Ruimtevaartbeleid; Brief minister ter voorbereiding van de ESA Ministersconferentie, over o.a. de hoofdlijnen van het ruimtevaartbeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24446, nr. 11

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-07-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

24446 nr. 11

12-07-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI Doelstelling en dimensies van het ruimtevaartbeleidSamenvatting evaluaties en advies NIVRAangepaste doelstellingAfgeleide dimensies van het Nederlandse ruimtevaartbeleid1) politieke dimensie2) gebruikersdimensie2.1. Wetenschappelijk gebruik2.2. Institutioneel gebruik2.3. Commercieel gebruik3) Industrieel / technologische dimensiesII Hoofdlijnen van beleidIII Rol ESTECIV Conclusies en beschrijving traject naar ESA Ministerconferentie.OndertekeningBIJLAGE 1 Kort overzicht van de belangrijkste conclusies en aanbevelingen
uit de vier ruimtevaartevaluaties en het advies van het NIVR.Samenhang tussen de drie doelstellingen1) politieke doelstelling2) gebruikersdoelstelling2.1. Wetenschappelijk gebruik2.2. Institutioneel gebruik2.3. Commercieel gebruik3) industrieel / technologische doelstellingPositie ESTECBeleidsverantwoording
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24446Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 446Ruimtevaartbeleidnr. 11BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 12 juli 2001Op 3 november 1999 is voor het laatst met de Kamer van gedachten gewisseld
over het Nederlandse ruimtevaartbeleid. Dat was naar aanleiding van het verslag
over de ESA Ministerconferentie van mei 1999. In dat overleg is toegezegd
om ruim voor de volgende ESA Ministerconferentie met de Kamer te overleggen
over de hoofdlijnen van het ruimtevaartbeleid alsmede de stand van zaken bij
de industrie, de rol van het NIVR (Nederlands Instituut voor Vliegtuigontwikkeling
en Ruimtevaart) en de betrokkenheid van de kleine ruimtevaartspelers, met
name het Midden en Klein Bedrijf (MKB). Zoals toegezegd, wordt de inbreng
van de Kamer gebruikt in het formuleren van de Nederlandse inzet in de ESA
Ministerconferentie.Inmiddels is een evaluatie van het Nederlandse ruimtevaartbeleid uitgevoerd
en zijn op een aantal deelterreinen van het ruimtevaartbeleid specifieke evaluaties
uitgevoerd. Deze evaluaties zijn in gang gezet vanwege veranderingen waarmee
het ruimtevaartbeleid rekening moet houden, waaronder veranderingen in de
structuur van de Europese ruimtevaartindustrie, de positie van ruimtevaart
in de Europese Unie en de rol van het Europese Ruimte Agentschap. Bij deze
brief treft u de diverse evaluatierapporten aan1.
Daarnaast heb ik van de Raad van Advies van het NIVR een rapport ontvangen
getiteld«Ruimtevaart activeert oplossingen maatschappelijke knelpunten».
Ook dit advies is bij deze brief gevoegd. In bijlage 1 bij deze brief is samengevat
wat de belangrijkste conclusies en aanbevelingen zijn van de diverse evaluaties
en het advies van het NIVR.In deze brief is de reactie van het Kabinet verwoord. Eerst wordt aangegeven
in hoeverre de evaluaties en het advies aanleiding geven tot een herformulering
van de doelstellingen van het Nederlandse ruimtevaartbeleid. Vervolgens wordt
gekeken of zij aanleiding geven tot aanpassingen in het beleid om deze doelstellingen
te bereiken en wordt kort aandacht gegeven aan de positie van ESTEC. De koerswijzigingen
worden op hoofdlijnen aangegeven. In oktober 2001 ontvangt u een vervolgbrief
waarin het beleid nader is uitgewerkt en waarin ik u mandaat zal vragen voor de beoogde Nederlandse inzet voor de ESA Ministerconferentie die
zal plaatsvinden op 14 en 15 november 2001 in Edinburgh, Schotland. Deze inzet
zal gerealiseerd worden binnen de thans meerjarig beschikbare middelen.Kort samengevat luidt het Kabinetsstandpunt in deze brief dat ruimtevaartbeleid
Europees of zelfs internationaal beleid is. Nederland dient hierin zijn verantwoordelijkheid
te nemen en bij te dragen aan het tot stand brengen van een infrastructuur
in de ruimte die onafhankelijke Europese toegang tot de ruimte handhaaft en
in internationaal verband mee te doen om ruimtevaart in te zetten om mondiale
vraagstukken te onderzoeken en aan te pakken. Nederland wil zo goed mogelijk
gebruik maken van de mogelijkheden die de Europese en internationale ruimtevaart
biedt om kennis en informatie terecht te laten komen bij wetenschappers, instituten
en bedrijfsleven. Op deze wijze wordt innovatie bevorderd alsmede onze concurrentiepositie
verbeterd. Mede met het oog daarop worden door het Kabinet flankerende, nationale
activiteiten voorgesteld.Om in de vervolgbrief van oktober 2001 zo goed mogelijk rekening te kunnen
houden met de inbreng van de Kamer stel ik het op prijs reeds in september
met de Kamer over de hoofdlijnen van het Nederlandse ruimtevaartbeleid overleg
te plegen.I Doelstelling en dimensies van het ruimtevaartbeleidRuimtevaart speelt een onmisbare rol in het streven naar verbetering van
vele facetten van ons leefklimaat. Een infrastructuur in de ruimte is noodzakelijk
om grensoverschrijdende mondiale vraagstukken aan te pakken, grensverleggende
wetenschappelijke inzichten te verwerven en kennis te vergaren die van belang
is in een competitieve, op kennis gebaseerde economie. Op vele gebieden biedt
ruimtevaart een unieke toegevoegde waarde die niet via andere middelen is
te verkrijgen.Voor astronomen leveren telescopen in de ruimte unieke informatie, voor
meteorologen zijn de opnamen door satellieten van belang om grootschalige
verschijnselen te volgen die ons weer en klimaat beïnvloeden. Satellieten
meten de dikte van de ozonlaag en de samenstelling van de atmosfeer over de
gehele aardbol om na te gaan wat het effect is van het verbod op CFK's. Scheepvaart,
visserij en wegvervoer maken voor hun positiebepaling gebruik van satellietgegevens.
Beelden verkregen van satellieten worden, in aanvulling op andere bronnen,
ingezet om te volgen hoe miljoenensteden zich ontwikkelen en om drinkwater
voor de groeiende wereldbevolking te lokaliseren. Ruimtevaart levert op vele
terreinen een bijdrage aan het oplossen van maatschappelijke problemen. Dit
wordt ook benadrukt in het NIVR-advies.Ruimtevaartbeleid is Europees, of zelfs internationaal beleid. Geen enkel
individueel land is in staat om zelfstandig een complete infrastructuur in
de ruimte op te bouwen en in stand te houden. Zelfs de Verenigde Staten hebben
partners nodig om een groot project als het Internationale Ruimte Station
(ISS) tot stand te brengen. In Europees verband wordt, met name via het Europese
Ruimte Agentschap (ESA), de Europese Organisatie voor Meteorologische Satellieten
(EUMETSAT), en de Europese Unie (EU), gestreefd naar onafhankelijke toegang
tot de ruimte door middel van eigen raketten en satellieten.Nederland dient in Europees verband zijn verantwoordelijkheid te nemen
om bij te dragen aan de mondiale ruimtevaartinspanning. Uit de evaluatie blijkt
dat Nederland een uitstekende uitgangspositie heeft om inhoudelijk bij
te dragen op zowel wetenschappelijk gebied – astronomie, astrofysica,
klimaat- en atmosfeer onderzoek – als vanuit industriële en technologische
expertise.Samenvatting evaluaties en advies NIVRIn het staande beleid werd uitgegaan van drie samenhangende doelstellingen
voor het ruimtevaartbeleid: de politieke doelstelling, de industrieel/technologische
doelstelling en de gebruikersdoelstelling. De evaluatie constateert dat de
drie doelstellingen van het ruimtevaartbeleid elkaar beïnvloeden en versterken.
(Met «evaluatie» worden steeds alle vier de meegezonden evaluaties
bedoeld.) In verhouding tot het budget voor het bouwen van o.a. raketten en
satellieten dient het gebruik meer aandacht te krijgen. Zowel de evaluatie
als het advies van het NIVR benadrukken het belang van een ketenaanpak waarbij
niet alleen wordt gekeken naar de satelliet die de data levert maar ook naar
de infrastructuur op aarde die er voor moet zorgen dat het juiste informatieproduct
bij de gebruiker terecht komt.Aan de politieke doelstelling wordt volgens de evaluatie zeker voldaan.
Het NIVR benadrukt dat internationale samenwerking in de ruimtevaart kan bijdragen
aan oplossingen voor politieke, maatschappelijke en economische vraagstukken.Ten aanzien van de gebruikersdoelstelling vermeldt de evaluatie dat hieraan
grotendeels wordt voldaan. De evaluatie onderscheidt drie gebieden van gebruik
die wezenlijk van elkaar verschillen. Vanuit de wetenschap wordt optimaal
gebruik gemaakt van de mogelijkheden die ruimtevaart biedt. Zowel de evaluatie
als het NIVR pleiten voor meer ondersteuning voor het zogenoemde grondsegment
en flankerend beleid voor onderzoek. Er bestaat een grote groep potentiële
institutionele gebruikers maar door hen wordt nog niet optimaal gebruik gemaakt
van de mogelijkheden. Bovendien hoort volgens de evaluatie het financieren
van het daadwerkelijk gebruik niet thuis in het ruimtevaartbudget maar in
de betreffende reguliere budgetten en bij de respectievelijke departementen.
Het NIVR bepleit een rol van de overheid in het ontwikkelen van de gebruikersinfrastructuur
op aarde en de ondersteuning van een aantal pilotprojecten om het institutionele
gebruik te stimuleren.Ten aanzien van het commercieel gebruik constateert de evaluatie dat de
markt voor dienstverlening op het gebied van navigatie en aardobservatie in
Nederland maar langzaam groeit. Het NIVR vraagt met name aandacht voor het
ontwikkelen van navigatietoepassingen.Aan de industrieel/technologische doelstelling wordt volgens de evaluatie
ten dele voldaan. De ruimtevaartactiviteiten zorgen voor technologische hoogwaardige
activiteiten in Nederland en een goede return bij ESA. De Nederlandse ruimtevaartsector
is evenwel beperkt van omvang en verdere uitbouw lijkt niet waarschijnlijk.
Zowel de evaluatie als het advies van het NIVR geven aan dat het rendement
van de investeringen in de ruimtevaart kan worden vergroot door meer te kiezen
voor kansrijke producten en diensten en een betere afstemming tussen instituten
en bedrijfsleven. Het NIVR adviseert verder blijvende stimulering van kennisdiffusie.Aangepaste doelstellingOm de samenhang in het Nederlandse ruimtevaartbeleid beter tot haar recht
te laten komen, wordt een overkoepelende doelstelling geformuleerd. Deze benadering
sluit aan bij de evaluatie en de visie van het NIVR. De nieuwe, overkoepelende doelstelling luidt:Bijdragen aan het zo goed mogelijk inzetten en benutten
van de unieke toegevoegde waarde van een mondiale ruimtevaartinfrastructuur
voor maatschappelijke, economische en wetenschappelijke vooruitgang.De overkoepelende doelstelling van het Nederlandse ruimtevaartbeleid kent
een aantal met elkaar samenhangende, afgeleide dimensies. Deze drie dimensies
komen voort uit de aanvankelijke doelstellingen van het ruimtevaartbeleid.
Door ze te presenteren als dimensies van een overkoepelende doelstelling wordt
de samenhang en synergie nogmaals benadrukt.– de politieke dimensie – Nederland als loyale partner in
Europees verband;– de gebruikersdimensie – optimaal gebruik maken van het middel
ruimtevaart ten behoeve van onderzoek en maatschappelijke vraagstukken;– de industrieel/technologische dimensie – ruimtevaart om
bedrijfsleven en kennisinstituten technologisch hoogwaardige kennis op te
laten doen ten behoeve van innovatie en daarmee het bevorderen van de concurrentiepositie.Het Nederlandse Ozone Monitoring Instrument (OMI) gaat vanaf een Amerikaanse
satelliet ozon en andere bestanddelen van onze atmosfeer meten. Uniek is het
detail waarmee OMI gaat meten terwijl toch iedere dag de gehele Aarde in kaart
wordt gebracht. Nederlandse wetenschappers van het KNMI geven leiding aan
de missie van OMI. De unieke meetwijze van OMI is te danken aan de speciale
kennis die op dit gebied bij TNO-TPD en Fokker Space aanwezig is. De hechte
samenwerking tussen Nederlandse wetenschappers en het bedrijfsleven onder
leiding van het NIVR, maakt het mogelijk dat Nederland met OMI een significante
bijdrage levert aan het vergroten van de kennis over het effect van menselijk
handelen op onze atmosfeer.Afgeleide dimensies van het Nederlandse ruimtevaartbeleidHet voorgaande leidt, naast een nieuwe, overkoepelende doelstelling, tot
een andere benadering van twee van de drie afgeleide dimensies van het ruimtevaartbeleid.1) politieke dimensieDe politieke dimensie wordt onveranderd als volgt verwoord:Met deelname aan ruimtevaartprogramma's worden de volgende
politieke en strategische doeleinden gediend:– handhaving onafhankelijke Europese toegang tot de ruimte;– effectieve technologische samenwerking op internationaal niveau;– deelname aan opbouw van Europese ruimtevaartcapaciteit;– medeverantwoordelijkheid voor het bijdragen aan de oplossing van
mondiale problemen.2) gebruikersdimensieDe gebruikersdimensie wordt verduidelijkt door onderscheid te maken tussen
wetenschappelijk, institutioneel en commercieel gebruik. De rol van de overheid
en daarmee het ruimtevaartbeleid verschilt op die deelterreinen. De Nederlandse
overheid kan niet op alle terreinen van gebruik ondersteuning bieden. Het
wetenschappelijk gebruik van ruimtevaart groeit en is van hoog niveau. De
prioriteit blijft daar liggen bij toonaangevend en grensverleggend onderzoek.
Voor institutioneel gebruik zal de prioriteit, naast het in Europees verband
bouwen van satellieten, meer komen te liggen bij het bewerkstelligen van de
benodigde infrastructuur op aarde en niet bij het subsidiëren van het
daadwerkelijke gebruik zelf. Voor het laatste verdient financiering vanuit
reguliere budgetten van de betreffende gebruikers de voorkeur.
Expliciet is aangegeven dat de bijbehorende infrastructuur op aarde ook onderdeel
vormt van deze dimensie.Dit leidt tot de volgende formulering van de drie subdimensies voor gebruik.2.1. Wetenschappelijk gebruikHet verrichten van grensverleggend wetenschappelijk
onderzoek in en vanuit de ruimte op een niveau dat wereldwijd toonaangevend
is. Dit vereist dat zowel in de ruimte als op aarde de hiervoor benodigde
infrastructuur wordt gebouwd en in stand wordt gehouden.De Stichting Ruimte Onderzoek Nederland (SRON) heeft de leiding gehad
over de ontwikkeling en de bouw van twee zeer geavanceerde röntgenspectrometers;
één voor de CHANDRA ruimtetelescoop van NASA en één
voor het XMM-NEWTON observatorium van ESA. Het zijn veruit de twee krachtigste
röntgentelescopen ter wereld. De gegevens van deze spectrometers tonen
voor het eerst in detail de samenstelling en dynamica van de heetste materie
in het heelal bij temperaturen van één tot honderd miljoen graden.
Deze hete materie wordt gevonden bij extreem sterke zwaartekracht aan de rand
van zwarte gaten en bij hoge concentraties «donkere materie» die
de totale massa van ons heelal domineren.2.2. Institutioneel gebruikHet in Europees verband opbouwen en in stand houden
van de voor gebruik door overheden – en daaraan gelieerde organen –
benodigde infrastructuur in de ruimte en het toegankelijk maken van de dataproducten
door middel van een gebruikersinfrastructuur op aarde.2.3. Commercieel gebruikVia het reguliere, niet-ruimtevaart instrumentarium
stimuleren dat het commerciële gebruik van de ruimtevaart wordt opgepakt
door de private sector. Daar waar de private sector (nog) niet in staat is
om zelf de benodigde infrastructuur in de ruimte te bouwen, bevorderen dat
deze infrastructuur in Europees verband gerealiseerd wordt. En daar waar de
private sector dit nog niet alleen kan bewerkstelligen, bevorderen dat de
data toegankelijk worden gemaakt via de benodigde infrastructuur op aarde.3) Industrieel / technologische dimensiesDeze dimensie wordt aangepast om deze eenduidiger te maken en om kansrijke
producten en diensten centraal te stellen. De omvang van de Nederlandse ruimtevaartindustrie
is beperkt en rechtvaardigt op zichzelf niet de financiële omvang van
het Nederlandse ruimtevaartbeleid. Tegelijk is de kennis die in ruimtevaartprogramma's
beschikbaar komt van strategisch belang in een competitieve, op kennis gebaseerde
economie. De overheid zal prioriteiten stellen, op basis van eerder aan de
Kamer gemelde criteria, input van het Nederlandse bedrijfsleven en advies
van het NIVR, om op een aantal kansrijke terreinen zo goed mogelijk de Nederlandse
bijdrage aan ruimtevaartprogramma's te benutten.De industrieel/technologische dimensie van het ruimtevaartbeleid beoogt• Nederlandse bedrijven en instellingen toegang te bieden tot kennis
op ruimtevaartgebied om op deze wijze innovatie en daarmee de concurrentiekracht
te bevorderen; • een zo groot mogelijke omvang van de technologische, kennisintensieve
activiteiten in Nederland te bevorderen;• de opgedane kennis te benutten voor het op concurrerende wijze
voortbrengen van producten of diensten met zicht op een publieke of private
afnemer;• samenwerking tussen bedrijven en instellingen, zowel nationaal
als internationaal, te stimuleren;«Bringing aerospace technology down to earth» is het credo
van de Nederlandse firma Advanced Lightweight Engineering. Deze onderneming
ontwikkelde een LPG-tank met behulp van vezelspintechnologie, afkomstig uit
de ruimtevaart. Deze LPG-installatie is 80% lichter dan conventionele stalen
tanks en kan op prijs concurreren met stalen tanks. Het product is op de markt
en diverse grote autofabrikanten hebben interesse getoond.De dimensies zijn nu alleen kwalitatief verwoord. In de vervolgbrief die
in oktober wordt toegestuurd, zal ook aandacht worden gegeven aan de kwantitatieve
uitwerking. Voor het wetenschappelijk gebruik kan daarbij gedacht worden aan
het aantal publicaties in gerenommeerde tijdschriften. Voor het bedrijfsleven
aan of de omvang van de hoogwaardige industriële return middels contracten
van ESA of de omvang van de Nederlandse R&D op ruimtevaartgebied.II Hoofdlijnen van beleidVoor het gehele ruimtevaartbeleid is Europese samenwerking de belangrijkste
leidraad. Alleen door samenwerking is het voor Nederland mogelijk in ruimtevaartactiviteiten
te participeren en bij te dragen om gebruik van de ruimtevaart mogelijk te
maken. Bij samenwerking met derden gaat de voorkeur er naar uit om dit in
Europees verband te doen. Deze voorkeur wordt gedreven door zowel Europese
solidariteit als financiële overwegingen. Als aangegeven in de politieke
en de gebruikersdimensie ziet het Kabinet een rol voor de overheid bij het
in Europees verband tot stand brengen van infrastructuur in de ruimte en op
aarde, daar waar de markt niet in staat is de benodigde investering alleen
op te brengen.Concentratie op ESA is logisch omdat ESA een zeer belangrijke speler is
in de ruimtevaart en een essentiële rol vervult in het bereiken van vrijwel
alle onderdelen van de politieke en de gebruikersdimensie. De taak van EUMETSAT
om in Europees verband de voor meteorologie benodigde satellieten te leveren,
is uitgebreid met het monitoren van de atmosfeer en het verschaffen van gegevens
ten behoeve van klimaatonderzoek en oceanografie. De rol van de EU op ruimtevaartgebied
neemt toe, met name voor het gebruik ten behoeve van milieu en veiligheid.
ESA en de EU werken gezamenlijk aan de implementatie van de Europese ruimtevaartstrategie.
Nederland juicht verdergaande samenwerking tussen de EU en ESA toe, zeker
indien daarbij een goede taakafbakening wordt afgesproken en de rol van ESA
als efficiënte organisatie voor (wetenschappelijk) onderzoek en ontwikkeling
behouden blijft.Concreet betekent Europese samenwerking deelname van ons land aan de verplichte
programma's van ESA (algemeen budget en wetenschappelijk programma) en van
EUMETSAT (algemeen budget en operationele programma's). Het betekent ook selectieve
deelname aan de facultatieve programma's van ESA en EUMETSAT. Deelname aan
toekomstige, waarschijnlijk verplichte, ruimtevaartprogramma's van de EU past
ook in deze beleidslijn.Bij de keuze tot participatie in facultatieve programma's van ESA en EUMETSAT
wordt uitgegaan van de politieke en de gebruikersdimensie. Onafhankelijke
Europese toegang tot de ruimte betekent, naast de ontwikkeling van Europese
raketten, de ontwikkeling van Europese satellieten voor diverse gebruiksgebieden
met name die van belang zijn voor de aanpak van mondiale vraagstukken. Daarnaast
wordt gekeken welke programma's van belang zijn voor de prioriteiten in het
Nederlandse gebruikersbelang. Het niveau van participatie wordt bepaald uit
een combinatie van de drie dimensies waarbij wordt gekeken naar het niveau
dat nodig is om het Nederlandse gebruikersbelang zeker te stellen en de kansen
voor het bedrijfsleven om hun meest kansrijke producten in het programma in
te brengen en hun positie op de commerciële markt te versterken.Om zowel qua gebruik als industriële return een zo groot mogelijk
rendement voor Nederland te behalen is nationaal flankerend beleid noodzakelijk.
Dit betreft voor gebruikersgerichte activiteiten zowel de infrastructuur op
aarde als onderzoek en ontwikkeling. De ondersteuning op het industrieel/technologische
vlak betreft flankerende technologieprogramma's, nationaal en via ESA, en
op de prioriteiten gerichte ondersteuning via de R&D instituten. Daar
waar de markt goed zijn werk doet, is betrokkenheid van de overheid echter
niet op zijn plaats. Voor alle vormen van nationaal flankerend beleid geldt
dat deze zich meer dienen te focussen op de prioriteiten.De Nederlandse prioriteiten voor de diverse categorieën van gebruik
en voor het bedrijfsleven worden nader uitgewerkt in de aanloop naar de ESA
Ministerconferentie in november.Terwijl het wetenschappelijk gebruik van ruimtevaart toeneemt, is in Nederland
geen sprake van een significante groei van de markt voor institutioneel en
commercieel gebruik. Dit ondanks dat de afgelopen jaren een zeer groot scala
aan potentiële gebruikers de mogelijkheid is geboden om via diverse programma's
kennis te maken met de mogelijkheden die gegevens uit de ruimte bieden.Bij het stellen van prioriteiten in de stimulering van institutioneel
en commercieel gebruik zal het creëren van een markt meer aandacht krijgen.De Kamer heeft om speciale aandacht voor het MKB in de ruimtevaart gevraagd.
Het is moeilijk gebleken kleine spelers in de ruimtevaart een blijvende positie
in de ruimtevaartsector te bezorgen maar voor een klein aantal MKB'ers is
dit wel gelukt. Verder zijn vele MKB'ers als toeleverancier, vaak tijdelijk,
betrokken in ruimtevaartprojecten en hebben op die manier toegang tot kennis
afkomstig uit de ruimtevaart. Het bewerkstelligen van spin-off van ruimtetechnologie
is niet eenvoudig. Blijvende aandacht voor diffusie van kennis, in samenwerking
met onder meer ESA en het NIVR, kan er voor zorgen dat de specifieke ruimtevaartkennis
aan zoveel mogelijk partijen, ook het MKB, ter beschikking komt. Bradford ontwikkelt «gloveboxen», een soort couveuses voor
experimenten, voor gebruik in het ISS en de Space Shuttle. Bij die gloveboxen
ontwikkelde Bradford voor de ruimtevaart een sterilisatiesysteem op basis
van ozon dat nu als commercieel product wordt verkocht. Het betreft een draagbaar
sterilisatie-apparaat, ter grootte van een attaché-koffer, dat werkt
op batterijen.Resumerend formuleert het Kabinet de aangepaste hoofdlijnen van het ruimtevaartbeleid
om invulling te geven aan de drie afgeleide dimensies als volgt:– concentratie op Europese samenwerking, via ESA, EUMETSAT en de
EU; – bij het bepalen van de inzet in facultatieve programma's focusseren
op prioriteiten, zowel voor het gebruik als voor het bedrijfsleven;– continuering van nationale activiteiten ter ondersteuning van
de gekozen prioriteiten op een adequaat niveau;– stimuleren van het tot stand komen van een markt voor institutioneel
en commercieel gebruik;– blijvende aandacht voor kennisdiffusie met speciale aandacht voor
het MKB.III Rol ESTECHet is bijzonder dat de grootste vestiging van ESA, het European Space
Research and Technology Centre (ESTEC), in Nederland is gevestigd. ESTEC vervult
de rol van kennis- en testcentrum voor alle ESA lidstaten. Binnen ESA is een
ontwikkeling gaande om te komen tot een Europees netwerk van onderzoek- en
technologiecentra op ruimtevaartgebied. Nederland steunt deze ontwikkeling
maar vindt het van belang dat de centra elkaar aanvullen en samenwerken maar
elkaar niet beconcurreren. Volledige transparantie van de kostenstructuur
is belangrijk. Essentieel is het principe van reprociteit, dat wil zeggen
dat de nationale centra toegankelijk zijn voor ESA programma's en omgekeerd.
De toegang tot kennis en faciliteiten is bij Europese centra beter gegarandeerd
dan bij nationale technologiecentra.ESTEC speelt een rol als kenniscentrum in Nederland, met name voor de
TU Delft, en als focal point voor de Nederlandse ruimtevaart. De Nederlandse
overheid blijft zich ook daarom inzetten voor de rol van ESTEC en het behoud
van ESTEC voor Nederland.De vestiging van ESTEC heeft, naast de hoogwaardige industriële return
gebaseerd op de Nederlandse contributie, een positieve invloed op de lokale
en regionale economie. Deze aanvullende economische activiteit is groter dan
het totale Nederlandse ruimtevaartbudget en vormt een bonus die het belang
van ESTEC voor Nederland onderstreept.De TU Delft heeft een goede relatie opgebouwd met ESTEC. Afgestudeerden
van de Faculteit Lucht- en Ruimtevaarttechniek van de TU Delft zijn zeer gewild
in alle onderdelen van het bedrijfsleven. Eén van de redenen daarvoor
is de grote aandacht die in de opleiding wordt gegeven aan «system engineering»,
een systematiek om zeer gecompliceerde projecten op een multi-disciplinaire
wijze aan te pakken. Deze systematiek wordt met name in de ruimtevaart breed
toegepast. IV Conclusies en beschrijving traject naar ESA Ministerconferentie.In deze brief zijn de wordt een overkoepelende doelstelling voor het ruimtevaartbeleid
geformuleerd en worden de daarvan afgeleide dimensies en de hoofdlijnen van
het ruimtevaartbeleid aangepast naar aanleiding van de uitgevoerde evaluatie
en het rapport van de Raad van Advies van het NIVR. Alle hoofdlijnen zullen
nader worden uitgewerkt waarbij aan de orde zal komen:• kwantitatieve uitwerking dimensies;• prioriteiten voor wetenschappelijk gebruik en hoe ze zijn bepaald;• prioriteiten in het stimuleren van een markt voor institutioneel
en commercieel gebruik en hoe deze zullen worden ingevuld;• geactualiseerde criteria om te bepalen wat de meest kansrijke producten
voor het Nederlandse bedrijfsleven zijn op ruimtevaartgebied;• overzicht van de meest kansrijke producten. Deze nadere uitwerking zal in oktober aan de Kamer worden gepresenteerd.
In die brief zal ook worden aangegeven wat dit betekent voor de Nederlandse
participatie in de programma's die op de ESA Ministerconferentie aan de orde
zullen komen en welke flankerende nationale activiteiten hierbij gewenst zijn.
De brief in oktober dient om uw mandaat te vragen voor de beoogde Nederlandse
inzet op de ESA Ministerconferentie in november.Tevens zal in oktober een geactualiseerde beleidsnota over aardobservatie
aan de Kamer worden toegezonden. Deze nota zal zijn afgestemd op de nieuwe
overkoepelende doelstelling, de daarvan afgeleide dimensies en de hoofdlijnen
voor het ruimtevaartbeleid uit de nu voorliggende brief. In de tussentijd
zal de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat het rapport over de eindevaluatie
van het Nationaal Remote Sensing Programma (NRSP) naar de Kamer sturen. Ruimtevaart
vormt daarin een belangrijk element maar de evaluatie bestrijkt een veel breder
terrein.De Minister van Economische Zaken,A. Jorritsma-Lebbink BIJLAGE 1 Kort overzicht van de belangrijkste conclusies en aanbevelingen
uit de vier ruimtevaartevaluaties en het advies van het NIVR.Het betreft de volgende evaluaties en één advies:• Beleidsadvies ruimtevaart: Ruimtevaart activeert oplossingen maatschappelijke
problemen NIVR Raad van Advies, mei 2001• Terug op aarde, evaluatie ruimtevaartbeleid 2000 General Technology
Systems, 19 april 2001• Wetenschappelijk ruimteonderzoek in Nederland: Kennis, Kansen,
Keuzen KNAW, NWO, H. van der Laan, 15 december 2000• Microgravity research in the Netherlands: past performance and
future perspectives NWO, ALW, E. Roubos, 30 januari 2001• Mid-term evaluation of the USP-2 programme, Final Report ESYS,
4 februari 2000De drie laatste evaluaties betreffen deelterreinen van de ruimtevaart.
De overkoepelende evaluatie is het rapport «Terug op aarde, evaluatie
ruimtevaartbeleid 2000». In dat rapport zijn de hoofdlijnen uit de verschillende
deelevaluaties over genomen. In de tekst wordt verwezen naar «de evaluatie»,
daarmee worden steeds de vier evaluaties tezamen bedoeld.Het advies van het NIVR is grotendeels in lijn met de evaluatie maar wijkt
op sommige onderdelen af. Waar dit het geval is, is dat in deze samenvatting
aangegeven.Samenhang tussen de drie doelstellingenDe evaluatie stelt dat de doelstellingen elkaar beïnvloeden en zelfs
kunnen versterken. De politieke doelstelling bepaalt in belangrijke mate de
grootte van het aan andere doelstellingen te besteden budget. Het budget voor
gebruikers dient in verhouding tot het budget voor de ruimtevaartindustrie
uitgebreid te worden.1) politieke doelstellingDe politieke doelstelling is als volgt geformuleerd:«Met deelname aan ruimtevaartprogramma's worden
de volgende politieke en strategische doeleinden gediend:• handhaving onafhankelijke Europese toegang tot de ruimte;• effectieve technologische samenwerking op internationaal niveau;• deelname aan opbouw van Europese ruimtevaartcapaciteit;• medeverantwoordelijkheid voor het bijdragen aan de oplossing van
mondiale problemen.»De evaluatie geeft op stellige wijze aan dat aan de politieke doelstelling
wordt voldaan. Europa heeft onafhankelijk toegang tot de ruimte middels onder
meer eigen lanceerraketten, satellieten en een module in het ISS. Voor positiebepaling
en navigatie wordt gekeken naar de mogelijkheid om een eigen Europees systeem
op te zetten (Galileo). Tegelijkertijd is in Europa een eigen ruimtevaartcapaciteit
opgebouwd. Op het gebied van telecommunicatiesatellieten lukt het de Europese
industrie nu om een groter aandeel van de commerciële markt te verkrijgen.
De evaluatie geeft aan dat deelname aan Europese ruimtevaartprojecten leidt
tot technologische samenwerking op internationaal niveau maar dat dergelijke
samenwerking ook op andere terreinen dan de ruimtevaart mogelijk is. De evaluatie
constateert dat Nederland zeker in Europees verband bijdraagt aan het oplossen
van mondiale problemen, zoals klimaatveranderingen, en dat de specifieke inbreng
van Nederland dit nog eens versterkt. Om aan deze doelstelling invulling te blijven geven, adviseert de evaluatie
de Nederlandse deelname in EUMETSAT en de deelname aan de verplichte en een
deel van de facultatieve programma's van ESA te continueren en rekening te
houden met mogelijk verplichte EU-programma's op ruimtevaartgebied. Ook het
advies van het NIVR volgt deze lijn met name omdat internationale samenwerking
in de ruimtevaart kan bijdragen aan oplossingen voor politieke, maatschappelijke
en economische vraagstukken.2) gebruikersdoelstellingDe gebruikersdoelstelling «optimale benutting
van de toepassingsmogelijkheden van ruimtevaart» beslaat een
zeer divers gebied. In de evaluatie wordt onderscheid gemaakt tussen wetenschappelijk,
institutioneel en commercieel gebruik.2.1. Wetenschappelijk gebruikTen aanzien van wetenschappelijk gebruik toont de evaluatie zich zeer
positief. Op het gebied van astrofysisch ruimteonderzoek wordt optimaal gebruik
gemaakt van de mogelijkheden die ruimtevaart biedt. Nederland speelt een sterke,
volgens de evaluatie soms zelfs toonaangevende, rol op het gebied van astrofysica.
Het aardgerichte ruimteonderzoek (incl. meteorologie/klimaatmonitoring) maakt
goed gebruik van satellietgegevens om grootschalige verschijnselen op aarde
te bestuderen. Op het gebied van atmosfeeronderzoek wordt het Nederlandse
onderzoek internationaal toonaangevend genoemd. Echter de Nederlandse bijdrage
op het gebied van aardgericht ruimteonderzoek is gefragmenteerd.Mede dankzij een focus op de levenswetenschappen heeft het microgewichtonderzoek
de laatste jaren een sterke ontwikkeling doorgemaakt resulterend in goede
kwaliteit van de onderzoeksvoorstellen. Dit onderzoek is de pioniersfase vrijwel
ontgroeid. De evaluatie geeft aan dat het microgewichtonderzoek meestal onderdeel
uitmaakt van multidisciplinair, niet-microgewicht onderzoek en dat daarmee
een goede integratie is bewerkstelligd. Met het beschikbaar komen van het
ISS is de tijd gekomen om te oogsten.Geadviseerd wordt om in geen geval de ondersteuning van astrofysisch ruimteonderzoek
te laten verslappen en de Nederlandse bijdrage aan het (verplichte) ESA Science
programma te handhaven. Met nadruk wordt genoemd dat de positie van SRON in
deze «astro-sector» in stand gehouden en mogelijk versterkt dient
te worden. Zowel de evaluatie als het NIVR advies oppert ruimte te scheppen
voor een leidende rol in een missie, eens in de vijf jaar, voor SRON.De evaluatie meent dat voor wetenschappelijk aardgericht ruimteonderzoek
betere afstemming noodzakelijk is en beveelt aan de kennisuitwisseling tussen
partijen te stimuleren. Het flankerend beleid richt zich alleen op Europese
satellietmissies en de evaluatie beveelt aan ook niet-Europese missies te
benutten.Voor microgewichtonderzoek bevelen zowel de evaluatie als het NIVR advies
verdere en uitgebreidere nationale ondersteuning aan gezien het grote wetenschappelijke
potentieel.Het NIVR advies bepleit daarnaast ook deelname aan het nieuwe ESA-programma
voor onbemande (en later bemande) exploratie van ons zonnestelsel ten behoeve
van exo- en astrobiologisch onderzoek.Ook wordt, zowel in de evaluatie als het advies van het NIVR, voor al
het wetenschappelijke gebruik, gepleit voor meer ondersteuning voor het zogenoemde grondsegment en flankerend beleid voor onderzoek (gebruikersondersteuning).2.2. Institutioneel gebruikInstitutioneel gebruik wordt gedefinieerd als gebruik door de overheid
of een daaraan gelieerd cq. gefinancierd orgaan. Het institutioneel gebruik
vindt plaats op de terreinen aardobservatie (incl. meteorologie/klimaatmonitoring)
en navigatie. Het betreft een grote groep potentiële gebruikers maar
op dit terrein wordt nog lang niet optimaal gebruik wordt gemaakt van de toepassingsmogelijkheden
die ruimtevaart biedt.De evaluatie zet een kritische kanttekening bij het financieren van institutioneel
gebruik vanuit het ruimtevaartbudget omdat dit niet helpt in het creëren
van een markt of stimuleren van het gebruik van aardobservatiegegevens. De
evaluatie noemt het frappant dat de ministeries die het meest betrokken en/of
afhankelijk zijn van specifieke meetgegevens, zich het minst aangesproken
lijken te voelen om een bijdrage te leveren aan de (technische) systeemontwikkeling.Het advies van het NIVR bepleit een rol van de overheid in het ontwikkelen
van de gebruikersinfrastructuur op aarde en de ondersteuning van een aantal
pilotprojecten om het institutionele gebruik te stimuleren. In het advies
van het NIVR worden een drietal pilotprojecten beschreven.In zowel de evaluatie als het NIVR advies wordt aangegeven dat de gehele
keten van satelliet die de data levert, via grondstation, bewerken van ruwe
data tot informatieproduct voor de eindgebruiker een meer geïntegreerde
aanpak behoeft.2.3. Commercieel gebruikHet commercieel gebruik is vooral te vinden in de gebieden aardobservatie
(incl. meteorologie), telecommunicatie en navigatie. De evaluatie merkt op
dat op het grootste terrein van commercieel gebruik van ruimtevaart, namelijk
de telecommunicatie en omroep sector, geen sprake is van stimulering dan wel
ondersteuning door de overheid.Op het gebied van aardobservatie en navigatie is de markt minder ver ontwikkeld.
Aan de kant van de dienstverlening is steeds meer commerciële activiteit
zichtbaar. Het opzetten van een infrastructuur in de ruimte door commerciële
partijen is echter nog niet aan de orde. De evaluatie adviseert een gebruikersprogramma
op te zetten voor de gebieden telecommunicatie/omroep en navigatie. Het NIVR
daarentegen vraagt aandacht voor het ontwikkelen van navigatietoepassingen
en voor het ontwikkelen van de gebruikersinfrastructuur op aarde.3) industrieel / technologische doelstellingDeze doelstelling luidt:«Het scheppen van voorwaarden voor het opbouwen,
in stand houden en zo mogelijk verder uitbouwen van een hoogwaardige capaciteit
in de Nederlandse industrie en R&D instellingen die leidt tot een kwaliteit-
en kennisniveau dat het mogelijk maakt om op internationaal niveau aan projecten
deel te nemen. Deze capaciteit dient ten goede te komen aan de Nederlandse
gebruikers, de concurrentiekracht en de afzetmogelijkheden van de Nederlandse
industrie en dient waar mogelijk te leiden tot kennisoverdracht naar andere
sectoren.»De evaluatie geeft aan dat deze doelstelling ten dele is bereikt. Er bestaat
een beperkte Nederlandse ruimtevaartindustrie die op zich de financiële
omvang van het Nederlandse ruimtevaartprogramma niet rechtvaardigt, maar
wel een goede bijdrage levert om zoveel mogelijk van de Nederlandse investering
in ruimtevaart om te zetten in technologisch hoogwaardig werk in Nederland,
met een beperkte commerciële voortzetting.Het is gelukt om een Nederlandse ruimtevaartindustrie op te bouwen en
in stand te houden, verdere uitbouw is niet gelukt en lijkt ook niet waarschijnlijk.
De Nederlandse R&D instituten op ruimtevaartgebied hebben een goede positie
verworven maar deels op gebieden die de industriële positie niet structureel
versterkt. Ook het NIVR advies signaleert dit en het bepleit dan ook de stimulering
van de cohesie binnen de cluster van kennisinstellingen en bedrijven.Het merendeel van de bijdrage aan ESA (67%) komt terug in de vorm van
technologisch hoogwaardige opdrachten voor de Nederlandse ruimtevaartindustrie.
De nationale en ESA ontwikkelingsprogramma's en de nationale projecten versterken
elkaar echter onvoldoende. De langlopende nationale ontwikkelingsprogramma's
en het NIVR Ruimte Technologie programma zijn gebaat bij een herziening van
doelstellingen en criteria. Ook het NIVR pleit daarvoor in zijn advies. De
evaluatie bepleit prioriteit voor productontwikkeling boven projecten/programma's,
omdat producten toegang geven tot de commerciële markt. Deze prioriteit
voor producten dient zowel in de nationale programma's als in de deelname
aan facultatieve ESA-programma's de leidraad te vormen. Het advies van het
NIVR gaat grotendeels in dezelfde richting door te pleiten voor specialisatie
op kansrijke onderwerpen voor de industrie waarbij ook de kansen op de commerciële
markt een rol spelen.De spin-off van ruimtevaarttechnologie blijkt beperkt en dient volgens
de evaluatie geen hoofdlijn van het ruimtevaartbeleid te zijn. Het NIVR adviseert
wel blijvende stimulering van deze spin-off.Het NIVR advies vraagt verder speciaal aandacht voor het «level
playing field» waarin industrieën en instellingen uit verschillende
landen gelijke kansen krijgen en ziet hierbij een voorwaardenscheppende verantwoordelijkheid
voor de overheid. De evaluatie merkt op dat de concentratie die in de Europese
ruimtevaartindustrie heeft plaats gevonden, betekent dat ook het Nederlandse
bedrijfsleven samenwerkingsverbanden moet aangaan.Positie ESTECTen aanzien van de vestiging van het Europese kennis- en testcentrum ESTEC
in Nederland stelt de evaluatie dat deze verschillende nuttige aspecten heeft,
niet alleen voor de ruimtevaartindustrie en gebruikers, ook de regionale economische
aspecten zijn aanzienlijk. De evaluatie stelt dat in de politieke doelstelling
de aanwezigheid van ESTEC in Nederland geen directe rol mag spelen. Het NIVR
adviseert juist extra aandacht voor die ESA-activiteiten waarin ESTEC een
belangrijke functie vervult.Het totaal aan Nederlandse ruimtevaartuitgaven bedroeg in 1999 NLG 287
miljoen waarvan NLG 181 miljoen aan ESA. De Nederlandse uitgaven aan ESA leiden
voor 67% tot wat de evaluatoren als hoogwaardige, technologische opdrachten
voor de industrie beschouwen, de zogenoemde industriële return. De totale
Nederlandse omzet bij de ruimtevaartindustrie bedroeg in 1999 NLG 278 miljoen
met een toegevoegde waarde NLG 162 miljoen. De «omzet» op wetenschappelijk
gebied en in de dienstverlening ten behoeve van gebruik is hierin niet meegenomen.Daarnaast leidt de locatie van ESTEC tot bestedingen in de regio die niet
meetellen voor de industriële return. De uitgaven van ESTEC in Nederland,
exclusief de hoogwaardige opdrachten aan de ruimtevaartindustrie, bedroegen
in 1999 ca. NLG 415 miljoen. Het gaat daarbij om verbruiksartikelen en uitbesteedde
service werkzaamheden met een in Nederland toegevoegde waarde van NLG 296
miljoen in 1999. BeleidsverantwoordingTenslotte adviseert het NIVR om meer resultaatverantwoording te beogen
en iedere twee jaar een samenvattende rapportage voor het Parlement samen
te stellen.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24446-11.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl