Vaststelling begroting van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2003; Verslag schriftelijk overleg over de wijziging wijze van vaststelling van de draagkracht in inkomen en vermogen in de Wet op de rechtsbijstand
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28600-VI, nr. 107

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

12-12-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28600-VI nr. 107

04-12-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVragen en opmerkingen van leden van de CDA-fractieVragen en opmerkingen van leden van de SP-fractieVragen en opmerkingen van leden van de GroenLinks-fractieAntwoorden van de minister van JustitieHuidig 12-treden-model Voorstel 4-treden-model 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28600-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 600 VIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2003nr. 107VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 4 december 2002Binnen de vaste commissie voor Justitie1 bleek
behoefte te bestaan over de brief van de staatssecretaris van Justitie van
10 juni 2002 inzake de wijziging van de wijze van vaststelling van de
draagkracht in inkomen en vermogen in de Wet op de rechtsbijstand (Wrb) (VIValt)
(28 000 VI, nr. 66), enkele vragen aan de staatssecretaris voor
te leggen. Bij brief van 4 december jl. heeft de staatssecretaris deze
beantwoord.De voorzitter van de commissie,Van Blerck-WoerdmanDe griffier voor dit verslag,Bregman Vragen en opmerkingen van leden van de CDA-fractieDe leden van de CDA-fractie kunnen instemmen met een wijziging van de
Wet op de rechtsbijstand (Wrb) gericht op het aansluiten bij het fiscale begrippenkader
voor de vaststelling van de draagkracht in inkomen en vermogen voor gesubsidieerde
bijstand. De leden van de CDA-fractie zijn verheugd dat hierdoor de bureaucratie
rond de procedure voor een aanvraag van rechtsbijstand kan afnemen. Het geringe
inzicht dat in de financiële consequenties wordt gegeven, zorgt ervoor
dat de aangegeven hoofdlijnen van de wetswijziging niet op hun waarde zijn
te beoordelen. De leden van de CDA-fractie vragen in hoeverre de voorgestelde
wijzigingen op gespannen voet kunnen komen te staan met veranderingen in het
stelsel van gesubsidieerde bijstand.De staatssecretaris geeft aan dat de voorgestelde wijziging van de Wrb
vooral moet worden gezien als een technische transformatie en dat deze in
financiële zin «naar het zich laat aanzien in het algemeen»
geen ingrijpende gevolgen zal hebben. De leden van de CDA-fractie vinden een
nadere toelichting op de precieze financiële consequenties van de voorgestelde
wijziging van de Wrb noodzakelijk. Zo stelt de staatssecretaris dat vanwege
de rechtszekerheid bij peiljaarverlegging het aantal inkomenstreden in de
Wrb van 12 naar 4 moet worden gereduceerd. Deze leden achten dit een ingrijpende
wijziging gelet op de huidige glijdende schaal bij de toepassing van het draagkrachtbeginsel.
Wat zijn de nadelige financiële consequenties van deze vermindering van
het aantal treden voor de rechtzoekende en wegen deze op tegen de rechtszekerheid
bij peiljaarverlegging voor een enkele rechtszoekende? Hoeveel inkomenstreden
worden gehanteerd in andere inkomensafhankelijke regelingen?De leden van de CDA-fractie vinden de toelichting op de hoofdlijnen te
summier om het wetsontwerp op zijn merites te beoordelen. Het is niet duidelijk
welke onderdelen van de wijziging van de Wrb direct voortvloeien uit de aansluiting
bij het fiscale begrippenkader en welke andere beleidsoverwegingen een rol
hebben gespeeld bij de voorgestelde wijzigingen. Sluit de keuze van het peiljaar
(het tweede kalenderjaar voorafgaand aan het kalenderjaar waarin de aanvraag
wordt ingediend) aan bij de bestaande fiscale regelingen? Voor wat betreft
het vasthouden aan de grenswaarde voor de eigen woning lijkt te worden afgeweken
van andere inkomensafhankelijke regelingen. Hoe wordt nu precies de norm bepaald
om «veilig» te kunnen veronderstellen dat de rechtzoekende met
woning de kosten van rechtsbijstand zelf zal kunnen dragen als geen rekening
wordt gehouden met hypotheekschuld? Hoe wordt zo'n norm toegepast in het geval
de rechtzoekende failliet is en een beroep doet op rechtsbijstand? Er is dan
immers sprake van een (bevroren) eigen vermogen. De vervanging van de voorwaardelijke
toevoeging door de resultaatsbeoordeling is daarin niet duidelijk. Wat houdt
de resultaatsbeoordeling precies in? Is hier sprake van een aanvullende 50%
norm en hoe verhoudt deze zich tot de eerdere inkomens- en vermogenstoets?De leden van de CDA-fractie hechten er veel waarde aan dat de gesubsidieerde
rechtsbijstand toegankelijk blijft en dat rechtzoekenden niet ten onrechte
verstoken blijven van rechtsbijstand. Het baart de CDA-fractie zorgen dat
de met de wetswijziging beoogde technische transformatie van de Wbr financiële
gevolgen kan hebben voor de burger.Vragen en opmerkingen van leden van de SP-fractieDe leden van de SP-fractie zijn bezorgd dat de regelingen effectief een
verslechtering kunnen betekenen van groepen rechtszoekenden. Zij vinden dat
dit te allen tijde moet worden voorkomen, vooral omdat uit verschillende rapporten
blijkt dat mensen steeds minder toegang vinden tot rechtshulp.
Naar de mening van de leden van de SP-fractie zijn de onderhavige voorstellen
vooral op het gebied van de financiële consequenties ten opzichte van
de huidige regeling te vaag uitgewerkt om er een goed oordeel over te kunnen
vellen. Dat de staatssecretaris de voorstellen onderbouwt met een argument
over de vermindering van administratie vinden deze leden dan ook geen recht
doen aan het belang van de doelgroepen in kwestie.De leden van de SP-fractie kunnen zich vinden in een versimpeling en verduidelijking
van de vaststelling van het inkomen en vermogen. Zij vinden het dan ook jammer
dat het feit dat het inkomen duidelijker wordt vastgesteld gepaard gaat met
het verbreden van de inkomenstreden. Huns inziens zou het voor de hand liggen
dat de treden juist minder breed worden zodat de regeling beter inkomensafhankelijk
kan worden. De voorgestelde regeling zorgt er voor dat meer mensen over een
kam worden geschoren. De leden van de SP-fractie zijn van mening dat waar
het deze kwetsbare groepen betreft, er extra aandacht zou moeten zijn voor
de specifieke situatie van de rechtszoekende. De onderbouwing dat de verbreding
nodig is om verschillen in werkelijk en geschat inkomen te kunnen ondervangen
vinden zij niet voldoende. Zij zien geen reden dat het risico van miscalculatie
volledig door de rechtszoekende moet worden opgevangen, temeer omdat deze
maatregel strikt genomen niet nodig is voor de uitvoering van de Wrb. Graag
zien de leden van de SP-fractie een nadere onderbouwing van de verbreding
van de inkomenstreden.De leden van de SP-fractie zijn bezorgd over de zeer hoge drempel die
moet worden overschreden om in aanmerking te komen voor een verandering in
peiljaar. Dit zal voor rechtszoekenden betekenen dat een terugval in inkomen
dubbel wordt bestraft, niet alleen aan de inkomstenkant, maar ook doordat
er geen rekening mee gehouden wordt bij een toevoeging. Zij vinden het gemakzuchtig
van de regering om deze drempel dusdanig te maken dat er in praktijk weinig
gebruik van gemaakt zal worden en pleiten voor de afschaffing van elke drempel
in dezen. Graag vernemen zij het commentaar van de staatssecretaris.De leden van de SP-fractie zijn het oneens met de maatregel dat de rechtszoekende
tot een jaar moet wachten of hij moet bijbetalen of niet. Dit is immers een
kwetsbare groep en de regeling voor de verandering van peiljaar komt er hetzij
op neer dat geld wordt geleend aan de staat, hetzij dat iemand plotseling
voor een financiële tegenvaller komt te staan. Dit zijn voor de leden
van de SP-fractie onaanvaardbare consequenties van de voorstellen. Deze leden
hebben vergelijkbare zorgen over de regeling bij de resultaatbeoordeling.
Hoe verhoudt zich deze regeling tot de huidige regeling bij voorlopige vergoedingen?De vermogenstoets strekt ertoe dat elk inkomen uit box 3 leidt tot een
afwijzing van een verzoek om gefinancierde rechtsbijstand. Hoe verhoudt de
grenswaarde van deze regeling zich tot de huidige vermogenstoets? De leden
van de SP-fractie verzoeken de staatssecretaris op dit punt de verschillen
in vrijstellingen in haar beantwoording mee te nemen om te komen tot een kwalitatief
en kwantitatief antwoord.Impliciet wordt volgens de leden van de SP-fractie gesteld dat de grenswaarden
voor de eigen woning worden veranderd. Kan de staatssecretaris specificeren
in welke mate? Zij bestrijden daarbij de redenering van de staatssecretaris
dat iemand die «zich een dergelijke woning kan veroorloven, de kosten
van rechtsbijstand zelf zal kunnen dragen.» Zij wijzen de staatssecretaris
er op dat een en ander afhankelijk is van de hoogte van de hypotheken die
door banken zijn verleend. Deze zijn, ingevolge het gunstiger economisch klimaat
de afgelopen jaren, zeer hoog geweest. Stellen dat de woningprijs
garandeert dat lasten gedragen kunnen worden dient volgens de leden van de
SP-fractie nader overwogen te worden. Zij verzoeken de staatssecretaris aan
te geven waar zij de grens wil leggen bij het eigendom van een huis en hoe
zich dit verhoudt tot de huidige regeling.Vragen en opmerkingen van leden van de GroenLinks-fractieDe leden van de GroenLinks-fractie danken de staatssecretaris van Justitie
voor haar brief inzake de voorgenomen wijzigingen in de Wet op de rechtsbijstand.
Deze voorgenomen wijzigingen hebben betrekking op de vaststelling van de draagkracht
in inkomen en vermogen van minder draagkrachtigen om in aanmerking te komen
voor (een overheidsbijdrage aan) rechtshulp.Deze leden hechten sterk aan gefinancierde rechtshulp. Deze leden zijn
van oordeel dat voorkomen moet worden dat burgers hun problemen niet aan een
rechter of een mediator kunnen voorleggen omdat ze dat op grond van hun inkomen
zich niet kunnen veroorloven. Deze leden constateren dat de marktconforme
tarieven van de advocatuur veel mensen weerhoudt rechtshulp in te schakelen.
De mogelijkheid om zich daarvoor te verzekeren doet daar naar het oordeel
van deze leden niets aan af. Ook rechtshulpverzekeringen vergen financiële
offers die lang niet iedereen kan brengen.Bij eerdere gelegenheden constateerde de staatssecretaris en de commissie
«toekomstige inrichting stelsel gesubsidieerde rechtsbijstand»,
verder te noemen de commissie-Ouwerkerk, naar de opvatting van deze leden
terecht dat een deel van de rechthebbenden uit onwetendheid geen gebruik maken
van gesubsidieerde rechtshulp terwijl deze het het hardst nodig hebben. Daarnaast
bestaan er problemen bij het aanbod van sociale rechtshulp. De sociale rechtshulp
weet onvoldoende juristen aan te trekken door de achterblijvende beloning
en bureaucratische rompslomp. Deze leden waarderen het dat de staatssecretaris
hiervoor oplossingen tracht te vinden.De staatssecretaris stelt allereerst voor aansluiting te zoeken bij het
fiscale begrippenkader. De huidige toetsing van de draagkracht is gebaseerd
op het netto maandinkomen en de vermogenstoets. De voorgestelde wijziging
zou gaan inhouden dat de Raad voor de rechtsbijstand rechtstreeks bij de belastingdienst
gegevens kan opvragen over het inkomen en het vermogen van betrokkenen. De
staatssecretaris signaleert zelf reeds het probleem van een mogelijke inkomensdaling
van betrokkenen. In het algemeen kan volgens deze leden gezegd worden dat
dit voorgestelde systeem niet aansluit bij de actuele inkomensgegevens van
betrokkenen. Deze leden vragen de staatssecretaris in te gaan op het idee
van de Nederlandse Orde van Advocaten, de Vereniging rechtshulporganisaties
Nederland, de Vereniging sociale advocatuur Nederland en de Vereniging sociale
advocatuur Amsterdam om on-line toetsing van het inkomen bij de belastingdienst
mogelijk te maken. Hoe dient omgegaan te worden met geregistreerde aanslagen
van de belastingdienst die in fiscalibus door betrokkenen bestreden worden
en waarvan nog niet zeker is of inkomensgegevens juist zijn vastgesteld? Fiscale
procedures, óók in geval van laagstbetaalden, kunnen immers
jarenlang doorlopen.Het verifiëren van persoons- en inkomensgegevens bij de belastingdienst
door de Raad voor de rechtsbijstand roept volgens deze leden wel de vraag
op hoe moet worden omgegaan met vertrouwelijke gegevens. De belastingdienst
is gehouden aan een geheimhoudingsplicht. Ook vragen deze leden in hoeverre
het voorgestelde systeem niet geregistreerde inwoners van Nederland verder
marginaliseert in hun rechtenloze positie.Deze leden zijn het met de staatssecretaris eens dat meer treden vaker
peiljaarverlegging noodzakelijk maakt. Daaraan zit evenwel óók
gekoppeld dat betrokkenen eerder in een hogere trede ingedeeld worden met
als resultaat een lagere subsidie op rechtsbijstand. Dat kan juist
voor kwetsbare groepen waarvoor de Wrb is bedoeld betekenen dat betrokkenen
eerder afzien van het inroepen van gesubsidieerde rechtsbijstand. Daaraan
doet niet af dat de eerste trede in verhouding tot het huidige systeem groter
wordt.Antwoorden van de minister van JustitieDe leden van de fractie van het CDA geven aan te kunnen
instemmen met een wijziging van de Wet op de rechtsbijstand gericht op het
aansluiten bij het fiscale begrippenkader voor de vaststelling van de draagkracht
in inkomen en vermogen voor de gesubsidieerde rechtsbijstand. De brief van
10 juni 2002 (Kamerstukken II 2001/02, 28 000 VI, nr. 66) geeft
de fractie van het CDA echter wel nog aanleiding tot het stellen van enige
vragen.Ik begrijp dat de vraag van de leden van de CDA-fractie in hoeverre de
voorgestelde wijzigingen op gespannen voet kunnen komen te staan met veranderingen
in het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand aldus, dat deze als een algemene
vraag geldt die in de volgende vragen wordt uitgewerkt.Zo vragen de leden van de fractie van het CDA naar
aanleiding van de voorgestelde reductie van het aantal inkomenstreden van
12 tot 4 in hoeverre er nadelige financiële consequenties zijn verbonden
aan de voorgestelde vermindering van het aantal treden en of deze opwegen
tegen de rechtszekerheid bij peiljaarverlegging voor een enkele rechtzoekende.Het kabinet is van mening dat er over het algemeen geen noemenswaardige
nadelige financiële consequenties verbonden zijn aan de voorstellen.
Bij de vaststelling van de nieuwe eigen bijdrage in de samengevoegde treden
zal min of meer uitgegaan worden van het gemiddelde van de oude eigen bijdragen
(zie tabel). Dit betekent dat sommigen een iets hogere eigen bijdrage wordt
opgelegd en anderen een iets lagere. Dit leidt er echter naar mening van het
kabinet niet toe dat de toegang tot het recht in het gedrang komt.In onderstaande tabellen zijn ter verduidelijking de huidige en de beoogde
nieuwe situatie na inwerkingtreding van het wetsvoorstel naast elkaar gezet.In mijn brief van 21 oktober jl. (28 600 VI nr. 7) heb ik aangegeven
dat ik de intentie heb de uurvergoeding in de gesubsidieerde rechtsbijstand
te verhogen. Voor dit doel acht ik een aantal accentverschuivingen binnen
het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand verantwoord, waaronder een verhoging
van de eigen bijdragen voor de rechtzoekende. Uitgewerkte voorstellen zal
ik u zo spoedig mogelijk doen toekomen.De hieronder gepresenteerde tabellen gaan uit van de huidige situatie
ten aanzien van de hoogte van de eigen bijdragen, dus zonder de doorvertaling
van de verhoging. De doorvertaling zal in genoemde brief wel worden gemaakt.Ter toelichting op de tabellen het volgende. Bij de keuze van de inkomenstreden
zijn de twee laagste treden samengenomen en tot een nieuwe gemaakt. Vanwege
deze clustering is de laagste eigen bijdrage iets verhoogd, van € 61
naar € 68. De daarop volgende trede ligt tussen de huidige derde
en vierde trede in. De eigen bijdrage is iets hoger dan thans wordt opgelegd
op grond van de derde trede. Daar staat tegenover dat het bereik van de nieuw
voorgestelde tweede trede overeenstemt met die van de derde en vierde trede
in het huidige recht. De laatste twee voorgestelde treden zijn ongeveer even
breed. Daarbij zijn de inkomensgrenzen op basis van de huidige inkomensgrenzen
ongeveer gemiddeld. Hetzelfde geldt voor de daarbij behorende
eigen bijdragen. Praktisch gezien betekent dit dat in 52,6% van de huidige
gevallen de eigen bijdrage€ 68 zou zijn. Vervolgens zal in 5,4%
van de gevallen een nieuw vast te stellen eigen bijdrage van € 168
worden opgelegd. De volgende eigen bijdrage van € 296 zal worden
opgelegd in ongeveer 9,5% van de gevallen. De hoogste eigen bijdrage van € 465
zal worden opgelegd in 11,6% van de gevallen. Deze hoogste eigen bijdrage
is overigens lager dan de huidige hoogste eigen bijdrage van € 532.
Ten overvloede wordt aangegeven dat in 20,9% van de gevallen helemaal geen
eigen bijdrage behoeft te worden betaald.Huidig 12-treden-model Categorieeigen bijdrageHuidige inkomensgrenzen (netto per maand)Toekomstige inkomensgrenzen (belastbaar per jaar)Volume 2001   AlleenstaandNiet-alleenstaandAlleenstaandNiet-alleenstaandAantal%0€ 0    36 92920,9%A€ 61€ 734€ 1 048€ 14 200€ 18 40087 28249,4%B€ 99€ 791€ 1 130€ 14 900€ 19 3005 5983,2%C€ 145€ 838€ 1 196€ 15 500€ 20 0005 4393,1%D€ 190€ 874€ 1 246€ 15 900€ 20 5004 0832,3%E€ 235€ 917€ 1 310€ 16 500€ 21 2004 5332,6%F€ 274€ 958€ 1 369€ 17 000€ 21 8004 3302,5%G€ 317€ 997€ 1 423€ 17 400€ 22 4003 9892,3%H€ 358€ 1 038€ 1 484€ 17 900€ 23 0003 9152,2%I€ 403€ 1 083€ 1 548€ 18 500€ 23 7004 0242,3%J€ 439€ 1 126€ 1 607€ 19 000€ 24 3003 2631,8%K€ 487€ 1 165€ 1 664€ 19 500€ 24 9002 9871,7%L€ 532€ 1 344€ 1 920€ 22 100€ 27 90010 2715,8% Totaal    176 643100,0%Voorstel 4-treden-model categorieeigen bijdrageHuidige inkomensgrenzen (netto per maand)toekomstige inkomensgrenzen (belastbaar per jaar)Volume 2001   Alleenstaandniet-alleenstaandAlleenstaan dniet-alleenstaandAantal%0€ 0    36 92920,9%A-B€ 68€ 791€ 1 130€ 14 900€ 19 30092 88052,6%C-D€ 168€ 874€ 1 246€ 15 900€ 20 5009 5225,4%E-H€ 296€ 1 038€ 1 484€ 17 900€ 23 00016 7679,5%I-L€ 465€ 1 344€ 1 920€ 22 100€ 27 90020 54511,6% Totaal    176 643100,0%De leden van de CDA-fractie vragen verder hoeveel inkomenstreden
worden gehanteerd in andere inkomensafhankelijke regelingen.Voor wat betreft andere inkomensafhankelijke regelingen is sprake van
een zekere diversiteit, hetgeen uiteraard ook te maken heeft met het karakter
van de voorzieningen. Zo is in de Regeling Huursubsidiegrenzen 2002 sprake
van zeventien inkomensklassen. In de Wet studiefinanciering 2000 en de Wet
tegemoetkoming onderwijsbijdrage wordt de veronderstelde ouderlijke bijdrage
c.q. de korting op de tegemoetkoming berekend op basis van een percentage
van het relevante toetsingsinkomen verminderd met een bepaalde voet. De eigen
bijdragen in de sfeer van de thuiszorg zijn gebaseerd op een inkomenstabel
met een zevental treden. De leden van de CDA-fractie vragen de regering welke
andere beleidsoverwegingen ten grondslag liggen aan de voorgestelde wijziging
van de Wet op de rechtsbijstand.Zoals in de brief van 10 juni 2002 (Kamerstukken II 2001/02, 28 000
VI, nr. 66) is aangegeven berust de voorgestelde wijziging op meerdere
beleidsoverwegingen. Allereerst streeft het kabinet in haar beleid een harmonisatie
van inkomensafhankelijke regelingen na (zie de brief van 16 september
1997 van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Kamerstukken II
1997/98, 24 515, nr. 39). Voorts wordt met de voorgestelde regeling
uitvoering gegeven aan het streven van het vorige kabinet tot vermindering
van de administratieve lasten (zie Kamerstukken II 1999/2000, 24 036,
nr. 148). Aan dit streven wil het kabinet ook in dit kader uitvoering
geven. De voorgenomen wijziging leidt tot een aanzienlijke vermindering van
de bureaucratische lasten voor de advocaat en de rechtzoekende met name door
de sterk verbeterde transparantie en gebruiksvriendelijkheid van de voorgestelde
nieuwe regeling. Zo wordt het aantal benodigde formulieren en het aantal te
verstrekken gegevens sterk verminderd. Desondanks kenmerkt de voorgestelde
regeling zich door een grotere mate van controleerbaarheid waardoor een hoge
mate van zekerheid met betrekking tot de rechtmatigheid van de subsidie wordt
verkregen.De leden van de fractie van het CDA vragen vervolgens
of de keuze van het peiljaar aansluit bij bestaande fiscale regeling.Ook in enkele andere inkomensafhankelijke regelingen die gebaseerd zijn
op het fiscale inkomen is het peiljaar het tweede kalenderjaar dat voorafgaat
aan het jaar waarin een aanvraag wordt ingediend (dit wordt aangeduid met
T-2). Gewezen wordt op de Wet Studiefinanciering 2000, op de Wet tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten en op het Bijdragebesluit Zorg daar waar
het betreft de eigen bijdragen voor thuiszorg.De keuze van het peiljaar heeft te maken met de beschikbaarheid van de
noodzakelijke fiscale gegevens. Indien gekozen wordt voor een peiljaar dat
de aanvraagdatum dichter benadert, bijvoorbeeld het eerste kalenderjaar dat
voorafgaat aan het jaar waarin een aanvraag wordt ingediend (T-1), zullen
de vereiste financiële gegevens in veel gevallen nog niet bij de belastingdienst
bekend zijn, zeker indien de aanvraag voor gesubsidieerde rechtsbijstand vroeg
in het jaar wordt ingediend. Bij regelingen waar het peilmoment op of ná
1 juli ligt, zoals de Huursubsidiewet wordt wel T-1 als peiljaar gehanteerd.
Er is hier derhalve sprake van T-1 ½ .De leden van de fractie van het CDA merken op dat met
betrekking tot de waardering van het eigen woningbezit in de voorgestelde
regeling wordt afgeweken van andere inkomensafhankelijke regelingen. De fractie
van het CDA stelt in dit verband enige nadere vragen.Anders dan in de brief van 10 juni 2002 is aangegeven zal het kabinet
naar aanleiding van nader overleg met de Rijksbelastingdienst niet vasthouden
aan het meetellen van de waarde van de eigen woning bij het totale vermogen.
Voornaamste reden hiervoor is dat het niet op eenvoudige (bij de Rijksbelastingdienst
gecentraliseerde) wijze mogelijk is te beschikken over recente gegevens met
betrekking tot de WOZ-waarde van de woning. Daarnaast verwacht het kabinet
dat slechts een zeer beperkt aantal rechtzoekenden de toegang tot het stelsel
ontzegd zou worden op grond van een te hoog vermogen in de vorm van een eigen
huis. Verwacht mag immers worden dat de te verwachten hoge hypothecaire belasting
in deze gevallen gekoppeld is aan een hoog inkomen. Om deze laatste reden
komt deze burger veelal niet in aanmerking voor gesubsidieerde rechtsbijstand.De leden van de fractie van het CDA vragen verder naar de vervanging van
de voorwaardelijke toevoeging door de voorgestelde resultaatsvergoeding.
Ook de leden van de fractie van de SP hebben vragen hierover gesteld. Op deze
plaats wordt daarom volstaan met een verwijzing naar de beantwoording van
de vragen van de fractie van de SP.De leden van de fractie van het CDA geven aan zorgen
te hebben dat de voorgestelde wetswijziging financiële gevolgen kan hebben
voor de burger. Zij vrezen dat de toegankelijkheid van het stelsel hierdoor
in gevaar zou kunnen komen.Zoals in de brief van 10 juni 2002 is aangegeven zijn de financiële
consequenties voor de rechtzoekende beperkt. Het kan voorkomen dat sommige
burgers met een hogere eigen bijdrage worden geconfronteerd, andere zullen
echter een lagere eigen bijdrage moeten betalen. Uitgangspunt bij het wetsvoorstel
is min of meer het gemiddelde van de eigen bijdragen in de samen te voegen
huidige inkomenstreden.Het kabinet verwijst ook naar de beantwoording van de eerste vraag van
de fractie van het CDA. Het voorgestelde nieuwe stelsel van draagkrachtberekening
zal naar overtuiging van het kabinet geen negatieve gevolgen hebben voor de
toegang tot het stelsel.De leden van de fractie van de SP zijn van mening dat
de voorstellen gedaan in de brief van 10 juni 2002 te vaag zijn uitgewerkt
om een goed oordeel te kunnen vellen over de beoogde wetswijziging.Tevens vragen zij een nadere onderbouwing van de verbreding
van de inkomenstreden.In de genoemde brief zijn slechts enkele hoofdlijnen van het wetsvoorstel
weergegeven. Vanzelfsprekend zal in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
uitgebreider worden ingegaan op de achtergrond van de keuzen die het kabinet
heeft gemaakt. Naar de mening van het kabinet betekenen de voorstellen van
het kabinet geen verslechtering voor de rechtzoekende. Het bereik van het
stelsel wordt niet gewijzigd terwijl de financiële consequenties beperkt
zullen zijn. Hierbij moet nogmaals worden aangetekend dat er weliswaar enkele
rechtzoekenden zijn die als gevolg van dit wetsvoorstel geconfronteerd zullen
worden met een hogere eigen bijdrage, maar dat andere rechtzoekenden in aanmerking
komen voor een lagere eigen bijdrage. In de beantwoording op de vragen van
de leden van de CDA-fractie is door middel van tabellen inzichtelijk gemaakt
welke financiële gevolgen de nieuwe voorstellen zullen hebben voor de
rechtzoekenden. Voor de volledigheid herhaal ik dat in de komende brief met
dekkingsvoorstellen voor de verhoging van de vergoeding van het tarief voor
toegevoegde rechtsbijstand een beeld zal worden gegeven van de gecumuleerde
effecten.Indien het bestaande aantal treden zou worden gehandhaafd gaan zich snel
aanmerkelijke verschillen voordoen tussen het te schatten inkomen in het peiljaar
en het werkelijk fiscaal inkomen dat de belastingdienst nadien aanlevert.
De voordelen die kunnen worden bereikt met het nieuwe stelsel, namelijk een
sterke vermindering van de bureaucratische belasting van burger en advocaat,
zouden hierdoor ongedaan worden gemaakt. Bovendien zal zich in geval van meer
fijnmazige treden eerder een verschil voordoen tussen de eigen bijdrage op
basis van het geschatte inkomen en de definitief te betalen eigen bijdrage.
Verwezen wordt verder naar de beantwoording van de vragen van de fractie van
het CDA met betrekking tot de inkomenstreden.De leden van de fractie van de SP uiten hun bezorgdheid
over de naar hun mening zeer hoge drempel die wordt gehanteerd om in aanmerking
te komen voor peiljaarverlegging en pleiten voor de afschaffing van elke drempel
in deze.Het kabinet is van mening dat de voorgestelde hoogte van de drempel niet
te hoog is. Een vergelijkbare drempel wordt ook in andere inkomensafhankelijke
regelingen gehanteerd. Een lagere drempel zou kunnen leiden tot een sterke
toename van het aantal verzoeken om peiljaarverlegging. Dit betekent niet
alleen voor een grotere groep burgers onzekerheid met betrekking tot hun recht
op gesubsidieerde rechtsbijstand maar ook een grotere belasting voor de raden
voor rechtsbijstand. Indien geen drempel wordt aangelegd, wordt de regeling
niet goed uitvoerbaar.De leden van de fractie van de SP achten het niet aanvaardbaar
dat de burger bij peiljaarverlegging pas na een jaar duidelijkheid krijgt
omtrent het recht op gesubsidieerde rechtsbijstand en de te betalen eigen
bijdrage.Het kabinet deelt het standpunt van de leden van de fractie van de SP
niet. In het wetsvoorstel is aansluiting gezocht bij het fiscaal inkomensbegrip.
Het kabinet is van mening dat ook in het geval van peiljaarverlegging controle
bij de fiscus zal moeten plaatsvinden. Het kan voorkomen dat de controle leidt
tot de vaststelling van een hogere eigen bijdrage. Dit is naar de mening van
het kabinet echter niet te vermijden. Daar komt bij dat de rechtzoekende op
de hoogte is van deze mogelijkheid. Daarover zal hij immers worden geïnformeerd.
De nieuw vast te stellen eigen bijdrage zal echter nimmer hoger zijn dan indien
het inkomen zou zijn vastgesteld op basis van T-2. In die zin is de onzekerheid
duidelijk begrensd.De leden van de fractie van de SP vragen verder hoe
zich de regeling van de resultaatsbeoordeling zich verhoudt tot de huidige
regeling van voorlopige vergoedingen?In de huidige regeling wordt een voorwaardelijke toevoeging afgegeven
indien de aanvraag om een toevoeging betrekking heeft op een aanmerkelijk
financieel belang. Is na beëindiging van de rechtsbijstand tengevolge
van de afloop van die zaak de financiële draagkracht zodanig toegenomen
dat daarmee de grenzen van de gesubsidieerde rechtsbijstand worden overschreden,
dan verleent de raad voor rechtsbijstand geen definitieve toevoeging. In de
praktijk beperkt het gebruik van de voorwaardelijke toevoeging zich hoofdzakelijk
tot die situaties waarin een toename van het vermogen is te verwachten. Te
denken valt aan een boedelscheiding of een verdeling van een nalatenschap.
Ook daar waar het gaat om inkomensschade kan het resultaat van de rechtsbijstand
leiden tot de uitkering van een aanzienlijke som geld.De raad voor de rechtsbijstand dient voorafgaande aan de verlening van
een toevoeging een inschatting te maken van het mogelijke resultaat van de
rechtsbijstand. Daarbij is de beoordeling van de uitkomst van de rechtsbijstand
gekoppeld aan het huidige draagkrachtbegrip. In het beoogde nieuwe stelsel
wordt uitgegaan van een ander draagkrachtbegrip en een andere referteperiode,
te weten het inkomen en vermogen genomen over een geheel kalenderjaar in plaats
van een maand. Het gewijzigde draagkrachtbegrip heeft daarom ook gevolgen
voor de voorwaardelijke toevoeging. In het beoogde nieuwe stelsel wordt daarom
een resultaatsbeoordeling geïntroduceerd die losstaat van de draagkrachtnormen
en die het mogelijk maakt direct na het einde van de rechtsbijstand een eindbeoordeling
uit te voeren. Daarmee wordt tevens het probleem opgelost dat de hiervoor
bedoelde inschatting aan het begin van de rechtsbijstand niet eenvoudig is
te maken. Daarbij staat het volgende systeem voor ogen.In alle gevallen wordt aan het einde van de verlening van rechtsbijstand
beoordeeld of op basis van het financiële resultaat in de zaak waarvoor
rechtsbijstand is verleend kan worden gesteld dat de rechtzoekende in staat
kan worden geacht de kosten van rechtsbijstand zelf te dragen. Uit een oogpunt
van uitvoerbaarheid wordt voorgesteld hierbij een objectieve norm te hanteren.
Het kabinet acht het redelijk om te stellen dat de rechtzoekende
die een geldsom krijgt ter hoogte van tenminste 50% van het heffingvrij vermogen
in staat is de kosten van rechtsbijstand zelf te dragen. Het heffingvrij vermogen
is € 18 146 voor alleenstaanden en€ 36 292 voor
fiscale partners. Met het oog op de controleerbaarheid wordt slechts uitgegaan
van een geldsom die de rechtzoekende daadwerkelijk in de uitspraak krijgt
toegewezen. De waarde van goederen die de rechtzoekende ontvangt, wordt niet
meegeteld. Indien het resultaat van de rechtsbijstand meer bedraagt dan voornoemde
norm, wordt de toevoeging met terugwerkende kracht ingetrokken en komen de
kosten van rechtsbijstand alsnog voor rekening van de rechtzoekende.Het voordeel van deze resultaatsbeoordeling is dat er een directe relatie
is tussen de uitkomsten van de zaak en de verlening van de rechtsbijstand.Door uit te gaan van een hoge resultaatsnorm wordt recht gedaan aan het
uitgangspunt dat de rechtzoekende de kosten van de zaak pas draagt als hij
daartoe ook daadwerkelijk in staat is.In het strafrecht en het vreemdelingenrecht wordt geen resultaatsbeoordeling
geïntroduceerd.De leden van de fractie van de SP vragen hoe de grenswaarde
van box 3 zich tot de huidige vermogenstoets verhoudt.Voor wat betreft het vaststellen van de vermogensgrens wordt aangesloten
bij de fictieve rendementsheffing. Op basis van een rendementsgrondslag wordt
inkomstenbelasting geheven waarbij wordt uitgegaan van een forfaitair rendement
van 4%. Deze heffing wordt ondergebracht bij box 3. Belasting wordt geheven,
indien de gemiddelde rendementsgrondslag het heffingvrije vermogen overschrijdt.
Dit heffingvrij vermogen bedraagt € 18 146,– voor alleenstaanden
en € 36 292,– voor fiscale partners. Voor personen ouder
dan 65 jaar geldt onder voorwaarden nog een extra heffingvrij vermogen. De
huidige normen bedragen € 6 370 respectievelijk € 9 100.
Daarnaast wordt in de huidige regeling van de (over)waarde van de zelfbewoonde
eigen woning € 65 344 buiten beschouwing gelaten.Aanpassing van het vermogensbegrip aan het fiscale vermogensbegrip, ofwel
het gemiddelde van de rendementsgrondslag, brengt een volledig andere benadering
van de vermogenstoets op grond van de Wet op de rechtsbijstand met zich. Dit
heeft met name te maken met de volstrekt andere benadering van het vermogen
in de per 1 januari 2001 in werking getreden Wet inkomstenbelasting 2001.
Daardoor wordt een aantal vermogensbestanddelen, dat bij de huidige vermogenstoets
wordt betrokken, fiscaal gezien niet zonder meer tot het vermogen gerekend.
Zo wordt de eigen woning door middel van het huurwaardeforfait belast in box
1. De eigen woning wordt niet meegenomen bij de berekening van de gemiddelde
rendementsgrondslag. Hetzelfde geldt voor het ondernemingsvermogen van zelfstandigen
en vrije beroepsbeoefenaren. De kapitaalverzekering eigen woning wordt afhankelijk
van de aard van de verzekering belast in ofwel box 1, ofwel box 3. Daarbij
behoren verschillende vrijstellingen. In box 2 wordt de winst uit aanmerkelijk
belang belast. Dit is een specifieke regeling voor grootaandeelhouders. Dit
zijn personen die minimaal 5% van de aandelen in een NV of BV bezitten. Eventueel
aan de rechtspersoon verhuurd onroerend goed wordt belast in box 1. De aftrek
van schulden in de vermogenssfeer is in tegenstelling tot de huidige regeling
vrijwel onbeperkt.Daarnaast wordt op grond van de Wet inkomstenbelasting 2001 een aantal
bezittingen vrijgesteld dat op grond van het huidige Besluit draagkrachtcriteria
rechtsbijstand als vermogen zou worden aangemerkt. Het gaat hier in het algemeen
om bezittingen die in ieder geval binnen de categorie rechtzoekenden die in
aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand niet veel voorkomen.Aanpassing van het vermogensbegrip aan het gemiddelde van de rendementsgrondslag
biedt de mogelijkheid om op grond van het door de belastingdienst
aangeleverde verzamelinkomen tevens de hoogte van de als rendementsgrondslag
gedefinieerde bezittingen en schulden te bepalen. Indien immers uit het verzamelinkomen
blijkt dat inkomen wordt genoten in box 3, kan daaruit de conclusie worden
getrokken dat het gemiddelde van de rendementsgrondslag het heffingvrij vermogen
overschrijdt. De aanvraag om een toevoeging kan dan worden afgewezen.Anders dan in de brief van 10 juni 2002 is uiteengezet, wordt niet meer
voorgesteld de waarde van de eigen woning mee te tellen bij het vermogen.
Verwezen wordt ook naar de beantwoording van vragen van gelijke strekking
van de fractie van het CDA.De leden van de fractie van GroenLinks hebben naar
aanleiding van het voornemen van de regering om voor de vaststelling van de
draagkracht in de gesubsidieerde rechtsbijstand aansluiting te zoeken bij
het fiscaal begrippenkader enkele vragen gesteld.Zo vragen de leden van de fractie van GroenLinks de
regering in te gaan op het idee van de Nederlandse Orde van Advocaten, de
Vereniging Rechtshulp organisaties Nederland, de Vereniging Sociale Advocatuur
Nederland en de Vereniging Sociale Advocatuur Amsterdam om on-line toetsing
van het inkomen bij de belastingdienst mogelijk te maken.Ten behoeve van het bevragen en verstrekken van de noodzakelijke financiële
gegevens worden netwerkkoppelingen tot stand gebracht tussen de raden voor
rechtsbijstand en de belastingdienst, zodat dit proces van gegevensuitwisseling
volledig elektronisch verloopt. In het overleg dat momenteel met de belastingdienst
wordt gevoerd, zullen ook afspraken worden gemaakt over responstijden. Er
wordt gestreefd naar een responstijd van maximaal 24 uren.Daarnaast vragen de leden van de fractie van GroenLinks
hoe omgegaan dient te worden met geregistreerde aanslagen van de belastingdienst
die in fiscabilibus door betrokkenen worden bestreden?Bij de bepaling van het inkomen wordt in beginsel uitgegaan van het verzamelinkomen,
bedoeld in artikel 2.18 van de Wet inkomstenbelasting 2001,in het peiljaar
(t-2). Dit betekent dat de raad bij de belastingdienst de inkomensgegevens
opvraagt over het tweede kalenderjaar dat voorafgaat aan het kalenderjaar
waarin de aanvraag om een toevoeging wordt gedaan. Meestal zal het verzamelinkomen
bekend zijn. Indien het inkomen echter nog niet bekend is, bijvoorbeeld omdat
de belastingplichtige bezwaar heeft aangetekend tegen de aangifte, neemt de
raad een «voorlopig» besluit met betrekking tot de aanvraag om
een toevoeging dat is gebaseerd op het inkomen dat zoveel mogelijk het verzamelinkomen
in het jaar t – 2 benadert. Het ligt in de rede dat de raad uitgaat
van het bedrag vermeld in de aangifte. Indien later het definitieve verzamelinkomen
bekend is, neemt de raad opnieuw een besluit. Dit besluit komt in de plaats
van het eerder genomen besluit.De fractie van GroenLinks stellen verder vragen met
betrekking tot de vertrouwelijkheid van de gegevens die bij de Rijksbelastingdienst
berusten en de geheimhoudingsplicht die de Rijksbelastingdienst ten dien aanzien
heeft.Het waarborgen van vertrouwelijkheid van gegevens die zijn verstrekt aan
overheidsorganen is ook naar mening van het kabinet van groot belang. Enige
vorm van uitwisseling van gegevens is echter in een moderne democratische
samenleving soms noodzakelijk. In het onderhavige geval dient de overheid
de rechtmatigheid van de verstrekking van een subsidie te kunnen toetsen aan
gegevens die de overheid uit ander hoofde heeft gekregen. Vanzelfsprekend dient een en ander met waarborgen omkleed te zijn. De
thans voorgestelde regeling voldoet naar de mening van het kabinet aan alle
vereisten die gesteld worden in de Wet bescherming persoonsgegevens. Het College
bescherming persoonsgegevens is verzocht te adviseren met betrekking tot het
wetsvoorstel en heeft op 16 oktober 2002 geadviseerd over een voorliggend
concept van een wetsvoorstel. Een en ander zal leiden tot een uiteenzetting
in de Memorie van Toelichting.De leden van de fractie van GroenLinks vragen in hoeverre
in het voorgestelde systeem niet geregistreerde inwoners van Nederland verder
worden gemarginaliseerd in hun rechtenloze positie.Het recht op verstrekkingen van de overheid is gekoppeld aan de inschrijving
in de Gemeentelijke Basisadministratie. Een ieder die legaal in Nederland
is dient op correcte wijze ingeschreven te staan in de gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (GBA). Is sprake van een onjuiste inschrijving, dan dient
de burger deze omissie te herstellen alvorens hij aanspraak kan maken op gesubsidieerde
rechtsbijstand. Een niet-legaal in Nederland verblijvende persoon kan niet
worden ingeschreven in de GBA. Op grond van artikel 25 van de Wet op de rechtsbijstand
kan deze persoon evenwel toch in aanmerking komen voor rechtsbijstand, indien
hij zoveel mogelijk overeenkomstige bescheiden overlegt aan de raad voor de
rechtsbijstand.Met betrekking tot de opmerkingen van de fractie van GroenLinks ten aanzien
van de gevolgen van de voorgestelde wijziging van het aantal inkomenstreden
wordt verwezen naar de beantwoording van vragen van gelijke strekking van
de leden van de fracties van het CDA en de SP. XNoot1Samenstelling: Leden: Van de Camp (CDA), K. G. de Vries (PvdA), Dittrich
(D66), Vos (GroenLinks), Cornielje (VVD), Rouvoet (ChristenUnie), Van Blerck-Woerdman
(VVD), voorzitter, Adelmund (PvdA), Luchtenveld (VVD), De Wit (SP), Rietkerk
(CDA), Halsema (GroenLinks), Albayrak (PvdA), ondervoorzitter, Eurlings (CDA),
Blok (VVD), Çörüz (CDA), Teeven (LN), Wolfsen (PvdA), Jan
de Vries (CDA), Van Haersma Buma (CDA), Schonewille (LPF), Stuger (LPF), Van
Vroonhoven-Kok (CDA), Zeroual (LPF) en Vacature (LPF).Plv. leden: Van Fessem (CDA), Arib (PvdA), Th. C. de Graaf (D66), Azough
(GroenLinks), Monique de Vries (VVD), Van der Staaij (SGP), Terpstra (VVD),
Verbeet (PvdA), Rijpstra (VVD), Lazrak (SP), De Pater-van der Meer (CDA),
Karimi (GroenLinks), Van Oven (PvdA), Ormel (CDA), Te Veldhuis (VVD), Jager
(CDA), Jense (LN), Van Heemst (PvdA), Buijs (CDA), Sterk (CDA), Eerdmans (LPF),
Wiersma (LPF), Joldersma (CDA), Varela (LPF) en Jukema (LPF). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28600-VI-107.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl