Roemenië per januari 2007, mits zij daar klaar voor
zouden zijn. De Europese Raad spoorde Bulgarije en Roemenië aan de voorbereidingen
op toetreding energiek voort te zetten en voortgang in de praktijk te boeken.
Hij noemde daarbij expliciet het belang van verbetering van de administratieve
en juridische capaciteit.In juni 2004 (zie Kamerstukken II 2003/04, 21 501-20, nr. 252) concludeerde
de Europese Raad dat beide landen grote voortgang hadden geboekt en dat de
onderhandelingen over de onderscheiden onderhandelingshoofdstukken met Bulgarije
inmiddels waren afgerond. Met Roemenië waren op dat moment nog enkele
hoofdstukken te gaan, waaronder de in het algemeen als lastig ervaren hoofdstukken
Justitie en Binnenlandse Zaken (JBZ), Milieu en Mededinging. De Europese Raad
riep beide landen op hun voorbereidingen op toetreding nog verder op te voeren
met bijzondere aandacht voor bestuurlijke en gerechtelijke capaciteit, economische
en structurele hervormingen en volledige en tijdige uitvoering van de overeengekomen
verbintenissen, welke de Unie nauwgezet zou volgen.In de loop van het najaar van 2004 konden ook met Roemenië de onderhandelingen
over de laatste hoofdstukken worden afgerond, zodat op 14 december 2004
de onderhandelingen met beide landen formeel konden worden gesloten. De Europese
Raad van december 2004 (zie Kamerstukken II 2004/05, 21 501-20 nr. 268)
nam nota van de vooruitgang die door Roemenië was geboekt bij de uitvoering
van het acquis en de verbintenissen ten aanzien van met name Justitie en Binnenlandse
Zaken, en Mededinging. Op basis hiervan besloot de Raad dat de twee landen
per 1 januari 2007 kunnen toetreden tot de Unie, mits zij zich ervoor
blijven inspannen alle aan het lidmaatschap verbonden verplichtingen tijdig
te vervullen en alle noodzakelijke hervormingen en toezeggingen op alle onderdelen
van het acquis communautaire tijdig en met succes
af te ronden. Als extra waarborg voor de Unie en extra prikkel voor beide
landen, in het bijzonder Roemenië, om de tot dan toe gerealiseerde, geïntensiveerde
hervormingsinspanning daadwerkelijk te continueren, besloot de Raad tot de
instelling van de uitstelclausule. Dat wil zeggen dat de Raad, op voorstel
van de Commissie, in uitzonderlijke omstandigheden de toetreding van één
of beide landen met één jaar kan uitstellen.Het opnemen van een uitstelclausule voor de toetreding van Bulgarije en
Roemenië, een innovatie in het kader van de uitbreiding van de Unie waarbij
op basis van individueel presteren van de toetredende lidstaat maatregelen
genomen kunnen worden, heeft geleid tot een additionele prikkel voor beide
landen om tot de gewenste continuïteit in de intensivering en versnelling
van de te nemen maatregelen te komen. In dit opzicht betekent het Toetredingsverdrag
voor Bulgarije en Roemenië dan ook een verbetering ten opzichte van het
Toetredingsverdrag voor de Laken-10, waarin een dergelijke clausule nog niet
voorhanden was. Voorzover de uitstelclausule niet afdoende mocht blijken, bieden de overgangsregelingen,
de algemene en speciale vrijwaringsclausules, en uiteindelijk ook het acquis zelf de nodige waarborgen en zekerheden. De overgangsregelingen
bieden specifieke waarborgen tegen verwachtbare negatieve korte termijn bij-effecten
van de toetreding. De algemene en speciale vrijwaringsclausules bieden waarborgen
die na toetreding onbeperkt van kracht kunnen blijven zolang de nieuwe lidstaat
niet voldoet aan zijn verplichtingen. Het acquis
bevat druk- en sanctiemiddelen in de vorm van onderlinge vergelijking (peer pressure) en het gemeenschapsrecht met als uiterste
consequentie infractieprocedures bij het Hof van Justitie en de sancties die
daaruit voort kunnen vloeien. In feite is er dus sprake van vier «verdedigingslinies».
Dat een dergelijk systeem werkt bewijst de ervaring met de toetreding van
de Laken-10. De combinatie van waarborgen, uiteraard tezamen met de inspanningen
die de Laken-10 hebben betracht, heeft er voor gezorgd dat zich tot nu toe
geen grote problemen hebben voorgedaan als gevolg van deze toetreding.De Commissie toetst de voortgang die beide landen maken op permanente
basis. Rapportage daarover aan de lidstaten vindt in principe twee keer per
jaar plaats: in het najaar wanneer per land een jaarlijks voortgangsrapport (comprehensive monitoring reports) van de Commissie wordt
opgesteld en besproken in de Raad, en in het voorjaar wanneer de zogenoemde «monitoringstabellen»
van de Commissie worden opgesteld en gedeeld met de Raadswerkgroep Uitbreiding.
Naar aanleiding van beide, voorzover nodig, kan de Commissie zogenoemde vroegtijdige
waarschuwingsbrieven (early warning letters) uitsturen
ter indicatie van tekortkomingen en ter aansporing van het land in kwestie
om het tempo van de hervormingen hoog te houden dan wel op te voeren. Deze early warning letters zijn evenals de monitoringstabellen
niet openbaar.Verdere toetsing van de vorderingen in Bulgarije en Roemenië zal,
zoals aangegeven, in de eerste plaats bestaan uit de bespreking van de jaarlijkse
voortgangsrapporten van de Commissie welke eind oktober verwacht worden. Dit
najaar zal te vroeg zijn om te kunnen vaststellen of de twee landen overeenkomstig
de verwachting inderdaad gereed zijn voor toetreding op 1 januari 2007.
Er resteert dan nog een jaar waarin verdere vorderingen gemaakt zullen worden.
Een EU-besluit over de noodzakelijkheid van uitstel van toetreding zal dan
naar verwachting nog niet aan de orde zijn. Aan de andere kant dient te worden
voorkomen dat de toetredende landen dan wel de EU op het allerlaatste ogenblik
voor verrassingen komen te staan. Naar verwachting zal de balans daarom medio
2006 worden opgemaakt.Voorlopige indicaties van de Commissie zijn dat de vorderingen die de
beide landen het afgelopen half jaar hebben gemaakt overeenkomstig de verwachtingen
zijn. In algemene zin zouden beide landen op schema liggen om tijdig aan de
verplichtingen voor toetreding te kunnen voldoen. De situatie in beide landen
laat zich volgens de Commissie in deze fase van toetreding vergelijken met
die van de Laken-10. De ervaring met de toetreding van de Laken-10 heeft geleerd
dat het laatste jaar van hervormingen van doorslaggevende betekenis kan zijn.Volgens de Commissie bestaan er met betrekking tot Bulgarije nog een aantal
specifieke zorgen op het terrein van Justitie en Binnenlandse Zaken, landbouw,
milieu, bedrijfswetgeving en vrije dienstverlening. Met betrekking tot Roemenië
bestaan specifieke zorgen op dezelfde terreinen als voor Bulgarije, uitgezonderd
vrije dienstverlening maar met inbegrip van belastingen, vrij goederenverkeer
en mededinging. Corruptie blijft vooralsnog een probleem ondanks een reeks
van genomen maatregelen op dit gebied. Positief is dat Roemenië aan alle
deadlines van maart 2005 ten aanzien van de zeven aandachtspunten
op het gebied van Justitie en Binnenlandse Zaken (zie ook paragraaf 1.5.3
van deze toelichting) heeft voldaan. De Commissie heeft verder aangegeven
dat met betrekking tot Roemenië positieve ontwikkelingen hebben plaatsgevonden
op het gebied van justitie, (grens)politie en gendarmerie.Voor beide landen geldt dat ondanks verbeteringen, de bestuurlijke en
juridische capaciteit nog onvoldoende is om het overgenomen acquis ook daadwerkelijk
effectief te implementeren. Voor beide landen geldt tevens dat beslissend
zal zijn in hoeverre in elk van de landen een stabiele, daadkrachtige regering
kan worden gevormd dan wel worden gehandhaafd. Verder hebben beide landen
te maken met de gevolgen van uitzonderlijke overstromingen welke extra beslag
leggen op de schaarse bestuurlijke capaciteit en publieke financiële
middelen.In juni van dit jaar heeft de Commissie naar beide landen een aantal vroegtijdige early warning letters uitgestuurd naar beide landen om
hen nog eens aan te sporen de intensieve hervormingsinspanningen op de genoemde
terreinen zonder aarzelingen voort te zetten.1.4 Inhoud en strekking van het VerdragNet als bij eerdere toetredingen is gekozen voor het opstellen van één
verdrag voor Bulgarije en Roemenië gezamenlijk en niet voor een apart
verdrag per nieuwe lidstaat. Ook de toetreding van de Laken-10 in 2004 is
in één verdrag geregeld (hierna: het «Toetredingsverdrag
van 20031 »). Belangrijkste overweging
welke daaraan ten grondslag heeft gelegen is het punt van de kruisverbanden:
in het geval van afzonderlijke verdragen zou het ene verdrag noodzakelijkerwijs
naar het andere moeten verwijzen. Een situatie waarbij de toetreding van één
van de landen zou worden uitgesteld, zou daarom bij afzonderlijke verdragen
verdragtechnisch erg ingewikkeld worden. Uiteraard speelt dit probleem meer
bij de toetreding van de Laken-10 dan bij de toetreding van Bulgarije en Roemenië.
Niettemin heeft de Raad uiteindelijk een voorkeur gehad voor deze beproefde
methode.Overigens is in het onderhavige toetredingsverdrag voor Bulgarije en Roemenië
een dergelijke situatie waarbij toetreding van één van de twee
lidstaten wordt uitgesteld als volgt ondervangen: het Toetredingsverdrag treedt
in dat geval voor alle verdragspartijen in werking op 1 januari 2007,
behalve voor en ten aanzien van die kandidaat-lidstaat met betrekking tot
welke besloten is de toetreding uit te stellen.Verder is hier vermeldenswaard dat door de nauwe betrokkenheid van de
lidstaten in het onderhandelingsproces, in het bijzonder door de besluitvorming
met unanimiteit per lidstaat per onderhandelingshoofdstuk, is gewaarborgd
dat de lidstaten over elke individuele kandidatuur en over de details van
de toetredingen hebben kunnen beslissen.Inhoudelijk is zoveel mogelijk dezelfde aanpak gevolgd als bij de toetreding
van de Laken-10. Ook in dit geval bestaat het Toetredingsverdrag slechts uit
enkele artikelen over toetreding, ratificatie en inwerkingtreding. Aan de
voorgaande toetredingsverdragen werd een Akte van Toetreding gehecht betreffende
de voorwaarden voor toetreding en overgangsmaatregelen. Deze Akte maakt volledig
deel uit van het Toetredingsverdrag. De inhoud van hetgeen normaliter in een
dergelijke Akte wordt opgenomen, is in bijlagen bij dit Toetredingsverdrag
opgenomen. 1.4.1 Implicaties van mogelijke inwerkingtreding van het
Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa voor de structuur van
het ToetredingsverdragDe structuur van met name de bijlagen bij dit Toetredingsverdrag voor
Bulgarije en Roemenië wijkt in belangrijke mate af van het Toetredingsverdrag
van 2003. Uitgaande van 1 januari 2007 als datum van toetreding door
Bulgarije en Roemenië, is aangestuurd op inwerkingtreding van het Grondwettelijk
Verdrag vóórdien, te weten op 1 november 2006. Bij de totstandkoming
van de structuur van dit Toetredingsverdrag is in eerste instantie dus uitgegaan
van de situatie dat het Grondwettelijk Verdrag twee maanden vóór
de toetreding van Bulgarije en Roemenië in werking zou treden.Het kon evenwel niet worden uitgesloten dat het Grondwettelijk Verdrag
niet in werking zou treden vóór de toetreding van Bulgarije
en Roemenië. De inwerkingtreding van het Grondwettelijk Verdrag zou immers
afhangen van ratificatie door 25 lidstaten en referenda die in een aantal
lidstaten over dit Verdrag worden gehouden. Met beide eventualiteiten, namelijk
dat het Grondwettelijk Verdrag voor dan wel na toetreding van Bulgarije en
Roemenië in werking treedt, is derhalve rekening gehouden. Zou alleen
met het scenario rekening zijn gehouden dat het Grondwettelijk Verdrag in
werking zou treden vóór de toetreding van Bulgarije en Roemenië,
dan zou er te weinig tijd zijn om een traditioneel verdrag (met daaraan gehecht
een traditionele Akte van Toetreding) op te stellen, te ondertekenen en te
ratificeren.Teneinde voorbereid te zijn op de mogelijke scenario's, en een tweede
ratificatieronde te vermijden die het onmogelijk zou maken dat Bulgarije en
Roemenië met ingang van januari 2007 effectief toetreden, is dus gekozen
voor een «overkoepelend» verdrag waaraan twee bijlagen zijn gehecht:
zowel een traditionele Akte van Toetreding, als een op het Grondwettelijk
Verdrag gebaseerd Protocol. De Akte bevat voorwaarden voor toetreding, overgangsmaatregelen
en de institutionele voorzieningen die zijn gebaseerd op de huidige verdragen
waarop de Unie is gevestigd. Het Protocol bevat de voorwaarden voor toetreding,
overgangsmaatregelen en de institutionele voorzieningen die zijn gebaseerd
op het Grondwettelijk Verdrag. Slechts één van deze twee bijlagen
zou in werking treden op de datum van toetreding, afhankelijk van de op dat
tijdstip geldende omstandigheden. De Europese Raad van juni 2005 besloot tot
een bezinningsperiode en besloot tevens dat, zonodig, het tijdschema van de
ratificatie van het Grondwettelijk Verdrag in de verschillende lidstaten zal
worden aangepast. De Nederlandse regering heeft het wetsvoorstel tot goedkeuring
van dit verdrag ingetrokken en zal het niet meer voorleggen aan het parlement.
Nu duidelijk is dat de ratificatie van het Grondwettelijk Verdrag niet voltooid
zal worden conform het oorspronkelijk voorziene tijdschema, waardoor het verdrag
niet in werking zal treden vóór de beoogde datum van toetreding
van Bulgarije en Roemenië (1 januari 2007), is niet het Protocol
van toepassing maar de Akte van Toetreding.De inhoud van de Akte en het Protocol komt overigens grotendeels overeen.
Omdat de referenties echter wezenlijk verschillen, naar respectievelijk de
huidige verdragen waarop de Unie is gevestigd en het Grondwettelijk Verdrag,
is voor de leesbaarheid en herkenbaarheid gekozen voor twee aparte documenten.
Het Toetredingsverdrag bevat naast de drie traditionele bepalingen over toetreding,
ratificatie en inwerkingtreding, voorzieningen met betrekking tot de twee
scenario's en de respectievelijke toepasbaarheid van de onderscheiden
bijlagen (Akte en Protocol) aan het Verdrag. Het Toetredingsverdrag bevat
daarnaast een bepaling dat in het geval het Grondwettelijk Verdrag na toetreding
in werking treedt, het Protocol de Akte van Toetreding dan zal vervangen.
Het Toetredingsverdrag fungeert hier dus tevens als een soort «spoorboekje»
ten aanzien van wanneer de te onderscheiden bijlagen in werking treden.Vanwege de onzekerheid van de volgorde van de gebeurtenissen is sprake
van een uitzonderlijke feitelijke situatie. Daarom is de gekozen structuur
van dit Toetredingsverdrag enerzijds afwijkend van voorgaande Toetredingsverdragen
en kan het anderzijds niet als een precedent voor toekomstige toetredingen
worden beschouwd.1.4.2 Technische aanpassingenEen traditionele Toetredingsakte bevatte tot nu toe ook een bijlage met
een groot aantal puur technische aanpassingen van secundaire gemeenschapswetgeving1. Het gaat om puur technische aanpassingen, waarover
niet is onderhandeld, doch die nodig zijn bij een uitbreiding. Te denken valt
aan het invoegen van een notificatieadres voor Bulgarije en Roemenië
in een bestaande verordening. Onder meer met het oog op eventuele inwerkingtreding
van het Grondwettelijk Verdrag en in lijn met de logica daarvan, namelijk
het opnemen van het primaire gemeenschapsrecht in één tekst,
is er voor gekozen het Protocol niet te belasten met een grote hoeveelheid
technische aanpassingen van secundaire gemeenschapswetgeving. In plaats daarvan
zullen deze technische aanpassingen worden aangenomen in een Besluit van de
Raad van de Europese Unie op voorstel van de Europese Commissie, of door een
Besluit van de Europese Commissie in geval het oorspronkelijke besluit van
de Europese Commissie afkomstig is. Beide besluiten zullen dicht op de werkelijke
datum van toetreding worden genomen, waardoor ook de kort voor toetreding
van kracht geworden secundaire wetgeving kan worden aangepast aan de toetreding.
Omwille van juridische consistentie is ervoor gekozen voor eenzelfde benadering
bij de Akte van Toetreding, die dus – in tegenstelling tot het Toetredingsverdrag
van 2003 – niet langer bijlagen bevat met aanpassingen van secundaire
gemeenschapswetgeving.Daarnaast zijn twee andere overwegingen van invloed geweest bij het besluit
om de technische aanpassingen niet in het Toetredingsverdrag op te nemen.
Allereerst kan de lange periode tussen de datum tot waneer de technische aanpassingen
kunnen worden verwerkt in het Toetredingsverdrag (de «cut-off
date») en de datum van toetreding voor juridische verwarring
zorgen. Zo bleek er bij het Toetredingsverdrag van 2003 sprake van conflicterende
aanpassingen.Daarnaast betreft de aan te passen regelgeving secundair recht. Het is
logisch dat ook de technische aanpassingen daarvan worden beschouwd als secundair
recht. Door deze aanpassingen buiten het Toetredingsverdrag te houden wordt
voorkomen dat deze technische aanpassingen door opname in het Toetredingsverdrag
verheven worden tot primair recht.De nu gekozen methode werd bij eerdere uitbreidingen gevolgd voor het acquis dat in de periode tussen «cut-off
date» en toetreding van kracht werd. Ook dit nieuwe acquis vereiste soms, voor uitbreiding noodzakelijke,
technische aanpassingen. Die aanpassingen, die dus niet meer in een toetredingsverdrag
konden worden meegenomen, werden altijd al aangenomen met behulp van een Raadsbesluit
of een Besluit van de Europese Commissie. Deze goed werkende methode wordt
dus nu voor alle technische aanpassingen toegepast. Een nadere toelichting
is opgenomen bij artikel 55 van de Akte.Het gevolg is dat het Toetredingsverdrag veel minder volumineus is dan
de eerdere toetredingsverdragen: deze technische aanpassingen van het acquis besloegen ongeveer driekwart van de verdragstekst.
De technische aanpassingen tot aan de «cut-off
date» zijn wel opgesteld, zodat over de technische aanpassingen
tot aan de «cut-off date» (1 oktober
2004) met Bulgarije en Roemenië politieke overeenstemming kon worden
bereikt op het moment van ondertekening van het Toetredingsverdrag. In de
slotakte van het Toetredingsverdrag is vervolgens een extra bepaling opgenomen
dat de verdragsluitende partijen politieke overeenstemming hebben bereikt
over deze technische aanpassingen. De Raad en de Commissie worden daarbij
uitgenodigd om deze aanpassingen kort voor de datum van toetreding aan te
nemen, waarbij rekening wordt gehouden met de evolutie van deze regelgeving
tot aan de datum van toetreding.1.4.3 Overzicht structuura. Het Toetredingsverdrag: bevat de 3 traditionele
artikelen over (i) toetreding, (ii) ratificatie en (iii) inwerkingtreding
alsmede artikelen over de twee mogelijke scenario's in relatie tot de
inwerkingtreding van het Grondwettelijk Verdrag en de respectievelijke toepasbaarheid
van de onderscheiden bijlagen (Akte en Protocol) bij dit verdrag.b. De Toetredingsakte en het Toetredingsprotocol bevatten elk 61 artikelen over de toetredingsvoorwaarden
en de noodzakelijke aanpassingen van de verdragen waarop de EU is gegrond
respectievelijk het Grondwettelijk Verdrag.De Akte en het Protocol kennen 5 delen:(i) beginselen (Akte artikelen 1–8; Protocol artikelen 1–9,
ref Annex I);(ii) aanpassing EU-verdragen respectievelijk Grondwettelijk Verdrag (Akte
artikelen 9–18; Protocol artikelen 10–15, ref Annex I-II);(iii) permanente bepalingen (Akte artikelen 19–22; Protocol artikelen
16–19, ref Annex III-V);(iv) tijdelijke bepalingen (Akte artikelen 23–42; Protocol artikelen
20–42, ref Annex VI-IX);(v) bepalingen betreffende de tenuitvoerlegging (Akte artikelen 43–61;
Protocol artikelen 43–61).De Akte en het Protocol kennen daarnaast een groot aantal bijlagen:(I) Lijst van de Verdragen en Protocollen tot welke Bulgarije en Roemenië
bij toetreding toetreden (ref. in artikel 3, derde lid, van Akte en Protocol);(II) Lijst van het Schengenacquis (ref. in
artikel 4, eerste lid, van Akte en Protocol);(III) Lijst waarnaar wordt verwezen in artikel 19 Akte en artikel 16 Protocol
(onderhandelde maatregelen waarvoor secundaire regelgeving wordt aangepast);(IV) Lijst waarnaar wordt verwezen in artikel 20 Akte en artikel 17 Protocol
(onderhandelde maatregelen waarvoor secundaire regelgeving wordt aangepast);(V) Lijst waarnaar wordt verwezen in artikel 21 Akte en artikel 18 Protocol
(permanente bepalingen waarvoor secundaire regelgeving wordt aangepast);(VI) Overgangsmaatregelen voor Bulgarije (ref. in artikel 23 Akte en artikel
20 Protocol);(VII) Overgangsmaatregelen voor Roemenië (ref. in artikel 23 Akte
en artikel 20 Protocol);(VIII) Plattelandsontwikkeling (ref. artikel 34 van Akte en Protocol);(IX) Speciale verplichtingen van Roemenië zoals tot stand gekomen
in de conclusies van de toetredingsonderhandelingen van 14 December 2004
(ref. artikel 39 van Akte en Protocol). c. De Slotakte: bevat bepalingen voor de informatie
en consultatieprocedure en een aantal verklaringen.1.5 Voornaamste onderhandelingskwesties en Nederlandse
inzet1.5.1 Beoordeling van de gereedheid aan de hand van de
Kopenhagen criteriaPolitieke criteriaBij het vaststellen van de Kopenhagen criteria bepaalde de Europese Raad
dat alleen toetredingsonderhandelingen kunnen worden geopend met kandidaat-lidstaten
die aan de politieke Kopenhagen criteria voldoen. Bij het openen van de toetredingsonderhandelingen
in 2000 voldeden zowel Bulgarije als Roemenië aan de politieke Kopenhagen
criteria, hoewel er nog enige aandachtspunten waren, zoals de behandeling
van minderheden, in het bijzonder Roma. Mede hierom bleef het voldoen aan
de politieke criteria gedurende het gehele onderhandelingsproces een belangrijk
aandachtspunt, dat onder andere jaarlijks in de voortgangsrapporten van de
Europese Commissie (zie Kamerstukken II, 23 987, nrs. 6, 14, 33 en 40)
aan de orde kwam.De aandachtspunten hebben overigens geen absolute betekenis gekregen in
die zin dat het al dan niet volledig oplossen van beslissende betekenis werd
voor het al dan niet voldoen aan de politieke criteria. Evenwel indien nieuwe
informatie beschikbaar zou komen die er op zou duiden dat de landen niet langer
aan de politieke criteria zouden voldoen, zou heroverweging van het Raadsbesluit
van december 1999 aan de orde komen. De mate waarin de aandachtspunten zijn
aangepakt zal overigens wel mee worden genomen in het kader van de beoordeling
of de landen inderdaad op tijd gereed zullen zijn voor toetreding.De Commissie heeft de voortgang op de aandachtspunten nauwlettend in de
gaten gehouden en hierover gerapporteerd. In de monitoringsrapporten van oktober
2004 voor Bulgarije en Roemenië stelt de Commissie dat beide landen sinds
1997 de stabiliteit van de instituties op het gebied van de politieke criteria
heeft geconsolideerd en verdiept. Expliciet wordt vermeld dat die trend het
jaar voorafgaand aan het monitoringsrapport bevestigd is. Ook in het advies
van de Commissie van februari 2005 betreffende het verzoek van Bulgarije en
Roemenië om toetreding tot de Europese Unie concludeert de Commissie
wederom dat Bulgarije en Roemenië blijven voldoen aan de politieke criteria.Zaken als het functioneren van het bestuurlijk apparaat, de rechtelijke
macht en de politie, de strijd tegen corruptie en discriminatie en de behandeling
van minderheden hebben daarbij specifieke aandacht gekregen. Via het Phare-programma,
dat kandidaat-lidstaten ondersteunt bij institutionele ontwikkeling ter voorbereiding
op toetreding, ondersteunt de Unie beide landen ook op deze gebieden. Nederland
is in dit kader betrokken bij diverse projecten gefinancierd onder het Twinning-programma (zie ook hieronder bij «Overname
en implementatie van het acquis communautaire»). In het kader van het
MATRA-programma stelt Nederland onder andere op deze terreinen ook bilaterale
steun beschikbaar aan de toetredende staten (zie Kamerstukken II 1999/2000,
26 800 V, nrs. 78 en 115).Ten aanzien van een aantal onderwerpen, zoals bijvoorbeeld de positie
van minderheden, geldt dat de vruchten van genomen maatregelen voor een deel
pas op langere termijn geplukt kunnen worden. Zoals eerder al aangegeven zal
de Commissie eind oktober 2005 komen met nieuwe voortgangsrapporten voor beide
landen. Aan de hand hiervan zal de actuele stand van zaken kunnen
worden opgemaakt. Nederland zal de informatie van de Commissie voorzover mogelijk
toetsen aan de hand van eigen informatie en ervaringen onder meer opgedaan
via de bovengenoemde programma's.Economische criteriaVolgens de Kopenhagen criteria dienen de toetredende staten op het moment
van toetreding te beschikken over (1) een functionerende markteconomie die
(2) de concurrentiedruk en marktkrachten binnen de Europese Unie kan weerstaan.
Gedurende de onderhandelingen vond monitoring van de voortgang plaats door
de Commissie en via de dialoog die de Raad voor Economische en Financiële
Zaken met de toetredende staten was aangegaan. In deze dialoog werd in het
bijzonder gesproken over de Economische Pretoetredprogramma's van de
toetredende staten. Centraal hierin staan het streven naar gezonde overheidsfinanciën
en structurele hervormingen.De Commissie kwalificeerde Bulgarije in haar voortgangsrapport van oktober
2002 (zie Kamerstukken II 2002/03, 23 987, nr. 14) voor het eerst als
een functionerende markteconomie die, mits het land het hervormingsprogramma
zou blijven uitvoeren, de competitieve druk en marktkrachten van de Unie in
de nabije toekomst zou moeten kunnen weerstaan. De Commissie stelde in 2003
(zie Kamerstukken II 2003/04, 23 987, nr. 33) dat Roemenië eerst
als een functionerende markteconomie zou kunnen worden beschouwd op het moment
dat de goede voortgang die was gemaakt resoluut was voortgezet. Voor het in
de nabije toekomst kunnen weerstaan van de concurrentiedruk en marktkrachten
van de Unie was een krachtige en voortdurende uitvoering van het hervormingsprogramma
nodig. In 2004 (zie Kamerstukken II 2004/05, 23 987, nr. 40) concludeerde
de Commissie dat Roemenië inmiddels zoveel voortgang had gemaakt dat
het voldoet aan het vereiste van een functionerende markteconomie. De Commissie
stelde daarnaast dat Roemenië op moment van (verwachte) toetreding de
concurrentiedruk en de marktkrachten van de Unie zal kunnen weerstaan op voorwaarde
dat Roemenië het structurele hervormingsprogramma krachtig implementeert.
De regering onderschreef de oordelen van de Commissie (notitie «De vijfde
uitbreiding», 7 november 2003, zie Kamerstukken II 2003/04, 23 987,
nr. 33 en brief van de minister van Buitenlandse Zaken en de staatssecretaris
voor Europese Zaken van 15 oktober 2004, zie Kamerstukken II 2004/05,
23 987, nr. 41).Overname en implementatie van het acquis communautaireDe toetredende staten stonden voor de enorme taak om het volledige acquis over te nemen en te implementeren. Hiervoor moesten
ruim 85 000 pagina's aan Europese wetgeving
worden overgenomen, terwijl instellingen moesten worden hervormd of opgezet
voor de implementatie en handhaving. In sommige gevallen was hierbij sprake
van bewegende doelen, aangezien het acquis zich
bleef ontwikkelen. Dit stelde beide landen voor extra inspanningen.Teneinde in staat te zijn het acquis volledig
en correct te implementeren en te handhaven, dienen kandidaat-lidstaten voldoende
bestuurlijke en gerechtelijke capaciteit op te bouwen. Zowel in Bulgarije
als in Roemenië was sprake van aanzienlijke tekortkomingen op dit gebied.
Ook zijn er specifieke aandachtspunten. Zo presteren zowel Bulgarije als Roemenië
nog steeds onder de maat op het gebied van maritieme veiligheid. Beide landen
volgen een traject om tijdig aan het acquis op
dit gebied te kunnen voldoen. Ze voeren institutionele hervormingen door in
de maritieme administratie. Dit moet leiden tot verbetering van de uitvoering
en handhaving van Europese regelgeving op het gebied van maritieme veiligheid. De mate van voortgang van dit proces in beide landen wordt door de
Unie continu bewaakt.De regering kent met het oog op handhaving en implementatie van het acquis in de toetredende staten hoge prioriteit toe aan
een adequate bestuurlijke en gerechtelijke capaciteit. Daarom heeft de regering
ingezet op enerzijds nauwkeurige monitoring van de door de toetredende staten
aangegane verplichtingen en anderzijds bilaterale ondersteuning van de toetredende
landen via de MATRA- en PSO- (Programma Samenwerking Oost-Europa) pretoetredingsprogramma's,
naast deelname aan de programma's van de Europese Unie. Aandacht ging
hierbij in het bijzonder uit naar die onderdelen van het acquisdie Nederland essentieel acht voor het functioneren van de
interne markt en de veiligheid (in brede zin) van de burger, verdere versterking
van de rechtsstaat en de bescherming van minderheden.In haar voortgangsrapportages van 6 oktober 2004 (zie Kamerstukken
II 2004/05, 23 987, nr. 40) constateerde de Commissie dat Bulgarije en
Roemenië op schema lagen bij het overnemen en implementeren van het acquis communautaire. Wanneer zij hun tempo weten vast
te houden, kunnen zij dit proces op het tijdstip van toetreding hebben voltooid.
Het verder versterken van de administratieve en gerechtelijke capaciteit voor
implementatie en handhaving van het acquis is
echter wel noodzakelijk. De regering deelde de conclusies van de Commissie,
zoals aangegeven in de brief van de minister van Buitenlandse Zaken en de
staatssecretaris voor Europese Zaken van 15 oktober 2004 (zie Kamerstukken
II 2004/05, 23 987, nr. 41).Mede in het licht van de beperkte bestuurlijke en gerechtelijke capaciteit
in beide landen en gezien het grote aantal verplichtingen dat beide landen
tot aan de datum van toetreding nog moeten nakomen is ervoor gekozen, net
als in het Toetredingsverdrag met de Laken-10, in het Toetredingsverdrag met
Bulgarije en Roemenië drie vrijwaringsclausules op te nemen, te weten
een algemene clausule en clausules op het gebied van de interne markt en Justitie
en Binnenlandse Zaken. Daarnaast is met Bulgarije en Roemenië een zogenoemde
uitstelclausule overeengekomen die het mogelijk maakt de toetreding van Bulgarije
en/of Roemenië met een jaar uit te stellen, indien er duidelijk bewijs
is dat er een groot risico bestaat dat een land duidelijk niet in staat zal
zijn op een aantal belangrijke gebieden per 1 januari 2007 aan de lidmaatschapsverplichtingen
te voldoen. Deze uitstelclausule is een noviteit in een toetredingsverdrag.
Zij kon mede dankzij de inspanningen van Nederland, tijdens het voorzitterschap
en daaraan voorafgaand, met Bulgarije en Roemenië worden overeengekomen.
In de volgende paragrafen 1.5.2 en 1.5.3, alsmede in de artikelsgewijze toelichting
wordt uitgebreider ingegaan op zowel de vrijwaringsclausules als de uitstelclausule.De Commissie volgt de vorderingen van Bulgarije en Roemenië bij het
overnemen en implementeren van het acquis nauwgezet.
Eind oktober 2005 zal de Commissie uitgebreide voortgangsrapporten presenteren.
Wanneer daar aanleiding toe bestaat kan de Commissie wederom early warning letters (zie ook de toelichting onder paragraaf 1.3)
sturen aan de toetredende landen, waarmee eventuele tekortkomingen of achterstanden
bij de overname en implementatie van het acquis
vroegtijdig worden gesignaleerd. Vooralsnog bestaat de indruk dat zowel Roemenië,
waar in december 2004 een nieuwe regering is aangetreden, als Bulgarije zich
krachtig blijven inspannen voor volledige en tijdige overname van het acquis communautaire.1.5.2 VrijwaringsclausulesNet als in het Toetredingsverdrag met de Laken-10 zijn in dit Toetredingsverdrag
met Bulgarije en Roemenië een algemene vrijwaringsclausule en twee speciale
vrijwaringsclausules opgenomen.Op basis van de algemene clausule kan een nieuwe lidstaat de Commissie
machtiging vragen om beschermingsmaatregelen te nemen indien zich binnen drie
jaar na toetreding ernstige en mogelijk aanhoudende moeilijkheden voordoen
in een sector van het economisch leven, dan wel moeilijkheden die de economische
toestand van een bepaalde streek ernstig kunnen verstoren. Onder dezelfde
voorwaarden kan een van de huidige lidstaten verzoeken gemachtigd te worden
beschermingsmaatregelen te nemen ten opzichte van een of beide nieuwe lidstaten.Op basis van de speciale clausules kan de Commissie tot drie jaar na inwerkingtreding
van het Verdrag maatregelen nemen, indien Bulgarije of Roemenië in gebreke
blijft bij het nakomen van verplichtingen op het gebied van de interne markt
en Justitie en Binnenlandse Zaken. Al vóór toetreding kan mede
op basis van de bevindingen in het eerdergenoemde monitoringrapport worden
besloten dat vanaf het moment van toetreding bepaalde maatregelen tegen een
nieuwe lidstaat zullen worden genomen. De maatregelen worden pas opgeheven
wanneer de nieuwe lidstaat voldoet aan zijn verplichtingen. Zij vervallen
dus niet automatisch na het derde jaar van inwerkingtreding van het Toetredingsverdrag.
Maatregelen op basis van de speciale clausules kunnen tot grenscontroles leiden.De speciale vrijwaringsclausules zijn mede op initiatief van de Nederlandse
regering destijds in het Toetredingsverdrag met de Laken-10 geïntroduceerd.
Om tot een verantwoorde uitbreiding te kunnen komen, achtte de regering het
belangrijk om – aanvullend op reeds getroffen overgangsmaatregelen en
bestaande veiligheidsvoorzieningen in het acquis –
meer waarborgen in te bouwen voor het geval dat de toetreders op het moment
van toetreding nog niet aan alle eisen zouden voldoen. Het is tot nu toe niet
nodig gebleken ten aanzien van in 2004 toegetreden lidstaten vrijwaringsmaatregelen
af te kondigen.Deze bepalingen zijn opgenomen in artikel 36, 37 en 38 van de Akte, als
ook van het Protocol. Deze bepalingen worden in hoofdstuk 2 nader toegelicht.1.5.3 UitstelclausuleIn het geval van Bulgarije en Roemenië is de periode tussen afsluiting
van de toetredingsonderhandelingen en beoogde datum van toetreding tot de
Unie relatief lang. Beide landen dienen een groot aantal verplichtingen nog
na te komen. In dit licht stelde de Commissie in haar voortgangsrapport van
6 oktober 2004 voor in het Toetredingsverdrag met Bulgarije en Roemenië
een zogenoemde uitstelclausule op te nemen, welk voorstel door de Raad werd
overgenomen. De uitstelclausule behelst de mogelijkheid de toetreding van
Bulgarije en/of Roemenië met een jaar uit te stellen, dus tot 1 januari
2008. De Commissie kan hiertoe op elk moment voor inwerkingtreding van het
Toetredingsverdrag een aanbeveling aan de Raad doen, indien er duidelijk bewijs
is dat er een groot risico bestaat dat Bulgarije of Roemenië duidelijk
niet in staat zal zijn op een aantal belangrijke gebieden per 1 januari
2007 aan de lidmaatschapsverplichtingen te voldoen. De Raad beslist, behoudens
in de hieronder beschreven situatie, met unanimiteit over de aanbeveling. Een dergelijke clausule is niet eerder in een toetredingsverdrag opgenomen.
Nederland heeft zich een duidelijk voorstander getoond van de totstandkoming
van deze clausule.In de eindfase van het onderhandelingsproces bleek dat een aantal lidstaten
meende dat de gereedheid van Roemenië voor toetreding op het gebied van
in totaal elf aandachtspunten van de onderhandelingshoofdstukken Justitie
en Binnenlandse Zaken en Mededinging te wensen overliet. Mede dankzij bemiddeling
door het Nederlandse voorzitterschap kon worden overeengekomen dat de Raad
op aanbeveling van de Commissie met gekwalificeerde meerderheid kan besluiten
tot uitstel van de toetreding van Roemenië met één jaar
indien blijkt dat Roemenië ernstig tekortschiet bij het nakomen van zijn
verplichtingen op het gebied van deze elf aandachtspunten. Zowel de zeven
aandachtspunten op het gebied van het onderhandelingshoofdstuk JBZ als de
vier aandachtspunten behorend bij het hoofdstuk Mededinging zijn neergelegd
in bijlage IX bij de Akte en het Protocol.Het betreft zeven aandachtspunten op het gebied van JBZ, die als volgt
kunnen worden samengevat:1. onverwijlde uitvoering van het Schengenactieplan;2. bespoediging modernisering apparatuur en infrastructuur aan specifieke
grenzen en grensoverschrijdingspunten, versterking vermogen voor operationele
risicoanalyse, versnellen uitvoering aanwerving grenspolitie en implementatie
benodigde maatregelen om illegale migratie op doeltreffende wijze te bestrijden;3. ontwikkeling en uitvoering van een geactualiseerd en geïntegreerd
actieplan en strategie voor hervorming van het gerechtelijk apparaat;4. intensivering corruptiebestrijding, met name van corruptie op hoog
niveau, door stringente handhaving, waarborgen onafhankelijkheid en capaciteit
van het nationale anticorruptiebureau van de openbare aanklager en jaarlijks
overleggen activiteitenoverzicht van dit bureau;5. uitvoering onafhankelijke audit van de huidige nationale anticorruptiestrategie,
waarbij de uitkomsten van de audit de basis vormen voor een nieuwe, meerjarige
strategie en actieplan en begrotingsbepalingen;6. opstellen juridisch kader (inclusief uitvoering) voor respectieve taken,
alsmede samenwerking tussen gendarmerie en politie en opstellen en uitvoeren
aanwervingsplan; en7. uitwerking en uitvoering samenhangende, meerjarige criminaliteitsbestrijdingstrategie
en jaarlijks overleggen betrouwbare statistische gegevens over aanpak.De aandachtspunten zijn voorzien van duidelijke deadlines. Sommige daarvan,
die er al lagen in maart 2005, zijn inmiddels door Roemenië gehaald.Daarnaast zijn er vier aandachtspunten op het gebied van Mededinging,
die samengevat als volgt luiden:1. realisering van doeltreffende controle op alle mogelijke vormen van
overheidssteun door de mededingingsraad;2. onverwijlde verbetering van de prestaties op het gebied van handhaving
in verband met overheidssteun, gevolgd door zorg voor het bereiken van een
toereikend niveau van de prestaties op het gebied van handhaving in verband
met antitrustzaken en overheidssteun;3. indiening in december 2004 van een herzien herstructureringsplan voor
de staalsector (inclusief het nationale herstructureringsprogramma en de afzonderlijke
bedrijfsplannen) bij de Commissie, volledige nakoming van de toezegging om
van 1 januari 2005 tot en met 31 december 2008 geen overheidssteun
toe te kennen of uit te betalen aan de staalbedrijven die vallen onder de
nationale herstructureringsstrategie en volledige inachtneming
van de bedragen voor overheidssteun en de voorwaarden inzake capaciteitsvermindering
waartoe moet worden besloten in het kader van de Europa-overeenkomst; en4. voortzetting van de toewijzing van voldoende financiële middelen,
en voldoende naar behoren gekwalificeerd personeel aan de mededingingsraad.De Commissie volgt de vorderingen van Roemenië aandachtig en heeft
als beschreven de bevoegdheid uitstel van de toetreding met een jaar aan te
bevelen.Deze bepaling is opgenomen in artikel 39 van de Akte, als ook van het
Protocol. Een nadere toelichting volgt onder hoofdstuk 2 (zie hieronder).
Omdat de inroeping van deze clausule invloed heeft op de inwerkingtreding
van het Verdrag voor alle of een van de verdragsluitende partijen, voorziet
artikel 4 van dit Toetredingsverdrag in de noodzakelijke bepalingen. Over
de juridische vormgeving van deze clausule volgt een toelichting onder hoofdstuk
2.1.5.4 Justitie en Binnenlandse ZakenHet JBZ-acquis omvat onder meer grensbewaking,
asiel en migratie, politie en douane, justitie, mensenrechten en corruptiebestrijding.
In de onderhandelingen richtte de discussie zich vooral op de vraag of de
toetredende staten tijdig over voldoende capaciteit beschikken om het acquis op dit gebied te implementeren en te handhaven.Omdat de capaciteit lange tijd als onvoldoende werd beoordeeld, kon de
voorlopige afsluiting van het JBZ-hoofdstuk met beide landen eerst in de laatste
fase van de toetredingsonderhandelingen plaatsvinden. Hierbij bleek dat Bulgarije
sneller en meer voortgang had geboekt dan Roemenië. Mede dankzij bemiddeling
door het Nederlandse voorzitterschap werd met Roemenië de hierboven onder
paragraaf 1.5.3 beschreven lijst van zeven aandachtspunten op het gebied
van JBZ, opgenomen in Bijlage IX bij de Akte en het Protocol, overeengekomen.
Indien Roemenië ernstig tekortschiet bij het nakomen van zijn verplichtingen
ten aanzien van deze punten, kan door de Raad over inroeping van de uitstelclausule
met gekwalificeerde meerderheid worden besloten. De Unie achtte het niet noodzakelijk
voor Bulgarije een dergelijke lijst op te stellen. Dit neemt niet weg dat
de voortgang op een aantal terreinen, zoals de hervormingen bij justitie en
politie, de aanpak van de georganiseerde criminaliteit en de corruptie en
het gerechtelijk vooronderzoek de bijzondere aandacht van Bulgarije verdient.
Intensieve monitoring door in het bijzonder de Commissie zal in de komende
periode uitsluitsel moeten geven over de door beide landen gemaakte vorderingen.
Zonodig kan gebruik worden gemaakt van de toepasselijke vrijwaringsclausule
en de uitstelclausule.Zoals eerder aangegeven zal de aanleiding voor het maken van de afweging
al dan niet in te zetten op gebruik van deze clausules zullen in eerste instantie
de voortgangsrapporten zijn die de Commissie dit najaar zal presenteren voor
beide landen. Deze zullen, eventueel aangevuld met additionele voortgangsrapporten
(medio 2006), de basis vormen voor discussie en besluitvorming in de Raad.
Via de reeds eerder genoemde early warning letters
kan de Commissie de landen eventueel nog eens aansporen en deze een laatste
gelegenheid geven om aan de voorwaarden voor toetreding te voldoen. Nederland
zal de informatie van de Commissie voorzover mogelijk toetsen aan de hand
van eigen informatie. In de uiteindelijke afweging zullen de voortgang en
behaalde resultaten van deze landen centraal staan. Deze zullen worden afgezet
tegen de eisen van het acquis en de afspraken in het Toetredingsverdrag, als
ook de actuele verwachtingen ten aanzien van de progressie in geval van tekortkomingen die de landen realistisch gezien nog kunnen maken binnen
de beschikbare tijd. De landen zullen individueel en op hun eigen merites
worden beoordeeld. De uitstelclausule voorziet in de mogelijkheid de toetreding
van allebei of van slechts één van de twee landen uit te stellen
(zie ook de slotalinea's van paragraaf 1.3 van deze toelichting).Via het eerdergenoemde Phare-programma en via de Transitie faciliteit
en de Schengen faciliteit, die worden beschreven onder paragraaf 2.2.4
van deze memorie van toelichting, artikelen 30 en 31 van de Akte, steunt de
Unie de inspanningen van Bulgarije en Roemenië op het gebied van JBZ.
Via het eerdergenoemde MATRA-programma draagt Nederland bilateraal bij aan
versterking van de capaciteit voor implementatie en handhaving van het JBZ-acquis door beide landen.De opheffing van de binnengrenscontroles vindt niet direct bij toetreding
plaats, maar pas na een apart, tweede toetsmoment, waaraan een grondige evaluatie
vooraf zal gaan. Het grootste gedeelte van het Schengenacquis en de daarop gebaseerde of daaraan gerelateerde regelgeving dient
op het moment van toetreding te zijn geïmplementeerd door beide toetredende
staten. De nieuwe lidstaten doen vanaf toetreding mee aan samenwerking onder
meer op politie- en justitiegebied en op het beleid met betrekking tot asiel
en migratie, inclusief het visumbeleid. Het overige Schengenacquis, te weten het deel dat betrekking heeft op de opheffing van de binnengrenzen,
behoeft echter niet op het moment van toetreding te zijn geïmplementeerd.
Inwerkingtreding van dit deel van het acquis is
afhankelijk van een later, separaat en unaniem door de Raad aan te nemen besluit,
nadat het Europees Parlement is geraadpleegd. Voorwaarde voor een positief
besluit is uiteraard voldoende vertrouwen in de kwaliteit van de bewaking
aan de nieuwe buitengrenzen. Er moet een effectieve buitengrenscontrole zijn
en het Schengen-Informatiesysteem II moet operationeel zijn. Elk van de toetredende
landen zal op zijn eigen merites worden beoordeeld. De implementatie van het Schengenacquis wordt nader toegelicht bij artikel 4 van
de Akte.1.5.5 Mededinging en staatssteunHet mededingings- en staatssteunrecht is een van de hoekstenen van de
interne markt. Een correcte toepassing en naleving van deze regels moet een level playing field en eerlijke concurrentie waarborgen. MededingingOp mededingingsgebied gaat het daarbij om het toezicht op kartelafspraken
en andere mededingingsbeperkende samenwerkingsovereenkomsten, toezicht op
misbruik van economische machtsposities en toezicht op mogelijk mededingingsbelemmerende
concentraties. Nederland heeft in de onderhandelingen de inzet van de Commissie
gesteund om deze hoofdstukken pas af te sluiten wanneer er naast overname
van de EU-regels ook een aantoonbare track record
was. De toetredende landen zijn erin geslaagd aan deze voorwaarden te voldoen.Voor wat betreft het toezicht op de uitvoering van het acquis op het gebied van Mededinging, in het bijzonder de artikelen
81 en 82 van het EG-Verdrag (het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap;
zie voor de geconsolideerde tekst Trb. 2003, 150), is van belang dat deze
regels ook decentraal worden gehandhaafd. Mededingingsautoriteiten en de rechterlijke
macht in de toetredende staten dienen volgens verordening (EG) nr. 1/2003
van de Raad van de Europese Unie van 16 december 2002 (PbEG L 1)
betreffende de uitvoering van de mededingingsregels van de artikelen 81 en
82 van het Verdrag, namelijk zelfstandig de artikelen 81 en 82 van het EG-Verdrag
toe te passen. Verdere aanpassing van (procedurele) regels om
deze decentrale toepassing goed mogelijk te maken zijn vereist voor beide
toetredende landen. Daarnaast moeten de mededingingsautoriteiten meer pro-actief
optreden en de afschrikwekkende werking van hun optreden vergroten zodat de
Europese mededingingsregels beter worden nageleefd.Naast het toezicht op de Europese mededingingsregels waar het mededingingsbeperkingen
betreft met mogelijk tussenstaatse effecten, bestaan er nationale regels voor
zuiver nationale mededingingssituaties. Het is wenselijk dat deze nationale
regels in lijn zijn met de Europese mededingingsregels. In mei 2004 heeft
Roemenië vergaande wetgeving aangenomen om de nationale wetgeving aan
te passen, waardoor een efficiënter fusietoezicht is ontstaan en de mogelijkheid
voor het afgeven van vrijstellingen van de mededingingsregels is afgeschaft
en in lijn gebracht met EU regels. In Bulgarije werden nieuwe regels aangenomen
die onder andere bewijsvergaring vergemakkelijken en zorgen voor een effectiever
toezicht.Dit neemt niet weg dat nog het nodige werk moet worden verzet. Aandacht
moet blijven uitgaan naar het vergroten van kennis en het kweken van bewustzijn
van zowel de EU-mededingingsregels als het bijbehorende handhavingsysteem
bij alle betrokken partijen. Dit geldt voor Roemenië nog sterker dan
voor Bulgarije.StaatssteunIn verband met het concurrentievervalsende effect van ontoelaatbare staatssteun
heeft Nederland zich in de onderhandelingen streng opgesteld. Uitgangspunt
is steeds geweest dat Bulgarije en Roemenië de eigen wetgeving volledig
in lijn dienden te brengen met het acquis. Het
beleid in de pre-accessie fase is daar ook altijd op gericht geweest. De beide
landen hebben al onder het regime van de Europa Akkoorden de verplichting
op zich genomen om te voldoen aan de EU-regels. Het grootste gedeelte van
de steunmaatregelen is dan ook in de loop van de tijd aan het acquis aangepast.Roemenië bleef achter bij Bulgarije bij de controle op ontoelaatbare
staatssteun. Een voldoende enforcement record
op het gebied van staatssteun ontbrak. Het is van groot belang dat Roemenië
dergelijke steun verleent binnen de grenzen van geldend EG-recht en dat de
Europese Commissie voldoende in de gelegenheid wordt gesteld om hierop controle
uit te oefenen. Hier dient de Roemeense overheid nog de nodige inzet te plegen,
waarbij derden, zoals de Commissie en andere lidstaten, kunnen assisteren.
Overigens is de samenwerking tussen de nationale mededingingsautoriteit en
de Commissie inmiddels goed. Volgens de Commissie, wordt illegaal verstrekte
staatssteun vaker onderkend, en wordt deze door de Roemeense autoriteiten,
in nauwe samenwerking met de Commissie, aangepakt.Voor een aantal met het acquis onverenigbare
staatssteunregelingen heeft Roemenië een overgangstermijn aangevraagd.
Deze regelingen zijn in te delen in fiscale stimuleringsmaatregelen voor investeerders
en staatssteun aan de noodlijdende staalsector.Dat zoveel waarde werd gehecht aan de fiscale stimuleringsmaatregelen
laat zich verklaren door het grote belang van (vooral buitenlandse) investeerders
voor de economie van Roemenië, vooral in achtergebleven gebieden. De
bedrijven die werden aangetrokken door de belastingvoordelen hebben een aanzienlijk
aandeel in de export, de werkgelegenheid en het Bruto Binnenlands Product.
De ontwikkeling van het Midden- en Kleinbedrijf (MKB) werd ook door de maatregelen
gestimuleerd. Daarnaast doet zich het probleem van «verworven rechten»
voor. De nieuwe lidstaten zijn beducht voor juridische procedures
van bedrijven die hun (contractuele) voordelen zouden zien verdwijnen. De
vertraging van de aanpassing van het steunregime voor de staalsector laat
zich verklaren door de grote sociale gevolgen van herstructurering en de moeizame
privatisering van de sector.De Unie is uiteindelijk akkoord gegaan met twee overgangstermijnen, één
voor fiscale stimuleringsmaatregelen in achterstandsgebieden en vrijhandelszones,
en één voor de staalsector. De overgangsregelingen zijn aan
strenge voorwaarden verbonden. Bij het bepalen van de Nederlandse inzet is
telkens zo veel mogelijk rekening gehouden met gevoeligheden bij de nieuwe
lidstaten enerzijds en de belangen van een goed functionerende interne markt
en de Nederlandse industrie anderzijds. De belangrijkste resultaten van de
onderhandelingen zijn grofweg in tweeën te delen:• bestaande fiscale stimuleringsmaatregelen mogen in aangepaste vorm
over een periode tot maximaal 2012 uitgefaseerd worden. Nieuwe gevallen worden
niet toegestaan;• voor de staalsector in Roemenië is een plan opgesteld om de
sector voor eind 2008 te herstructureren.Met deze maatregelen wordt de staatssteun aan banden gelegd. Aan de staalsector
worden aanzienlijke capaciteitsreducties opgelegd. Er zijn strenge voorwaarden
en controlemechanismen aan verbonden. Als niet voldaan wordt aan de voorwaarden,
vervalt het recht op de overgangsmaatregelen, en kan de hierboven genoemde
speciale uistelclausule worden ingeroepen. Met dit akkoord wordt verstoring
van het level playing field en van de interne
markt zoveel mogelijk voorkomen.Afronding onderhandelingenGezien bovenbeschreven discussiepunten konden de onderhandelingen over
dit hoofdstuk met Roemenië pas in de allerlaatste fase van de onderhandelingen
worden overwogen. Het resultaat van deze onderhandelingen bestaat eruit dat
de Raad met gekwalificeerde meerderheid over toepassing van de bovenbeschreven
uitstelclausule voor Roemenië kan besluiten, indien blijkt dat Roemenië
ernstig tekortschiet bij het nakomen van zijn verplichtingen op het gebied
van een aantal aandachtspunten op het gebied van mededingingsbeleid, zoals
beschreven in bijlage IX bij de Akte en het Protocol. Tevens geldt het regime
voor het goedkeuren van bestaande steun pas vanaf het moment dat is vastgesteld
dat Roemeense handhavingsprestaties op staatssteungebied een toereikend niveau
hebben bereikt heeft. Als dat voor toetreding niet bereikt wordt, kan de Commissie
van Roemenië eisen dat het alle maatregelen neemt die nodig zijn om de
steun terug te vorderen bij de begunstigde.1.5.6 Vrij verkeer van werknemersDe overgangsregeling voor het vrij verkeer van werknemers met Bulgarije
en Roemenië is gelijk aan de regeling die voor de toetreding van acht
Midden- en Oost-Europese landen in 2004 is getroffen. In het bijzonder Duitsland
en Oostenrijk vreesden toen na toetreding verstoring van de arbeidsmarkt in
voornamelijk de grensregio's door de toestroom van relatief goedkope
arbeidskrachten uit de nieuwe lidstaten. Met Bulgarije en Roemenië is
een overgangsregeling van twee jaar overeengekomen, onder voorwaarden in twee
stappen door individuele lidstaten te verlengen tot maximaal zeven jaar, voor
het vrije verkeer van werknemers. Gedurende deze overgangsperiode hoeven de
huidige lidstaten hun arbeidsmarkten niet volledig te openen voor werknemers
uit nieuwe lidstaten; ze mogen nationale of uit bilaterale overeenkomsten
voortvloeiende maatregelen toepassen. Lidstaten kunnen er ook voor kiezen hun arbeidsmarkten meteen na toetreding al geheel of gedeeltelijk
open te stellen op basis van nationale wetgeving.De regering ging er bij de toetredingsonderhandelingen met de acht Midden-
en Oost-Europese landen vanuit dat het niet noodzakelijk zou zijn de Nederlandse
arbeidsmarkt langer dan nodig gesloten te houden. Indien zich na opening van
de arbeidsmarkt onverhoopt toch een verstoring van de markt zou voordoen,
bestaat de mogelijkheid om vrijwaringsmaatregelen te nemen.Eind 2003 en begin 2004 leidde het debat in de Tweede Kamer over de implementatie
in Nederland van het vrij verkeer van werknemers met de nieuwe lidstaten tot
het aanvaarden van de motie-Visser/Bruls, die aandrong op een overgangsregime
met een toets op prioriteitgenietend aanbod. De regering hield vast aan het
doel om na uitbreiding van de Unie zo snel mogelijk vrij verkeer van werknemers
te realiseren, in lijn met de eerdere standpuntbepaling, maar besloot, gezien
de wens van de Tweede Kamer, om een kort en maximaal flexibel overgangsregime
met een minimum aan bureaucratie in te stellen. Het kabinet zal in beginsel
tot twee jaar na toetreding de toets op aanwezigheid van prioriteitgenietend
aanbod handhaven voor die sectoren of beroepen waar verdringing dreigt. In
andere sectoren zal alleen op arbeidsvoorwaarden worden getoetst.Een tussenevaluatie (per 1 mei 2005) heeft uitgewezen dat de verdringingseffecten
op de Nederlandse arbeidsmarkt als gevolg van de invoering van het restrictieve
toelatingsbeleid tot nu toe gering zijn. De verwachting is echter dat de volledige
invoering van vrij werknemersverkeer een aanzuigend effect zal hebben op arbeidsmigratie
uit acht van de tien toegetreden landen (de overgangsmaatregelen gelden niet
voor Cyprus en Malta), reden waarom het restrictieve beleid wordt voortgezet
tot 1 mei 2006.Vóór 1 mei 2006 zal Nederland hierover opnieuw een
besluit moeten nemen en bij de Europese Commissie aangeven of zij op grond
van de arbeidsmarktsituatie de overgangsregeling verder wil benutten (brief
van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 13 februari
2004, zie Kamerstukken II 2003/04, 29 407, nr. 8).Dit is tegelijk een goed moment om een besluit te nemen over het al dan
niet hanteren van een overgangsregiem voor Bulgarije en Roemenië. Als
gekozen wordt voor een overgangsregime, dan geldt voor de duur van dat regime
overigens ook een préférence communautaire voor werknemers uit
Bulgarije en Roemenië die in Nederland willen werken. Hiermee krijgen
deze werknemers een voorrangspositie ten opzichte van werknemers van buiten
de Europese Unie.Ook Bulgarije en Roemenië hebben het recht om, indien een lidstaat
beperkingen toepast, ten aanzien van individuele lidstaten (inclusief ten
aanzien van elkaar) op basis van wederkerigheid vergelijkbare beperkingen
in te voeren ten aanzien van de toegang tot hun eigen arbeidsmarkten. In het
geval Nederland ertoe overgaat na toetreding van Bulgarije en Roemenië
restricties te handhaven op de toegang van werknemers uit deze landen tot
de Nederlandse arbeidsmarkt, dan hebben deze landen dus het recht om equivalente
restricties op te leggen aan Nederlandse werknemers die in Bulgarije dan wel
Roemenië willen werken.1.5.7 Financiële aspectenHet uitgangspunt voor de Nederlandse inzet bij de financiële aspecten
van de uitbreidingsonderhandelingen was een financieel verantwoorde uitbreiding,
waarbij de financiële houdbaarheid van de Unie op de langere termijn
na de uitbreiding zou worden zeker gesteld. Dit heeft in belangrijke
mate zijn weerslag reeds gekregen bij de toetreding van tien lidstaten per
1 mei 2004. Voor de onderhandelingen met Bulgarije en Roemenië zijn
dan ook exact dezelfde financiële uitgangspunten gehanteerd als voor
de Laken-10. Dit heeft onder andere tot gevolg gehad dat geen verhit debat
is gevoerd over de kosten van de uitbreiding met Bulgarije en Roemenië.Relevant voor de financiële aspecten van de toetreding van Bulgarije
en Roemenië is het feit dat de verwachte toetredingsdatum van deze landen
samenvalt met het eerste jaar van de nieuwe financiële perspectieven
(2007–2013). Dit maakte dat het niet nodig was om, zoals bij de Laken-10,
de bestaande meerjarenkaders van de begroting aan te passen voor uitbreiding.
Bovendien bestond hierdoor relatief veel «vrijheid» omdat nog
geen uitgavenkaders voor de periode vanaf 2007 waren afgesproken. De
uiteindelijke afspraak over het financiële raamwerk van de uitbreiding
met Bulgarije en Roemenië wordt als een vaststaand gegeven meegenomen
bij de onderhandelingen over de nieuwe meerjarige begrotingskaders.Het overeengekomen financiële raamwerk voor de toetreding van Bulgarije
en Roemenië omvat een periode van drie jaar (2007–2009), net als
voor de Laken-10 (2004–2006). Het totale bedrag voor Bulgarije en Roemenië
in deze periode bedraagt € 15,4 miljard in vastleggingskredieten
(in 2004 prijzen). Hiervan is 5,5 miljard bestemd voor landbouwuitgaven, 8,3
miljard voor structuurbeleid, 1,3 miljard voor intern beleid en 0,3 miljard
voor administratieve uitgaven. Na deze periode van drie jaar worden de EU-uitgaven
voor Bulgarije en Roemenië bepaald door het dan geldende acquis, binnen de financiële perspectieven 2007–2013.1.5.8 MilieuOvername en implementatie van het acquis op
het gebied van milieu vraagt grote investeringen en infrastructurele aanpassingen
van zowel Bulgarije als Roemenië. In dit licht zijn met beide landen
tijdens de onderhandelingen over het milieuhoofdstuk verscheidene overgangstermijnen
overeengekomen voor milieurichtlijnen die grote investeringen of infrastructurele
aanpassingen vereisen zoals afvalwaterzuivering, afvalbeheer (storten, verbranden,
recycling), emissies van grote stookinstallaties en (mee)verbrandingsinstallaties
en terugdringing van emissies van vluchtige organische stoffen. In de periode
voorafgaand aan het sluiten van de onderhandelingen waren verschillen te merken
in de voortgang bij de overname en implementatie van het acquis op het gebied van milieu door beide landen.Bulgarije heeft reeds halverwege 2003 de onderhandelingen over het milieuhoofdstuk
kunnen afsluiten en beschikt nu over een redelijk niveau van integratie van
het milieu-acquis, waarbij tevens de noodzakelijke
administratieve structuren aanwezig zijn. Verdere versterking van de autoriteiten
op regionaal en lokaal niveau is echter noodzakelijk, evenals voorziening
in de noodzakelijke financieringsbronnen voor de grootschalige investeringen
voorzien voor verdere overname van het milieu-acquis.
In deze context zijn de door Bulgarije gevraagde overgangstermijnen vrij beperkt
in omvang.Roemenië heeft het milieuhoofdstuk pas in de laatste fase van de
onderhandelingen kunnen afsluiten. Het land is vrij ver gevorderd met de transpositie
van het milieu-acquis, maar de implementatie ligt
over het algemeen nog achter op schema. In de onderhandelingen is Roemenië
gewezen op het feit dat verdere transpositie en implementatie geconcentreerd
zou moeten worden op horizontale wetgeving, lucht- en waterkwaliteit, afvalbeheer
en natuurbescherming. Implementatie is van het grootste belang. De overheid
zal voldoende administratieve capaciteit op alle niveaus moeten
vrijmaken en er zullen goede milieufinancieringsplannen dienen te worden opgesteld.
Voor implementatie van het milieu-acquis is ongeveer € 18
miljard nodig.In de notitie «Stappen naar Toetreding» (zie Kamerstukken
II 2000/01, 23 987, nr. 3) stelt de regering dat «prioriteit moet
worden gegeven aan die delen van de milieuproblematiek die mondiale en grensoverschrijdende
effecten hebben, een duidelijk verstorende invloed uitoefenen op de interne
markt, een gevaar opleveren voor de volksgezondheid, dan wel leiden tot onomkeerbare
situaties. Op deze gebieden zal de EU terughoudend zijn met het toestaan van
overgangsperiodes». Vooral door Roemenië zijn in eerste instantie
lange overgangstermijnen gevraagd voor milieuproblemen die in conflict zouden
komen met bovenstaande criteria, waaronder de drinkwaterkwaliteit, stedelijk
afvalwaterbeheer en milieurisico's bij mijnbouwactiviteiten. In de onderhandelingen
zijn in het algemeen kortere overgangstermijnen dan gevraagd overeengekomen.
Alle overgangstermijnen zijn onderbouwd met gedetailleerde implementatieplannen,
waar mogelijk geconcretiseerd naar individuele inrichtingen en voorzien van
financiële onderbouwing. De uiteindelijk overeengekomen overgangstermijnen
voor beide landen zijn in lijn met de Nederlandse uitgangspunten.Een continue inspanning zal door Bulgarije en Roemenië moeten worden
geleverd voor verdere institutionele opbouw en een effectieve coördinatie
tussen de verschillende overheden (uitvoering, vergunningverlening, handhaving
en inspectie) bij de tenuitvoerlegging van het milieu-acquis. Via de pre-accessieprogramma's steunt de Unie Bulgarije
en Roemenië bij deze inspanning. De regering is voornemens beide landen
te blijven steunen door het delen van kennis en ervaring via de bilaterale
programma's en Twinning.Met Bulgarije is overeengekomen de kerncentrale van Kozloduy, die beschikt
over verouderde kernreactoren die niet met redelijke kosten naar een aanvaardbaar
niveau van veiligheid zijn te brengen, in twee stappen te sluiten. Unit 1
en 2 zijn reeds in 2003 gesloten. Unit 3 en 4 volgen in 2006. De Unie verleent
in verband met de sluiting van de kerncentrale financiële steun als beschreven
in de toelichting op artikel 29 van de Akte (paragraaf 2.2.4).1.6 KoninkrijkspositieAangezien het Grondwettelijk Verdrag niet volgens het oorspronkelijk voorziene
tijdschema in werking zal treden, zal het Toetredingsverdrag wijzigingen aanbrengen
in het EG-Verdrag en het EU-Verdrag. Deze verdragen bevatten bepalingen die
de Nederlandse Antillen en Aruba raken. Het voorstel van Rijkswet tot goedkeuring
van het Toetredingsverdrag voorziet dan ook, conform artikel 24 van het Statuut
voor het Koninkrijk, in de goedkeuring voor het gehele Koninkrijk.Voor wat de Nederlandse Antillen en Aruba betreft, beperkt de zakelijke
werking van de institutionele verdragen zich tot de associatieregeling, zoals
opgenomen in het Vierde deel van het EG-Verdrag. Gelet echter op het feit
dat het Toetredingsverdrag geen wijziging brengt in deze zakelijke werking
ten opzichte van de landen en gebieden overzee, zal het onderhavige Toetredingsverdrag,
net als bij het Toetredingsverdrag van 2003, niet voor de Nederlandse Antillen
en Aruba maar uitsluitend voor Nederland behoeven te worden bekrachtigd.Bij het bekrachtigen van het Toetredingsverdrag van 2003 werd door de
regering in een verklaring bij de nederlegging van de akte van bekrachtiging aangegeven dat het Verdrag geen mogelijkheden uitsluit voor wat
betreft de relatie tussen de EU en de Nederlandse Antillen en Aruba in de
toekomst (zie Trb. 2004, 119, blz. 3). Met deze verklaring werd vastgesteld
dat het desbetreffende Toetredingsverdrag niet in de weg staat van de mogelijkheid
om de relatie van de Europese Unie met de Nederlandse Antillen en Aruba in
de toekomst te wijzigen. De regering is voornemens om eenzelfde verklaring
af te leggen bij de bekrachtiging van dit Toetredingsverdrag inzake de toetreding
van Bulgarije en Roemenië tot de Europese Unie.2 ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING2.1 Artikelsgewijze toelichting van het ToetredingsverdragHet Toetredingsverdrag bestaat uit zes artikelen die onder meer de toetreding
van Bulgarije en Roemenië tot de Europese Unie, de ratificatie en de
inwerkingtreding van het Toetredingsverdrag regelen. Teneinde toetreding per
1 januari 2007 te kunnen realiseren, dient het Toetredingsverdrag door
alle verdragsluitende partijen op 31 december 2006 te zijn geratificeerd.
Zoals hiervoor is toegelicht, is voor dit Toetredingsverdrag kenmerkend dat
zowel met het Grondwettelijk Verdrag als met het huidige verdragsregime rekening
is gehouden. De overkoepelende structuur van dit Toetredingverdrag is te vinden
in de artikelen 1 en 2.Artikelen 1 en 2Bij het opstellen van het Toetredingsverdrag kon niet met zekerheid gezegd
worden of het Grondwettelijk Verdrag al dan niet van kracht zou zijn op het
moment dat de inwerkingtreding van onderhavige Verdrag is voorzien (1 januari
2007). Verscheidene lidstaten referenda organiseren over het Grondwettelijk
Verdrag. Zoals hierboven uiteen is gezet, is derhalve rekening gehouden met
de mogelijkheid dat niet het Grondwettelijk Verdrag maar de huidige Europese
Verdragen van kracht zijn op het moment dat het Toetredingsverdrag in werking
treedt.In de artikelen 1 en 2 is derhalve een voorziening opgenomen voor zowel
toetreding onder het Grondwettelijk Verdrag als toetreding onder het EG en
het EU-Verdrag. Dit werkt door in de gehele structuur van het Toetredingsverdrag,
in het bijzonder door opname van zowel een op het Grondwettelijk Verdrag gebaseerd
Protocol c.q. een traditionele Akte van Toetreding. Op grond van artikel 1,
eerste lid, treden Bulgarije en Roemenië toe tot de Europese Unie Artikel
1, tweede lid, stelt duidelijk voorop dat Bulgarije en Roemenië partij
zouden zijn geworden bij het Grondwettelijk Verdrag en het op 25 maart
1957 te Rome totstandgekomen Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap
voor Atoomenergie (hierna: het «Euratom-Verdrag»; Trb. 1957, 92)
zoals aangevuld bij verdragen of andere rechtshandelingen die vóór
de onderhavige toetreding in werking zijn getreden (zie eerste lid van artikel
1 van de Akte voor de uitdrukking «EGA-Verdrag».Aangezien het Grondwettelijk Verdrag niet voor de beoogde datum van toetreding
van Bulgarije en Roemenië (1 januari 2007) in werking zal treden,
worden Bulgarije en Roemenië op grond van artikel 2 partij bij de Verdragen
waarop de huidige Unie is gegrondvest onder de in de Akte van Toetreding opgenomen
voorwaarden en regelingen. Artikel 2, derde lid, geeft als overgangsbepaling
aan dat op het moment dat het Grondwettelijk Verdrag in werking treedt het
Protocol de Akte vervangt zonder nieuwe rechtsgevolgen in het leven te roepen,
maar juist de door de Akte tot stand gebrachte rechtsgevolgen te handhaven.
De handelingen die op grond van de Akte reeds in het kader van toetreding
zijn genomen, blijven onder het Protocol gehandhaafd totdat zij
worden gewijzigd of worden ingetrokken.Artikel 4De inwerkingtreding van het Toetredingsverdrag is voorzien op 1 januari
2007. Zoals hierboven is toegelicht onder paragraaf 1.5.3 kan de inwerkingtreding
eenmalig tot 1 januari 2008 worden uitgesteld door het inroepen van de
algemene uitstelclausule, vervat in artikel 39 van de Akte. Als er vóór
1 januari 2007 duidelijk bewijs is dat er een groot risico bestaat dat
Bulgarije of Roemenië duidelijk niet in staat zal zijn op een aantal
belangrijke gebieden per 1 januari 2007 aan de lidmaatschapsverplichtingen
te voldoen kan de Commissie de Raad aanbevelen de toetreding met een jaar
uit te stellen. De Raad besluit hierover met eenparigheid van stemmen, en
voor Roemenië in een tweetal bijzondere terreinen met gekwalificeerde
meerderheid. Als een dergelijk besluit jegens beide kandidaat-lidstaten wordt
genomen, dan treedt het gehele Toetredingsverdrag niet in werking vóór
1 januari 2008. Het zou immers onlogisch zijn een toetredingsverdrag
voor Bulgarije en Roemenië in werking te laten treden voor de 25 lidstaten
met uitzondering van juist Bulgarije en Roemenië. Treft het besluit slechts één
van deze kandidaat-lidstaten, dan treedt het Toetredingsverdrag voor alle
verdragspartijen in werking op 1 januari 2007, behalve voor en ten aanzien
van die kandidaat-lidstaat tot welk het besluit gericht is.Dit inroepen van de uitstelclausule staat los van de ratificatie van het
Toetredingsverdrag. De traditionele bepaling over ratificatie (ook wel bekrachtiging
genoemd) is opgenomen in artikel 4, eerste lid, van het Toetredingsverdrag.
In het tweede lid van dit artikel 4 is een regeling opgenomen voor het geval
dat één van de verdragspartijen niet tijdig zijn akte van bekrachtiging
heeft neergelegd. De tekst van deze regeling is vergelijkbaar met die van
het Toetredingsverdrag van 2003. Ook hier treedt het Toetredingsverdrag in
werking tussen de lidstaten, enerzijds, en de toetredende staten die wél
tijdig het Verdrag hebben geratificeerd, anderzijds. De situatie waarvoor
hier wordt voorzien heeft zich één keer voorgedaan: namelijk
toen Noorwegen het toetredingsverdrag van 1995 waarbij ook voor de toetreding
van Noorwegen was voorzien, niet bekrachtigde doordat het nationale referendum
negatief uitpakte. Dit toetredingsverdrag van 1995 trad vervolgens alleen
voor Zweden, Finland en Oostenrijk in werking. Tevens kan de Raad in dit geval
krachtens artikel 4, tweede lid, de noodzakelijke maatregelen nemen en de
nodige aanpassing doorvoeren in de Akte respectievelijk het Protocol. Zodoende
kan worden voorkomen dat een negatief uitvallend referendum in een van de
toetredende lidstaten de toetreding van de andere toetredende lidstaat zou
belemmeren.2.2 Artikelsgewijze toelichting van de AkteZoals aangegeven bevat de Akte uitsluitend alle voorwaarden en regelingen
voor toetreding onder het regime van de huidige verdragen waarop de Unie is
gevestigd.2.2.1 Eerste deel: beginselen (artikelen 1 tot en met
8)Artikel 1: definitiesDit artikel geeft een aantal definities voor veelgebruikte begrippen,
zoals bijvoorbeeld «oorspronkelijke Verdragen», «huidige
lidstaten», «nieuwe lidstaten» en «instellingen».
De begrippen zijn afgestemd op het Grondwettelijk Verdrag. Dit artikel komt
grotendeels overeen met artikel 1 van de Toetredingsakte van 2003. Artikel 2: acquis communautaireGelijk artikel 2 van de Toetredingsakte van 2003 bepaalt artikel 2 dat
vanaf het moment van toetreding Bulgarije en Roemenië gebonden zijn aan
het acquis communautaire alsmede de door de Instellingen
genomen besluiten, onder de voorwaarden waarin door de oorspronkelijke Verdragen,
het EGA-Verdrag en het Protocol wordt voorzien.Artikel 3: toetreding tot besluiten en onderlinge verplichtingen
tussen de lidstatenArtikel 3 omvat een regeling op basis waarvan Bulgarije en Roemenië
de verplichtingen overnemen, die de lidstaten onderling zijn aangegaan (eerste
lid). Deze regeling is te vergelijken met artikel 5 van de Toetredingsakte
van 2003, maar kent een aantal nieuwe elementen. Op grond van het derde lid
treden Bulgarije en Roemenië direct toe tot de in bijlage I bij deze
Akte genoemde verdragen, overeenkomsten en protocollen. Krachtens het Toetredingsverdrag
van 2003 dienden de nieuwe lidstaten zelf voor toetreding zorg te dragen.
Dat leidde echter tot problemen en werd als onnodig omslachtig beoordeeld.
Voor inwerkingtreding van deze verdragen, overeenkomsten en protocollen voor
Bulgarije en Roemenië is een besluit van de Raad ex artikel 3, vierde
lid, van het Protocol nodig: daarmee worden niet alleen de datum van inwerkingtreding
vastgesteld, maar ook de vereiste (technische) aanpassingen. Ook zullen authentieke
Bulgaarse en Roemeense versies worden opgesteld. De lijst van verdragen, overeenkomsten
en protocollen, opgenomen in bijlage I kan nog vóór toetreding
worden aangevuld (zesde lid).Artikel 4: SchengenacquisDit artikel is te vergelijken met artikel 3 van de Toetredingsakte van
2003. Het bepaalt dat Bulgarije en Roemenië het Schengenacquis volledig dienen te aanvaarden en te implementeren. Zoals reeds is
beschreven onder «Justitie en Binnenlandse Zaken» in paragraaf 1.5.4
van deze memorie van toelichting, geschiedt de implementatie van hetSchengenacquis in twee fasen.• Het grootste gedeelte van het Schengenacquis en de daarop gebaseerde of daaraan gerelateerde regelgeving dient
op het moment van toetreding te zijn geïmplementeerd door alle toetredende
staten. Dit is de zogenoemde positieve lijst die is opgenomen in Bijlage II
bij deze Akte. Het betreft onder meer het asiel- en visumbeleid.• Het overige Schengenacquis dient derhalve
niet op het moment van toetreding te zijn geïmplementeerd. Samengevat
betreft dit het Schengenacquis dat betrekking
heeft op de opheffing van de binnengrenzen.Het Schengenacquis van de tweede fase is weliswaar
verbindend voor Bulgarije en Roemenië (het is voor deze landen in werking
gesteld), doch inwerkingtreding is afhankelijk van een later, separaat en
unaniem door de Raad aan te nemen besluit, nadat het Europees Parlement is
geraadpleegd. Om te beoordelen of de toetredende staten hiervoor gereed zijn,
worden de toetredende staten aan een grondige evaluatie onderworpen waarin
wordt bezien of aan alle voorwaarden voor opheffing van de binnengrenscontroles
is voldaan. Deze voorwaarden houden onder meer in dat er sprake is van een
effectieve buitengrenscontrole en dat het Schengen-Informatiesysteem
II operationeel is. Hierbij wordt ieder land op zijn eigen merites beoordeeld.
Dit komt overeen met de procedure die bij de oorspronkelijke Schengen-verdragen en de toetredingsverdragen tot Schengen is gevolgd, zoals bijvoorbeeld bij de toetreding van Griekenland,
Oostenrijk en Italië.Bij de implementatie van het Schengenacquis
is dus gekozen voor een zorgvuldige stap-voor-stap-benadering. Voordeel van
deze systematiek is dat de toetredende staten vanaf het moment
van toetreding volop meedoen aan samenwerking onder meer op politie- en justitiegebied
en op het beleid met betrekking tot asiel en migratie, inclusief het visumbeleid.
Tegelijkertijd wordt de opheffing van de binnengrenzen pas geëffectueerd,
nadat is vastgesteld dat de nieuwe lidstaten ook op dit gebied in staat zijn
volledig hun verplichtingen na te komen.Het in de Toetredingsakte van 2003 opgenomen lid 3 is niet meer opgenomen,
omdat een aparte verwijzing naar de verdragen met de Republiek IJsland en
het Koninkrijk Noorwegen in de tekst van de Akte niet meer nodig is. Deze
verdragen zijn thans opgenomen in de bijlage II bij deze Akte waarnaar in
dit artikel verwezen wordt.Artikel 5: Economische en Monetaire UnieDit artikel komt inhoudelijk overeen met artikel 4 van de Toetredingsakte
van 2003. Het artikel bepaalt dat Bulgarije en Roemenië vanaf het moment
van toetreding zullen deelnemen aan de Economische en Monetaire Unie. Ten
aanzien van Bulgarije en Roemenië is echter nog niet besloten dat zij
voldoen aan de nodige voorwaarden voor de invoering van de Euro. Vandaar dat
Bulgarije en Roemenië deel zullen nemen aan de Economische en Monetaire
Unie als een lidstaat met een derogatie in de zin van artikel 122 van het
EG-Verdrag.Artikel 6: verdragsverplichtingen van de Europese Unie
en de lidstatenDit artikel is op hoofdlijnen vergelijkbaar met artikel 6 van de Toetredingsakte
van 2003, maar is in vergelijking daarmee bondiger geformuleerd. De lijst
met verdragen die aan artikel 6 van de Toetredingsakte van 2003 was gekoppeld
is niet meer opgenomen. De lijst leverde ongewenste interpretatieproblemen
op (sommige verdragen ontbraken). Artikel 6 beoogt dat Bulgarije en Roemenië,
vanaf het moment van hun toetreding, ook worden gebonden aan de verplichtingen
die voortvloeien uit de door de Unie gesloten of voorlopig toegepaste verdragen
en akkoorden alsmede gemengde verdragen en akkoorden. Gemengde verdragen zijn
verdragen waarbij zowel de Gemeenschap als de lidstaten afzonderlijk partij
zijn.Door de Unie gesloten overeenkomsten en akkoorden (lid
1)Het eerste lid verklaart de overeenkomsten of akkoorden die de Unie met
een of meer derde Staten en met internationale organisaties heeft gesloten
of voorlopig toepast, verbindend voor Bulgarije en Roemenië. Omdat deze
overeenkomsten en akkoorden zijn gesloten door de Unie, gelden de daaruit
voortvloeiende rechten en verplichtingen, ongeacht het aantal lidstaten. Voor
de toetreding van Bulgarije en Roemenië hoeven dergelijke verdragen dan
ook niet gewijzigd te worden.Gemengde verdragen (lid 2)Bulgarije en Roemenië moeten wel toetreden tot de zogenoemde gemengde
verdragen, die door de Unie en de lidstaten gezamenlijk zijn gesloten of ondertekend.
Hiervoor is in het tweede lid een aparte procedure opgenomen die enigszins
afwijkt van de vergelijkbare procedure in artikel 6 van de Toetredingsakte
van 2003. Anders dan in de Toetredingsakte van 2003 is in dit Verdrag geen
expliciete verwijzing naar gemengde verdragen opgenomen, die aanpassing behoeven:
het bereik is zo breed mogelijk geformuleerd. Wel vergelijkbaar blijft de
machtiging aan de Raad om de gemengde overeenkomsten met het oog op toetreding
aan te passen; de Commissie bereidt deze aanpassingen voor. Er zal gebruik
worden gemaakt van protocollen, opdat de huidige lidstaten niet verplicht
zullen zijn om de betreffende verdragen opnieuw te ratificeren. Krachtens het derde lid moeten die aanpassingen erop gericht zijn dat
Bulgarije en Roemenië dezelfde rechten en verplichtingen verwerven als
de huidige lidstaten.Op grond van het vierde lid passen Bulgarije en Roemenië vanaf de
datum van toetreding, en zolang nog niet de nodige protocollen in werking
zijn getreden, de bepalingen van de gemengde overeenkomsten en akkoorden toe;
en óók van die, welke de Unie en de huidige lidstaten zelf voorlopig
toepassen (vierde lid). Hiervoor kunnen de Unie en de lidstaten de nodige
maatregelen nemen. Aangezien deze aanpassingen een direct en logisch gevolg
zijn van de onderhavige toetreding heeft de regering, zoals ook bij eerdere
toetredingen is geschied, in artikel 2 van het goedkeuringswetsvoorstel een
machtigingsbepaling opgenomen, op grond waarvan dergelijke verdragsaanpassingen
niet de separate goedkeuring van de Staten-Generaal behoeven.Artikel 6 kent verder een aantal bepalingen voor specifieke verdragen.
Zo wordt op grond van het zesde lid toetreding tot de op 2 mei 1992 te
Oporto totstandgekomen Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte
(Trb. 1992, 132) verplicht gesteld.Verder bepaalt het tiende lid dat Bulgarije en Roemenië «oude»
vrijhandelsverdragen die niet in overeenstemming zijn met de verplichtingen
die de toetreding met zich meebrengt, zullen moeten opzeggen. Voor zover andere
in het verleden gesloten verdragen elementen bevatten die niet verenigbaar
zijn met het Gemeenschapsrecht dienen die door de nieuwe lidstaten te worden
aangepast. Hierbij kan worden gedacht aan investeringsbeschermingsovereenkomsten
die Bulgarije en Roemenië hebben gesloten met derde landen. Vooral de
investeringsbeschermingsovereenkomsten tussen de toetredende landen en de
Verenigde Staten kunnen elementen bevatten die niet verenigbaar zijn met het
Gemeenschapsrecht, waarbij het met name gaat om het principe van non-discriminatie
bij markttoegang. Uiteraard is voor aanpassing van deze verdragen wel de medewerking
van de wederpartij nodig. Er vindt overleg plaats tussen de Verenigde Staten,
de Commissie en Bulgarije en Roemenië om tot een gezamenlijke aanpak
te komen. Mocht het niet mogelijk blijken om deze verdragen aan te passen
aan het geldend Gemeenschapsrecht, dan zijn Bulgarije en Roemenië verplicht
deze alsnog op te zeggen.Artikel 7Dit artikel bepaalt dat de Akte uitsluitend kan worden gewijzigd door
middel van de procedures zoals voorzien in de oorspronkelijke verdragen (artikel
48 van het EU-Verdrag).Het tweede lid, dat gelijk is aan artikel 8 van de Toetredingsakte van
2003, geeft aan dat de overgangsbepalingen niet het rechtskarakter van door
de instellingen genomen besluiten veranderen, waar zij op betrekking hebben.
Dit geldt in het bijzonder voor de procedure tot wijziging van die besluiten.Op grond van het met artikel 9 van de Toetredingsakte van 2003 overeenkomende
artikel 7, derde lid, hebben de bepalingen van de Akte die permanente wijziging
van besluiten van instellingen als doel of gevolg hebben, hetzelfde rechtskarakter
als die besluiten en zijn onderworpen aan dezelfde regels als die besluiten.Artikel 8Dit artikel is gelijk aan artikel 10 van de Toetredingsakte van 2003.
Dit artikel bepaalt dat de oorspronkelijke Verdragen en de door de Instellingen genomen besluiten, bij wijze van overgangsmaatregel, slechts
van toepassing zijn met inachtneming van hetgeen is bepaald in de Akte.2.2.2 Tweede deel: aanpassing der Verdragen (artikelen
9 tot en met 18)Titel I – Institutionele bepalingenArtikel 9 en artikel 24 van het vierde deelArtikel 9 moet samen met artikel 24 van het vierde deel worden gelezen;
tezamen geven zij de zetelverdeling in het Europees Parlement voor de periode
2004–2009 en de periode 2009–2014, en zo verder. Het aantal zetels
dat voor die perioden aan de beide kandidaat-lidstaten is toebedeeld, verschilt.
Krachtens artikel 24 van de Akte krijgen Bulgarije en Roemenië namelijk
18 respectievelijk 35 zetels voor de periode 2004–2009. Op grond van
dit artikel 10 krijgen zij 17 respectievelijk 33 voor de opvolgende zittingsperioden
vanaf 2009.De reden voor dit verschil houdt verband met enerzijds de standaardverdeling,
opgesteld voor 27 lidstaten bij het Verdrag van Nice1, en voor een maximumaantal van 732, en anderzijds de twee correcties
die op deze standaardverdeling zijn toegepast bij de toetreding van de Laken-10.
De eerste correctie was de uitvoering van een onderhandelingsresultaat, vastgelegd
bij Kopenhagen (2002), dat het aantal zetels voor Hongarije en Tsjechië
gelijk zouden zijn aan die voor België (elk 24 zetels). De tweede correctie
bestond uit de toepassing van artikel 2, tweede lid, van het Protocol betreffende
de uitbreiding van de Europese Unie2 opdat het
aantal werkelijk toebedeelde zetels bij een Unie met 25 lidstaten zo dicht
mogelijk bij de 732 zou komen te liggen. Met deze correcties wordt in de Akte
rekening gehouden. Voor de periode 2004–2009 wordt aangehaakt bij de
huidige zetelverdeling, opdat het aantal zetels voor de huidige lidstaten
niet zou veranderen. Door toepassing van de hierboven genoemde correcties
krijgen Bulgarije en Roemenië 18 respectievelijk 35 zetels, meer dan
in de standaardverdeling van Nice is voorzien. Deze zetels worden aan het
huidige aantal zetels toegevoegd, waardoor het totale aantal zetels in het
Europees Parlement (eenmalig) uitkomt op 7853.
Voor de periode 2009–2014, en de daaropvolgende perioden, is teruggegrepen
op de standaardverdeling van Nice. Echter, door de hierboven genoemde correctie
voor Hongarije en Tsjechië komt het totale zetelaantal uit op 736. Daarom
wordt door artikel 9, eerste lid, van deze Akte het maximale aantal zetels
verhoogd van 732 naar 736. De regeling inzake de zetelverdeling in het Europees
Parlement wijkt af van die in het Protocol.Artikel 10In dit artikel zijn de wijzigingen van het EG-Verdrag en het EGA-Verdrag
te vinden, voorzover het de gekwalificeerde meerderheid in de Raad betreft.
Bulgarije krijgt 10 stemmen in de Raad, Roemenië 14. De stemsleutels
worden overeenkomstig aangepast.Artikel 11Dit artikel bevat wijzigingen op Protocol Nr. 3 betreffende het Statuut
van het Hof van Justitie van de Europese Unie. Onder meer wordt het aantal
rechters van het Gerecht verhoogd tot zevenentwintig.Artikelen 12 en 13Deze artikelen bevatten respectievelijk de nieuwe ledenaantallen voor
het Economisch en Sociaal Comité en het Comité voor de Regio's.Artikel 14In dit artikel is de deelname van Bulgarije en Roemenië in het kapitaal
van de Europese Investeringsbank vastgesteld. Artikel 15Met dit artikel is het Wetenschappelijk en Technisch Comité, als
bedoeld in artikel 134 EGA-Verdrag, uitgebreid tot 41 leden.Artikel 45 van de Akte voorziet niet in een wijziging van de bepalingen
van het EG-verdrag met betrekking tot de Commissie. Zie verder de toelichting
bij artikel 45 van de Akte voor een toelichting op de benoemingsprocedure
voor nieuwe Commissarissen.Titel II – Andere aanpassingenArtikel 16Dit artikel heeft betrekking op artikel 57, eerste lid, van het EG-Verdrag
betreffende het verbod op beperkingen van het kapitaalverkeer. Deze zijn in
beginsel verboden. Artikel 57, eerste lid, staat evenwel uitzonderingen op
dit verbod toe in de vorm van nationale bepalingen (of bepalingen van Unierecht)
die van toepassing zijn op bepaalde vormen van kapitaalverkeer naar of uit
derde landen en die op 31 december 1993 bestonden. Net als Estland en
Hongarije, heeft Bulgarije bedongen dat in dat opzicht de datum 31 december
1999 geldt. Roemenië heeft niet aangegeven een dergelijke afspraak te
willen maken.Artikelen 17 en 18Deze artikelen van de Akte komen overeen met de artikelen 14 en 15 van
het Protocol. Deze breiden de toepassingverklaring en de authenticiteitverklaring
uit voor Bulgarije en Roemenië. Het Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap is van toepassing op Bulgarije en Roemenië. De desbetreffende
verdragsteksten zijn nu ook in de Bulgaarse en Roemeense taal gelijkelijk
authentiek.2.2.3 Derde deel: permanente bepalingen (artikelen 19
tot en met 22)Dit derde deel bevat de artikelen die de opdracht geven om de voor toetreding
benodigde aanpassingen aan het acquis communautaire
te incorporeren. De bedoelde maatregelen zelf zijn in de bijlagen III, IV
en V opgenomen. Het betreft hier de aanpassingen die onderhandeld zijn. In
het navolgende wordt ingegaan op deze belangrijkste onderhandelde maatregelen.
Anders dan in het Toetredingsverdrag van 2003 omvat dit derde deel van de
Akte niet een verwijzing naar een bijlage met de technische aanpassingen.
Hieronder worden aanpassingen aan het secundaire gemeenschapsrecht verstaan,
die logischerwijs nodig zijn om de werking van de verordeningen en richtlijnen
af te stemmen op de uitgebreide Unie van 27 lidstaten. De achtergrond van
de gewijzigde methode ten aanzien van de aanname van technische aanpassingen
is nader toegelicht in paragraaf 1.4.2.Titel I- Aanpassing van de besluiten van de instellingenArtikel 19Dit artikel verwijst naar Bijlage III. Bijlage III bevat de lijst van
onderhandelde maatregelen waarvoor secundaire regelgeving wordt aangepast.1. Hoofdstuk 5 – OndernemingsrechtIndustriële eigendomsrechten: Gemeenschapsmerk en
-modelTeneinde het unitaire karakter van het Gemeenschapsmerk en het Gemeenschapsmodel
veilig te stellen, worden de betreffende verordeningen1 in die zin aangepast dat de werkingssfeer van beide industriële
eigendomsrechten op de datum van toetreding automatisch wordt uitgebreid tot
het grondgebied van Bulgarije en Roemenië. Door middel van procedureregels
wordt rekening gehouden met (te goeder trouw verkregen) bestaande rechten
in de nieuwe lidstaten. Het kan bijvoorbeeld gaan om een eerder in Bulgarije
en Roemenië gedeponeerd nationaal merken- of modelrecht. Rechthebbenden
kunnen in een dergelijk geval opponeren tegen het gebruik van het Gemeenschapsmerk
of -model op het grondgebied waarvoor zij die oudere rechten hebben.De verordening betreffende de invoering van een aanvullend beschermingscertificaat
voor geneesmiddelen en de verordening betreffende de invoering van een aanvullend
beschermingscertificaat voor gewasbeschermingsmiddelen1, volgens welke de octrooibescherming voor geneesmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen
kan worden verlengd met vijf jaar, worden voor Bulgarije en Roemenië
in die zin aangepast dat de aanvraag voor een aanvullend beschermingscertificaat
(aanvullend op het «oude» nationale basisoctrooi) moet zijn ingediend
binnen zes maanden na de datum van toetreding. Volgens het reguliere octrooirecht
kan normaliter nog binnen zes maanden na de registratie en toelating van geneesmiddelen
en gewasbeschermingsmiddelen een aanvullend beschermingscertificaat worden
aangevraagd. Omdat de registratie- en toelatingsprocedure vele jaren kan duren,
zou dan nog lang sprake zijn van dit soort oude beschermingscertificaten.
Met de nu gekozen regeling is ondubbelzinnig vastgelegd dat deze oude nationale
certificaten na maximaal 25 en een half jaar (zes maanden na toetreding +
20 jaar octrooibescherming + maximaal vijf jaar aanvullende bescherming) definitief
tot het verleden behoren.2. Hoofdstuk 7 – LandbouwMarktordeningenBij de verordeningen voor gedistilleerde dranken en wijnen gaat het om
de toevoeging van lokale productnamen aan de lijsten van erkende benamingen
en de toevoeging van geografische benamingen. Aan de verordening inzake ruwe
tabak is een aantal lokale productnamen toegevoegd. Tevens zijn voor verschillende
producten nieuwe verwerkingsdrempels (verwerkte producten op basis van groenten
en fruit), percentage van de garantiedrempel (ruwe tabak), gegarandeerde nationale
hoeveelheden (vlas) vastgesteld.Aan de verordening inzake de wijnmarkt zijn de nieuw gecreërde aanplantrechten
(1,5% van het totale wijnbouwareaal) voor de productie van v.q.p.r.d.
(in bepaalde gebieden voortgebrachte kwaliteitswijnen, «vino di qualità
prodotto in una regione determinata») voor Bulgarije en Roemenië
toegevoegd. Tevens zijn verschillende wijnbouwzones in Bulgarije en Roemenië
opgenomen in de bijlagen behorende bij de verordening inzake de wijnmarkt.Rechtstreekse steunverlening in het kader van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid en vaststelling van bepaalde steunregelingen voor landbouwersOver het algemeen hebben de wijzigingen betrekking op het vaststellen
van andere referentiedata voor Bulgarije en Roemenië. Omdat beide landen
later dan de Laken-10 toetreden, worden latere referentiejaren en aanvraagdata
gebruikt. Dit betreft bijvoorbeeld de aanvraagdatum voor oppervlaktesteun.
Aan artikel 71, achtste lid, van de verordening is lid 9 toegevoegd dat bepaalt
dat Bulgarije en Roemenië andere referentiejaren mogen gebruiken inzake
het gebruik van de grond. Ook in artikel 71, negende lid, en artikel 95 (melkpremie)
geldt voor Bulgarije en Roemenië een andere (latere) datum. Aan de basisarealen
op basis waarvan steun wordt verleend voor het traditionele productiegebied
is een basisareaal van 21 800 ha voor Bulgarije toegevoegd. Bij de schapen- en geitenpremies zijn Bulgarije en Roemenië aan de
tabel van de van toepassing zijnde individuele maxima toegevoegd. De totale
rechten komen nu uit op € 89 607 008 (was € 79 164 000).
Bij de speciale premie voor mannelijke runderen zijn Bulgarije en Roemenië
aan de lijst met regionale maxima toegevoegd. Tevens zijn beide landen aan
de lijst met nationale maxima voor zoogkoeien toegevoegd.Vereenvoudigd uitbetalingssysteemBulgarije en Roemenië kunnen, in plaats van de bij de GLB-hervorming
ingevoerde bedrijfstoeslagregeling, kiezen voor een vereenvoudigd uitbetalingssysteem
voor directe inkomenssteun. Het vereenvoudigd systeem gaat uit van een ontkoppelde
steun in euro's per hectare landbouwgrond (dus onafhankelijk van het
gewas dat geteeld wordt). Dit vereenvoudigde systeem (de regeling in zake
een enkele areaalbetaling) is voor Bulgarije en Roemenië beschikbaar
voor een toepassingperiode tot eind 2009, waarbij twee verlengingen met telkens één
jaar, op hun verzoek, mogelijk zijn. Na de periode waarin de regeling inzake
een enkele areaalbetaling wordt toegepast, dienen Bulgarije en Roemenië
de bedrijfstoeslagregeling toe te passen.Rechtstreekse betalingenVoor Bulgarije en Roemenië worden de rechtstreekse betalingen volgens
hetzelfde systeem als voor de Laken-10 ingevoerd, met dien verstande dat hiermee
pas in 2007 wordt begonnen (van 25% in 2007 oplopend tot 100%
vanaf 2016). Het referentiejaar voor rechtstreekse betalingen is voor
Bulgarije en Roemenië het kalenderjaar 2006. De directe inkomenstoeslagen
mogen nationaal aangevuld worden tot 55% van het niveau van de rechtstreekse
betalingen in de Gemeenschap in haar samenstelling op 30 april 2004 in
2007, 60% in 2008 en 65% in 2009 en vanaf 2010 tot 30 procentpunten
boven het in artikel 143 bis voor het betrokken jaar bedoelde toepasselijke
niveau. Voor de zuivelsector gelden de volgende maxima: 85% in 2007,
90% in 2008, 95% in 2009 en 100% vanaf 2010. Als
alternatief kan worden gekozen voor het aanvullen van de rechtstreekse betalingen
tot het totale niveau van de rechtstreekse steun waarop de landbouwer in beide
landen in het kalenderjaar 2006 per product op grond van een met GLB-steun
vergelijkbare nationale regeling recht zou hebben, verhoogd met 10 procentpunten.
Maar, de totale rechtstreekse steun die na de toetreding in de nieuwe lidstaat
aan de landbouwer kan worden verleend uit hoofde van de betrokken rechtstreekse
betaling met inbegrip van alle aanvullende nationale rechtstreekse betalingen,
mag niet hoger zijn dan het niveau van de rechtstreekse steun waarop de landbouwer
recht zou hebben uit hoofde van de overeenkomstige rechtstreekse betaling
die dan geldt voor de lidstaten van de Gemeenschap in haar samenstelling op
30 april 2004.Herstructureringsreserve voor de zuivelsectorVoor Bulgarije en Roemenië wordt, net als toentertijd voor de Laken-10,
een speciale herstructureringsreserve voor de zuivelsector ingevoerd. Deze
reserve moet het herstructureringsproces van de zuivelsector van beide landen
(verlegging van de productie voor verbruik op het eigen bedrijf naar productie
voor de markt) bevorderen. Voor beide landen wordt op basis van cijfers uit
2006 de vastgestelde verdeling van de totale hoeveelheid over de leveringen
en de rechtstreekse verkoop van melk en zuivelproducten opnieuw bezien en
zo nodig aangepast. Op basis van cijfers uit 2004 zal worden bezien of het
vastgestelde referentievetgehalte voor melk voor Roemenië moet worden
aangepast. De aan Bulgarije en Roemenië toegewezen melkquota zijn in
de verordening opgenomen. 3. Hoofdstuk 9 – TransportDe aanpassing van richtlijn 96/26/EG1 zorgt
ervoor dat bepaalde in Bulgarije en Roemenië afgegeven bewijzen voor
toegang tot het beroep van ondernemer in de wegvervoersector, worden gelijkgesteld
aan de in de richtlijn bedoelde «verklaringen», waarmee ze conform
het beginsel van wederzijdse erkenning van diploma's door andere lidstaten
moeten worden erkend.4. Hoofdstuk 10 – BelastingenBTW vrijstelling kleine ondernemingenIn het geldende acquis zijn belastingplichtigen
met een jaaromzet onder de 5 000 euro vrijgesteld van BTW. Bulgarije
en Roemenië hebben een derogatie voor het hanteren van een hogere jaaromzet
(35 000 euro).AccijnzenBulgarije en Roemenië hebben tot 31 december 2009 om de EU-wetgeving
over de hoogte van sigarettenaccijns over te nemen. Tijdens deze overgangsperiode
mogen lidstaten beperkingen handhaven op de hoeveelheid sigaretten die door
private personen uit Bulgarije en Roemenië mogen worden meegenomen.Bulgarije en Roemenië krijgen een overgangstermijn voor het bereiken
van het minimum accijnsniveau op verschillende energieproducten, zoals benzine,
elektriciteit en kolen. Deze overgangstermijnen hebben een looptijd die per
product verschilt, maar nooit langer is dan tot 1 januari 2013.Daarnaast hebben Bulgarije en Roemenië een derogatie voor het hanteren
van een gereduceerd accijnstarief (minimaal 50% van het geldende tarief)
op de productie van vruchtendestillaat bestemd voor persoonlijk gebruik.Artikel 20Het artikel geeft onder meer aan op welke wijze over de technische aanpassingen
van het acquis zal worden besloten. Zie voor een
meer uitgebreide toelichting paragrafen 1.4.2 en 1.4.3 over de structuur van
het Toetredingsverdrag.Het artikel verwijst tevens naar bepaald acquis
dat nog voor toetreding aanpassing behoeft. Het betreft slechts enkele onderhandelde
maatregelen op het gebied van landbouw. Het zijn permanente afspraken en dus
geen overgangsmaatregelen. Zoals het geval is met de technische aanpassingen
van het acquis zal ook dit acquis worden aangepast met behulp van de methode die staat beschreven
in artikel 56 van deze Akte. De lijst met deze aanpassingen is opgenomen in
Bijlage IV, waarnaar het artikel verwijst. De bedoelde, aldus nog overeen
te komen wijzigingen van het acquis, treden in
werking op het moment van toetreding.Hoofdstuk 7 – LandbouwA. Landbouw regelgevingOp verzoek van Bulgarije en Roemenië wordt zaaizaad opgenomen in
de steunregelingen (verordening (EG) nr. 1782/2003 van de Raad van de Europese
Unie van 29 september 2003 (PbEG L 270) tot vaststelling van gemeenschappelijk
landbouwbeleid en tot vaststelling van bepaalde steunregelingen voor landbouwers).
Dit geldt tevens voor tabak en het opnemen van de aangewezen Bulgaarse en
Roemeense productiegebieden in de communautaire lijst van erkende productiegebieden. In de Raadsverordening inzake de marktordening voor suiker zullen de quota
die aan Bulgarije en Roemenië zijn toegekend, worden opgenomen. Bulgarije
krijgt een suikerquotum van 4752 ton (4320 ton A quota, 432 ton B quota) en
een isoglucosequotum van 56 063 ton. Roemenië krijgt een suikerquotum
van 109 164 ton (99 240 ton A quota en 9924 ton B quota) en een
isoglucosequotum van 9981 ton. Voor Bulgarije geldt nog dat het in 2006 het
verzoek kan doen, het toegekende suikerquotum om te zetten naar het isoglucosequotum.B. Veterinaire en fytosanitaire regelgeving Enkele boomsoorten (Pinus peuce Griseb., Fagus orientalis Lipsky, Quercus frainetto Ten. en Tilia tomentosa Moench)worden aan bijlage 1 van richtlijn
1999/105/EG van de Raad van de Europese Unie van 22 december 1999 betreffende
het in de handel brengen van bosbouwkundig teeltmateriaal (PbEG L 11)
toegevoegd.Titel II – Overige bepalingenArtikel 21Het artikel verwijst naar bijlage V, die een lijst bevat met permanente
bepalingen. Hier is dus geen sprake van overgangsmaatregelen. Het betreft
onderhandelde maatregelen waarvoor, in tegenstelling tot de lijsten vervat
in Bijlage III en IV, geen secundaire regelgeving wordt aangepast.1. Hoofdstuk 5 – OndernemingsrechtSpecifiek mechanismeNet als in het Toetredingsverdrag van 2003 – ten aanzien van Estland,
Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Slovenië, Slowakije en de Tsjechische
Republiek – geldt ook ten aanzien van Bulgarije en Roemenië een
specifiek mechanisme voor de industriële eigendom van geneesmiddelen.
Aanleiding is dat geneesmiddelen, waarop octrooibescherming is verkregen voor
de Europese Unie en die op de markt waren gebracht van Bulgarije en Roemenië,
als ook van de genoemde acht eerder toegetreden landen, in een tijd dat daar
nog geen vergelijkbare octrooiwetgeving bestond, aldaar onbeschermd zouden
zijn. Het specifieke mechanisme voorziet erin dat de houder van een (in een
lidstaat van de Europese Unie verkregen) octrooi of aanvullend beschermingscertificaat
voor een geneesmiddel de (parallel-)import van dat geneesmiddel kan tegengaan,
zelfs indien het product door de octrooihouder zelf of met diens toestemming
in die nieuwe lidstaten op de markt is gebracht. Destijds kon immers voor
dat product in die nieuwe lidstaat geen vergelijkbare octrooibescherming worden
verkregen.Met deze regeling wordt voorkomen dat in de huidige lidstaten producten
uit de nieuwe lidstaten op de markt komen die inbreuk maken op de bestaande
octrooirechten. De basis voor deze beperking van (weder)invoer uit hoofde
van de bescherming van de industriële eigendom wordt gevormd door artikel
III-154 van het Grondwettelijk Verdrag (overeenkomend met artikel 30 van het
EG-Verdrag). Het specifieke mechanisme is van toepassing zolang het in de
EU-lidstaat verkregen octrooi in stand blijft. Het tegengaan door de octrooihouder
van (parallel)import overeenkomstig het specifieke mechanisme is overigens
een privaatrechtelijke zaak.2. Hoofdstuk 6 – MededingingrechtHier wordt bepaald welke steunmaatregelen van de toetredende staten worden
bestempeld als «bestaande steun» onder artikel 88 van het EG-Verdrag. Alle steunmaatregelen die niet aan deze voorwaarden voldoen
worden aangemerkt als nieuwe steunmaatregelen en zullen als zodanig bij de
Europese Commissie moeten worden aangemeld. De Commissie heeft na aanmelding
drie maanden de tijd om te besluiten of zij een formele onderzoeksprocedure
begint (één maand meer dan onder het vigerende staatssteunregime).
Indien de Commissie binnen deze termijn geen beschikking neemt, wordt de steun
geacht te zijn goedgekeurd. Het Toetredingsverdrag van 2003 kent een vergelijkbare
maatregel.Roemenië kan pas profiteren van dit regime vanaf het moment dat is
vastgesteld dat de Roemeense handhavingsprestaties op staatssteungebied een
toereikend niveau hebben bereikt. Alle steunmaatregelen die tussen 1 september
2004 en dat moment genomen zijn, zullen worden herzien. Indien de Commissie
een negatief besluit neemt, beslist zij dat Roemenië alle maatregelen
neemt die nodig zijn om de steun daadwerkelijk terug te vorderen bij de begunstigde.3. Hoofdstuk 7 – LandbouwStaatssteunHuidige steunmaatregelen voor activiteiten met betrekking tot de productie,
verwerking of marketing van producten, met uitzondering van visserijproducten
en daarvan afgeleide producten, die ook na toetreding van toepassing zijn,
moeten binnen vier maanden na toetreding door Bulgarije en Roemenië aan
de Europese Commissie worden gemeld, teneinde als bestaande staatssteun te
worden aangemerkt. Binnen drie jaar na toetreding moet alle door Bulgarije
en Roemenië verleende staatssteun EU-conform zijn.Openbare voorradenOpenbare voorraden die Bulgarije en Roemenië op het moment van toetreding
hebben en het resultaat zijn van hun marktondersteuningsbeleid, worden door
de Europese Commissie overgenomen tegen de dan geldende interventieprijzen.4. Douane-UnieBulgarije en Roemenië zullen de gemeenschappelijke douanetarieven
en het gehele acquis onder dit hoofdstuk overnemen
vanaf de datum van toetreding, met uitzondering van een aantal praktische
aanpassingen die zijn voorzien om de overgang van het bestaande douane-regime
in de toetredende staten naar het douane-regime van de Unie te regelen. Deze
aanpassingen zijn van toepassing op:• de omstandigheden waaronder goederen vrij kunnen worden ingevoerd;• de toepassing van preferentiële tarieven voortvloeiend uit
reeds bestaande overeenkomsten;• de voorwaarden die van toepassing zijn bij kwijting onder bepaalde
specifieke omstandigheden, zoals douane-entrepots, actieve en passieve veredeling
en tijdelijke import; en• terugbetaling en kwijtschelding van rechten.Deze aanpassingen zijn identiek aan de aanpassingen die zijn overeengekomen
voor de tien landen die in 2004 zijn toegetreden tot de Unie.Artikel 22In dit artikel is een procedure opgenomen met de mogelijkheid om de Akte
te wijzigen, mocht dit nodig zijn indien het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
wordt gewijzigd voor de datum van toetreding. De wijzigingen worden vastgesteld
bij Europese wet en de Raad stelt deze, als uitzondering op de
regel van gekwalificeerde meerderheid, met eenparigheid van stemmen vast.2.2.4 Vierde deel: tijdelijke bepalingen (artikelen 23
tot en met 42)In dit vierde deel zijn de met de toetreding verband houdende maatregelen
opgenomen, die een tijdelijk karakter hebben. Deze zogenoemde overgangsmaatregelen
die hoofdzakelijk verband houden met het secundaire gemeenschapsrecht, zijn
opgenomen in Bijlagen VI (Bulgarije) en VII (Roemenië). Artikel 23 verklaart
deze overgangsmaatregelen van toepassing onder de daarin genoemde voorwaarden.
Naast deze maatregelen is ook een aantal institutionele en financiële
bepalingen opgenomen, die een tijdelijk karakter hebben.Titel I – OvergangsmaatregelenArtikel 23 – OvergangsmaatregelenDit artikel verwijst naar de Bijlagen VI (Bulgarije) en VII (Roemenië)
bij de Akte, waarin per land de overgangsmaatregelen zijn opgesomd. Teneinde
een adequate indruk te geven van deze overgangsmaatregelen zijn hieronder
de meest in het oog springende maatregelen weergegeven.Hoofdstuk 2 – Vrij verkeer van personenVrij verkeer van werknemersHet vrij verkeer van werknemers vindt zijn basis in de artikelen 39 tot
en met 42 van het EG-Verdrag. Het is uitgewerkt in nadere regelgeving. Kort
samengevat omvat het vrij werknemersverkeer de volgende elementen:• het verbod op discriminatie op grond van nationaliteit tussen EU-onderdanen
voor wat betreft de werkgelegenheid, de beloning, de overige arbeidsvoorwaarden,
de sociale en fiscale voordelen, alsmede de toegang tot beroepsopleiding voor
volwassenen;• het recht om in te gaan op een feitelijk aanbod tot tewerkstelling;• het recht op toegang tot en verblijf in een andere lidstaat met
het oog op het verrichten van arbeid;• het voortgezet verblijfsrecht in een andere lidstaat na er een
betrekking te hebben vervuld.Het communautaire overgangsregime inzake het werknemersverkeer in het
Toetredingsverdrag met Bulgarije en Roemenië is identiek aan dat in het
Toetredingsverdrag van 2003. Dit overgangsregime omvat de volgende fasen:• De communautaire overgangsperiode voor het vrij verkeer van werknemers
is twee jaar, waarna het acquis automatisch in
werking treedt. De huidige lidstaten mogen ook overgaan tot een versoepeling
of tot volledig vrije toegang tot de arbeidsmarkt gedurende deze overgangsperiode
op basis van nationale wetgeving. Zij mogen de bestaande nationale regelgeving
ten aanzien van de toegang tot de arbeidsmarkt van arbeidskrachten uit de
nieuwe lidstaten na toetreding echter niet verder beperken.• Na die twee jaar treedt het acquis
automatisch in werking. Echter, lidstaten die daaraan behoefte hebben, kunnen
de overgangsregeling nog eens drie jaar extra benutten, mits zij dit melden
bij de Europese Commissie. Hiervoor is geen besluitvorming op EU-niveau nodig.• Na vijf jaar is er andermaal automatisch vrij verkeer, tenzij die
landen die eerder voor een langere periode gekozen hebben aan de Europese
Commissie melden dat zij vanwege ernstige verstoringen op de nationale arbeidsmarkt,
de overgangsregeling nog eens maximaal twee jaar extra benutten. Het uiterste
maximum is dan een overgangsperiode van zeven jaar. • De werknemer uit Bulgarije en Roemenië die op het moment van
toetreding ten minste één jaar ononderbroken legaal heeft gewerkt
in een lidstaat van de Europese Unie, heeft daarna vrije toegang tot de arbeidsmarkt
van die lidstaat. Dit geldt ook voor de echtgenoot/partner en de kinderen
onder de 21 jaar van een werknemer uit Bulgarije en Roemenië die op de
datum van toetreding legaal is toegelaten voor een periode van ten minste
12 maanden. Indien de echtgenoot/partner en kinderen zich na de datum van
toetreding bij de legaal toegelaten werknemer voegen, hebben zij pas vrije
toegang wanneer zij ten minste 18 maanden legaal in die lidstaat hebben verbleven,
dan wel vanaf het derde jaar na de toetreding, indien dit eerder is.• Vanaf het moment van toetreding hebben de onderdanen van Bulgarije
en Roemenië bij de toegang tot de arbeidsmarkt van de EU-lidstaten een
voorkeurspositie ten opzichte van onderdanen van derde landen («préférence communautaire»).Voor het overgangsregime geldt reciprociteit: indien huidige lidstaten
op basis van het bovenbeschreven regime nationale of uit bilaterale overeenkomsten
voortvloeiende maatregelen toepassen, mogen Bulgarije en Roemenië ten
aanzien van de onderdanen van de betrokken huidige lidstaten gelijkwaardige
maatregelen handhaven.Van het vaak aan het vrije werknemersverkeer gerelateerde vrije dienstenverkeer
(artikel 49 van het EG-Verdrag) mogen alleen Duitsland en Oostenrijk afwijken,
om in te spelen op (dreigende) ernstige arbeidsmarktverstoringen in specifieke,
gevoelige dienstensectoren die in bepaalde regio's door dienstenverkeer
zouden kunnen ontstaan. Duitsland en Oostenrijk mogen daartoe, onder voorwaarden,
in bepaalde sectoren, het tijdelijk verkeer van werknemers in het kader van
dienstverrichting beperken. Voor de andere landen die op dit moment lid zijn
van de EU, waaronder Nederland, is in het Toetredingsverdrag geen mogelijkheid
tot afwijking van het vrije dienstenverkeer geregeld, behoudens het treffen
van vrijwaringsmaatregelen in het geval zich ernstige economische moeilijkheden
in een bepaalde sector of streek, of ernstige verstoringen van de interne
markt voordoen.Dit onderwerp is ook in paragraaf 1.5.6 aan de orde gekomen.Hoofdstuk 4 – vrij verkeer van kapitaalTweede woningBulgarije en Roemenië mogen gedurende vijf jaar hun nationale wetgeving
met betrekking tot de aankoop van tweede woningen handhaven. Staatsburgers
van de lidstaten die al in bovenstaande landen wonen, vallen niet onder de
overgangsregelingen.Landbouwgrond en bossenMet Bulgarije en Roemenië is een zevenjarige overgangsregeling overeengekomen
op grond waarvan zij hun nationale wetgeving op het gebied van aankoop van
landbouwgrond en bossen mogen handhaven. Staatsburgers van de lidstaten die
zelfstandige boer zijn, zijn uitgezonderd van het bereik van de overgangsregelingen.
Voor het eind van het derde jaar na toetreding vindt een algemene beoordeling
van deze overgangsregeling plaats.Hoofdstuk 6 – MededingingsbeleidFiscale steunOp staatssteungebied is, in afwijking van de artikelen 87 en 88 van het
EG-Verdrag, overeengekomen dat Roemenië aan ondernemingen die vóór 1 juli 2003 het certificaat van permanente investeerder in een
achterstandsgebied hebben verkregen vrijstellingen van vennootschapsbelasting
mag blijven verlenen op grond van Noodbesluit nr. 24/1998 van de Roemeense
regering inzake achterstandsgebieden. Ook mag Roemenië aan ondernemingen
die voor 1 juli 2002 handelsovereenkomsten hebben gesloten met de instanties
van de vrijhandelszones, tot en met 31 december 2011 vrijstellingen voor
royalty's blijven verlenen op grond van Wet nr. 84/1992 inzake vrijhandelszones.
Voor beide overgangstermijnen geldt dat het netto-aandeel van de regionale
steun niet meer mag bedragen dan 50% van het netto-subsidie-equivalent.
Dit plafond mag voor het MKB worden vermeerderd met 15% mits het totale
netto-aandeel van de steun niet meer dan 75% bedraagt. De totale steun
wordt beperkt tot maximaal 30% van de in aanmerking komende investeringskosten,
indien het bedrijf actief is in de motorvoertuigensector. Voor de berekening
van de totale steun wordt 2 januari 2003 als begindatum gekozen.Binnen twee maanden na toetreding moet Roemenië informatie over de
naleving van de voorwaarden van de overgangstermijnen geven. Roemenië
moet daarnaast halfjaarlijks rapporteren over het toezicht op de steun aan
de sector motorvoertuigen. Na het aflopen van de overgangstermijnen moet Roemenië
informatie geven over de investeringen die de begunstigden daadwerkelijk hebben
verricht en de totale steunbedragen die de begunstigden hebben ontvangen.StaalsectorRoemenië heeft een nationaal herstructureringsprogramma van de staalsector
voor de periode tot 2008. De overheidssteun die in de periode 1993 tot en
met 2004 is verleend voor herstructurering, is nu onder voorwaarden verenigbaar
met de gemeenschappelijke markt.Met de genomen maatregelen wordt de staatssteun aan banden gelegd, onder
andere doordat in de periode 2005 tot en met 2008 geen overheidssteun mag
worden toegekend of uitgekeerd aan staalbedrijven die onder het nationale
herstructureringsprogramma vallen. Tevens worden aan de staalsector aanzienlijke
capaciteitsreducties opgelegd.Er zijn strenge voorwaarden en controlemechanismen aan verbonden. Als
Roemenië zich niet houdt aan de voorwaarden zal de Commissie passende
maatregelen nemen om van betrokken ondernemingen de terugbetaling te eisen
van eventuele steun en zo nodig kan zij gebruik maken van de betreffende vrijwaringclausule.
Met dit akkoord wordt verstoring van het level playing field in de interne
markt zoveel mogelijk voorkomen.Hoofdstuk 7 – LandbouwDe overeengekomen overgangstermijnen zijn beperkt in tijd en omvang. Op
veterinair en fytosanitair gebied zijn overgangstermijnen overeenkomen op
voorwaarde dat er als gevolg van deze overgangstermijnen geen verhoogde risico's
voor de volksgezondheid en gezondheid van dieren en planten in de Unie ontstaan.Veterinaire wetgevingBulgarije – melkDe in de appendix A, hoofdstukken I en II, opgenomen melkverwerkende bedrijven
(100) mogen tot en met 31 december 2009 niet EU-conforme melk verwerken,
mits deze melkproducten uitsluitend voor de lokale markt bestemd zijn. Deze
producten voor de lokale markt moeten worden voorzien van een merkteken. De
in hoofdstuk II opgenomen melkverwerkende bedrijven (20) mogen tot en met
31 december 2009 op verschillende productielijnen zowel EU-conforme en
niet-EU-conforme melk verwerken. Na 31 december 2009 moeten
deze melkverwerkende bedrijven volledig aan de EU-voorwaarden voldoen, net
als alle andere melkverwerkende bedrijven. De Europese Commissie mag in de
periode voor toetreding en tot en met 31 december 2009 appendix A bijstellen
en daarmee individuele bedrijven toevoegen aan en verwijderen van de lijsten.Consumptiemelk die niet aan de vetpercentage-eisen voldoet, mag alleen
op de Bulgaarse markt of in derde landen (niet-lidstaten) worden afgezet.
Bulgarije mag tot 30 april 2009 consumptiemelk met een vetpercentage
van 2% als halfvolle melk en melk met een vetpercentage van 3%
als volle melk op de lokale markt afzetten.Roemenië – melk en vleesDe in de appendix A opgenomen melkverwerkende bedrijven (28) mogen tot
en met 31 december 2009 niet EU-conforme melk verwerken, mits deze melkproducten
uitsluitend voor de lokale markt bestemd zijn. Deze producten voor de lokale
markt moeten worden voorzien van een merkteken.Roemenië moet de Europese Commissie jaarlijks rapporten inzake de
modernisering van de zuivelboerderijen en het melkverzamelingssysteem geven.Tevens is er een overgangstermijn tot 31 december 2009 overeengekomen
voor 27 vleesverwerkende bedrijven (appendix A) die niet aan de eisen van
de Unie voldoen. Deze producten mogen alleen op de lokale markt worden afgezet
en moeten worden voorzien van een merkteken.Roemenië moet voor toetreding een moderniseringsplan voor alle in
appendix A opgenomen bedrijven aan de Europese Commissie geven. Alleen bedrijven
die op 31 december 2009 aan alle EU-eisen voldoen, mogen blijven produceren.
De Europese Commissie mag in de periode voor toetreding en tot en met 31 december
2009 appendix A bijstellen en daarmee individuele bedrijven toevoegen aan
en verwijderen van de lijsten.Fytosanitaire wetgevingRoemenië heeft tot 31 december 2009 gekregen om de Europese
Commissie informatie te verschaffen over bepaalde in Roemenië gebruikte
plantbeschermingsmiddelen.Tevens is met Roemenië een overgangsperiode tot 31 december
2014 overeengekomen inzake herplantingsrechten voor hybride variëteiten
die niet in de classificatie van wijnsoorten in de gemeenschappelijke marktordening
wijn zijn opgenomen. Het betreft de wijnsoort Vitis vinifera, op een gebied
van 30 000 hectare.Hoofdstuk 9 – TransportbeleidCabotage wegvervoerCabotage in het wegvervoer vormde een van de belangrijke thema's
in de onderhandelingen over transport. De grote verschillen in de operationele
transportkosten tussen lidstaten en de toetredende staten zouden een schadelijke
ontwrichting van de nationale markten van de huidige lidstaten tot gevolg
kunnen hebben wanneer de cabotagemarkt toegankelijk wordt voor transportondernemingen
uit Bulgarije en Roemenië. Binnen de Europese Unie is een vrije cabotagemarkt
geleidelijk over een periode van acht jaar tot stand gekomen. De lidstaten
hebben om bovenstaande redenen overeenstemming gevonden over een gefaseerde
opening van de cabotagemarkt gedurende maximaal vijf jaar voordat verordening
(EEG) nr. 3118/931 in werking zal treden. Het
is toegestaan om bilateraal wederzijds eerder tot vrijgeving van cabotage
over te gaan. Indien een toegetreden land daarom vraagt dan zal
Nederland bereid zijn het Nederlandse standpunt toe te lichten in een Gemengde
Commissie. Nederland zal cabotage rechten niet eerder vrijgeven dan na afloop
van de eerste termijn van het overgangsregime en nadat met de Nederlandse
wegvervoerorganisaties en de betrokken landen is vastgesteld dat er geen problemen
zijn met de uitvoering en naleving van het acquis.Toegang tot beroep wegvervoerDe Bulgaarse transportondernemingen bevinden zich in de huidige fase van
transitie in een moeilijke fase. Veel transportondernemers hebben het financieel
moeilijk en zullen daarnaast ook nog aanzienlijke financiële offers moeten
brengen om hun verouderde wagenpark te vernieuwen. Dit maakt het voor hen
zwaar om voor zowel nationaal als internationaal vervoer te kunnen voldoen
aan de door de Europese Unie gestelde financiële eisen voor het uitoefenen
van hun beroep1. Dit neemt niet weg dat transportondernemingen
dienen te voldoen aan het pakket van kwalitatieve eisen, waaronder kredietwaardigheid,
met het oog op de beoogde verbetering van de kwaliteit van diensten en de
verkeersveiligheid, een rationalisatie van de markt en voorkoming van scheve
concurrentieverhoudingen tussen transportondernemingen uit verschillende lidstaten.
Internationale transporteurs zullen om deze redenen op het moment van toetreding
moeten voldoen aan het acquis op het gebied van
kredietwaardigheid. Voor de transportondernemingen die in Bulgarije uitsluitend
op de binnenlandse markt opereren wil de Europese Unie een overgangstermijn
tot 31 december 2010 toestaan om de overheid in staat te stellen de laatste
stap van hun actieplan op het gebied van wegvervoer te kunnen nemen. Gedurende
deze overgangsperiode zal de kredietwaardigheid van transportondernemingen
in een lijn moeten worden gebracht met het acquis.Voor Roemeense transportondernemingen werd een dergelijke regeling niet
overeengekomen.Maximumgewicht van vrachtwagensVeel wegen in Bulgarije en Roemenië waren niet toegerust voor het
maximale gewicht van EU-vrachtwagens2. Met name
wanneer op de transitroutes een lager maximaal gewicht geldt dan op de EU-wegen,
zullen transportondernemingen hun vrachtwagens niet optimaal kunnen benuten.
Het aanpassen van de wegeninfrastructuur aan de vereisten van het acquis kost veel tijd en geld. Vanaf het moment van toetreding
moeten Bulgarije en Roemenië de hoofdtransitroutes gereed hebben gemaakt
voor vervoer door vrachtwagens met het zwaardere maximale EU-gewicht. Bij
de bilaterale wegvervoerbesprekingen van 20 en 21 januari jl. heeft Bulgarije
opnieuw bevestigd dat per 1 januari 2007 de transitroutes aan de eisen
van richtlijn 1996/53/EG zullen voldoen. Voor beide landen geldt tot 2013
een tijdschema volgens welke ze geleidelijk het secundaire wegennet dienen
aan te passen aan de Europese grenswaarden. Voor de wegen die in Bulgarije
nog niet opgewaardeerd zijn, waarvoor een derogatie tot 31 december 2013
is voorzien, dient een heffing betaald te worden, indien de maximum aslast
overschreden wordt. Nederland heeft hier begrip voor.Voertuigenbelasting wegvervoerOp het gebied van wegvervoer heeft Roemenië nog een beperkte overgangstermijn
bedongen. De Europese tarieven van de voertuigenbelasting gelden tot eind
2010 niet voor Roemeense voertuigen voorzover die alleen binnenlands vervoer
verrichten. Roemenië zal geleidelijk de voertuigenbelasting verhogen
tot aan het Europese tarief vanaf 2011. Hoofdstuk 10 – BelastingenInterest en royalty'sBulgarije en Roemenië krijgen een overgangstermijn (respectievelijk
tot 1 januari 2015 en 1 januari 2011) voor de belastingregeling
inzake uitkeringen van interest en royalty's tussen verbonden ondernemingen
van verschillende lidstaten. Dit is gerechtvaardigd omdat deze landen zonder
deze overgangstermijn in dit stadium niet in staat zouden zijn het verlies
van belastinginkomsten, waartoe deze afschaffing zou leiden, te compenseren.
De toekenning van deze overgangstermijn is in overeenstemming met de overgangstermijnen
die andere nieuwe lidstaten toegekend hebben gekregen. Dit is van belang in
verband met een correcte toepassing van verdragen ter voorkoming van dubbele
belasting die Roemenië en Bulgarije met verschillende van deze nieuwe
lidstaten hebben afgesloten.Hoofdstuk 14 – EnergieVoorraden ruwe aardolieIn afwijking van de verplichting tot het aanhouden van een minimumniveau
voorraden ruwe aardolie en aardolieproducten1,
mogen Bulgarije en Roemenië volgens een vastgesteld schema gaandeweg
het voorgeschreven minimumniveau van 90 dagen gemiddeld binnenlands verbruik
per dag bereiken. Bulgarije dient ervoor te zorgen dat het minimumniveau van
90 dagen per 1 januari 2013 is bereikt; Roemenië heeft tot 1 januari
2012 de tijd.Bulgarije en Roemenië willen de kosten die met het aanleggen van
de voorraden gemoeid zullen zijn spreiden en aanvaarden de consequentie dat
zij in tijden van crisis – voor het verstrijken van de voor hen geldende
overgangstermijn – geen beroep kunnen doen op de voorraden van anderen.Hoofdstuk 19 – Telecommunicatie en informatietechnologieNummerportabiliteitIn afwijking van artikel 30, eerste lid, van richtlijn 2002/22/EG van
het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 7 maart 2002
inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronische
communicatienetwerken en -diensten (PbEG L 108) mag Bulgarije de invoering
van nummerportabiliteit uitstellen tot uiterlijk 1 januari 2009.Hoofdstuk 22 – MilieuVoor zowel Bulgarije als Roemenië zijn de overeengekomen overgangstermijnen
beperkt in tijd en omvang. Ze gaan vergezeld van heldere implementatieplannen.
Voorbereidingen voor lidmaatschap op milieugebied brengen wettelijke, administratieve
en financiële uitdagingen met zich mee, waarbij de meeste transitietermijnen
voor beide landen het gevolg zijn van de laatstgenoemde uitdaging.LuchtkwaliteitDoor beide landen zal in stappen, doch vóór eind 2009, worden
voldaan aan richtlijn 1994/63/EG van het Europees Parlement en de Raad van
de Europese Unie van 20 december 1994 betreffende de beheersing van de
uitstoot van vluchtige organische stoffen (VOS) als gevolg van de opslag van
benzine en de distributie van benzine vanaf terminals naar benzinestations
(PbEG L 365). Om de milieu-impact op de meest efficiënte manier
te verkleinen zal prioriteit worden gegeven aan de grote terminals en stations. Met betrekking tot richtlijn 1999/32/EG betreffende een vermindering van
het zwavelgehalte van bepaalde vloeibare brandstoffen (PbEG L 121) is
Bulgarije toegestaan om tot eind 2011 zware stookolie en tot eind 2009 gasolie
te gebruiken met een hoger zwavelgehalte dan vereist, mits deze brandstoffen
alleen voor lokaal gebruik zijn.AfvalbeheerVoor beide landen is dit een van de grote probleempunten, en beide landen
beschikken dan ook over aanvullende tijd om herwinning, verbranding met energiewinning
en recyclingdoestellingen te bewerkstelligen voor richtlijn 94/62/EG betreffende
verpakking en verpakkingsafval (PbEG L 365). Overgangstermijnen variëren
van eind 2009 tot eind 2013 voor Roemenië en tot eind 2014 voor Bulgarije.
De lengte ervan wordt bepaald door de tijd die benodigd is om de noodzakelijke
infrastructuur voor bovengenoemde activiteiten te verwezenlijken.Met betrekking tot de richtlijn 1999/31/EG van de Raad van de Europese
Unie van 26 april 1999 betreffende het storten van afvalstoffen (PbEG
L 182) zijn verschillende transitiemaatregelen getroffen. Roemenië
is tot eind 2009 uitgezonderd van de voorwaarden met betrekking tot tijdelijke
opslag van gevaarlijk afval, al dient er in de tussentijd wel een licentiesysteem
actief te zijn. Voor stedelijk afval zal volledige implementatie door Roemenië
in stappen worden bewerkstelligd met uiterste termijn juli 2017. Verder heeft
Roemenië een overgangstermijn tot eind 2013 en Bulgarije tot eind 2014
voor het storten van bepaald ongevaarlijk vloeibaar afval, aangezien de waterhoeveelheden
omvangrijk zijn en het tijd kost om de benodigde technologie aan te wenden.Speciale maatregelen zijn ook getroffen voor het transport van afval om
dumpen te voorkomen; hiervoor zijn centrale autoriteiten bevoegd zolang nog
niet aan de EU-standaarden wordt voldaan. Verder zullen bepaalde soorten afval
voor herwinning voorlopig niet in Bulgarije (tot 2009) en Roemenië (tot
2011) ingevoerd kunnen worden, zodat de landen de mogelijkheid hebben eerst
zelf de noodzakelijke capaciteit op te bouwen.Ten slotte hebben beide landen, net als 13 van de huidige lidstaten, een
overgangstermijn tot eind 2008 om specifieke onderdelen van richtlijn 2002/96/EG
betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (PbEG L 37)
te implementeren.Industriële vervuiling en risicomanagementMet betrekking tot richtlijn 2001/80/EG inzake de beperking van de emissies
van bepaalde verontreinigde stoffen in de lucht door grote stookinstallaties
(PbEG L 309) zal voor een beperkt aantal fabrieken een overgangstermijn
gelden, variërend van 2008 tot 2013 in Roemenië en van 2009 tot
2014 in Bulgarije, om aan de gestelde voorwaarden te voldoen. Daarnaast heeft
Roemenië één jaar extra om voor zes installaties aan de
NOx-voorwaarden voor 2016 te voldoen.Ten aanzien van richtlijn 96/61/EG inzake geïntegreerde preventie
en bestrijding van verontreiniging (PbEG L 257) hebben geselecteerde bedrijven
uitstel om aan de best beschikbare technieken te voldoen, variërend van
2008–2011 in Bulgarije en 2008–2015 in Roemenië, terwijl
de richtlijn een implementatie per oktober 2007 verlangt. Overgangstermijnen
zijn alleen van toepassing op een beperkt aantal installaties van vóór
1997.Voor Roemenië wordt ten aanzien van richtlijn 2000/76/EG van het
Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 4 december 2000
betreffende de verbranding van afval (PbEG L 332) nog een uitzonderinggemaakt tot eind 2007–2008, waardoor tijd bestaat om de noodzakelijke
technische aanpassingen in de betrokken verbrandingsinstallaties door te voeren.Voor de nationale emissieplafonds (richtlijn 2001/81/EG) en stoffen die
de ozonlaag aantasten (verordening (EG) 2037/2000) is in beide landen door
technische aanpassing het gewenste resultaat bereikt.Ten aanzien van nucleaire veiligheid en stralingsbescherming zijn in dit
hoofdstuk geen overgangstermijnen opgenomen.WaterkwaliteitDe richtlijnen op het gebied van de waterkwaliteit vragen veel investeringen.
Daarom zijn hiervoor lange overgangstermijnen overeengekomen. Deze overgangstermijnen
zijn de uitkomst van een uitvoerig en zorgvuldig onderhandelingsproces waarin
de sociaal-economische mogelijkheden van het toetredende land naast milieu-
en gezondheidsoverwegingen een rol hebben gespeeld.Voor een aantal, met name genoemde, industriële installaties geldt
voor Roemenië tot en met 31 december 2009 een overgangstermijn om
te voldoen aan richtlijn 83/513/EEG van 26 september 1983 betreffende
grenswaarden en kwaliteitsdoelstellingen voor lozingen van cadmium (PbEG L 291);
richtlijn 84/156/EEG van 8 maart 1984 betreffende de grenswaarden en
kwaliteitsdoelstellingen voor kwiklozingen afkomstig van andere sectoren dan
de elektrolyse van alkalichloriden (PbEG L 074); richtlijn 84/491/EEG
van 9 oktober 1984 betreffende grenswaarden en kwaliteitsdoelstellingen
voor de lozing van hexachloorcyclohexaan (PbEG L 274); en richtlijn 86/280/EEG
van 12 juni 1986 betreffende grenswaarden en kwaliteitsdoelstellingen
voor lozingen van bepaalde onder lijst I van de bijlage van Richtlijn 76/464/EEG
vallende gevaarlijke stoffen (PbEG L 181).Onder voorwaarde van een aantal tussentijdse doelstellingen die gehaald
moeten zijn op 31 december 2010, 31 december 2013 en 31 december
2015, geldt voor Roemenië met betrekking tot richtlijn 91/271/EEG van
de Raad van de Europese Gemeenschappen van 21 mei 1991 inzake de behandeling
van stedelijk afvalwater (PbEG L 135) een overgangstermijn tot en met
31 december 2018. Deze tussendoelen betreffen het gefaseerd invoeren
van deze richtlijn in de gevoelige gebieden enerzijds en anderzijds in de
grotere stedelijke agglomeraties.Ook richtlijn 98/83/EG van de Raad van de Europese Unie van 3 november
1998 betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water
(PbEG L 330) wordt gefaseerd ingevoerd. Roemenië moet op 1 januari
2016 aan de richtlijn voldoen.Voor bovengenoemde richtlijn 91/271/EEG geldt, met een tussendoel op 31 december
2010, voor Bulgarije voor agglomeraties met een inwonerequivalent van meer
dan 10 000, een overgangstermijn tot en met 31 december 2014.Voor
deze overgangstermijn tot en met 31 december 2014 is gekozen wegens de
kostbare benodigde investeringen die deze richtlijn vereist, met een tussendoelstelling
om prioriteit te geven op 31 december 2010 aan de agglomeraties met een
inwonerequivalent van meer dan 10 000.Hoofdstuk 25 -DouaneBulgarije en Roemenië zullen profiteren van horizontale maatregelen
die een technische oplossing bieden voor de overgang van 3 aparte douanegebieden (EU-25 + 2) naar één uitgebreid douanegebied.
De nadruk ligt hierbij op het harmoniseren van de procedures.Titel II – Institutionele bepalingenArtikel 24De zetelverdeling in het Europees Parlement voor de periode 2004–2009
is gebaseerd op het Verdrag van Nice en het Toetredingsverdrag van 2003. Op
grond van dit artikel krijgen Bulgarije en Roemenië hun zetels in het
Europees Parlement toebedeeld. Dit zetelaantal, 18 respectievelijk 35 wijkt
af van de «standaardverdeling» zoals bij het Verdrag van Nice
voor de EU-27 is vastgesteld. De reden hiervoor lag in de wens aan de huidige
zetelverdeling vast te houden; anders zouden de huidige lidstaten er in zetelaantal
op achter uit gaan. Dit betekende echter wel dat dezelfde correctie, als bij
de toetreding van de Laken-10 is toegepast, ook op het basisaantal zetels,
toebedeeld aan Bulgarije en Roemenië, ook hier toegepast moest worden.
Hierdoor komt het aantal toebedeelde zetels hoger uit dan het bij het Grondwettelijk
Verdrag vastgestelde maximumaantal zetels. Deze zetelverdeling geldt dus tot
aanvang van de Europees parlementaire zittingsperiode 2009–2014: over
de zetelverdeling vanaf die periode zal de Europese Raad een beslissing nemen.Het tweede lid van artikel 24 verplicht Bulgarije en Roemenië om
vóór 31 december 2007 verkiezingen voor de zetels in het
Europees Parlement te houden.Titel III – Financiële bepalingen (artikelen
25–35)Artikelen 25 en 26Deze artikelen bepalen de betalingen van Bulgarije en Roemenië aan
de Europese Investeringsbank respectievelijk het Onderzoeksfonds voor Kolen
en Staal.Artikelen 27, 28 en 29De artikelen 27, 28 en 29 leggen afspraken vast over de uitfasering van
pre-accessiesteun onder de PHARE, ISPA en SAPARD-programma's.Artikel 30Artikel 30 bepaalt dat de Unie in de periode 2007–2009 financiële
steun ten bedrage van € 210 mln. (vastleggingskredieten, prijzen
2004) beschikbaar zal stellen in verband met de sluiting van de reactoren
van de kerncentrale Kozloduy (unit 1 en 2 in 2003, unit 3 en 4 in 2006) door
Bulgarije. De steun kan onder andere worden aangewend voor modernisering van
de conventionele energieproductie, bevordering van het gebruik van duurzame
energiebronnen en verbetering van de energiezekerheid.Artikel 31Net als ten behoeve van de Laken-10 stelt de Unie ten behoeve van Bulgarije
en Roemenië een zogenaamde Transitiefacilteit in. In het eerste jaar
na toetreding is € 82 mln. beschikbaar voor ontwikkeling en versterking
van de administratieve en juridische capaciteit in beide landen met het oog
op implementatie en handhaving van het acquis
en ter bevordering van de uitwisseling van «best
practices» tussen lidstaten.Artikel 32Net als voor een deel van de in 2004 toegetreden landen zullen voor Bulgarije
en Roemenië een Cash flow faciliteit en een Schengen faciliteit beschikbaar
zijn. De Cash flow faciliteit dient Bulgarije en Roemenië tot het einde
van 2009 te assisteren bij het verbeteren van de cash flow van de nationale
begroting indien het geraamde netto saldo van de «cashflow» met de Gemeenschapsbegroting in vergelijking
met het jaar 2006 voor afzonderlijk Bulgarije of Roemenië in de periode
2007–2009 negatief zou uitvallen. Daarbij zou het gaan om forfaitaire,
degressieve en tijdelijke uitkeringen aan de uitgavenkant van de EU-begroting.
De Schengen faciliteit dient de lidstaten te faciliteren bij het financieren
van acties aan de nieuwe buitengrenzen van de Unie ter implementatie van het
Schengenacquis en ter uitvoering van de controle aan de buitengrenzen van
de Unie.De volgende bedragen (vastleggingskredieten) zullen beschikbaar worden
gesteld: (€ mln., prijzen 2004)200720082009Bulgarije121,859,158,6Roemenië297,2131,8130,8Ten minste 50% van elke landenallocatie dient te worden aangewend
voor implementatie van het Schengenacquis en ter
uitvoering van de controle aan de buitengrenzen van de Unie.Artikel 33In hoeverre lidstaten in aanmerking komen voor steun onder Doelstelling
1, grensoverschrijdende en transnationale samenwerkingsprogramma's, waaronder
INTERREG, en het Cohesiefonds per 1 januari 2007 zal worden bepaald middels
de procedures vervat in het dan geldende acquis.Voor Bulgarije en Roemenië zullen in totaal in het kader van het
regionaal beleid in de periode 2007–2009 de volgende vastleggingskredieten
beschikbaar zijn: (€ mln., prijzen 2004)200720082009Bulgarije5397591 002Roemenië1 3991 9722 603De verdeling van deze bedragen over structuurfondsen en het Cohesiefonds
zal worden bepaald op basis van het acquis van
toepassing op de datum van toetreding van Bulgarije en Roemenië.Artikel 34Voor Bulgarije en Roemenië zal in de periode 2007–2009 voor
plattelandsontwikkeling € 733 mln. respectievelijk € 2308
mln. (vastleggingskredieten, prijzen 2004) beschikbaar zijn. Inzake de aanwending
van de middelen is een aantal specifieke afspraken gemaakt. Het is Bulgarije
en Roemenië tijdelijk toegestaan semi-zelfstandige boerderijen en het
opzetten van producentenorganisaties te steunen in het kader van plattelandsontwikkeling.
Ook kunnen op basis van dit artikel middelen bestemd voor plattelandsontwikkeling
tot een bepaald maximum worden ingezet voor het optoppen van de directe inkomenssteun
en voor het uitvoeren van een vervroegd pensioen maatregel voor melkveehouders
in Bulgarije. De afspraken zijn uitgewerkt in bijlage VIII van de Akte. Zie
ook de toelichting onder paragraaf 2.2.3.Teneinde problemen op het platteland als gevolg van de toegenomen concurrentiedruk
na toetreding op te lossen, mogen Bulgarije en Roemenië tijdelijk semi-zelfstandige
boerderijen ondersteunen bij hun hervormingsproces. Beide landen mogen het
opzetten van producentenorganisaties ondersteunen. Het communautaire Leader+-programma
kan voor de ontwikkeling van het platteland worden ingezet. Aan beide landen is de mogelijkheid tot het gedeeltelijk optoppen van directe inkomenssteun
met plattelandsgeld voor de periode 2007–2009 gegund. Maximaal 20%
van de plattelandsontwikkelingsfondsenenveloppe mag in 2007, 2008 en 2009
hiertoe gebruikt worden. Echter, Bulgarije en Roemenië mogen ook kiezen
voor 25% in 2007, 20% in 2008 en 15% in 2009. Het verder
optoppen van directe inkomenssteun moet uit nationale budgetten geschieden.
Verder mag Bulgarije plattelandsontwikkelingsfondsen gebruiken om een vervroegd
pensioen maatregel voor melkveehouders tussen 55 en 70 jaar te ondersteunen.Titel IV – Overige bepalingen (artikelen 36–42)Artikel 36 – algemene vrijwaringsclausuleDit artikel behelst een algemene, economische, vrijwaringsclausule die
zowel door de nieuwe lidstaten als door de huidige lidstaten ingeroepen kan
worden binnen een periode van drie jaar na toetreding. Een dergelijke algemene
clausule werd ook bij eerdere uitbreidingen opgenomen, maar werd in de praktijk
nimmer toegepast. Het is overigens niet aan de betrokken lidstaat maar aan
de Commissie om de gepaste maatregelen vast te stellen. De Commissie is hierbij
niet slechts (derde lid, laatste volzin, van dit artikel) in algemene zin
gehouden voorrang te geven aan maatregelen die de gemeenschappelijke markt
zo min mogelijk verstoren, maar zij is ook specifiek gehouden (tweede lid,
laatste volzin, van dit artikel) bij de keuze van gepaste maatregelen de belangen
van alle lidstaten mee te wegen en er voorts op toe te zien dat de maatregelen
niet leiden tot controles aan de binnengrenzen.Artikel 37Een additionele vrijwaringsclausule is vervat in artikel 37. Op grond
hiervan mag de Commissie tot drie jaar na de datum van inwerkingtreding van
de Akte gepaste maatregelen nemen wanneer een nieuwe lidstaat heeft verzuimd
zijn verplichtingen na te komen die voortvloeien uit de toetredingsonderhandelingen.
Het gaat hier om een inbreuk of dreigende inbreuk op het functioneren van
de interne markt, inclusief grensoverschrijdend economisch beleid. Al vóór
toetreding kan op basis van de monitoring besloten worden dat vanaf het moment
van toetreding bepaalde maatregelen tegen een nieuwe lidstaat zullen worden
genomen. Grenscontroles worden in dit verband niet uitgesloten. De maatregelen
worden pas opgeheven wanneer de nieuwe lidstaat voldoet aan zijn verplichtingen.
Zij vervallen dus niet automatisch na het derde jaar van inwerkingtreding
van het Toetredingsverdrag. Een vergelijkbare clausule werd ook opgenomen
in het Toetredingsverdrag met de Laken-10.Artikel 38Met deze bepaling is tevens op het terrein van civielrechtelijke samenwerking
en justitiële samenwerking in strafzaken de mogelijkheid gecreëerd
tot het instellen van vrijwaringsmaatregelen. Op basis hiervan kunnen maatregelen
worden genomen, indien uit de monitoring van de Commissie blijkt dat toetredende
landen gedane toezeggingen niet nakomen. Als een toetredend land ernstig in
gebreke blijft of in gebreke dreigt te blijven ten aanzien van het omzetten,
uitvoeren of toepassen van besluiten op genoemd gebied heeft de Commissie
onder deze bepaling de bevoegdheid om met redenen omkleed, passende maatregelen
te nemen, nadat zij de lidstaten heeft geraadpleegd. De Commissie kan tevens
maatregelen nemen op verzoek van een lidstaat. Zij is daarbij te allen tijde
verplicht de Raad van tevoren te informeren en eventuele bevindingen van de
Raad in haar overwegingen te betrekken.Al vóór toetreding kan op basis van de monitoring besloten
worden dat vanaf het moment van toetreding bepaalde maatregelen tegen een nieuwe lidstaat zullen worden genomen. De Commissie kan op grond van
deze bepaling maatregelen nemen tot drie jaar na inwerkingtreding van het
Toetredingsverdrag. De maatregelen worden pas opgeheven wanneer de nieuwe
lidstaat voldoet aan zijn verplichtingen. Zij vervallen dus niet automatisch
na het derde jaar van inwerkingtreding van het Toetredingsverdrag. De maatregelen
kunnen bestaan uit de tijdelijke opschorting van de toepassing van rechten
en plichten tussen de nieuwe lidstaat en de andere (nieuwe) lidstaten, dan
wel lidstaat. Dit mag echter niet ten koste gaan van de juridische samenwerking
tussen de lidstaten. Een vergelijkbare clausule werd ook opgenomen in het
Toetredingsverdrag met de Laken-10.Artikel 39Deze bepaling maak het mogelijk dat de Raad bij unaniem besluit en op
aanbeveling van de Commissie de toetreding van Bulgarije of Roemenië
met één jaar uitstelt bij duidelijk bewijs van een aanzienlijk
risico op onvoldoende gereedheid voor het voldoen aan de verplichtingen van
lidmaatschap op een aantal belangrijke gebieden per datum toetreding. Indien
Roemenië ernstig tekortschiet bij het nakomen van een of meerdere van
de toezeggingen en vereisten uit bijlagen IX punt I en II , dan kan de Raad
een dergelijk besluit met gekwalificeerde meerderheid nemen. Zie ook paragraaf 1.5.3
voor een nadere toelichting op de uitstelclausule en artikel 4 van het Toetredingsverdrag
aangaande de inwerkingtreding van het verdrag in geval deze clausule wordt
ingeroepen.Artikel 40Dit artikel bepaalt dat de handhaving van de nationale bepalingen in het
kader van de overgangsmaatregelen, die op grond van deze Akte aan de nieuwe
lidstaten worden toegestaan, niet tot grenscontroles mogen leiden tussen de
lidstaten.Artikelen 41 en 42Deze artikelen voorzien in een vergelijkbare vrijwaringsclausule voor
respectievelijk de landbouwsector en het regime van veterinaire en fytosanitaire
regels van de Gemeenschap. Een vergelijkbare clausule werd ook opgenomen in
het Toetredingsverdrag 2003 met de Laken-10. Kort voor toetreding van de Laken-10
werd ervan gebruik gemaakt teneinde de lijst van slachthuizen aan te passen
waarvan het vlees op de interne markt mocht worden gebracht.2.2.5 Vijfde deel: bepalingen betreffende de tenuitvoerlegging
van deze Akte (artikelen 43 tot en met 61)Titel I – Het in werking stellen van de instellingen
en organen (artikelen 43 tot en met 51)Artikelen 43 tot en met 51Dit deel van de Akte komt grotendeels overeen met vergelijkbare passages
van het Toetredingsverdrag van 2003 en bevat voorzieningen die noodzakelijk
zijn voor het in werking stellen van de aangepaste instellingen van de Unie.
Zo wordt bepaald dat het Europees Parlement, de Raad, het Hof van Justitie,
het Gerecht en comités hun Reglementen van Orde in overeenstemming
brengen met de nieuwe situatie na toetreding (respectievelijk artikelen 43,
44, 46 (derde lid) en 50). Daarnaast bevat dit deel bepalingen om het aantal
rechters bij het Hof van Justitie en het Gerecht met twee te vermeerderen
(artikel 46), om elke nieuwe lidstaat een onderdaan bij de Europese Rekenkamer
te laten benoemen (artikel 47) en het Comité van de Regio's, alsmede
het Economisch een Sociaal Comité (artikel 48) aan te vullen met 27
leden.Artikel 51 bevat bepalingen over de benoeming van nieuwe leden van comités, groepen en andere organen. Met het eerste lid worden
de meeste comités, groepen en andere organen gedekt, waaraan vertegenwoordigers
van Bulgarije en Roemenië worden toegevoegd. Het tweede lid dekt de resterende
comités en groepen, die vaak technisch van aard zijn. Deze regeling
is vereenvoudigd ten opzichte van het Toetredingsverdrag van 2003. De lijsten
in het Toetredingsverdrag van 2003 (opgenomen in de bijlagen XVI, XVII en
XVIII bij de Toetredingsakte van 2003 en waarbij werd uitgeschreven aan welke
comités, groepen en andere organen leden dienden te worden toegevoegd)
waren erg lang en hoeven met de nieuwe procedure niet meer te worden opgenomen.
Nieuwe leden worden nu benoemd op de voorwaarden en volgens de procedures
waarin is voorzien voor de benoeming van de leden van deze comités,
groepen en andere organen.Artikel 45 voorziet in de benoemingsprocedure voor nieuwe Commissarissen
op het moment van toetreding en bepaalt dat uit iedere nieuwe lidstaat bij
toetreding een Commissaris wordt benoemd. Daarmee komt het aantal Commissarissen
op 27. De ambtstermijn van de nieuwe leden van de Commissie eindigt gelijk
met die van de huidige leden.Titel II – Toepasbaarheid van de besluiten van de
instellingen (artikelen 52 tot en met 58)Artikel 52Dit artikel komt overeen met artikel 53 van het Toetredingsverdrag van
2003. Dit artikel voorziet er expliciet in dat vanaf het tijdstip van toetreding
de richtlijnen en beschikkingen in de zin van artikel 249 van het EG-Verdrag
en van artikel 161 van het Euratom-Verdrag eveneens tot Bulgarije en Roemenië
zijn gericht.Artikel 53Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 54 van de Toetredingsakte van
2003. Het artikel geeft aan dat de nieuwe lidstaten de noodzakelijke maatregelen
dienen te treffen om vanaf het tijdstip van toetreding uitvoering te geven
aan de richtlijnen en beschikkingen in de zin van artikel 249 van het EG-Verdrag
en van artikel 161 van het Euratom-Verdrag, waarvoor in deze Akte geen overgangsmaatregelen
zijn getroffen. Dit betekent dat reeds op het tijdstip van toetreding deze
landen een omvangrijke aanpassing van onderdelen van de nationale wetgeving
aan de communautaire wetgeving verricht dienen te hebben.Artikel 55Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 55 van de Toetredingsakte van
2003. Het artikel bepaalt dat de Raad tot de datum van toetreding op verzoek
van een van de nieuwe lidstaten maatregelen kan nemen om tijdelijk af te wijken
van besluiten van de instellingen die tussen 1 oktober 2004 en de datum
van toetreding zijn genomen. Vanwege de gewijzigde methode ten aanzien van
de noodzakelijke technische aanpassingen van het acquis bij toetreding, waarover meer in de onderstaande toelichting bij
artikel 56, is dit mogelijk voor besluiten genomen tot aan de datum van toetreding,
en niet tot aan de datum van ondertekening zoals het geval was in het Toetredingsverdrag
van 2003.Artikel 56Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 57 van de Toetredingsakte van
2003. Het artikel voorziet in de te volgen werkwijze voor de door toetreding
noodzakelijke technische aanpassingen van het acquis.
Bij de toetreding is er voor het eerst voor gekozen om alle nodige technische
aanpassingen van het acquis op deze wijze door
te voeren en niet slechts voor acquis dat in de
periode tussen «cut-off date» en toetreding
wordt gewijzigd of er nieuw er bij komt. Die aanpassingen werden
altijd aangenomen met behulp van een Raadsbesluit of een Besluit van de Europese
Commissie, omdat die niet meer konden worden opgenomen in het Toetredingsverdrag.
De technische aanpassingen van het acquis tot
aan een bepaalde datum (de cut-off date) die in
het toetredingsverdrag konden worden meegenomen, werden altijd in een bijlage
opgenomen in het toetredingsverdrag, waarmee het acquis gewijzigd werd. Deze methode voor de aanpassing van acquis dat in de periode tussen «cut-off
date» en toetreding werd gewijzigd of onstond, ook wel de «artikel
57 methode» genoemd vanwege het artikel waarin het was opgenomen, werkte
goed en wordt daarom nu voor alle technische aanpassingen toegepast. Daarnaast
voorkomt het de problemen die opname van de technische aanpassingen in het
Toetredingsverdrag met zich mee bracht, zoals hiervoor in paragraaf 1.4.2
is besproken. Zie deze paragraaf voor de verdere achtergrond van de gewijzigde
aanpak ten aanzien van de noodzakelijke technische aanpassingen.Het gevolg van de gewijzigde aanpak is dat het Toetredingsverdrag veel
minder volumineus is dan de eerdere toetredingsverdragen: deze technische
aanpassingen van het acquis besloegen ca. driekwart
van de verdragstekst. De technische aanpassingen zijn overigens wel gewoon
opgesteld, zodat met Bulgarije en Roemenië politieke overeenstemming
worden bereikt ten aanzien van de technische aanpassingen tot aan de «cut-off date», zijnde 1 oktober 2004.
Zodoende kon in de Slotakte van het Toetredingsverdrag worden opgenomen dat
de Verdragsluitende partijen politieke overeenstemming hebben bereikt over
deze technische aanpassingen.Artikel 57Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 56 van de Toetredingsakte van
2003. Dit artikel bepaalt dat de Raad op voorstel van de Commissie de Europese
verordeningen of besluiten vaststelt die de nodige maatregelen behelzen om
uitvoering te geven aan de bepalingen van deze Akte.Artikel 58Dit artikel komt overeen met artikel 58 van de Toetredingsakte van 2003.
Het voorziet erin dat de vóór de toetreding aanvaarde teksten
van de besluiten (van de bij de oorspronkelijke Verdragen opgerichte) instellingen,
die in de Bulgaarse en de Roemeense taal zijn opgesteld, vanaf het tijdstip
van toetreding op gelijke wijze authentiek zijn als de in de huidige officiële
talen opgestelde teksten.Titel III – Slotbepalingen (artikelen 59 tot en
met 61)Artikel 59Dit artikel komt overeen met artikel 60 van de Toetredingsakte van 2003.
Dit artikel voorziet erin dat de bijlagen en de daarbij behorende appendices
die aan de Akte zijn gehecht daarvan integraal onderdeel uitmaken.Artikel 60Dit artikel is vergelijkbaar met artikel 61 van de Toetredingsakte van
2003. Het artikel bepaalt dat gewaarmerkte afschriften van het Verdrag tot
oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en de Verdragen tot
wijziging of aanvulling daarvan, in de officiële talen aan de Regeringen
van de Republiek Bulgarije en Roemenië worden gezonden, alsmede dat de
tekst van dat Verdrag, opgesteld in de Bulgaarse en de Roemeense taal, aan
deze Akte wordt gehecht. Deze teksten zijn op gelijke wijze authentiek als
de teksten van het in de eerste alinea genoemde Verdrag die zijn opgesteld
in de huidige talen. Artikel 61Dit artikel komt overeen met artikel 62 van de Toetredingsakte van 2003.
Het artikel bepaalt dat gewaarmerkte afschriften van internationale overeenkomsten
nedergelegd in het archief van het secretariaat-generaal van de Raad aan de
Regeringen van Bulgarije en Roemenië worden toegezonden.2.3 Artikelsgewijze toelichting van het ProtocolDit Protocol is slechts van toepassing indien op 1 januari 2007 of,
indien de uitstelclausule ex artikel 39 van de Akte jegens een of beide kandidaat-lidstaten
is ingeroepen, op 1 januari 2008, het Grondwettelijk Verdrag in werking
is getreden. De Akte blijft van toepassing totdat het Grondwettelijk Verdrag
van kracht wordt. Overigens heeft de regering het wetsvoorstel tot goedkeuring
van het Grondwettelijk Verdrag ingetrokken en zal dit niet meer voorleggen
aan het parlement.De inhoud van dit Protocol komt grotendeels overeen met die van de Akte.
De verdragsauteurs hebben voorzien om onder beide regimes zoveel mogelijk
hetzelfde resultaat te bereiken. Op sommige plaatsen, echter, wijkt de inhoud
en/of de tekst van het Protocol af ten opzichte van de Akte. Het gaat hier
hoofdzakelijk om punten waar de Unieverdragen enerzijds en het Grondwettelijk
Verdrag anderzijds van elkaar verschillen, zoals bijvoorbeeld het geval is
ten aanzien van instrumenten, besluitvorming en stemverhouding. Evenals die
van de Akte is de tekst van het Protocol – ten opzichte van de Toetredingsakte
van 2003 – opgeschoond en, waar mogelijk, verhelderd. Het Protocol ligt
daarom dichter tegen de Akte aan dan tegen de Toetredingsakte van 2003.In dit hoofstuk van de memorie van toelichting wordt alleen een artikelsgewijze
toelichting gegeven op de bepalingen van het Protocol, indien de bepalingen
inhoudelijk afwijken van de bepalingen van de Akte en voorzover de bepalingen
van het Protocol niet voor zich spreken en een nadere uitleg relevant is voor
de een goed begrip van de implicaties daarvan. In alle andere gevallen wordt
voor een toelichting verwezen naar de vergelijkbare bepalingen van de Akte.2.3.1 Eerste deel: beginselen (artikelen 1 tot en met
9)De artikelen 1 tot en met 9 van het Protocol komen grotendeels overeen
met de artikelen 1 tot en met 8 van de Akte.Artikel 1De definities in dit artikel zijn afgestemd op het Grondwettelijk Verdrag.Artikel 3Dit artikel, dat betrekking heeft op het overnemen van de onderlinge verplichtingen
tussen de lidstaten, komt grotendeels overeen met artikel 3 van de Akte. De
tekst van lid vier en lid zes, die de procedures voor noodzakelijke aanpassingen
respectievelijk voor het aanvullen van Bijlage I bevatten, verschilt enigszins.
In de praktijk zal dit weinig effect hebben.Artikel 6De tekst van het eerste lid van dit artikel verschilt met artikel 6 van
de Akte om uitdrukking te geven aan de beperktere bevoegdheid van de EU op
internationaal vlak onder het EG/EU-regime.Artikel 7Dit artikel vormt het equivalent van de artikelen 7, 8 en 9 van de Toetredingsakte
van 2003. Op grond van het eerste lid kan de Raad bij Europese
wet deze overgangsbepalingen intrekken indien zij niet meer van toepassing
zijn. Dit betreft een zogenaamde «opschoningsclausule», zoals
ook opgenomen in de aan het Grondwettelijk Verdrag te hechten Protocollen
die de voorgaande Akten van Toetreding vervangen. Zodoende kunnen overgangsbepalingen
die niet langer relevant zijn worden herroepen.De mogelijkheid dat de Raad bij Europese wet deze overgangsbepalingen
kan intrekken is geïntroduceerd met het Grondwettelijk Verdrag. Om die
reden verschilt artikel 7, eerste lid, van het Protocol van artikel 7, eerste
lid, van de Akte, Deze laatste bepaling is nog gelijk aan artikel 7 van de
Toetredingsakte van 2003 en bepaalt dat de Akte uitsluitend kan worden gewijzigd
via de procedures zoals voorzien in de oorspronkelijke verdragen.2.3.2 Tweede deel: aanpassing van de Grondwet (artikelen
10 tot en met 15)In vergelijking met de Toetredingsakte van 2003 en de huidige Akte bevat
dit deel van het Protocol slechts een beperkt aantal bepalingen. Een van de
doelstellingen bij het opstellen van het Grondwettelijk Verdrag is immers
geweest dat het Grondwettelijk Verdrag bij een toetreding minimale wijziging
behoeft. Het is zoveel als mogelijk «accession proof». Desondanks
dient een aantal bepalingen te worden aangepast die in dit deel zijn opgenomen.
Een aantal andere noodzakelijke wijzigingen van het Grondwettelijk Verdrag,
zoals die betreffende de zetelverdeling in het Europees Parlement in de periode
2007–2009, heeft een tijdelijk karakter en is daarom opgenomen in het
vierde deel (tijdelijke bepalingen) van dit Protocol bij het Toetredingsverdrag1.Voor een toelichting op de artikelen 10, 11 en 12 van het Protocol zij
verwezen naar respectievelijk de artikelen 11, 14 en 15 van de Akte. Artikel
45 van het Protocol voorziet in de benoemingsprocedure voor nieuwe commissarissen
op het moment van toetreding, welke procedure bij dat artikel wordt toegelicht.Voor een toelichting op de artikelen 13, 14 en 15 van het Protocol zij
verwezen naar de toelichting van respectievelijk de artikelen 16, 17 en 18
van de Akte.2.3.3 Derde deel: permanente bepalingen (artikelen 16
tot en met 19)Het derde deel van het Protocol komt vrijwel geheel overeen met het derde
deel van de Akte (artikelen 19 tot en met 22). Artikel 19 van het Protocol
verschilt in bewoording van artikel 22 van de Akte in de zin dat de wijziging
wordt vastgesteld bij Europese wet en niet bij een op de oorspronkelijke Europese
Verdragen gebaseerd Raadsbesluit. Voor een toelichting op de artikelen 16
tot en met 19 van het Protocol wordt verder verwezen naar de toelichting op
de artikelen 19 tot en met 22 van de Akte.2.3.4 Vierde deel: tijdelijke bepalingen (artikelen 20
tot en met 42)Het vierde deel van het Protocol komt bijna letterlijk overeen met het
vierde deel van de Akte (artikelen 23 tot en met 42). De artikelen 20 en 21
van het Protocol komen overeen met de artikelen 23 en 24 van de Akte. De artikelen
25 tot en met 42 van het Protocol corresponderen met de artikelen 25 tot en
met 42 van de Akte. Het enige verschil hier tussen het Protocol en de Akte
is dat de artikelen 22, 23 en 24 van het Protocol in de Akte ontbreken, omdat
het overgangsbepalingen betreffen die verband houden met het Grondwettelijk
Verdrag. Deze artikelen worden hieronder toegelicht. Verder wordt
voor een toelichting op dit deel van het Protocol verwezen naar de toelichting
op de artikelen 23, 24 en 25 tot en met 42 van de Akte.Artikel 22Dit artikel bepaalt het aantal stemmen dat Bulgarije en Roemenië
krijgen in de Raad tot aan 31 oktober 2009. Vóór die datum
neemt de Europese Raad een beslissing over de verdeling van het aantal stemmen
vanaf 1 november 20091. Bulgarije krijgt
10 en Roemenië 14 stemmen. Overeenkomstig is in het tweede lid de aangepaste
stemsleutel te vinden.Artikel 23Bulgarije en Roemenië krijgen in het Comité van de Regio's
tijdelijk 12 respectievelijk 15 stemmen.Artikel 24Bulgarije en Roemenië krijgen in de ECOSOC tijdelijk 12 respectievelijk
15 stemmen.2.3.5 Vijfde deel: bepalingen betreffende de tenuitvoerlegging
van dit Protocol (artikelen 43 tot en met 61)Artikelen 43 tot en met 61De artikelen 43 tot en met 61 van het Protocol komen inhoudelijk grotendeels
overeen met de teksten van de artikelen 43 tot en met 61 van de Akte. Voor
een toelichting op deze artikelen kan dan ook integraal worden verwezen naar
de toelichting bij artikel 43 tot en met 61 van de Akte.Soms is in de Akte de tekst toegevoegd dat de Raad met gekwalificeerde
meerderheid beslist. Deze toevoeging ontbreekt veelal in de tekst van het
Protocol, omdat onder het Grondwettelijk Verdrag besluitvorming met gekwalificeerde
meerderheid het uitgangspunt is.Artikel 52Dit artikel is gelijk aan dat van de Akte. Echter, het voorziet er logischerwijze
tevens expliciet in dat vanaf het tijdstip van toetreding ook de Europese
kaderwetten, verordeningen en besluiten in de zin van artikel I-33 van het
Grondwettelijk Verdrag, zoals de verordeningen, de richtlijnen en de beschikkingen
in de zin van artikel 249 van het EG-Verdrag en van artikel 161 van het Euratom-Verdrag,
eveneens tot Bulgarije en Roemenië zijn gericht.Artikel 53Dit artikel is gelijk aan dat van Akte. Wederom geeft het artikel tevens
aan dat de nieuwe lidstaten ook de noodzakelijke maatregelen dienen te treffen
om vanaf het tijdstip van toetreding uitvoering te geven aan de Europese kaderwetten
en de Europese verordeningen in de zin van artikel I-33 van het Grondwettelijk
Verdrag.2.4 SlotakteDe Slotakte bevat een opsomming van de verdragsteksten (Toetredingsverdrag,
Akte en Protocol inclusief Bijlagen) waarover tussen de verdragsluitende partijen
overeenstemming is bereikt, de al dan niet gezamenlijke verklaringen van lidstaten
en toetredende staten, en de uitwisseling van brieven met de toetredende staten,
en nodigt de Raad en de Commissie uit voorafgaand aan de toetreding van Bulgarije
en Roemenië alle overeengekomen aanpassingen door te voeren, waarbij
de verdragsluitende partijen elkaar en de Commissie van alle benodigde informatie
zullen voorzien. Zoals beschreven in de paragraaf inhoud en de strekking van het Verdrag
in het Algemeen Deel en de toelichting bij artikel 56 van de Akte, is de methode
ten aanzien van de voor toetreding noodzakelijke technische aanpassingen van
het acquis gewijzigd. De technische aanpassingen,
die ca. driekwart van de verdragstekst besloegen, zijn niet meer opgenomen
in het Toetredingsverdrag. De technische aanpassingen zijn overigens wel gewoon
opgesteld, zodat op het moment van ondertekening met Bulgarije en Roemenië
politieke overeenstemming kon worden bereikt t.a.v. de technische aanpassingen
tot aan de «cut-off date», zijnde
1 oktober 2004. Zodoende kon in de Slotakte ook de, dus nieuwe, bepaling
worden opgenomen dat de Verdragsluitende partijen politieke overeenstemming
hebben bereikt over deze voor uitbreiding noodzakelijke technische aanpassingen
van de secundaire regelgeving.2.5 VerklaringenDe Verklaringen vormen geen integraal onderdeel van het Toetredingsverdrag
en de Akte of het Protocol als zodanig en hebben derhalve geen rechtsgevolgen.
De Verklaringen gehecht aan de Slotakte drukken een politieke intentie uit,
geven een toelichting op hetgeen is overeengekomen, of beschrijven onder welke
omstandigheden of veronderstellingen een staat akkoord is gegaan met een bepaald
onderdeel, hetgeen echter geen voorbehoud kan inhouden op hetgeen is overeengekomen.In totaal zijn zeven verklaringen afgegeven. Het betreft een verklaring
van de huidige lidstaten over de allocaties voor plattelandsontwikkeling,
een verklaring van Bulgarije over het gebruik van het Cyrillische alfabet
in de Unie, een verklaring van de huidige lidstaten over de berekening van
het plafond voor zaaddragende leguminosen voor Bulgarije, een verklaring van
de huidige lidstaten dat zij zullen streven naar grotere toegang tot de arbeidsmarkt
op basis van nationale wetgeving teneinde zo spoedig mogelijk tot volledige
toepassing van het acquis op het gebied van vrij
verkeer van werknemers te komen, een verklaring van Duitsland en Oostenrijk
over het vrije verkeer van werknemers in het kader van dienstverrichting en
een verklaring van de huidige lidstaten over monitoring.2.6 BijlagenDe Akte en het Protocol kennen beide dezelfde bijlagen.Bijlage I betreft de lijst van de Verdragen en Protocollen tot welke Bulgarije
en Roemenië bij toetreding toetreden. Hiernaar wordt in artikel 3, derde
lid, van zowel de Akte als het Protocol verwezen. Deze bijlage is toegelicht
bij de toelichting van dit artikel van de Akte.Bijlage II bevat de lijst van het Schengenacquis.
Een toelichting is gegeven bij artikel 4, eerste lid, van de Akte.Bijlage III betreft de lijst onderhandelde maatregelen waarvoor secundaire
regelgeving wordt aangepast, naar welke lijst wordt verwezen in artikel 19
van de Akte en artikel 16 van het Protocol. De toelichting bij artikel 19
van de Akte spreekt verder voor zich.Bijlage IV omvat een lijst waarnaar wordt verwezen in artikel 20 van de
Akte en artikel 17 van het Protocol. Het betreft een lijst van onderhandelde
maatregelen van het acquis dat nog voor toetreding
aanpassing behoeft. Het zijn permanente afspraken en dus geen overgangsmaatregelen.
Deze nog overeen te komen wijzigingen van het acquis
treden in werking op het moment van toetreding. Bijlage V omvat de lijst waarnaar wordt verwezen in artikel 21 van de
Akte en artikel 18 van het Protocol. Dit zijn permanente bepalingen en dus
eveneens geen overgangsmaatregelen. Het betreft onderhandelde maatregelen
doch waarvoor, in tegenstelling tot de lijsten vervat in Bijlage III en IV,
geen secundaire regelgeving wordt aangepast.Bijlage VI omvat de overgangsmaatregelen voor Bulgarije, waarnaar wordt
gerefereerd in artikel 23 van de Akte en artikel 20 van het Protocol.Bijlage VII omvat de overgangsmaatregelen voor Roemenië, waarnaar
wordt gerefereerd in artikel 23 van de Akte en artikel 20 van het Protocol.Bijlage VIII betreft Plattelandsontwikkeling, zoals beschreven in artikel
34 van de Akte en artikel 34 van het Protocol.Bijlage IX bevat de speciale verplichtingen van Roemenië zoals tot
stand gekomen in de slotfase van de toetredingsonderhandelingen. Deze bijlage
is toegelicht bij artikel 39 van de Akte, corresponderend met artikel 39 van
het Protocol, in welk artikel naar deze bijlage wordt verwezen.De Toetredingsakte van 2003 kende daarnaast bijlagen over: (i) financiële
bepalingen en (ii) comités, (iii) groepen en (iv) andere instanties.
Zoals toegelicht bij artikel 51 van de Akte zijn voor comités, groepen
en andere instanties geen bijlagen meer opgenomen. De Toetredingakte van 2003
bevatte daarnaast een aantal protocollen over specifieke onderwerpen. Deze
zijn nu in de tekst van de Akte en het Protocol verwerkt.De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,J. P. BalkenendeDe Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotDe Minister van Financiën,G. ZalmDe Staatssecretaris voor Europese Zaken,A. Nicolai XNoot1Cyprus, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Malta, Polen, Slovenië,
Slowakije en Tsjechië.XNoot1Verscheidene studies voorspellen toenemende economische groei na toetreding
tot de Unie. Onder andere: Business consequences of enlargement, McKinsey, voorjaar 2002.XNoot2Europa-Overeenkomst waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen
de Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten, enerzijds, en Roemenië,
anderzijds (Brussel, 1 februari 1993; Trb. 1994, 16); Europa-Overeenkomst
waarbij een associatie tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen
en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Republiek Bulgarije, anderzijds (Brussel,
8 maart 1993; Trb. 1994, 17).XNoot3Zie handelscijfers Centraal Bureau voor de Statistiek en investeringscijfers
Nederlandse Bank.XNoot1Dit zijn landen waarmee een Associatie Akkoord of een Europa Akkoord is
gesloten.XNoot1Voluit: Verdrag van Amsterdam houdende wijziging van het Verdrag betreffende
de Europese Unie, de verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen
en sommige bijbehorende Akten (2 oktober 1997; Trb. 1998, 11).XNoot2Voluit: het op 16 april 2003 te Athene totstandgekomen Verdrag betreffende
de toetreding van de Tsjechische Republiek, de Republiek Estland, de Republiek
Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Hongarije,
de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië en de Slowaakse
Republiek tot de Europese Unie, met Toetredingsakte, Bijlagen en Protocollen
(Trb. 2003, 74).XNoot3Voluit: het op 26 februari 2001 totstandgekomen Verdrag van Nice
houdende wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie, de Verdragen
tot oprichting van de Europese Gemeenschappen en sommige bijbehorende akten,
met Protocollen (Trb. 2001, 47).XNoot4Zie ook de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel tot goedkeuring
van het Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa (Kamerstukken
II 2004/05, 30 025 (R 1783), nr. 3); wetsvoorstel inmiddels ingetrokken
bij brief van 1 juli 2005 van de Minister van Buitenlandse Zaken (Kamerstukken
II 2004/05, 30 025 (R 1783), nr. 8).XNoot1Dit verdrag staat ook wel bekend als het Verdrag van Athene.XNoot1Secundair gemeenschapsrecht omvat de besluiten die op basis van de in
de verdragen neergelegde bevoegdheden zijn aangenomen door de instellingen
van de Gemeenschappen, de vier voornaamste categorieën zijn de verordeningen,
richtlijnen, beschikkingen en aanbevelingen.XNoot1Verklaring betreffende de uitbreiding van de Europese Unie, Pb. C 80 van
10 maart 2001, blz. 80.XNoot2Pb. C 80 van 10 maart 2001, blz. 49.XNoot3Artikel 2, tweede en derde lid, voorzien in deze situatie.XNoot1Verordening (EG) nr. 40/1994 van de Raad van de Europese Unie van 20 december
1993 inzake het Gemeenschapsmerk (PbEG L 011) en Verordening (EG) nr.
6/2002 van de Raad van 12 december 2001 inzake het Gemeenschapsmodel
(PbEG L 3).XNoot1Verordening (EG) nr. 1610/1996 van het Europees Parlement en de Raad van
de Europese Unie van 23 juli 1996 betreffende de invoering van een aanvullend
beschermingscertificaat voor gewasbeschermingsmiddelen (PbEG L 198).XNoot1Richtlijn 96/26/EG van de Raad van 29 april 1996 inzake de toegang
tot het beroep van ondernemer van goederen-, respectievelijk personenvervoer
over de weg, nationaal en internationaal, en inzake de wederzijdse erkenning
van diploma's, certificaten en andere titels ter vergemakkelijking van
de uitoefening van het recht van vrije vestiging van bedoelde vervoerondernemers.
(PbEG L 124 d.d. 23.5 1996, blz. 01–10).XNoot1Verordening (EEG) nr. 3118/1993 van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 25 oktober 1993 tot vaststelling van de voorwaarden waaronder vervoersondernemers
worden toegelaten tot het binnenlands goederenvervoer over de weg in een Lid-Staat
waar zij niet gevestigd zijn (PbEG L 279).XNoot1Richtlijn nr. 1996/26/EG van de Raad van de Europese Unie van 29 april
1996 inzake de toegang tot het beroep van ondernemer van goederen –
respectievelijk personenvervoer over de weg, nationaal en internationaal,
en inzake de wederzijdse erkenning van diploma's, certificaten en andere
titels ter vergemakkelijking van de uitoefening van het recht van vrije vestiging
van bedoelde vervoerondernemers (PbEG L 124).XNoot2Richtlijn nr. 1996/53/EG van de Raad van de Europese Unie van 25 juli
1996 houdende de vaststelling, voor bepaalde aan het verkeer binnen de Gemeenschap
deelnemende wegvoertuigen, van de in het nationale en internationale verkeer
maximaal toegestane afmetingen, en van de in het nationale en internationale
verkeer maximaal toegestane gewichten (PbEG L 235).XNoot131 968 L 0414: Richtlijn 1968/414/EEG van de Raad van 20 december
1968 houdende verplichting voor de lidstaten van de EEG om minimumvoorraden
ruwe aardolie en/of aardolieproducten in opslag te houden (PB L 308 van
23.12.1968, blz. 14), laatstelijk gewijzigd bij: 31 998 L 0093:
Richtlijn 98/93/EG van de Raad van 14.12.1998 (PB L 358 van 31.12.1998,
blz. 100).XNoot1Zie het aan het Grondwettelijk Verdrag en het EGA-Verdrag gehechte Protocol
Nr. 34 inzake de overgangsbepalingen betreffende de instellingen en de organen
van de Unie.XNoot1Zie artikel 2 van het Protocol nr. 34 bij het Grondwettelijk Verdrag. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30256-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl