Rijksbegroting Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer 1995; Verslag algemeen overleg over de Intentieverklaring uitvoering milieubeleid olie- en gaswinningsindustrie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23900-XI, nr. 66

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

24-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

23900-XI nr. 66

09-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringNadere gedachtenwisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23900-XIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 900 XIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(XI) voor het jaar 1995nr. 66VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 9 mei 1995De vaste commissies voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1, voor Economische Zaken2
en voor Verkeer en Waterstaat3 hebben op 28 maart
1995 overleg gevoerd met minister De Boer van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer en minister Wijers van Economische Zaken over de Intentieverklaring uitvoering milieubeleid olie- en gaswinningsindustrie (VROM-94–0530/EZ-94-0312/VW-94-0527).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Crone (PvdA) stelde vast dat voor het gehele milieubeleid
geldt dat iedere sector zelf moet komen tot betere milieuprestaties, dus ook
deze sector die een bron van milieubelasting is. Bij de off-shorewinning heeft
de milieubelasting een gevoelig karakter. Omdat de winning onder water geschiedt,
is het moeilijk vast te stellen wat er misgaat en of het beter gaat.Toen er een begin werd gemaakt met het convenantenbeleid waren er vele
bezwaren aan verbonden, omdat de convenanten vrijblijvende afspraken bevatten,
geen waarborging en geen werking naar derden kenden, aspecten
die thans wel worden opgenomen. En dan kan het werken met convenanten gunstig
zijn, omdat convenanten vaak sneller dan wetgeving kunnen worden gerealiseerd,
een groter draagvlak kunnen hebben en dergelijke.Is er een onafhankelijk toezicht op de emissies van de olie- en gaswinningsindustrie
per installatie of als sector? Komt alle informatie uit de bedrijfsmilieuplannen
(BMP's) van de bedrijven zelf? Is een bedrijf dan niet als het ware officier
van justitie en rechter in eigen zaak?Normaal gesproken is de stand der techniek het uitgangspunt op het moment
dat de overheid vergunningen afgeeft of, zoals in dit geval, een convenant
sluit. De stand der techniek is evenwel in dit geval nog onderwerp van discussie.
Op welke punten is er voordat de bedrijfsmilieuplannen er zijn, al sprake
van informatie waardoor buitenstaanders kunnen controleren of de emissieprofielen
en de stand van de toe te passen techniek en dergelijke duidelijk goed zijn?
Is er al informatie beschikbaar over de voortgang in het komende traject?
Zo niet, dan kan moeilijk achteraf worden vastgesteld of het convenant een
beter milieu oplevert. Wat is in dezen de rol van het Staatstoezicht op de
mijnen? Kan dit generaal of steekproefsgewijs controle uitvoeren op de emissieprofielen
(per installatie)?Een grote rol bij convenanten spelen de werking naar derden en de handhaafbaarheid.
Vandaar dat er destijds in de Kamer werd gesproken over ondersteuning van
convenanten door wetgeving en over het op wetgeving vooruitlopen van convenanten.
Steeds vaker vraagt het bedrijfsleven dat een convenant aangaat, zelf om waarborging
naar derden en om waarborgen inzake de naleving, omdat er concurrentievervalsing
ontstaat als bedrijven in die sector zich niet houden aan het convenant.Voor on-shore-installaties geldt de normale milieuwetgeving en dus het
systeem van vergunningverlening. Mogelijk leiden de resultaten van het convenant
tot aanpassing van de vergunningen. Het zou ideaal zijn als zo'n vergunning
alleen maar de mededeling behoefde te bevatten, dat het bedrijfsmilieuplan
wordt uitgevoerd en dat het zo goed is. Voor off-shore-installaties bestaan
dergelijke vergunningen niet. Het ontbreken van ondersteunende regelgeving
is extra klemmend in een situatie waarin al onduidelijkheid bestaat over kader,
emissieprofielen en handhaafbaarheid.Is dit convenant naar burgerlijk recht alleen handhaafbaar als de overheid
naar de rechter stapt bij niet nakoming door een of meer deelnemers? Welke
middelen kan de regering benutten om, zoals op blz. 13 van het convenant staat,
eenzijdig het milieubeleid voor de betrokken inrichting aan te scherpen? Is
het te overwegen om alsnog aanvullingen ter waarborging van het convenant
op te nemen in het Mijnreglement continentaal plat of moet dat gebeuren in
de Wet milieubeheer, zoals het geval is voor on-shore-activiteiten? De waarborging
is mede zo belangrijk, omdat de sector nu al zegt niet te zullen kunnen voldoen
aan de normen die afgeleid zijn uit het NMP. Verliest de overheid bij gebrek
aan onderliggende wetgeving via het kabinet greep op de uitvoering van convenanten,
dan verliest zij de greep op de uitvoering van het milieubeleid. En dat is
het laatste wat de heer Crone wilde.Het is positief dat minister en sector van mening zijn dat het convenant
veel resultaat kan hebben en dat men open blijft staan voor verbeteringen,
wijzigingen in milieu-inzichten en internationale nieuwe verdragsverplichtingen.De heer Klein Molekamp (VVD) herinnerde eraan dat het NMP 2
een jaar geleden is vastgesteld. De vertaling die daaraan sindsdien wordt
gegeven in convenanten heeft het grote voordeel, dat met het bedrijfsleven
wordt aangegeven hoe het milieubeleid moet worden verwezenlijkt en
dat er grote overeenstemming is over de normen. In dat opzicht is het positief
dat er ook voor de sector olie- en gaswinning een convenant tot stand is gekomen,
maar daarbij zijn terecht door de heer Crone en de Werkgroep Noordzee kanttekeningen
geplaatst. Het is opvallend dat bij alle convenanten de Minister van VROM
de grote tegenspeler van het bedrijfsleven is en in dit geval de Minister
van Economische Zaken. Is er iets te zeggen over die relatie en de betrokkenheid
van het Ministerie van VROM bij het convenant?Op bepaalde onderdelen voldoet het convenant niet geheel aan het NMP 2.
Hebben de bedrijven de CO2-uitstoot de afgelopen jaren al aangepakt
of is er in die jaren nog sprake geweest van een stijging?Spreker vroeg hoe hij het hoofdstuk over geur moet lezen, nu de «geurnota»
is gewijzigd.Wat zou de consequentie zijn, indien de Kamer niet conform het kabinetsvoorstel
met het convenant wenst in te stemmen?Mevrouw Augusteijn-Esser (D66) zei waardering te hebben voor
de tot nu toe gesloten convenanten, maar zich af te vragen of het voorliggende
convenant voldoende waarborgen biedt voor de nagestreefde taakstellingen.
In de begeleidende brief wordt eerlijk vermeld dat er nog een aantal knelpunten
is. De olie- en gaswinningsindustrie heeft verklaard dat de doelstellingen
van bepaalde onderdelen van de integrale milieutaakstelling (IMT) niet zullen
kunnen worden gehaald, maar dat ontslaat deze industrie volgens de regering
niet van haar verplichting om die doelstellingen wel te realiseren. Hoe en
wanneer zou dat dan moeten gebeuren?Wat de uitwerking van de stand der techniek betreft, vroeg spreekster
wat er met de eerste generatie bedrijfsmilieuplannen gebeurt.De emissies naar lucht en water zijn niet goed geregeld voor de off-shore.
In het convenant staat dat nieuwe technieken die zich bewezen hebben pas van
bedrijven worden verlangd, als die formeel in een richtlijn zijn vastgelegd.
Wanneer zou dat kunnen gebeuren en gaat dat niet veel te lang duren? De noodzakelijke
controle van de milieugegevens zou bijvoorbeeld kunnen worden uitgevoerd door
het onafhankelijke Staatstoezicht op de mijnen.De intentieverklaring loopt niet vooruit op wet- en regelgeving, maar
komt daarvoor eigenlijk in de plaats. In hoeverre was dat de bedoeling van
wat er in het NMP is vastgelegd over convenanten? In hoeverre strookt dit
met de brief van de Minister van Justitie van 2 oktober 1992 over juridische
randvoorwaarden van regelingen via convenanten en de discussie daarover? Biedt
terinzagelegging van het convenant voldoende garanties aan burgers en instanties
die bezwaar hebben?Mevrouw Augusteijn veronderstelde dat de Overleggroep alleen aanbevelingen
kan doen voor bijstelling van de IMT en geen voorstellen. Op zich is het goed dat er een convenant wordt gesloten met de in hoofdstuk
I, paragraaf 3, genoemde industrieën, maar de Kamer moet zich tegelijkertijd
druk maken over de waarborgen daarbij.Mevrouw Vos (GroenLinks) vroeg waarom het milieu-actieprogramma
voor de sector waaraan tot 1993 is gewerkt, is verdwenen.De reikwijdte van het convenant is te beperkt. Het gaat louter en alleen
over emissies. Er zijn slechts inspanningsverplichtingen opgenomen en geen
resultaatsverplichtingen. Het emissieprofiel 1990, vastgesteld door NOGEPA,
is uitgangspunt bij het convenant, maar het realiteitsgehalte van de cijfers
is niet getoetst, noch is nagegaan of deze cijfers grofweg gelijk zijn aan
die van 1985. Evenmin is er een onafhankelijk oordeel gegeven over de stelling
van de sector dat op voorhand bepaalde afspraken niet haalbaar moeten worden
geacht. Zo'n onafhankelijk oordeel zou ten zeerste gewenst zijn. Het ontbreken
ervan is des te problematischer, omdat de convenantafspraken en de inhoud
van de bedrijfsmilieuplannen niet kunnen worden vastgelegd in
een vergunning. Dat er geen vergunningplicht is, maakt dat beroeps- en inspraakmogelijkheden
ontbreken, evenals handhavingsmogelijkheden. Het is op grond van het convenant
onmogelijk om de naleving ervan bij de individuele bedrijven af te dwingen.
Naar spreeksters mening moet de regelgeving worden uitgebreid met emissienormen
voor milieugevaarlijke stoffen naar water en lucht en voor afval, vastgelegd
in AMvB's op grond van de Mijnwet continentaal plat. Een andere mogelijkheid
is om off-shore-installaties vergunningplichtig te maken op grond van de Wet
milieubeheer. Zij pleitte voor verbetering van de handhaving en voor toetsing
door een onafhankelijke instantie van het genoemde emissieprofiel.Tot slot stelde mevrouw Vos de vraag of de regering wil nagaan of er in
het geval van dit convenant niet uiteindelijk moet worden gekozen voor regelgeving,
waarbij afspraken duidelijk worden vastgelegd en een aantal van de thans gesignaleerde
problemen kunnen worden weggenomen.Mevrouw Aiking-van Wageningen (AOV) was het ook opgevallen
dat er geen spijkerharde doelen zijn vastgelegd. In wezen behelst het convenant
de afspraak dat er over de doelstellingen nadere afspraken zullen worden gemaakt.
Beide partijen zijn het blijkbaar na vijf jaar van overleg alleen maar eens
over de organisatorische randvoorwaarden en de mogelijkheid voor de doelgroep
om terug te krabbelen als de zaken zich niet in de gewenste richting ontwikkelen.Centraal in de aanpak staat het bedrijfsmilieuplan. In de voorgestelde
procedure voor een vergunning moet het bedrijf bewijzen dat het naar behoren
heeft gehandeld, terwijl vroeger de controlerende instantie voor de bewijsvoering
zorg moest dragen. Het bedrijf krijgt een zekere vrijheid in de manier waarop
het de milieudoelstelling of milieutaakstelling wil halen. In dit verband
wordt regelmatig de term «de stand der techniek» gebruikt op een
zodanige wijze dat verondersteld mag worden dat het een flexibel begrip is,
afhankelijk van economische en technische randvoorwaarden. Graag verkreeg
spreekster een schriftelijk overzicht van de stand van zaken. Het lijkt nu
alsof de grens van de mogelijkheden afhangt van de onderhandelingsvaardigheid
van de partners, wat de duidelijkheid niet ten goede komt. Bedrijven moeten
weten wat er wordt verlangd. Een deel van de afspraken tussen een individueel
bedrijf en de overheid moet uiteraard maatwerk zijn, maar een ander deel moet
vastliggen en niet afhankelijk zijn van de technische vindingrijkheid van
de individuele bedrijven. Dat geldt eigenlijk ook voor de emissienormen voor
milieugevaarlijke stoffen naar water en lucht. Deze emissienormen en de normen
voor afval dienen centraal in kaart te worden gebracht, door wie dan ook.
Op dit moment lijkt de intentieverklaring een lege huls.De ambtenaren van het Staatstoezicht op de mijnen zullen minder bij bedrijven
op bezoek gaan en meer de individuele zorgsystemen van achter hun bureau moeten
doorlichten. Koppeling van het zorgsysteem aan de vergunning mag niet betekenen
dat het bedrijf te veel vrijheid krijgt bij meting en controle van de eigen
milieugegevens. Het gaat te ver dat er in het nieuwe systeem sprake zal zijn
van controle op de controle. Welke sanctiemogelijkheden heeft de overheid
als een bedrijf bij de uitvoering van het bedrijfsmilieuplan over de schreef
gaat? In het convenant wordt sterk rekening gehouden met externe omstandigheden.
Waar liggen de verantwoordelijkheden van de overheid zelf?Enerzijds wordt de intentie uitgesproken in Europees verband tot afspraken
te komen en anderzijds wordt er rekening mee gehouden dat er een kloof zal
kunnen ontstaan tussen Nederland en de rest van Europa. Dat kan druk op de
partners tot gevolg hebben. Is er in Europees verband een draagvlak voor een
bredere aanpak? Of moet er nog fors onderhandeld worden? Een systeem als nu
wordt voorgesteld, kan alleen werken als er met de buurlanden overeenstemming
is over het milieubeleid. Blijkens de Staatscourant van 20 januari jl. worstelt de rechter bij beroepsprocedures
met de betekenis van milieuconvenanten. De rechter wil de wet als uitgangspunt
blijven nemen. Beroepen van bedrijven tegen vergunningen die verder gaan dan
het convenant, worden verworpen.De heer Stellingwerf (RPF) merkte op dat convenanten positief
kunnen uitwerken in het geval dat versneld tot milieudoelstellingen moet worden
gekomen of wanneer er sprake is van een zeer tijdelijke situatie, en negatief
wanneer ze in de plaats komen van overheidsverantwoordelijkheid in algemene
zin. Het is opvallend dat de Minister van Economische Zaken de eerste ondertekenaar
van het convenant is en alle milieuplannen toetst. Zou het niet meer in de
lijn liggen dat de Minister van VROM die plannen toetst, zeker gegeven de
onduidelijkheid over emissieprofielen?De heer Stellingwerf juichte het toe dat de verwezenlijking van de doelstellingen
van de rijksnota's centraal staat. Bij de convenanten tot nog toe kon men
terugvallen op een wettelijk regime. In dit geval schieten de huidige wettelijke
instrumenten evenwel blijkbaar te kort om effectieve en doelmatige afspraken
te maken met de sector. Het is de vraag of men zich daarbij moet neerleggen.
Uitgangspunt is dat de intentieverklaring wordt uitgevoerd binnen het kader
van de wet- en regelgeving en de verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Verder
kunnen zich op het punt van beleid, techniek en wetgeving gewijzigde omstandigheden
voordoen die tot aanpassing moeten leiden. Ook na een evaluatie over vier
jaar is aanpassing mogelijk. Is er ook op het punt van wet- en regelgeving
een mogelijkheid om voortgang te boeken, zodat er, als het convenant niet
goed blijkt te werken, kan worden teruggevallen op wet- en regelgeving? Dat
is belangrijk, omdat er nogal wat open-eindformuleringen worden gebruikt.Het convenant heeft een lange looptijd, waarschijnlijk omdat het bedrijfsleven
enige zekerheid wil hebben.De heer Stellingwerf miste in het convenant de onderwerpen aanleg en onderhoud
van pijpleidingen en milieu-ongevallen. Ook op water kan gebiedsgericht beleid
worden gevoerd. De bodem onder dat water kan trouwens interessante zaken bevatten.
Met name de overgang van land naar dieper water is een interessante ecologische
gradiënt. In hoeverre past deze materie in het convenant? Of kan die
er te zijner tijd nog worden ingebracht?De heer Esselink (CDA) stelde dat men op zich waardering dient
te hebben voor het tot stand komen van deze intentieverklaring ofte wel dit
milieuconvenant, iets waarom vanuit de Kamer reeds jarenlang is gevraagd.
Gegeven diens verantwoordelijkheid voor de Mijnwet, ligt het voor de hand
dat de Minister van Economische Zaken daarbij in de eerste plaats zeggenschap
heeft. Midden 1994 is in een persbericht betreffende een verklaring over energiebesparing
verwezen naar een meerjarenafspraak die onderdeel zou uitmaken van het toen
nog uit te werken milieuconvenant. Waarom is in de intentieverklaring die
koppeling niet meer gelegd?Helaas wordt in de intentieverklaring minder over daadwerkelijke uitvoering
vermeld dan vooraf mocht worden verondersteld. De met een aantal doelgroepen
afgesloten moderne convenanten, waarnaar in de begeleidende brief wordt verwezen,
zijn meer uitvoeringsgericht van karakter dan deze intentieverklaring. Het
is dan ook niet geheel terecht dat in de brief een parallel tussen die convenanten
en deze intentieverklaring is getrokken.Ooit is door regering en Kamer afgesproken dat de wettelijke kant van
de olie- en gaswinning op zee beter zou worden geregeld in een algemene maatregel
van bestuur bij of een wijziging van de Mijnwet. De inrichtingen op zee zouden
dan ook qua milieu-effecten vergunningplichtig worden. Het instrument convenant
en wettelijke maatregelen zijn verschillende dingen die op de
juiste momenten voor de juiste doeleinden moeten worden ingezet. De CDA-fractie
is voorstandster van convenanten, maar dan wel op de juiste plek ingezet om
concrete milieudoelen in een bepaalde tijd te realiseren. Dan hebben convenanten
grote voordelen voor zowel het bedrijfsleven als de overheid. In reactie op
de bij interruptie gemaakte opmerking, dat voor het opstellen van wettelijke
regelgeving informatie nodig is die nu op een aantal punten ontbreekt, memoreerde
de heer Esselink dat bij de behandeling van een van de Noordzee-actieplannen
destijds door de toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat namens het
toen zittende kabinet is toegezegd actie te zullen ondernemen en de wetgeving
te zullen aanpassen.Spreker meende zich te herinneren dat indertijd in een overleg is vastgesteld
dat het heel lastig is om de Wet milieubeheer in dezen van toepassing te laten
zijn, omdat een deel van de olie- en gaswinningsinrichtingen zich niet in
Nederland bevindt en daarop dus de Wet continentaal plat van toepassing is.
Overigens kan via de Mijnwet vermoedelijk hetzelfde worden bereikt als via
de Wet milieubeheer.Een sterk punt in de moderne convenanten is dat er sanctiemogelijkheden
in vermeld zijn. Als men niet voldoet aan de (soms wazige) verplichtingen,
kan de Nederlandse overheid of een derde, nadat overleg geen resultaat heeft
opgeleverd, dan naar de Nederlandse rechter stappen om de nakoming van die
verplichtingen af te dwingen? Hoe is, wat de controle betreft, de betrokkenheid
van VROM en Verkeer en Waterstaat georganiseerd?Tot slot zei de heer Esselink een jaarlijkse korte informatie aan de Kamer
te wensen met name over de punten waarop de zaak stokt. De Kamer kan dan haar
eventuele twijfels op tafel leggen. Bovendien krijgen de omstanders de gelegenheid
om zich tot de Kamer te wenden. Antwoord van de regeringDe Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer merkte op dat convenanten in bepaalde situaties en met bepaalde doelen
een belangrijk instrument zijn om milieuwinst mee te bereiken. Vandaar dat
het kabinet zal doorgaan met het sluiten van convenanten, daar waar dit zinvol
is.De commissie voor de toetsing van wetgevingsprojecten, de commissie-Kortmann,
heeft op 1 februari 1993 gesteld dat zowel het bedrijfsleven als de overheid
belang heeft bij een aansluiting tussen convenant en bedrijfsmilieuplannen
enerzijds en de milieuvergunningen anderzijds. Er is in zekere mate sprake
van aansluiting en dat is een ondersteuning van de intentieverklaring. Deze
intentieverklaring komt qua strekking en zwaarte overeen met de intentieverklaring
van de andere bedrijfstakken. Waar het om een andere materie gaat, zijn de
teksten van de intentieverklaringen uiteraard niet gelijk. Het opstellen van
intentieverklaringen is een leerproces. Naar aanleiding van overleg met de
kamercommissie(s) zouden andere bewoordingen kunnen worden gekozen. Op onderdelen
is een bedrijfstakspecifieke invulling absoluut noodzakelijk. Kamer en regering
hebben meermalen uitgesproken dat zelfregulering binnen gestelde kaders, de
lijn is die de rijksoverheid wil voortzetten. Vandaar dat de convenanten steeds
zijn ondersteund. Een ander uitgangspunt is, dat bij de convenanten wordt
uitgegaan van de doelstellingen, beschreven in NMP 2. De komende jaren zal
de nadruk moeten liggen op de uitvoering van het nu afgesproken beleid. Pas
daarna kan er nieuw beleid worden ontwikkeld.De onderhandelingen over het convenant voor de olie- en gaswinningsindustrie
waren voor de overheid en de betrokken industrietak een gezamenlijke zoektocht
naar de wijze waarop het bedrijfsleven invulling kon geven aan de eigen verantwoordelijkheid.
De minister ging ervan uit dat er op het moment dat de overheid met een bedrijfstak
een convenant sluit, meer reden is om te spreken van verinnerlijking
van de milieudoelstellingen dan in het geval dat er alleen wordt verwezen
naar regelgeving op zich. Het is de eerste keer dat het Ministerie van Economische
Zaken het voortouw heeft genomen bij het sluiten van een convenant. Waar zij
eraan hechtte dat het milieubeleid wordt geïntegreerd in de diverse beleidsvelden,
sprak de minister de hoop uit, dat het niet de laatste keer is dat een ander
ministerie het voortouw neemt.Inzake de specificering van de eisen merkte spreekster op dat milieudoelstellingen
en -maatregelen door de mijnbouwondernemingen zullen worden uitgewerkt in
de bedrijfsmilieuplannen met een planperiode van vier jaar. Al die bedrijfsmilieuplannen
zullen worden beoordeeld op hun effectiviteit. De activiteiten op het land
worden geformaliseerd in de vergunningen. De bedrijfsmilieuplannen voor off-shore-installaties
worden ter inzage gelegd voor inspraak, zodat de bevolking kan worden gehoord.
Een convenant kan, zo stelt ook de commissie-Kortmann, nooit in de plaats
treden van wet- en regelgeving. Met name voor de off-shore olie- en gaswinning
blijft de mogelijkheid bestaan van regelgeving op basis van de Mijnwet continentaal
plat en de daarop geënte AMvB.Wat de juridische aspecten van het convenant betreft, moet onderscheid
worden gemaakt tussen on-shore- en off-shore-installaties. Voor on-shore-installaties
geldt een vergunningstelsel dat is geïntegreerd in de Wet milieubeheer.
De Minister van Economische Zaken is het bevoegd gezag en het systeem van
het convenant is gelijk aan dat van de convenanten met de zuivelindustrie
en dergelijke. Er is dus een resultaatsverplichting tot het opstellen van
een bedrijfsmilieuplan. Bedrijfsmilieuplannen moeten worden beoordeeld door
de Ministeries van EZ en VROM gezamenlijk. Ze moeten in ieder geval voldoen
aan de uitgangspunten van NMP 2. Er zal ook getoetst worden aan de integrale
milieutaakstelling die in de intentieverklaring is opgenomen. De formalisering
vindt plaats in het vergunningstelsel. Daaraan gekoppeld is er een inspraak-
en beroepsprocedure.Voor off-shore-installaties geldt geen vergunningsysteem. Daarom vindt
de regulering plaats via het civielrecht met dezelfde waarborgen als inzake
de on-shore-installaties. Het concept-bedrijfsmilieuplan (BMP) wordt ter inzage
gelegd, waarbij derden de mogelijkheid van inspraak hebben. Daarna wordt het
BMP door beide ministeries beoordeeld, rekening houdend met de inspraakreacties.
Als het is geaccordeerd, is het BMP civielrechtelijk afdwingbaar.Vooralsnog gaat het kabinet ervan uit dat de convenantconstructie een
beter draagvlak geeft dan regelgeving en een goede regulering. Echter, mocht
het niet goed werken, dan zal alsnog tot regelgeving moeten worden overgegaan.
Desgevraagd verklaarde spreekster dat de constructie en de inhoud van het
convenant haars inziens uit milieu-oogpunt voldoende garanties bieden.Het niet-nakomen van verplichtingen kan on-shore worden aangepakt via
de vergunning en off-shore op basis van artikel 17 van het Mijnreglement continentaal
plat. In alle situaties heeft het Rijk dus een stok achter de deur. De minister
beaamde dat dit niet de trits is van de Wet milieubeheer, maar stelde dat
de Minister van EZ zelf kan bepalen welke maatregelen hij wil voorschrijven
in geval van (dreigende) aantasting van de in artikel 26 van de Mijnwet genoemde
belangen.Wat de «geurnota» betreft, wees de minister erop dat er een
nieuwe nota is met een wat liberaler karakter dan de nota waarover verleden
jaar is gesproken.Wanneer er een situatie ontstaat waarin een bedrijf absoluut niet kan
voldoen aan wat in het convenant is neergelegd, dan kan in de overleggroep,
waarin de overheid immers ook zitting heeft, worden afgesproken dat men onder
de gestelde doelen mag uitkomen.In reactie op de vraag over gebiedsgericht beleid merkte de minister op
dat de Waddenzee geldt als een «op land»-situatie, zodat het BMP
moet worden aangepast aan de wetgeving over de Waddenzee. Er móet
dus rekening worden gehouden met de kwetsbare plekken zoals de land/zeescheiding.De Minister van Economische Zaken merkte op dat het Ministerie
van EZ zich al jarenlang met de Ministeries van V&W en VROM bezighoudt
met de milieu-aspecten van de mijnbouw. In 1990 is het doelgroepenoverleg
gestart en in 1991 is een poging gedaan te komen tot een milieuactieplan.
Die poging mislukte, doordat algemene maatregelen in deze sector niet goed
uitpakken. Om die reden is besloten een convenant op te stellen waarbij flexibiliteit,
effectiviteit en snelheid kunnen worden gecombineerd. In 1992 is men begonnen
aan het milieuconvenant. In juli 1994 is er een meerjarenafspraak over energiebesparing
gemaakt, inhoudende een 20%-reductiedoelstelling. Die doelstelling is opgenomen
in de IMT. Eind 1994 is de intentieverklaring getekend door alle in Nederland
opererende mijnbouwmaatschappijen, NOGEPA en de Ministeries van EZ, V&W
en VROM. In dit stuk staan de gemaakte afspraken, de doelstellingen en de
procedures. De uitwerking geschiedt in bedrijfsmilieuplannen waarin concrete
maatregelen worden genoemd om de doelstellingen te halen. Binnen twaalf maanden
na tekening van het convenant moeten de concept-BMP's zijn ingediend, waarna
het goedkeuringstraject in gang kan worden gezet. Na maximaal negentien maanden
moet de definitieve goedkeuring zijn afgegeven.Voor de off-shore behelzen de BMP's resultaatsverplichtingen. Ze moeten
door de minister worden goedgekeurd in overleg met de Ministers van VROM en
V &Wen er is inspraak mogelijk. Er is dus sprake van analogie met de vergunningsprocedure
voor installaties op het land. Het startjaar voor de BMP's is 1995, ervan
uitgaande dat de rijksoverheid ze goedkeurt. BMP's gelden vier jaar en moeten
dan worden vervangen. Drie jaar na de goedkeuring vindt er een evaluatie van
de BMP's plaats. Dat lijkt het goede moment om het convenant te evalueren.
Desgevraagd stelde spreker dat de sanctietoepassing inzake BMP's kan worden
gekoppeld aan de mijnwetgeving (art. 17 Mijnreglement continentaal plat),
maar dat dit niet geldt voor de overige aspecten van de vergunning.De minister merkte op dat het convenant niet alleen is gebaseerd op het
NMP(+) en het NMP 2, maar ook op een aantal andere door hem genoemde nota's
en plannen.Het convenant is het resultaat van onderhandelingen, die lastig waren
omdat er moest worden onderhandeld met internationale ondernemingen die in
het buitenland gedeeltelijk kunnen beschikken over attractievere gebieden
en die een vergelijking trekken met het optreden op milieuterrein van overheden
in andere landen. Nederland gaat op dit terrein verder dan in de omringende
landen gebruikelijk is. Daarom is het bevredigend dat alle bedrijven het convenant
willen ondertekenen. Daarmee loopt Nederland voorop vergeleken met andere
landen. Het convenant is een belangrijke stap op weg naar het realiseren van
de doelstellingen van het NMP 2. Samen met Noorwegen poogt Nederland van nationaal
beleid internationaal beleid te maken op het gebied van oliehoudend boorgruis,
het gebruik van off-shore-chemicaliën en methaan.De minister wees erop dat ook in andere convenanten door de industrie
kanttekeningen zijn geplaatst bij de doelstellingen. De NMP-doelstellingen
zijn op nationaal niveau geformuleerd, maar algemene doelstellingen werken
verschillend uit voor de verschillende sectoren. De industrie heeft aangegeven
dat de nationale doelstellingen voor CO2, NOx, vluchtige
organische stoffen en zware metalen naar de huidige inzichten voor deze sector
moeilijk te realiseren zijn. De regering heeft daar kennis van genomen, maar
houdt vast aan een serieuze bijdrage van deze ondernemingen aan het bereiken
van die doelstellingen. De sector heeft deze kanttekening om de volgende reden
gemaakt. Doordat de velden marginaler worden, neemt de druk af
en is er steeds meer compressie nodig is om het gas of de olie te winnen,
wat zwaardere apparatuur nodig maakt die meer brandstof vergt en derhalve
meer CO2-uitstoot veroorzaakt. Dat laat onverlet dat er wel degelijk
voortgang wordt geboekt met de 20%-doelstelling. Er zijn een duizend kleinere
en grotere puntbronnen die vluchtige organische stoffen uitstoten. Voor 2000
zullen de grootste bronnen met vluchtige organische stoffen worden aangepakt.
In 1992 heeft Tebodin een onderzoek gedaan naar de zware metalen. De technieken
daarvoor op land bleken off-shore niet toepasbaar. Er wordt verder onderzoek
naar gedaan.Een gunstig punt is dat de sector een grotere bijdrage kan leveren wat
het terugdringen van de uitstoot van methaan betreft, terwijl methaan nog
sterker bijdraagt tot het broeikaseffect dan CO2. Het een met het
ander combinerend, moet men proberen een goed resultaat te bereiken.Het toezicht- en handhavingsbeleid wordt uitgevoerd door het Staatstoezicht
op de mijnen. De BMP's bevatten handhaafbare resultaatsverplichtingen. De
naleving wordt gecontroleerd door informatie te vragen over hoe een en ander
gaat, door onderzoek, inspectie en beoordeling van zorg- en veiligheidssystemen
van de maatschappijen. Bij al dan niet opzettelijke overtredingen kan overleg
worden gevoerd en met bestuurlijke sancties worden gedreigd, onder andere
in de vorm van het intrekken van vergunningen en ontheffingen, en strafrechtelijke
sancties, bijvoorbeeld op grond van de Wet economische delicten.Het convenant is dus niet vrijblijvend. De nog nader in te vullen emissieregistratie
van de bedrijven is onderdeel van het convenant. Er zullen ter plaatse steekproeven
worden gedaan en via de kustwacht zal Verkeer en Waterstaat controle vanuit
de lucht uitvoeren. Het Staatstoezicht op de mijnen kan ook onaangekondigd
per helikopter een boor-en/of winninglocatie bezoeken. Mocht de evaluatie,
die binnen vier jaar zal worden uitgevoerd, aantonen dat het convenant niet
werkt, dan kan worden besloten tot nadere regelgeving; een normale terugvalpositie
bij convenanten. Dankzij het convenant kan er nu een begin worden gemaakt
met het realiseren van de voorgestane milieudoelstellingen, wat niet mogelijk
zou zijn geweest als er additionele of specifieke regelgeving nodig was geweest.Er is geen eigen rapportage over de stand der techniek nodig, omdat daarvan
in het convenant al een definitie is gegeven die afkomstig is uit de Nederlandse
Emissierichtlijnen lucht. De stand der techniek is internationaal vastgesteld
bij olie- en waterscheiding. In 1996 komt deze in internationaal verband opnieuw
aan de orde. Overheid en O&G-sector zijn bezig met specifieke richtlijnen
voor luchtemissies. Het eindresultaat zal in 1995 worden vastgesteld en dan
meteen worden meegenomen in de bedrijfsmilieuplannen. Op dit moment ontbreekt
een goede techniek om onder off-shore-omstandigheden de afscheiding van zware
metalen uit produktiewater goed uit te voeren. Er wordt onderzoek naar gedaan
en er wordt van gerept in de BMP's. Het Staatstoezicht op de mijnen moet het
gebruik van chemicaliën, dus ook bij aanleg en onderhoud van pijpleidingen,
goedkeuren. Er komt waarschijnlijk in 1996 een internationaal beoordelingsmodel
voor chemicaliën. Waar chemicaliën duur zijn, is de sector geneigd
er zuinig mee om te gaan.Omdat van eerdere jaren geen volledig beeld bestond, is in het convenant
uitgegaan van het emissieprofiel 1990. Mocht het thans in ontwerp zijnde emissieprofiel
voor de bedrijfsmilieuplannen daartoe aanleiding geven, dan zullen de cijfers
uit 1990 worden aangepast. Ook in dit geval voert het Staattoezicht op de
mijnen het toezicht uit en vindt de beoordeling plaats in samenwerking met
de Ministeries van VROM en Verkeer en Waterstaat.Alle partijen binnen het convenant hebben de bevoegdheid onderwerpen van
bespreking in de overleggroep in te brengen. De overleggroep heeft dezelfde
rol als overleggroepen in het kader van andere VROM-milieuconvenanten.
De overleggroep adviseert dus over algemene knelpunten en gewijzigde inzichten
en kan voorstellen doen, maar de convenantpartijen beslissen. De overleggroep
brengt jaarlijks (een openbaar) verslag uit aan de Minister van EZ, met een
afschrift aan de convenantpartijen.Er is een taakstelling voor milieugevaarlijke stoffen die via pijpleidingen
gaan. Artikel 49c van het Mijnreglement continentaal plat schrijft voor, dat
er voldoende maatregelen moeten worden genomen ter voorkoming van verontreiniging
van de zee. Het meest milieuvriendelijke alternatief moet worden gebruikt.Aanvullend op de opmerkingen van minister De Boer over gebiedsgericht
beleid zei spreker dat voor de blokken in de watersysteemplanzone in de Noordzee
een verbod geldt op het lozen van boorgruis en schadelijke boorspoeling op
waterbasis en hiermee opgeboord boorgruis. Het lozen van produktiewater en
boorspoeling op waterbasis moet op een zodanige wijze plaatsvinden, dat het
milieu daarvan zo min mogelijk schade ondervindt. Voorts mag er niet worden
geboord in perioden van grote biologische activiteit.De minister zette tot slot uiteen waarom zijns inziens het convenant een
grote stap vooruit is. Nadere gedachtenwisselingDe heer Crone zou graag in een brief vastgelegd zien dat het
inderdaad de bedoeling is dat in het kader van dit convenant via bedrijfsmilieuplannen
gebeurt wat er elders op het stuk van openbaarheid, controle, handhaving en
dergelijke gebeurt via vergunningen. Die brief zou een juridische onderbouwing
zijn van het politieke uitgangspunt van de Kamer. Waar het Staatstoezicht
op de mijnen de naleving controleert, veronderstelde spreker dat er sprake
zal zijn van een jaarrapportage, zodat er, als een en ander niet goed blijkt
te verlopen, niet met het voorbereiden van wet- en regelgeving behoeft te
worden gewacht tot de evaluatie over vier jaar. Hij was blij met de toezegging
dat zowel de stand der techniek als de ontwikkeling in het milieubeleid zelf
dynamisch zal worden gehanteerd. In Noorwegen wordt CO2 overigens
weer teruggepompt.De heer Klein Molekamp gaf namens zijn fractie groen licht
voor het ondertekenen van het convenant. Hij deed dit op grond van de door
de regering gegeven argumentatie, zij het met de kanttekening dat als de door
de heer Crone gevraagde brief daartoe aanleiding geeft, alsnog over het convenant
zal moeten kunnen worden gesproken.Mevrouw Augusteijn-Esser had waardering voor de heldere antwoorden
van de regering. Aangezien de stukken zoveel vragen hebben opgeroepen, kwam
het ook haar gewenst voor dat deze antwoorden worden vastgelegd in een nadere
brief aan de Kamer die ook wordt toegezonden aan de medeondertekenaars van
het convenant, omdat het gaat om aanscherping van allerlei regels die kennelijk
niet duidelijk waren. Dan is vastgelegd waarover het gaat en kan daarop zo
nodig later worden teruggevallen.Mevrouw Vos stelde vast dat de ministers in hun uitstekende
antwoord tegemoet zijn gekomen aan een aantal bij de Kamer levende zorgen.
Ook zij sloot zich aan bij het verzoek om een nadere brief, aangezien zij
nog niet helemaal gerust was inzake de regelgeving op het gebied van de uitstoot
van bepaalde stoffen, omdat zij zich afvroeg of voor bepaalde gebieden in
de Noordzee niet dezelfde regelgeving van kracht zou moeten zijn als voor
de Waddenzee en omdat zij er niet zeker van was dat het Staatstoezicht op
de mijnen de toetsing daadwerkelijk kan uitvoeren. Mevrouw Vos wilde aan de hand van de brief een uiteindelijk oordeel vellen
en eventueel nog nader met de regering overleggen.Mevrouw Aiking-van Wageningen zei dat door het antwoord haar
vertrouwen in het convenant was toegenomen.De heer Stellingwerf had uit de positieve uiteenzettingen van
de regering afgeleid dat het Rijk indien nodig kan ingrijpen. Hij ging ervan
uit dat de kern van de aanpak is gelegen in de invulling van de bedrijfsmilieuplannen.
Hij wilde de Minister van EZ houden aan diens woorden over de stand van de
techniek en de emissienormbepaling. Is de overheid in dit kader niet te zeer
afhankelijk van het aanleveren van gegevens vanuit de sector?De heer Esselink merkte op dat tot op heden de informatie van
het Staatstoezicht op de mijnen over het waterig milieu bij hem steeds vertrouwen
heeft gewekt. Hij twijfelde er niet aan dat de equipering van het Staatstoezicht
voldoende is voor de controlefunctie in dezen. Immers, het was het Staatstoezicht
dat erop heeft gewezen dat de off-shore-installaties aan de milieuregels dienen
te worden gebonden.De heer Esselink meende zich te herinneren dat er nog een regeringsstandpunt
over convenanten zou komen, met een verbijzondering voor milieuconvenanten.Namens zijn fractie zette spreker het licht voor de ondertekening van
het convenant door de rijksoverheid op groen vanwege zijn vertrouwen in het
geheel.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer had geen problemen met het sturen van de gevraagde brief. Bovendien
kan men het verslag van dit overleg er altijd nog op naslaan.In de brief zal nog eens aan de orde moeten worden gesteld datgene wat
wordt geformuleerd in de integrale milieutaakstelling evenals het handhavingsoverzicht.
De vraag of de brief ook naar de medeondertekenaars kan worden gestuurd, had
haar verbaasd. Immers, daardoor wordt de indruk gewekt, dat het kabinet iets
met de Kamer regelt zonder dat de sector daar weet van heeft, terwijl alles
wat vandaag is besproken terug te vinden is in de stukken, al is het taalgebruik
in die stukken misschien af en toe wat omfloerst. Er is dus geen sprake van
een aanscherping. Zij ging ervan uit dat de andere partijen bij het convenant
niets nieuws zullen aantreffen in de brief.Inderdaad is het bedrijfsmilieuplan in wezen de kern waar alles om draait.
Het is van belang voor het werken in het bedrijf zelf. Het is voor de rijksoverheid
van belang, omdat eruit kan worden afgelezen wat het bedrijf doet. Het houdt
ook in dat elke drie à vier jaar een evaluatie kan worden uitgevoerd
en dat het beleid dan voor de komende vier jaar kan worden bijgesteld.De Kamer zal nader worden geïnformeerd over het moment waarop het
regeringsstandpunt over convenanten zal verschijnen.De Minister van Economische Zaken meende dat er een jaarlijkse
rapportage mogelijk is naar aanleiding van het werk in de overleggroep. Hij
had het volste vertrouwen dat het Staatstoezicht op de mijnen over voldoende
kennis en objectiviteit beschikt om de objectiviteit en hardheid van gegevens
van de sector te kunnen beoordelen. Desgevraagd zei spreker dat de benodigde
financiële middelen beschikbaar zullen worden gesteld. Naar aanleiding van enkele interrupties stelde de minister dat de al toegezegde
brief de Kamer binnenkort zal bereiken. Als de Kamer dan snel beziet of er
reden is voor nader overleg, zal het nog mogelijk zijn om het convenant overeenkomstig
de bedoeling op korte termijn te tekenen. De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Versnel-SchmitzDe voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,H. VosDe voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,BiesheuvelDe griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,De Vries XNoot1Samenstelling: Leden: Lansink (CDA), Van Erp (VVD), Te Veldhuis (VVD),
Van den Berg (SGP), Verspaget (PvdA), Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Esselink
(CDA), ondervoorzitter, M. M. van der Burg (PvdA), Versnel-Schmitz (D66),
voorzitter, Van Gijzel (PvdA), Verbugt (VVD), Aiking-van Wageningen (AOV),
Poppe (SP), Gabor (CDA), Jorritsma-van Oosten (D66), Augusteijn-Esser (D66),
Duivesteijn (PvdA), Giskes (D66), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), M. B.
Vos (GroenLinks), Dijksma (PvdA), Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), Assen
(CDA).Plv. leden: Biesheuvel (CDA), Blauw (VVD), O. P. G. Vos (VVD), Van Middelkoop
(GPV), Houda (PvdA), Bukman (CDA), Van de Camp (CDA), Oudkerk (PvdA), Fermina
(D66), Valk (PvdA), Hoogervorst (VVD), Hendriks, Bijleveld-Schouten (CDA),
Van 't Riet (D66), Reitsma (CDA), Huys (PvdA), De Graaf (D66), Leerkes (U55+),
Swildens-Rozendaal (PvdA), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Witteveen-Hevinga
(PvdA), Keur (VVD), H. G. J. Kamp (VVD), Boers-Wijnberg (CDA). XNoot2Samenstelling: Leden: Van Erp (VVD), ondervoorzitter, Blaauw (VVD), Van
der Vlies (SGP), H. Vos (PvdA), voorzitter, Van Gelder (PvdA), Smits (CDA),
Boers-Wijnberg (CDA), Ter Veer (D66), De Jong (CDA), Leers (CDA), Van der
Hoeven (CDA), Remkes (VVD), Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van
Oosten (D66), De Koning (D66), Voûte-Droste (VVD), Hessing (VVD), Vreeman
(PvdA), Zonneveld (CD), Van Dijke (RPF), Van der Ploeg (PvdA), Van Zuijlen
(PvdA), Van Walsem (D66), Houda (PvdA).Plv. leden: De Korte (VVD), Van Rey (VVD), Van Middelkoop (GPV), Woltjer
(PvdA), Sterk (PvdA), Van Rooy (CDA), Mateman (CDA), Ybema (D66), Wolters
(CDA), Lansink (CDA), Terpstra (CDA), Weisglas (VVD), Nijpels-Hezemans (AOV),
M. B. Vos (GroenLinks), Bakker (D66), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Verbugt
(VVD), Klein Molekamp (VVD), Witteveen-Hevinga (PvdA), Poppe (SP), Leerkes
(U55+), Verspaget (PvdA), Adelmund (PvdA), Crone (PvdA). XNoot3Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), ondervoorzitter, Van den Berg (SGP),
Lilipaly (PvdA), Biesheuvel (CDA), voorzitter, Reitsma (CDA), Versnel-Schmitz
(D66), Van Gijzel (PvdA), Leers (CDA), Van Heemst (PvdA), Verbugt (VVD), Van
Rooy (CDA), Poppe (SP), Van 't Riet (D66), Duivesteijn (PvdA), H. G. J. Kamp
(VVD), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), Roethof (D66), M. B. Vos (GroenLinks),
Verkerk (AOV), Van Zuijlen (PvdA), Van Waning (D66), Keur (VVD), Hofstra (VVD),
Assen (CDA).Plv. leden: Blauw (VVD), Schutte (GPV), Van Gelder (PvdA), Soutendijk-van
Appeldoorn (CDA), Dankers (CDA), Zijlstra (PvdA), Terpstra (CDA), Huys (PvdA),
Korthals (VVD), Esselink (CDA), Hillen (CDA), H. Vos (PvdA), Remkes (VVD),
Leerkes (U55+), Witteveen-Hevinga (PvdA), Augusteijn-Esser (D66), Rosenmöller
(GroenLinks), Aiking-van Wageningen (AOV), Valk (PvdA), Hoekema (D66), Klein
Molekamp (VVD), Te Veldhuis (VVD), Van der Linden (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23900-XI-66.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl