Aanpassing wetgeving aan herziening procesrecht burgerlijke zaken, i.h.b. de wijze van procederen in eerste aanleg; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27824, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

05-07-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27824 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVE ALGEMEEN1. Inleiding2. Algemeen overzicht van de aanpassingen2.1 Verwijzingen naar het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering2.2 Toepasselijkheid van de algemene regeling voor verzoekschriftprocedures2.3 Door het Openbaar Ministerie in te leiden verzoekschriftprocedures2.4 Proceskostenveroordeling2.5 Verkrijging van tweede en verdere grossen2.6 Gewijzigde terminologie2.7 Nadere wijziging van het procesrechtARTIKELENHOOFDSTUK 1. MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESArtikel 3. Wet algemene regels herindelingHOOFDSTUK 2 MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKENEnig Artikel. Wet van 12 juni 1909 tot uitvoering van
het op 17 juli 1905 te 's-Gravenhage gesloten verdrag betreffende de burgerlijke
rechtsvordering (Stb. 141)HOOFDSTUK 3. MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKENArtikel 1. Handelsregisterwet 1996HOOFDSTUK 4. MINISTERIE VAN FINANCIËNArtikel 1. Invorderingswet 1990ACArtikel 2. Wet aansprakelijkheid kernongevallenA Zie § 2.4.BArtikel 6. Wet van 30 oktober 1974 tot beëindiging
van de overheidstaken met betrekking tot de zaken van de voormalige wees-
en momboirkamers en het beheer van vicarieën, alsmede afkoop van onveranderlijke
lasten (Stb. 700)HOOFDSTUK 5. MINISTERIE VAN JUSTITIEArtikel 1. Algemene wet bestuursrechtAlgemeenAGArtikel 2. Auteurswet 1912Artikel 3. Burgerlijk WetboekABCDEFGArtikel 4. FaillissementswetABC en DEFGArtikel 4a. GerechtsdeurwaarderswetArtikel 5. Overgangswet nieuw Burgerlijk WetboekAB-DEArtikel 6. PachtwetADArtikel 9. Wet bescherming persoonsgegevensArtikel 10. Wet conflictenrecht namenArtikel 11a. Wet op de rechterlijke organisatieA en CBArtikel 12. Wet op het notarisambtArtikel 13. Wet Overheidsaansprakelijkheid BezettingshandelingenArtikel 14. Wet persoonsregistratiesArtikel 15. De Wet schadefonds geweldsmisdrijvenArtikel 16. Wet tarieven in burgerlijke zakenCArtikel 17. Wet tot invoering van een leeftijdsgrens voor
het notarisambt en oprichting van een notarieel pensioenfondsArtikel 19. Wet van 24 februari 1955, houdende regeling
van gedwongen tenuitvoerlegging van uitspraken en beschikkingen, die ingevolge
het Verdrag tot de oprichting van de Europese Gemeenschappen voor Kolen en
Staal kunnen worden tenuitvoergelegd (Stb. 73)Artikel 22. Wet van 17 februari 1972, houdende uitvoering
van de op 10 september 1964 te Parijs ondertekende Overeenkomst inzake beslissingen
tot verbetering van akten van de burgerlijke stand, met Bijlagen en aanvullingen,
in verband daarmede, van artikel 29 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek
(Stb. 85)Artikel 25. Wet van 6 oktober 1977, houdende vaststelling
van regelen betreffende de gedwongen tenuitvoerlegging van uitspraken van
het Benelux-Gerechtshof die executoriale titel vormen (Stb. 557)Artikel 26. Wet van 8 maart 1980, houdende uitvoering
van artikel 19, zevende lid van het op 18 oktober 1961 te Turijn gesloten
Europees Sociaal Handvest (Stb. 95)BArtikel 27. Wet van 1 november 1980, houdende aanwijzing
van een rechter op grond van artikel 54 van het Verdrag van Washington van
18 maart 1965 inzake de beslechting van geschillen met betrekking tot investeringen
tussen Staten en onderdanen van andere Staten (Trb. 1966, 152) (Stb. 595)Artikel 28. Wet van 11 december 1980, houdende uitvoering
van het op 18 maart 1970 te 's-Gravenhage tot stand gekomen Verdrag inzake
de verkrijging van bewijs in het buitenland in burgerlijke en in handelszaken
(Stb. 653)AArtikel 30. Wet van 2 mei 1990 tot uitvoering van het
op 20 mei 1980 te Luxemburg tot stand gekomen Europese Verdrag betreffende
de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen inzake het gezag over
kinderen en betreffende het herstel van het gezag over kinderen, uitvoering
van het op 25 oktober 1980 te 's-Gravenhage tot stand gekomen Verdrag inzake
de burgerrechtelijke aspecten van internationale ontvoering van kinderen alsmede
algemene bepalingen met betrekking tot verzoeken tot teruggeleiding van ontvoerde
kinderen over de Nederlandse grens en de uitvoering daarvan (Stb. 202)Artikel 31. Wetboek van Burgerlijke RechtsvorderingABAlgemeenHet materiële toepassingsgebied van de verordeningHet formele toepassingsgebied van de verordeningArtikel 1.1.4Artikel 1.1.4aCDEFGHIJKLMNOPQRSArtikel 32. Het Wetboek van KoophandelAHOOFDSTUK 6. MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN
VISSERIJEnig artikel. Zaaizaad- en plantgoedwetABCHOOFDSTUK 7. MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENArtikel 3. Wet tot behoud van cultuurbezitHOOFDSTUK 8. MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDArtikel 1. Algemene bijstandswetArtikel 3. Wet arbeid mijnbouw NoordzeeArtikel 5. Wet op de Europese ondernemingsradenArtikel 6. Wet op de OndernemingsradenHOOFDSTUK 9. MINISTERIE VAN VERKEER EN WATERSTAATArtikel 2. Wet bestrijding ongevallen NoordzeeArtikel 3. Wet op de strandvonderijA en BHOOFDSTUK 10. MINISTERIE VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORTArtikel 1. InfectieziektenwetA en BC en DEArtikel 2. Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische
ziekenhuizenAB-X en ZN en SArtikel 3. Wet klachtrecht cliënten zorgsectorArtikel 4. De Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingenHOOFDSTUK 11. MINISTERIE VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE
ORDENING EN MILIEUBEHEERArtikel 1. Huurprijzenwet woonruimteArtikel 2. HuurwetArtikel 3. KadasterwetArtikel 4. OnteigeningswetABArtikel 5. WaterleidingwetABArtikel 6. WoningwetHOOFDSTUK 12. AANHANGIGE WETSVOORSTELLENArtikel 1Artikel 2a. Wetboek van Burgerlijke RechtsvorderingABCDEF en GHI en JKLMN, O en PQRRaS en TUVWX en YZAABBCCDDEEFFb. Artikel 14 Tijdelijke wet huurkoop onroerende zakenc. Artikel 2 Uitvoeringswet EEG-Executieverdragd. Artikel 3 Wet tarieven in burgerlijke zakenArtikel 3Artikel 4Artikel 5HOOFDSTUK 13. OVERGANGSRECHTEnig artikelHOOFDSTUK 14. SLOTBEPALINGENArtikel 1 en 2Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27824Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 114 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 824Aanpassing van de wetgeving aan de herziening van het procesrecht voor
burgerlijke zaken, in het bijzonder de wijze van procederen in eerste aanlegnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGINHOUDSOPGAVE Algemeen2   1. Inleiding22. Algemeen overzicht
van de aanpassingen2   Artikelen4Hoofdstuk 1Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties4Hoofdstuk 2Ministerie van Buitenlandse
Zaken5Hoofdstuk 3Ministerie van Economische
Zaken5Hoofdstuk 4Ministerie van Financiën5Hoofdstuk 5Ministerie van Justitie6Hoofdstuk 6Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij25Hoofdstuk 7Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen26Hoofdstuk 8Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid26Hoofdstuk 9Ministerie van Verkeer
en Waterstaat27Hoofdstuk 10Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport27Hoofdstuk 11Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer29Hoofdstuk 12Aanhangige wetsvoorstellen31Hoofdstuk 13Overgangsrecht44HOofdstuk 14Slotbepalingen44ALGEMEEN1. InleidingThans is bij de Tweede Kamer in behandeling wetsvoorstel 26 855,
herziening van het procesrecht voor burgerlijke zaken, in het bijzonder de
wijze van procederen in eerste aanleg (Kamerstukken II, 1999/2000, 26 855,
nrs. 1–7; hierna: wetsvoorstel 26 855). Dit wetsvoorstel strekt
ertoe het burgerlijk procesrecht te verbeteren in termen van vereenvoudiging,
modernisering, systematiek, deformalisering en doelmatigheid. Daartoe wordt
een omvangrijke wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
(hierna ook: Rv) voorgesteld, alsmede wijziging van de Wet op de Rechterlijke
Organisatie. De voorgestelde herziening van het burgerlijk procesrecht is
voor de bestaande wetgeving niet zonder gevolgen. Dit brengt mee dat de bestaande
wetgeving dient te worden aangepast aan wetsvoorstel 26 855. Gelet op
de omvang van deze aanpassingsoperatie is ervoor gekozen de noodzakelijke
wetswijzigingen bij een aparte wet door te voeren. Het onderhavige wetsvoorstel
voorziet daarin. De aanpassing van rijkswetgeving zal bij rijkswet worden
geregeld; lagere regelgeving zal op haar eigen niveau worden aangepast.Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel heeft overleg plaats gehad met
de Adviescommissie voor Burgerlijk Procesrecht. Voorts is advies gevraagd
aan de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak en de Nederlandse Orde van
Advocaten. De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak heeft afgezien van advisering.
De besprekingen van de Adviescommissie en het advies van Orde hadden in het
bijzonder betrekking op aanpassing van de Faillissementswet en de Wet schadefonds
geweldsmisdrijven in verband met de toepasselijkheid van de nieuwe algemene
regeling voor verzoekschrifprocedures in de derde titel van wetsvoorstel 26 855.
In § 2.2 en bij de toelichting op genoemde wetten wordt hierop teruggekomen.De verschillende wetten die aanpassing behoeven zijn in het wetsvoorstel
alfabetisch gerangschikt naar het eerstverantwoordelijke ministerie waaronder
zij ressorteren (vgl. AR 223a).2. Algemeen overzicht van de aanpassingen2.1 Verwijzingen naar het Wetboek van Burgerlijke RechtsvorderingWetsvoorstel 26 855 brengt verandering in de inrichting van het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering. De talloze verwijzingen in de bestaande wetgeving
naar het huidige Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering zullen na wijziging
daarvan derhalve niet meer kloppen. Daar waar de voorgestelde wijzigingen
louter aanpassing van de verwijzing betreft, is in het artikelsgewijze deel
van deze memorie een toelichting achterwege gelaten.2.2 Toepasselijkheid van de algemene regeling voor verzoekschriftproceduresMet betrekking tot de werkingssfeer van de (vernieuwde) algemene regeling
van de verzoekschriftprocedure verschilt wetsvoorstel 26 855 wezenlijk
ten opzichte van het huidige recht. Het systeem van de wet is thans dat de
artikelen 429a tot en met 429r Rv slechts van toepassing zijn in verzoekschriftprocedures
waarvoor zij bij afzonderlijke wettelijke bepaling in werking zijn getreden.
Met wetvoorstel 26 855 wordt dit omgedraaid: de algemene regeling van
de verzoekschriftprocedure (van de derde titel) treedt over de gehele linie
in werking voor (alle) zaken die met een verzoekschrift moeten worden ingeleid
en is dan ook daarop van toepassing, tenzij uit de wet het tegendeel
voortvloeit (zie artikel 3.1.1 van wetsvoorstel 26 855, zie voorts Kamerstukken
II, 1999/2000, 26 855, nr. 3, blz. 13 en 150). Dit brengt mee dat in
de bestaande wetgeving verwijzingen naar de huidige twaalfde titel (artikelen
429a tot en met 429t) kunnen vervallen.Met het oog hierop is met de Adviescommissie voor het Burgerlijk procesrecht
overleg gevoerd omtrent de vraag voor welke specifieke verzoekschriftprocedures
waarvoor de huidige algemene regeling van de artikelen 429a tot en met 429t
Rv niet in werking zijn getreden, de algemene regeling van derde titel van
wetsvoorstel 26 855 buiten toepassing zou moeten blijven. De Adviescommissie
en de Orde zijn van mening dat voor verzoekschriftprocedures ingevolge de
Faillissementswet, gegeven de specifieke rechtsgang die in die wet is neergelegd,
de derde titel buiten toepassing zou moeten worden verklaard. Ik deel deze
opvatting. In het wetsvoorstel wordt artikel 362 FW dan ook in deze zin gewijzigd.Daarnaast wordt de algemene regeling niet geheel van toepassing op verzoekschriftprocedures
op de voet van de Wet schadefonds geweldsmisdrijven (zie de toelichting aldaar).
Ten aanzien van andere specifieke verzoekschriftprocedures is niet van voldoende
gewichtige bezwaren gebleken om toepasselijkheid van de algemene regeling
uit te sluiten. Overigens verdient het opmerking dat de omvang van veranderingen
op dit vlak zullen meevallen. Ten aanzien van verzoekschriftprocedures waarvoor
de algemene regeling niet in werking is getreden, past de rechter die algemene
regeling zoveel mogelijk analogisch toe.2.3 Door het Openbaar Ministerie in te leiden verzoekschriftproceduresIn de derde plaats bepaalt artikel 1.5.2, eerste lid, van wetsvoorstel
26 855 dat indien het openbaar ministerie als partij optreedt in een
procedure, de inleiding en de behandeling van de zaak geschieden volgens de
gewone regels, voorzover daarvan in de overige leden van voormeld artikel
niet wordt afgeweken. Ten aanzien van de verzoekschriftprocedure brengt dit
mee dat (ook) het openbaar ministerie een procedure die eindigt met een beschikking
zal moeten inleiden met een verzoekschrift. In wetsvoorstel 26 855 is
artikel 3.1.1, dat in de plaats treedt van het huidige artikel 429a Rv, hieraan
reeds aangepast, doordat de in het huidige artikel 429a Rv voorkomende zinsnede
«op vordering van het openbaar ministerie» in artikel 3.1.1 niet
terugkeert. De overige wetgeving dient in dit opzicht tevens te worden aangepast.
Telkens waar gesproken wordt van een door het openbaar ministerie (of de officier
van justitie) in te stellen vordering ten aanzien van een procedure die eindigt
met een beschikking of die door anderen (belanghebbenden) bij verzoek moet
worden ingeleid, wordt het woord «vordering» (of een vervoeging
daarvan) vervangen door: verzoek (of een vervoeging daarvan).2.4 ProceskostenveroordelingDe regels betreffende de proceskostenveroordeling zijn in wetsvoorstel
26 855 ondergebracht in 2 van afdeling 2.11. Het huidige artikel 56 Rv
keert in wetsvoorstel 26 855 met uitzondering van het vierde lid en overigens
in gemoderniseerde vorm terug in artikel 2.11.9. Deze wijziging is evenwel
niet van belang voor de aanpassing de bestaande wetgeving. Het eerste en zesde
lid van het huidige artikel 57 Rv zijn in wetsvoorstel 26 855 opgenomen
in artikel 2.11.11, respectievelijk artikel 2.11.12. Het tweede tot en met
vijfde lid van artikel 57 keren niet terug in wetsvoorstel 26 855. Het
huidige artikel 57b Rv, waarnaar artikel 8:75, tweede lid, tweede volzin,
verwijst, is in wetsvoorstel 26 855 ten dele opgenomen in artikel 2.11.14.
De verwijzing in het eerste lid van artikel 57b naar voorschotten ter zake
van deskundigenkosten op de voet van artikel 225 (in wetsvoorstel 26 855: artikel 2.8.50) is overgebracht naar artikel 2.11.15. Ook in het tweede
lid van artikel 2.11.14 is de verwijzing naar de voorschotten verwijderd.
Ook artikel 58 Rv wordt geschrapt, doch daarvoor in de plaats treedt het nieuwe
artikel 2.11.16, dat de mogelijkheid biedt de gemachtigde of procureur van
een niet bestaande of niet geldig in het geding verschenen partij te veroordelen
in de kosten van de winnende partij (zie voor een en ander Kamerstukken II,
1999/2000, 26 855, nr. 3, blz. 137–139).2.5 Verkrijging van tweede en verdere grossenDe huidige nogal omslachtige regeling van artikel 843 Rv keert in wetsvoorstel
26 855 in sterk vereenvoudigde vorm terug in artikel 2.11.3 (alsmede
in artikel 3.4.13 ten aanzien van de verzoekschriftprocedure; zie hieromtrent
Kamerstukken II, 1999/2000, 26 855, nr. 3, blz. 187). Ingevolge de nieuwe
regeling worden de tweede of verdere in executoriale vorm opgemaakte afschriften
van een vonnis door de griffier verstrekt.2.6 Gewijzigde terminologieOp enkele punten wijzigt wetsvoorstel 26 855 de nu gebruikelijke
terminologie. Zo wordt «rekest civiel» omgedoopt tot «herroeping»
en krijgt «royement» een wettelijke regeling onder de noemer «doorhaling
op de rol».2.7 Nadere wijziging van het procesrechtHet is wenselijk gebleken in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
nog enige wijzigingen van diverse aard aan te brengen. De voornaamste daarvan
houden verband met het wetsvoorstel organisatie en bestuur gerechten (27 181),
zoals de regeling welke zaken door de kantonrechter worden behandeld (artikelen
2.2A.1 e.v. Rv) en een herziene regeling voor de verwijzing van zaken door
of naar de kantonrechter (artikel 1.8.2a Rv. Ook is bijvoorbeeld een herziene
regeling voor de rechtsmacht van de Nederlandse rechter opgenomen, die is
afgestemd op de Verordening (EG) Nr. 1347/2000 van de Raad van 29 mei 2000
betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen
in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke
kinderen (artikel 1.1.4 Rv). Voorts is de relatieve bevoegdheid in huurzaken
aangepast naar aanleiding van hetgeen daarover is opgemerkt bij de behandeling
van het nieuwe huurrecht in de Tweede Kamer.ARTIKELENHOOFDSTUK 1. MINISTERIE VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESArtikel 3. Wet algemene regels herindelingDe regeling van schorsing, en hervatting, waarnaar het derde lid van het
huidige artikel 44 verwijst, is in enigszins gemoderniseerde vorm opgenomen
in de tiende afdeling van de tweede titel van het eerste boek (artikelen 2.10.1
tot en met 2.10.4) van wetsvoorstel 26 855. De wijzigingen zijn voor
de aanpassing van artikel 44 evenwel niet van belang. HOOFDSTUK 2 MINISTERIE VAN BUITENLANDSE ZAKENEnig Artikel. Wet van 12 juni 1909 tot uitvoering van
het op 17 juli 1905 te 's-Gravenhage gesloten verdrag betreffende de burgerlijke
rechtsvordering (Stb. 141)Het Haags Rechtsvorderingsverdrag 1954 vervangt in de rechtsbetrekkingen
tussen de staten die het hebben bekrachtigd het Rechtsvorderingsverdrag 1905
(artikel 29 Rechtsvorderingsverdrag 1954). Nederland heeft beide verdragen
bekrachtigd. Van de landen die zijn toegetreden tot het Rechtsvorderingsverdrag
1905 heeft IJsland het Rechtsvorderingsverdrag 1954 niet bekrachtigd. Dit
betekent dat in de betrekkingen tussen Nederland en IJsland het oude verdrag
van 1905 nog geldt. De uitvoeringswet bij dat verdrag heeft derhalve nog steeds
gelding, zodat het voor aanpassing in aanmerking komt.De wijzigingen betreffen alle de aanpassing van verwijzingen naar het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.HOOFDSTUK 3. MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKENArtikel 1. Handelsregisterwet 1996Zie § 2.2.HOOFDSTUK 4. MINISTERIE VAN FINANCIËNArtikel 1. Invorderingswet 1990ADe huidige artikelen 1 e.v. Rv geven regels met betrekking tot de betekening
van dagvaardingen. In de praktijk wordt wel aangenomen dat zij ook op andere
exploten betrekking hebben. In verband met dit laatste geeft wetsvoorstel
26 855 in afdeling 1.6 algemene regels voor de betekening van exploten.
In verband hiermee is het eerste lid van artikel 13 aangepast door het woord
«dagvaardingen» te vervangen door «exploten».De eerste twee leden van het huidige artikel 2 Rv zijn in wetsvoorstel
26 855 opgenomen in artikel 1.6.3. Het derde lid van artikel 2 Rv wordt
geschrapt, omdat de daarin vervatte bepaling in artikel 12, derde lid, van
het wetsvoorstel Gerechtsdeurwaarderwet (22 775) is opgenomen. In verband
hiermee behoefde de formulering van het tweede lid van artikel 13 aanpassing.CIn wetsvoorstel 26 855 is een nieuwe, gemoderniseerde regeling van
de lijfsdwang opgenomen. Zulks brengt mee dat de verwijzing naar artikel 20
aanpassing behoeft.Aangezien in wetsvoorstel 26 855 lijfsdwang ook mogelijk is bij de
tenuitvoerlegging van beschikkingen (zie het nieuwe artikel 585), behoeft
de laatste volzin van het eerste lid van artikel 20 aanpassing, omdat daarin
thans alleen wordt verwezen naar vonnissen. Artikel 2. Wet aansprakelijkheid kernongevallenA Zie § 2.4.BZie § 2.2.Artikel 6. Wet van 30 oktober 1974 tot beëindiging
van de overheidstaken met betrekking tot de zaken van de voormalige wees-
en momboirkamers en het beheer van vicarieën, alsmede afkoop van onveranderlijke
lasten (Stb. 700)Zie § 2.3.HOOFDSTUK 5. MINISTERIE VAN JUSTITIEArtikel 1. Algemene wet bestuursrechtAlgemeenDe aanpassing van de Algemene wet bestuursrecht betreft verwijzingen naar
bepalingen van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering die van overeenkomstige
toepassing zijn verklaard.AIn het derde lid van het huidige artikel 8:33 is – onder meer –
artikel 199, eerste lid, Rv betreffende gijzeling van getuigen van overeenkomstige
toepassing verklaard. In wetsvoorstel 26 855 is deze regeling neergelegd
in artikel 2.8.26. Zij bevat een aantal nieuwe elementen. Gijzeling wordt
in de tijd beperkt tot de duur van maximaal één jaar. Voorts
is nieuw dat de rechter gijzeling slechts beveelt indien het belang van de
waarheidsvinding zulks rechtvaardigt (zie artikel 2.8.26, tweede lid). Ten
slotte is nieuw dat de rechter die de gijzeling heeft bevolen, ambtshalve
of op verzoek van de gegijzelde de gijzeling beëindigt, indien voortzetting
daarvan naar zijn oordeel niet meer door het belang van de waarheidsvinding
wordt gerechtvaardigd (zie artikel 2.8.26, derde lid). Ten einde deze waarborgen
voor de bescherming van de gegijzelde ook in het kader van de Algemene wet
bestuursrecht toepassing te doen vinden, wordt ook verwezen naar het tweede
en derde lid van artikel 2.8.26.GHet huidige artikel 57b Rv, waarnaar artikel 8:75, tweede lid, tweede
volzin, verwijst, is in wetsvoorstel 26 855 ten dele opgenomen in artikel
2.11.14. De verwijzing in het eerste lid van artikel 57b naar voorschotten
ter zake van deskundigenkosten op de voet van artikel 225 (in wetsvoorstel
26 855: artikel 2.8.50) is overgebracht naar artikel 2.11.15. Ook in
het tweede lid van artikel 2.11.14 is de verwijzing naar de voorschotten verwijderd.
Aangezien de vergoeding van deskundigen in de Algemene wet bestuursrecht niet
op de leest van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is geschoeid,
kan in artikel 8:75 een verwijzing naar artikel 2.11.15 evenwel achterwege
blijven.Artikel 2. Auteurswet 1912Krachtens artikel 26c, tweede lid, vierde volzin, van de Auteurswet 1912
worden de daarin genoemde voorstellen en bezwaren betekend overeenkomstig
het bepaalde in de huidige Eerste Titel, Eerste Afdeeling, van het Eerste
Boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, luidende: «Van
exploiten van dagvaarding, aanzegging en betekening». In de praktijk
wordt thans algemeen aangenomen dat de eerste vier bepalingen van deze Afdeling,
anders dan de titel van de afdeling en de bewoordingen van de bepalingen ervan
doen vermoeden, niet slechts betrekking hebben op dagvaardingen, maar op alle
exploten. In wetsvoorstel 26 855 zijn de desbetreffende bepalingen dan
ook als algemene voorschriften ten aanzien van de exploten geredigeerd en
neergelegd in de zesde afdeling van de eerste titel. Dit brengt mee dat artikel
26c Auteurswet 1912 met een verwijzing naar deze afdeling dient te worden
aangepast aan wetsvoorstel 26 855.Artikel 3. Burgerlijk WetboekA1 tot en met 16, 18 tot en met 21, 24 tot en met 32, 35 tot en met 40.Zie § 2.317. Het huidige artikel 280 verwijst naar het uit vijftien leden uiteenvallende
artikel 429c Rv terzake van de relatieve bevoegdheid. In wetsvoorstel 26 855
is deze regeling in vereenvoudigde vorm opgenomen in de tweede afdeling van
de derde titel van het eerste boek (artikelen 3.2.1 tot en met 3.2.8), waarbij
een aantal bepalingen van artikel 429c Rv, waaraan geen grote bevoegdheid
lijkt te bestaan, zijn geschrapt. Aangezien het in artikel 280 gaat om «zaken
betreffende minderjarigen» dient te worden verwezen naar het daarop
betrekking hebbende artikel 3.2.3. Daarnaast is verwezen naar artikel 3.2.7,
dat een regel geeft voor gevallen waarin de specifieke regels van artikel
3.2.1 tot en met 3.2.6 geen bevoegde rechter aanwijzen (zie het huidige vijftiende
lid van artikel 429c Rv).22. Het huidige artikel 344 wijst kantonrechter aan die bevoegd is aanwijzingen
te geven betreffende de bewaargeving door de voogd van spaarbankboekjes en
gelden van de minderjarigen, naast de kantonrechter onder wiens goedkeuring
een verdeling tot stand is gekomen. Hierbij wordt verwezen naar het uit vijftien
leden opgebouwde artikel 429c Rv, waarin een regeling van de relatieve bevoegdheid
van de rechter is neergelegd. In wetsvoorstel 26 855 is deze regeling
in vereenvoudigde vorm opgenomen in de tweede afdeling van de derde titel
van het eerste boek (artikelen 3.2.1 tot en met 3.2.8), waarbij een aantal
bepalingen van artikel 429c Rv, waaraan geen grote bevoegdheid lijkt te bestaan,
zijn geschrapt. Desbetreffende gevallen kunnen ook via de hoofdregels zoals
zij in het wetsvoorstel worden geformuleerd worden behandeld. Het twaalfde
lid van artikel 429c betreffende executie is verplaatst. Voor artikel 1:344
BW hebben deze wijzigingen evenwel geen gevolg.23 en 34. De huidige artikelen 345 en 441 verwijzen naar het huidige artikel
19 Rv dat betrekking heeft op de schikkingscomparitie. In wetsvoorstel 26 855
is de schikkingscomparitie geregeld in artikel 2.1.10, dat globaal overeenstemt
met artikel 19 Rv. De wijzigingen ten opzichte van artikel 19 Rv zijn voor
de verwijzing in de artikelen 345 en 441 evenwel niet van betekenis.28a. De verwijzing in artikel 414, eerste lid, is aangepast.33. In wetsvoorstel 26 855 is deze regel van artikel 429c, vijfde
lid, Rv opgenomen in artikel 3.2.4. Daarnaast wordt, evenals bij artikel 280,
verwezen naar artikel 3.2.7, dat de rechter te 's-Gravenhage aanwijst als
bevoegde rechter in geval artikel 3.2.4 niet een bevoegde rechter aanwijst.B1, 3 tot en met 17, 23 tot en met 29. Zie § 2.3.18 en 19. De aanpassing van de artikelen 323 en 334u betreft terminologie.
In wetsvoorstel 26 855 wordt de term «request-civiel» vervangen
door «herroeping». De artikel 323 en 334u zijn hieraan aangepast.
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt de woorden «verzet van derden»
te vervangen door «verzet door derden», aangezien dit de benaming
is die wordt gebruikt in de negende titel van het eerste boek, waar dit bijzonder
rechtsmiddel is geregeld.20. Wetsvoorstel 26 855 wijzigt artikel 344 Rv aldus dat in het tweede
lid de woorden «de meervoudige kamer» worden vervangen door «een
meervoudige kamer». Dit brengt mee dat de woorden «de meervoudige
kamer en» in artikel 336 kunnen vervallen.21. Het huidige artikel 339 verwijst naar de artikelen 222 tot en met
236 en strekte ertoe de regeling van het deskundigenbericht in het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering van toepassing te verklaren. Deze regeling
is thans – na de inwerkingtreding van het «nieuwe» bewijsrecht
op 1 april 1988 – evenwel neergelegd in de artikelen 221 tot en met
225. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt dit recht te zetten.22. Het huidige tweede lid van artikel 343 verwijst naar de artikelen
68 tot en met 74 Rv, die betrekking hebben op vrijwaring. Deze bepalingen
keren in wetsvoorstel 26 855 inhoudelijk vrijwel geheel terug in de artikelen
2.9.3 tot en met 2.9.9. De wijzigingen zijn niet van betekenis voor de verwijzing
in artikel 343.26. In het huidige artikel 349a verdiende de advocaat-generaal aparte
vermelding, omdat deze functionaris zich bij vordering tot het Gerechtshof
te Amsterdam moest wenden voor een onderzoek naar het beleid en de gang van
zaken van een rechtspersoon, waar andere belanghebbenden dit bij verzoekschrift
moesten doen. Nu ook de advocaat-generaal de hier bedoelde procedure bij verzoekschrift
moet gaan inleiden (zie onder het algemeen gedeelte van deze memorie), valt
hij reeds onder de «indieners van het in artikel 345 bedoelde verzoek»,
zodat de aparte vermelding kan vervallen. Zie ook § 2.3.28. Naast de aanpassing van het huidige artikel 355 aan het uitgangspunt
dat ten aanzien van door het openbaar ministerie te entameren verzoekschriftprocedures
wordt gesproken van «verzoek» in plaats van «vordering»
(zie § 2.3), is in het tweede lid nog een terminologische wijziging
aangebracht. De zinsnede «Het verzoek moet geschieden» wordt is
vervangen door de gangbare uitdrukking «Het verzoek wordt gedaan».C1. Het voorgestelde artikel 15b bevat de materie van artikel 11 van het
Wetboek van Koophandel, dat thans komt te vervallen. De redactie is gemoderniseerd
en verduidelijkt, waarbij ook aansluiting is gezocht bij artikel 15a van Boek
3. Net als in artikel 2.8.14 is gekozen voor de term «openlegging»,
omdat voor een afwijkende terminologie geen goede grond bestaat. Het zal zowel
bij de toepassing van artikel 2.8.14 als bij de toepassing van artikel 15b
van de omstandigheden van het geval afhangen op welke wijze openlegging zal
moeten geschieden: door het verlenen van inzage, door het verschaffen van
een uittreksel of anderszins. Omdat niet uitgesloten kan worden dat zich ook
buiten de in artikel 11 WvK genoemde gevallen verhoudingen kunnen voordoen
waarin openlegging gevorderd kan worden, is het limitatieve karakter
van die bepaling niet gehandhaafd. Mede in verband daarmee is de – verouderde–
verwijzing naar «aanstellers van factoors of bewindvoerders» niet
overgenomen. Voor openlegging van de boekhouding aan een schuldeiser in faillissement
of schuldsaneringsregeling is mede de eis gesteld dat deze daarbij een rechtstreeks
en voldoende belang heeft. In het kader van het thans in voorbereiding zijnde
wetsvoorstel tot vaststelling van titel 7.13 (vennootschap) van het nieuwe
Burgerlijk Wetboek zal overigens een specifieke bepaling worden voorgesteld
voor inzage in de boekhouding van een personenvennootschap.2. Het huidige artikel 27 is erop gericht mogelijk te maken dat een rechterlijke
uitspraak omtrent het door eiser gepretendeerde recht ook jegens onbekende
belanghebbenden gezag van gewijsde heeft. In verband daarmee wordt thans in
de derde volzin van het eerste lid de regeling van verstek en aanhouding in
geval sommige gedaagden zijn verschenen en anderen niet, vervat in artikel
79, eerste lid, Rv, buiten toepassing verklaard. In wetsvoorstel 26 855
is de herhaalde oproeping van niet verschenen gedaagde(en) in geval één
of meer andere gedaagden wel zijn verschenen, echter afgeschaft. Dit brengt
mee dat de grond om artikel 79, eerste lid, Rv, in artikel 27 buiten toepassing
te verklaren is komen te vervallen. De verwijzing in het vierde lid wordt
aangepast aan die van wetsvoorstel 26 855.3. Het huidige derde lid van artikel 29 verwijst naar de artikelen 85
en 433 Rv, alwaar de bevoegdheid is gegeven van verzet, respectievelijk hoger
beroep en beroep in cassatie aantekening te doen in een daartoe bestemd register.
In wetsvoorstel 26 855 wordt de regeling van deze registers geconcentreerd
in artikel 433. In verband daarmee wordt de verwijzing aangepast.De grond aan de tweede volzin van het derde lid (dat artikel 79, eerste
lid, Rv buiten toepassing stelt) is, evenals bij artikel 27, komen te vervallen
(zie de toelichting bij artikel 27). Dit brengt mee dat de tweede volzin kan
vervallen.Het huidige artikel 81 komt in gewijzigde vorm terug in artikel 2.7.1
van het wetsvoorstel 26 855. De wijziging hebben evenwel niet betrekking
op de aanvang van de verzettermijn.4. De aanpassing van artikel 301 ten aanzien van de huidige artikelen
81, 85 en 433 Rv berust op dezelfde gronden als die van artikel 29 en 27 (zie
de toelichting aldaar).D1 en 2. Zie § 2.3.EDe aanpassing van artikel 32 ten aanzien van de huidige artikelen 81,
85 en 433 Rv berust op dezelfde gronden als die van artikel 3:27, 3:29 en
3:301 BW (zie de toelichting aldaar).F5. De huidige artikelen 68 en 69 keren in licht gewijzigde vorm terug
in artikelen 2.9.3 en 2.9.4 van wetsvoorstel 26 855. De wijzigingen zijn
evenwel voor de aanpassing van artikel 244 niet van belang. Het huidige artikel
73 Rv keert in wetsvoorstel 26 855 terug in artikel 2.9.8. G1. Zie § 2.4.2. Afdeling 3.2 van wetsvoorstel 26 855, dat de relatieve bevoegdheid
van de rechter in de verzoekschriftprocedure regelt, kent niet een alternatieve
bevoegdheid in zaken betreffende een arbeidsovereenkomst. Daarom is in verband
met de verwijzing naar het huidige artikel 98 Rv een daaraan ontleende zinsnede
aan artikel 685 toegevoegd en kon niet worden volstaan met verwijzing naar
afdeling 3.2.Afdeling 3.2 kent evenmin een specifieke bevoegdheidsregel ten aanzien
van een door de verweerder gekozen woonplaats. Zulks is ook niet nodig. Bij
een gekozen woonplaats kan gewoon de hoofdregel van artikel 3.2.1 worden toegepast.
Ten aanzien van het huidige artikel 99 Rv behoeft artikel 685 derhalve geen
aanpassing.Artikel 4. FaillissementswetAHet huidig artikel 33 bepaalt dat het vonnis van faillietverklaring –
onder meer – ten gevolge heeft dat «geen vonnis bij lijfsdwang
kan worden ten uitvoer gelegd» (eerste lid) en dat een schuldenaar die
zich in gijzeling bevindt daaruit wordt ontslagen (derde lid). Het vierde
lid bepaalt evenwel dat een en ander niet geldt «voor lijfsdwang in
zaken als bedoeld bij artikel 598a van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering».
Het huidige artikel 598a Rv ziet op lijfsdwang bij alimentatie, dat thans
nog een aparte regeling heeft. In wetsvoorstel 26 855 zijn allerlei verschillen
tussen de algemene regeling van gijzeling en die van de alimentatieregeling
echter als overbodig geschrapt. Als gevolg hiervan is de tekst van het eerste
lid van artikel 598a Rv overgenomen in het vierde lid van artikel 33.BDe huidige artikelen 197 tot en met 201, waarnaar artikel 66 verwijst,
keren in wetsvoorstel 26 855 in licht gewijzigde vorm terug in de artikelen
2.8.23 tot en met 2.8.28. De wijzigingen zijn evenwel niet van belang voor
de aanpassing van artikel 66. Bij voornoemde artikelen van wetsvoorstel 26 855
is ook een bepaling opgenomen die niet voorkomt in de huidige artikelen 197
tot en met 201. Het gaat om artikel 2.8.25, op grond waarvan de rechter indien
een partij die gehouden is als getuige een verklaring af te leggen, niet ter
terechtzitting verschijnt, niet antwoordt op de haar gestelde vragen of weigert
haar verklaring te ondertekenen, daaruit de gevolgtrekking kan maken die hij
geraden acht. Toepassing van deze bepaling in het kader van de Faillissementswet
zou minder gelukkig zijn, omdat daarin elders, in artikel 87 e.v., reeds een
regeling is gegeven voor het geval waarin de gefailleerde zijn verplichtingen
uit hoofde van de Faillissementswet niet nakomt (zie hieromtrent overigens
ook de wijziging van artikel 87 en 89 en de bijbehorende toelichting). Om
dezelfde reden is de tweede volzin van het eerste lid van artikel 2.8.26 buiten
toepassing verklaard.C en DIn wetsvoorstel 26 855 is een nieuwe regeling van het onderwerp lijfsdwang
opgenomen. Met die regeling houdt verband de regeling van verzekerde bewaring
in de Faillissementswet (artikelen 87 tot en met 90 Fw). Het huidige artikel
89 Fw schrijft dwingend voor dat gijzeling, indien verzocht, in bepaalde gevallen
moet plaatsvinden. In overeenstemming met de voorgestelde algemene
gijzelingsregeling verdient het de voorkeur de rechter de vrijheid te geven
ieder gijzelingsverzoek op zijn merites te beoordelen. Dit brengt mee dat
artikel 89 komt te vervallen. Wel moet duidelijk zijn dat, in overeenstemming
met de vaste rechtspraak terzake, faillissementsgijzeling op ruimere gronden
kan plaatsvinden dan aangegeven in het huidige artikel 89 Fw. Met het oog
hierop wordt in artikel 87 Fw een toetsingskader geformuleerd dat de rechter
een wettelijk aanknopingspunt verschaft bij de toepassing van de bepaling.
Om de rechter daarbij van voldoende armslag te verzekeren, is de redactie
nog iets verruimd ten opzichte van hetgeen is aangekondigd in de memorie van
toelichting bij wetsvoorstel 26 855 (Kamerstukken II, 1999/2000, 26 855,
nr. 3, blz. 179).EHet huidige vierde lid van artikel 122a bepaling verwijst naar het huidige
artikel 261 Rv. Ingevolge het eerste lid van deze bepaling wordt in geval
op de dagvaarding tot hervatting na een schorsing van de procedure verstek
wordt verleend, de procedure hervat «achtereenvolgens de laatste gedingstukken».
In wetsvoorstel 26 855 keert deze regeling in gewijzigde vorm terug in
artikel 2.10.3. Deze bepaling is naar aanleiding van overleg met de Adviescommissie
voor het Burgerlijk Procesrecht gewijzigd bij tweede nota van wijziging (Kamerstukken
II, 1999–2000, 26 855, nr. 7). Bij de aanpassing van artikel 122a
Fw is aan deze gewijzigde regeling aangehaakt. Een en ander brengt mee dat
het huidige vierde lid kan vervallen.FDe aanpassing van artikel 223b berust op dezelfde gronden als die van
artikel 66.GDe voorgestelde algemene regeling voor de verzoekschriftprocedure van
titel 1.3 van wetsvoorstel 26 855 zal in beginsel onmiddellijk over de
gehele linie, ten aanzien van alle zaken die met een verzoekschrift moeten
worden ingeleid in werking treden. Dit betekent dat ingevolge artikel 3.1.1,
eerste lid, titel 1.3 van toepassing is op alle zaken die met een verzoekschrift
moeten worden ingeleid, tenzij uit de wet anders voortvloeit. In § 1
is al erop gewezen dat het op grond van de aard van de faillissementsprocedure
niet wenselijk is dat titel 1.3 daarop van toepassing is. Daarom is aan de
algemene slotbepaling een lid toegevoegd waarin de toepasselijkheid van titel
1.3 wordt uitgesloten.Artikel 4a. GerechtsdeurwaarderswetDe omschrijving van de aan de voet van een exploot te vermelden kosten
is gepreciseerd door verwijzing naar de desbetreffende bepalingen uit het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.Artikel 5. Overgangswet nieuw Burgerlijk WetboekAHet huidige eerste lid van artikel 28 verwijst naar artikel 814 Rv, eerste
lid, onder c, Rv. Dit onderdeel is evenwel bij wet van 1 juli 1992 (Stb. 373;
echtscheidingsprocesrecht) opgegaan in een gewijzigd onderdeel b en als zelfstandig
onderdeel vervallen. In verband met de Verordening (EG) Nr. 1347/2000 van
de Raad van 29 mei 2000 betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging
van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid
voor gemeenschappelijke kinderen keert het bepaalde in artikel 814, eerste
lid, onder b, in het nieuwe procesrecht niet terug. In verband daarmee vervalt
artikel 28.B-DZie § 2.3.EZie § 2.2.Artikel 6. PachtwetADe verwijzing naar de artikelen van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
is aangepast. Opgemerkt zij dat de nieuwe artikelen op een aantal punten afwijken
van de huidige regeling. Deze wijzigingen zijn voor de aanpassing van artikel
101 evenwel niet van belang. Thans verwijst artikel 101 niet naar artikel
190 Rv, waarin is bepaald dat ook partijen als getuigen kunnen optreden. Er
is niet gebleken van een goede reden om dit voorschrift, dat in wetsvoorstel
26 855 terugkeert in artikel 2.8.16, niet ook in het kader van een procedure
op de voet van de Pachtwet van toepassing te verklaren. Indirect werd reeds
naar de partij-getuige verwezen door de van overeenkomstige toepassing verklaring
van de artikelen 199, tweede lid, en 205, eerste lid, Rv. Van de gelegenheid
is gebruik gemaakt artikel 101 op dit punt te wijzigen.Voorts is het vijfde lid in overeenstemming met Aanwijzing 52 van de Aanwijzingen
voor de regelgeving beknopter geformuleerd.DDe huidige artikelen van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering waarnaar
artikel 139 verwijst, keren in vrijwel dezelfde vorm terug in wetsvoorstel
26 855. De wijzigingen zijn voor de aanpassing niet van belang.Artikel 9. Wet bescherming persoonsgegevensZie § 2.2. Bij de aanpassing is ermee rekening gehouden dat
in het huidige artikel 46, vierde lid, artikel 429d, derde lid, Rv (vgl. artikel
3.4.1, derde lid, in wetsvoorstel 26 855) buiten toepassing is gelaten
en een verzoekschrift als bedoeld in artikel 46 dus niet door een procureur
behoeft te worden ingediend.Aangezien artikel 345 in wetsvoorstel 26 855 komt te vervallen kan
de buiten-toepassingverklaring van artikel eveneens worden gemist.Artikel 10. Wet conflictenrecht namenZie § 2.3.Artikel 11a. Wet op de rechterlijke organisatieA en CDe wijzigingen van de artikelen 38, eerste lid, onder a en b, en 67, tweede
lid, betreffen een aanpassing aan de euro. BDe aanvulling van artikel 38, eerste lid, onder c, is ontleend aan het
thans geldende artikel 39, onder 2°.Artikel 12. Wet op het notarisambtIn de memorie van toelichting bij wetsvoorstel 26 855 is aangekondigd
dat in de aanpassingswet ter vervanging van het huidige, nogal omslachtige
artikel 841 Rv een regeling zal worden getroffen voor de afgifte van tweede
en verdere grossen van akten door de notaris (Kamerstukken II, 1999/2000,
26 855, nr. 3, blz. 187). Daarbij is aangegeven dat de voor te stellen
regeling van de notaris geen onderzoek zal verlangen naar de gronden voor
het verzoek om een tweede of verdere grosse. Zulks is bij de aanpassing van
artikel 50 geschiedt met een formulering die is ontleend aan de artikelen
2.11.3 en 3.4.13 van wetsvoorstel 26 855.Artikel 13. Wet Overheidsaansprakelijkheid BezettingshandelingenZie § 2.4.Artikel 14. Wet persoonsregistratiesZie § 2.2. Bij de aanpassing is ermee rekening gehouden dat
in het huidige artikel 34 artikel 429d, derde lid, Rv (vgl. artikel 3.4.1,
derde lid, in wetsvoorstel 26 855) buiten toepassing is gelaten en een
verzoekschrift als bedoeld in artikel 34 dus niet door een procureur behoeft
te worden ingediend.Aangezien door de inwerkingtreding van wetsvoorstel 26 855 komt artikel
345 Rv te vervallen, kan de buiten-toepassingverklaring van artikel eveneens
worden gemist.Artikel 15. De Wet schadefonds geweldsmisdrijvenIngevolge de Wet schadefonds geweldsmisdrijven kan het slachtoffer van
een geweldsmisdrijf een uitkering verzoeken bij het schadefonds geweldsmisdrijven.
Dit verzoek wordt in eerste instantie beoordeeld door de commissie die met
het beheer van het schadefonds is belast. Het slachtoffer kan bij verzoekschrift
bij het Gerechtshof te Den Haag opkomen tegen een afwijzende beslissing van
het de commissie. In verband daarmee geven de artikelen 14 tot en met 18 enkele
procesregels.De twaalfde titel van het eerste boek van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering is niet in werking getreden ten aanzien van gerechtelijke
verzoekschriftprocedures op de voet van de Wet schadefonds geweldsmisdrijven.
Wel verklaart artikel 16 ten aanzien van de behandeling van het verzoekschrift
enkele bepalingen van de twaalfde titel van toepassing.Nadat wetsvoorstel 26 855 kracht van wet heeft gekregen en in werking
is getreden, zal de nieuwe algemene regeling van de derde titel van het eerste
boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering ingevolge artikel 3.1.1,
eerste lid, integraal van toepassing worden op de bij verzoekschrift als bedoeld
in artikel 14 van de Wet Schadefonds geweldsmisdrijven in te leiden procedure,
voorzover daarvan in die wet niet wordt afgeweken (zie § 2.2 ).
De vraag of dit wenselijk is, is besproken met het Haagse Hof en de Adviescommissie
voor het Burgerlijk Procesrecht en voor advies voorgelegd aan de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak en de Nederlandse Orde van Advocaten. Ofschoon
de Adviescommissie en de Orde (de NVvR heeft afgezien advisering) deze vraag
bevestigend hebben beantwoord, zou de regering deze materie niet in het kader
van dit wetsvoorstel willen beslissen. Mede naar aanleiding van
een tweetal tijdens de behandeling van de Justitie-begroting aangenomen moties
(Kamerstukken II, 1999/2000, 27 400 VI, nr. 24 en 25) wordt thans bezien
of de Wet schadefonds geweldmisdrijven wijziging behoeft ten aanzien van een
van de criteria voor uitkering uit het fonds. Dit raakt de mate waarin een
beroep wordt gedaan op het fonds en dus ook het beslag dat wordt gelegd op
de rechtspleging. Met het oog hierop acht de regering het niet wenselijk op
dit moment in te grijpen in de wijze van procederen, omdat zij deze onderwerpen
in samenhang wil bezien. Dit betekent dat bij de aanpassing van de Wet schadefonds
geweldsmisdrijven aan wetsvoorstel 26 855 in afwachting – en ook
ten behoeve – van nadere beleidsvorming de status quo wordt gehandhaafd.Artikel 16 van de wet is met inachtneming van het bovenstaande aangepast.
In het nieuwe eerste lid wordt verwezen naar bepalingen van wetsvoorstel 26 855
die corresponderen met de artikelen waarnaar thans wordt verwezen. In het
tweede lid is tot uitdrukking gebracht dat voor het overige de derde titel
van wetsvoorstel 26 855 niet van toepassing is.Artikel 16. Wet tarieven in burgerlijke zakenCHet huidige vijfde lid van artikel 11 bepaling verwijst naar het huidige
artikel 104, dat betrekking heeft op de formulierdagvaarding van de kantongerechtsprocedure.
In wetsvoorstel 26 855 keert de formulierdagvaarding evenwel niet terug.
Dit brengt mee dat het daarop betrekking hebbende eerste gedeelte van het
vijfde lid van artikel 11 kan vervallen.Artikel 17. Wet tot invoering van een leeftijdsgrens voor
het notarisambt en oprichting van een notarieel pensioenfondsArtikel 23 verwijst naar de tweede titel van het eerste boek van het Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering, waarin de kantongerechtsprocedure is geregeld.
Wetsvoorstel 26 855 kent evenwel niet een aparte kantongerechtsprocedure,
maar maakt onderscheid tussen zaken waarin wel en niet in persoon kan worden
geprocedeerd. Dienovereenkomstig is artikel 23 aangepast.Artikel 19. Wet van 24 februari 1955, houdende regeling
van gedwongen tenuitvoerlegging van uitspraken en beschikkingen, die ingevolge
het Verdrag tot de oprichting van de Europese Gemeenschappen voor Kolen en
Staal kunnen worden tenuitvoergelegd (Stb. 73)Zie § 2.5.Artikel 22. Wet van 17 februari 1972, houdende uitvoering
van de op 10 september 1964 te Parijs ondertekende Overeenkomst inzake beslissingen
tot verbetering van akten van de burgerlijke stand, met Bijlagen en aanvullingen,
in verband daarmede, van artikel 29 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek
(Stb. 85)Het eerste lid van het huidige artikel 9 geeft aan dat de daarin bedoelde
procedure eindigt met een beschikking, terwijl het derde lid de algemene regeling
van de verzoekschriftprocedure van toepassing verklaart. Tegen deze achtergrond
is het ongelukkig dat het eerste lid spreekt van «op de vordering»,
in plaats van «op het verzoek» (vgl. § 2.3).Het derde lid kan vervallen op de gronden als vermeld in § 2.2.In de tweede volzin van het eerste lid wordt thans de appèltermijn
op twee maanden gesteld, aanvangende met de dag van dagtekening van de beschikking. Dit is in overeenstemming met de thans in het algemeen
geldende appèltermijn in verzoekschriftprocedures (zie het huidige
artikel 429n, tweede lid, Rv, alsmede artikel 345, tweede lid, Rv). In wetsvoorstel
26 855 wordt de (algemene) appèltermijn in verzoekschriftprocedures
evenwel op drie maanden gesteld, te rekenen vanaf de dag van de uitspraak
(zulks in overeenstemming met de appèltermijn in de dagvaardingsprocedure;
zie het nieuwe artikel 358, tweede lid). Het ligt in de rede dat deze nieuwe
appèltermijn ook in de uitvoeringswet bij het Verdrag inzake beslissingen
tot verbetering van akten van de burgerlijke stand tot uitgangspunt wordt
genomen. Met het oog hierop komt de tweede volzin van het eerste lid van artikel
9 vervallen, zodat de hoofdregel van artikel 358 (nieuw) van toepassing wordt.Artikel 25. Wet van 6 oktober 1977, houdende vaststelling
van regelen betreffende de gedwongen tenuitvoerlegging van uitspraken van
het Benelux-Gerechtshof die executoriale titel vormen (Stb. 557)Zie § 2.5.Artikel 26. Wet van 8 maart 1980, houdende uitvoering
van artikel 19, zevende lid van het op 18 oktober 1961 te Turijn gesloten
Europees Sociaal Handvest (Stb. 95)BHet huidige artikel 585 Rv geeft een achtledige opsomming van gevallen
waarin lijfsdwang mogelijk is. In wetsvoorstel 26 855 wordt in artikel
585 (nieuw) een meer algemene opsomming gegeven van gevallen waarin de rechter
lijfsdwang kan toestaan. In verband hiermee wordt naar het gehele artikel
verwezen, in plaats van naar een onderdeel daarvan. Terzijde zij nog opgemerkt
dat bij wet van 23 december 1992 (Stb. 1993, 29) onderdeel 7 van artikel 585
is komen te vervallen, onder vernummering van de onderdelen 8 en 9 tot 7 en
8.De verwijzing naar 768 kan achterwege blijven, aangezien deze bepaling
reeds bij wet van 19 november 1980, Stb. 616 is vervallen.Artikel 27. Wet van 1 november 1980, houdende aanwijzing
van een rechter op grond van artikel 54 van het Verdrag van Washington van
18 maart 1965 inzake de beslechting van geschillen met betrekking tot investeringen
tussen Staten en onderdanen van andere Staten (Trb. 1966, 152) (Stb. 595)Zie § 2.5. De redactie van het derde lid is zodanig aangepast
dat duidelijk(er) tot uitdrukking komt dat het gaat om de uitgifte van tweede
en verdere grossen van uitspraken uit hoofde van het Verdrag van Washington.Artikel 28. Wet van 11 december 1980, houdende uitvoering
van het op 18 maart 1970 te 's-Gravenhage tot stand gekomen Verdrag inzake
de verkrijging van bewijs in het buitenland in burgerlijke en in handelszaken
(Stb. 653)AThans verwijst het tweede lid van artikel 11 naar de artikelen 116 tot
en met 118 Rv. Deze bepaling is niet aangepast aan het op 1 april 1988 in
werking getreden «nieuwe bewijsrecht», waarin de bepalingen van
het oude artikel 117 zijn teruggekeerd in de huidige artikelen 197 tot en
met 199 en 201 Rv. Het oude artikelen 116 komt in het huidige Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering niet voor, maar keert in wetsvoorstel
26 855 terug in artikel 2.8.31. Het oude artikel 118 heeft noch in het
huidige Wetboek, noch in het wetsvoorstel een plaats gekregen. Bij de aanpassing
aan wetsvoorstel 26 855 is hiermee rekening gehouden.Voorts wordt van overeenkomstige toepassing verklaard artikel 2.8.31.
Deze bepaling opent de mogelijkheid dat een opgeroepen getuige die niet ter
terechtzitting is verschenen of die wel is verschenen, maar weigert de eed
of een verklaring af te leggen, wordt veroordeeld tot vergoeding van de vergeefs
aangewende kosten, onverminderd zijn aansprakelijkheid tot schadevergoeding
indien daarvoor gronden zijn. In het kader van artikel 11 is de overeenkomstige
toepassing van deze nieuwe bepaling evenzeer wenselijk.Artikel 30. Wet van 2 mei 1990 tot uitvoering van het
op 20 mei 1980 te Luxemburg tot stand gekomen Europese Verdrag betreffende
de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen inzake het gezag over
kinderen en betreffende het herstel van het gezag over kinderen, uitvoering
van het op 25 oktober 1980 te 's-Gravenhage tot stand gekomen Verdrag inzake
de burgerrechtelijke aspecten van internationale ontvoering van kinderen alsmede
algemene bepalingen met betrekking tot verzoeken tot teruggeleiding van ontvoerde
kinderen over de Nederlandse grens en de uitvoering daarvan (Stb. 202)De tweede volzin van artikel 12 kan vervallen op de gronden als vermeld
in § 2.2.Artikel 31. Wetboek van Burgerlijke RechtsvorderingAArtikel 1.1.1 is in overeenstemming gebracht met nr. 340a van de Aanwijzigingen
voor de regelgeving.BDe wijziging van artikel 1.1.4 hangt samen met de op 1 maart 2001 in werking
getreden Verordening (EG) Nr. 1347/2000 van de Raad van 29 mei 2000 betreffende
de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken
en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke kinderen
(Pb. EG L 160 van 30 juni 2000) (ook wel bekend als de «Brussel II-verordening»).
Binnen het werkingsbereik van deze verordening vloeit daaruit rechtstreeks
voort in hoeverre aan de Nederlandse rechter rechtsmacht toekomt in zaken
van echtscheiding en daarmee verwante zaken. In het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering is slechts plaats voor een aanvullende regeling van rechtsmacht
voor die zaken en aspecten die niet rechtstreeks door de verordening worden
bestreken. Over dit onderwerp heb ik advies gevraagd van de Staatscommissie
IPR. Daarnaast heb ik aandacht gevraagd voor de positie van het forum non
conveniens in het licht van nieuwe regelingen inzake ouderlijke verantwoordelijkheid
als neergelegd in de Verordening en het op 19 oktober 1996 te 's-Gravenhage
gesloten Verdrag inzake de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning,
de tenuitvoerlegging en de samenwerking op het gebied van ouderlijke verantwoordelijkheid
en maatregelen ter bescherming van kinderen (Trb. 1997, 299) (hierna: «HKV
1996»). De Staatscommissie heeft op 14 mei 2001 haar advies uitgebracht,
dat geraadpleegd kan worden op de website van het ministerie van Justitie1. De voorgestelde artikelen 1.1.4 en 1.1.4a en de navolgende
toelichting daarop zijn in belangrijke mate gebaseerd op dit advies. AlgemeenOp 1 maart 2001 trad de Verordening (EG) Nr. 1347/2000 van de Raad van
29 mei 2000 betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging
van beslissingen in huwelijkszaken en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid
voor gemeenschappelijke kinderen (PbEG L 160/19 van 30 juni 2000) in werking
voor alle lidstaten met uitzondering van Denemarken. Deze verordening behelst
bevoegdheidsbepalingen met betrekking tot het verzoek tot echtscheiding, scheiding
van tafel en bed en de nietigverklaring van het huwelijk. Tevens bevat de
verordening een bevoegdheidsregeling met betrekking tot de ouderlijke verantwoordelijkheid
over gemeenschappelijke kinderen van de echtelieden. De verordening regelt
voorts de erkenning en de tenuitvoerlegging van de in de lidstaten gewezen
beslissingen op dit terrein.Het toepassingsgebied van de verordening valt ten dele samen met het toepassingsgebied
van het op 5 oktober 1961 te 's-Gravenhage gesloten Verdrag betreffende de
bevoegdheid der autoriteiten en de toepasselijke wet inzake de bescherming
van minderjarigen (Trb. 1968, 101) (hierna: «HKV 1961») en het
hiervoor genoemde HKV 1996.1 Het toepassingsgebied
van de verordening valt tevens ten dele samen met dat van het op 1 juni 1970
te 's-Gravenhage gesloten Verdrag inzake de erkenning van echtscheidingen
en scheidingen van tafel en bed (Trb. 1979, 131) en het op 8 september 1967
te Luxemburg gesloten Verdrag inzake de erkenning van beslissingen betreffende
de huwelijksband (Trb. 1979, 130). De regelingen van deze verdragen zijn voor
wat betreft de erkenning van buitenlandse echtscheidingen in Nederland gecompleteerd
door artikel 2 Wet Conflictenrecht Echtscheiding.Als gevolg van het feit dat de verordening rechtstreeks toepasselijk is
zonder dat omzetting in de nationale wetgeving is toegestaan, kan in de Nederlandse
wetgeving nog uitsluitend een voorziening worden getroffen voor de gevallen
die buiten het toepassingsgebied van de verordening vallen. Daarbij lijkt
uit de uitspraak van het Hof van Justitie in de Commissie v. Italië 39/72,
te kennen uit R.H. Lauwaars/C.W.A. Timmermans, Europees Recht in kort bestek,
5e druk, p. 104 (zie ook Amsterdam Bulb v. Produktschap Siergewassen, 50/76,
Jur. 1977, p.137), te volgen dat het Gemeenschapsrecht ook niet toestaat de
tekst van de verordening over te nemen in de nationale wet. Bij overname worden
de bepalingen van een verordening ingebed in het wettelijk stelsel van het
betreffende land, waardoor de Europese signatuur en autonome status van een
verordening gemakkelijk verloren kunnen gaan. In de voorgestelde tekst is
dan ook slechts een verwijzing opgenomen naar de verordening. In verband met
het feit dat, zoals hierna nog aan de orde komt, op dit terrein ook andere
internationale regelingen van belang zijn, wordt omwille van de duidelijkheid
in de voorgestelde regeling door verwijzing naar. artikel 1.1.1 uitdrukkelijk
herinnerd aan het aanvullend karakter van de artikelen 1.1.4 en 1.1.4a.De verordening is gebaseerd op titel IV van het derde deel van het EG-Verdrag,
zoals dit is gewijzigd door het Verdrag van Amsterdam. De tekst van de verordening
sluit grotendeels aan op de tekst van het Verdrag betreffende de bevoegdheid
en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken, Brussel
28 mei 1998 (Trb. 1999, 14). Zoals de preambule van de verordening aangeeft,
bouwt de verordening voort op de resultaten van het verdrag (nr. 6). Het toelichtend
rapport van prof. Alegría Borrás op het ontwerp-Verdrag (Pb.
EG C 221 van 16 juni 1998, p. 27 e.v.) behoudt dan ook zijn betekenis voor
de uitleg van de verordening.Het materiële toepassingsgebied van de verordeningDe verordening is van toepassing op burgerlijke rechtsvorderingen en de erkenning van beslissingen betreffende echtscheiding, scheiding van
tafel en bed en nietigverklaring van het huwelijk. Hieronder vallen niet vraagstukken
zoals de schuld van echtgenoten, het huwelijksgoederenrecht, alimentatieverplichtingen
of andere bijkomende maatregelen, ook al houden deze met de in de verordening
geregelde procedures verband (zie Preambule, considerans nr. 10). De rechtsvorderingen
en beslissingen betreffende geldigheid en nietigheid van het huwelijk vallen
buiten het toepassingsgebied van de verordening. In de voorgestelde redactie
voor artikel 1.1.4 wordt, in overeenstemming met het advies van de Staatscommissie,
voor deze rechtsvorderingen in het commune recht wel voorzien in een bevoegdheidsregeling,
die overigens gelijk is aan die van de verordening.Het interne Nederlandse recht kent het geregistreerd partnerschap, terwijl
het huwelijk is opengesteld voor personen van hetzelfde geslacht. Tenzij de
verordening aldus moet worden uitgelegd dat de term «huwelijk»
ook betrekking heeft op het opengesteld huwelijk, dienen de commune bevoegdheidsregels
tevens betrekking te hebben op het opengesteld huwelijk en het geregistreerd
partnerschap. In het voorgestelde artikel 1.1.4 is hiermee rekening gehouden.
Gewezen zij er nog op dat de omzetting van een huwelijk in een geregistreerd
partnerschap geen echtscheiding is, maar een andere vorm van ontbinding van
het huwelijk. Dientengevolge valt een dergelijke omzetting niet onder het
toepassingsgebied van de verordening.De verordening regelt tevens de bevoegdheid ter zake van burgerlijke rechtsvorderingen
en de erkenning van beslissingen betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid
voor gemeenschappelijke kinderen van de echtgenoten ter gelegenheid van een
verzoek tot echtscheiding, scheiding van tafel en bed of nietigverklaring
van het huwelijk. De term «ouderlijke verantwoordelijkheid» is
ontleend aan artikel 1, tweede lid, HKV 1996, volgens welke bepaling deze
term het ouderlijk gezag omvat of iedere overeenkomstige gezagsverhouding
waarin de rechten, de bevoegdheden en de verantwoordelijkheden van ouders,
voogden of andere wettelijke vertegenwoordigers ten opzichte van de persoon
of het vermogen van het kind besloten liggen. Aangenomen wordt dat ook het
omgangsrecht onder het toepassingsgebied van de verordening valt.De verordening heeft uitsluitend betrekking op bevoegdheid en erkenning
van beslissingen betreffende de ouderlijke verantwoordelijkheid met betrekking
tot gemeenschappelijke kinderen van de echtgenoten. Dit kunnen ook de door
de echtelieden gezamenlijk geadopteerde kinderen zijn. Het omvat echter niet
kinderen die slechts tot één der echtgenoten in familierechtelijke
betrekking staan.Deze beperkingen leiden er toe dat in een groot aantal gevallen waarin
maatregelen betreffende ouderlijke verantwoordelijkheid of andere maatregelen
ter bescherming van minderjarigen moeten worden genomen, zoals ondertoezichtstelling,
niet de verordening maar het HKV 1961 van toepassing is. Het verdrag van 1961
heeft echter een beperkt toepassingsgebied (artikel 13) zodat er ook op dit
terrein behoefte bestaat aan een commune regeling. Ook dit gegeven is verwerkt
in de voorgestelde artikelen 1.1.4 en 1.1.4a.Het formele toepassingsgebied van de verordeningHet formele toepassingsgebied van de verordening volgt uit de artikelen
7 en 8 van de verordening. Artikel 7 geeft aan dat een verweerder met de nationaliteit
(voor het Verenigd Koninkrijk en Ierland moet hiermee het begrip «domicile»
worden gelijkgesteld) van een lidstaat of met gewoon verblijf in een lidstaat
uitsluitend volgens de bevoegdheidsregels van artikel 2 tot en met artikel
6 van de verordening voor het gerecht van een andere lidstaat kan worden opgeroepen. Het Rapport-Borrás, nr. 44 op het verdrag vermeldt dat de bevoegdheidsregels
van artikel 2–6 exclusief zijn. Art. 8 lid 1 van de verordening bepaalt
dat in het geval dat artikel 2–6 van de verordening niet een gerecht
van een lidstaat aanwijzen, de gerechten hun bevoegdheid mogen baseren op
nationale rechtsmachtbepalingen. Dit worden «residuele» bevoegdheden
genoemd. Volgens het rapport-Borrás (nr. 47) beschikt Nederland niet
over dergelijke bepalingen. Met de Staatscommissie onderschrijf ik dit standpunt,
voor zover daarmee wordt bedoeld dat het Nederlandse recht geen bevoegdheidsregels
kent die ruimer zijn dan die van de verordening.Binnen de Staatscommissie leven verschillende opvattingen over de uitleg
van artikel 7 en 8 van de verordening. Een deel van de commissie is van mening
dat het formele toepassingsgebied van de verordening ingevolge artikel 7 beperkt
is tot de situaties dat de verweerder door nationaliteit of gewoon verblijf
is verbonden met een lidstaat. Dit houdt in dat tegenover verweerders die
hieraan niet voldoen de nationale bepalingen kunnen worden ingeroepen. Artikel
2 is in een dergelijk geval niet van toepassing. In een dergelijk geval is
het niet van belang of de verweerder een band met een lidstaat heeft. In deze
visie bestaat er dus behoefte aan een nationale regeling die voorziet in bevoegdheidsregels
voor de gevallen die niet onder de verordening vallen. Deze nationale bevoegdheidsregels
zouden overigens gelijk kunnen zijn aan competentieregels van de verordening.De andere opvatting houdt in dat de verordening een uitputtende competentieregel
voor alle rechtsvorderingen bevat ongeacht of de verweerder een band heeft
met een lidstaat. Dit betekent dat voor verzoeken tot echtscheiding, scheiding
van tafel en bed en de nietigverklaring van het huwelijk de rechter eerst
moet onderzoeken of zijn bevoegdheid op artikel 2 berust. Indien dit het geval
is, verklaart hij zich bevoegd. Indien dit niet het geval is, mag volgens
artikel 8 van de verordening worden bezien of zijn bevoegdheid kan worden
afgeleid uit de nationale bepalingen van de geadieerde rechter. Aangezien
artikel 1.1.4 geen andere bevoegdheidsgronden kent dan de verordening in artikel
2 opsomt, zal er in een dergelijke situatie geen bevoegdheid bestaan voor
de Nederlandse rechter. In deze visie is dus geen behoefte aan bevoegdheidsregels
voor gevallen waarin artikel 2 van de verordening geen bevoegde rechter aanwijst
en zou artikel 1.1.4. voor de bevoegdheid ter zake van de echtscheiding en
scheiding van tafel en bed kunnen vervallen. Dit geldt niet voor het geregistreerd
partnerschap en het opengesteld huwelijk voorzover dit laatste niet onder
de verordening mocht vallen, zodat voor deze ontbindingen wel altijd een bevoegdheidsregeling
nodig zal zijn. Met de Staatscommissie ben ik van oordeel dat, zolang geen
duidelijkheid bestaat over de uitleg van artikel 7 en 8 van de verordening,
de commune bevoegdheidsregel inzake echtscheiding van artikel 1.1.4 dient
te worden gehandhaafd.De verordening geeft de mogelijkheid dat een gerecht van een lidstaat
voorlopige of bewarende maatregelen treft zoals deze in zijn nationale wetgeving
zijn voorzien (zie artikel 12 van de verordening). Een vereiste is dat de
maatregelen personen of goederen betreffen die zich in de lidstaat van het
betreffende gerecht bevinden. De verordening bepaalt niets over de vraag of
dergelijke maatregelen buiten het territoir van het gerecht dat deze uitvaardigde,
erkend of ten uitvoer kunnen worden gelegd. De toepasselijkheid van de voorlopige
maatregel, eindigt als in hetzelfde land de beslissing in de hoofdzaak definitief
is geworden of een onder de verordening bevoegde instantie van een ander land
een beslissing heeft gewezen die conform de regels van de verordening is erkend
(of ten uitvoer is gelegd). Voor maatregelen betreffende kwesties die buiten
de verordening vallen, geldt dat deze hun werking behouden totdat op die kwesties
definitief is beslist. Artikel 12 van de verordening bevat geen bevoegdheidsgronden,
zodat men hiervoor aangewezen blijft op het nationale recht.Hoewel verdedigbaar is dat het voorgestelde artikel 1.1.12 deze materie
reeds regelt, wordt ter wille van de duidelijkheid toch een speciale bepaling
voor voorlopige voorzieningen opgenomen in artikel 1.1.4.Artikel 3 van de verordening regelt de bevoegdheid ter zake van de ouderlijke
verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke kinderen. De verordening verklaart
de rechter van een lidstaat bevoegd als hij bevoegd is ingevolge artikel 2
Vo en het kind zijn gewoon verblijf heeft in de staat van die rechter. Indien
het kind niet in die lidstaat zijn gewoon verblijft heeft, maar wel in een
andere lidstaat, kan de krachtens artikel 2 bevoegde rechter toch rechtsmacht
toekomen indien ten minste een der ouders de ouderlijke verantwoordelijkheid
voor het kind draagt en de bevoegdheid van de rechter door de echtgenoten
is aanvaard en de bevoegdheid door het belang van het kind wordt gerechtvaardigd.
Hieruit volgt dat artikel 3 van de verordening een beperkt toepassingsgebied
heeft. Daarbuiten is de regeling van de bevoegdheid overgelaten aan het nationale
recht. Voor Nederland betekent dit dat de bevoegdheid wordt bepaald door het
HKV 1961 en – buiten het toepassingsgebied daarvan – door het
commune recht.Voor de vraag welke regels zouden moeten gelden voor rechtsvorderingen
inzake kinderen die niet onder de verordening noch onder een verdrag vallen,
dient een onderscheid te worden gemaakt tussen voorzieningen die in het kader
van een echtscheidingsprocedure worden gevraagd en die in overige gevallen,
zoals ondertoezichtstelling van een minderjarige.Voor de voorzieningen in het kader van de echtscheiding kan het best worden
aangesloten bij de bevoegdheid van de echtscheidingsrechter, zoals dit ook
voor de overige nevenvoorzieningen wordt voorgestaan. Het is echter wenselijk,
zoals ook de Staatscommissie meent, dat de rechter een handvat krijgt op grond
waarvan hij zijn bevoegdheid alsnog kan afwijzen omdat hij zich niet in staat
acht het belang van het kind naar behoren te behartigen wegens onvoldoende
verbondenheid met de Nederlandse rechtssfeer.Voor de overige voorzieningen wordt in de praktijk het HKV 1961 reeds
bij wijze van analogie toegepast. Met de Staatscommissie meen ik dat het aanbeveling
verdient om deze praktijk te consolideren in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
In de bij wetsvoorstel 26 855 voorgestelde rechtsmachtregels wordt de
bevoegdheid inzake zelfstandige verzoeken tot het treffen van maatregelen
ten aanzien van kinderen bepaald door artikel 1.1.3. Dit artikel baseert de
bevoegdheid ten aanzien van genoemde maatregelen niet op de gewone verblijfplaats
van het kind, hetgeen nu juist wel de voornaamste aanknopingsfactor is van
de kinderbeschermingsverdragen en ook in de verordening een belangrijke rol
speelt (artikel 3, eerste lid). In dit licht acht ik, met de Staatscommissie,
artikel 1.1.3 niet toereikend om in de bevoegdheid van de rechter ter zake
van zelfstandige verzoeken inzake maatregelen ten behoeve van kinderen te
voorzien. Om die reden wordt voorgesteld hiervoor alsnog een afzonderlijk
artikel op te nemen (artikel 1.1.4a). In dit nieuwe artikel 1.1.4a wordt bovendien
een forum non conveniens-regel opgenomen, die door de rechter slechts in een
uitzonderlijk geval mag worden toegepast. In principe is de voldoende verbondenheid
met de Nederlandse rechtssfeer immers gegeven als het kind zijn gewoon verblijf
in Nederland heeft.Artikel 1.1.4Eerste lid. Omdat over het exacte toepassingsgebied van de verordening
verschillend geoordeeld kan worden, is een algemene voorziening noodzakelijk
voor alle gevallen die niet onder de verordening vallen. In deze situaties
zal de verordening analoog worden toegepast. Dit is het eenvoudigst en creëert
bovendien rechtsgelijkheid tussen de gevallen die wel en die niet onder het
bereik van de verordening vallen. Het materiële bereik van het eerste
lid is door de toevoegingen van de nietigheid en de geldigheid van het huwelijk
iets ruimer dan dat van de verordening.Tweede lid. Hoewel de in dit lid omschreven bevoegdheid ook reeds kan
worden afgeleid uit de algemene bepaling inzake voorlopige en bezwarende maatregelen
van artikel 1.1.12, is het ter wille van de duidelijkheid gewenst dat de bevoegdheid
van de door het eerste lid als bevoegd aangewezen rechter tot het treffen
van voorlopige voorzieningen in verband met de echtscheiding uitdrukkelijk
op deze plaats wordt vastgelegd. De redactie van het tweede lid wijkt enigszins
af van die welke is voorgesteld door de Staatscommissie, teneinde buiten twijfel
te stellen dat de regeling zowel toepassing kan vinden wanneer de rechtsmacht
voor de hoofdvoorziening wèl door de Brussel II-verordening wordt beheerst
als wanneer die rechtsmacht voortvloeit uit het eerste lid. Onverlet blijft
dat de bevoegdheid om een voorlopige voorziening te treffen in voorkomend
geval zal worden bepaald door de Brussel II-verordening, door het Europees
Bevoegdheids- en Executieverdrag 1968 (EEX), voorzover het alimentatie betreft
of het HKV 1961, voorzover het maatregelen van kinderbescherming betreft.Derde lid. Dit lid is in materieel opzicht niet gewijzigd ten opzichte
van het oorspronkelijke artikel 1.1.4: als hoofdregel is de echtscheidingsrechter
eveneens bevoegd ter zake van de nevenvoorzieningen. Ook hier geldt dat de
rechterlijke bevoegdheid onder omstandigheden wordt bepaald door de Brussel
II-verordening, het EEX, dan wel het HKV 1961.Met de Staatscommissie ben ik van mening dat het niet opportuun is dat
de rechter zou moeten oordelen over het voorgezet gebruik van de echtelijke
woning, zoals bedoeld in artikel 827, eerste lid, onder d en e, Rv in de gevallen
dat de woning niet in Nederland is gelegen. Een daarop betrekking hebbende
uitzondering is daarom in het derde lid onder a opgenomen. Hoewel er in wetsvoorstel
26 855 is gekozen voor het niet-opnemen van een algemene forum non conveniens-regel,
is zo'n regel voor dit specifieke geval wel op zijn plaats. De regeling sluit
daarmee aan bij de praktijk, waar de rechter zich over het algemeen niet bevoegd
acht ten aanzien van deze verzoeken als de woning in het buitenland ligt.De uitzondering onder b van het voorgestelde derde lid vloeit voort uit
de gedachte dat de rechter de vrijheid moet hebben om af te zien van het treffen
van een gezagsvoorziening of een omgangsregeling als dit niet in het belang
van het kind is. Deze uitzondering sluit aan bij de rechtsmacht op grond van
het HKV 1961 en de rechtspraak over gevallen buiten het verdrag. Zij sluit
ook aan bij het systeem van het HKV 1996. Bewust is gekozen voor de terminologie
van de Nederlandse wet en is niet de term «ouderlijke verantwoordelijkheid»
van het HKV 1996 en de Verordening overgenomen. Het belang van het kind vormt
voldoende reden om ook op deze plaats een forum non conveniens-regel op te
nemen. Dat is uit rechtssystematisch oogpunt ook zuiverder dan – zoals
in de memorie van toelichting bij wetsvoorstel 26 855 werd gesuggereerd –
om het aan de rechter over te laten om de gevraagde voorziening af te wijzen
indien deze niet in het belang van de kind is. Daarmee zou de mogelijkheid
van het weigeren van een beslissing immers afhankelijk zijn van de inhoud
van het toepasselijke recht, terwijl niet uitgesloten is dat het toepasselijke
recht een dergelijke mogelijkheid niet toestaat. De redactie van het derde
lid wijkt enigszins af van die welke is voorgesteld door de Staatscommissie,
teneinde buiten twijfel te stellen dat de regeling zowel toepassing kan vinden
wanneer de rechtsmacht voor de hoofdvoorziening wèl door de Brussel
II-verordening wordt beheerst als wanneer die rechtsmacht voortvloeit uit
het eerste lid.Vierde lid. Voor het geregistreerd partnerschap is in navolging van wetsvoorstel
26 855 gekozen voor een gelijkschakeling met de regeling van de bevoegdheid ter zake van de echtscheiding inclusief de nevenvoorzieningen.
Daardoor kan worden volstaan met een verwijzing naar het eerste tot en met
derde lid. Daarnaast is het oorspronkelijke tweede lid van artikel 1.1.4 (steeds
rechtsmacht voor in Nederland aangegane partnerschappen) in het slot van het
vierde lid gehandhaafd. De redactie van het vierde lid is ten opzichte van
de door de Staatscommissie voorgestelde redactie enigszins vereenvoudigd,
waardoor ook beter tot uitdrukking komt dat daaronder behalve de ontbinding
en nietigheid van het geregistreerd partnerschap ook de nietigverklaring en
geldigheid daarvan vallen, alsmede voorlopige voorzieningen en nevenvoorzieningen.Artikel 1.1.4aMet de Staatscommissie ben ik van mening dat artikel 1.1.3 niet op een
adequate wijze voorziet in een bevoegdheidsregeling ter zake van de verzoeken
betreffende maatregelen ten behoeve van kinderen anders dan in het kader van
de echtscheiding. In artikel 1.1.4a wordt aangesloten bij de bij de hoofdregel
van de kinderbeschermingsverdragen (zie artikel 1 HKV 1961 en artikel 5 HKV
1996). De Nederlandse rechter heeft rechtsmacht als het kind zijn gewone verblijfplaats
in Nederland heeft. In uitzonderlijke gevallen moet de rechter evenwel de
mogelijkheid hebben om bevoegdheid af te wijzen, indien hij zich, in verband
met de internationale aspecten van de zaak, niet voldoende in staat acht het
belang van het kind naar behoren te beoordelen. Als voorbeeld kan genoemd
worden het geval waarin ondertoezichtstelling wordt gevraagd van een kind
dat na de indiening van het verzoek naar het buitenland is vertrokken. Hoewel
in de praktijk (nog) geen gevallen bekend zijn waarin de rechter van het treffen
van een voorziening heeft afgezien terwijl het kind zijn gewone verblijfplaats
in Nederland had, verdient het toch de voorkeur daartoe een exceptie op te
nemen. Het belang van het kind moet onder alle omstandigheden het zwaarst
kunnen wegen. Vergelijk artikel 8 HKV 1996.CArtikel 1.6.2 is op aandringen van de Koninklijke Vereniging van Gerechtsdeurwaarders
(KVG) gewijzigd. De wijziging geeft de deurwaarder de ruimte om in het geval
dat degene voor wie het exploot bestemd is, weigert om dit in ontvangst te
nemen, een afschrift van het exploot hetzij aan de woonplaats achter te laten
in een gesloten envelop, hetzij dit afschrift ter post te bestellen. De oorspronkelijke
redactie liet de deurwaarder op dit punt niet de keuze, maar schreef primair
voor dat het afschrift werd achtergelaten en stond ter post bezorging slechts
toe wanneer ook achterlating feitelijk onmogelijk was. Het verdient de voorkeur
dat de deurwaarder op dit punt naar bevind van zaken kan handelen.DNaar aanleiding van de brief van 2 april 2001 (kamerstukken II 2000/01,
26 089, nr 20) die na het wetgevingsoverleg van 26 maart 2001 over de
wetsvoorstellen tot vaststeling van titel 4 (huur) van Boek 7 BW (kamerstukken
II 1997/98, 26 089, nrs 1–3), inzake Uitvoeringswet huurprijzen
woonruimte (kamerstukken II 1997/98, 26 090, nrs 1–3) en tot vaststelling
van afdeling 7.4.6 van het BW (huur bedrijfsruimte (kamerstukken II 1999/2000,
26 932, nrs 1–3) aan de Tweede Kamer is gezonden, is opnieuw aandacht
besteed aan de vraag of in huurzaken een exclusieve bevoegdheid wenselijk
is van de rechter binnen wiens rechtsgebied het gehuurde is gelegen. Ik ben
tot de slotsom gekomen dat, zoals hierna nader uiteen te zetten, inderdaad
een exclusieve bevoegdheid de voorkeur verdient. Daarbij moet onderscheiden
worden tussen zaken die met een dagvaarding beginnen en zaken die met een
verzoekschrift worden ingeleid. In dagvaardingszaken betreffende de huur van woonruimte en de huur van
bedrijfsruimte wordt een exclusieve bevoegdheid voorgesteld van de rechter
binnen wiens rechtsgebied het gehuurde of het grootste gedeelte daarvan is
gelegen. De regeling is beperkt tot de huur van woonruimte en middenstandsbedrijfsruimte,
omdat hier aan de huurder een bijzondere bescherming wordt gegeven en plaatstelijke
omstandigheden, eventueel vast te stellen door een plaatsopneming of bezichtiging,
voor een goed oordeel over betreffende de zaak een belangrijke rol kunnen
spelen. Dit sluit aan bij de huidige, vergelijkbare, exclusieve bevoegdheid
van de kantonrechter in artikel 98 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
en in artikel 27 van de Huurprijzenwet woonruimte, die is overgenomen in artikel
7:262 lid 2 BW van wetsvoorstel 26 089. Ook wordt aldus aansluiting verkregen
bij de bevoegdheid van de plaatstelijke huurcommissie. Men zie de artikelen
9, tweede lid, 33, 39 en 40 van de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte.
In geval van bedrijfsruimte moet worden gedacht aan de taak van bedrijfshuuradviescommissies.
Ook in verband hiermee mag van een exclusieve bevoegdheid van de plaatselijke
rechter verwacht worden dat zij een efficiënte procesvoering ten goede
komt.Voor wat betreft de verzoekschriftprocedure bevat de huidige wetgeving
reeds twee gevallen van een zodanige exclusieve bevoegdheid. Men zie artikel
28d Huurwet, overgenomen in artikel 7:230a lid 1, derde zin, BW van wetsvoorstel
26 932, waarin de huurder de rechter kan verzoeken de ontruimingstermijn
te verlengen, en artikel 7A:1629 lid 4 BW, overgenomen in artikel 7:291 lid
2, tweede zin, BW van wetsvoorstel 26 932, waarin partijen de rechter
kunnen verzoeken afwijkende bedingen goed te keuren. In titel 7.4 BW komen
geen andere huurzaken voor die met een verzoekschrift ingeleid worden. Zolang
het huidige huurrecht geldt, kunnen genoemde bepalingen worden gehandhaafd.
Voor nadien moet het evenwel duidelijker worden geacht deze bepalingen te
doen vervallen en de bevoegdheid in de hier bedoelde huurzaken op te nemen
in de nieuwe regeling van de relatieve bevoegdheid in verzoekschriftprocedures
in afdeling 3.2. Dit laatste wordt voorgesteld in hoofdstuk 12, artikel 4,
van dit wetsvoorstel. Het daar voorgestelde artikel 3.2.2a Rv heeft betrekking
op alle zaken betreffende huur van gebouwde onroerende zaken of een gedeelte
daarvan, zodat ook – net als thans – het gehele gebied van artikel
7:230a BW wordt bestreken.EDe wijziging in artikel 2.2.10 betreft een aanpassing aan de euro.FArtikel 2.3.1, tweede lid, onder g, schrijft tevens voor dat de gedaagde
in kantonzaken in de dagvaarding wordt gewezen op de wijze waarop hij op de
eis kan antwoorden en op de gevolgen van het uitblijven van een tijdig antwoord
(vergelijk artikel 103 Rv).GIn artikel 2.3.4, derde lid, wordt, evenals thans in artikel 11 Rv, voor
de bepaling van de dagvaardingstermijn mede rekening gehouden met een door
de gedaagde in Nederland gekozen woonplaats.HAan de in artikel 2.4.4 op de gedaagde gelegde, thans niet bestaande,
verplichting om bij de conclusie van antwoord het exploot van dagvaarding
over te leggen, bestaat bij nadere overweging geen behoefte. De rechter heeft
voldoende aan het door de eiser overgelegde exemplaar van de
dagvaarding; desgewenst kan de rechter de gedaagde op de voet van artikel
1.3.4 bevelen zijn exemplaar van de dagvaarding over te leggen. IVan artikel 2.8.16, derde lid, dat bij amendement is ingevoegd, is over
het hoofd gezien dat het inhoudelijk nagenoeg overeenstemt met artikel 2.8.25.
Omdat artikel 2.8.25 mede rekening houdt met het geval dat een partij-getuige
niet ter terechtzitting verschijnt, verdient het de voorkeur de inhoud van
die bepaling over te brengen naar artikel 2.8.16, derde lid.JHet vervallen van artikel 2.8.25 hangt direct samen met de wijziging van
artikel 2.8.16.KArtikel 2.9.17, tweede lid, onder a en b, is in overeenstemming gebracht
met nr. 340a van de Aanwijzigingen voor de regelgeving. In laatstgenoemd onderdeel
is het voorts nodig gebleken uitdrukkelijk rekening te houden met artikel
40 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden.LArtikel 2.11.11a. Voor de regeling van de proceskosten worden kosten voor
deurwaardersverrichtingen in aanmerking genomen overeenkomstig bij algemene
maatregel van bestuur te geven tarieven. Omdat het is wenselijk dat de aldus
vastgestelde tarieven jaarlijks geïndexeerd kunnen worden, en zulks het
beste bij ministeriële regeling kan geschieden, dient de mogelijkheid
daartoe te worden gecreëerd in artikel 2.11.11a.MIn artikel 2.12.4, derde lid, is de verwijzing naar artikel 2.12.3 verbeterd.NDe redactie van artikel 3.2.1, eerste lid onder a, is verduidelijkt, zodat
ook duidelijk is dat als er verschillende verzoekers zijn, de rechter van
ieders woonplaats – of bij gebreke daarvan: verblijfplaats – gelijkelijk
bevoegd is.OArtikel 3.4.13. In het vierde en vijfde lid zijn twee onvolkomenheden
hersteld.PDe wijziging van artikel 332 betreft een aanpassing aan de euro.QArtikel 434a. De wijziging komt overeen met die in artikel 2.11.11a.RArtikel 642z. Zie § 2.4 SArtikel 700, derde lid. De wijziging strekt tot herstel van een lacune
in de voorschriften voor conservatoir beslag, waarop is gewezen door prof.
mr. A. I. M. van Mierlo (WPNR 6373 (1999), blz. 726. De lacune bestaat
hierin dat bij conservatoir derdenbeslag of conservatoir beslag op aandelen
niet gewaarborgd is dat, indien de termijn voor het instellen van de hoofdzaak
door de rechter op de voet van artikel 700 Rv wordt verlengd, de derde c.q.
de vennootschap daarvan op de hoogte wordt gesteld. Omdat overschrijding van
de termijn voor het instellen van de hoofdzaak het beslag doet vervallen,
dient de derde c.q. de vennootschap van verlenging van de termijn schriftelijk
op de hoogte te worden gesteld. Het ligt in de rede dat dit dient te geschieden
binnen acht dagen na het tijdstip waarop de termijn zonder verlenging zou
verstrijken, omdat hetzelfde tijdstip wordt aangehouden voor het aan de derde
c.q. de vennootschap overbetekenen van de dagvaarding in de hoofdzaak (artikel
715, tweede lid, tweede zin, Rv en artikel 721, eerste zin, Rv). Zulks wordt in
de vierde zin van artikel 700, derde lid, bepaald. Uit de vijfde zin, waarvan
de redactie enigszins is verduidelijkt, vloeit voort dat overschrijding van
de al dan niet verlengde termijn voor het instellen van een eis in de hoofdzaak
het beslag doet vervallen.Opmerking verdient nog dat de president, met het oog op de belangen van
de beslagene, bij een verlenging van de termijn aan zijn beschikking voorwaarden
kan verbinden, bijvoorbeeld dat daarvan vóór een door hem te
bepalen tijdstip mededeling wordt gezonden aan de beslagene of dat zijn beschikking
aan de beslagene wordt betekend. Zou de beslaglegger niet voldoen aan een
zodanige voorwaarde, dan mist de verlenging zijn werking. Omdat mededeling
of betekening aan de beslagene niet voor alle gevallen nodig lijkt en de gevallen
ook overigens sterk van elkaar kunnen verschillen, is ervan afgezien op dit
punt in de wet een regeling te treffen.Artikel 32. Het Wetboek van KoophandelAHet vervallen van de artikelen 7 en 9 is aangekondigd en toegelicht in
de memorie van toelichting bij wetsvoorstel 26 855 (Kamerstukken II 1999–2000,
26 855, nr. 3, blz. 120. Aldaar is ook toegelicht dat artikel 8 kan vervallen
in verband met opneming van artikel 2.8.14 in de regeling van het bewijsrecht.
Met betrekking tot artikel 11 (overlegging van boekhouding) is tezelfder plaatse
per abuis opgemerkt dat deze bepaling reeds naar het BW was overgebracht.
Deze overbrenging vindt nu plaats in het kader van dit wetsvoorstel (hoofdstuk
5, artikel 3, onderdeel C, artikel 3:15b BW).HOOFDSTUK 6. MINISTERIE VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN
VISSERIJEnig artikel. Zaaizaad- en plantgoedwetADe huidige artikelen 197 tot en met 199, waarnaar artikel 14 verwijst,
keren in wetsvoorstel 26 855 in licht gewijzigde vorm terug in de artikelen
2.8.23 tot en met 2.8.26. De wijzigingen zijn evenwel niet van belang voor
de aanpassing van artikel 14.De verwijzing in het huidige derde lid naar artikel 203, tweede en derde
lid, kan komen te vervallen, omdat het vijfde lid van artikel 14 eveneens
naar (het gehele) artikel 203 verwijst. Thans verwijst artikel 14 niet naar artikel 190 Rv waarin is bepaald dat
ook partijen als getuigen kunnen optreden. Er is niet gebleken van een goede
reden om dit voorschrift, dat in wetsvoorstel 26 855 terugkeert in artikel
2.8.16, niet ook in het kader van een procedure op de voet van de Zaaizaad-
en plantgoedwet van toepassing te verklaren. Van de gelegenheid is gebruik
gemaakt artikel 14 op dit punt te wijzigen.BZie § 2.4.CZie § 2.3.HOOFDSTUK 7. MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENArtikel 3. Wet tot behoud van cultuurbezitZie § 2.2.HOOFDSTUK 8. MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDArtikel 1. Algemene bijstandswetIn wetsvoorstel 26 855 is in het huidige artikel 803 Rv, waarnaar
artikel 103 verwijst, een voorschrift opgenomen dat overbodig wordt door het
algemenere artikel 1.3.4 van het wetsvoorstel, dat vanwege zijn plaats in
de afdeling «Algemene voorschriften voor procedures» van toepassing
is op alle civiele procedures, waaronder procedures ingevolge de Algemene
bijstandswet. In verband daarmee is de aldus opengevallen plaats benut voor
een ander voorschrift (zie Kamerstukken II, 1999/2000, 26 855, nr. 3,
blz. 185). Dit brengt mee dat de verwijzing in artikel 103 naar 803 Rv kan
vervallen.Artikel 3. Wet arbeid mijnbouw NoordzeeHet huidige artikel 3 verwijst naar twee artikelen van het huidige Wetboek
van Burgerlijke Rechtsvordering die onderdeel uitmaken van de titel inzake
de kantongerechtsprocedure en die betrekking hebben op de relatieve bevoegdheid.
Wetsvoorstel 26 855 kent evenwel niet een aparte kantongerechtsprocedure,
maar maakt onderscheid tussen zaken waarin wel en niet in persoon kan worden
geprocedeerd. De (algemene) regels met betrekking tot de relatieve bevoegdheid
zijn in wetsvoorstel 26 855 voor de dagvaardingsprocedure neergelegd
in afdeling 2.2 en voor de verzoekschriftprocedure in afdeling 3.2. Aangezien
geschillen terzake van een arbeidsovereenkomst in beide soorten procedures
aan de orde kunnen komen, is naar beide afdelingen verwezen.Artikel 5. Wet op de Europese ondernemingsradenZie § 2.2.Artikel 6. Wet op de OndernemingsradenZie § 2.2. HOOFDSTUK 9. MINISTERIE VAN VERKEER EN WATERSTAATArtikel 2. Wet bestrijding ongevallen NoordzeeHet huidige artikel 14 regelt de wijze waarop kan worden opgekomen tegen
een beslissing van de minister van verkeer en waterstaat op een verzoek om
een tegemoetkoming terzake van schade als bedoeld in artikel 13 van de Wet
bestrijding ongevallen Noordzee. Omdat deze materie zozeer is verweven met
het zeerecht is ervoor gekozen de beoordeling van geschillen terzake op te
dragen aan de burgerlijke rechter (zie Kamerstukken II, 1987/88, 20 653,
nr. 3, blz. 22). De procedure wordt gevoerd naar de regels voor verzoekschriftprocedures
in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (artikel 14, tweede lid), hetgeen
meebrengt dat de rechter daarbij niet als administratieve rechter wordt aangemerkt
(artikel 1:4, tweede lid, Algemene wet bestuursrecht). Anders dan in het thans
geldende procesrecht is het in het nieuwe procesrecht niet nodig de toepasselijkheid
van de regels voor verzoekschriftprocedures voor elke afzonderlijke (civiele)
procedure in de wet tot uitdrukking te brengen. Op die grond kan de verwijzing
in het tweede lid naar de bepalingen betreffende de verzoekschriftprocedure
vervallen (zie ook § 2.2).Thans verwijst artikel 14, tweede lid, niet naar de artikelen 429a tot
en met 429c en artikel 429e. Laatstgenoemde bepaling keert in wetsvoorstel
26 855 niet terug. Artikel 429c regelt de relatieve bevoegdheid, hetgeen
in wetsvoorstel 26 855 in de tweede afdeling van de derde titel is neergelegd.
Aangezien de Wet bestrijding ongevallen Noordzee de toepasselijkheid van bepalingen
van de derde titel kan beperken (zie artikel 3.1.1, eerste lid), brengt de
bevoegdheidregel van artikel 14 mee dat de afdeling 3.2 nagenoeg geheel toepassing
missen. wel kan de regeling van artikel 3.2.8 betreffende de gevolgen van
het benaderen van een onbevoegde rechter, worden toegepast. De bepalingen
van artikel 429a en 429b die in wetsvoorstel 26 855 terugkeren in artikel
3.1.1, betreffen het toepassingsgebied van de algemene regels voor de verzoekschriftprocedure.
Er is geen grond deze materie in artikel 14 buiten toepassing te laten.Artikel 3. Wet op de strandvonderijA en BIn wetsvoorstel 26 855 keren de huidige artikelen 635 en 637 Rv in
een verkorte vorm terug. De reden daarvoor is dat ten aanzien van de dagvaardingsprocedure
de nieuwe regeling van de relatieve bevoegdheid in afdeling 2.2, alsmede het
al bestaande artikel 767 Rv over het zogenaamde «forum arresti»,
veel van het thans in de artikelen 635 en 637 bepaalde overbodig maakt. Dit
brengt evenwel mee dat de relatieve bevoegdheid ten aanzien van verzoekschriftprocedures
op de voet van de Wet op de strandvonderij niet meer alleen aan artikel 637
kan worden ontleend, maar dat de in de artikelen 3.2.1 tot en met 3.2.8 ook
nodig zijn.HOOFDSTUK 10. MINISTERIE VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN
EN SPORTArtikel 1. InfectieziektenwetA en BZie § 2.3. C en DHet eerste lid van artikel 23 en het tweede lid van artikel 24 zijn aangepast
aan de nieuwe regeling van de verzoekschriftprocedure. In het tweede lid van
artikel 23 en het derde lid van artikel 24 is de verwijzing naar artikel 429f
Rv – dat betrekking heeft op de mondelinge behandeling en in wetsvoorstel
26 855 in artikel 3.4.2 terugkeert – komen te vervallen. Indien
het verzoek tot schadevergoeding bij afzonderlijk verzoek wordt ingediend
is artikel 3.4.2 reeds van toepassing krachtens de algemene toepasselijkheid
van titel 3.3. Indien het een zelfstandig verzoek bij verweerschrift betreft,
geeft het vierde lid van artikel 3.4.5 een regeling. Wel is het nodig deze
regeling van overeenkomstige toepassing te verklaren indien het verzoek ter
gelegenheid van het verhoor van de betrokkene wordt gedaan. Zulks wordt in
de beide leden bepaald.EZie § 2.2. Bij de aanpassing is ermee rekening gehouden dat
in het huidige artikel 41 artikel 429d, derde lid, Rv (vgl. artikel 3.4.1,
derde lid, in wetsvoorstel 26 855) buiten toepassing is gelaten en een
verzoekschrift als bedoeld in artikel 41 dus niet door een procureur behoeft
te worden ingediend. Hierbij zij nog opgemerkt dat uit artikel 1.5.2, tweede
lid, reeds volgt dat de officier van justitie ook bij verzoeken ingevolge
deze wet geen procureur hoeft te stellen.Artikel 2. Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische
ziekenhuizenAAangezien het tweede en derde lid van artikel 49 van de Wet op de rechterlijke
organisatie komen te vervallen, kan worden volstaan met verwijzing naar artikel
49, in plaats van verwijzing naar het eerste lid van die bepaling.B-X en ZZie § 2.3. De omzetting van «vordering door de officier
van justitie» in «verzoek door de officier van justitie»
(zie § 2.3) vergen voorts nadere aanpassing in verband verwijzingen
naar de vordering (thans: verzoek) van de officier van justitie en naar verzoeken
van anderen.N en SDeze artikelen krijgen een licht gewijzigde redactie. In het tweede lid
wordt telkens de term «zelfstandig verzoek» gebruikt, hetgeen
in overeenstemming is met artikel 3.4.5, vierde lid. De verwijzing naar artikel
429f Rv, dat betrekking heeft op de mondelinge behandeling en in wetsvoorstel
26 855 in artikel 3.4.2 terugkeert, is komen te vervallen. Indien het
verzoek tot schadevergoeding bij afzonderlijk verzoek wordt ingediend is artikel
3.4.2 reeds van toepassing krachtens de algemene toepasselijkheid van titel
3.3. Indien het een zelfstandig verzoek bij verweerschrift betreft, geeft
het vierde lid van artikel 3.4.5 een regeling. Wel is het nodig deze regeling
van overeenkomstige toepassing te verklaren indien het verzoek ter gelegenheid
van het verhoor van de betrokkene wordt gedaan.Y en AA Op de gronden als vermeld in § 2.2 is het niet nodig
apart te bepalen dat de algemene regeling voor verzoekschriftprocedures van
titel 3 in werking treedt. In zoverre kan artikel 78 vervallen. De voorts
in het huidige artikel 78 neergelegde regel dat de daar genoemde functionarissen en personen geen procureur hoeven te stellen (doordat artikel
429d, derde lid, Rv niet van toepassing is) is ondergebracht in een nieuw
artikel 72a, omdat deze regel beter past bij de slotbepalingen van de artikelen
71 en 72 en minder goed aansluit bij de overgangsbepalingen van de artikelen
73 e.v. Als gevolg hiervan komt artikel 78 in zijn geheel te vervallen. Hierbij
zij nog opgemerkt dat uit artikel 1.5.2, tweede lid, reeds volgt dat de officier
van justitie ook bij verzoeken ingevolge deze wet geen procureur hoeft te
stellen.Artikel 3. Wet klachtrecht cliënten zorgsectorZie § 2.2. Aangezien door de inwerkingtreding van wetsvoorstel
26 855 artikel 345 Rv komt te vervallen, kan de buiten-toepassingverklaring
van dat artikel worden gemist.Artikel 4. De Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingenZie § 2.2. Aangezien door de inwerkingtreding van wetsvoorstel
26 855 artikel 345 Rv komt te vervallen, kan de buiten-toepassingverklaring
van dat artikel worden gemist.HOOFDSTUK 11. MINISTERIE VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE
ORDENING EN MILIEUBEHEERArtikel 1. Huurprijzenwet woonruimteZie § 2.2.Artikel 2. HuurwetZie § 2.4.Artikel 3. KadasterwetHet huidige artikel 56c regelt de rechtsbescherming ten aanzien van beslissingen
op een bezwaarschrift tegen beschikkingen inzake de bijwerking van de kadastrale
registratie, het kaartenbestand en het net van coördinatiepunten (hoofdstuk
4 van de Kadasterwet). Ofschoon beslissingen in het kader van de bijwerking
een publiekrechtelijk karakter hebben, is bij de aanpassing van de Kadasterwet
aan de Algemene wet bestuursrecht ervoor gekozen tegen de genoemde beslissingen
beroep open te stellen bij de burgerlijke rechter. Dit hield verband met het
feit dat de bijwerking in hoofdzaak voortvloeit uit privaatrechtelijke rechtsfeiten
(Kamerstukken II, 1993/94, 23 358, nr. 5, blz. 113; vgl. ook nr. 7, blz.
11). De procedure wordt, met inachtneming van de in de artikelen 56c en 56d
geregelde bijzonderheden, gevoerd naar de regels voor verzoekschriftprocedures
in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (artikel 56c, tweede lid),
hetgeen meebrengt dat de rechter daarbij niet als administratieve rechter
wordt aangemerkt (artikel 1:4, tweede lid, Algemene wet bestuursrecht). Anders
dan in het thans geldende procesrecht is het in het nieuwe procesrecht niet
nodig de toepasselijkheid van de regels voor verzoekschriftprocedures voor
elke afzonderlijke (civiele) procedure die met een verzoekschrift moet worden
ingeleid in de wet tot uitdrukking te brengen (zie § 2.2). Op die
grond kan de verwijzing in het tweede lid naar de bepalingen betreffende de
verzoekschriftprocedure vervallen.Toepasselijkheid van de bepalingen van de derde titel van het eerste boek
van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering kan worden beperkt in een
bijzondere wet, zo vloeit voort uit de aanhef van artikel 3.3.1, eerste lid, van wetsvoorstel 26 855. Hiervan is ook in het geval van
de Kadasterwet sprake. Zo zal bijvoorbeeld de tweede afdeling van de derde
titel, gewijd aan de relatieve bevoegdheid, nagenoeg geheel toepassing missen
door de specifieke regeling van artikel 56c, eerste lid, Kadasterwet; wel
kan de regeling van artikel 3.2.8 betreffende de gevolgen van het benaderen
van een onbevoegde rechter, worden toegepast. Uit artikel 56d, vierde lid,
eerste zin, Kadasterwet vloeit voort dat de vierde afdeling van de zevende
titel van het eerste boek, gewijd aan hoger beroep tegen beschikkingen van
de rechtbank, niet van toepassing is. Bepalingen als artikel 3.3.3 en 3.4.7,
derde lid, komen naar hun aard niet voor toepassing in aanmerking. Behalve
de bepalingen van de verzoekschriftprocedures zijn, voor zover daarvan niet
wordt afgeweken, ook de algemene bepalingen van de eerste titel van het eerste
boek van toepassing. Dat geldt bijvoorbeeld voor de regeling van de enkel-
en meervoudige kamers (artikel 1.2.2, eerste tot en met vierde lid), de openbaarheid
van de terechtzitting en de uitspraak (artikelen 1.3.9 en 1.3.10) en de motiveringsplicht
(artikel 1.3.11), alle onderwerpen die voorheen afzonderlijk bij de verzoekschriftprocedure
geregeld waren. Het geldt echter ook voor de andere algemene bepalingen, zoals
de bepalingen betreffende hoor en wederhoor (artikel 1.3.1), de waarheidsplicht
(artikel 1.3.3) en bijvoorbeeld de bepalingen over het verkrijgen van inlichtingen
over buitenlands recht (artikelen 1.7.1 en 1.7.2).In het (vernummerde) tweede lid is in één opzicht afgeweken
van de procesregels voor de verzoekschriftprocedure, doordat artikel 3.4.3
buiten toepassing wordt verklaard. Daarmee wordt bereikt dat wanneer een verzoekschrift
wordt ingediend door een notaris in plaats van door een procureur, de rechter
niet de mogelijkheid heeft om overlegging van een schriftelijke machtiging
te verlangen en de notaris ook niet wegens ernstige bezwaren als gemachtigde
kan weigeren, zoals hij wel kan bij andere gemachtigden die geen advocaat,
procureur of deurwaarder zijn.Artikel 4. OnteigeningswetAIn wetsvoorstel 26 855 wordt de conclusie van eis afgeschaft. In
verband hiermee dient het in het thans geldende tweede lid vervatte voorschrift
dat de aanlegger ten dage dienende voor eis concludeert, te vervallen. Het
voorschrift van het thans geldende derde lid – dat door het vervallen
van het huidige (ongenummerde) tweede lid opschuift tot tweede lid –
behoeft in verband hiermee aanpassing. Het nieuwe tweede lid bepaalt dat verweerders
op de eerste roldatum voor antwoord concluderen. Doen zij dit niet, dan worden
zij geacht het aanbod tot schadeloosstelling te hebben verworpen. In het nieuwe
vijfde lid (thans nog: zesde lid) is als aanvangstijdstip van de termijn waarin
de rechtbank in beginsel uitspraak doet de eerste roldatum genoemd. Ter vermijding
van misverstand over de ongenummerde leden van artikel 24 wordt dit artikel
geheel opnieuw vastgesteld.BHet huidige artikel 37 verwijst naar artikel 224, tweede lid, Rv, op grond
waarvan de rechter aan deskundigen die een bericht hebben uitgebracht, een
nadere toelichting of aanvulling kan bevelen of andere deskundigen kan benoemen.
Deze bepaling keert in wetsvoorstel 26 855 in gewijzigde vorm terug.
Nieuw is dat de toelichting of aanvulling niet alleen ambtshalve, maar ook
op verzoek van partijen kan worden bevolen en dat, indien andere deskundigen
worden benoemd, de rechter daarover overleg moet voeren met partijen (zie
Kamerstukken II, 1999/2000, 26 855, nr. 3, blz. 123). Artikel 5. WaterleidingwetAHet huidige tiende lid van artikel 44 kan vervallen op de gronden als
vermeld in § 2.2.De in het zesde en zevende lid gestelde appèl- en cassatietermijn
wijken af van de algemeen geldende regels terzake van artikel 358 respectievelijk
426. Gelet op het in § 2.2 uiteengezette systeem van de derde titel
van het eerste boek, is zulks uitdrukkelijk vermeld.BHet huidige vijfde lid van artikel 45 kan vervallen op de gronden als
vermeld in § 2.2.Aangezien de regeling van de verzoekschriftprocedure van toepassing is,
ligt het uit oogpunt van systematiek in de rede dat de rechter bij beschikking
uitspraak doet, in plaats van bij vonnis. Met het oog hierop is het vierde
lid aangepast.Artikel 6. WoningwetZie § 2.2.HOOFDSTUK 12. AANHANGIGE WETSVOORSTELLENArtikel 1Zie § 2.4.Artikel 2Dit artikel bevat de aanpassingen die als gevolg van het wetsvoorstel
organisatie en bestuur gerechten (hierna: wetsvoorstel 27 181) in het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering moeten worden aangebracht. Het betreft
deels terminologische aanpassingen en deels wijzigingen in het procesrecht
die het gevolg zijn van de bestuurlijke onderbrenging van kantongerechten
bij de rechtbank. Er is om wetstechnische redenen voor gekozen deze aanpassingen
in het onderhavige wetsvoorstel mee te nemen in plaats van in de ontwerp-aanpassingswet
bij wetsvoorstel 27 181. Doordat een deel van de wijzigingen, waaronder
het opnemen van een nieuwe afdeling, betrekking heeft op het Eerste Boek van
het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de bepalingen uit het Eerste
Boek in het wetsvoorstel 26 855 met een voorlopige nummering worden aangeduid,
ligt opneming van de wijzigingsbepalingen in het onderhavige wetsvoorstel
meer voor de hand. Tevens zijn in dit artikel opgenomen de aanpassing van
wettelijke bepalingen waarin wordt verwezen naar artikelen uit het Eerste
Boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, die als gevolg van het
wetsvoorstel organisatie en bestuur gerechten moeten worden gewijzigd.a. Wetboek van Burgerlijke RechtsvorderingAAls gevolg van de bestuurlijke onderbrenging van de kantongerechten bij
de rechtbanken verdwijnen de kantongerechten als aparte gerechten. In de opsomming
van de gerechten in het opschrift van het Eerste boek dient «kantongerechten»
dan ook te vervallen. BEen aparte bepaling voor de kantongerechten dient te vervallen als gevolg
van de bestuurlijke onderbrenging van de kantongerechten bij de rechtbank.
Artikel 1.2.2, eerste lid, is ook van toepassing op de kantonzaken.CHet hoger beroep van kantonzaken dat nu nog door de rechtbank wordt behandeld,
zal als gevolg van het wetsvoorstel 27 181 naar het gerechtshof gaan.
Als gevolg daarvan kan het vijfde lid van artikel 1.2.2 vervallen.D1. Deze wijziging is terminologisch van aard: de aanhangigheid van een
zaak ziet op de vraag bij welk gerecht een procedure plaatsvindt. Bij het
gerecht wordt de zaak behandeld door een van de kamers van het gerecht.2. Het vormen en bezetten van enkelvoudige en meervoudige kamer is in
artikel 2.1.5 van de Wet op de rechterlijke organisatie (zoals opgenomen in
het wetsvoorstel 27 181) een bevoegdheid van het bestuur. De bevoegdheid
die in artikel 1.2.5, eerste lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
(wetsvoorstel 26 855) is neergelegd, maakt onderdeel uit van die bevoegdheid.
Voorgesteld wordt dan ook in artikel 1.2.5, eerste lid, «de president
van het college» te vervangen door: het bestuur van het gerecht. Het
ligt in de rede dat de bevoegdheid in te stemmen met de doorverwijzing naar
een andere kamer (1.2.5, eerste lid, BRv) in de praktijk wordt gemandateerd
aan de sectorvoorzitter, die zicht heeft op de werklast in de sector.3. Deze wijziging stemt overeen met artikel 1.8.2a, vijfde lid, eerste
zin. Kortheidshalve wordt verwezen naar de toelichting bij die bepaling.E1. Het begrip «president» in artikel 1.3.10, zesde lid, dient
als gevolg van het wetsvoorstel 27 181 te worden vervangen. In het wetsvoorstel
27 181 is gekozen voor een strikte onderscheiding in de aanduiding van
rechterlijke en bestuurlijke functies. In de Wet op de rechterlijke organisatie
is «president» gereserveerd voor de aanduiding van een bestuurlijke
functie, te weten: de voorzitter van het gerechtsbestuur (zie artikel 2.2.1.2,
tweede lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie, zoals opgenomen in
het wetsvoorstel 27 181). De president als aanduiding voor een rechterlijke
functie verdwijnt (zie artikelen 2.3.1.1, eerste lid, en 2.4.1.1, eerste lid,
van de Wet op de rechterlijke organisatie, zoals opgenomen in het wetsvoorstel
27 181). De rechterlijke taken die in het huidige systeem zijn opgedragen
aan de rechterlijk ambtenaar, de president, worden geattribueerd aan een enkelvoudige
kamer, waarvan de rechter de titel «voorzieningenrechter» draagt
(artikel 2.3.3.1, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie).Artikel 1.3.10 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (wetsvoorstel
26 855) regelt het beroep tegen een afwijzing van een verzoek om afschrift
van een rechterlijke beslissing door de griffier. Nu hier sprake is van een
rechterlijke toets van de beslissing van de griffier kan de behandeling het
beste worden geconcentreerd bij de voorzieningenrechter.2. Vanwege de duidelijkheid is de laatste zin van het zesde lid uitgeschreven
als het nieuwe zevende lid. F en GDe bestuurlijke onderbrenging van de kantongerechten bij de rechtbank
maakt deze artikelen overbodig. Zie ook de toelichting bij A.HVanwege de duidelijkheid is deze zinsnede uitgeschreven, waarbij rekening
wordt gehouden met de specifieke werkwijze bij de Hoge Raad.I en JDe bestuurlijke onderbrenging van de kantongerechten bij de rechtbank,
maakt deze zinsneden overbodig. Zie ook de toelichting bij AKBevat de terminologische aanpassing van het begrip «president».
Omdat hier sprake is van een rechterlijke taak, is gekozen voor vervanging
door: de voorzieningenrechter. Zie ook de toelichting bij E1.LHet opschift van de afdeling is uitgebreid in verband met de opneming
van artikel 1.8.2a.MNa bestuurlijke onderbrenging van de kantongerechten in de rechtbanken
zullen deze één gerecht vormen. De absolute bevoegdheid van
dit gerecht omvat in beginsel alle burgerlijke zaken in eerste aanleg (artikel
2.3.1.3 van de Wet op de rechterlijke organisatie, zoals deze zal komen te
luiden op grond van het wetsvoorstel 27 181). Derhalve is voor onbevoegdverklaring
wegens absolute onbevoegdheid geen plaats meer in het geval dat de behandeling
van een kantonzaak ten onrechte is aangevangen bij een andere sector dan de
sector kanton, en evenmin als de behandeling van een zaak ten onrechte is
aangevangen bij de kantonrechter in plaats van bij een van de andere sectoren.
De taakverdeling tussen de kantonrechters en de kamers van de andere sectoren
van de rechtbank zal bij dit wetsvoorstel voor het burgerlijk procesrecht
worden vastgelegd in een nieuwe afdeling (Eerste boek, tweede titel, tweede
afdeling A, artikelen 2.2A.1 tot en met 2.2A.6). Is een zaak niet bij de juiste
rechter in behandeling, dan zal verwijzing moeten plaatsvinden naar een andere
kamer, hetzij van de kantonsector hetzij van een van de andere sectoren, opdat
de zaak verder door die andere kamer kan worden behandeld, overeenkomstig
het voor de desbetreffende kamer geldende processuele regime (hetzij in persoon
of bij gemachtigde, hetzij bij procureur). Een regeling daartoe wordt opgenomen
in artikel 1.8.2a, in samenhang met enkele nieuwe regels uit de artikelen
2.2A.2, 2.2A.3 en 2.2A.5.De strekking van de nieuwe regeling is om in zaken bij de rechtbank verwijzingsperikelen,
die zich thans met zekere regelmaat voordoen bij de toepassing van de artikelen
156–157b Rv en die door de daarmee gemoeide vertraging en kosten zowel
voor partijen als voor de rechtspleging als zodanig zeer bezwaarlijk zijn,
zoveel mogelijk te beperken en daarmee de doelmatigheid van de procesvoering
te bevorderen. Daartoe wordt bepaald dat een verwijzing voor de rechter naar
wie de zaak is verwezen, bindend is, terwijl tegen de beslissing tot verwijzing
geen voorziening wordt opengesteld (artikel 1.8.2a, vijfde lid). Voorts wordt
daartoe vastgelegd dat voor de vraag welke rechter een zaak moet behandelen niet alleen de stellingen in de inleidende dagvaarding of het inleidende
verzoekschrift doorslaggevend zijn, maar ook – wanneer niet het beloop
van de vordering maar de aard van het geschil daarvoor bepalend is, zoals
bij arbeidszaken en huurzaken – een voorlopig oordeel van de rechter
omtrent de aard van het geschil (artikel 1.8.2a, derde lid). Voorts wordt
de doelmatigheid van de procesvoering bevorderd door de mogelijkheid dat zaken
die op grond van de regels van artikel 2.2A.1 (dat gebaseerd is op de thans
geldende verdeling van absolute bevoegdheid tussen rechtbank en kantonrechter)
eigenlijk door verschillende rechters behandeld zouden moeten worden, niettemin
gezamenlijk kunnen worden behandeld indien daartoe wegens hun samenhang grond
voor is (artikelen 2.2A.2, tweede tot en met vierde lid, en 2.2A.5).Bij het ontwerpen van de voorgestelde regeling heeft overleg plaatsgevonden
met de Adviescommissie burgerlijk procesrecht. De Adviescommissie onderschrijft
de wenselijkheid van een verwijzingsregeling langs de hiervoor geschetste
lijnen.Eerste en tweede lid. Uitgangspunt van de voorgestelde regeling is dat
de verwijzing zo nodig ambtshalve plaatsvindt, derhalve – anders dan
onder het huidige recht – ook als het gaat om een zaak die door de kantonrechter
moet worden behandeld. Voor het handhaven van de oneigenlijke prorogatie van
artikel 157 Rv (artikel 1.8.3) zie ik in de nieuwe rechterlijke organisatie
onvoldoende grond.Derde lid. De beoordeling door de rechter van zijn absolute bevoegdheid
geschiedt naar het thans geldende recht aan de hand van de vordering zoals
die blijkens de dagvaarding door de eiser is ingesteld, waarbij – als
de bevoegdheid niet van de hoogte maar van de aard van de vordering afhangt –
de benaming door de eiser gegeven aan de overeenkomst waaruit hij ageert,
niet beslissend hoeft te zijn (HR 7 maart 1980, NJ 1980, 641). Door uit te
gaan van de stellingen van eiser en niet van het oordeel van de rechter over
de werkelijke rechtsverhouding, streeft de huidige regeling doelmatigheid
na: langdurige geschillen over de aard van de rechtsverhouding in het kader
van de bevoegdheidsvraag worden voorkomen. Keerzijde van dit stelsel is echter
dat de rechter die (uitsluitend) op grond van de stellingen van eiser bevoegd
is over een vordering te oordelen, daarmee moet oordelen over een rechtsverhouding
die «materieel» buiten zijn werkterrein ligt. Daarbij is onzeker
of de rechter in het geval dat de werkelijke rechtsverhouding buiten zijn
werkterrein ligt, bij de beoordeling ten gronde de vordering moet afwijzen
(zoals door Heemskerk verdedigd in zijn noot onder het hiervoor genoemde arrest
van 7 maart 1980, doch in het midden gelaten in HR 15 mei 1998, NJ 1998, 625).
Naar komend recht verdient een andere benadering de voorkeur, althans voor
zover het erom gaat of een zaak bij de rechtbank behandeld moet worden door
de kantonrechter dan wel door een kamer van een andere sector. Voor deze benadering,
vastgelegd in het derde lid, is mede inspiratie geput uit de door Van Maanen
in NJB 2000, blz. 805–806 ontwikkelde gedachten, welke door de Adviescommissie
burgerlijk procesrecht worden onderschreven. Ingevolge deze bepaling zal de
rechter de vraag of verwijzing nodig is niet (slechts) beantwoorden aan de
hand van de stellingen van eiser, maar – voor zover het onderwerp van
het geschil van belang is voor de verwijzingsvraag – aan de hand van
een eigen voorlopig oordeel over het onderwerp van het geschil. Enerzijds
wordt zo voorkomen dat de eiser door de formulering van zijn dagvaarding beslissende
invloed heeft op de vraag welke rechter zijn zaak moet beoordelen, anderzijds
wordt door uit te gaan van een voorlopig oordeel
van de rechter voorkomen dat over de voorvraag van verwijzing te lang moet
worden geprocedeerd (daaraan draagt ook de uitsluiting van rechtsmiddelen
in het vijfde lid bij). Opmerking verdient daarbij dat de rechter naar wie
de zaak wordt verwezen aan die verwijzing is gebonden (vijfde
lid, tweede zin). Voorts zal deze rechter de vordering ook niet mogen afwijzen
op de grond dat de zaak naar zijn oordeel «materieel» niet behoort
tot zijn werkterrein. Daarmee zou immers afbreuk worden gedaan aan de doelmatigheid
van de verwijzingsregeling. Door uit te gaan van een voorlopig oordeel van
de rechter wordt verder tot uitdrukking gebracht dat de rechter bij de beoordeling
ten gronde van de zaak niet gebonden is aan het voorlopig oordeel in het kader
van de vraag of verwijzing nodig is. Eenzelfde regel geldt thans, waar de
rechter bij de beoordeling van de hoofdzaak niet gebonden is aan oordelen
uit het bevoegdheidsincident.Indien een der partijen verwijzing verlangt, kan hij daartoe een incidentele
vordering instellen dan wel, in een verzoekschriftprocedure, daartoe een verzoek
doen. De algemene bepalingen betreffende incidentele vorderingen zijn in het
eerste geval van toepassing (artikelen 2.9.1 en 2.9.2). De wederpartij zal
in elk geval op de vordering mogen reageren bij incidentele antwoordconclusie.
Ambtshalve verwijzing kan aan de orde komen als de rechter, bijvoorbeeld ter
gelegenheid van de beoordeling van de zaak op de voet van artikel 2.4.7, bevindt
dat de zaak thuishoort bij een andere sector. Omdat partijen zich reeds hebben
kunnen uitlaten over de vraag of de zaak bij de juiste rechter in behandeling
is, vergt artikel 1.3.1 (hoor en wederhoor) in zo'n geval niet dat aan partijen
uitdrukkelijk gelegenheid dient te worden geboden zich over de voorgenomen
verwijzing uit te laten. Wel staat artikel 1.3.1 er aan in de weg dat de rechter
tot verwijzing overgaat voordat de verschenen gedaagde zijn conclusie van
antwoord heeft genomen. Meent de gedaagde dat de zaak verwezen dient te worden,
dan staat het hem ook vrij om, in plaats van een incidentele vordering in
te stellen, zulks aan de rechter kenbaar te maken en het aan de rechter over
te laten of deze ambtshalve zal verwijzen.In het vierde lid zijn enige procedurevoorschriften opgenomen. In de beslissing
tot verwijzing vermeldt de rechter op welke wijze partijen verder in de procedure
moeten verschijnen. In dagvaardingszaken wil dat dus zeggen: in persoon of
bij gemachtigde, dan wel bij procureur. In verzoekschriftzaken bij de kantonrechter
kunnen belanghebbenden, evenals in dagvaardingszaken, in persoon of bij gemachtigde
verschijnen, maar in zaken bij de andere sectoren zijn er verschillen met
de dagvaardingszaken. Indiening van verzoekof verweerschriften geschiedt bij
procureur (artikel 3.4.1, derde lid, en artikel 3.4.5, eerste lid) en hetzelfde
valt aan te nemen voor eventuele nadere schrifturen. Ter terechtzitting kunnen
de verzoeker en belanghebbenden echter verschijnen hetzij in persoon, al dan
niet met bijstand van een advocaat of procureur, hetzij bij procureur (artikel
3.4.2, derde lid). Afhankelijk van het stadium van de procedure zal de rechter
hiermee in de verwijzingsbeslissing rekening moeten houden. Betreft de zaak
een verzoekschriftprocedure, dan zal de rechter de zaak overdragen aan een
kamer van de sector die de zaak verder moet behandelen en is het verder aan
deze kamer om partijen op de hoogte te stellen van de wijze waarop zij aan
de verdere behandeling van de zaak kunnen deelnemen (bijvoorbeeld door het
indienen van een verweerschrift of door verschijning ter zitting). Betreft
de zaak een dagvaardingsprocedure, dan zal de verwijzende rechter in zijn
beslissing tevens een nieuwe roldatum opnemen. Intern zal de rechter ervoor
moeten zorgdragen dat de zaak op de desbetreffende rol wordt ingeschreven.
Is tegen de gedaagde verstek verleend, dan dient de gedaagde opnieuw te worden
opgeroepen, zodat hij weet bij welke rechter hij het verstek kan zuiveren
en tevens op de hoogte raakt van de alsdan geldende voorschriften op het punt
van procesvertegenwoordiging.In het geval van verwijzing door de kantonrechter naar een kamer van een
andere sector zullen partijen, althans in een dagvaardingsprocedure, alsnog procureur moeten stellen. Nu de zaak in de stand waarin zij
zich bij de verwijzing bevindt verder wordt afgehandeld met verplichte procesvertegenwoordiging,
dienen de procureurs van partijen in elk geval nog over de zaak te kunnen
uitlaten (vergelijk artikel 2.3.12, vierde lid, dat is te beschouwen als een
uitwerking van artikel 1.3.1). Op grond van de omstandigheid dat vóór
de verwijzing verrichte proceshandelingen na verwijzing geldig blijven, zal
hebben te gelden dat een eenmaal verschenen partij ook na de verwijzing moet
worden aangemerkt als in het geding verschenen («Eens verschenen, blijft
verschenen», vergelijk Ynzonides, Verstek en verzet (diss.), 1996, blz.
12 e.v). Verzuimt eiser na verwijzing procureur te stellen, dan zal hij daartoe
dan ook niet ingevolge artikel 2.3.12, eerste lid, alsnog in de gelegenheid
worden gesteld. Evenmin zal in dat geval aan het niet bij procureur verschijnen
van de eiser het in artikel 2.3.12, tweede lid, voorziene gevolg van ontslag
van instantie kunnen worden verbonden. Laat de gedaagde na een procureur te
stellen, terwijl hij voor de verwijzing wel in de procedure was verschenen,
dan zal de zaak ook zonder dat hij verder in de procedure wordt vertegenwoordigd
als een zaak op tegenspraak worden voortgezet. Zouden beide partijen na verwijzing
geen procureur stellen, dan zal de zaak door de rechter kunnen worden geroyeerd
op de grond dat geen der partijen er blijk van geeft de zaak te willen voortzetten
(artikel 2.12.2). Ook in verzoekschriftzaken heeft te gelden dat een eenmaal
verschenen partij ook na verwijzing geacht wordt te zijn verschenen. Slechts
voor het indienen van een verweerschrift of andere schrifturen, zoals een
schriftuur tot wijziging van het verzoek (artikel 3.4.6), is tussenkomst van
een procureur vereist.Vijfde lid. De beslissing tot verwijzing levert een tussenvonnis of tussenbeschikking
op, evenals de beslissing tot het achterwege laten van verwijzing, gegeven
op een verzoek of vordering tot verwijzing, gedaan of ingesteld door één
der partijen. Ter vermijding van vertraging van de procedure staat tegen de
verwijzing, of het achterwege laten daarvan, geen voorziening open (eerste
zin). Het is van belang dat procedures zo min mogelijk belast worden met discussies
over welke rechter een zaak dient te behandelen. In die zin ook Van Maanen,
Wetsontwerp 26 855 en bevoegdheidsperikelen, NJB 2000, blz. 805–806.
Een vergelijkbare bepaling is opgenomen in artikel 1.2.5, eerste lid, tweede
zin. De kamer van de andere sector waarnaar een zaak wordt verwezen, is aan
de verwijzing gebonden (tweede zin). Zeker nu binnen de rechtbank de kantonrechter
geen lagere rechter is in verhouding tot de rechters van andere sectoren,
is er voldoende reden om de verwijzing bindend te doen zijn. Vertraging van
de procedure door verdere geschillen daarover wordt zo voorkomen.N, O en PDe regels betreffende onbevoegdverklaring en verwijzing wegens absolute
onbevoegdheid zullen in verband met de onderbrenging van de kantongerechten
in de rechtbanken nog slechts zelden toepassing vinden. Ook voor de onbevoegdheid
wegens ontbreken van rechtsmacht van de Nederlandse rechter of wegens een
arbitrageclausule zijn de regels van artikel 1.8.3 e.v. niet nodig (vergelijk
de artikelen 1.1.10 NRv en 1022 lid 1 Rv). Uitgesloten is echter niet dat
zaken ook in de toekomst nog bij een verkeerde rechter aanhangig worden gemaakt,
zoals bijvoorbeeld hoger beroep van een vonnis van de kantonrechter, ingesteld
bij de rechtbank, of een zaak die ten onrechte niet bij de Ondernemingskamer
wordt aangebracht. Om die reden worden deze artikelen toch behouden.In verband met het feit dat de kantonrechtspraak wordt ondergebracht bij
de rechtbanken zijn wel enige wijzigingen nodig gebleken in de artikelen 1.8.3,
1.8.6 en 1.8.7. Dienaangaande verdient opmerking dat de regel van artikel
1.8.3, eerste lid, tweede zin, kon vervallen omdat die regel slechts van belang
is voor de thans geldende competentieverdeling tussen rechtbanken en kantongerechten,
welke na bestuurlijke onderbrenging van de kantonrechtspraak tot het verleden
zal behoren. In de materie van artikel 1.8.3, eerste lid, derde zin, wordt
voorzien door artikel 2.2A..3. Zie voor het vervallen van artikel 1.8.3, tweede
lid, hiervoor onder M.QArtikel 2.1.4 wordt gewijzigd in verband met het overhevelen van het hoger
beroep in kantonzaken van de rechtbank naar het gerechtshof. Zie ook de toelichting
onder C.RNaar huidig recht is de taakverdeling tussen de kantonrechters en de rechtbanken
neergelegd in de regels van absolute competentie in de Wet op de rechterlijke
organisatie. Na bestuurlijke onderbrenging van de kantongerechten in de rechtbanken
zal het takenpakket van de kantonrechter gehandhaafd blijven. In de nieuwe
Tweede afdeling A wordt van de werkzaamheden van de rechtbank in civiele zaken
bepaald welke van deze zaken worden behandeld en beslist door de kantonrechter.
In de artikelen 2.2A.1 en 2.2A.4, overeenkomend met de artikelen 38 en 43
Wet RO zoals deze komen te luiden ingevolge wetsvoorstel 26 855 en dit
wetsvoorstel, wordt bepaald welke zaken worden behandeld en beslist door de
kantonrechter.Een nadere toelichting behoeven de regels die men aantreft in de artikelen
2.2A.2, 2.2A.3 en 2.2A.5, welke samenhangen met de hiervoor reeds toegelichte
nieuwe verwijzingsregels van artikel 1.8.2a NRv.Bijzondere aandacht verdienen de zaken waarbij verschillende vorderingen
tegelijk worden behandeld, zoals zich kan voordoen in het geval van cumulatie
van vorderingen door de eiser, in het geval van vorderingen in conventie en
in reconventie als ook bij een vordering in vrijwaring naast een vordering
in de hoofdzaak. Hier doet zich de vraag voor in hoeverre tegengegaan moet
worden dat door verwijzing afbreuk wordt gedaan aan de gezamenlijke behandeling
van met elkaar samenhangende vorderingen. Een gescheiden behandeling van vorderingen
kan in het geval van samenhang immers bezwaarlijk zijn. Gedacht kan bijvoorbeeld
worden aan vorderingen ter zake van een arbeidsongeval, die enerzijds gegrond
kunnen worden op de arbeidsovereenkomst en anderzijds op onrechtmatige daad
(vergelijk bijvoorbeeld HR 16 februari 1979, NJ 1979, 453). Behoren afzonderlijke
vorderingen tot de absolute competentie van verschillende rechters, dan staat
zulks naar huidig recht in de weg aan gezamenlijke behandeling. Een belangrijke
uitzondering doet zich voor bij cumulatie van niet-aardvorderingen door de
eiser: daarbij wordt het gezamenlijk beloop van de vorderingen opgeteld ter
bepaling van de bevoegde rechter. Deze zogenoemde «optelregel»
is voor het nieuwe recht neergelegd in het voorgestelde eerste lid van artikel
2.2A.2. Ook naar komend recht doet zich bij deze categorie zaken dus niet
het gevaar voor van versnippering van samenhangende vorderingen.Voor het overige bestaat er in de nieuwe rechterlijke organisatie echter
aanleiding voor een heroverweging van de regels die tot versnippering van
samenhangende zaken kunnen leiden. Het belang dat een zaak wordt behandeld
overeenkomstig het in beginsel toepasselijke processuele regime dient naar
mijn oordeel te wijken voor het inhoudelijke belang dat samenhangende zaken
ook gezamenlijk kunnen worden afgedaan. Gezamenlijke behandeling van samenhangende
zaken is uit oogpunt van doelmatigheid van de rechtspleging wenselijk,
zelfs als daardoor een partij kan worden opgeroepen voor een andere rechter
dan de rechter waarvoor hij zonder die samenhang zou zijn opgeroepen. Wel
dient daarbij recht te worden gedaan aan de kantonrechtspraak als gespecialiseerde
rechtspraak ter zake van de huurzaken en arbeidszaken: betreft een der samenhangende
zaken een aardvordering, dan kan gezamenlijke behandeling slechts plaatsvinden
voor de kantonrechter. Afgezien van het verschil ten aanzien van de mogelijkheid
om in persoon te procederen, bestaan er tussen de procedure bij de kantonrechter
en de procedure bij de andere sectoren bestaan geen zodanige verschillen,
dat een gezamenlijke behandeling van met elkaar samenhangende vorderingen
waarvoor in beginsel een ander processueel regime geldt niet verantwoord zou
kunnen plaatsvinden.De vraag of er sprake is van een samenhang die zich verzet tegen verwijzing,
staat ter beoordeling van de rechter, die daarbij een eigen beoordelingsruimte
heeft. Dringt een der partijen mede op grond van het alsdan geldende andere
processuele regime aan op verwijzing, dan zal de rechter dit kunnen meewegen
in zijn beoordeling of de samenhang zich tegen verwijzing verzet.In het tweede lid van artikel 2.2A.2 is het geval geregeld van cumulatie
van een aardvordering met een niet-aardvordering. Verzet de samenhang van
de vorderingen zich tegen afzonderlijke behandeling in verschillende kamers,
dan dient de kantonrechter beide vorderingen te behandelen. Zijn beide vorderingen
bij de kantonrechter ingesteld, dan blijft derhalve verwijzing op de voet
van artikel 1.8.2a, eerste lid, achterwege, ook als de niet-aardvordering
qua beloop behandeld zou moeten worden door een kamer van een andere sector
dan de sector kanton. Omgekeerd worden dergelijke zaken, wanneer zij bij een
kamer van een andere sector in behandeling zijn, ingevolge artikel 1.8.2a,
tweede lid, verwezen naar de kantonrechter. In het hiervoor genoemde geval
van een arbeidsongeval die (tegen dezelfde gedaagde) aanleiding geeft tot
een vordering uit de arbeidsovereenkomst en een vordering op de grondslag
van onrechtmatige daad met een beloop van meer dan EUR 5000,–, zullen
beide vorderingen door de kantonrechter moeten worden behandeld.Het derde lid van artikel 2.2A.2 geeft eenzelfde regel voor het geval
van zaken in conventie en reconventie. Ook hier zal, wanneer de samenhang
tussen de vorderingen zich tegen afzonderlijke behandeling verzet, steeds
gezamenlijke behandeling door de kantonrechter moeten plaatsvinden, wanneer
ten minste een der vorderingen een aardvordering is. Het vierde lid van artikel
2.2A.2 geeft eenzelfde regel voor het geval van een hoofdzaak en een zaak
in vrijwaring, met dien verstande dat hier niet met zoveel woorden de eis
van samenhang is gesteld omdat deze samenhang per definitie steeds aanwezig
is.Naar huidig recht leidt vermeerdering van eis tot boven de competentiegrens
van de kantonrechter ertoe dat de zaak niet langer kan worden behandeld door
de kantonrechter. Omgekeerd tast in een rechtbankzaak eisvermindering tot
onder de competentiegrens van de rechtbank de bevoegdheid van de rechtbank
niet aan. Ten aanzien van de zogenoemde «aardvorderingen» (vorderingen
betrekkelijk tot arbeidsovereenkomsten, huurovereenkomsten e.d., thans geregeld
in de artikelen 39 tot en met 42 Wet RO) geldt thans dat een zaak door eiswijziging
wel van een kantonzaak tot een rechtbankzaak kan worden, doch niet omgekeerd.
In de nieuwe opzet van de rechterlijke organisatie, waarin kantonrechters
binnen de rechtbank zullen functioneren, is er aanleiding om de gevolgen van
eiswijziging eenvoudiger te regelen. De rechter dient bij de vraag of de zaak
bij hem thuishoort, steeds mede acht te slaan op een eventuele wijziging
van de eis en in het ontkennende geval de zaak te verwijzen op de voet van
artikel 1.8.2a, zodat de afdoening zoveel mogelijk plaatsvindt door de «materieel»
bevoegde rechter. Aldus wordt voorkomen dat de regels van verplichte procesvertegenwoordiging
kunnen worden ontgaan door het instellen van een vordering beneden de competentiegrens
van EUR 5 000 en deze vordering vervolgens tot boven de competentiegrens
te verhogen. Omdat een verwijzing op de voet van artikel 1.8.2a niet afdoet
aan de aanhangigheid van de zaak bij de rechtbank en ook een nieuwe oproeping
in beginsel niet nodig is, is het weinig bezwaarlijk wanneer door de regel
van artikel 2.2A.3 eerst in de loop van de behandeling een verwijzing naar
een andere kamer nodig wordt. Een gevolg daarvan is verder dat wanneer de
eiser zijn vordering vermindert, hij daardoor kan bewerkstelligen dat hij
alsnog zonder procureur kan (voort)procederen (óók als de zaak
aanvankelijk als procureurszaak was aangebracht, hetgeen naar huidig recht
niet het geval is). Opmerking verdient nog dat de gekozen systematiek meebrengt
dat artikel 2.4.4, derde lid (concentratie van verweer) er niet aan in de
weg dient te staan dat een partij na eiswijziging alsnog verwijzing verlangt
(vergelijk Rechtbank Breda 3 juni 1969, NJ 1970, 38).Artikel 2.2A.5 geeft in aanvulling op artikel 2.2A.2, derde en vierde
lid, enige regels voor de gezamenlijke behandeling en beslissing van zaken
in conventie en reconventie en hoofdzaak en vrijwaringszaak. Uit artikel 2.2A.2,
derde en vierde lid, vloeit voort dat wanneer in deze zaken tenminste één
vordering een vordering is als bedoeld in artikel 2.2A.1 onder c of d (een
aardvordering), de zaken voor gezamenlijke behandeling door de kantonrechter
in aanmerking komen. Artikel 2.2A.5 houdt in dat wanneer in dergelijke zaken
geen aardvorderingen aan de orde zijn, eveneens gezamenlijke behandeling mogelijk
is, doch niet per se door de kantonrechter. Uit het eerste lid vloeit voor
zaken in reconventie voort dat deze, indien de samenhang met de conventionele
vordering zich tegen afzonderlijke behandeling verzet, gezamenlijk met de
zaak in conventie wordt behandeld, ook als de reconventie naar de regels van
de voorgaande artikelen door een andere rechter zou moeten worden behandeld.
In het tweede lid is eenzelfde regel gegeven voor vrijwaringszaken, met dien
verstande dat ook hier de eis van samenhang met de hoofdzaak niet wordt gesteld
omdat deze samenhang is gegeven. Beide regels komen er dus op neer dat in
deze gevallen de rechter die de conventie of de hoofdzaak behandelt, eveneens
de reconventie of de vrijwaring dient te behandelen. Verwijzing op de voet
van artikel 1.8.2a blijft dan dus achterwege.Opgemerkt zij nog dat de Adviescommissie burgerlijk procesrecht gaarne
zou zien dat wanneer de kantonrechter zaken, hoewel zij niet alle kantonzaken
zijn, wegens hun samenhang gezamenlijk moet behandelen, hij de mogelijkheid
heeft om deze zaken, indien hij ze door hun ingewikkeldheid ongeschikt acht
voor behandeling door een enkelvoudige kamer, gezamenlijk te doen behandelen
door een meervoudige kamer uit de sector kanton. Een dergelijke mogelijkheid
van meervoudige kantonkamers valt naar mijn oordeel echter niet te verenigen
met de aard van de kantonrechtspraak als unus-rechtspraak en is daarom in
dit wetsvoorstel niet opgenomen. Wel kan de kantonrechter in een dergelijk
geval blijkens artikel 2.2A..6 met toepassing van artikel 1.2.2, tweede lid,
NRv de zaken verwijzen naar een meervoudige kamer, maar daarbij zal het moeten
gaan om een kamer van een andere sector (zodat in zoverre ten dele wordt afgeweken
van de voorschriften voor behandeling in artikel 2.2A.1 e.v. NRv). Daarbij
verzet zich er overigens niets tegen dat de kantonrechter zelf, maar dan niet
als kantonrechter, in die kamer zitting heeft. RaAan de vereisten die worden gesteld aan een dagvaarding wordt toegevoegd
dat in voorkomende gevallen tevens vermeld wordt op welke nevenvestigingsplaats
of nevenzittingsplaats de zaak moet worden behandeld. Aldus wordt zeker gesteld
dat de gedaagde in zaken waarvan bij algemene maatregel van bestuur is bepaald
dat zij niet op de hoofdvestiging maar op een nevenlocatie worden behandeld,
op de hoogte wordt gesteld van het adres daarvan. Met name in kantonzaken
is de vermelding van dit adres cruciaal, omdat de gedaagde op dit adres in
persoon ter zitting kan verschijnen dan wel naar dit adres zijn conclusie
van antwoord kan zenden. Is het adres niet of niet juist vermeld, dan levert
dit een grond op voor nietigheid van de dagvaarding (artikel 2.3.9, eerste
lid). Deze nietigheid kan worden hersteld door middel van een herstelexploot
(artikel 2.3.9, tweede lid).S en TBeide artikelen bevatten een terminologische aanpassing van het begrip
«president». Omdat in de artikelen 2.3.1a en 2.3.6 sprake is van
rechterlijke taak is gekozen voor vervanging door: de voorzieningenrechter.
Zie ook de toelichting bij E1.UHet tweede lid van artikel 2.5.3 is aangepast in verband met het nieuwe
artikel 1.8.2a.VHiervoor bij de toelichting op de artikelen 2.2A.2 en 2.2A.5 , onder R,
kwam reeds aan de orde dat het feit dat de hoofdzaak en de vrijwaringszaak,
op zichzelf beschouwd, behandeld en beslist zouden moeten worden door verschillende
rechters, niet in de weg dient te staan aan gezamenlijke behandeling van beide
zaken door dezelfde rechter. Wanneer in zo'n geval de vrijwaringszaak een
vordering betreft die ongeacht het beloop of de waarde door de kantonrechter
moet worden behandeld, dient ook de hoofdzaak door de kantonrechter te worden
behandeld (artikel 2.2A.2, vierde lid). In verband daarmee wordt in het derde
lid van artikel 2.9.3 toegevoegd dat de rechter in zo'n geval in het incidentele
vonnis waarbij de oproeping in vrijwaring wordt toegestaan beide zaken met
overeenkomstige toepassing van artikel 1.8.2a direct naar de kantonrechter
verwijst. In het (zeldzame) geval van een oproeping in vrijwaring door de
eiser (artikel 2.9.3, tweede lid), zal de eiser de gedaagde in vrijwaring
moeten oproepen voor de rechter die de hoofdzaak behandelt, waarna beide zaken
zo nodig ingevolge artikel 1.8.2a, tweede lid, kunnen worden verwezen. Is
de vordering in vrijwaring geen aardvordering en behoort zij naar het beloop
of de waarde tot het werkterrein van de kantonrechter, dan kan de gedaagde
in vrijwaring worden opgeroepen voor de rechter die de hoofdzaak behandelt
en zal deze beide zaken – wegens de samenhang met de hoofdzaak –
gezamenlijk behandelen (artikel 2.2A.5, tweede lid).WVerwijzing wegens aanhangigheid elders van een zaak over hetzelfde onderwerp
tussen dezelfde partijen (litispendentie), dan wel wegens aanhangigheid elders
van een verknochte zaak tussen andere partijen (connexiteit), strekken tot
vergroting van de doelmatigheid van procedures en het voorkomen van tegenstrijdige
beslissingen. Ook hier behoort daaraan niet in de weg te staan
dat de zaken, op zichzelf beschouwd, tot het werkterrein van verschillende
rechters behoren (vergelijk artikel 2.2A.2, tweede tot en met vierde lid).
Aldus is in de toevoeging aan het eerste lid tot uitdrukking gebracht. Voor
zover het gaat om verwijzing wegens verknochtheid, is er ruimte om –
net als bij het samenhang-criterium in artikel 2.2A.2 – een afweging
te maken of de procedures zodanig met elkaar verband houden dat, mede in het
licht van het belang van afwikkeling volgens het in beginsel voorgeschreven
regime, gesproken moet worden van een verknochtheid die verwijzing rechtvaardigt.In het geval van zaken die bij verschillende kamers van hetzelfde gerecht
in behandeling zijn, dient geen voeging doch verwijzing te worden gevraagd,
zulks in overeenstemming met hetgeen hieromtrent doorgaans wordt geleerd (zie
de verwijzingen in Kluwers losbladige Burgerlijke Rechtsvordering, aantekening
4 op artikel 159 Rv). Voor dit geval worden in het nieuwe vierde lid enige
regels gesteld, grotendeels gebaseerd op artikel 1.8.2a, vierde lid. Opmerking
verdient dat deze regels niet alleen van toepassing zijn bij verwijzing door
de kantonrechter naar een kamer van een andere sector of omgekeerd, maar ook
bij verwijzing van de ene naar de andere kamer binnen dezelfde sector.Ingevolge het eerste lid van artikel 2.9.13 is het steeds de jongste zaak
die wordt verwezen naar de rechter die de oudste zaak behandelt. Betreft de
jongste zaak een vordering als bedoeld in artikel 2.2A.1 onder c of d (een
aardvordering), die steeds door de kantonrechter moet worden behandeld, dan
mag de zaak niet door verwijzing terechtkomen bij een niet-kantonrechter.
In het vijfde lid is daarom bepaald dat in zo'n geval verwijzing van de andere –
oudste – zaak kan worden gevraagd. Een bijzonder geval doet zich voor
wanneer in zo'n geval de behandelende rechters ook nog eens behoren tot verschillende
gerechten. Uitgangspunt dient ook dan te zijn dat dat aardvorderingen steeds
door de kantonrechter worden behandeld. Voorts geldt bij verwijzing dat in
beginsel steeds de jongste zaak verwezen wordt, zodat een eenmaal op juiste
wijze gestarte procedure niet door latere ontwikkelingen kan worden onttrokken
aan de absoluut en relatief bevoegde rechter. Is de oudste zaak bij de kantonrechter
van het ene gerecht in behandeling, dan zal de jongere zaak, die bij een ander
gerecht wordt behandeld door een niet-kantonrechter, op grond van het eerste
lid in één keer kunnen worden verwezen naar de kantonrechter
van het eerste gerecht. Is echter de zaak bij de kantonrechter de jongste
zaak, dan is een nadere regel nodig om uit te maken of beide zaken moeten
worden behandeld door die kantonrechter, dan wel door de kantonrechter van
het andere gerecht. In het wetsvoorstel is gekozen voor een verwijzing in
twee stappen: eerst verwijst de kantonrechter «zijn» zaak naar
het gerecht waar de oudste zaak aanhangig is en vervolgens moet, als de jongste
zaak aldaar bij de kantonrechter aanhangig is gemaakt, in de oudste zaak verwijzing
naar laatstbedoelde kantonrechter plaatsvinden. Het voorgestelde systeem heeft
als voordeel dat de oudste zaak bij hetzelfde gerecht in behandeling blijft
en niet verwezen behoeft te worden naar de kantonrechter van een andere gerecht.
In het door de Raad van State gesuggereerde alternatief, waarin zaken die
door een kantonrechter moeten worden afgedaan daar ook blijven en de andere
zaak, ook al zou die van oudere datum zijn, naar hem worden verwezen, zou
de oudste zaak naar een ander gerecht moeten worden verwezen, hetgeen vooral
voor de partij die geen verwijzing wenst, bezwaarlijk kan zijn. Het daarmee
te bereiken voordeel, dat slechts in één zaak verwijzing hoeft
te worden gevorderd, weegt daartegen naar mijn oordeel niet op. Op grond van
lid 5 zal eerst in de jongste zaak verwijzing gevorderd moeten worden naar
de kantonrechter van het gerecht waar de oudste zaak in behandeling is. Vervolgens
kan ook de andere zaak bij die kantonrechter terecht komen doordat
in de andere zaak verwijzing van die andere zaak wordt gevorderd naar de desbetreffende
kantonrechter.Overigens verdient nog opmerking dat ervan is afgezien een toevoeging
als in het eerste lid ook aan te brengen in artikel 3.8.4, dat een met artikel
2.9.13 vergelijkbare bepaling inhoudt voor de verzoekschriftprocedure. De
reden daarvoor is dat de wet voor elke afzonderlijke zaak waarvoor de verzoekschriftprocedure
is aangewezen, bepaalt of deze door de kantonrechter dan wel door (een andere
sector van) de rechtbank moet worden behandeld. In zekere zin gaat het telkens
om wat men zou kunnen noemen «aardverzoeken»: verzoeken die naar
hun aard behandeld moeten worden door hetzij de kantonrechter, hetzij een
kamer van een andere sector dan de sector kanton. Om een voorbeeld te noemen:
bij curatele is de kantonrechter aangewezen voor de behandeling van bepaalde
verzoeken die betrekking hebben op het bewind door de curator over het vermogen
van de curandus (artikel 1:386, eerste lid, BW), terwijl de rechtbank over
de benoeming en het ontslag van de curator gaat (artikel 1:383 lid 1, 1:385,
eerste lid, onder d, BW). Hoewel in bepaalde gevallen door een betrokkene
een samenhang tussen dergelijke zaken aanwezig zal worden geacht, lijkt het
toch niet wenselijk deze toedeling van zaken te doorkruisen door verwijzing
van een zaak naar een andere rechter, net zomin als dat in de dagvaardingsprocedure
ten aanzien van aardvorderingen het geval is (artikel 2.2A.2, tweede tot en
met vierde lid).X en YDeze artikelen bevatten een terminologische aanpassingen van het begrip
«president». Omdat hier telkens sprake is van rechterlijke taken
is gekozen voor vervanging door: voorzieningenrechter. Zie ook de toelichting
onder E1.ZDe toevoegingen hebben dezelfde strekking als de wijziging van artikel
2.9.13: verwijzing van zaken wegens verknochtheid of «litispendentie»
mogelijk te maken ondanks een verschil tussen de verwezen zaak en de zaak
die aanleiding is voor de verwijzing ten aanzien van de mogelijkheid om in
persoon te procederen. De regeling is zoveel mogelijk gelijk aan de regeling
van artikel 2.9.13. Ook hier wordt rekening gehouden met de kantonrechter
als de gespecialiseerde rechter in huur- en arbeidszaken: zaken op die terreinen
kunnen niet worden verwezen naar een kamer van een andere sector.AADe wijziging houdt verband met het hiervoor toegelichte vervallen van
artikel 1.8.3, tweede lid.BBDe tweede volzin van artikel 333 heeft betrekking op de kantonzaken, opgenomen
in artikel 2.2A.4. De verwijzing naar artikel 43 van de Wet op de rechterlijke
organisatie is derhalve aangepast.CCHet artikel bevat een verwijzing naar de feitelijke beroepsinstantie in
de Wet OBG. Met de hogere rechter wordt in artikel 359 Rv nog slechts gedoeld
op het gerechtshof. DDDe wijziging houdt verband met het verdwijnen van de kantongerechten als
afzonderlijke gerechten.EEDeze artikelen bevatten een terminologische aanpassing van het begrip
«president». Aangezien telkens sprake is van rechterlijke taken
is telkens gekozen voor vervanging door: voorzieningenrechter. Zie ook de
toelichting onder E1.FFDit artikel bevat een terminologische aanpassing van het begrip «president».
Aangezien sprake is van rechterlijke taken is gekozen voor vervanging door:
voorzieningenrechter. Zie ook de toelichting onder E1.b. Artikel 14 Tijdelijke wet huurkoop onroerende zakenHet artikel bevat een verwijzing naar het nieuwe Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering.c. Artikel 2 Uitvoeringswet EEG-ExecutieverdragHet artikel bevat een verwijzing naar het nieuwe Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering.d. Artikel 3 Wet tarieven in burgerlijke zakenHet zevende lid komt voort uit artikel 11, vijfde lid, zoals dat komt
te luiden ingevolge Hoofdstuk 5, artikel 16, onderdeel C, van dit wetsvoorstel.
Omdat artikel 11 bij de aanpassingswet bij de Wet organisatie en bestuur gerechten
voor het overige komt te vervallen, wordt de inhoud van het vijfde lid daarvan
overgebracht naar artikel 3.Het achtste lid is materieel ontleend aan het thans geldende zevende lid,
tweede volzin.Het negende lid is ontleend aan het thans geldende zevende lid, met dien
verstande dat het geval van verwijzing door de kantonrechter grotendeels door
het achtste lid beheerst wordt en het voor dat geval geldende principe is
veralgemeniseerd, zodat het bijvoorbeeld toegepast kan worden als van een
vonnis van een kantonrechter ten onrechte wordt geappelleerd bij de rechtbank.Artikel 3Zie § 2.2.Artikel 4De voorwaardelijke wijzigingen in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
en het Burgerlijk Wetboek in verband met het nieuwe huurrecht zijn toegelicht
bij hoofdstuk 5, artikel 31, onder D (artikel 2.2.5 Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering), waarnaar hierbij zij verwezen.Artikel 5Bij het wetsvoorstel 27 743 betreffende de elektronische handtekeningen
wordt artikel 3:15a BW in verband met de opneming van enige nieuwe bepalingen
in Boek 3 BW vernummerd tot artikel 3:15i. In verband daarmee
dient ook het bij dit wetsvoorstel voorgestelde artikel 15b te worden vernummerd.HOOFDSTUK 13. OVERGANGSRECHTEnig artikelDeze bepaling is afgestemd op het overgangsrecht bij wetsvoorstel 26 855.
Daar waar op grond van het overgangsrecht bij wetsvoorstel 26 855 het
oude recht nog geldt, dient ten aanzien van de aanpassing van de overige wetgeving
aan het nieuwe procesrecht hetzelfde te gelden.HOOFDSTUK 14. SLOTBEPALINGENArtikel 1 en 2Artikel 1 bevat enkele wetgevings-technische voorzieningen. Artikel 2
bepaalt dat de wet bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip in werking treedt.
Daarvoor is gekozen, omdat het wenselijk is dat het onderhavige wetsvoorstel
en wetsvoorstel 26 855 nadat zij kracht van wet hebben gekregen op dezelfde
datum in werking treden en in wetsvoorstel 26 855 eveneens is voorzien
in een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip van inwerkingreding.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsXNoot1Zie http://www.minjust.nl/_Cactual/ rapport/cie/commissi.htm.XNoot1Dit verdrag is inmiddels voor het Koninkrijk der Nederlanden (Nederland)
ondertekend, maar nog tot op heden nog niet in werking getreden. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27824-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl