Wet toezicht accountantsorganisaties; Voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20052006-29658, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

12-10-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

29658 nr. B

11-10-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Internationale aspecten3. Implementatie van de richtlijn4. Scheiding taken5. Vergunningenstelsel6. Het register7. De accountantsorganisatie8. De externe accountant9. Aansprakelijkheid10. Fraudemelding11. Autoriteit Financiële Markten12. Tuchtrechtspaak13. Commissie Eindtermen14. Klokkenluiderregeling15. AlgemeenARTIKELSGEWIJSArtikel 1Bijlage bij artikel 1, eerste lid, onderdeel j, van de
wetArtikel 16Artikel 24Artikel 26Artikel 30Artikel 32Artikel 36Artikel 40Artikel 41Artikel 42Artikel 45Artikel 53 en 54Artikel 66Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29658Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 658Wet toezicht accountantsorganisatiesBVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR FINANCIËN1Vastgesteld 11 oktober 2005Het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel heeft de commissie aanleiding
gegeven tot het maken van de navolgende opmerkingen en het stellen van de
navolgende vragen.1. InleidingDe leden van de CDA-fractie hebben met grote
interesse kennisgenomen van dit wetsvoorstel.Deze leden kunnen zich vinden in het uitgangspunt van dit wetsvoorstel:
herstel van vertrouwen in de accountant en de door hem ten behoeve van het
publiek gegeven verklaringen.Gezien de nationale en internationale affaires (Ahold, KPNQwest, Enron,
Worldcom, Parmelat e.d.) en de daarop gevolgde reacties in de USA, Sarbanes-Oxley
Act (SOX) en de instelling van de Public Company Oversight Board (PCAOB),
alsmede de voorgenomen herziening van de Achtste Richtlijn door de ontwerprichtlijn
COM/2004/0177, is het onvermijdelijk dat Nederland zijn wetgeving aanscherpt.
Gezien de aanscherping van de eisen door de Sarbanes-Oxley Act en de extraterritoriale
werking begrijpen deze leden dat niet gewacht kan worden op de definitieve
vaststelling van de richtlijn.Deze leden betreuren evenwel dat het subsidiariteitsbeginsel ten dele
moet wijken voor een onafhankelijk toezicht. Immers vanaf de oprichting van
het accountantsberoep eind 19e eeuw tot heden zijn de organisaties van accountants
goed in staat geweest om de beroepsgroep te reguleren. Echter het geschokte
vertrouwen en de daarop gevolgde ontwikkelingen maken het noodzakelijk om
een deel van het toezicht te splitsen van de belangenbehartiging.Deze leden constateren met tevredenheid dat de rol van NIVRA en NOvAA
met betrekking tot de invulling van de normen met betrekking tot vakbekwaamheid,
onafhankelijkheid objectiviteit, integriteit en transparantie van de accountantsverklaring,
belangrijk blijft.Door de vaststelling van algemene maatregelen van bestuur komt de eindverantwoordelijkheid
evenwel bij de overheid te berusten.De leden van de PvdA-fractie ondersteunen
de met dit wetsvoorstel beoogde verbetering van de publieke functie van de
accountantsverklaring. Als gevolg van de boekhoudschandalen bij veelal internationaal
opererende beursfondsen is het vertrouwen in de publieke vertrouwensfunctie
ondermijnd, dat moet worden hersteld. De in dit wetsvoorstel voorziene vergunningstelsel
kan daartoe een goed instrument zijn, doch de leden vragen zich af hoe een
dergelijk vergunningstelsel zich verhoudt tot de huidige accountantswetten,
de Wet RA en de Wet AA, waarin alle door de accountant verrichte werkzaamheden
vallen onder deze wetten en het bij deze wetten geregelde tuchtrecht. Door
de vernauwing van de publieke functie tot de controlerende taak bij vergunninghouders
kan het brede takenpakket van de in de Wet RA en de Wet AA worden aangetast.De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling
kennis genomen van het Wetsvoorstel toezicht accountantsorganisaties. Zij
zijn van mening dat het voorstel een bijdrage kan leveren aan het herstel
van het vertrouwen in de financiële markten in het algemeen en het vertrouwen
dat men aan een accountantsverklaring moet kunnen ontlenen in het bijzonder.
Het wetsvoorstel past in de corporate governance-regelgeving. Overigens zijn
genoemde leden van mening dat de regelgeving geen «schandalen»
kan voorkomen. Daarvoor is het noodzakelijk, dat de top van ondernemingen
het belang van de onderneming laat prevaleren boven het eigenbelang. Accountants
kunnen daar een bijdrage aan leveren door integer en streng in de leer hun
functie uit te oefenen.Het wetsvoorstel, zoals dat is ingediend bij deze Kamer, heeft de NOvAA,
het Nivra, dat een spoedige invoering toejuicht, en prof. J.H. Blokland ertoe
gebracht in een brief aandacht van de leden van deze Kamer voor bepaalde punten
van het wetsvoorstel te vragen. De leden van de VVD-fractie verzoeken de minister
gedetailleerd op genoemde brieven te reageren.De leden van de fractie van D66 hebben met
belangstelling kennis genomen van voorliggend wetsontwerp. De noodzaak om
te komen tot scherpere regelgeving wordt niet alleen ingegeven door het feit
dat er een Europese richtlijn dient te worden geïmplementeerd maar ook
vanwege de grote schandalen waarbij voor Nederland de affaire Ahold bijzonder
pijnlijk is. Die noodzaak erkennend, heeft de D66-fractie toch nog wel enige
aarzeling. Wordt met voorliggend wetsontwerp niet te veel geregeld in verhouding
tot wat Europa vraagt en is er geen andere opzet mogelijk waarbij meer gekeken
wordt naar klantgroepen waarop de regelgeving zich toespitst? Nu wordt met
name het midden- en kleinbedrijf wel erg geconfronteerd met meer rompslomp
waarvan het de vraag is of dat allemaal echt nodig is. Ook de recente uitspraken
van Paul Koster van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) gepubliceerd
in het Financieele Dagblad, hebben nieuwe onrust opgeroepen en ze geven aanleiding
tot vragen. Vanuit deze perspectieven komt de fractie tot de volgende vragen.Kan de regering nog eens uitleggen waarom bij deze regelgeving niet gekozen
is voor regels per klantgroep, bijvoorbeeld beursgenoteerde ondernemingen
versus de kleine winkelier? Zou daarmee niet beter kunnen worden ingespeeld
op hetgeen nodig is om goed af te dichten en hetgeen praktisch is ten behoeve
van bijvoorbeeld het kleine MKB, zo vragen de leden van deze fractie.Volgens staatssecretaris Wijn is de toezichthouder op dit punt «halsstarrig»
en «een tikkeltje hovaardig». Betekent deze opmerking van de staatssecretaris
dat hij de opvatting van de AFM-bestuurder niet deelt en derhalve geen regelgeving
op dit punt te verwachten valt? De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP waren overtuigd van de noodzaak en urgentie
van een regeling van toezicht op de accountantsorganisaties en de accountants.
Waar er sprake is van een meer op liberale leest geschoeide economische orde
neemt de noodzaak toe van een wettelijke waarborging van de publieke functie
van de kernactiviteiten van deze beroepsgroep. In de considerans is deze redengeving
dan ook helder weergegeven. Niet helemaal duidelijk was waarom in de considerans
tevens wordt gesproken van «de bevordering van het vertrouwen in de
financiële markten». Daaraan, zo vroegen deze leden, zal dit wetsvoorstel
toch niet of nauwelijks een zelfstandige bijdrage te leveren. Waarom is dit
dan toch met zoveel woorden als redengeving vermeld?De leden van de fractie van de ChristenUnie en de SGP stellen vervolgens
de vraag aan de orde of in deze wet niet teveel wordt geregeld. Het heeft
hen allereerst verbaasd nergens in de tot op heden gewisselde stukken een
beschouwing aan te treffen over de verhouding van het wetsvoorstel tot de
beide vigerende wetten, te weten de Wet op de Registeraccountants (WRA) en
de Wet op de Accountants-Administratieconsulenten (WAA). In beide wetten wordt
naast de goede beroepsuitoefening en het behartigen van gemeenschappelijke
belangen ook «de zorg voor de eer van die accountants» als noodzaak
erkend. Zij vragen of een goede naleving van deze wetten de conclusie draagt
dat in gevolge deze wetten de beroepsgroepen zelf in staat worden geacht de
publieke functie van de accountantsverklaring te waarborgen. Als dit zo is
waarom wordt deze waarborging dan genoemd als primair doel van deze toezichtwet?De minister stelt, aldus de leden van de D66-fractie,
dat bij algemene maatregel van bestuur de norm buiten toepassing kan worden
verklaard dat uitsluitend registeraccountants en Accountants-Administratieconsulenten
werkzaamheden mogen verrichten met betrekking tot wettelijke controleopdrachten.
Hij verwacht niet dat van deze principiële mogelijkheid gebruik wordt
gemaakt. Deze leden willen van de minister graag enkele voorbeelden geschetst
zien in welke situaties hij tot een zo ingrijpende maatregel zal overgaan.De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP menen dat ook uit andere onderdelen
van het wetsvoorstel het beeld naar voren komt als zou de wetgever het noodzakelijk
vinden de beroepsgroep in niet onbelangrijke mate onder curatele te stellen.
Zij erkennen dat in het geval controles wettelijk zijn voorgeschreven daarmee
de rechtvaardiging van publiek toezicht is gegeven. Dat geldt niet in het
geval van vrijwillige controles. De bepaling van artikel 3 dat bij algemene
maatregel van bestuur het wettelijke regiem ook op vrijwillige controles kan
worden toegepast is een onvoldoende erkenning van de fundamentele vrijheden
van bedrijf en beroep. Dat er in een beroepsgroep wel eens iets mis kan gaan
is toch geen rechtvaardiging voor een onder toezicht stellen per AMvB? En
mocht dit, gelet op de bijzondere publieke betekenis van het accountantsberoep,
toch noodzakelijk zijn behoort de wetgever dit dan niet zelf te regelen?2. Internationale aspectenKan de regering uiteenzetten, zo vragen de leden van de CDA-fractie, wat de huidige stand van zaken is met de ontwerprichtlijn
COM/2004/0177 en of er nog wijzigingen te verwachten zijn die van invloed
zijn op het huidige wetsvoorstel.Kan de regering meedelen wat deze wet nu precies meer regelt dan de in
aantocht zijnde nieuwe Europese richtlijn en daarbij ook aangeven waarom
ze tot zo snelle indiening is gekomen, daar waar de richtlijn nog door het
Europese parlement moet worden behandeld, zo vragen de leden van de D66-fractie.Is reeds bekend, zo vragen de leden van de CDA-fractie,
of de PCAOB het in dit wetsvoorstel neergelegde systeem van toezicht voldoende
acht om Nederlandse accountantsorganisaties en de bij hen werkzame accountants
wettelijke controles bij dochterondernemingen van Amerikaanse beursgenoteerde
ondernemingen te laten verrichten.In de nota naar aanleiding van het verslag van 10 november 2004 vemeldt
de regering dat dit wetsvoorstel niet beoogt in te breken in bestaande marktstructuren
en dat «aan de bestaande marktverhoudingen die een feitelijke oligopolie
laten zien voor de controle van beursgenoteerde ondernemingen is niet veel
te doen». Mede gezien de recente gebeurtenissen rond KPMG in Amerika,
die ook volgens de pers tot de ondergang van deze firma hadden kunnen leiden,
vragen deze leden de regering of zij actief de gedachte van gedwongen splitsing
van de vier grootste accountantsfirma's in de wereld bespreekbaar wil
maken. Immers de goede werking van de internationale kapitaalmarkten is zeer
verbonden met de beschikbaarheid van een goed en breed toegankelijk netwerk
van accountantskantoren.3. Implementatie van de richtlijnKan de regering aangeven per artikel, zo vragen de leden van deCDA-fractie, waarom zij heeft besloten om de volgende
artikelen in de ontwerprichtlijn nog niet te implementeren in deze wet en
welke zij zal opnemen in de diverse AMvB's.• Artikel 13, permanente scholing voor met wettelijke controles belaste
accountants• Artikel 25, honoraria voor wettelijke accountantscontroles• Artikel 26, toepassing internationale standaarden• Artikel 27, eisen aan de groepsaccountant• Artikel 29, jaarlijkse openbaarmaking van de algemene resultaten
van het kwaliteitsborgingstelsel• Artikel 36, ontslagredenen van accountants of kantoren die belast
zijn met wettelijk controles• Artikel 38, transparantieverslagen van accountants en accountantsorganisaties
belast met wettelijk controles bij instellingen van openbaar belang• Artikel 39, auditcomité• Artikel 40, bestuursfunctieverbod voor de externe accountant na
neerlegging wettelijke controle• Artikel 41, kwaliteitsbeoordeling tenminste om de drie jaar• Artikel 47, de samenwerking van de bevoegde autoriteiten met andere
landen.Tijdens de behandeling in de Tweede Kamer is een voorhangprocedure geïntroduceerd
voor beleidsregels. Begrijpen de leden van deVVD-fractie
het goed dat nu bepaalde artikelen waarin een AMvB mogelijk wordt gemaakt –
zoals bijvoorbeeld in artikel 8 – en deze niet zijn genoemd in artikel
4, dat deze AMvB's slechts uitvoeringsvoorschriften gaan bevatten?4. Scheiding takenIs de regering van zins de Wet RA en de Wet AA na de introductie van deze
Wet toezicht accountantsorganisaties aan te passen, zo vragen de leden van
de PvdA-fractie. In hoeverre loopt de regering
daarmee vooruit op de Europese richtlijn voorziene stringente
scheiding tussen de vier taken van de accountants:A. werkzaamheden gericht op het verstrekken van accountantsverklaringen
(wettelijke verklaringB. werkzaamheden gericht op het verstrekken van een bij specifieke wet
vereiste accountantsverklaringC. werkzaamheden van RA of AA accountants gericht op beoordeling van financiële
verantwoordingen en vrijwillige controles waar tuchtrechtspraak op van toepassing
isD. andere accountantswerkzaamheden.Kan de regering uiteenzetten wat de gevolgen van de nieuwe wetgeving zijn
voor deze wel omschreven taken?Kan de regering voorts reageren op de uitspraken van een bestuurder van
de Financiële Autoriteit en daarbij ingaan op de vraag of bij aanvaarding
van deze wet er spoedig nieuwe wetgeving te verwachten valt, die tot een verbod
komt om bijvoorbeeld controle en fiscaal advies of de waardebepaling bij verkoop
van een niet beursgenoteerde onderneming ( zie artikel in FD van 22 september
over BDO CampsObers Finance) niet meer in een organisatie te verenigen, zo
vragen de leden van de fractie van D66. Acht de
regering dit een juiste gang van zaken voor het Midden- en Kleinbedrijf en
in het algemeen voor niet beurs genoteerde ondernemingen?5. VergunningenstelselDe leden van de CDA-fractie kunnen zich vinden
in de instelling van een vergunningenstelsel voor die accountantsorganisaties
en de daarbij werkzame accountants die wettelijke controles verrichten. Wel
rijst bij hen de vraag waarom individuele accountants, RA's en kwalificerende
AA's, die tot nu toe volledig bevoegd zijn tot dergelijke controles nu
alleen een vergunning krijgen als zij hetzij verbonden zijn aan een accountantsorganisatie
of als eenmanszaak staan geregistreerd. Deze leden vragen de regering hoe
een en ander zich verhoudt tot Artikel 52 van de ontwerp richtlijn. In verband
hiermee vragen zij eveneens of de overgangsbepaling van artikel 80, die zich
beperkt tot accountantsorganisaties, niet te restrictief is. Immers de nu
kwalificerende accountant die op het moment van inwerkingtreding nog geen
organisatie in de zin van de wet is, dient alsdan onmiddellijk met zijn wettelijk
controles te stoppen.Kan de regering ingaan op de vrees van de NOVAA dat binnen een tiental
jaren nog slechts een 60tal kantoren zullen blijven bestaan die aan deze strenge
eisen kunnen voldoen, zo vragen de leden van de fractie van D66. Is daarbij de vrees gerechtvaardigd dat concurrentie op deze
wijze toch niet zal werken zoals verwacht? Deelt de regering de vrees van
de NOVAA dat over enige jaren vanwege kostenoverwegingen vele kleine bedrijven
niet meer komen tot een adequate accountantscontrole, waardoor op zichzelf
weer onvoorziene risico's ontstaan?Op dit moment kan nog geen vergunning worden aangevraagd, zo vervolgen
deze leden. Dit kan pas, en is tevens verplicht, op het moment dat de wet
inwerking is getreden (vermoedelijk begin 2006). Op basis van de WTA dient
binnen een maand na inwerkingtreding van de wet een vergunning bij de AFM
aangevraagd te worden. Vervolgens dienen binnen de drie maanden die daarop
volgen de benodigde gegevens en bescheiden te worden overlegd. De AFM beslist
in beginsel binnen twaalf maanden na de inwerkingtreding van de wet over de
vergunningaanvraag. Hoe snel kunnen de accountants een vergunning aanvragen?
Wat is het tijdsplan van de AFM dat alle accountantskantoren die dat willen
ook daadwerkelijk een vergunning hebben? De leden van de fractie van de ChristenUnie en
de SGP constateren een fors verschil van mening
terzake van de bedrijfseffecten van deze regeling tussen de regering enerzijds
en de NOvAA anderzijds. In de toelichting bij het wetsvoorstel (blz. 33) wordt
verondersteld dat rekening moet worden gehouden met ongeveer 1400 vergunningenaanvragen.
Daartegenover verwacht de NOvAA dat binnen een tiental jaren het aantal vergunninghouders
tot hoogstens 60 kantoren zal zijn geslonken. Dit zal, zo vreest de NOvAA,
vervolgens een groot negatief effect hebben op de instroom in het accountantsberoep.
Ook deze leden vragen de minister om een reactie op deze zeer uiteenlopende
becijferingen.6. Het registerDe ontwerprichtlijn, artikel 15 lid 2 bepaalt dat het register langs elektronische
weg toegankelijk is voor het publiek. Wordt deze eis opgenomen in de AMvB
die de regels stelt met betrekking tot het register, zo vragen de leden van
de CDA-fractie.Artikel 11 van het wetsvoorstel regelt in lid 6 letter c dat de inschrijving
van de externe accountant wordt doorgehaald «op verzoek van de accountantsorganisatie
waarbij de externe accountant werkzaam is of waaraan hij is verbonden».
Deze leden vragen de regering of zij met deze leden van mening is dat ter
bescherming van de externe accountant een procedure zou moeten worden ontwikkeld
waarbij de betrokken accountant eerst omtrent een dergelijk verzoek wordt
gehoord en zo neen, waarom niet.7. De accountantsorganisatieArtikel 19 bepaalt, aldus de leden van de CDA-fractie,
dat de accountantsorganisatie voldoet aan bij of krachtens AMvB te stellen
regels ter zake van haar onafhankelijkheid. De opmerking van de regering in
de nota naar aanleiding van het verslag dat «De regering niet de stelling
heeft willen betrekken dat het gebrek aan onafhankelijkheid van accountants
de oorzaak voor al het (vermeende) falen is» hebben deze leden met verbazing
gelezen. Het is dan wellicht niet de hoofdzaak,
maar van wat bekend is van de diverse affaires kan men toch gerust concluderen
dat de betreffende accountantsorganisaties er blijk van hebben gegeven onvoldoende
afstand tot hun cliënten te hebben gehouden.Op zich onderschrijven de leden van de fractie van het CDA het gekozen
systeem van «principle based» normen, maar het is de vraag of
dat op het gebied van onafhankelijkheid voldoende garanties biedt aan de samenleving.
Deze leden vinden de toelichting in de memorie van toelichting op dit punt
te mager. Met name vragen zij een nadere toelichting op en voorbeelden van
de genoemde specifieke regels voor combinaties van opdrachten. Een en ander
klemt te meer daar de ontwerprichtlijn op dit specifieke punt strikter is
geformuleerd en deze leden liever opname van de in artikel 23 geformuleerde
uitgangspunten in de wet hadden zien opgenomen, die vervolgens in een AMvB
kunnen worden uitgewerkt.Voorts vragen deze leden in dit verband een reactie van de Regering op
de uitlatingen van de heer P. Koster van de Autoriteit Financiële Markten
tijdens de Nordemann-lezing op 16 september 2005 in Amsterdam. Wil de
regering aan de hand van de door de heer Koster gedane suggestie nog eens
uiteenzetten hoe zij de rolverdeling ziet tussen de regering als steller van
de kaders en de AFM als toezichthouder?In verband met de opgelaaide discussie over de taken van de accountant
hebben de leden van de PvdA-fractie een paar vragen.
Is er naar de mening van de minister reden tot zorg over de moraliteit
van de accountant en is de minister de mening toegedaan dat de morele waardigheid
van de accountant hoger is en moet zijn dan die van bijvoorbeeld de belastingadviseur?
Kan de minister nog eens nauwkeurig zijn mening geven over de door de AFM
bestuurder, de heer Koster, wenselijk geachte scheiding van taken; ook hoe
deze in de praktijk uitwerkt, en of die scheiding van taken nog verschillend
uitgewerkt voor het midden- en kleinbedrijf en het grootbedrijf c.q. naar
de mening van de minister verschillend uit zou moeten werken? Kan de minister
ook nog eens precies uiteenzetten wat onder de nieuwe wet de accountant wel
mag doen en wat niet. Kan de minister ook ingaan op de situatie in andere
Europese landen en op EU aanbeveling in dit kader?De rol van met name de AA accountant in het MKB met zo'n 500 000
ondernemers is al decennia goed en betrouwbaar, aldus de leden van de PvdA-fractie. Het is de vraag of door de nieuwe regelgeving
niet ook die rol, wellicht onbedoeld, wordt aangetast. Kan de regering uiteenzetten
hoe ze de rol van de accountant ziet in met name het MKB, waar de voorliggende
wetgeving zich vooral lijkt te richten op het waarborgen van de publieke functie
bij de grote internationaal georiënteerde beursfondsen.De leden van de PvdA-fractie achten het van groot belang dat de opleiding
van RA en AA accountant goed blijft gewaarborgd en dat ook de interesse voor
het accountantsberoep blijft gehandhaafd. Voorziet de regering als gevolg
van de voorliggende wetgeving en de op handen zijnde Europese regelgeving
een verminderde belangstelling en zo dat het geval is, is zij van zins zowel
voor de RA- als de daarvan gescheiden AA-opleiding een stimulerend beleid
te voeren?Kan de minister ook reageren op de opvattingen van AFM bestuurder Koster
en met name aangeven waar de minister dezelfde mening is toegedaan en waar
hij van mening verschilt met die van AFM bestuurder, zo vragen ook deze leden.Het bestuurslid van de AFM, de heer P. Koster heeft in zijn Nordemann-lezing,
getiteld «de Kantiaanse kanteling van het accountantsberoep»,
zijn visie op het accountantsberoep gegeven. Hij pleit voor een stringente
loskoppeling van de kerntaak – de controlewerkzaamheden – van
andere werkzaamheden. Ook de leden van de VVD-fractie
vernemen graag de visie van de minister van Financiën op de lezing van
de heer Koster. Zeer benieuwd zijn die leden naar de mening van de minister
op de door de heer Koster bepleite loskoppeling. Tevens vragen de leden van
de VVD-fractie de minister of de AFM kaders kan stellen en zo ja welke en
of de AFM zelfstandig beleid mag maken. Wat is de strekking van Artikel 6
lid 3 van het wetsvoorstel, waar de AFM het recht krijgt aan een vergunning
voorschriften te verbinden? Hoe worden die voorwaarden in de visie van de
minister omkaderd? Uit de uitlatingen van de minister in de Tweede Kamer en
uit publicaties – bijvoorbeeld in Accountancynieuws van 2 september
jl. – menen de leden van de VVD-fractie af te mogen leiden dat de minister
de visie van de heer Koster niet deelt. Dit brengt de leden van de VVD-fractie
ook tot de vraag: is er wel voldoende toezicht op de toezichthouder?Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie
en de SGP willen graag het commentaar van de regering
vernemen op recente uitlatingen van de zijde van de beoogde toezichthouder,
de Autoriteit Financiële Markten (AFM). In NRC-Handelsblad van 16 september
2005 betrekt een bestuurder van de AFM de stelling dat accountants alleen
nog maar jaarrekeningen zouden moeten controleren en derhalve alle nevenactiviteiten
zouden moeten afstoten. Ook wordt een pleidooi gehouden voor een
meer uitgebreide goedkeurende verklaring van de accountant. Deze opvallende
stellingen zijn, zo menen deze leden, te beschouwen als een niet mis te verstane
kritiek op de voorgestelde wettelijke regeling van toezicht. Zullen deze boute
uitspraken niet het vertrouwen kunnen schenden van de te controleren beroepsgroep
in het beoogde toezichtorgaan? Is na deze uitlatingen wellicht de vrees gewettigd
dat de AFM geen verdergaande controleactiviteiten zal willen of zelfs gaan
verrichten dan op grond van het wetsvoorstel zal zijn toegestaan? Indien dit
zal gebeuren hoe kan de beroepsgroep zich daar dan effectief tegen verweren?
En hoe zal dan de verantwoordelijke minister kunnen reageren? Acht de minster
het gepast dat de AFM met deze uitspraken in feite op de stoel van de wetgever
lijkt te willen gaan zitten? Wil hij ook een inhoudelijk oordeel geven over
de gedane voorstellen?De leden van de fractie van de ChristenUnie en de SGP hebben behoefte
aan nadere inlichtingen over de betekenis van het wetsvoorstel voor de accountantsorganisatie.
In hoofdstuk 3 wordt onder meer voorgeschreven dat de formele of feitelijke
zeggenschapsstructuur van de accountantsorganisatie het toezicht niet mag
belemmeren (artikel 17) en ook dat de bedrijfsvoering zodanig moet zijn ingericht
dat een beheerste en integere uitoefening moet zijn gewaarborgd (artikel 21).
Over de wenselijkheid van een en ander zal weinig misverstand behoeven te
bestaan, maar dat maakt nog niet duidelijk hoe deze bepalingen in de praktijk
zullen functioneren. Worden met deze bepalingen ook concrete bevoegdheden
in het leven geroepen? Zo ja, welke en door wie worden die dan uitgeoefend?
Heeft de AFM terzake ook een bevoegdheid tot een vorm van sanctionering? Zal
bijvoorbeeld het toezicht van de AFM zover kunnen gaan dat deze toezichthouder
zich daadwerkelijk met het geven van concrete voorschriften mag bemoeien met
de interne organisatie van de accountantsorganisatie? En als dat het geval
is over welke wettelijke middelen van verweer beschikken deze organisaties
dan?8. De externe accountantDe leden van de CDA-fractie vragen de regering
in te gaan op de brief van Prof. J.H. Blokdijk1
van 8 augustus 2005 inzake artikel 26 lid 2 van het wetsvoorstel.Tijdens de behandeling in de Tweede Kamer is uitgebreid gediscussieerd
over de vraag welke activiteiten van de externe accountant onder de onderhavige
wet vallen. De leden van deVVD-fractie vragen
zich af of een externe accountant, die een accountantsverklaring afgeeft op
verzoek van een cliënt die het op prijs stelt dat de controle voldoet
aan de normen van de wettelijke controle hoewel die cliënt niet controleplichtig
is, onder deze wet valt. Deze leden menen dat dit – gelet op het uitgangspunt
van de wet het creëren van vertrouwen – het geval zou moeten zijn.
Verder vragen genoemde leden zich af of een accountant, die andere verklaringen
die wettelijk geëist worden, bijvoorbeeld inzake subsidies, verstrekt,
eveneens onder deze wet valt. Ook deze vraag neigen de leden van de VVD-fractie
positief te beantwoorden. Graag vernemen zij de visie van de minister.9. AansprakelijkheidDe leden van de VVD-fractie vragen de minister
zijn visie te geven op de aansprakelijkheid en een eventuele aansprakelijkheidsbeperking
van de accountant bij zijn (wettelijke) taken is. Onbeperkte aansprakelijkheid
van accountants en accountantsorganisaties voor hun werkzaamheden betreffende
de wettelijke controle, kan mogelijk tot maatschappelijk onaanvaardbare
gevolgen leiden. Ligt het niet voor de hand een eventuele aansprakelijkheidsbeperking
in deze wet te regelen, zo vragen deze leden.10. FraudemeldingDe leden van de VVD-fractie vragen hoe de
fraudemelding in het onderhavige wetsvoorstel zich verhoudt tot de melding
in het kader van de Wet MOT. Is er geen sprake van een ongewenste overlapping?
Kan de minister ook nog eens uiteenzetten waarom hij de huidige regelgeving
van het Nivra en de NOvAA niet voldoende acht?De leden van de fractie van de ChristenUnie
en de SGP constateren dat door het overnemen van
een amendement het wetsvoorstel is aangevuld (artikel 26) met een meldplicht
voor een externe accountant in geval van een vermoeden van fraude. Deze leden
achten deze meldplicht als zodanig wenselijk, maar stelden vervolgens wel
de vraag of dit in deze wettelijke regeling thuishoort. Met toezicht heeft
dit immers weinig te maken. Had het niet meer in de rede gelegen een dergelijke
plicht op te nemen in de Wet op de Registeraccountants respectievelijk de
Wet op de Accountants-Administratieconsulenten? Onduidelijk is nu ook de verhouding
van deze nieuwe wettelijke plicht tot de vigerende verordening op de fraudemelding
van het Nivra. Is daaraan de zin nu komen te ontvallen? Deze leden zouden
dit overigens niet in alle gevallen een verbetering achten. Immers de bestaande
verordeningen staan toe dat een fraude kan worden geredresseerd zonder dat
dit leidt tot een justitiële inmenging. Is het de bedoeling van de minister
om via het nieuwe artikel 26 aan deze praktijk nu een einde te maken? Zal
dat in tal van gevallen niet leiden tot het schieten met een kanon op een
mug en dus tot een onnodige belasting van de opsporingsautoriteiten? Is terzake
ook het oordeel van de minister van Justitie gevaagd? Deze leden stellen een
nadere beschouwing op prijs.11. Autoriteit Financiële MarktenDe leden van de CDA-fractie gaan ervan uit
dat de interne functiescheiding in verband met de diverse taken van AFM zoals
voorgesteld in het wetsvoorstel, afdoende is. Echter daar waar dit wetsvoorstel
ten aanzien van accountantsorganisaties en de externe accountants hoge eisen
stelt die gericht zijn op vertrouwensherstel van het publiek, is het van groot
belang om als overheid zelf niet in allerlei discussies te belanden als het
om de schijn van belangenvermenging gaat. Tegen die achtergrond verzoeken
deze leden de regering een overzicht te verschaffen van de diverse taken van
AFM en de wijze waarop dat in een aantal belangrijke landen (Amerika, Frankrijk,
Duitsland, Engeland) is geregeld.Kan de minister toelichten hoe de verhouding is tussen de wetgeving en
de toezichthouder, zo vragen de leden van dePvdA-fractie.
Is het niet zo dat de wetgever hier het kader stelt en dat de toezichthouder
binnen die kaders moet opereren? Of is er zoveel ruimte dat de toezichthouder
als het ware over de wetgever heen nog aanvullende «pseudo-kaders»
kan stellen? Met andere woorden wat is de verhouding tussen de normsteller
en de normhandhaver? Is het wel duidelijk hoe de AFM de normhandhaving, het
toezicht, wil inrichten? Is er nog wel sprake van een vruchtbare verhouding
tussen toezichthouder en onder toezichtstaande accountantbureaus gezien de
scherpe reactie die uit de accountantwereld kwam? 12. TuchtrechtspaakDe leden van de CDA-fractie achten het juist
dat bij het in strijd handelen met het bij of krachtens deze wet van een aantal
in artikel 51, lid 1 genoemde werkzaamheden, de in te stellen Accountantskamer
bij de rechtbank Zwolle recht zal spreken. Gezien het karakter van de te verwachten
zaken vragen de leden van de CDA-fractie of de Regering overweegt om leden
en plaatsvangende leden van de Ondernemerskamer in te schakelen als lid van
de Accountantskamer. Deze leden vragen de regering een nadere toelichting
waarom een bepaalde activiteit uit Domein D, namelijk mededelingen bij prospectussen
gericht op emissies, niet tot die werkzaamheden behoren. Immers de wetgeving
is met name van belang voor het goed functioneren van de kapitaalmarkt.De taken van de accountant vallen onder het tuchtrecht. De nu voorziene
stringente scheiding van tuchtrecht en klachtenrecht maakt de toegankelijkheid
door het gemene publiek lastig. In hoeverre is de regering van mening dat
een stringente scheiding wordt doorgevoerd, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.In domein D kunnen ook werkzaamheden worden uitgevoerd door personen die
niet zijn aangesloten bij de beroepsorganisaties, zo merken de leden van de D66-fractie op. Zijn deze personen wel gehouden aan enige
klachtenregeling of geschillenregeling, of vallen zij hier buiten?Op welke wijze (dan wel: met welke maatregelen) denkt de minister de verwarring
(dan wel: onduidelijkheid) die in het maatschappelijk verkeer kan ontstaan
naar aanleiding van het instellen van twee wegen om te klagen over de dienstverlening
van een accountant (tuchtrecht en klachtrecht) weg te nemen, zo vragen deze
leden.13. Commissie EindtermenKan de regering toezeggen, zo vragen de leden van de CDA-fractie, dat bij de samenstelling van de commissie eindtermen
ook leden worden opgenomen met specifieke kennis van het beroep van de AA-accountant.Het vaststellen van de eindtermen en de bewaking hiervan worden uitgevoerd
door een zelfstandig bestuursorgaan in plaats van door de beroepsorganisaties,
zo constateren de leden van de fractie vanD66.
Waarom is hiervoor gekozen? Zijn het niet juist de beroepsorganisaties die
kunnen weten wat een accountant moet kunnen om in de praktijk aan de slag
te gaan?In de memorie van toelichting staat dat de CEA individuele accountantsorganisaties
bezoekt teneinde te beoordelen of de praktijkopleiding voldoet aan de eindtermen.Betekent dit dat de CEA niet alleen detail toezicht gaat houden op hogescholen
(zijnde niet bachelor- of masteropleidingen) maar ook op kantoren?Is de regering voorts van oordeel dat op grond van deze wet en wellicht
nog komende regelgeving de opleiding tot accountant aanpassing behoeft, zo
vragen deze leden. Met name doelen zij op modules
die nu de fiscaliteit en de advisering behandelen? Als het antwoord hierop
bevestigend is, is dit dan niet problematisch voor het Midden- en Kleinbedrijf? 14. KlokkenluiderregelingSection 806 van de Sarbanes-Oxley Act 2002 ( Protection for employees
of publicly traded companies who provide evidence of fraud) bevat een klokkenluiderregeling.
De leden van de CDA-fractie vernemen graag het
oordeel over een dergelijke regeling voor werknemers van beursvennootschappen.
In relatie tot het onderhavige wetsvoorstel vragen deze leden of de regering
voornemens is in een dergelijke regeling te voorzien bij de nadere vormgeving
van regels op het gebied van integriteit.15. AlgemeenTot besluit vragen de leden van de VVD-fractie
het commentaar van de minister op de brief van de vier directeuren van gemeentelijke
accountants1. ARTIKELSGEWIJSIn diverse artikelen wordt – waarschijnlijk door de diverse wetsaanpassingen
bij de nota's van wijziging – verwezen naar verkeerde artikelen.
De leden van de VVD-fractie wijzen bijvoorbeeld
op artikel 35, leden 4 en 5, artikel 50 en artikel 64 letter b.Artikel 1De leden van de fractie van de ChristenUnie en
de SGP was het niet ontgaan dat in de behandeling
in de Tweede Kamer veel aandacht is gegeven aan de zogenaamde organisatie
van openbaar belang. Dit heeft geleid tot een aanpassing van artikel 1, onderdeel
h. Daarin is nu een aantal bedrijfstypen met zoveel woorden vermeld, die worden
aangemerkt als organisaties van openbaar belang. Het gaat dan om ondernemingen
die op grond van de tekst van het oorspronkelijke wetsvoorstel zonder twijfel
ex artikel 2 zouden zijn aangewezen als organisaties van openbaar belang.
Onderschrijft de regering derhalve de conclusie van deze leden dat de uitbreiding
van artikel 1, onderdeel h voornamelijk van visuele betekenis is, maar nauwelijks
een relevantie heeft voor de reikwijdte van de wettelijke regeling?Vervolgens vroegen deze leden of de bevoegdheid, neergelegd in het tweede
lid, om de bij deze wet gevoegde bijlage bij AMvB te wijzigen uitsluitend
benut zal kunnen worden in het geval er in de wetten die zijn opgesomd in
de bijlage een wijziging is doorgevoerd, beogend de controletaak van de accountant
te schrappen. Ook vroegen zij of de onderhavige regeling nog noodzaakt tot
aanpassing in enigerlei vorm van de wetten vermeld in de bijlage. Zo bevat
artikel 1h van de Bestrijdingsmiddelenwet in het vierde lid de bevoegdheid
van de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij tot een vorm van toezicht
op het werk van de accountant. Ligt het in de rede deze bevoegdheid te schrappen
als zijnde obsoleet of zelfs verwarringwekkend na het in werking treden van
deze wettelijke regeling? Vergelijkbare vragen zijn wellicht ook relevant
bij andere in de bijlage vermelde wetten.Bijlage bij artikel 1, eerste lid, onderdeel j, van de
wetOnder b) staat artikel 393, eerste lid, van Boek 2 van het Burgerlijk
Wetboek. Duidelijker zou zijn geweest als daaraan was toegevoegd Artikel 396,
eerste en zesde lid, van Boek 2 van het Burgerlijk wetboek is van overeenkomstige
toepassing. Deelt de regering deze opvatting, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Artikel 16Waarom bevat artikel 16 een dubbele eis ten aanzien van personen, die
het dagelijks beleid van de accountantsorganisatie bepalen? De leden van de VVD-fractie achten het gestelde in lid 2 van genoemd artikel
overbodig en «betuttelend».Artikel 24In artikel 24 is een regeling opgenomen betreffende ongewenste opvolgende
activiteiten van de externe accountant. Niet geregeld is de situatie, dat
de externe accountant in de in het artikel genoemde periode in een andere
hoedanigheid -bijvoorbeeld als interne accountantwerkzaamheden bij een OOB
heeft verricht. Is hier sprake van een omissie, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Artikel 26De leden van de fractie van de ChristenUnie en
de SGP stellen, in aanvulling op in het algemene
gedeelte reeds gestelde vragen, de vraag waarom de in artikel 26 neergelegde
meldplicht bij fraude alleen komt te rusten op de externe accountant. Er is
toch geen redelijk argument om de openbare accountant en de interne accountant
deze meldplicht niet op te leggen?De redactie van het eerste lid doet vermoeden dat een externe accountant
slechts verplicht is tot melden als hij «tijdens het verrichten van
een wettelijke controle» op een vermoeden van fraude stuit. Waarom deze
beperking, zo vroegen deze leden. Ligt het niet veel meer in de rede een dergelijke
meldplicht voor alle gevallen van een vermoeden van fraude van toepassing
te doen zijn. Wordt ook de kwetsbaarheid van de accountant niet vergroot wanneer
hij in sommige gevallen niet en in andere gevallen weer wel verplicht is tot
melden?In artikel 26 lid 2 wordt gesproken van «fraude van materieel belang
ten aanzien van de financiële verantwoording van de controlecliënt».
Er is naar de mening van de leden van deVVD-fractie
sprake van een enerzijds erg open norm – materieel belang – en
anderzijds een strak omkaderde norm – ten aanzien van de financiële
verantwoording –. Tijdens de plenaire behandeling in de Tweede Kamer
is over Artikel 26 gediscussieerd. De Minister heeft enkele voorbeelden genoemd,
die naar de mening van de VVD-fractie niet passen binnen het strakke wettelijke
kader. Tevens heeft hij een aantal voorbeelden genoemd die zaken van niet
materieel belang betroffen. Bij AMvB wordt ingevolge lid 3 van Artikel 26
een en ander nader uitgewerkt. De leden van de VVD-fractie hebben toch reeds
nu behoefte aan een nadere explicatie door de minister over de kaders van
de te melden fraude.In lid 4 wordt geregeld dat de externe accountant in principe niet aansprakelijk
gesteld kan worden voor de schade die een derde ingevolge een melding lijdt.
Dient hier niet ook bepaald te worden dat de accountantsorganisatie, waarvoor
de accountant werkzaam is, niet aansprakelijk gesteld kan worden?Artikel 30In artikel 30 dient voor alle duidelijkheid naar de mening van de leden
van de VVD-fractie gesproken te worden van «de
betrokken controlecliënt c.q. controlecliënten» in plaats
van «betrokken controlecliënten». Artikel 32De leden van de fractie van de ChristenUnie
en de SGP constateren dat instemming met de begroting
door de minister kan worden onthouden «wegens strijd met het recht of
het algemeen belang». Stelt deze formulering de minister ook in staat
een generieke korting, bijvoorbeeld voor ZBO's, af te dwingen? Valt dat
dan onder de grond «algemeen belang»?Artikel 36Artikel 36, lid 2: met artikel 38 zal artikel 41 zijn bedoeld, zo menen
de leden van de CDA-fractie.Artikel 40De leden van de fractie van de ChristenUnie
en de SGP vinden de constructie van het overlegorgaan
nogal hybride. Dat er overleg, bijvoorbeeld over de begroting, dient plaats
te vinden met ambtenaren van de minister ligt voor de hand. De vraag is of
daarvoor een aparte wettelijke bepaling in het leven moet worden geroepen.
Belangrijker is dat een verplicht overleg tussen toezichtorgaan en gecontroleerde
snel ten koste kan gaan van de zelfstandigheid van de eerste. Voor de laatste
kan overleg snel tot frustraties leiden. Immers, enigerlei vorm van zeggenschap
wordt niet gegeven. Dat betekent dat men wel mag meepraten over relevante
kosten, maar geen middelen heeft om kennelijk onredelijke kosten tegen te
gaan. Graag ontvangen deze leden commentaar van de minister.Artikel 41In artikel 41 lid 4 wordt gesproken over «ondernemingen».
De leden van de VVD-fractie nemen aan dat bedoeld
zijn «accountantsorganisaties». Als die aanname juist is is het
wellicht beter het woord ondernemingen door het woord accountantsorganisaties
te vervangen.Artikel 42De leden van de fractie van de ChristenUnie en
de SGP vragen waarom de redactie zo is gekozen
dat de AFM kennelijk alleen «desgevraagd» inlichtingen aan de
minister kan verstrekken. Wat is er op tegen om de AFM ook de vrijheid te
geven de minister «ongevraagd» te dienen met relevant commentaar?Artikel 45In artikel 45 is een evaluatie van het functioneren van de AFM geregeld.
In artikel 35, lid 5 is bepaald dat de accountant van de AFM een verklaring
over de doelmatigheid bij zijn verklaring voegt. De minister verleent in principe
jaarlijks zijn instemming aan de jaarrekening van de AFM. De leden van de VVD-fractie vragen hoe genoemde artikelen zich verhouden.
Daarenboven achten deze leden het gewenst dat de Eerste Kamer eveneens het
verslag als bedoeld in artikel 45 ontvangt.Artikel 53 en 54In de artikelen 53 en 54, leden 1 wordt verwezen naar een groot aantal
artikelen. Kan de minister meedelen waarom niet in beide artikelen naar dezelfde
artikelen wordt verwezen, zo vragen deze leden. Artikel 66De leden van de VVD-fractie vragen of, gelet op de volgende wetsartikelen,
in artikel 66 lid 1 niet gesproken moet worden van een kennisgeving bij beschikking.De voorzitter van de commissie,EssersDe griffier van de commissie,Janssen XNoot1Samenstelling:Leden: Schuyer (D66), Ketting (VVD), Terpstra
(CDA), Van Driel (PvdA), Doek (CDA), Van Middelkoop (CU), Biermans (VVD) (plv. voorzitter), Essers (CDA) (voorzitter), Kox (SP), Leijnse (PvdA), Thissen (GL).Plv. leden: Schouw (D66), Kalsbeek-Schimmelpenninck
van der Oije (VVD), Van Leeuwen (CDA), Bemelmans-Videc (CDA), Van den Berg
(SG), Hoekzema (VVD), Klink (CDA), Van Raak (SP), Rabbinge (PvdA), Platvoet
(GL).XNoot1Ter inzage gelegd op het CIP (griffienummer 133570).XNoot1Ter inzage gelegd op het CIP (griffienummer 133570.4). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20052006-29658-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl