Economie met open grenzen; Nota Internationaal is de norm; voortgangsrapportage over de nota 'Normen, Certificaten en Open Grenzen' uit 1995
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21670, nr. 10

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

23-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

21670 nr. 10

16-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamInternationaal is de normVoortgangsrapportage over de nota «Normen, Certificaten
en Open Grenzen« uit 1995Ontwikkelingen sinds 1995Beleidsagenda 2000–2003 SamenvattingRealisatie van de vier hoofdlijnen van de NCOG-nota1. Bredere toepassing van normalisatie en certificatie
in het kader van regelgeving2. Versterking van de rol van het bedrijfsleven op deze
gebieden door bevordering van wederzijdse erkenning en het zijn van aanspreekpunt
voor het bedrijfsleven3. Scheppen van een open markt voor keurings- en certificatieactiviteiten4. Streven naar een sterke infrastructuur op het terrein
van normalisatie en certificatieBelangrijkste ontwikkelingen sinds 1995InternationaalEuropese UnieNationaalBeleidsagenda voor de periode 2000–20031. Internationale en Europese activiteiten2. Normalisatie en certificatie als instrumenten van zelfregulering3. Toegankelijkheid van normen en normalisatieprocessen4. Infrastructuur voor normalisatie, certificatie en accreditatie1 INLEIDING2 REALISATIE2.1 Inleiding2.2 Realisatie van de vier hoofdlijnen2.2.1 Bredere toepassing van normalisatie en certificatie
in het kader van regelgeving In de NCOG-nota stonden drie concrete beleidsacties:Beleidsactie 1: MDW-project «Normalisatie en Certificatie»Departementale deelprojectenNormalisatiecodeUitbreiding Aanwijzingen voor de regelgevingBeleidsactie 2: studie naar mogelijkheden harmonisatie
regelgeving motorvoertuigen volgens de Nieuwe AanpakBeleidsactie 3: bevordering normalisatie en certificatie
in het kader van milieubeleidConclusie over de eerste hoofdlijn2.2.2 Versterking van de rol van het bedrijfsleven >In
de NCOG-nota stonden twee concrete beleidsacties:Beleidsactie 1: vergroting exportkansen bedrijfsleven
via wederzijdse erkenning van accreditatie en certificatie en door het hanteren
van mondiale en Europese normen bij overheidsregels voor keuring en certificatieBeleidsactie 2: Ministerie van Economische Zaken aanspreekpunt
CE-markeringConclusie over de tweede hoofdlijn2.2.3 Een open markt voor keurings- en certificatie-activiteiten
De NCOG-nota beschreef vijf concrete beleidsacties:Beleidsactie 1 en 2: Implementatie Nieuwe Aanpak richtlijnen
en bevordering totstandkoming nieuwe Nieuwe Aanpak richtlijnenBeleidsactie 3: bevordering van marktwerking voor keuringen
en certificatie door overdracht van overheidsactiviteiten op dit gebiedBeleidsactie 4: Snelle aanwijzing van keurings- en certificatie-instellingenEffectief aanwijzingsbeleid: de ICN-handleiding AanwijzingsbeleidAfstemming tussen accreditatie en aanwijzing: de Overeenkomst
Staat-RvAConclusie over de derde hoofdlijn2.2.4 Sterke infrastructuur op het terrein van normalisatie
en certificatie In de NCOG-nota stonden drie concrete beleidsacties:Beleidsactie 1: fusie RvC – NKO/STERIN/STERLABBeleidsactie 2: Invoering bij het ministerie van Economische
Zaken van een nieuw financieringsstelsel voor het NENBeleidsactie 3: Beleidsonderbouwend onderzoek inzake inspelen
op technologie(-beleid)Conclusie over de vierde hoofdlijn3 ONTWIKKELINGEN SINDS 19953.1 Internationale ontwikkelingen3.1.1 Internationale ontwikkelingen in het publieke domein3.1.2 Internationale ontwikkelingen in de private sfeerNormalisatieKeurmerken en certificaten3.2 Ontwikkelingen in de Europese Unie3.2.1 Europese ontwikkelingen in het publieke domeinOntwikkeling geharmoniseerde normenWijziging van de Algemene productveiligheidsrichtlijn
(92/59/EG)ToezichtAccreditatie en uitbreiding van de EU3.2.2 Europese ontwikkelingen in de private sfeerNormalisatieInkomstenbronnen van enkele nationale normalisatie-instituten
in Europa (in %) Keurmerken en certificaten3.3 Nationale ontwikkelingen3.3.1 Nationale ontwikkelingen in het publieke domeinConformiteitsbeoordelingAccreditatieToezichtPublicatie van normen; auteursrecht op normen3.3.2 Nationale ontwikkelingen in de private sfeerNormalisatieCertificatie4 BELEIDSAGENDA VOOR DE PERIODE 2000–20034.1 Inleiding4.2 Internationale en Europese activiteitenRaadsresolutie over de rol van normalisatie in EuropaKwaliteit Nieuwe Aanpak richtlijnenEU-studie naar de economische betekenis van normalisatieHarmonisatie aanwijzingsbeleid in EuropaImplementatie MRA'sTechnische handelsbelemmeringen (WTO/TBT)Wijziging Algemene productveiligheidsrichtlijn4.3 Normalisatie en certificatie als instrumenten van
zelfreguleringEindverslag implementatie MDW-rapport normalisatie en
certificatieTransparantie van certificaten en keurmerken4.4 Toegankelijkheid van normen en normalisatieprocessenToegankelijkheid van normenToegankelijkheid van normalisatieprocessenDe overheid als belanghebbende4.5 Infrastructuur voor normalisatie, certificatie en
accreditatieInfrastructuur in internationaal perspectiefInfrastructuur en publieke takenNormalisatie-infrastructuurAccreditatie-infrastructuur5 BIJLAGENBIJLAGE 1 Overzicht departementale deelprojectenBron: «Actiepunten van de departementen»,
genoemd in de brief van de ministers van EZ en Justitie aan de Tweede Kamer
d.d. 30-5-1997, kamerstukken 1996–1997, nr. 47.A. Milieu/energieB. Onderwijs/onderzoekC. Gezondheid/consumentD. BouwE. Alarminstallateurs en -apparatuurF. ArbeidsomstandighedenG. Sociale zekerheid/arbvoH. Transport/telecomI. Marktwerking en -structuurBIJLAGE 2 Nieuwe Aanpak-richtlijnenRichtlijnen Globale/Nieuwe Aanpak, van kracht geworden
tussen 1995 en 2000Richtlijnen die na 2000 van kracht zullen worden BIJLAGE 3 Normontwikkeling 1995–2000
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21670Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 116 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 670Economie met open grenzennr. 10BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 16 juni 2000Hierbij bied ik u namens het kabinet de nota «Internationaal is
de norm» aan. Met deze nota over normalisatie, certificatie en accreditatie
kom ik de toezegging van mijn ambtsvoorganger na om u over de voortgang op
dit beleidsterrein te informeren.De nota bestaat uit drie delen. Het eerste deel beschrijft de resultaten
die zijn bereikt sinds de kabinetsnota «Normen, Certificaten en Open
Grenzen» (NCOG-nota) uit 1995. Als leidraad dienen de vier hoofdlijnen
van de NCOG-nota:1 bredere toepassing van normalisatie en certificatie in het kader van
regelgeving;2 versterking van de rol van het bedrijfsleven op deze gebieden door bevordering
van wederzijdse erkenning en het zijn van aanspreekpunt voor het bedrijfsleven;3 scheppen van een open markt voor keurings- en certificatieactiviteiten;4 streven naar een sterke infrastructuur op het terrein van normalisatie
en certificatie.Het tweede deel van de nota behandelt een aantal belangrijke nationale
en internationale ontwikkelingen sinds 1995. Voorbeelden daarvan zijn:• op internationaal niveau de Mutual Recognition Agreements (MRA's)
tussen de EU en een aantal derde landen, die tot doel hebben om technische
handelsbelemmeringen tussen de EU en derde landen te verkleinen;• op EU-niveau de gevolgen van ICT voor het normalisatieproces;• op nationaal niveau de discussie over publicatieplicht en auteursrecht
op normen, waarnaar in regelgeving is verwezen en de discussie over de zbo-status
van certificatie-instellingen.Het derde deel van de nota beschrijft de beleidsagenda voor de periode
2000–2003. In de beleidsagenda komt tot uitdrukking dat het speelveld
van normalisatie, certificatie en accreditatie steeds meer internationaal
bepaald wordt. Een belangrijk deel van de beleidsagenda is dan ook gericht
op internationale en Europese activiteiten. Zo verschilt binnen Europa de
wijze waarop de overheid instellingen aanwijst die moeten keuren of producten
aan veiligheidseisen voldoen. Dat is een belemmering voor het vrije verkeer
van goederen. Nederland zal onderzoeken of harmonisatie van het aanwijzingsbeleid
in de EU-landen mogelijk is. Voorts bereidt het kabinet de Nederlandse implementatiewetgeving
voor, die de wettelijke basis moeten bieden om op grond van de MRA's keuringsinstellingen
te kunnen aanwijzen. Daarnaast blijft een belangrijk beleidsthema het gebruik
van normalisatie en certificatie als alternatief voor wet- en regelgeving.
Zo zal er dit jaar een eindverslag aan de Kamer worden gezonden over de implementatie
van het MDW-rapport «Normalisatie en Certificatie». Met name zal
onderzoek worden gedaan naar het verloop van de uit dit project voortgekomen
departementale deelprojecten. Andere aandachtspunten voor het kabinet zijn
de toegankelijkheid van normen en normalisatieprocessen, met name voor het
MKB, en een goede bijbehorende infrastructuur.De Minister van Economische Zaken,A. Jorritsma-Lebbink Internationaal is de normVoortgangsrapportage over de nota «Normen, Certificaten
en Open Grenzen« uit 1995Ontwikkelingen sinds 1995Beleidsagenda 2000–2003 Samenvatting4 Realisatie van de vier hoofdlijnen van de
NCOG-nota4 Belangrijkste ontwikkelingen sinds 19955 Beleidsagenda voor de periode 2000–20036     1Inleiding8     2Realisatie9 2.1Inleiding9 2.2Realisatie van de
vier hoofdlijnen9  2.2.1Bredere toepassing van normalisatie en certificatie in het kader van regelgeving9   2.2.2Versterking van de rol van het bedrijfsleven12   2.2.3Een open markt voor keurings-
en certificatie-activiteiten15   2.2.4Sterke infrastructuur op het terrein van
normalisatie en certificatie17     3Ontwikkelingen
sinds 199520 3.1Internationale ontwikkelingen20  3.1.1Internationale ontwikkelingen in het publieke domein21   3.1.2Internationale ontwikkelingen
in de private sfeer22  3.2Ontwikkelingen in de Europese Unie23   3.2.1Europese ontwikkelingen
in het publieke domein23   3.2.2Europese ontwikkelingen in de private sfeer25  3.3Nationale ontwikkelingen27  3.3.1Nationale ontwikkelingen in het publieke
domein27   3.3.2Nationale ontwikkelingen in de private sfeer28      4Beleidsagenda voor de periode 2000–200330  4.1Inleiding30 4.2Internationale en Europese activiteiten31 4.3Normalisatie en certificatie als instrumenten
van zelfregulering32  4.4Toegankelijkheid van normen en normalisatieprocessen32  4.5Infrastructuur
voor normalisatie, certificatie en accreditatie33     5BIJLAGEN34 Bijlage
1: Overzicht departementale deelprojecten35 Bijlage 2:
Nieuwe aanpak-richtlijnen37 Bijlage 3: Normontwikkeling 1995–200038SamenvattingDeze voortgangsrapportage beschrijft de resultaten op het terrein van
normalisatie, certificatie en accreditatie1, die
zijn bereikt sinds de kabinetsnota «Normen, Certificaten en Open Grenzen»
(NCOG-nota) uit 1995. Op basis van een aantal trends en ontwikkelingen, dat
aanleiding is voor verdere beleidsontwikkeling, schetst de voortgangsrapportage
een beleidsagenda voor de komende jaren. Evenals vijf jaar geleden staat daarbij
het economische belang van normalisatie en certificatie voorop. Dat belang
komt tot uitdrukking in:• de bijdrage die normalisatie en certificatie leveren aan het opheffen
van technische handelsbelemmeringen;• de kennisimpact die normen hebben, als aanjagers van publieke kennisontwikkeling
en verspreiders van kennis;• het alternatief dat normalisatie en certificatie bieden voor (gedetailleerde)
wet- en regelgeving.De eisen die maatschappij en overheid stellen met betrekking tot veiligheid,
gezondheid en milieu vormen voor normalisatie en certificatie altijd het kader.De voortgangsnota draagt de titel «Internationaal is de norm».
Daarmee wordt aangegeven dat dit beleidsterrein meer nog dan vijf jaar geleden
internationaal is geworden.Realisatie van de vier hoofdlijnen van de NCOG-nota1. Bredere toepassing van normalisatie en certificatie
in het kader van regelgevingHet kabinet heeft de mogelijkheden om een bredere toepassing van normalisatie
en certificatie in het kader van regelgeving te realiseren, onderzocht en
gestimuleerd, met name in het MDW-project «Normalisatie en Certificatie».
Nu enige jaren ervaring is opgedaan in een aantal departementale deelprojecten,
breekt het moment aan om te evalueren in hoeverre er daadwerkelijk sprake
is van een bredere toepassing. In reactie op het MDW-rapport suggereerde het
bedrijfsleven in 1997 om een normalisatiecode op te stellen, waarin het zorgvuldig
betrekken van belanghebbenden bij het normalisatieproces centraal zou staan.
Ook de verwijzing naar normen in wetgeving, de toegankelijkheid van normen
en de daarbij benodigde afstemming tussen betrokken departementen en het Nederlands
Normalisatie-instituut (NEN)2 zouden in de discussie
over een normalisatiecode worden meegenomen. Een normalisatiecode bleek echter
niet het optimale instrument te zijn. Daarom is eind 1998 besloten om te zoeken
naar andere wegen om de doelstellingen van de normalisatiecode te realiseren.
Daaraan is inmiddels deels invulling gegeven (Aanwijzingen voor de regelgeving)
en wordt tevens met het NEN en betrokken partijen gezocht naar manieren om
de toegankelijkheid van het normalisatieproces en de kenbaarheid van normen
te verbeteren, hetgeen onderdeel is van de beleidsagenda voor de komende jaren.2. Versterking van de rol van het bedrijfsleven op deze
gebieden door bevordering van wederzijdse erkenning en het zijn van aanspreekpunt
voor het bedrijfslevenWederzijdse erkenning houdt in dat keuringsinstellingen in verschillende
landen elkanders goedkeuringsprocedures voor producten en diensten erkennen.
Dat heeft tot gevolg dat producten en diensten voor het op de markt brengen
in die landen slechts éénmaal gekeurd hoeven te worden. Wederzijdse
erkenning blijkt door de nog bestaande verschillen in benadering tussen de
EU-landen niet eenvoudig te realiseren. Niettemin zijn in de afgelopen
jaren resultaten geboekt, vooral doordat op het niveau van accreditatie nauwere
samenwerking is gezocht en doordat via wederzijdse bezoeken het vertrouwen
in en de bekendheid met de verschillende systemen is vergroot. Ter ondersteuning
van het bedrijfsleven op het gebied van de Nieuwe Aanpak en CE-markering heeft
het Ministerie van Economische Zaken met de intermediaire organisaties in
Nederland een goed netwerk opgebouwd voor voorlichting aan bedrijven. Daarnaast
wordt door middel van financiële ondersteuning aan het NEN het bedrijfsleven
de kans geboden intensiever bij het Europese normalisatieproces betrokken
te worden.3. Scheppen van een open markt voor keurings- en certificatieactiviteitenTussen 1995 en 2000 is een flink aantal Nieuwe Aanpak richtlijnen geïmplementeerd
en voor de komende tijd staan nog vele richtlijnen op stapel. Om het systeem
van de Nieuwe Aanpak optimaal te laten werken is een snelle aanwijzing van
notified bodies1 nodig.De nieuwe overeenkomst tussen de Staat en de Raad voor Accreditatie (RvA)
biedt een helder kader voor de accreditatie die bij de aanwijzing kan worden
gehanteerd en biedt instellingen naast accreditatie nu de mogelijkheid van
een «beoordeling».4. Streven naar een sterke infrastructuur op het terrein
van normalisatie en certificatieDe in 1995 op initiatief van het Ministerie van Economische Zaken ingezette
fusie van een aantal Nederlandse organisaties tot de RvA is gerealiseerd.
Ook de nieuwe financieringssystematiek van het Ministerie van Economische
Zaken voor bijdragen aan het NEN is gerealiseerd. Een evaluatie wijst uit
dat het systeem goed aan de verwachtingen voldoet. Hiermee is de Nederlandse
infrastructuur voor normalisatie, certificatie en accreditatie versterkt.Belangrijkste ontwikkelingen sinds 1995Internationaal• Mutual Recognition Agreements (MRA's) tussen de EU en derde landen.
MRA's hebben tot doel technische handelsbelemmeringen, bilateraal tussen de
EU en individuele landen als de Verenigde Staten en Japan, te verkleinen.• Discussie over het landenmodel in de International Standards Organisation
(ISO), waarin nationale normalisatie-instituten de belanghebbende partijen
vertegenwoordigen. Het landenmodel vormt een belemmering voor deelname van
vooral de Verenigde Staten en Japan aan internationale normalisatie. De wijze
waarop normalisatie in de Verenigde Staten georganiseerd is, sluit niet aan
bij het landenmodel van ISO. Bovendien hebben grote handelsnaties als de Verenigde
Staten en Japan in ISO slechts één stem, tegenover de vijftien
stemmen van de Europese lidstaten.Europese Unie• Zorgen over trage totstandkoming en te weinig innovatieve karakter
van normen. De harmonisatie van Europese producteisen komt door deze traagheid
onder druk te staan.• Wijziging van de Algemene productveiligheidsrichtlijn, waardoor
voor alle consumentenproducten die aan Europese normen voldoen een vermoeden
van conformiteit kan gaan gelden.• Kansen en bedreigingen voor het normalisatieproces als gevolg van
ICT. Kansen zijn te vinden in een veel breder gebruik van normen, in verhoging van de efficiëntie van het normalisatieproces, in bredere
deelname van marktpartijen aan normalisatie. De bedreiging houdt in dat elektronische
verspreiding van normen de inkomsten van normalisatie-instituten en daarmee
de financiering van normalisatie onder druk zet.Nationaal• Grotere aandacht voor het toezicht van de overheid op keurings-
en certificatie-instellingen met publiekrechtelijke taken.• Bijzondere benaderingen van aanwijzing van notified bodies in Nederland:
richtlijnspecifieke accreditatie (RISA). Het nationale aanwijzingsbeleid van
de EU-landen vertoont verschillen. De Commissie streeft er naar de lidstaten
meer op één spoor te krijgen.• Discussie over de status van zelfstandig bestuursorgaan (zbo) van
certificatie-instellingen en de RvA. De discussie hangt samen met de publiekrechtelijke
taken van deze instellingen.• Discussie over publicatieverplichtingen en auteursrecht op normen,
waarnaar in regelgeving is verwezen.• Sterke groei van het aantal certificatieregelingen en het risico
van afnemende transparantie en ondermijning van het vertrouwen in zelfregulering.Beleidsagenda voor de periode 2000–2003De beleidsagenda voor de periode 2000–2003 berust op de drie uitgangspunten,
waarin het economisch belang van normalisatie en certificatie tot uitdrukking
komt:• bijdragen aan verdere opheffing van technische handelsbelemmeringen,• aansluiten bij het industriebeleid en• vertrouwen op het zelfregulerend vermogen van de samenleving.De beleidsagenda loopt langs vier lijnen:• internationale en Europese activiteiten;• normalisatie en certificatie als instrumenten van zelfregulering;• toegankelijkheid van normen en normalisatieprocessen;• infrastructuur voor normalisatie, certificatie en accreditatie.1. Internationale en Europese activiteiten• Follow-up Raadsresolutie over de rol van normalisatie in Europa:
het kabinet zal samen met belanghebbenden (bedrijfsleven, vakbeweging, consumenten
etc.) een gezamenlijke aanpak formuleren om hun participatie in de Europese
normalisatie te verbeteren.• Kwaliteit Nieuwe Aanpak-richtlijnen: Nederland zal pleiten voor
verbeteringen in de Nieuwe Aanpak (kwaliteit van de richtlijnen, onderlinge
relaties tussen richtlijnen, mate van detaillering van de richtlijnen).• Nederland zal actieve medewerking verlenen aan de EU-studie naar
de economische betekenis van normalisatie.• Harmonisatie aanwijzingsbeleid in Europa: Nederland zal onderzoeken
of harmonisatie mogelijk is, waarbij een aantal in Nederland ontwikkelde systemen
voor aanwijzing van notified bodies als model kan dienen.• Implementatie van de MRA's: de Nederlandse implementatiewetgeving,
die de wettelijke basis moet bieden om op grond van de MRA's keuringsinstellingen
te kunnen aanwijzen, wordt door het kabinet voorbereid.• Technische handelsbelemmeringen: Nederland zal bij de OESO een
voorstel indienen om analyses te laten uitvoeren, die bijdragen aanharmonisatie
en convergentie van internationale standaarden en regulering. De Europese
Nieuwe Aanpak zal daarbij mede onderwerp zijn.2. Normalisatie en certificatie als instrumenten van zelfreguleringDe nadruk zal liggen op evaluatie en mogelijke uitbreiding van normalisatie
en certificatie als alternatief voor of aanvulling op regelgeving. Uitgangspunt
daarbij is een onverminderd vertrouwen in deze vormen van zelfregulering als
middel om de naleving van publieke eisen en de effectiviteit van publiekrechtelijke
handhaving te vergroten.• Eindverslag over de implementatie van het MDW-rapport «Normalisatie
en Certificatie», met name van de daaruit voortgekomen departementale
deelprojecten (onderzoek naar slaag- en faalfactoren, aanbevelingen en randvoorwaarden
voor succesvolle voortzetting, verdere discussie over de toekomstige toepassing
van normalisatie en certificatie als instrumenten van zelfregulering). De
evaluatie zal binnenkort aan de Kamer worden gezonden.• Onderzoek naar transparantie van de markt voor certificaten en
keurmerken.3. Toegankelijkheid van normen en normalisatieprocessen• Toegankelijkheid van normen: het kabinet zal activiteiten steunen,
die ertoe bijdragen dat het bedrijfsleven normen adequaat kan inzetten bij
het ontwerp en de fabricage van producten. «Adequate inzet van normen»
wil zeggen dat normen, waarnaar in wetgeving wordt verwezen, eenvoudig en
snel te vinden zijn en dat hun inhoud toegankelijk en toepasbaar is.• Toegankelijkheid van normalisatieprocessen: het kabinet zal samen
met het NEN het normalisatieproces nader beschouwen om te bezien hoe de betrokkenheid
van belanghebbende partijen bij normontwikkeling verder vergroot kan worden.• De positie van de overheid als «belanghebbende» bij
normalisatie zal duidelijker gedefinieerd worden.4. Infrastructuur voor normalisatie, certificatie en accreditatie• Het kabinet staat positief tegenover een ontwikkeling op langere
termijn, waarbij een louter Europese en internationale infrastructuur ontstaat,
waarin de nationale organisaties een beperkte rol hebben (organiseren van
de inbreng in Europese en internationale normalisatie, verspreiden van normen).
Het kabinet zal deze ontwikkeling ondersteunen.• Het kabinet zal in het kader van de zbo-discussie aandacht besteden
aan de positie van de RvA en van keurings- en certificatie-instellingen, die
belast zijn met publieke taken (met het oog op hun internationale concurrentiepositie).
Bestuurlijke en financiële consequenties voor de positie van de RvA zullen
daarbij centraal staan.• Het kabinet zal het NEN vragen voorstellen te doen met het oog
op bewustmaking van kleine ondernemingen van de kansen die normalisatie hen
kan bieden (uitdragen van normalisatiesuccessen) en op vergroting van de deelname
van het midden- en kleinbedrijf aan Europese en internationale normalisatie.• Het kabinet zal onderzoeken welke invloed de verschillen in accreditatiestructuur
(privaat / publiek) hebben op de kosten die accreditatie-instellingen in Europa
hun klanten in rekening brengen en of er sprake is van een (negatief) effect
op de concurrentiepositie van de keurings- en certificatie-instellingen in
Nederland. 1 INLEIDINGIn de nota «Normen, Certificaten & Open Grenzen»1 (NCOG-nota) is – in het licht van de toenemende
concurrentie op de Europese en wereldmarkt en gelet op de concurrentiekracht
van onze economie – het kabinetsbeleid vastgelegd ten aanzien van normalisatie,
certificatie en accreditatie. De Kamer heeft in 1995 ingestemd met de hoofdlijnen
van de NCOG-nota2:1. bredere toepassing van de instrumenten normalisatie en certificatie
in het kader van regelgeving;2. versterking van de rol van het bedrijfsleven op deze gebieden;3. scheppen van een open markt voor keurings- en certificatieactiviteiten;4. streven naar een sterke infrastructuur op het terrein van normalisatie
en certificatie.Deze voortgangsrapportage beschrijft in de eerste plaats de resultaten
op het terrein van normalisatie, certificatie en accreditatie, die sindsdien
zijn bereikt (hoofdstuk 2). In de tweede plaats schetst deze voortgangsrapportage
een aantal trends en ontwikkelingen (hoofdstuk 3), die aanleiding zijn voor
verdere beleidsontwikkeling in aanvulling op de NCOG-nota (hoofdstuk 4). De
voortgangsrapportage heeft dus ook het karakter van een beleidsagenda voor
de komende jaren3.Het doel van die agenda is om een beleid uiteen te zetten, dat drie belangrijke
aspecten van normalisatie en certificatie in aanmerking neemt.• In de eerste plaats moet dit beleid ertoe bijdragen dat met behulp
van normalisatie en certificatie technische handelsbelemmeringen op de internationale
en Europese markt verder kunnen worden opgeheven.• In de tweede plaats dient het beleid met betrekking tot normalisatie
en certificatie aan te sluiten bij het industriebeleid, dat is gericht op
versterking van de concurrentiekracht en het innovatief vermogen van bedrijven.
In de nota «Ruimte voor Industriële Vernieuwing»4 heeft het kabinet aangegeven dat kennis en technologie
in toenemende mate de sleutelfactoren zijn voor (toekomstige) concurrentiekracht
en economische groei. Dat betekent dat innovatie, clustervorming, samenwerking
en positionering in kennis- en productienetwerken steeds belangrijker worden.
Het kabinetsbeleid voor normalisatie en certificatie kan hierbij aansluiten
door aandacht te besteden aan de specifieke kenmerken van normalisatie en
certificatie. Zo kunnen normen in het innovatieproces informatie geven over
(internationale) technische afspraken en zo het rendement van onderzoek en
ontwikkeling versterken. Een dergelijk gebruik van normen als kennisdragers
vereist een vroegtijdige samenwerking tussen normalisatie-instellingen en
kennisinstellingen. Verder kunnen normen een bijdrage leveren aan de brede
acceptatie van nieuwe (technologische) ontwikkelingen. Daarnaast versterken
normen het vertrouwen bij de afnemers van producten en kunnen zij marketingactiviteiten
ondersteunen.• Ten derde gaat het normalisatie- en certificatiebeleid vooral uit
van vrijwilligheid en vertrouwen in het zelfregulerend vermogen van de samenleving.
Op grond daarvan kunnen normalisatie en certificatie worden toegepast als
alternatief voor, of aanvulling op regelgeving. Normalisatie en certificatie
kunnen dan tevens een bijdrage leveren aan het terugdringen van administratieve
lasten en regeldruk. Voorwaarde is wel dat de marktpartijen normalisatie of
certificatie niet gebruiken om de concurrentie te beperken. 2 REALISATIE2.1 InleidingDe NCOG-nota verscheen in het midden van de jaren negentig. In die periode
moesten de EU-landen zorgen dat de «Nieuwe Aanpak»1 -richtlijnen bijtijds en op de goede manier in nationale wetgeving
werden geïmplementeerd. De normalisatie-instituten in Europa moesten
bovendien zorgen dat de bijbehorende normen werden ontwikkeld. De «Nieuwe
Aanpak op het gebied van technische harmonisatie en normalisatie» houdt
in dat EU-richtlijnen geen gedetailleerde technische specificaties bevatten,
maar essentiële eisen voor productgroepen. Die essentiële eisen
hebben betrekking op veiligheid, volksgezondheid, milieu en consumentenbescherming.
Voor de invulling ervan verwijzen de richtlijnen naar geharmoniseerde normen,
die worden ontwikkeld door de private sector. Een fabrikant is niet verplicht
de normen toe te passen, maar als hij conform de normen produceert levert
dat een vermoeden op van overeenstemming met de essentiële eisen. Verder
schrijft de Nieuwe Aanpak voor hoe producten gecertificeerd en gekeurd moeten
worden. Producten die onder de Nieuwe Aanpak richtlijnen vallen, moeten voorzien
zijn van een CE-markering. Daarmee geeft een fabrikant aan dat zijn product
conform de geharmoniseerde normen is gemaakt of rechtstreeks voldoet aan de
essentiële eisen. De Nieuwe Aanpak is in 1989 aangevuld met de Globale
Aanpak op het gebied van certificatie en keuring, die aangeeft hoe de conformiteitsbeoordeling
in de lidstaten moet plaatsvinden.De NCOG-nota was daarom grotendeels gewijd aan de impact van de Nieuwe
Aanpak en aan het beleid dat nodig was om daarop in te spelen. De vier hoofdlijnen
van dit normalisatie- en certificatiebeleid zijn vermeld in hoofdstuk 1. Het
kabinet heeft die hoofdlijnen uitgewerkt in een serie concrete beleidsacties2.2.2 Realisatie van de vier hoofdlijnen2.2.1 Bredere toepassing van normalisatie en certificatie
in het kader van regelgeving In de NCOG-nota stonden drie concrete beleidsacties:1. In het kader van het project «Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit»
(MDW), aan de hand van het thema «Certificering als alternatief voor
overheidsregulering», nagaan onder welke voorwaarden de instrumenten
normalisatie, accreditatie en certificatie breder kunnen worden ingezet.2. Uitvoering van een inventariserende studie naar mogelijkheden voor
een Nederlands voorstel voor de toepassing van de Nieuwe Aanpak op het terrein
van de motorvoertuigen.3. Stimulering van het gebruik, onder duidelijke randvoorwaarden, van
de instrumenten normalisatie en certificatie bij zelfregulering en zelfhandhaving
in het kader van het milieubeleid.Beleidsactie 1: MDW-project «Normalisatie en Certificatie»Om na te gaan hoe normalisatie en certificatie een verantwoorde rol kunnen
spelen in het kader van regelgeving is in 1996 het MDW-project «Normalisatie
en Certificatie» uitgevoerd. Doel van het project was een onderzoek
naar de mogelijkheden om normalisatie en certificatie toe te passen als alternatief
voor of aanvulling op regelgeving.Redenen om normalisatie en certificatie op die manier toe te passen kunnen
zijn:• aansluiten bij het zelfregulerend vermogen van de samenleving; • vergroting van het draagvlak en daarmee de naleving van overheidsbeleid;• grotere flexibiliteit van normalisatie ten opzichte van wettelijke
regulering;• doelmatiger inzet van toezichts- en handhavingsinspanningen.Het MDW-rapport bevat een stappenplan met als uitgangspunt: een lichtere
vorm van regulering heeft de voorkeur boven een zwaardere vorm. Als een zwaardere
vorm wordt gekozen moet de noodzaak daarvan gemotiveerd worden. Zelfregulering
via normalisatie of certificatie heeft dus in principe de voorkeur boven gedetailleerde
overheidsregulering.De implementatie van het MDW-rapport bestond uit drie delen:1. circa zestig departementale deelprojecten;2. onderzoek naar de haalbaarheid van een normalisatiecode;3. verankering van de conclusies in de Aanwijzingen voor de regelgeving
(Ar).Departementale deelprojectenDe ambtelijke commissie MDW heeft een lijst van circa zestig departementale
deelprojecten opgesteld, die voor zelfregulering middels normalisatie en certificatie
in aanmerking komen. Elk project bestaat uit een onderzoeksfase en een implementatiefase.
In de onderzoeksfase gaat het betrokken departement na of toepassing van normalisatie
en certificatie mogelijk is. Zo ja, dan wordt in de implementatiefase de normalisatie
of certificatie gerealiseerd. De lijst is opgenomen in bijlage 1. Over de
voortgang van de deelprojecten is in de periode 1997–2000 regelmatig
verslag gedaan aan de Kamer1.NormalisatiecodeIn reactie op het MDW-rapport suggereerde het bedrijfsleven in 1997 om
een normalisatiecode op te stellen, waarin het zorgvuldig betrekken van belanghebbenden
bij het normalisatieproces centraal zou staan. Het kabinet zegde toe deze
suggestie nader te onderzoeken en aan het Nederlands Normalisatie-instituut2 (NEN) voor te leggen3.
Ook de verwijzing naar normen in wetgeving, de toegankelijkheid van normen
en de daarbij benodigde afstemming tussen betrokken departementen en het NEN
zouden in de discussie over een normalisatiecode worden meegenomen.De normalisatiecode zou een bijdrage moeten leveren aan een hoogwaardiger
en rechtvaardiger normalisatieproces. Zowel de overheid als het bedrijfsleven
bekeken dit proces de afgelopen jaren met enige zorg:• de indruk bestond dat normen (te) traag tot stand kwamen, vaak
te weinig innovatief waren en de technologische ontwikkelingen niet konden
bijbenen;• ook werd de participatie van bepaalde groepen, zoals het midden-
en kleinbedrijf (MKB), de vakbeweging en de consumenten te gering gevonden4, zeker naarmate normalisatie steeds meer een internationale
aangelegenheid werd.In eerste instantie is gedacht aan een code met afspraken over de toegankelijkheid
van het normalisatieproces, het gebruik van normen door de overheid en het
vaststellen van draagvlak of consensus voor normalisatieprojecten. Het opstellen
van zo'n code bleek een weerbarstig proces te zijn. Naarmate de discussie
zich verdiepte bleken er namelijk flinke verschillen van inzicht te bestaan
tussen de diverse betrokken partijen (departementen, NEN, bedrijfsleven, vakbeweging,
consumenten) over:• de tegenstelling tussen het vrijwillig karakter van het normalisatieproces
en het feit dat de overheid toch gedeelten daarvan wil reguleren; • de reikwijdte van de code (geldt de code alleen voor binnen het
NEN ontwikkelde normen of ook voor door het Nederlandse bedrijfsleven zelf
ontwikkelde normen; geldt de code alleen voor normen waar de wetgever naar
wil verwijzen of juist niet?);• de inhoud van het begrip «consensus» (impliceert dit
dat alle belanghebbende partijen bij de start van nieuwe normalisatieprojecten
een vetorecht hebben?);• de rol van de NEN-beleidscommissies bij het bepalen of er consensus
is over de start van een normalisatieproject;• de financiële consequenties van de code;• de onmogelijkheid om de overheid via een code te verplichten om
in regelgeving te verwijzen naar normen, die conform de code tot stand gebracht
zijn.Daarnaast was een probleem dat de code een onduidelijke status zou krijgen
tussen allerlei bestaande relaties en afspraken (financieringsrelaties, huishoudelijk
reglement en statuten van het NEN, Aanwijzingen voor de regelgeving, enz.).Daarom is eind 1998 besloten om te zoeken naar andere wegen om de doelstellingen
achter de normalisatiecode te realiseren. Dit is in 1999 reeds aan de Kamer
gemeld1. Sindsdien wordt samen met het NEN onderzocht
hoe met name met behulp van ICT de toegankelijkheid van normen en normalisatieprocessen
kan worden verbeterd2. Hoofdstuk 4 beschrijft
de verdere activiteiten op dit gebied.Uitbreiding Aanwijzingen voor de regelgevingAls derde onderdeel van de implementatie van het MDW-rapport «Normalisatie
en Certificatie» heeft de Interdepartementale Commissie voor de Harmonisatie
van Wetgeving (thans genaamd Wetgevingsberaad) een uitbreiding geformuleerd
op de toelichting bij Aanwijzing 8 (over zelfregulering)3. De uitbreiding betreft de verwijzing naar normen in wetgeving. Een
van de voorwaarden om in wetgeving te kunnen verwijzen naar normen is dat
deze tot stand zijn gekomen op basis van een evenwichtige inbreng van alle
betrokken belangen4.Het bedrijfsleven heeft wel gepleit voor een soort «acceptatiecode»,
die aangeeft aan welke voorwaarden normen moeten voldoen, wil de overheid
er naar verwijzen in regelgeving. Zij denkt daarbij aan een, na consultatie
van de betrokken partijen, door de overheid op te stellen document, waarin –
aanvullend op alle bestaande NEN- en wetgevingsregels – de noodzakelijke
verdere uitwerking wordt vastgelegd van bepaalde elementen van het normalisatieproces
(transparantie, toegankelijkheid, legitimatie en consensus), waaraan voldaan
moet zijn wil de overheid in regelgeving naar normen kunnen verwijzen. De
code zou ertoe moeten leiden dat van normen, die voldoen aan criteria die
de code omschrijft, mag worden aangenomen dat de overheid er naar zal verwijzen.Het kabinet wijst een dergelijke acceptatiecode om meerdere redenen van
de hand.• Een dergelijke acceptatiecode strookt niet met de eigen verantwoordelijkheid
van de overheid voor de inhoud van regelgeving, inclusief de daarin opgenomen
verwijzingen naar normen. De overheid dient na te gaan of een norm adequaat
invulling geeft aan in regelgeving gestelde eisen en of die norm berust op
draagvlak in de maatschappij. De aanvulling van de Aanwijzingen voor de regelgeving
is juist bedoeld om deze eisen vooraf duidelijk neer te leggen. Weliswaar
kunnen de eisen onderwerp van dialoog zijn tussen overheid en bedrijfsleven,
maar de overheid behoudt de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor de verwijzing. • Verder kleven aan een acceptatiecode dezelfde bezwaren, die ook
aan de normalisatiecode verbonden zijn. Met name zou de status van zo'n document
onduidelijk zijn ten opzichte van bijvoorbeeld de statuten en het huishoudelijk
reglement van het NEN en de Aanwijzingen voor de regelgeving.• Bovendien moet de aanvulling op de Aanwijzingen voor de regelgeving
nog in werking treden. Het is voorbarig om dan op voorhand al de conclusie
te trekken dat naast deze aanvulling (en naast de overige in deze nota behandelde
activiteiten om de kenbaarheid en toegankelijkheid van normen en normalisatieprojecten
te verbeteren) een nog verdere uitwerking noodzakelijk is. Mocht op termijn
al blijken dat een verdere aanvulling nodig zou zijn, dan ligt het bovendien
meer voor de hand die op te nemen in de Aanwijzingen voor de regelgeving zelf,
dan wel in overleg te treden met het NEN over eventuele aanvulling van hun
statuten of huishoudelijk reglement.Beleidsactie 2: studie naar mogelijkheden harmonisatie
regelgeving motorvoertuigen volgens de Nieuwe AanpakDe voorgenomen studie naar mogelijkheden voor een Nederlands voorstel
voor de toepassing van de Nieuwe Aanpak op het terrein van motorvoertuigen
is na een oriënterend vooronderzoek niet verder uitgevoerd. Weliswaar
zijn de omvang en diversiteit van de bestaande regelgeving en standaarden
op dit terrein in Europa enorm, maar het ontbreekt aan Europese steun voor
een dergelijk voorstel, gegeven de grote internationale handelsbelangen die
voor de Europese auto-industrie op het spel staan.Beleidsactie 3: bevordering normalisatie en certificatie
in het kader van milieubeleidCertificatie van producten en processen op milieugebied is een zaak van
de markt. De toegevoegde waarde van certificatie van producten met betrekking
tot de milieuvriendelijkheid ligt in het voldoen aan eisen boven het wettelijke
niveau, waarmee producten zich op de markt kunnen onderscheiden. Als het gaat
om processen heeft de overheid wel mogelijkheden om certificatie te bevorderen.
Dat geldt met name bij vergunningverlening. Wanneer een onderneming beschikt
over een gecertificeerd milieuzorgsysteem op het niveau van ISO 14 0011 (ISO 14 001 of EMAS2
) kan zijdaardoor eenvoudiger een milieuvergunning krijgen.Conclusie over de eerste hoofdlijnHet kabinet heeft de mogelijkheden om een bredere toepassing van normalisatie
en certificatie in het kader van regelgeving te realiseren, onderzocht en
gestimuleerd, met name in het MDW-project «Normalisatie en Certificatie».
Nu enige jaren ervaring opgedaan is, onder meer bij de departementale deelprojecten,
breekt het moment aan om te evalueren in hoeverre er daadwerkelijk sprake
is van een bredere toepassing. Wat betreft de normalisatiecode is duidelijk
dat de doelstellingen nog breed gesteund worden, maar dat zich inmiddels andere
instrumenten aandienen dan destijds te voorzien was.Certificatie van producten en processen op milieugebied is een zaak van
de markt. Indien een bedrijf een gecertificeerd milieuzorgsysteem heeft, kan
dit de procedures voor milieuvergunningen vereenvoudigen.2.2.2 Versterking van de rol van het bedrijfsleven >In
de NCOG-nota stonden twee concrete beleidsacties:1. diensten van het keurende en certificerende bedrijfsleven, via –
wederzijdse erkenning van nationale accreditatie- en certificatiesystemen,
te bevorderen door actieve samenwerking binnen EOTC, EAC en EAL, – het
hanteren van mondiale en Europese normen en afspraken bij overheidsregels
op het gebied van keuren en certificeren, opdat goederen en diensten internationaal
vrijelijk kunnen circuleren. 2. Het zijn van aanspreekpunt, tezamen met de vakdepartementen, voor de
voorlichtende instanties / intermediairs om deze adequate informatie te laten
verschaffen aan het bedrijfsleven bij vragen die daar leven op het gebied
van Nieuwe Aanpak richtlijnen (daaronder kwesties rond het aanbrengen van
CE-markering) en daarmee samenhangende normalisatie-, keurings- en certificatievraagstukken. Beleidsactie 1: vergroting exportkansen bedrijfsleven
via wederzijdse erkenning van accreditatie en certificatie en door het hanteren
van mondiale en Europese normen bij overheidsregels voor keuring en certificatieDe Nieuwe Aanpak eist dat producten met een verhoogd risico ten aanzien
van gezondheid, veiligheid en milieu gekeurd worden door een betrouwbare,
onafhankelijke en deskundige keuringsinstelling (notified body). De aanwijzing
hiervan is een taak van de nationale overheden. De Europese Commissie beveelt
aan bij de beoordeling van keurings- en certificatie-instellingen gebruik
te maken van accreditatie. Accreditatie mag echter geen wettelijke eis zijn.
Keurings- en certificatie-instellingen moeten steeds de gelegenheid hebben
om op andere wijze dan door accreditatie aan te tonen, dat zij zich kwalificeren
om te worden aangewezen1. Overigens erkennen
lidstaten accreditaties uit andere EU-landen indien zij hetzelfde conformiteitsniveau
waarborgen als een Nederlandse accreditatie. In Nederland kan accreditatie
van keurings- en certificatie-instellingen worden verricht door de Raad voor
Accreditatie (RvA). De RvA baseert zich bij zijn beoordeling op de eisen uit
de EN 45 000-serie (EN 45 001 tot en met EN 45 013) en begeleidende
documenten. De RvA is een private organisatie die zich grotendeels richt op
de accreditatie ten behoeve van niet-wettelijk gereguleerde gebieden, zoals
accreditatie van instellingen, die bedrijven certificeren volgens de ISO 9000-normen.
Daarnaast accrediteert de RvA laboratoria, inspectie-instellingen en kalibratie-instellingen.
De Nederlandse overheid maakt in toenemende mate gebruik van accreditatie.
Naar schatting van de RvA houdt accreditatie verband met regelgeving bij: –
30% van de accreditaties van certificatie-instellingen – 50% van de
accreditaties van laboratoria – 30% van de inspectie-instellingen en –
100% van de kalibratie-instellingen.Nederland onderscheidt zich van de meeste andere EU-landen, waar accreditatie
een (semi-) overheidsactiviteit is. Alleen het Verenigd Koninkrijk kent een
met Nederland vergelijkbare structuur.Bij accreditatie van een instelling voor een specifiek terrein kunnen
de EN 45 000-normen vaak niet zonder meer worden toegepast. Dan is het
nodig om de competentie-eisen op een aantal toepassingsgerichte aspecten nader
in te vullen. Nederland hanteert hierbij de zogenoemde Richtlijnspecifieke
Accreditatieschema's (RISA's). Deze werkwijze wijkt af van die in de meeste
andere lidstaten, die geen of een afwijkend programma hebben.Dit verschil in werkwijze tussen lidstaten heeft enkele negatieve bijeffecten:• het belemmert de in Europees verband overeengekomen wederzijdse
erkenning van accreditaties. De vereniging van accreditatieorganisaties in
Europa (EA)2 heeft daarom het thema sinds enige
tijd op haar agenda staan;• de kosten van de aanwijzing verschillen van land tot land. De Nederlandse
instellingen vinden dat er om die reden geen gelijk speelveld is op de interne
markt. De verschillen in het aanwijzingsbeleid van de lidstaten en het toezicht
op de aangewezen instellingen zijn voor de Europese Commissie een punt van
aandacht. Zij streeft er naar om de lidstaten meer op één spoor
te krijgen, zodat hun aanwijzingsbeleid beter op elkaar aansluit. Overigens
inventariseert de Europese Commissie het aanwijzingsbeleid in de EU-landen
en de rol van de overheid daarbij.Op het punt van de wederzijdse erkenning van certificatie, die vorm zou
moeten krijgen via actieve samenwerking binnen de European Organisation for
Testing and Certification (EOTC), is het resultaat beperkt. De EOTC is in
het leven geroepen om als platform te dienen voor afstemming van systemen
voor conformiteitsbeoordeling in Europa. De EOTC stelt zich ten doel om bij
te dragen aan het vrij verkeer van goederen en diensten. Dat wil zij bereiken
door zodanige voorwaarden te scheppen dat alle marktdeelnemers er op kunnen
vertrouwen dat producten en diensten die eenmaal getest zijn niet opnieuw
gekeurd hoeven te worden om elders in Europa te worden geaccepteerd.De EOTC heeft nog niet gebracht wat velen daarvan hadden verwacht. Oostenrijk,
Frankrijk en Duitsland hebben inmiddels het lidmaatschap van deze organisatie
opgezegd. Gezien enkele recent doorgevoerde organisatorische aanpassingen
en een hernieuwde financiële injectie van de Europese Commissie heeft
Nederland besloten de EOTC vooralsnog het voordeel van de twijfel te gunnen.De Europese Commissie heeft, om het beginsel van wederzijdse erkenning
meer bekendheid te geven, een aantal documenten gepubliceerd1. Daarin wordt het belang van dit beginsel uiteengezet en worden problemen
en voorgestelde actielijnen beschreven. Daarnaast wordt wederzijdse erkenning
bevorderd, doordat in alle lidstaten zogenoemde klachtenloketten zijn geopend.
Bij die loketten kunnen ondernemingen zich melden als zij problemen op de
interne markt ondervinden ten gevolge van (bijvoorbeeld) het uitblijven van
wederzijdse erkenning.Beleidsactie 2: Ministerie van Economische Zaken aanspreekpunt
CE-markeringHet ministerie van Economische Zaken fungeert als vraagbaak voor algemene
informatievragen op het gebied van Nieuwe Aanpak richtlijnen en CE-markering.
Per dag worden gemiddeld 20 vragen beantwoord, die telefonisch en via Internet
binnenkomen.Daarnaast heeft het ministerie van Economische Zaken een coördinerende
rol voor wat betreft de voorlichting over CE-markering aan landelijke en regionale
intermediairs, zoals Syntens, Kamers van Koophandel, Euro Info Centra, keurings-
en certificatie-instellingen, de Nederlandse Vereniging van CE-consultants
(NVCE) en brancheorganisaties.Het Infocentrum van het NEN heeft samen met het ministerie van Economische
Zaken een systeem ontwikkeld om alle Nieuwe Aanpak-richtlijnen te koppelen
aan de Europese geharmoniseerde normen. Daarnaast zijn met financiële
ondersteuning van het ministerie van Economische Zaken bij het NEN adviespunten
voor CE-markering opgezet, onder meer op het gebied van machinebouw, medische
hulpmiddelen en randapparatuur voor telecommunicatie.Conclusie over de tweede hoofdlijnWederzijdse erkenning blijkt door de nog bestaande verschillen in benadering
tussen de EU-landen niet eenvoudig te realiseren. Niettemin zijn in de afgelopen
jaren resultaten geboekt, vooral doordat op het niveau van accreditatie
nauwere samenwerking is gezocht en doordat via wederzijdse bezoeken het vertrouwen
in en de bekendheid met de verschillende systemen is vergroot. Wat betreft
de ondersteuning van het bedrijfsleven op het punt van de Nieuwe Aanpak en
CE-markering heeft het ministerie van Economische Zaken met de intermediaire
organisaties in Nederland een goed netwerk opgebouwd voor voorlichting aan
bedrijven. Daarnaast wordt door middel van financiële ondersteuning aan
het NEN het bedrijfsleven de kans geboden intensiever bij het Europese normalisatieproces
betrokken te worden.2.2.3 Een open markt voor keurings- en certificatie-activiteiten
De NCOG-nota beschreef vijf concrete beleidsacties:1. Tijdig signaleren van verwachte problemen met betrekking tot de juridische
en feitelijke implementatie van EG-richtlijnen volgens de Nieuwe Aanpak, het
aandragen van mogelijke oplossingen door de Interdepartementale Commissie
voor Normalisatie en certificatie (ICN) alsmede het onderhouden van contacten
over een en ander met in het bijzonder de Europese Commissie.2. Bevordering van de totstandkoming van Nieuwe Aanpak richtlijnen, zowel
passief door ondersteuning van voorstellen vanuit de Europese Commissie als
(waar nodig) actief via het gezamenlijk met het betrokken bedrijfsleven bevorderen
van nieuwe voorstellen bij de Europese Commissie.3. Bevorderen van markt en marktwerking op het terrein van keuren en certificeren
door middel van overdracht door de overheid van keurings- en certificatieactiviteiten
aan de markt, overigens met inachtneming van marges in EG-verband.4. Vergroting van (export)kansen van het keurende en certificerende bedrijfsleven
door snelle aanwijzing van «Notified Bodies» aan de hand van heldere,
objectieve en kenbare criteria, onder regie van de Interdepartementale Commissie
voor Normalisatie en certificatie.5. In EG-kader verder werken aan verruiming van de relevante markt door
middel van gebruikmaking van de Nieuwe Aanpak, alsook door bevordering van
de werking van die markt, onder andere door het ter discussie stellen van
financiële ondersteuning door nationale overheden van keurings- en certificatieactiviteiten.Beleidsactie 1 en 2: Implementatie Nieuwe Aanpak richtlijnen
en bevordering totstandkoming nieuwe Nieuwe Aanpak richtlijnenDe laatste jaren is het belang van de Nieuwe Aanpak duidelijk merkbaar
geworden, omdat steeds meer Nieuwe Aanpak richtlijnen in de Nederlandse regelgeving
zijn geïmplementeerd. De CE-markering, waaruit de conformiteit van producten
met de richtlijnen en de implementatiewetgeving blijkt, is sterk in bekendheid
gestegen. Uit onderzoek van het NIPO uit 1997 bleek dat bij het bedrijfsleven
de kennis omtrent CE-markering vergeleken met 1995 sterk was toegenomen. De
vraag «Heeft u wel eens gehoord van CE-markering?» werd door 60%
positief beantwoord, tegen 34% in 1995. Ook de naleving van de Nieuwe Aanpak
richtlijnen wordt door bedrijven serieus genomen. Onderzoek van Bureau Bartels
uit 1999 wees uit dat 73% van de ondervraagde bedrijven van oordeel was dat
zij de richtlijnen volledig en juist naleefden. Bij 15% werden de richtlijnen
gedeeltelijk nageleefd; de overige 12% gaf aan de eisen van de Nieuwe Aanpak
niet te hebben geïmplementeerd. Het betrof alleen bedrijven die al informatie
over CE-markering hadden opgevraagd.Tussen 1995 en 2000 zijn 13 richtlijnen op basis van de Nieuwe en de Globale
Aanpak in Nederlandse regelgeving geïmplementeerd1. Na 2000 zal de EU richtlijnen vaststellen voor niet-automatische
weegwerktuigen, explosieven voor civiel gebruik, apparatuur en beschermingsmiddelen
voor gebruik in een potentieel explosieve omgeving, medische hulpmiddelen
voor invitrodiagnostiek, drukapparatuur en radioapparatuur en telecommunicatie
eindapparatuur (vervangt de richtlijn randapparatuur voor telecommunicatie).
Bovendien zijn er richtlijnen in voorbereiding (Raadsfase) voor kabelbaaninstallaties
voor personenvervoer, edele metalen, geluidsemissie van materieel voor gebruik
buitenshuis en energierendementseisen voor voorschakelapparaten voor fluorescentielampen.In één geval (pleziervaartuigen) is een richtlijn door Nederland
op de Europese agenda gezet. Ook de richtlijn drukapparatuur is door Nederland
actief bevorderd. Daarnaast heeft Nederland zich sterk gemaakt voor het verminderen
van het aantal uitzonderingen op diverse richtlijnen. Ten aanzien van de richtlijnen
voor machines, liften en laagspanning heeft Nederland bepleit dat deze waar
mogelijk in elkaar worden geschoven. Tenslotte heeft Nederland een actieve
rol gespeeld in diverse Europese initiatieven ter vereenvoudiging van EU-richtlijnen
(zoals bijvoorbeeld het project bouwproducten binnen de operatie Simpler Legislation
for the Internal Market).Beleidsactie 3: bevordering van marktwerking voor keuringen
en certificatie door overdracht van overheidsactiviteiten op dit gebiedBij de realisatie van deze beleidsactie in het publieke domein heeft de
overheid zich er vooral op gericht om monopolies op het gebied van keuring
en certificatie te doorbreken, zoals bij hijskranen, liften, drukapparatuur
en het ijkwezen.In het private domein heeft de overheid zich terughoudend opgesteld. Keurings-
en certificatieactiviteiten vormen een vrije markt, waar aanbieder en afnemer
in staat moeten worden geacht een kwalitatief en kwantitatief goed aanbod
van certificaten te realiseren. Marktwerking is hier dus vooral een zaak van
de marktpartijen zelf.Beleidsactie 4: Snelle aanwijzing van keurings- en certificatie-instellingenEen snelle aanwijzing van keurings- en certificatie-instellingen is gebaat
bij:• een effectief aanwijzingsbeleid;• goede afstemming tussen accreditatie en aanwijzing.Effectief aanwijzingsbeleid: de ICN-handleiding AanwijzingsbeleidOmdat het beleid van de verschillende departementen voor aanwijzing van
notified bodies flink uiteenliep, heeft de Interdepartementale Commissie voor
Normalisatie en certificatie in 1995 een Handleiding Aanwijzingsbeleid vastgesteld.
De handleiding bevat richtlijnen voor vier knelpunten in het aanwijzingsbeleid:1. niet altijd vlekkeloze aansluiting tussen aanwijzingscriteria en accreditatiecriteria;2. geconstateerde terughoudendheid in het aanwijzingsbeleid bij diverse
departementen;3. mogelijke doublures (onnodige beoordelingen) die kunnen plaatsvinden
bij certificatie;4. de juridische status van een notified body en de daarbij behorende
gewenste bezwaarprocedure.Afstemming tussen accreditatie en aanwijzing: de Overeenkomst
Staat-RvAOm de accreditatie door de RvA en de aanwijzing door een minister zo goed
mogelijk op elkaar af te stemmen, is er sinds 1994 een overeenkomst tussen
de Staat der Nederlanden en de Raad voor Accreditatie. Deze overeenkomst is
in 1999 geëvalueerd. Op basis daarvan hebben de Staat en de RvA begin
2000 een herziene overeenkomst ondertekend met een looptijd van vier jaar.
In de nieuwe overeenkomst zijn op basis van de ervaringen van
de afgelopen jaren enkele werkwijzen vastgelegd. Een voorbeeld is het gebruik
van RISA's (zie paragraaf 2.2.2).Een belangrijk aandachtspunt bij de herziening was dat instellingen, die
door een minister willen worden aangewezen, daarbij niet afhankelijk mogen
zijn van het oordeel van de RvA (verplichte accreditatie). Zo mag een keuringsinstelling
op een andere wijze dan middels accreditatie aantonen competent te zijn. Dat
stuit immers niet alleen op Europeesrechtelijke bezwaren, maar zou ook kunnen
betekenen dat de RvA in feite het (zelfstandig) bestuursorgaan is dat het
aanwijzingsbesluit neemt. Het aanwijzingsbesluit behoort echter door de betrokken
minister te worden genomen. De minister kan daarbij in aanmerking nemen dat
de instelling door de RvA geaccrediteerd is, maar dit is niet de enige mogelijkheid.
In de nieuwe overeenkomst is bijvoorbeeld de mogelijkheid vastgelegd dat instellingen,
die de evaluatie van de RvA niet willen laten uitmonden in een formele accreditatieovereenkomst
met deze organisatie, door de RvA worden «beoordeeld» volgens
de betreffende EN 45 000-norm(en). Verder is in de nieuwe overeenkomst
vastgelegd dat de overheid bij aanwijzing de betrokken instelling zal verplichten
ermee in te stemmen, dat de RvA de overheid informeert over de mate waarin
die instelling blijft voldoen aan de accreditatie-eisen, resp. de beoordelingseisen.Door op deze wijze transparantie te creëren, draagt de overheid ertoe
bij dat minder gemakkelijk monopolieposities zullen ontstaan voor keurings-
en certificatie-instellingen. Enerzijds zijn de eisen objectief en toetsbaar,
zodat elke kandidaat-instelling in Nederland kan weten waar hij aan moet voldoen.
Anderzijds bestaan in de meeste gevallen verschillende alternatieven voor
het goedkeuren van producten en diensten. Op deze manier wordt marktwerking
op het terrein van keuren en certificeren bevorderd en kunnen (ook in het
buitenland) marktkansen ontstaan voor het keurende en certificerende bedrijfsleven.
Naarmate ook in de rest van Europa meer transparantie en gelijkheid van accreditatiecriteria
ontstaat, zal ook op het niveau van accreditatie de interne markt werkelijkheid
worden. Ook voor aanwijzing van keurings- en certificatie-instellingen in
het kader van puur nationale wetgeving kan gebruik worden gemaakt van accreditatie.
Voorbeelden zijn te vinden in de mestwetgeving, de Wet bodemverontreiniging,
het Besluit liften, het Besluit veiligheid speel- en attractietoestellen en
de Stoomwet. Soms zijn de accreditatie-eisen vervat in «accreditatieprogramma's».
De RvA beoordeelt op basis van die programma's de competentie van instellingen
om keuringen of analyses uit te voeren.Conclusie over de derde hoofdlijnTussen 1995 en 2000 is een flink aantal Nieuwe Aanpak richtlijnen geïmplementeerd
en voor de komende tijd staan nog vele richtlijnen op stapel. Om het systeem
te laten werken is een snelle aanwijzing van notified bodies nodig. De nieuwe
overeenkomst Staat-RvA biedt een helder kader voor de accreditatie die bij
de aanwijzing kan worden gehanteerd en biedt instellingen naast accreditatie
de optie van een «beoordeling». 2.2.4 Sterke infrastructuur op het terrein van normalisatie
en certificatie In de NCOG-nota stonden drie concrete beleidsacties:1. Faciliëren en stimuleren van het tot stand komen van één
geïntegreerde accreditatie-organisatie die goed aansluit op de nationale
ontwikkelingen door middel van een fusie tussen de Raad voor de Certificatie
en NKO/STERIN/STERLAB.2. In het kader van het proces van strategische heroriëntatie van
het Nederlands Normalisatie-instituut zal de overheid met ingang van 1995
de algemene basissubsidie doelgerichter inzetten door middel van taak- en
projectgerichte financiering.3. In samenwerking met het Nederlands Normalisatie-instituut onderzoeken
hoe normalisatie en de normalisatie-infrastructuur effectief kunnen inspelen
op (het beleid betreffende) toepassing van technologie.Beleidsactie 1: fusie RvC – NKO/STERIN/STERLABDe op initiatief van het Ministerie van Economische Zaken ingezette fusie
tussen de Raad voor de Certificatie en NKO/STERIN/STERLAB1 is gerealiseerd in september 1995. De Raad voor Accreditatie, die
uit deze fusie is ontstaan, vestigde zich in Utrecht en omvat inmiddels circa
40 werknemers.Hoewel er in Nederland op enkele gebieden nog zelfstandige organisaties
zijn, die erkenningsattesten afgeven (zoals in de ICT en in de gezondheidszorg)
ligt verdere integratie in de lijn der verwachting. Zo is onlangs een samenwerking
tot stand gekomen tussen de RvA en de Coördinatie Commissie ter bevordering
van de Kwaliteitsbeheersing van het Laboratoriumonderzoek op het gebied van
de gezondheidszorg (CCKL) ten aanzien van de CCKL-test (klinische laboratoria).
Beide organisaties zullen in de toekomst gezamenlijke audits gaan uitvoeren.Ook op Europees niveau wordt gestreefd naar een sterkere accreditatie-infrastructuur.
De accrediterende organisaties in Europa hebben zich verenigd in de European
Co-operation for Accreditation (EA). Deze organisatie is enkele jaren geleden
tot stand gekomen door een fusie tussen de EAC (European Accreditation of
Certification) en de EAL (European Accreditation of Laboratories). De EA heeft
onlangs een Memorandum of Understanding (MoU) gesloten met de Europese Commissie,
waarin is neergelegd dat zij met haar beleid zal bijdragen aan het goede functioneren
van de interne markt. De EA is zelf geen accrediterende organisatie. Zij stelt
zich ten doel om een sleutelrol te spelen bij het opheffen van technische
handelsbelemmeringen door– in heel Europa eenuniforme benadering van accrediatie te realiseren– wereldwijde acceptatie van geaccrediteerde certificaten en rapporten
te realiseren– vertrouwen te bouwen en te behouden tussen nationaal erkende accreditatiesystemen– geharmoniseerde implementatie van accreditatiestandaarden te steunen– Uitwisseling van technische kennis tussen partijen bij multilaterale
overeenkomsten en geassocieerden mogelijk te maken en te behouden– traceerbaarheid van metingen te realiseren– multilaterale overeenkomsten (MLA's) te onderhouden en te ontwikkelen,
zowel binnen EA zelf als met niet-aangesloten accreditatie-instellingen of
regionale groepen.Beleidsactie 2: Invoering bij het ministerie van Economische
Zaken van een nieuw financieringsstelsel voor het NENIn het algemeen wordt in Nederland bij de financiering van normalisatie
uitgegaan van het principe dat de belanghebbende betaalt. Ook de overheid
kan belanghebbende zijn, bijvoorbeeld wanneer zij op grond van Europese richtlijnen
verplicht is tot verwijzing naar normen. In dat geval is het
voor de overheid van belang dat er een goede normalisatie-infrastructuur is
en dat kan aanleiding zijn voor financiering. Het NEN ontvangt financiering
van diverse departementen. De financieringsvorm en de criteria, die bij de
financiering worden gehanteerd, zijn uiteenlopend. Bij de financiering zijn
3 hoofdvormen te onderscheiden:– de taakgerichte financiering (financiering van bepaalde taken
waarmee het NEN door de overheid is belast, zoals bijvoorbeeld de notificatie
van NEN-normen in het kader van de «Overeenkomst Informatieprocedure
normalisatie» uit 1995);– de projectgerichte financiering (bijdrage ten behoeve van concrete
normalisatieprojecten).Bij de financiering worden enerzijds financiële en procesmatige criteria
gehanteerd (aanwezigheid van begroting, heldere projectomschrijving en fasering),
anderzijds beleidsmatige criteria (beleidsrelevantie, horizontaal karakter
van het project, bijdrage aan de Nederlandse infrastructuur). De totale bijdrage
van de overheid aan het normontwikkelingswerk van het NEN bedroeg in 1999
ruim 7 miljoen gulden. De financiering van het ministerie van Economische
Zaken aan het NEN bedraagt per jaar ongeveer 2 miljoen gulden (5% van de NEN-begroting).De middelen die het ministerie van Economische Zaken aan het NEN ter beschikking
stelt dienen met name ter ondersteuning van de goede werking van de Nederlandse
normalisatie-infrastructuur. Om deze doelstelling beter te kunnen realiseren
is met ingang van 1 januari 1995 de exploitatiesubsidie omgezet in een financiering,
bestaande uit een projectgericht en een taakgericht deel. Doel van de projectgerichte
financiering door het ministerie van Economische Zaken is:• signaleren van kansen en bedreigingen voor het Nederlandse bedrijfsleven
ten aanzien van Nederlandse en internationale normalisatie• bevorderen van de betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven
in het Europese en/of internationale normalisatieproces op die gebieden waar
erkende nationale economische belangen in het geding zijn.Het ministerie van Economische Zaken heeft begin 2000 een extern evaluatieonderzoek
laten uitvoeren naar de effectiviteit en efficiëntie van de projectgerichte
financiering in de periode 1995–1999. Het onderzoek leverde de volgende
conclusies op:• de projectgerichte financiering bereikt haar doel: het NEN produceert
realistische, wenselijke en vaak noodzakelijke normen en springt tijdig in
op Europese en internationale ontwikkelingen en signalen. De projectgerichte
financiering heeft een aanjagende functie doordat zij financiële drempels
wegneemt;• de door ministerie van Economische Zaken medegefinancierde projecten
leidden steeds tot (concepten van) normen. Door goed vooronderzoek heeft het
NEN in de afgelopen jaren geen projecten gestart, waarvan achteraf bleek dat
belanghebbende partijen er geen interesse voor hadden;• de projectgerichte financiering draagt ertoe bij dat het MKB kan
deelnemen aan deze nieuwe normalisatieprojecten. Wel geeft het MKB daarbij
aan dat de lasten van deelname aan internationaal normalisatieoverleg relatief
zwaar op het MKB drukken;• normalisatie is een tijdrovend en complex proces. Het managen daarvan
en de kennis daarover vormen de expertise van het NEN. Het NEN zou als onafhankelijke
en faciliërende organisatie de waarde van deze expertise beter kunnen
benutten.Verder bevatte het onderzoek aanbevelingen voor het ministerie van Economische
Zaken om in de toekomst bij de projectgerichte financiering aan het NEN als
speerpunten in het oog te houden: 1. projecten die gericht zijn op grotere efficiëntie in het normalisatieproces;2. projecten die beogen kennisoverdracht over normalisatie te bevorderen;3. projecten die een overkoepelend economisch belang dienen (horizontale
projecten);4. projecten die het MKB als belanghebbende betrekken.Beleidsactie 3: Beleidsonderbouwend onderzoek inzake inspelen
op technologie(-beleid)Het beleidsonderbouwend onderzoek dat in de NCOG-nota was voorzien heeft
niet plaatsgevonden, aangezien het ministerie van Economische Zaken indertijd
meer prioriteit heeft gehecht aan betrokkenheid bij een aantal andere activiteiten,
die beogen een nauwere relatie te leggen tussen normalisatie en technologiebeleid.Zo heeft het ministerie van ministerie van Economische Zaken in 1996 een
onderzoek laten uitvoeren naar de participatiegraad van het MKB in normalisatietrajecten1. Uit dit onderzoek bleek dat het belang van technische
normen voor de onderneming wel wordt onderkend, maar dat in 30% van de onderzochte
bedrijven de normkennis en normalisatie-expertise te kort schiet. Een hoger
kennisniveau is te vinden bij MKB-bedrijven met relatief hoge export, meer
hoger opgeleid personeel en met hogere R&D-investeringen.Van recenter datum is het initiatief om de verschillen en overeenkomsten
tussen normen en octrooien te onderzoeken. Doel van dit nog lopende onderzoek
is om na te gaan of de manier waarop octrooien als kennisdragers in de markt
functioneren ook toepasbaar is op normen. Overigens is de private sector zelf
bijzonder actief als het gaat om het inspelen op technologie met behulp van
normen. Dit komt uitgebreid aan de orde in hoofdstuk 3.Conclusie over de vierde hoofdlijnDe fusie van een aantal Nederlandse organisaties tot de Raad voor Accreditatie
is gerealiseerd. Ook de nieuwe financieringssystematiek van het ministerie
van Economische Zaken voor bijdragen aan het Nederlands Normalisatie-instituut
is gerealiseerd. Een evaluatie wijst uit dat het stelsel goed aan de verwachtingen
voldoet. Hiermee is de Nederlandse infrastructuur voor normalisatie, certificatie
en accreditatie versterkt.3 ONTWIKKELINGEN SINDS 19953.1 Internationale ontwikkelingenDe meest kenmerkende ontwikkeling op het gebied van normalisatie en certificatie
sinds het verschijnen van de NCOG-nota in 1995 is een verdergaande internationalisering
van markten. De internationale verwevenheid van economische activiteiten blijft
toenemen. Handels-, kapitaal- en informatiestromen tussen landen blijven groeien.
Invloeden van buitenaf (verdergaande Europese integratie, globalisering, opkomst
en stagnatie van regio's grensoverschrijdende milieuproblematiek, privatisering)
werken steeds sterker door in Nederland en de Nederlandse economie.De grote handelsblokken in de wereld willen de technische handelsbarrières
verder verminderen. Het bedrijfsleven beweegt zich steeds meer over de grenzen
van de nationale markten en heeft een groeiende behoefte aan internationale
normen en «one stop testing». Deze paragraaf schetst
de voornaamste ontwikkelingen in het publieke domein (3.1.1) en in de private
sfeer (3.1.2).3.1.1 Internationale ontwikkelingen in het publieke domeinHoewel er de nodige voortgang is geboekt bij de opheffing van technische
handelsbelemmeringen, zijn er op onderdelen technische en praktische problemen
die een snelle voortgang in de weg staan. Zo maken verschillen in toegepaste
technieken soms dat een technische gelijkschakeling op korte termijn niet
haalbaar is. Dat speelt vooral bij apparatuur die in netwerken moet functioneren,
zoals TV of mobiele telefoon.De Europese Commissie heeft daarom het initiatief genomen om bilaterale
overeenkomsten te sluiten met de grotere handelsblokken in de wereld. Omdat
volledige technische harmonisatie slechts op de lange termijn in zicht kan
komen, is daarbij gekozen voor wederzijdse erkenning van keuringsinstellingen.
Op die manier kunnen fabrikanten uit de betrokken landen bij hun eigen nationale
keuringsinstellingen terecht voor conformiteitsbeoordeling volgens de technische
en wettelijke eisen van de andere partij (one stop testing). In november en
december 1998 traden wederzijdse erkenningsovereenkomsten (MRA's)1 met resp. Canada en de Verenigde Staten in werking,
in januari 1999 met Australië en Nieuw-Zeeland. De onderhandelingen met
Japan zijn nog gaande.De MRA's met de Verenigde Staten en Canada kennen een overgangsperiode
van gemiddeld twee jaar om vertrouwen op te bouwen tussen overheden, om door
beide partijen erkende keurings- en certificatie-instellingen te instrueren
en aan te wijzen.Wederzijds vertrouwen kweken gaat echter niet zo snel als partijen voor
ogen stond, door verschillen in het systeem voor conformiteitsbeoordeling:• in Europa is een belangrijke rol weggelegd voor zelfregulering
door de industrie (fabrikanten-eigenverklaringen). Voor producten met hogere
veiligheidsrisico's worden private partijen bij de keuring en certificering
betrokken;• in de Verenigde Staten is conformiteitsbeoordeling grotendeels
een overheidsaangelegenheid. Gedetailleerde technische eisen zijn vastgelegd
in wetgeving. Bij keuring en inspectie ontbreekt de mogelijkheid tot zelfregulering.Deze verschillen leiden tot meer uitvoeringsproblemen dan was verwacht.
Daarom zijn deze MRA's nog niet effectief.De Europese aanpak heeft voor het slagen van MRA's een aantal voordelen.
Zo wordt de kwaliteitsborging van keurings- en certificatie-instellingen via
accreditatie inmiddels wereldwijd toegepast. Enkele jaren geleden leidde dat
tot de oprichting van het International Accreditation Forum (IAF). Deze koepelorganisatie
streeft naar een wereldwijd gelijk beoordelingsniveau voor keurings-, certificatie-
en inspectie-instellingen. Overheden kunnen dan steeds beter vertrouwen op
het kwaliteitsniveau van instellingen elders in de wereld zonder dat ter plaatse
zelf te hoeven controleren.In de Verenigde Staten, Canada en Japan is een trend te zien om de Europese
aanpak over te nemen. Een voorbeeld is de reorganisatie van de conformiteitsbeoordeling
bij telecommunicatie in de Verenigde Staten, waar het Federal Communications
Committee zijn oude privileges kwijtraakt en private keuringsinstellingen
een rol gaan spelen. De Europese Unie stimuleert deze ontwikkeling fors; Nederland
werkt daar actief aan mee. 3.1.2 Internationale ontwikkelingen in de private sfeerNormalisatieInternationale normen kunnen een grote bijdrage leveren aan het opheffen
van technische handelsbelemmeringen. De ontwikkeling van normen is overal
ter wereld een zaak van het bedrijfsleven zelf. Er is daarbij een verschil
in aanpak tussen de Verenigde Staten en de rest van de wereld:• in de Verenigde Staten is een groot aantal normalisatie-instellingen
actief. Zij concurreren met hun standaarden op de markt. De standaard die
wint wordt uiteindelijk de «norm»;• elders in de wereld streven belanghebbende partijen er naar om
vooraf consensus te bereiken over één enkele norm, die dan vervolgens
in producten en processen wordt toegepast.De Amerikaanse systematiek lijkt zich in de private sfeer vooral te lenen
voor sectoren, waarin marktpartijen vanwege de snelle technologische ontwikkelingen
grote druk uitoefenen op de normontwikkeling. Een voorbeeld is de ICT-sector,
waarin de Amerikaanse bedrijven een sterke positie innemen. In die sector
ontwikkelen wereldwijde fora en consortia van bedrijven industriestandaarden,
om deze vervolgens zo snel mogelijk toe te passen in nieuwe producten. Een
door het NEN op verzoek van het ministerie van Economische Zaken uitgevoerd
onderzoek leverde al gauw meer dan 100 van deze groepen op. Voor sectoren
met snelle technologische ontwikkelingen is deze werkwijze dus goed bruikbaar.In dergelijke markten komen de internationale normalisatie-instellingen,
die normen ontwikkelen op basis van consensus tussen alle belanghebbende partijen,
onvoldoende uit de verf. Deze beperkte invloed heeft echter ook een andere
oorzaak. De International Standards Organisation (ISO) is opgebouwd uit nationale
normalisatie-instellingen, die elk één stem hebben in de besluitvorming.
In de praktijk heeft de Europese Unie daardoor een overheersende invloed binnen
ISO en ondervindt deze organisatie onvoldoende draagvlak elders in de wereld.
Zowel in ISO-verband als op Europees niveau wordt nagedacht over wegen om
het draagvlak van ISO te verbreden. Bij de ontwikkeling van nationale normen
hebben de belanghebbenden rechtstreekse inbreng. NEN-normen worden vastgesteld
op basis van consensus tussen alle belanghebbende partijen. De inbreng bij
de ontwikkeling van Europese en internationale normen wordt georganiseerd
volgens het «landenmodel»: alle belanghebbenden stemmen op nationaal
niveau hun inbreng af. Vervolgens worden de belanghebbende partijen in het
Europese en internationale normalisatieproces vertegenwoordigd door hun nationale
normalisatie-instituten (in Nederland het NEN).Keurmerken en certificatenNaast de wettelijke technische handelsbelemmeringen vormen ook regionale
private (vrijwillige) eisen ten aanzien van keurmerken nog een belangrijke
handelsbelemmering voor de industrie. Niet zelden worden producten van een
batterij logo's voorzien om te voldoen aan regionale wensen van afnemers,
met de nodige keuringskosten van dien. Uit een recente OESO-studie1 is naar voren gekomen dat deze private labels door de
industrie als een hardnekkiger handelsbelemmering worden gezien dan de wettelijke
eisen. De OESO-studie stelt:«89. It is most important to distinguish clearly between mandatory
technical standards and voluntary product and/or process standards. Many businesses
felt that foreign industry voluntary standards and customer requirements were
a serious issue which hascaused them to incur (often substantial)
additional costs. In many cases they felt that meeting voluntary standards
was more time consuming and expensive than meeting mandatory standards. Hence
[ ] they noted that there were still specific customer requirements, both
in terms of standards and conformity assessment agencies which could be used.»Het is aan het bedrijfsleven zelf om, bijvoorbeeld met een beroep op WTO1 - of EU-regels ten aanzien van het vrij verkeer of de
mededinging, deze handelsbelemmeringen aan te pakken. Het Europese bedrijfsleven
is onlangs in EOTC-verband gestart met een discussie over de vraag hoe dat
zou moeten. Vooral het gebruik van Internet om testresultaten transparant
te maken zal daarvoor een oplossing kunnen bieden.3.2 Ontwikkelingen in de Europese Unie3.2.1 Europese ontwikkelingen in het publieke domeinOntwikkeling geharmoniseerde normenDe interne markt is een realiteit geworden voor het overgrote deel van
de producten en diensten, die in de Europese Unie verhandeld worden. In de
intercommunautaire handel is ofwel sprake van geharmoniseerde wetgeving, ofwel
geldt het beginsel van wederzijdse erkenning.Het sluitstuk van iedere Nieuwe Aanpak-richtlijn is de «vertaling»
van de essentiële eisen in geharmoniseerde Europese normen. Deze worden
ontwikkeld door de Europese normalisatie-instituten (CEN, CENELEC). Het aandeel
van deze geharmoniseerde normen in het totaal aantal normen in Nederland is
aanzienlijk (zie paragraaf 2.2.1). Om een indruk te geven van het aantal
geharmoniseerde normen dat ontwikkeld wordt en nog moet worden ter invulling
van Nieuwe Aanpak-richtlijnen geeft bijlage 3 een overzicht van normontwikkeling
voor 15 Nieuwe Aanpak-richtlijnen in de periode 1995–2000. Samengevat
komt dat overzicht neer op:– in ontwikkeling: 763 normen in 1999 (1226 in 1995);– in goedkeuringsprocedure: 1198 normen in 1999 (720 in 1995);– geratificeerd: 1445 normen in 1999 (265 in 1995);– gemandateerd: 4306 normen in 1999 (2508 in 1995).Volgens opgave van het NEN zijn er per 1 januari 2000 in Nederland circa
2000 puur nationale normen, circa 9000 Europese normen (die ook nationaal
moeten worden aanvaard) en circa 17 000 mondiale normen (waarvan circa
4000 ook Europees en dus nationaal zijn aanvaard en circa 3000 nationaal maar
niet Europees zijn aanvaard).Geharmoniseerde normen zijn niet verplicht, maar zijn niettemin voor het
bedrijfsleven van grote betekenis, omdat het toepassen van die normen leidt
tot een vermoeden van overeenstemming met de essentiële eisen uit de
richtlijnen. De Europese Commissie en de EU-landen oefenen daarom zware druk
uit op de Europese normalisatie-instellingen om de ontwikkeling van normen
zo snel mogelijk te laten verlopen. Volgens het Actieplan voor de interne
markt uit 1997 is Europese normalisatie (met name in het kader van de Nieuwe
Aanpak) één van de onderdelen van de interne markt die verbetering
behoeven.In reactie op een Deense nota uit 1997, waarin de zorgen over de kwaliteit
en de snelheid van het normalisatieproces tot uitdrukking waren gebracht,
heeft de Europese Commissie in haar rapport over efficiency en accountability van de Europese normalisatie
als kernproblemen genoemd: • een groot aantal normen ten behoeve van de Nieuwe Aanpak is nog
niet gereed en• de gemiddelde tijd om normen te ontwikkelen is te lang.De Interne Marktraad heeft zich in mei 1998 bij de visie van de Commissie
aangesloten en een speciale Raadswerkgroep ingesteld. Deze had tot taak om
de Europese normalisatie te bestuderen vanuit een strategisch-politieke invalshoek
en voorstellen te formuleren waarmee de efficiëntie van normalisatie
kan worden verbeterd, zonder dat de accountability in gevaar wordt gebracht.
Dit heeft geleid tot een resolutie van de Interne Marktraad van 28 oktober
19991. De voornaamste aanbevelingen van de Raadsresolutie1. Efficiëntie: de Raad dringt er bij de normalisatie-instellingen
op aan dat zij hun producten en diensten aanpassen aan de veranderende behoeften.
Normalisatie-instellingen moeten hun commitment aan de «formele»
(dat wil zeggen, op consensus tussen alle belanghebbende partijen gebaseerde)
normalisatie behouden. Daarnaast zouden ze «nieuwe soorten normen»
moeten ontwikkelen (zoals normen die niet gebaseerd zijn op consensus, of
normen die niet worden ontwikkeld door alle belanghebbende partijen) en moeten
aangeven wat de verhouding is tussen nieuwe normen en formele normen. De Europese
normalisatie-instellingen moeten verder rapporteren over de efficiëntie
van hun beleid. De Commissie zal nagaan welke rol nieuwe normen kunnen spelen
in het EU-beleid, met name in de ICT-sector.2. Accountability: de Raad roept de Europese normalisatie-instituten op
om de participatie van de belanghebbenden in het normalisatieproces op Europees
niveau te verbeteren.3. Financiering: nationale en Europese normalisatie-instituten en overheden
zullen zoeken naar een nieuwe blauwdruk voor de financiering van Europese
normalisatie.4. Internationale dimensie: de Raad roept de handelspartners van Europa
op de Europese aanpak ook toe te passen als zij in hun eigen wet- en regelgeving
gebruik maken van normalisatie. De Commissie zal een gemeenschappelijk Europees
normalisatiebeleid ontwikkelen, dat rekening houdt met de eisen die de WTO
en het consensusprincipe stellen.Wijziging van de Algemene productveiligheidsrichtlijn
(92/59/EG)De Europese Commissie heeft kort geleden een wijziging voorgesteld van
de Algemene productveiligheidsrichtlijn uit 1992. Deze richtlijn is destijds
opgezet als vangnet voor de producten die niet onder een specifieke productveiligheidsrichtlijn
vallen. De Commissie wilde daarmee het vertrouwen van de consument in de interne
markt vergroten.De voorgestelde wijziging geeft producten, die zijn gemaakt volgens Europese
normen waarvan de referenties door de Commissie zijn gepubliceerd, het wettelijke
vermoeden dat zij voldoen aan de Algemene productveiligheidsrichtlijn. Daarmee
hebben deze producten vrije toegang tot de interne markt (zij krijgen echter
geen CE-markering). Met de wijziging van de richtlijn streeft de Commissie
naar een Nieuwe Aanpak-systematiek voor alle consumentenproducten. Dat zou
een belangrijke impuls moeten geven aan de ontwikkeling (en het belang) van
Europese productveiligheidsnormen. De wijziging is thans in de Raadswerkgroepfase.
Vaststelling wordt in de eerste helft van 2001 verwacht.ToezichtVoor een doeltreffende handhaving van de Nieuwe Aanpak-richtlijnen is
het van belang dat er op de interne markt een gelijkmatig toezicht wordt gehouden
en effectief wordt samengewerkt tussen de nationale toezichtinstanties. Naarmate
er meer Nieuwe Aanpak-richtlijnen in de wetgeving van de lidstaten zijn geïmplementeerd,
neemt de aandacht voor handhaving en toezicht toe. Om een gelijkmatig en efficiënt toezicht te bevorderen is in 1999
op initiatief van de Europese Commissie een programma van wederzijdse bezoeken
georganiseerd, waarbij vertegenwoordigers van nationale toezichtinstanties
kennis kunnen nemen van de diverse nationale toezichtsystemen. Dit bezoekprogramma
richtte zich in eerste instantie op vijf productgroepen: speelgoed, elektromagnetische
compatibiliteit, laagspanning, machines en persoonlijke beschermingsmiddelen.
Doel van het Europese bezoekprogramma was niet alleen om de verschillen en
overeenkomsten in het markttoezicht transparant te maken, maar ook om wederzijds
vertrouwen in de diverse stelsels van markttoezicht te kweken. In het afsluitend
seminar over dit Europese bezoekprogramma in september 1999 trok de Europese
Commissie de volgende conclusies:– goed markttoezicht is bepalend voor het vertrouwen van bedrijven
en consumenten in de interne markt;– een aantal lidstaten hanteerd in hun markttoezicht interessante
en voor andere lidstaten bruikbare benaderingen, zoals: – samenwerking tussen producent en toezichthouder tijdens de ontwerp-
en productiefase om te voorkomen dat producten niet aan de eisen voldoen;– gerichte scholing van inkopers in distributieketens en van consumenten
om niet conform de richtlijnen gemaakte producten te herkennen;– uitgebreide controle van conformiteit op beurzen en tentoonstellingen;– hoewel er regelmatig producten worden aangetroffen die niet aan
de eisen voldoen, lijkt het erop dat slechts in een minderheid van de gevallen
deze producten ook echt gevaarlijk zijn. Veelal gaat het om administratieve
onvolkomenheden.Accreditatie en uitbreiding van de EUDe Europese accreditatieorganisaties ondersteunen in EA-verband de ontwikkeling
van een op West-Europese leest geschoeide keurings- en certificatie-infrastructuur
in de landen uit Midden- en Oost-Europa, die willen toetreden tot de Europese
Unie.De Commissie wil met deze landen op basis van de Europa-akkoorden raamovereenkomsten
sluiten (PECA's1). Op grond daarvan kunnen deze
landen nog vóór hun formele toetreding tot de EU de keurings-
en certificatie-infrastructuur voor producten met veiligheidsrisico's laten
toegroeien naar de interne markt. Voorwaarde is dat zij de relevante delen
van het acquis communautaire hebben geïmplementeerd in hun wetgeving,
en dat hun keurings- en certificatie-infrastructuur op orde is. Zij mogen
zelf hun instellingen aanwijzen. Al deze landen kennen thans een prille accreditatieorganisatie,
die de overheid daarin bijstaat. De eerste PECA's (met Tsjechië en Hongarije)
worden dit jaar aan de Raad voorgelegd. Nederland stemt in met deze ontwikkeling,
mits voldoende zekerheid kan worden verkregen over de kwaliteit van de door
deze landen aan te wijzen notified bodies.3.2.2 Europese ontwikkelingen in de private sfeerNormalisatieVanwege de eerder beschreven ontwikkelingen op het gebied van de ICT-normalisatie
heeft de Europese ICT-industrie te kennen gegeven normalisatie slechts op
Europees niveau zinvol te vinden. Deze trend kan zich verplaatsen naar andere
gebieden waar door technologische ontwikkelingen de vraag naar snelle normontwikkeling
groot is, zoals in de medische hulpmiddelenen biotechnologie. Gezien het belang
van internationale en Europese normen in het kader van de internationale handel
is dit te beschouwen als een positieve ontwikkeling. De ICT heeft als technologie ook de nodige invloed op de Europese normalisatie
zelf. Moderne communicatiemiddelen kunnen het normalisatieproces versnellen,
doordat het aantal fysieke bijeenkomsten kan worden verlaagd. Tevens biedt
ICT de mogelijkheid om het MKB meer bij het normalisatieproces te betrekken.
ICT zal verder een belangrijke rol spelen bij het verspreiden van normen.
De meeste normalisatieorganisaties bieden hun normen nu al via Internet te
koop aan.Concurrentie tussen aanbieders van normen kan een prijsdrukkend effect
hebben. Zo gaat de Amerikaanse organisatie ANSI samen met Zweden Europese
normen verkopen via Internet. ETSI, de Europese normalisatie-instelling voor
telecom, heeft in 1999 besloten haar normen (die ook via het NEN verkocht
worden) vrij beschikbaar te stellen via Internet. Op termijn kan deze concurrentie
via Internet ertoe leiden dat de opbrengsten uit normverkoop dalen en mogelijk
zelfs dat normen gratis beschikbaar komen. Dat betekent dat die normalisatie-instituten,
die voor hun financiering sterk afhankelijk zijn van inkomsten uit normverkoop,
zich op hun financiering zullen moeten bezinnen.Inkomstenbronnen van enkele nationale normalisatie-instituten
in Europa (in %) LandJaarNormverkoopContributie van ledenStaatssubsidiesAndere bronnen (bv. certificatie)België19963684511Frankrijk19952752345Duitsland19976819130Nederland1996550343Verenigd Koninkrijk1995/6197966(uit: The legal status of standards, studie van de Europese Commissie
uit 1998)Keurmerken en certificatenIn Europa bestaan veel «nationale» kwaliteitskeurmerken van
keuringsinstellingen waar consumenten vertrouwen in hebben. De vraag hoe die
keurmerken zich verhouden met de CE-markering en of zij de werking van de
interne markt zouden kunnen belemmeren, heeft de afgelopen jaren in toenemende
mate de aandacht van de Europese Commissie. Volgens richtlijn 93/68/EEG mogen
op CE-gemarkeerde producten geen andere markeringen worden aangebracht, die
derden kunnen misleiden omtrent de betekenis of de grafische vorm van de CE-markering.
In de visie van de Europese Commissie brengt dit met zich mee, dat private
merken die de consument niet meer bieden dan de CE-markering, een onnodige
belemmering vormen voor de interne markt. De Commissie heeft getracht om na
te gaan of er zich op dit gebied (ernstige) problemen voordoen. Het bleek
moeilijk te zijn om hier een goed inzicht in te krijgen. Over het algemeen
zijn de keuringsinstellingen die eigen keurmerken hanteren van mening dat
misleiding niet aan de orde is omdat de nationale keurmerken veelal een andere
doelgroep hebben (namelijk de consument) dan de CE-markering (die zich tot
de overheid richt).Er worden ook initiatieven genomen om de nationale keurmerken een Europese
pendant te geven. De lancering in CEN-verband van een Europees kwaliteitslogo
voor producten die voldoen aan Europese normen (het «Keymark»)
leidde in de elektrotechnische sector tot een streven naar één
Europees kwaliteitslogo voor elektrotechnische artikelen, de ENEC. Met het
oog op de interne markt is dit een positieve ontwikkeling. 3.3 Nationale ontwikkelingen3.3.1 Nationale ontwikkelingen in het publieke domeinConformiteitsbeoordelingNaarmate het aantal geïmplementeerde Europese richtlijnen toenam
is ook het aantal keurings-, certificatie- en inspectie-instellingen gestegen,
dat taken verricht in het kader van die richtlijnen. De overheid hanteert
daarbij als uitgangspunt dat iedere instelling, die aan de voorwaarden van
de betreffende richtlijn voldoet, aangewezen kan worden. De markt bepaalt
in Nederland dus hoeveel instellingen actief zijn op het gebied van conformiteitsbeoordeling.
De overheid streeft naar zo min mogelijk belemmeringen voor buitenlandse keurders
om actief te zijn op de Nederlandse markt en omgekeerd voor Nederlandse keurders
om in andere EU-landen actief te zijn.AccreditatieMet de herziening van de overeenkomst tussen de Staat en de RvA is de
zienswijze bevestigd, dat de uitspraken van de Raad voor Accreditatie ten
aanzien van instellingen die wettelijke taken uitvoeren, geen uitspraken zijn
van een zelfstandig bestuursorgaan (zbo) in de zin van de Algemene wet bestuursrecht.
Deze zienswijze is gebaseerd op het feit dat de aanwijzing van een instelling
voor een wettelijke taak plaatsvindt door een minister, die daarbij accreditatie
door de RvA beschouwt als belangrijke aanbeveling om tot aanwijzing over te
gaan. Zoals reeds aangegeven in paragraaf 2.2.1 moet een instelling altijd
de mogelijkheid hebben om op andere wijze dan met een (RvA-)accreditatie aan
te tonen aan de betreffende EN 45 000-norm te voldoen.Echter, afhankelijk van de mate waarin de aansluiting tussen enerzijds
de Europese richtlijnen of de nationale wetgeving en anderzijds de betreffende
EN45 000-norm(en), nader wordt ingevuld via een (richtlijnspecifiek)
accreditatieprogramma, kan de uitspraak van de RvA toch een bestuursrechtelijk
karakter krijgen. Om die reden wordt door sommige partijen gesteld dat het
beter is de werkzaamheden van de RvA, voor zover zij betrekking hebben op
accreditaties in het kader van wettelijke regelingen, formeel aan te duiden
als handelingen van een bestuursorgaan.Vooralsnog is het kabinet daartoe echter niet bereid, met name omdat zij
de afronding van de zbo-discussie wil afwachten. Pas dan is een goed oordeel
mogelijk over de positie die de RvA onder deze wet zal hebben. Een andere
reden om nu geen stappen te ondernemen is dat op Europees niveau het aanwijzingsbeleid
in beweging is. Daarom loopt de nieuwe overeenkomst Staat – RvA, die
is vermeld in paragraaf 2.2.3., tot 1 januari 2005. In de loop van 2004
zal de situatie opnieuw worden bezien in het licht van de ontwikkelingen op
dat moment.ToezichtOver het overheidstoezicht op keurings- en certificatie-activiteiten is
de afgelopen jaren regelmatig met de Kamer van gedachten gewisseld. Zo is
in 1998 naar aanleiding van het MDW-rapport «Normalisatie en certificatie»
ingegaan op verplichte accreditatie en certificatie en op certificatie als
vrijwillig instrument. Daarbij is een overzicht gegeven van keurings- en certificatie-instellingen
met publiekrechtelijke taken. Binnen de zbo-discussie is de status van keurings-
en certificatie-instellingen die geheel of gedeeltelijk zijn belast met bevoegd
gezag (respectievelijk door hun besluit een rechtsgevolg voor derden te weeg
brengen) een belangrijk aandachtspunt. Ook de Algemene Rekenkamer heeft in haar rapport «Keuringen In Nederland»
aandacht gevraagd voor overheidstoezicht op keuringen1. In het algemeen is de regering van oordeel dat de bescherming van
de burger met het huidige keuringsregime voldoende is gewaarborgd. De Algemene
Rekenkamer heeft een sjabloon ontwikkeld, dat van toepassing zou kunnen zijn
op wettelijke keuringen. Deze sjabloon biedt zeker goede handvatten, maar
is per definitie niet op alle wettelijke keuringen toepasbaar gezien de specifieke
situaties bij keuringen. Het kabinet is niettemin bereid om waar nodig het
huidige toezichtsysteem verder te verbeteren.In kamervragen over de handhaving van CE-markering is aangegeven dat de
betrokken ministeries, inspectiediensten en brancheorganisaties overleg voeren
om de naleving van CE-markering met betrekking tot machineveiligheid te optimaliseren.
Deze besprekingen hebben inmiddels geleid tot een plan van aanpak voor het
jaar 2000, dat binnenkort aan de Tweede Kamer zal worden gezonden.Publicatie van normen; auteursrecht op normenHet MDW-rapport «Normalisatie en Certificatie» beval aan om
normen, waarnaar in wetgeving wordt verwezen, integraal in de Staatscourant
te publiceren. Dat vond het kabinet te ver gaan, met vermelding van de normreferentie
was naar het oordeel van het kabinet de eis van kenbaarheid voldoende ingevuld.
Eind 1998 ontstond discussie over de vraag of de private status van NEN-normen
verandert als de wetgeving er naar verwijst. In antwoord op kamervragen2 hebben de ministers van Justitie en VROM in 1999 aangegeven
dat een norm waarnaar in wetgeving wordt verwezen, daarmee nog geen algemeen
verbindend voorschrift is. Integrale publicatie is niet nodig. Waar het om
gaat is dat de kenbaarheid voor alle betrokkenen voldoende verzekerd is3. Dat is het geval, omdat de normen ter inzage liggen
en verkrijgbaar zijn bij het NEN4. In de discussie
over toegankelijkheid en beschikbaarheid van normen is het auteursrecht op
normen een belangrijk element. In Europa is jurisprudentie aan het ontstaan
over de vraag of het auteursrecht op normen, waarnaar in wetgeving is verwezen,
verloren gaat. In Duitse en Italiaanse jurisprudentie worden zulke normen
onder de uitzondering voor officiële teksten gebracht. Volgens het Bundesgerichtshof
is dat het geval als de norm aan de publieke instantie kan worden toegerekend
(de vraag is wel of toerekening bij geharmoniseerde normen mogelijk is). Het
Corte d'Appelo benadrukte het belang van publieke bekendheid van regels (wetgeving
of anderszins) waaraan burgers zich moeten houden. Daarmee is niet verenigbaar
het exclusieve recht van private partijen om technische normen niet bekend
te maken.3.3.2 Nationale ontwikkelingen in de private sfeerNormalisatieHet zicht van de overheid op normalisatie is breder geworden. Het gaat
niet langer alleen om normen als alternatief voor of aanvulling op regelgeving.
Steeds meer komt de rol van de norm als (over-)drager van kennis in de belangstelling
te staan en krijgt ICT invloed op het normalisatieproces en op de verkoop
van normen. Door snelle en transparante beschikbaarheid van normen in digitale
vorm kunnen nieuwe producten en diensten sneller worden ontwikkeld. Dit draagt
bij aan het innovatief vermogen van het Nederlandse bedrijfsleven. De overheid
zal deze ontwikkeling daarom ondersteunen.CertificatieDoor de sterk toegenomen belangstelling voor certificatie is een discussie
ontstaan over de manier waarop certificatieregelingen worden ontwikkeld. Het
is onduidelijk of zij altijd tot stand komen op basis van consensus tussen
alle belanghebbende partijen. Ook de betrokkenheid van de RvA bij de totstandkoming
en publicatie van certificatieregelingen wordt wel eens te groot geacht. Daarom
hebben NEN en RvA afgesproken om te stimuleren dat partijen, die normen of
afspraken voor certificatieregelingen ontwikkelen, dit doen via het NEN. Het
NEN ontwikkelt daartoe een nieuw type document, de Nederlandse Technische
Afspraak.Bedrijfsleven en overheid maken steeds meer gebruik van certificatie.
Tussen 1993–1998 is bijvoorbeeld het aantal erkenningsregelingen toegenomen
met 150 % (33 regelingen)1. De betekenis van
certificatie is mede afhankelijk van de manier waarop het wordt ingezet. Een
certificatieregeling, die is gebaseerd op heldere en transparante kwaliteitskenmerken,
kan bedrijven en consumenten helpen hun keuze te bepalen als zij producten
en diensten aanschaffen. Zo draagt certificatie bij aan een goede marktwerking.
In de praktijk lijkt niet altijd aan die voorwaarden te worden voldaan. Onlangs
heeft het Ministerie van VROM een quick scan laten uitvoeren naar keurmerken
op het terrein van bouwen en wonen2. Naast de
bouwtechnische eisen, die het Bouwbesluit aan gebouwen stelt, zijn er diverse
keurmerken en labels voor bouwen en wonen ontwikkeld. Zestien daarvan zijn
nader onderzocht. Al deze keurmerken beogen kwaliteitsverhoging in de sector.
Het onderwerp van het keurmerk, degene tot wie het zich richt en de mate van
«hardheid» (wel of niet onderdeel van een certificatieschema)
zijn echter zeer divers. Volgens de onderzoekers komt dit doordat keurmerken
aanbod-gestuurd zijn. Aanbieders willen zich met het keurmerk onderscheiden
en hebben daarbij geen natuurlijke prikkel om samen te werken, te harmoniseren
of af te stemmen.De consument wil echter informatie om een goede keuze te kunnen maken.
Hij is juist gebaat bij eenduidige informatie en transparantie. Voor de consument
zijn twee zaken belangrijk: de kwaliteit van keurmerken en beperking van het
aantal keurmerken. Kwaliteit houdt in:– duidelijkheid over de inhoud van het keurmerk en wat de consument
van het product mag verwachten;– betrouwbaarheid door continue toetsing.Het onderzoek wijst ook uit dat een eventueel proces van afstemming, samenwerking
en harmonisatie in de markt zelf moet plaatsvinden. De overheid kan als regelgever
de «vrije ruimte» voor keurmerken bepalen en betrokken zijn bij
discussies over het kwaliteitsniveau van keurmerken, maar het is niet aan
de overheid om een proces van harmonisatie te trekken.Het is in de eerste plaats de markt zelf die verantwoordelijk is voor
de kwaliteit van certificatie. Wanneer er zich vormen van wildgroei voordoen
blijken marktpartijen wel degelijk in staat te zijn om samen te werken en
de kwaliteit van certificatie te verbeteren. Financieële Dagblad 04-03-2000Samenwerking verstrekkers houtcertificatenDe Stichting Keurhout en de Forest Stewart Council (FSC) gaan samenwerken
bij het verstrekken van keurmerken voor hout en houtproducten bestemd voor
de Nederlandse markt. Daarmee komt een einde aan jaren van gesteggel over
erkenning van elkaars keurmerken. Beide stichtingen verschaffen certificaten
die moeten aantonen dat hout op verantwoorde wijze is verbouwd en gekapt.
De Stichting Keurhout controleert alle hout dat Nederland binnenkomt, dus
ook FSC-hout, conform de Nederlandse wetgeving. De FSC, gesteund door de milieubeweging,
vindt echter dat het eigen certificaat voldoende zekerheid verschaft. Met
de alliantie neemt FSC controle-eisen van de Stichting Keurhout over, zodat
FSC-hout makkelijker zijn weg naar de klant kan vinden. Aan een gezamenlijk
label wordt gewerkt.Dit neemt niet weg dat de overheid zelf ook belanghebbende kan zijn, juist
als het gaat om transparantie en marktwerking. Kwaliteit is naar de mening
van het kabinet noodzakelijk om het vertrouwen in certificatie en normalisatie
te behouden. Als het vertrouwen in private certificatie wordt ondermijnd is
dat immers óók schadelijk voor certificatie die verband houdt
met regelgeving. 4 BELEIDSAGENDA VOOR DE PERIODE 2000–20034.1 InleidingDe beschrijving van de ontwikkelingen sinds 1995 laat een aantal nieuwe
accenten op internationaal, Europees en nationaal niveau zien:• op het internationale speelveld zijn vooral de Mutual Recognition
Agreements tussen de EU en derde landen en de discussie over het in ISO gehanteerde
landenmodel de aandachtspunten;• de Europese discussie is in belangrijke mate ingegeven door de
zorgen over trage totstandkoming en te weinig innovatieve karakter van normen
en door de nieuwe mogelijkheden die ICT in dit verband kan bieden;• nationaal zien we een grotere aandacht voor handhaving en markttoezicht,
een sterke groei van het aantal certificatieregelingen en discussies over
de zbo-status van certificatie-instellingen en de RvA en over publicatieverplichtingen
en auteursrecht bij normen, waarnaar in regelgeving is verwezen.De beschrijving van trends en ontwikkelingen maakt bovendien duidelijk
dat normalisatie, certificatie en accreditatie zich steeds meer op internationale
schaal ontwikkelen. Op die ontwikkelingen kan de overheid niet altijd alleen
inspelen. Nederland zal daarvoor steeds vaker samenwerken met andere (EU-)landen.
De ruimte en de noodzaak voor puur nationaal beleid worden kleiner. Tegelijkertijd
zal het Nederlandse beleid er steeds meer op gericht zijn om bij die internationale
ontwikkelingen te kunnen aansluiten en om met belanghebbende partijen na te
gaan hoe zij die aansluiting kunnen vinden c.q. behouden.De beleidsagenda voor de periode 2000–2003 kan blijven berusten
op drie uitgangspunten:• bijdragen aan verdere opheffing van technische handelsbelemmeringen;• aansluiten bij het industriebeleid;• vertrouwen op het zelfregulerend vermogen van de samenleving.De beleidsagenda beschrijft het beleid voor de komende periode langs vier
lijnen, die gezien kunnen worden als een actualisering van de hoofdlijnen
in de NCOG-nota:• internationale en Europese activiteiten;• normalisatie en certificatie als instrumenten van zelfregulering;• toegankelijkheid van normen en normalisatieprocessen;• infrastructuur voor normalisatie, certificatie en accreditatie.De beleidsagenda kan niet worden uitgevoerd zonder de inzet, steun en
medewerking van het bedrijfsleven en de normalisatieen certificatie-infrastructuur
(zie paragraaf 4.5). 4.2 Internationale en Europese activiteitenIn hoofdstuk 3 zijn de internationale en Europese ontwikkelingen op het
terrein van normalisatie en certificatie in zowel het publieke domein als
de private sfeer beschreven. Voor de komende jaren zijn de volgende concrete
activiteiten voorzien.Raadsresolutie over de rol van normalisatie in Europa• Het kabinet is van mening dat Nederland een actieve rol moet spelen
bij de uitwerking van deze resolutie. Met het oog op verbetering van de participatie
van belanghebbenden (bedrijfsleven, vakbeweging, consumenten, etc.) in het
Europese normalisatieproces, zal het kabinet overleg voeren met de belanghebbende
partijen in Nederland. Doel is om gezamenlijk voorstellen te formuleren om
de participatie van belanghebbende partijen te optimaliseren.Kwaliteit Nieuwe Aanpak richtlijnen• In de discussie met de andere EU-landen zal Nederland pleiten voor
verbeteringen in het systeem van de Nieuwe Aanpak. Het gaat dan met name om
de kwaliteit van de richtlijnen, de onderlinge relaties tussen richtlijnen,
en de mate van detaillering van de richtlijnen. Daarbij zal Nederland benadrukken
dat het van wezenlijk belang is voor de Nieuwe Aanpak als geheel, dat de bijbehorende
normen er inderdaad komen, respectievelijk dat ook voordat die normen er zijn
duidelijk is hoe aan de eisen uit de richtlijnen kan worden voldaan.EU-studie naar de economische betekenis van normalisatie• Het kabinet hecht veel waarde aan de studie naar de economische
betekenis van normalisatie, die de Europese Commissie binnenkort zal laten
uitvoeren. Nederland verleent hieraan actieve medewerking en streeft er naar
om ook op nationaal niveau de economische betekenis van normalisatie beter
in beeld te brengen. In de begeleidingscommissie voor de Europese studie is
het NEN vertegenwoordigd.Harmonisatie aanwijzingsbeleid in Europa• Het beleid voor aanwijzing van notified bodies in de EU loopt uiteen.
Naar verwachting zal vooral tijdens het volgende Franse EU-voorzitterschap
dit thema op de agenda worden gezet. Om een level playing field voor de notified
bodies in Europa én voor het bedrijfsleven te creëren, zal Nederland
onderzoeken of het aanwijzingsbeleid van de EU-landen kan worden geharmoniseerd.
Een aantal in Nederland ontwikkelde systemen kan daarbij als model dienen
voor invoering op Europees niveau.Implementatie MRA's• Om op grond van de Mutual Recognition Agreements keuringsinstellingen
te kunnen aanwijzen, die exportproducten kunnen keuren op basis van wetgeving
van derde landen, is een wettelijke grondslag nodig. De implementatiewetgeving
voor MRA's wordt in 2000 door het ministerie van Economische Zaken voorbereid.Technische handelsbelemmeringen (WTO/TBT)• Om met name in Japan en de Verenigde Staten meer draagvlak te kweken
voor internationale normalisatie, zal Nederland in april 2000 bij de OESO
een voorstel indienen om analyses te laten uitvoeren die bijdragen aan harmonisatie
en convergentie van internationale standaarden en regulering. De Europese
Nieuwe Aanpak zal daarbij mede onderwerp zijn.• Bij positieve ontvangst van het voorstel zal Nederland bijdragen
aan een OESO-studie naar de manier waarop het voorstel gerealiseerd
kan worden.Wijziging Algemene productveiligheidsrichtlijn• De wijziging van de Algemene productveiligheidsrichtlijn zal naar
verwachting in 2001 zijn beslag krijgen, waarna aan de implementatie moet
worden gewerkt. De Europese Commissie zal met de lidstaten mandaten vaststellen
voor CEN en CENELEC om Europese normen te ontwikkelen ten behoeve van de producten
die onder de wijziging van de richtlijn zullen vallen. Welke producten dit
zullen zijn, wordt mede bepaald door voorstellen van nationale overheden,
als deze (op basis van letselregistraties en handelsvolumes) Europese normstelling
prioritair achten. Ook het NEN speelt bij de voorbereiding van de mandaten
een belangrijke rol.4.3 Normalisatie en certificatie als instrumenten van
zelfreguleringIn paragraaf 3.3 zijn de ontwikkelingen binnen Nederland op het terrein
van normalisatie en certificatie beschreven. Veel is reeds geïnvesteerd
in zelfregulering als alternatief voor wet- en regelgeving. De komende jaren
zal de nadruk liggen op het evalueren en verder uitbouwen van de mogelijkheden
om normalisatie en certificatie te hanteren als alternatief voor of aanvulling
op regelgeving. Uitgangspunt daarbij is een onverminderd vertrouwen in deze
vormen van zelfregulering als middel om de naleving van publieke eisen en
de effectiviteit van publiekrechtelijke handhaving te vergroten. Wel tekent
zich de behoefte af aan meer duidelijkheid over de voorwaarden, waaronder
zelfregulering succesvol kan zijn. De volgende activiteiten zijn daarom voorzien.Eindverslag implementatie MDW-rapport normalisatie en
certificatie• De implementatie van het MDW-project «Normalisatie en Certificatie»
wordt geëvalueerd. Daarbij zullen de zestig departementale deelprojecten
centraal staan. Het ministerie van Economische Zaken zal een onderzoek laten
uitvoeren naar het verloop van deze deelprojecten. Op basis van dit onderzoek
zullen aanbevelingen en randvoorwaarden worden geformuleerd voor een succesvolle
voortzetting van het kabinetsbeleid ten aanzien van normalisatie en certificatie.
De evaluatie wordt binnenkort aan de Kamer gezonden.Transparantie van certificaten en keurmerken• Het ministerie van Economische Zaken zal een onderzoek doen naar
de vraag hoe certificaten en keurmerken in de private sector bijdragen aan
transparantie in de markt en vertrouwen in producten en diensten. Als certificaten
en keurmerken niet (of onvoldoende) aan transparantie en vertrouwen blijken
bij te dragen, zal de overheid in overleg treden met de marktpartijen om te
bespreken hoe hierin verbetering kan worden gebracht.4.4 Toegankelijkheid van normen en normalisatieprocessenToegankelijkheid van normen• Aan het verbeteren van de vindbaarheid, verkrijgbaarheid en toepasbaarheid
is reeds veel gedaan, zowel Europees als nationaal. Het NEN speelt hierin
een belangrijke rol. Het kabinet zal activiteiten steunen, die ertoe bijdragen
dat het bedrijfsleven normen adequaat kan inzetten bij het ontwerp en de fabricage
van producten. «Adequate inzet van normen» betekent dat normen
eenvoudig te vinden zijn. In de praktijk is het, vooral voor het MKB, niet
altijd snel te achterhalen welke norm bij welke regelgeving hoort. Bij de
grotere dynamiek van het productieproces past bovendien dat de
normen sneller verkrijgbaar zijn, dat wil zeggen: in enige vorm on-line beschikbaar.
Verder moet de inhoud toegankelijk en toepasbaar zijn.Toegankelijkheid van normalisatieprocessen• Het kabinet zal in samenwerking met het NEN het normalisatieproces
(het proces waarin normen worden ontwikkeld, respectievelijk waarin de Nederlandse
inbreng in Europese of internationale normalisatie wordt vastgesteld) nader
beschouwen. Doel is om mogelijkheden te identificeren om de betrokkenheid
van belanghebbende partijen bij normontwikkeling te vergroten. Daarbij zal
niet alleen worden gekeken naar deelname aan normontwikkeling «op afstand»
(met gebruikmaking van ICT), maar ook naar de wijze van betrokkenheid en de
besluitvormingsprocedures voor het vaststellen van een norm.De overheid als belanghebbende• De positie van de overheid als belanghebbende bij normalisatie
zal duidelijker gedefinieerd worden. De financiële bijdrage van de overheid
aan normalisatie, de verwijzing naar normen in regelgeving en de verhouding
tussen zelfregulering en overheidstoezicht krijgen daarbij aandacht. Een bijzonder
aandachtspunt daarbij is de expertise die de overheid zelf dient te bezitten
om te kunnen beoordelen of naar een norm kan worden verwezen. De situatie
waarin de overheid zelfregulering wenselijk acht, maar de private sector niet
het initiatief neemt (dus waarbij de overheid als «belanghebbende»
niet bediend wordt) zal daarbij onder de loep worden genomen. De Interdepartementale
Commissie voor Normalisatie en Certificatie (ICN) zal over dit onderwerp een
standpunt bepalen.4.5 Infrastructuur voor normalisatie, certificatie en
accreditatieDiverse partijen zijn gebaat bij een goede infrastructuur voor normalisatie
en certificatie:• het bedrijfsleven (toegang tot interne markt en WTO);• de overheid (bij verwijzing in wetgeving naar normen of bij accreditatie
of beoordeling van aan te wijzen keuringsinstellingen);• consumenten- en milieuorganisaties.Het kabinet hanteert als uitgangspunt dat de gebruiker van de infrastructuur,
als direct belanghebbende, de kosten daarvan moet betalen. In voorkomende
gevallen kan ook de overheid zich als belanghebbende positioneren. Voor de
komende jaren worden de volgende activiteiten voorzien.Infrastructuur in internationaal perspectief• Omdat er steeds meer internationale normen worden ontwikkeld, blijft
het belang van Europese of internationale normalisatie-instituten toenemen.
Het is mogelijk dat op langere termijn een louter Europese en internationale
infrastructuur gaat ontstaan, waarbij de rol van nationale organisaties beperkt
zal worden tot het organiseren van de inbreng in Europese en internationale
normalisatie en het verspreiden van normen. Hoewel het er naar uitziet dat
op de korte termijn het landenmodel niet zal worden aangepast, staat het kabinet
positief tegenover een dergelijke ontwikkeling op langere termijn en zal zij
deze ontwikkeling actief ondersteunen.Infrastructuur en publieke taken• Het kabinet zal in het kader van de zbo-discussie aandacht besteden
aan de positie van de RvA en van keurings- en certificatie-instellingen, die
belast zijn met publieke taken. Doel is om, met het oog op de concurrentiepositie
van deze instellingen op de interne markt, ervoor te waken dat
er geen wanverhouding ontstaat tussen hun publieke taken en de extra verplichtingen
die daarmee samenhangen. Daarnaast zullen in deze discussie de bestuurlijke
en financiële consequenties voor de positie van de RvA centraal staan.Normalisatie-infrastructuurHet kabinet acht het gewenst:• dat het NEN in haar voorlichting en communicatie de successen van
normalisatie (in overleg met intermediaire partijen) uitdraagt, om op die
manier meer kleine ondernemingen bewust te maken van de kansen die normalisatie
hun kan bieden.• dat het NEN nieuwe middelen en procedures ontwikkelt, die deelname
aan normalisatie vergemakkelijken en die aansluiten bij Europese en internationale
normalisatie-ontwikkelingen.Het kabinet zal het NEN vragen voorstellen te doen om deze doelstellingen
te realiseren.Accreditatie-infrastructuur• De verschillen tussen de EU-landen wat betreft de relatie tussen
de accreditatie-organisatie en de overheid (overheidsinstantie, private organisatie)
leiden ertoe dat ook de hoogte van de financiële bijdragen aan de accreditatieorganisaties
verschillend is. Het kabinet zal onderzoeken welke invloed dit heeft op de
kosten, die accreditatie-instellingen aan hun klanten in rekening brengen
en of er sprake is van een (negatief) effect op de concurrentiepositie van
de keurings- en certificatie-instellingen in Nederland.5 BIJLAGENBijlage 1: Departementale deelprojecten (oorspronkelijk overzicht)Bijlage 2: Nieuwe Aanpak richtlijnenBijlage 3: Normontwikkeling 1995–2000 BIJLAGE 1 Overzicht departementale deelprojectenBron: «Actiepunten van de departementen»,
genoemd in de brief van de ministers van EZ en Justitie aan de Tweede Kamer
d.d. 30-5-1997, kamerstukken 1996–1997, nr. 47.A. Milieu/energie1. Milieumeetmethoden2. CO2/Bosaanplant3. Gemeentelijk milieubeleid (decentraal)4. Milieuvriendelijke recreatie5. Energiemanagement6. Olie- en gasplatforms7. Energieverbruik tv/videoB. Onderwijs/onderzoek8. Schoolbegeleidingsdiensten9. Beroepsuitoefening leraren10. Nascholingsinstellingen11. Visitatiestelsel hoger onderwijs12. Learning MarketC. Gezondheid/consument13. Orgaandonatie14. Registratie wachtlijsten en -tijden15. Rookvrije school16. Gebruik persoonsgegevens17. Zorgvernieuwing: sociale pensions18. Zorgvernieuwing: psychiatrische thuiszorg19. Zorgvernieuwing: indicatiecommissies20. PMS voor medische hulpmiddelen21. Protocollen gebruik geneesmiddelen22. Hygiënecodes23. «HAM»-codesD. Bouw24. Afstemming normbladen op het Bouwbesluit25. Certificatie bouwstoffen (BRL's)26. Richtlijn Bouwproducten27. Certificatie aanvrager bouwvergunningE. Alarminstallateurs en -apparatuur28. Keurmerk veilig wonen29. Veilig ondernemen30. Alarminstallateurs en -apparatuurF. Arbeidsomstandigheden31. Vakbekwaamheid personen: kraanmachinisten32. Vakbekwaamheid personen: hogere veiligheidsdeskundigen33. Vakbekwaamheid personen: arbeids-/organisatiedeskundigen34. Vakbekwaamheid personen: arbeidshygiënisten35. Vakbekwaamheid personen: gasdeskundigen36. Vakbekwaamheid personen: springmeesters37. Vakbekwaamheid personen: stralingsdeskundigen 38. Vakbekwaamheid personen: duikers39. Vakbekwaamheid personen: karweiwerkers40. Vakbekwaamheid personen: bedrijfshulpverleners41. Vakbekwaamheid personen: toezichthouders asbest/ethyleenoxyde42. Arbeidsomstandigheden (VCA): (petro-)chemie43. Arbeidsomstandigheden (VCA): baggerbedrijven44. Arbeidsomstandigheden (VCA): spoorwegaannemers45. Arbeidsomstandigheden (VCA): sloopbedrijven46. Producten/arbeidsmiddelen: hijskranen47. Producten/arbeidsmiddelen: machines48. Producten/arbeidsmiddelen: drukapparatuurG. Sociale zekerheid/arbvo49. Algemene bijstandswet (decentrale uitvoering)50. Organisatiewet sociale verzekeringen51. Arbeidsvoorziening52. Wet sociale werkvoorziening (decentraal)H. Transport/telecom53. Telecom/interconnectie54. Telecom/kostentellers55. Toelating voertuigonderdelenI. Marktwerking en -structuur56. Biologische landbouw: erkenningssysteem controle biologische landbouw57. Biologische landbouw: kwekersrechtverlening58. Vrije beroepen: makelaars59. ICT/normalisatie60. Speelautomaten: speelautomatenkeuring61. Speelautomaten: speelautomatenhallen62. Speelautomaten: speelautomatenexploitanten63. Certificaat Arbodienst64. Productveiligheid/aanwijzingsbeleid BIJLAGE 2 Nieuwe Aanpak-richtlijnenRichtlijnen Globale/Nieuwe Aanpak, van kracht geworden
tussen 1995 en 2000N.B.: voor 1995 waren reeds richtlijnen van kracht (speelgoed, drukvaten). PRODUCTGROEPENRICHTLIJNVERANTWOORDELIJK VOOR HANDHAVING Actieve
implanteerbare medische hulpmiddelen90/385/EEGVWSStaatstoezicht op de VolksgezondheidInspectie
voor de GezondheidszorgElektromagnetische
comptabiliteit (EMC)89/336/EEGV&W Rijksdienst voor Radiocommunicatie (RDR) Energie-efficiënte huishoudelijke koelapparatuur96/57/EGEZ Economische Controle Dienst Gastoestellen90/396/EEGVWS Inspectie Gezondheidsbescherming, Waren en Veterinaire Zaken Hoge snelheidsspoorwegsysteem (HSL)96/48/EGV&W
(nb: CE-markering is niet van toepassing, wel verklaring van conformiteit).Laagspanningsproducten en elektrisch
materieel73/23/EEGVWS Inspectie Gezondheidsbescherming, Waren en Veterinaire Zaken Liften95/16/EGSZW Arbeidsinspectie Machines98/37/EGSZW/Arbeidsinspectie VWS/Inspectie
Gezondheidsbescherming, Waren en Veterinaire ZakenMedische hulpmiddelen93/42/EEGVWS Staatstoezicht op de VolksgezondheidInspectie
voor de Gezondheidszorg Persoonlijke
beschermingsmiddelen89/686/EEGSZW Arbeidsinspectie VWS Inspectie Gezondheidsbescherming, Waren
en Veterinaire ZakenPleziervaartuigen94/25/EGV&W DGG-ScheepvaartinspectieRendementseisen
CV-ketels92/42/EEGEZ Economische Controle Dienst Randapparatuur voor telecommunicatie91/263/EEGVerkeer en WaterstaatRijksdienst
voor Radiocommunicatie Apparatuur en
beschermingsmiddelen voor gebruik in potentieel explosieve omgeving94/9/EGSZW ArbeidsinspectieDrukapparatuur97/23/EGSZW ArbeidsinspectieRichtlijnen die na 2000 van kracht zullen worden PRODUCTGROEPENRICHTLIJNVERANTWOORDELIJK
VOOR HANDHAVING Apparatuur en beschermingsmiddelen voor gebruik in een potentieel explosieve
omgeving (explosief elektrisch materiaal)94/9/EGSZW Arbeidsinspectie Explosieven voor civiel gebruik93/15/EEGMinisterie van VROMHoofdinspectie
Milieuhygiëne Medische hulpmiddelen
voor invitrodiagnostiek98/79/EGVWSStaatstoezicht op de VolksgezondheidInspectie
voor de GezondheidszorgNiet-automatische
weegwerktuigen90/384/EEGEZ Verispect (NMI) Radioapparatuur
en telecommunicatie-eindapparatuur1999/5/EG (vervangt
91/263/EEG)V&W Rijksdienst voor radiocommunicatieBIJLAGE 3 Normontwikkeling 1995–2000Nieuwe Aanpak-richtlijnen19951999toe-/afnamein % Construction Products (89/106/EEC)    Under development203219+168%Under
approval179377+198111%Ratified93364+271292%Mandated475960+485102%      Personal Protective Equipment(89/686/EEC)    (ook: 93/95/EEC, 96/58/EC)    Under development10365– 38– 36% Under approval3869+3182%Ratified103174+7169%Mandated244308+6426%      Safety of Machinery (98/37/EC)    (voorheen: 89/392/EEC, 91/368/EEC,93/44/EEC)    Under development342148– 38– 57% Under approval197341+14473%Ratified71234+163230%Mandated610723+11318%      Equipment & proactive systems in    potentially explosive atmosphere(94/9/EC)    Under development3837– 1– 2% Under approval2130+945%Ratified011+11 Mandated5978+1933%     Medical devices: activeimplantable
(90/385/EEC)    Under development153– 12– 80% Under
approval94– 5– 55%Ratified1432+18130%Mandated3839+13%      Medical devices: general(93/42/EEC)    Under development7336– 37– 50% Under approval4843– 5– 10%Ratified22109+87395%Mandated143188+4532%      Medical devices: in vitrodiagnostic (98/79/EC)    Under development 6  Under approval 9  Ratified 4  Mandated 19       Pressure equipment (97/23/EC)    Under development320142– 178– 56% Under approval168265+9758%Ratified189380+191102%Mandated677787+11016%      Simple pressure vessels(87/404/EEC)    Under development14+3300% Under approval121-11– 90%Ratified3042+1240%Mandated4347+410%Appliances burning gaseous fuel(90/396/EEC)    Under development2113– 8– 38% Under
approval4113– 2868%Ratified2167+46220%Mandated8393+1012%      Explosives for civil uses(93/15/EEC)    Under development6360– 34% Under approval010+10 Ratified000 Mandated6370+712%     Lifts (95/16/EC)    Under development550 Under approval38+5170% Ratified25+3150%Mandated1018+880%      Packaging & packaging waste(94/62/EC)    Under development108– 2– 20% Under
approval07+7 Ratified02+2 Mandated1017+770%     Recreational craft (94/25/EC)    Under development3014– 1653% Under approval420+16400%Ratified1215+325%Mandated4649+37%      Safety of toys (88/378/EEC)    Under development23+150%Under approval01+1 Ratified56+120%Mandated710+344%Geen gegevens bekend
van: Electromagnetic compatibility
(89/336/EEC)Hot water boilers (92/42/EEC) Non-automatic weighing instruments (90/384/EEC)Refrigeration
appliances (96/57/EC)Precious metals (com(93)322final)Telecommunications terminal equipment (98/13/EC)Low voltage equipment (73/23EEC)Radio and telecommunications
terminal equipment (99/5/EC)XNoot1 Definities: Normalisatie: het opstellen van
private eisen met betrekking tot producten, processen, personen, diensten
of systemen, door alle belanghebbende groeperingen en op basis van consensus. Certificatie: het geheel van activiteiten op grond waarvan
een onafhankelijke, deskundige en betrouwbare instelling schriftelijk kenbaar
maakt dat een gerechtvaardigd vertrouwen bestaat dat een product, proces,
persoon, dienst of systeem voldoet aan vooraf gestelde eisen. Accreditatie: het geheel van activiteiten op grond waarvan een gezaghebbend
lichaam, op basis van evaluatie, formeel kenbaar maakt dat een instelling
of persoon competent wordt geacht om bepaalde taken uit te voeren.XNoot2Voorheen: NNi.XNoot1Notified bodies zijn door nationale over-
heden aangewezen instellingen die in het kader van Nieuwe Aanpak richtlijnen
de zgn. overeenstemmingsverklaring voor bepaalde risicovolle producten mogen
verstrekken.XNoot1Kamerstukken II, 1994–1995, 21 670, nr. 8.XNoot2 Overleg met de Vaste Commissie voor Economische Zaken d.d. 15-6-1995,
Kamerstukken 1994–1995, 21 670, nr. 9.XNoot3 De beleidsagenda betreft voornamelijk het publieke domein, maar kan ook
van invloed zijn op bijvoorbeeld normalisatie- en certificatieactiviteiten,
die geen relatie met regelgeving hebben.XNoot4 Kamerstukken II, 1998–1999, 26 628, nr. 1.XNoot1Resolutie van de Raad van 7 mei 1985 betreffende een nieuwe aanpak op
het gebied van technische harmonisatie en normalisatie, PB C 136 d.d. 4 juni
1986.XNoot2 Zie: NCOG-nota, hoofdstuk 5.XNoot1 De meest recente rapportage is te vinden in Kamerstukken 1999–2000,
24 036, nr. 140.XNoot2 Waar in deze nota het Nederlands Normalisatie-instituut staat vermeld,
mag ervan uitgegaan worden dat ook het Nederlands Elektrotechnisch Comité
(NEC) wordt bedoeld. Waar in deze nota verwezen wordt naar de International
Standards Organisation (ISO), mag ervan uitgegaan worden dat ook de International
Electrotechnical Committee (IEC) wordt bedoeld.XNoot3 Brief van de ministers van Economische Zaken en Justitie van 30 mei 1997,
Kamerstukken 1996–1997, nr. 47.XNoot4 Zie ook de brief over Normalisatie en MKB, die de minister van Economische
Zaken op 18 januari 1996 aan de Vaste commissie voor Economische Zaken van
de Tweede Kamer zond.XNoot1 Kamerstukken 1999–2000, 24 036, nr. 140.XNoot2 Overigens speelt dit vraagstuk ook nadrukkelijk op Europees niveau. Het
NEN is actief betrokken bij het zgn. INES-project, dat tot doel heeft ICT-toepassingen
te ontwikkelen ten behoeve van zowel het normalisatieproces als de beschikbaarheid
van normen.XNoot3 Deze uitbreiding treedt naar verwachting in april 2000 in werking.XNoot4De Aanwijzingen voor de regelgeving bevatten al enige richtlijnen over
bijvoorbeeld verwijzing en kenbaarheid van regelgeving:• Aanwijzing 92 (over verwijzing);• Aanwijzing 190 (over kenbaarheid van normen);• § 2.1 (afwegingen alvorens tot regelgeving wordt besloten
en afwegingen bij het inrichten daarvan).XNoot1Wegwijzer Vergunning op Hoofdzaken / Vergunningverlening op Maat, Ministerie
van VROM, augustus 1999.XNoot2 EMAS (Eco Management Audit System) is een Europees kwaliteitsborgingsysteem
op milieugebied.XNoot1 Arrest van het Hof van Justitie van de EG van 28 januari 1986, zaak 188/84
(Goedkeuring houtbewerkingmachines). De Europese Commissie heeft deze benadering
overgenomen in het zgn. Modulenbesluit (93/465/EEG).XNoot2 Zie over de EA uitgebreid paragraaf 2.2.4.XNoot1 Met name: «De wederzijdse erkenning in het kader van de follow-up
van het actieprogram- ma voor de interne markt», document COM (1999)299
def van 16 juni 1999.XNoot1 Bijlage 2 geeft een overzicht van de productgroepen waarop deze richtlijnen
toepasselijk zijn.XNoot1 Stichting voor de erkenning van kalibratie, testlaboratoria en inspectie-instellingen.XNoot1 «Participatiegraad van het Nederlands Midden- en Kleinbedrijf in
normalisatie(trajecten): oorzaken en gevolgen», onderzoek van de TU
Eindhoven in samenwerking met de Vrije Universiteit Amsterdam, 1996.XNoot1 Mutual Recognition Agreements on conformity assessment (MRAs).XNoot1 «An assessment of the costs for international trade in meeting
regulatory requirements», TD/TC/WP(99)8/REV1, september 1999.XNoot1 WTO staat voor World Trade Organisation (wereldhandelsorganisatie).XNoot1 Doc 12686/99 van 10 november 1999.XNoot1 PECA staat voor «Protocol to the Europe Agreement on Conformity
Assessment and Acceptance of Industrial Products».XNoot1 Kamerstukken 1998–1999, 26 400, nr. 2 (Rapport Algemene Rekenkamer);
Kamerstukken 1999–2000, 26 400, nr 4 (vragen en antwoorden over
het rapport).XNoot2Kamervragen met antwoorden 1998–1999, nr 581, 601 en 605 (ingezonden
10 december 1998), 895 en 1059 (ingezonden 3 februari 1999).XNoot3 Zie Aanwijzing 190.XNoot4 De Europese discussie is hiermee niet stil komen te liggen. Overigens
heeft de Hoge Raad bevestigd dat een norm, waarnaar in regelgeving wordt verwezen,
daarmee nog geen algemeen verbindend voorschrift is (NJ 1998/224).XNoot1Erkenningsregelingen in Nederland; onderzoek uitgevoerd door EIM in opdracht
van het Ministerie van Economische Zaken, december 1998.XNoot2«Woonkeuren en woonkeurmerken, Vraag en aanbod naast elkaar gelegd»
onderzoek uitgevoerd door Spanjersberg en Pe, in opdracht van het Ministerie
van VROM, februari 2000. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21670-10.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl