De situatie in het Midden-Oosten; Lijst van vragen en antwoorden over de vermeende mishandeling van Irakese gedetineerden door Nederlandse militairen in november 2003
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23432, nr. 216

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

07-12-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

23432 nr. 216

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam123 en 4345, 6, 7, 13, 45 en 7089, 10 en 111214 en 4915, 35, 72 en 561617 en 2018, 37, 39 en 6219 en 4121 en 582223242526 en 302728293132 en 47333436, 44 en 6338, 61 en 7440424648, 50, 52, 65 en 7851535455 en 645759606667686971 en 79737576778081
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23432Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 70 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 432De situatie in het Midden-Oostennr. 216LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 4 december 2006De commissies voor Defensie1 en Buitenlandse
Zaken2 hebben een aantal vragen voorgelegd aan
de minister van Defensie over de brief van de minister van Defensie d.d. 18 november
2006 inzake de vermeende mishandeling van Irakese gedetineerden door Nederlandse
militairen in november 2003 (Kamerstuk 23 432, nr. 211).De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 1 december
2006. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De fungerend voorzitter van de commissie voor Defensie,AlbayrakDe fungerend voorzitter van de commissie voor Buitenlandse Zaken,TimmermansDe adjunct-griffier van de commissie voor Defensie,De Boer112Welke criteria worden gehanteerd wanneer het gaat om
het verstrekken van informatie aan de Tweede Kamer over gebeurtenissen die
tijdens militaire missies plaatsvinden?Het kabinet verstrekt het parlement, zonodig vertrouwelijk, alle informatie
die relevant kan zijn voor de uitoefening van de taken van het parlement.
Bij militaire missies wordt tevens periodiek verslag gedaan van alle relevante
ontwikkelingen en gebeurtenissen met een zogenaamde Stand van Zakenbrief.
Daarnaast wordt van grotere incidenten tijdens missies zo snel mogelijk melding
gemaakt met een brief aan het parlement en een persbericht. Tenslotte worden
alle lopende en afgeronde militaire missies geëvalueerd. Het kabinet
biedt de evaluaties van lopende operaties jaarlijks in mei aan de Tweede Kamer
aan. Uiteraard verstrekt het kabinet het parlement ook op verzoek informatie.3 en 43Waarom heeft de minister zich niet laten informeren
over het verloop van het onderzoek dat door de Kmar en het OM is ingesteld
naar de vermeende mishandeling van de gedetineerden? Wat is de gangbare procedure
in dergelijke gevallen?Zijn het rapport van de Kmar en de conclusie van het
OM besproken met de bewindslieden? Zo ja, wat kwam er uit deze bespreking?
Zo neen, waarom niet?De minister van Defensie is op 31 oktober 2003 schriftelijk op de
hoogte gesteld van de melding van de commandant van SFIR 1 en het voornemen
van de toenmalige Chef Defensiestaf (CDS) om het gebeurde te melden bij de
Koninklijke marechaussee. Voor het geval een onderzoek niet leidt tot strafrechtelijk
onderzoek of strafrechtelijke vervolging wordt de minister van Defensie naar
bevind van zaken door zijn ministerie geïnformeerd. De bewindslieden
van Defensie spreken daarenboven dagelijks met de ambtelijke top van het ministerie,
waaronder de CDS. Naar bevind van zaken worden zij vervolgens schriftelijk
geïnformeerd. De bewindslieden beschikken altijd over de meest actuele
informatie betreffende de lopende missies en krijgen daartoe dagelijks situatierapporten.
Zie tevens het antwoord op vraag 11 met betrekking tot het beschikbaar stellen
van informatie uit processen-verbaal.4Op welke wijze wordt de commissie voor de Inlichtingen-
en Veiligheidsdiensten (CIVD), wier taak niet alleen bestaat uit het uitoefenen
van controle op de handelwijze van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
(MIVD), maar ook uit het beoordelen van de wijze waarop met door de MIVD verkregen
informatie wordt omgegaan, betrokken in het door het kabinet aangekondigde
onafhankelijke onderzoek?De onderzoekscommissie heeft onder andere tot taak het onderzoeken van
de feiten en omstandigheden inzake de betrokkenheid van Nederlandse militairen
bij vermeende misstanden tijdens gesprekken met gedetineerden in Irak. De
instellingsbeschikking van de onderzoekscommissie bepaalt dat de commissie
in overleg treedt met de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten
(CTIVD) indien de CTIVD een onderzoek instelt ingevolge artikel 64 van de
Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002.Het betrekken bij het onderzoek van de commissie voor de Inlichtingen-
en veiligheidsdiensten van de Tweede Kamer ligt op dit moment niet in de rede, nu het de bedoeling is de bevindingen van het onderzoek met de
Tweede Kamer als geheel te delen.5, 6, 7, 13, 45 en 70Kan het kabinet aangeven wie worden benoemd tot leden
en voorzitter van de onafhankelijke commissie inzake de ondervraging van gevangenen
in Irak? Hoeveel leden zal de commissie tellen? Op basis van welke hoedanigheid
of deskundigheid worden de leden gekozen? Wat is het mandaat van de commissie
en wat is de tijdspanne waarbinnen de conclusies van de commissie moeten worden
gepresenteerd, c.q. hoeveel tijd heeft de commissie om onderzoek te doen en
haar rapport op te stellen? Waarom heeft het kabinet drie jaar geleden niet
besloten tot een onafhankelijk extern onderzoek? En waarom nu wel, wat is
er veranderd?Hoe is de onderzoeksopdracht geformuleerd en zijn er
onderwerpen bedongen die geheimhouding dan wel vertrouwelijkheid behoeven?
Zo ja, welke zijn dat?Is het kabinet bereid het integrale rapport van de
onderzoekscommissie, inclusief een kabinetsstandpunt hierover, aan de Kamer
ter beschikking te stellen?Hoeveel tijd heeft de commissie om onderzoek te doen
en rapport op te maken?Hoe gaat het onderzoek dat het kabinet heeft aangekondigd
naar deze zaak eruitzien? Op welke manier waarborgt het kabinet dat dit onderzoek
extern en onafhankelijk is? Krijgen de onderzoekers toegang tot alle naar
hun mening relevante informatiebronnen?Wat is de precieze aanleiding om nu een onafhankelijk
onderzoek in te stellen? Is dit omdat intern de stand van zaken en het verloop
van de gebeurtenissen het kabinet niet helder voor ogen staat? Waarom heeft
het kabinet niet meteen een dergelijk onderzoek ingesteld?Zoals de minister van Defensie bij brief van 21 november jl. aan
de Tweede Kamer heeft aangekondigd zal de onafhankelijke commissie onderzoek
doen naar de feiten en omstandigheden inzake de betrokkenheid van Nederlandse
militairen bij mogelijke misstanden bij gesprekken met gedetineerden in Irak
en naar de handelingen die zijn verricht door defensiepersoneel naar aanleiding
van de melding van deze mogelijke misstanden, de contacten met het Openbaar
Ministerie daaronder begrepen. Het staat de commissie daarnaast ten behoeve
van haar taak vrij om aanvullend onderzoek te verrichten voor zover noodzakelijk
om een volledig beeld te verkrijgen inzake de feiten met betrekking tot de
betrokkenheid van Nederlandse militairen bij de mogelijke misstanden.De commissie zal worden voorgezeten door oud Tweede Kamerlid voor de SGP
mr. dr. J.T. van den Berg en zal verder bestaan uit de leden Schout-bij-nacht
b.d. prof. mr. G.L. Coolen, emeritus hoogleraar Militair Recht aan de Universiteit
van Amsterdam, Luitenant-generaal b.d. C.J.M. de Veer, oud Inspecteur-generaal
der Krijgsmacht en de heer E.H. Schuyer, fractievoorzitter voor D66 in de
Eerste Kamer der Staten-Generaal. Deze leden zijn gekozen op basis van hun
ruime bestuurlijke, juridische en/of militair vaktechnische ervaring. Een
gedetacheerde functionaris van Defensie zal onder verantwoordelijkheid van
de voorzitter het secretariaat voeren.De commissie is geen tijd voor afronding van het onderzoek meegegeven
teneinde haar in staat te stellen het onderzoek zonder beperking te kunnen
uitvoeren. Na afronding van het onderzoek zal ik u op de hoogte stellen van
de bevindingen van de commissie, waarbij wordt aangetekend dat delen van het
rapport vanwege de rubricering van documenten mogelijk vertrouwelijk kunnen
zijn en als zodanig met de Tweede Kamer zullen worden gedeeld. De commissie
is de medewerking toegezegd om het onderzoek snel en goed uit te voeren.Zoals de minister van Defensie reeds in de persconferentie op 17 november
jl. heeft gezegd is deze onafhankelijke commissie ingesteld omdat er, zeker
na alle aandacht in de media en politiek voor deze kwestie, geen enkel misverstand
mag bestaan over wat door toedoen van Nederlandse militairen met gedetineerden
gebeurt en wat functionarissen die informatie ter beschikking hebben over
de behandeling van gevangenen daarmee doen. Defensie heeft de wil om op een
zo goed mogelijke wijze met deze zaken om te gaan. Als dan twijfel bestaat
of dit is gebeurd, dan wordt daarnaar onderzoek gedaan teneinde de werkwijze
voor de toekomst mogelijk te kunnen verbeteren.8Kan het kabinet aangeven of er zich in andere missiegebieden
vergelijkbare situaties hebben voorgedaan als in de Volkskrant van 17 november
jl. ten aanzien van Irak wordt beweerd? Zo ja, kan het kabinet de Kamer daarover
nader informeren?Voor zover bekend zijn bij andere missies geen meldingen ontvangen over
vermeende onzorgvuldige behandeling van gedetineerden.9, 10 en 11Op welke wijze wordt er binnen het ministerie van Defensie
gerapporteerd over mogelijke schendingen van de Rules of Engagement, dan wel
de geweldsinstructie, met name ten aanzien van gevangenen? Wordt van elk mogelijk
incident een proces-verbaal opgemaakt? Wordt de minister hierover standaard
geïnformeerd?Op welke wijze wordt er binnen het ministerie van Defensie
gerapporteerd over de uitkomsten van onderzoek van de Koninklijke Marechaussee
naar een vermoeden van een strafbaar feit? Wordt de minister standaard geïnformeerd
over de uitkomsten van zo’n onderzoek? Hoe worden de dossiers ter zake
bijgehouden, en zijn deze ook elektronisch voor alle bevoegde instanties inzichtelijk?Onder welke voorwaarden wordt het Openbaar Ministerie
(OM) over het vermoeden van een strafbaar feit geïnformeerd? Op welke
wijze wordt de beslissing tot het niet instellen van een vervolgen door het
OM binnen het ministerie van Defensie geregistreerd en gerapporteerd? Wordt
de minister in dit geval standaard over de beslissing van het OM op de hoogte
gesteld?Ieder geweldgebruik wordt gemeld aan de commandant ter plaatse en aan
de Koninklijke marechaussee. De commandant meldt het geweldgebruik vervolgens
via de normale rapportagestructuur aan de Directie Operaties van de Defensiestaf.
Het Openbaar Ministerie wordt tijdens uitzendingen geïnformeerd door
de Koninklijke marechaussee indien het vermoeden bestaat van het plegen van
een strafbaar feit. De Koninklijke marechaussee handelt in het kader van de
opsporingstaak onder gezag van het Openbaar Ministerie. Wanneer daartoe aanleiding
bestaat, doet de Koninklijke marechaussee vervolgens in overleg met of in
opdracht van het Openbaar Ministerie onderzoek. Het betreft dan ofwel een
strafrechtelijk onderzoek ofwel een oriënterend feitenonderzoek. Dit
laatste kan het geval zijn als het niet duidelijk is of er sprake is van het
plegen van strafbare feiten. In alle gevallen waarin onderzoek plaatsvindt
naar geweldsaanwendingen gepleegd door militairen in uitzendgebieden dient
de in de aanwijzing aan de hoofdofficier van justitie te Arnhem met betrekking
tot de handelwijze bij geweldsaanwending door militairen genoemde procedure
te worden gevolgd. In deze aanwijzing, waarvan de meest recente versie is
gepubliceerd in de Staatscourant van 29 november 2006 (nummer 233), wordt
onder meer beschreven in welke gevallen met een melding aan het OM kan worden
volstaan en in welke gevallen nader onderzoek, uitmondend in een proces-verbaal,
moet worden verricht. Deze aanwijzing vormt een bestendiging van
reeds in 2004 ingezet beleid hieromtrent. Wanneer het onderzoek uitmondt in
een proces-verbaal, wordt dat na voltooiing aan het Openbaar Ministerie gestuurd.
Het proces-verbaal wordt opgemaakt door de Koninklijke marechaussee; deze
dossiers zijn in beginsel alleen toegankelijk voor betrokken opsporingsambtenaren
van de Koninklijke marechaussee. Na instemming van het Openbaar Ministerie,
waarbij op basis van de toepasselijke wettelijke bepalingen belangen van opsporing,
vervolging en privacy zijn gewogen, kan de minister van Defensie worden geïnformeerd
over de uitkomst van een onderzoek en de vervolgingsbeslissing. In dat geval
wordt door de Koninklijke marechaussee een zogenaamde bestuurlijke rapportage
over een zaak voor de bewindslieden opgemaakt. De bewindslieden van Defensie
worden langs deze lijn door ambtenaren van hun departement naar bevind van
zaken geïnformeerd indien de onderzoeksresultaten daartoe aanleiding
geven.De nu ingestelde commissie zal onderzoeken hoe er met de melding destijds
is omgegaan.12Is binnen het OM direct na te gaan of het OM een beslissing
heeft genomen geen vervolging in te stellen in zaken die door de Koninklijke
Marechaussee zijn gerapporteerd?Ja. De door de Koninklijke marechaussee aan het Openbaar Ministerie
gerapporteerde zaken waarvan het Openbaar Ministerie heeft besloten geen vervolging
in te stellen worden verwerkt in een separaat archiefsysteem.14 en 49Wie waren de gevangenen in Irak? Waren het strijders,
en zo ja in welke juridische categorie vallen zij volgens het kabinet? Of
waren het burgers? Kan het kabinet per persoon aangeven wanneer en waar ze
zijn gedetineerd; waarvan ze verdacht werden; hoe lang ze in Nederlandse detentie
zijn gebleven en wanneer ze aan de Britten zijn overgedragen?Door wie zijn de vijftien betreffende personen gevangen
genomen? Als er sprake is geweest van overdracht, hoe is die dan exact verlopen
en op welke rechtsgrond?De MIVD heeft tijdens SFIR 1 gesproken met zeven gedetineerden. De overige
acht gesprekken werden gevoerd met vrijwillige bronnen waarmee is gesproken
in het CPA Huis te As Samawah. Deze vrijwillige bronnen zijn in enkele gevallen
aanvankelijk behandeld als gedetineerden om hun identiteit niet te verraden.
Die bronnen zijn na het gesprek huns weegs gegaan. Van alle gedetineerden
zijn gegevens bekend over hun identiteit en detentie. Deze zullen aan de onderzoekscommissie
beschikbaar worden gesteld.15, 35, 72 en 56Waarom is de Kamer niet onmiddellijk op de hoogte gebracht
van de mogelijke onzorgvuldige behandeling van Irakese gedetineerden door
Nederlandse militairen nadat de Chef Defensiestaf daar in oktober 2003 melding
van had gemaakt?Wanneer was de minister van de voorvallen in Irak op
de hoogte? Welke actie heeft de minister toen ondernomen? Vindt de minister,
met de huidige kennis van zaken, dat hij toendertijd voldoende op de hoogte
is gesteld van deze zaken? Op welke manier vindt de minister dat er in de
toekomst omgegaan moet worden met zulke voorvallen, met betrekking tot het
informeren van bewindslieden? Waarom is de Kamer (of op zijn minst
de fractievoorzitters) niet op de hoogte gesteld van deze voorvallen?Waarom heeft het kabinet geen melding gedaan van deze
zaak aan de Tweede Kamer? Is het kabinet niet van mening dat dit gezien de
gevoeligheid van de zaak en de gemaakte afspraken met de Tweede Kamer verstandig
was geweest?Is de minister geïnformeerd over de beslissing
van het OM om geen vervolging in te stellen? Zo ja, wanneer? Zo neen, heeft
hij er zelf naar geïnformeerd? Waarom is de Kamer niet ingelicht over
de beslissing van het OM, terwijl de Kamer zich zorgen maakte over de behandeling
van gevangenen en Irak, hetgeen onder meer bleek uit de Kamervragen hierover?Defensie heeft op grond van een melding van de commandant over mogelijke
misstanden de daarvoor geëigende procedure gevolgd, waarbij de Koninklijke
marechaussee werd ingeschakeld, welke op haar beurt het OM inschakelde. Op
3 november 2003 heeft de CDS de minister van Defensie mede op basis van
het advies van de Directeur Juridische Zaken schriftelijk op de hoogte gesteld
van zijn voornemen de bevindingen van de commandant te melden aan de Koninklijke
marechaussee. Het is niet gebruikelijk om de Tweede Kamer in te lichten over
onbevestigde en/of niet onderzochte meldingen voordat het OM zich daarover
een oordeel heeft kunnen vormen. Het OM heeft vervolgens besloten geen strafrechtelijk
onderzoek in te stellen. Op basis daarvan verviel destijds de aanleiding om
de Tweede Kamer te informeren. De minister van Defensie is niet schriftelijk
geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek of de conclusie van
het OM. Of dit wel mondeling is gebeurd kan niet meer worden vastgesteld.
Wel is er correspondentie geweest tussen het OM en de toenmalige Chef Defensiestaf
over deze zaak. Deze correspondentie is aan de commissie van onderzoek ter
beschikking gesteld. Het aspect van de communicatie binnen Defensie, tussen
Defensie en het OM en tussen Defensie en de Tweede Kamer is overigens ook
onderwerp van onderzoek door de inmiddels ingestelde onderzoekscommissie.16Wordt door de onderzoekscommissie getracht de betrokken
gevangenen te horen over hun behandeling? Indien neen, waarom niet?Het staat de commissie vrij om te bepalen welke personen zij wenst te
horen indien zij dit in het kader van het onderzoek noodzakelijk acht. Het
kabinet zal waar praktisch mogelijk ondersteuning bieden.17 en 20Wordt bij de Britten informatie in gewonnen over de
duur van de gevangenschap en de aard van de behandeling die de gevangenen
kregen nadat Nederlandse militairen hen aan de Britten hadden overgedragen?
Indien neen, waarom niet?Weet het kabinet inmiddels hoe lang de Britten de gevangenen
gevangen hebben gehouden en hoe zij zijn behandeld?Ja. De staf van de Multinational Division South
East (MND SE) hield een database bij van de periode van detentie
van gevangenen. Door de Nederlandse battlegroup en vanuit het Contingentscommando
(Contco) zijn regelmatig bezoeken afgelegd bij gevangenen. Daarbij zijn geen
onregelmatigheden geconstateerd. Er is bij Nederland geen informatie bekend
over een eventuele veroordeling van de gevangenen.18, 37, 39 en 62Hoe verhoudt het gebruik van de door in de brief vermelde
middelen zich met de basisregels van het internationaal recht, zowel met betrekking
tot martelen als ook tot wrede of vernederende behandeling?Kan het kabinet met zekerheid zeggen dat de verhoren/ondervragingen
in overeenstemming zijn met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens
(EVRM)? Zijn de gebruikte methoden hieraan getoetst? Heeft het kabinet dat
toendertijd ook vastgesteld? Welke bewijzen/argumenten heeft het kabinet daarvoor?Deelt het kabinet de analyse betreffende verhoormethoden
(zoals met water gooien, gevangenen tijdens het verhoor stofbrillen op het
hoofd zetten en hen blootstellen aan hoge geluidstonen) vallen onder marteling,
zoals Prof. Dr. Willem van Genugten in de Volkskrant van 18 november
jl. aangeeft? Zo neen, waarom niet? Wat zegt dit over de handelsmethoden van
de MIVD? Kan het kabinet aangeven of er structureel op deze wijze gehandeld
is tijdens het Nederlandse optreden in Irak?Hoe verhouden de in de Volkskrant genoemde verhoormethoden
(het gebruik van een geblindeerde stofbril, het gebruik van water en het gebruik
van licht en geluid) zich tot het internationaal recht en dan met name de
Geneefse Conventies?Het juridisch waarderen en het kwalificeren van de vermeende gedragingen
vereist volledige kennis van de feiten en omstandigheden. Een dergelijke waardering
of kwalificering is niet opportuun totdat de onderzoekscommissie haar werkzaamheden
heeft afgerond.19 en 41Hoe weet generaal Berlijn dat er geen hoge tonen in
de muziek (of geluid) zijn gebruikt maar dat het om achtergrondruis gaat?
Is het kabinet van mening dat dit een vraag is dien in het rapport moet worden
beantwoord en nu nog niet kan worden beantwoord?Hoe is het mogelijk dat Commandant der Strijdkrachten
(CDS) Berlijn meent dat het niet gaat om marteling terwijl tegelijkertijd
hij niet weet wat er gebeurd is, gezien het feit dat het onderzoek dat het
kabinet nodig acht nog niet heeft plaatsgevonden en Berlijn zelf zegt te weten
dat er geen genotuleerde verslagen zijn gemaakt van verhoren? (Buitenhof,
19/11/2006)De Commandant der Strijdkrachten baseerde zijn uitspraken in het programma
Buitenhof op zondag 19 november 2006 op het gestelde in het proces-verbaal
van bevindingen van de Koninklijke marechaussee en de daarop volgende beslissing
van het Openbaar Ministerie om niet tot een strafrechtelijk onderzoek over
te gaan.21 en 58Acht het kabinet het mogelijk dat de behandeling van
de Nederlandse militairen door de gevangenen als vernederend of wreed werd
of wordt ervaren? Wat waren de instructies op dit terrein van SFIR 1? Worden
deze thans bekend gemaakt. Indien neen, waarom niet?Naar aanleiding van het onderzoek door de Kmar en het
OM heeft Defensie de instructies aangescherpt en maatregelen genomen in organisatorische
en disciplinaire zin (aldus minister Kamp in «Nederland Kiest»,
19/11/06). Hoe luidden de exacte instructies vóór en ten tijde
van het onderhavige incident? Wat hield de genoemde aanscherping van de instructies
in? Wat waren de maatregelen in organisatorische zin? Wat waren de maatregelen
in disciplinaire zin? Waarom heeft de minister deze beleidswijziging niet
aan de Kamer gemeld?Wat betreft de wijze waarop de vermeende gedragingen zouden kunnen zijn
ervaren door gevangenen wordt verwezen naar het antwoord op de vragen 18,
37, 39 en 62. De instructies die golden voor SFIR 1 waren vervat in richtlijnen
van de Britse divisiecommandant en de samenvatting daarvan opgesteld door
de Nederlandse bataljonscommandant. Deze zijn gerubriceerd op
basis van afspraken daaromtrent met het Verenigd Koninkrijk en zullen aan
de commissie ter inzage worden aangeboden. Wel kan nu al worden gemeld dat
deze instructies verwijzingen bevatten naar de Verdragen van Genève
en overig internationaal recht. Tevens werd daarin aangegeven dat gevangenen
menselijk dienen te worden behandeld en dat lijfstraffen en marteling verboden
is. Naar aanleiding van het onderzoek door de Koninklijke marechaussee in
november 2003 zijn de kaders voor het optreden van de Nederlandse militairen
in Irak eind 2003 nogmaals nadrukkelijk onder de aandacht gebracht van het
personeel. Van een beleidswijziging is als zodanig derhalve geen sprake. Tevens
is opdracht gegeven om bij elk gesprek met gevangenen de militair jurist van
het bataljon aanwezig te laten zijn teneinde te kunnen toezien op naleving
van de instructies.22Is het kabinet bereid de ondervragingsinstructies die
door de MIVD worden gebruikt en geoefend door de onafhankelijke commissie
te laten onderzoeken en deze, desnoods vertrouwelijk, aan de Kamer bekend
te maken? Indien neen, waarom niet?Het kabinet is bereid alle regelgeving en aanwijzingen door de commissie
te laten onderzoeken.23Waar zijn de gevangen Taliban-leden, die zondag 12 november
jl. werden gearresteerd, gedetineerd nadat ze zijn overgedragen aan de Afghaanse
autoriteiten? Houdt Nederland toezicht op de gevangenen in de rest van hun
detentieperiode, ook als ze niet langer in Uruzgan worden vastgehouden?De TFU (Task Force Uruzgan) heeft op 12 november jl. tijdens een
operatie vijf gevangenen gemaakt. Deze zijn op 15 november, dat wil zeggen
binnen de in het ISAF operatieplan in beginsel gestelde maximale termijn van
96 uur, overgedragen aan de Afghaanse autoriteiten.De gevangenen zijn overgedragen aan het National Department
of Security (NDS) in Tarin Kowt. Op 18 november jl. hebben een
Nederlandse diplomaat en vertegenwoordigers van de TFU de gevangenen bezocht
in de detentiefaciliteit van de NDS. De vijf gevangenen zijn op vrijdag 24 november
jl. vrijgelaten.Monitoring van overgedragen gevangenen zal in eerste instantie geschieden
door het Rode Kruis en de Afghaanse Onafhankelijke Mensenrechtencommissie
(AIHRC). Deze twee organisaties zijn dan ook door Nederland ingelicht over
de identiteit van de overgedragen personen. Het Nederlands-Afghaanse Memorandum of Understanding voorziet echter ook in de
mogelijkheid tot monitoring door vertegenwoordigers van Nederland (de Ambassade
te Kaboel en de Nederlandse krijgsmacht).24Is het waar, zoals De Volkskrant van 13 november
meldt, dat Nederland en Groot-Brittannië gaan samenwerken aan een nog
te bouwen detentiecentrum? Waarom is dit project begonnen? Wanneer gaat de
bouw van start? Waar wordt deze gevangenis gevestigd? Wie krijgt het beheer
over deze gevangenis?Het Verenigd Koninkrijk en Nederland zijn in overleg over het renoveren
en inrichten van een detentiefaciliteit voor het Afghaanse ministerie van Defensie, inclusief de training van bewakers. Dit project verkeert
in de beginfase.De Afghaanse overheid zal allereerst, waarschijnlijk in Kaboel, een bestaande
detentiefaciliteit moeten aanwijzen. In deze faciliteit zouden ook door ISAF
gemaakte (en overgedragen) gevangenen worden gedetineerd. Het initiatief voor
dit project is genomen omdat de detentiecapaciteit in Afghanistan op dit moment
(te) beperkt is.25Hoe staat het met de voortgang van de bouw van de vleugel
van de gevangenis in Kandahar, die samen met Canada zou worden gerealiseerd?
Voldoet deze inrichting naar de opvatting van het kabinet thans aan de internationale
normen? Indien neen, waarom niet en wat zijn de plannen om dat te verbeteren?Nederland bouwt geen vleugel van de gevangenis in Kandahar.In het Algemeen Overleg met de Kamer op 13 juni jl. heeft de minister
van Buitenlandse Zaken gezegd dat is gebleken dat de Afghaanse autoriteiten
niet van plan zijn om gevangenen die door Nederland zijn overgedragen in deze
gevangenis te Kandahar onder te brengen. De minister stelde dat het dan ook
weinig zinvol is om in Kandahar een vleugel te rehabiliteren (zie kamerstuk
27 925 nr 222, pagina 21).Nederland heeft op het kamp van het Afghaanse leger te Tarin Kowt in Uruzgan
een kleine detentiefaciliteit gebouwd (voor 16 personen) die voldoet aan internationale
standaarden.Canada geeft bilaterale steun aan het gevangeniswezen in de provincie
Kandahar.26 en 30Kan het kabinet aangeven wat en door wie is gemeld
over de gevangenen in As Samawah? Kan het kabinet aangeven en toelichten wat
de opvattingen dan wel de standpunten waren van de diverse krijgsmachtonderdelen
in het geval van deze gevangenen?Hebben de Irakese gevangenen in As Samawah een aanklacht
geformuleerd tegen het optreden van de Nederlandse ondervragers? Zo ja, wat
was daarvan de uitkomst?Eén gedetineerde heeft zich, nadat hij in oktober 2003 was overgebracht
van As Samawah naar de MND SE-gevangenis te Basra, mondeling beklaagd over
zijn behandeling. Deze klacht is vervolgens door een Nederlandse functionaris
die werkzaam was bij MND SE doorgegeven aan de commandant van SFIR 1 ( C SFIR
1) die het Defensie Crisis Beheersingscentrum (DCBC) daarover heeft geïnformeerd.
Het DCBC ondersteunt de Chef Defensiestaf die verantwoordelijk was voor de
operationele aansturing van crisisbeheersingsoperaties. Van afzonderlijke
standpunten van de respectievelijke krijgsmachtdelen was derhalve geen sprake.
Zie verder de antwoorden op de vragen 48, 50, 52 en 65 voor de wijze waarop
Defensie met deze melding is omgegaan.27Is het optreden van SFIR 1 en van de Koninklijke Marechaussee
(Kmar) geëvalueerd? Indien neen, waarom niet? Zo ja, is het kabinet bereid
deze evaluatie aan de Kamer te sturen, zonodig vertrouwelijk? Indien neen,
waarom niet?Het optreden van SFIR 1, inclusief de deelneming van Kmar-personeel, is
op de gebruikelijke wijze geëvalueerd. De Tweede Kamer is over de resultaten
van deze evaluatie geïnformeerd met de Periodieke Evaluatie SFIR 2003
(Kamerstuk 29 521 nr 4 van 19 mei 2004) en met de Eindevaluatie
SFIR (Kamerstuk 29 521 nr 17 van 22 september 2005). Over de periodieke evaluatie is in een Algemeen Overleg op 23 juni 2004 met de Kamer
gesproken (kamerstuk 29 521, nr. 7)Met name in de periodieke evaluatie wordt in paragraaf 4.7.4. «Samenwerking
krijgsmachtdelen» uitgebreid aandacht geschonken aan berichten over
mogelijke onderlinge spanning en de daarop genomen maatregelen. Tevens heeft
de minister van Defensie over dit onderwerp op 19 mei 2004 een brief
aan de Tweede Kamer gezonden (kamerstuk 29 521, nr. 2). Defensie streeft
altijd naar het zo goed mogelijk uitvoeren van haar taken. Als blijkt dat
processen of werkwijzen kunnen worden verbeterd, wordt daarop terstond actie
genomen.28Is het waar dat Kmar heeft gemeld dat de aangiftebereidheid
onder militairen is teruggelopen? Wat is het oordeel van de Kmar over de aangiftebereidheid?De toenmalige Bevelhebber der Koninklijke marechaussee heeft in een nota
op 18 november 2003 aan de Chef Defensiestaf melding gemaakt van zijn
waarneming dat binnen het Nederlandse Detachement in Irak sommige zaken niet
gemeld werden aan de Koninklijke marechaussee, die normaliter wel gemeld dienen
te worden. Hij noemde hierbij als voorbeeld eenzijdige aanrijdingen. Daarnaast
sprak hij zijn vermoeden uit dat militairen van voornoemde eenheid geen aangifte
deden in gevallen waarin wel aangifte zou moeten worden gedaan.29Kan het kabinet een totaaloverzicht geven van alle
gemelde incidenten door Nederlandse troepen in Irak en Afghanistan vanaf SFIR
1 tot heden?Alle meldingen van incidenten zijn opgeslagen in de archieven van Defensie
en zijn in vele gevallen gerubriceerd. Het archief zal desgevraagd aan de
onderzoekscommissie ter beschikking worden gesteld.31Wat zijn de juridische of krijgstuchtelijke consequenties
voor een militair die zich niet houdt aan instructies maar die geen strafrechtelijke
overtredingen begaat?De militair die zich niet houdt aan instructies of gegeven dienstbevelen
kan daarvoor tuchtrechtelijk door zijn commandant worden gestraft. In de Wet
militair tuchtrecht is het niet opvolgen van een dienstvoorschrift, alsmede
het niet opvolgen van een dienstbevel, met een tuchtrechtelijke straf bedreigd.32 en 47Kan het kabinet een overzicht geven van de wijze waarop
de monitoring van gevangenen thans wordt uitgevoerd?Welke regels/instructies gelden er voor de militairen
in Afghanistan? Hoe wordt er omgegaan met (vermeende) Taliban-gevangenen?
Geldt het Ybema protocol voor hen, is dit protocol getoetst aan en geïntegreerd
in de instructies en het mandaat van de huidige missies?Er bestaat geen Ybema-protocol. Voor de behandeling van gevangenen in
Afghanistan beschikt de TFU over een uitgebreide instructie die waarborgt
dat gevangenen volgens internationale en nationale juridische standaarden
worden behandeld. Bij de gevangenneming van de vijf gedetineerden op 12 november
jl. is deze instructie gevolgd en is in de praktijk gebleken dat daarmee de
belangen van de gevangenen goed worden gewaarborgd. Het International Committee of the Red Cross heeft naar aanleiding van
dit geval zijn waardering uitgesproken voor de Nederlandse openheid
inzake gedetineerden. Deze gevangenen zijn overigens op vrijdag 24 november
jl. vrijgelaten. De bedoelde nota van de toenmalige Directeur Juridische Zaken
van het ministerie van Defensie van 26 november 2003 was, zoals ook uit
de titel daarvan blijkt, specifiek gericht op de juridische kaders, waaronder
het mandaat, voor de operatie in Irak en is dan ook niet toepasbaar op de
operatie in Afghanistan, waarvoor immers andere kaders gelden.33Is het kabinet in het licht van het antwoord op vraag
3 van aanhangsel 1630 (vergaderjaar 2004) nog steeds van mening dat is voldaan
aan de informatieplicht aan de Kamer toen gemeld werd dat niets bekend was
over mishandelingen? Kan het kabinet dat toelichten?De desbetreffende vragen hadden primair betrekking op de aangetoonde mishandelingen
in de Abu Graib-gevangenis in Irak. Van die mishandelingen was het kabinet
toen niet op de hoogte, noch van enig ander vastgesteld geval van mishandeling
van gevangenen.34Kan het kabinet de voorvallen die genoemd worden in «Nederlanders
martelen Irakezen» uit de Volkskrant van 18 november 2006, waarin
de MIVD in 2003 «handige tactische ondervragingen» uitvoerde,
bevestigen?In de brief van de minister van Defensie van 18 november 2006 (kamerstuk
23 432, nr. 211) is reeds bericht dat in de laatste week van oktober
2003 de commandant van SFIR I aan het Defensie Crisisbeheersingscentrum heeft
gemeld dat tijdens het verhoor van gedetineerden in Irak te As Samawah mogelijk
sprake is geweest van onzorgvuldige behandeling. Het ging om het bij dan wel
ten tijde van de gesprekken gebruiken van muziek of geluid, het gebruik van
skibrillen met zwartgemaakte glazen, en het gebruik van water om gedetineerden
wakker te houden. Het betrof in totaal 15 personen. Zie verder de antwoorden
op de vragen 48, 50, 52 en 65 voor de wijze waarop Defensie met deze melding
is omgegaan.36, 44 en 63Waarom heeft het kabinet de Kamer in mei 2004 gemeld
dat er nooit sprake is geweest van enigerlei bericht dat er onduidelijkheid
was over de instructies voor ondervragen/verhoren?Klopt het dat het Ybema protocol is opgesteld omdat
er onzekerheid bestond over de verhoormethoden? Welke onzekerheden bestonden
er over verhoren? Waarom heeft het kabinet de Kamer niet op de hoogte gesteld
van de aanleiding en noodzaak voor, en de inhoud en uitvaardiging van het
Ybema protocol?Wanneer is de instructie van Ybema uitgevaardigd? Wat
was de inhoud van deze instructie en waarin onderscheidde deze zich van eerdere
instructies met betrekking tot het verhoren van gevangenen? Wat is er na het
verschijnen van deze instructie veranderd in het beleid?Zoals gezegd bestaat er geen Ybema-protocol. De bedoelde nota van de Directeur
Juridische Zaken van het ministerie van Defensie is op 26 november 2003
opgesteld naar aanleiding van verschillende vragen omtrent de reikwijdte en
de juridische kaders van het Nederlandse optreden in Irak. Daartoe behoorden
ook de brieven van de toenmalige Bevelhebber der Marechaussee (zie antwoord
op vraag 55). De doelstelling van de nota was om de geadresseerden en hun
ressorts een handzaam overzicht te bieden van de genoemde bestaande kaders
voor het optreden van Nederlandse militairen in Irak en behandelde dan ook
niet uitsluitend het horen van gevangenen. De nota was derhalve niet bedoeld
om enig beleid te veranderen, maar om het bestaande beleid in één
document samen te vatten. Er was dan ook geen aanleiding de Kamer
te informeren over een interne, departementale beleidsnota. Omdat het alomvattende
karakter de nota bruikbaar maakte als zelfdragend referentiekader is de nota
onder andere aan het inzetgebied verzonden ter gebruik door de (staf van de)
ontplooide eenheden.Overigens is het kabinet geen kamerstuk bekend waarin het stelt dat nooit
sprake is geweest van enige onduidelijkheid was over de instructies voor ondervragen/verhoren.38, 61 en 74Was de Nederlandse MIVD of het plaatselijke bataljon
bevoegd om verdachten (op deze manier) te ondervragen? Zo ja, op basis waarvan?
Wat zeggen de betreffende VN resoluties hierover? Zo neen, hoe lagen de lijnen
van bevoegdheid? Is het kabinet bereid met de Britten hier contact over op
te nemen?Waarom wordt er in de brief van het kabinet van 18 november
2006 gesproken over verhoren? Is het niet zo dat eventueel door Nederland
aangehouden Irakezen binnen 24 uur aan de Britten moesten worden overgedragen?
En dat de Nederlandse troepen dus geen gevangenen mochten maken, laat staan
hen verhoren?Welke rechtsgrond bestond er om mensen vast te houden
en te verhoren in As Samawah? Op wiens gezag is dit gebeurd? Zijn er naar
aanleiding van de berichten destijds of recenter maatregelen tegen deze mensen
getroffen?De Nederlandse eenheden hadden mede tot taak (het ondersteunen van) de
handhaving van de openbare orde en veiligheid. Hiertoe gaven de Rules of Engagement (ROE) onder andere de bevoegdheid om personen
aan te houden, indien zij op heterdaad werden betrapt op het plegen van een
strafbaar feit, een bedreiging vormden voor de coalitie-eenheden of gezocht
werden als verdachte van oorlogsmisdrijven gepleegd tijdens de Amerikaans-Britse
operatie. Nederland had bij deze ROE reeds voor aanvang van deelname het voorbehoud
gemaakt dat Nederlandse eenheden eventuele gedetineerden binnen maximaal vier
dagen zouden overdragen. Na aanvang van de operatie heeft de Britse divisiecommandant
echter restrictievere termijnen vastgesteld. Omdat nationale regels nooit
ruimer mogen zijn dan de regels van de operationele commandant hadden de restrictievere
regels van de Britse commandant vanzelf voorrang. Op basis van die regels
dienden verdachten naar lokaal recht van strafbare feiten binnen 12 uur te
worden overgedragen aan de lokale politie. De overige twee categorieën
dienden binnen 14 uur te worden overgedragen aan de Britse detentiefaciliteit.
Teneinde de identiteit van betrokkenen met enige mate van zekerheid vast te
kunnen stellen, alsmede om een juiste indeling naar categorie mogelijk te
maken, was het toegestaan om met deze personen gesprekken te voeren en hen
vragen te stellen. Over de wijze waarop zulks diende te geschieden waren door
de Britse divisiecommandant richtlijnen vastgesteld, zoals uiteengezet in
het antwoord op vragen 21 en 58. De termijnen voor overdracht mochten worden
overschreden na toestemming van het hogere bevelsniveau indien bijvoorbeeld
de logistieke omstandigheden (beschikbaarheid en veiligheid van vervoer) uitstel
van de overdracht noodzakelijk maakten. 40Klopt het dat het OM besloot geen strafrechtelijke
vervolging te beginnen naar aanleiding van de rapportage/ het onderzoek van
de Kmar? Kan het kabinet het betreffende onderzoek van de Kmar aan de Kamer
overleggen?Mede naar aanleiding van de bevindingen van de Koninklijke marechaussee
zoals neergelegd in de rapportage heeft het OM in 2004 besloten
geen strafrechtelijk onderzoek in te stellen. Het proces-verbaal van de Koninklijke
marechaussee is ter beschikking gesteld aan de commissie van onderzoek.42Zijn er woordelijke of andere verslagen gemaakt van
de verhoren/ondervragingen die afgenomen zijn door de betreffende militairen
in Irak? Zo neen, waarom niet? Zo ja, zijn deze volledig en opgenomen in het
rapport van de Kmar? Zo neen, waarom niet? Klopt het dat er bij de verhoren,
in strijd met de regelgeving, geen juridisch adviseur aanwezig was? Zo ja,
waarom was dit niet het geval?Van de gesprekken met gedetineerden in de SFIR I periode zijn gegevens
bekend. Dit betreft geen woordelijke weergave maar een overzicht van de verkregen
informatie. Bij deze gesprekken was het gebruikelijk dat twee MIVD-personeelsleden, één
Nederlandse militair voor de bewaking en een tolk aanwezig waren. In de SFIR
I periode was hierbij niet altijd een juridisch adviseur aanwezig. Dit was
in lijn met toen geldende directieven van het DCBC.46Wat zijn de huidige verhoudingen tussen de Kmar, het
OM, de krijgsmachtdelen en het ministerie van Defensie? Op welke manier wordt
er structureel overleg gevoerd over ontwikkelingen tijdens (vredes)missies?
Bestaat er een structureel overleg en een structurele evaluatie/controle van
(de uitvoering van) instructies?In de brief van de minister van Defensie van 9 juli 2004 (kamerstuk
29 521, nr. 6) staan de afspraken die zijn gemaakt tussen het ministerie
van Defensie en het Openbaar Ministerie te Arnhem, waaronder de wijze waarop
overleg wordt gevoerd over militaire operaties in het buitenland. Deze afspraken
vormen, zoals ook is geconstateerd door de Commissie evaluatie toepassing
militair strafprocesrecht bij uitzendingen (de «commissie Borghouts»),
de basis voor goede samenwerking tussen Defensie en het Openbaar Ministerie.
Zo brengt het Openbaar Ministerie regelmatig bezoeken aan inzetgebieden waar
Nederlandse eenheden zijn ontplooid, alsmede bezoeken aan onderdelen van de
krijgsmacht om nader kennis te maken. Ook de in de brief van 9 juli 2004
genoemde overlegvormen, waaronder structureel overleg en ad-hoc overleg, functioneren
nog steeds naar tevredenheid.48, 50, 52, 65 en 78Klopt het dat de Kmar bevelhebber van destijds, generaal
Neisingh, heeft aanbevolen toch aangifte te doen? Waarom is dit niet gebeurd?
Op basis van welke informatie wilde hij dit?Aan wie heeft kolonel Swijgman, destijds de commandant
ter plekke, de gewraakte verhoren gemeld en wanneer? In wiens opdracht heeft
de Kmar onderzoek ingesteld naar de verhoren van de MIVD en wanneer?Wat heeft destijds Chef Defensiestaf Kroon gedaan met
het advies van kolonel Swijgman om de gewraakte verhoren aan het OM te melden?
Waarom heeft hij de zaak niet gemeld bij het OM?Wat was de inhoud van de informatie die Swijgman aan
de Kmar heeft gemeld nadat hij kennis had genomen van mogelijke misstanden
met betrekking tot het verhoren van gevangenen?Wat is precies de inhoud van het proces-verbaal van
bevindingen dat opgemaakt is door het OM? Wat is precies het proces van aangifte
geweest?Op 27 oktober 2003 heeft de commandant van SFIR 1 (C-SFIR 1) schriftelijk
melding gemaakt van mogelijk onzorgvuldige behandeling van gedetineerden
in Irak. C-SFIR 1 heeft de CDS niet geadviseerd om deze mogelijke onzorgvuldigheden
bij gesprekken met gedetineerden te melden bij het OM. Naar aanleiding van
de schriftelijke rapportage van 27 oktober 2003 aan het DCBC van de luitenant-kolonel
Swijgman heeft de toenmalige Bevelhebber der Marechaussee de CDS geadviseerd
om aangifte te doen van de vermeende strafbare feiten zoals gemeld door Swijgman
zodat een strafrechtelijk onderzoek zou kunnen worden ingesteld. Op 31 oktober
2003 heeft de CDS de minister van Defensie mede op basis van het advies van
de Directeur Juridische Zaken schriftelijk op de hoogte gesteld van zijn voornemen
de bevindingen te melden aan de Koninklijke marechaussee. Op 4 november
2003 heeft de C-SFIR 1 de opdracht gekregen van de CDS om aangifte te doen
bij de Koninklijke marechaussee. In opdracht van het Openbaar Ministerie is
de Koninklijke marechaussee op 11 november 2003 gestart met een onderzoek.
Op 13 november 2003 zijn 3 personen als getuige gehoord. C SFIR 1 is
op 14 november als getuige gehoord en heeft daarbij de informatie uit
zijn rapportage van 27 oktober 2003 overhandigd.Het proces-verbaal van bevindingen dat is opgesteld door de Koninklijke
marechaussee is aan de commissie van onderzoek overhandigd.51Hoe kan het dat kolonel Swijgman niet exact wist hoe
de verhoren werden uitgevoerd terwijl hij de commandant ter plekke was? Hoe
kan het dat Swijgman geruchten opvangt en niet duidelijk geïnformeerd
wordt? Aan wie was de MIVD verantwoording verschuldigd? Wie was verantwoordelijk
voor het verhoren en de behandeling van de gevangenen?Het arresteren, het in ontvangst nemen, de verzorging en de bewaking van
gedetineerden werd uitgevoerd door het zogeheten Field Liaison Team (FLT),
dat onder verantwoordelijkheid van C SFIR 1 stond. De eerste gesprekken werden
uitgevoerd door het FLT. Aansluitend, indien noodzakelijk en mogelijk, werd
het CIV-team in de gelegenheid gesteld gesprekken met de gedetineerden te
voeren. Het vrijlaten danwel overdragen van gedetineerden was een verantwoordelijkheid
van C SFIR. Het zogeheten Contra Inlichtingen en Veiligheidsteam (CIV-team)
van de MIVD dat de bewuste gesprekken voerde was onder bevel gesteld bij de
Nederlandse contingentscommandant (Contco). Het uitvoeren van de CIV-taak
geschiedde onder gezag en verantwoordelijkheid van directeur van de MIVD (DMIVD).53Zijn de gewraakte verhoren bij het OM aangemeld door
de Kmar? Of ook door andere personen/instanties? Hoe heeft het OM de zaak
onderzocht? Heeft het OM zelf ter plekke onderzoek verricht? Zo ja, hoe? Zo
neen, waarom niet? Of heeft het OM zich gebaseerd op gegevens van de Kmar?De kwestie van de behandeling bij het verhoor is aan het OM gemeld door
de Koninklijke marechaussee, en niet door andere personen of instanties. De
Koninklijke marechaussee heeft vervolgens in opdracht van het OM ter plaatse
onderzoek verricht. De resultaten van dit onderzoek zijn door de Koninklijke
marechaussee in een proces-verbaal van bevindingen aan het OM voorgelegd.54Onderzoek door de Kmar is geruime tijd ernstig belemmerd
door spanningen tussen de Kmar en andere krijgsmacht onderdelen, zo mag worden
geconcludeerd uit een kamerbrief van de minister van Defensie van 19 mei
2004. Commandanten handelden zelf incidenten af, terwijl ze de Kmar moesten
inlichten, en onder militairen bestond onvoldoende bereidheid aangifte te
doen. Hoe betrouwbaar is het onderzoek dat de Kmar uitvoerde
naar de gewraakte verhoren? Op welke gegevens en personen heeft de Kmar zich
gebaseerd?Het onderhavige onderzoek is gebaseerd op de rapportage van Luitenant-kolonel
Swijgman aan het DCBC. Het onderzoek is op basis van de thans bij Defensie
beschikbare informatie in alle vrijheid uitgevoerd. De bij dit onderzoek betrokken
personen zijn gehoord. Dit heeft geresulteerd in het aan het OM ingezonden
proces-verbaal.De nu ingestelde commissie zal onderzoeken hoe destijds met de melding
is omgegaan.De in de vraagstelling genoemde conclusie op basis van de brief van de
minister van Defensie van 19 mei 2004 blijft derhalve voor rekening van
de vragensteller.55 en 64Hoeveel brieven stuurde oud-bevelhebber Neisingh van
de Kmar over de spanningen tussen de militairen in Irak en de Kmar aan de
Chef Defensiestaf? De minister heeft op 19 mei 2004 twee brieven van
Neisingh naar de Kamer gestuurd, ter vertrouwelijke inzage. De Volkskrant
van 18 november 2006 maakt melding van een derde brief van Neisingh aan
de Chef Defensiestaf. Deze heeft de Kamer niet bereikt, terwijl de Kamer opheldering
wilde over de spanningen. Wie heeft de keuze gemaakt om twee brieven van Neisingh
naar de Kamer te sturen, en de in de Volkskrant genoemde derde brief niet?
Waarom is deze keuze gemaakt? Is het kabinet bereid om alsnog alle brieven
van Neisingh aan Kroon over dit onderwerp aan de Kamer te sturen?Wat was de precieze inhoud van de nota’s die
Neisingh rond november 2003 heeft gestuurd aan Chef Defensiestaf Kroon? Is
het inderdaad zo dat Neisingh stelde dat hij «zich niet aan de indruk
heeft kunnen onttrekken dat de sterke sociale controle in de weg stond van
het doen van op zichzelf terechte aangiften?» Is het zo dat de minister
deze notities heeft gekwalificeerd als «mosterd na de maaltijd»?
Kan de minister uitleggen wat hij daarmee bedoelde en in hoeverre hij in deze
notities aanleiding zag maatregelen te nemen? Als de geciteerde kwalificatie
onjuist is, hoe zou de minister deze nota’s dan wel willen kwalificeren?
In hoeverre was er sprake van spanningen tijdens de missie tussen de Kmar
en het Korps Mariniers, gezien de brandbrief van Neisingh?De toenmalige Bevelhebber der Marechaussee (BDM) heeft in november 2003
drie nota’s geschreven aan de toenmalige Chef Defensiestaf. Twee daarvan
zijn ter vertrouwelijke inzage aan de Kamer aangeboden onder begeleiding van
een brief van de Minister van Defensie (kamerstuk 29 521, nr. 2) in antwoord
op zorgen over cultuurverschillen tussen de krijgsmachtdelen. De derde brief
betrof een waardering van de BDM voor de inspanningen van het ontplooide personeel
op het gebied van ondersteuning van de lokale politie, onder andere op het
gebied van de handhaving van de openbare orde en veiligheid. Daarin vraagt
de BDM tevens aandacht voor het zekerstellen van de rechtsgrond voor een aantal
in dat kader ontplooide activiteiten, waarbij hij stelt zelf niet voldoende
inzicht in de rechtsgronden te hebben om deze activiteiten te kunnen duiden.
Een van deze activiteiten betreft het vasthouden en horen van personen, waarover
het kader uiteen is gezet in het antwoord op vraag 38. Deze brief is mede
de aanleiding geweest om alle bestaande richtlijnen en kaders in één
handzaam document te vatten. Omdat deze brief een geheel ander onderwerp betrof
dan de overige twee brieven en niet gerelateerd was aan het onderwerp waarover
destijds met de Kamer werd gecommuniceerd, is deze brief destijds niet aan
de Kamer ter inzage aangeboden. Deze brief zal ter inzage aan de onderzoekscommissie
worden aangeboden.57Hebben er voor of na de gewraakte verhoren door de
MIVD zich nog vergelijkbare situaties voorgedaan? Is het kabinet bereid een
overzicht te geven van alle arrestaties, de verhoren, de redenen voor en de
tijdsduur van detentie van gevangenen gedurende de gehele periode van Nederlandse
deelname aan SFIR?Er zijn geen andere vergelijkbare situaties bekend waarbij sprake is geweest
van mogelijke misstanden van gedetineerden door MIVD-personeel. Alle beschikbare
informatie over door Nederland aangehouden en/of gehoorde gedetineerden tijdens
de deelneming aan SFIR zal aan de commissie ter inzage beschikbaar worden
gesteld.59Wat zijn de instructies ten aanzien van de behandeling
en het verhoren van gevangenen tijdens de huidige ISAF missie in Afghanistan?
Wie houdt toezicht op de gevangenen en op de ondervragingen?Vooropgesteld dient te worden dat het recht voor ISAF om personen vast
te nemen voorvloeit uit het mandaat van ISAF zoals neergelegd in VN Veiligheidsraadresoluties
1386, 1510 en 1623. Deze regels zijn vastgelegd in een Standard Operating Procedure (SOP) van de TFU, die is gebaseerd op
de SOP van de commandant van ISAF en op het operatieplan van het Navo-hoofdkwartier
te Brunssum. Binnen de TFU is een supervisor detentie
van de Koninklijke marechaussee aanwezig die, in nauw overleg met de staf
van de TFU en de militair jurist van de TFU, toezicht houdt op de uitvoering
van de detentieprocedure. Het hoofd van het ondervragingsteam informeert de
militair jurist van de TFU over de voortgang van het ondervragingsproces.
De militair jurist van de TFU en de supervisor
detentie onderhouden tevens nauw contact met de militair jurist geplaatst
bij de Directie Operaties van de Defensiestaf. Daarnaast worden alle ondervragers
na een strenge selectie voor inzet opgeleid door het Defensie Inlichtingen-
en Veiligheidsinstituut (DIVI). In deze opleiding komen zeer nadrukkelijk
de regels voor de omgang met gevangenen en ondervragingstechnieken aan de
orde. Gebruik van geweld is voor hen te allen tijde verboden. Tevens zijn
uitgebreide richtlijnen van toepassing waarin staat dat ook ander dan fysiek
geweld (bedreiging, conditioneren van de temperatuur met als doel het beïnvloeden
van de detainee) niet toegestaan is.60Gaan er Amerikaanse militairen mee met Nederlandse
patrouilles? Voeren deze militairen ondervragingen uit tijdens de patrouille?
Verrichten deze militairen arrestaties? Verhoren deze militairen de gevangen
genomen personen?De nog in het Zuiden van Uruzgan aanwezige Amerikanen ondersteunen het
Afghaanse leger (ANA). Indien Nederlandse eenheden met ANA-eenheden op patrouille
gaan zijn daarbij veelal Amerikaanse ondersteunende eenheden aanwezig ten
behoeve van het ANA.Ook kunnen Nederlandse (ISAF-) en Amerikaanse (OEF-)eenheden beide gelijktijdig
in Uruzgan met een andere operatie bezig zijn. Deze operaties worden dan gedeconflicteerd
en op elkaar afgestemd. De arrestatie van een verdachte is in eerste instantie
een autonome Afghaanse aangelegenheid. Dit geldt ook voor de daaropvolgende
procedurele afhandeling. Het is echter ook mogelijk dat Amerikaanse militairen
op basis van hun eigen (OEF-) mandaat gevangenen nemen.66Waarom werden er mensen in het CPA-huis vastgehouden?
Was dit gebouw hiervoor ingericht? Waren er voldoende cellen met afdoende
faciliteiten en dergelijk? Waren Amerikaanse of Britse troepen en/of autoriteiten
op de hoogte van het feit dat Nederland hier mensen gevangen hield?SFIR 1 beschikte niet over toereikende eigen detentiefaciliteiten. Het
CPA huis was van de coalitie en beschikte over een aantal cellen. De eerder
op de Nederlandse lokatie gestationeerde Amerikaanse eenheid gebruikte het
CPA huis voor tijdelijke detentie. SFIR 1 heeft deze cellen eveneens gebruikt
voor de tijdelijke opvang van gearresteerden. De Britse commandant (MND SE)
was op de hoogte van het gebruik van deze cellen door de Nederlandse eenheid.67Wie waren er precies aanwezig bij deze verhoren? Waren
hier ook Engelsen of Amerikanen bij aanwezig?Bij de gesprekken waren telkens twee MIVD-personeelsleden (van de Contra
inlichtingen eenheid), een Nederlandse militair voor de bewaking en een tolk
aanwezig.Er was geen Brits of Amerikaans personeel aanwezig bij de gesprekken.68Is het ontstane beeld dat de minister geen navraag
heeft gedaan bij het OM, waarom niet is besloten tot vervolging, juist? Zo
ja, waarom heeft de minister dit nagelaten? Vond de minister dit niet een
dusdanig gevoelige zaak dat hij dit tot de bodem uitgezocht wilde hebben?Het OM heeft mede op basis van de bevindingen van de Koninklijke marechaussee
besloten geen strafrechtelijk onderzoek in te stellen, gegeven de feiten en
omstandigheden zoals die toendertijd bekend waren. Daarmee was deze zaak afgehandeld.
Zoals eerder gesteld is de uitkomst van het onderzoek niet schriftelijk gemeld
aan de minister van Defensie. Of dit wel mondeling is geschied kan niet meer
worden vastgesteld.69Hoe kan het zijn dat bij de minister en zijn medewerkers
niet alle alarmbellen zijn gaan rinkelen toen de berichten omtrent verhoren
door Nederlanders in Irak, tegen de afspraken met de Kamer in, bij hen bekend
werden?Personen konden worden overgedragen aan de Britten indien daar op grond
van de criteria van de Britse commandant aanleiding toe was. Om te kunnen
vaststellen of die aanleiding zich voordeed, werd het noodzakelijk geacht
om de betrokken personen te bevragen naar hun motieven of naar de omstandigheden
waaronder de vastneming plaatsgevonden had, alsmede om de identiteit van de
personen vast te stellen.Het voeren van gesprekken met gevangenen is naar de mening van het kabinet
is als zodanig derhalve niet in strijd met de artikel 100-brief over de Nederlandse
deelneming aan SFIR (kamerstuk 23 432, nr. 116).71 en 79Gedurende hoeveel dagen hebben de gevangenen waar over
gesproken wordt maximaal gevangen gezeten? Hoe vaak, hoe lang en met welke
methoden zijn deze gevangenen verhoord? Is er informatie uit deze verhoren
verkregen? Zo ja om wat voor informatie ging dit en wat is hier verder mee
gedaan?Is er enige omstandigheid, instructie of training denkbaar
waarbij militairen cq. personen van de MIVD bij gesprekken water mogen gebruiken?Het rapport van de onderzoekscommissie ware af te wachten, alvorens op
deze vraag te antwoorden.73Welke conclusies heeft het kabinet getrokken naar aanleiding
van de gebeurtenissen in Srebrenica met betrekking tot mogelijke verbeteringen
van de interne werkwijze bij Defensie? Wat is hier beleidsmatig en in de praktijk
mee gedaan? Hoe verhoudt dit zich tot de gevoerde communicatie tussen Korps
Mariniers en de Kmar?Zoals bekend zijn sinds juli 1995 meerdere onderzoeken gedaan naar de
werkwijzen bij Defensie. Ook andere relevante aspecten, waaronder de cultuur
in de krijgsmacht, zijn daarbij nadrukkelijk in ogenschouw genomen. De inzichten
en de aanbevelingen die alle onderzoeken hebben opgeleverd, hebben ertoe bijgedragen
dat de defensieorganisatie minder gesloten is geworden en de werkwijzen transparanter.
Alle maatregelen kunnen uiteraard niet garanderen dat de gedragingen van en
de communicatie tussen mensen te allen tijde de toets der kritiek kunnen doorstaan.
In voorkomend geval, ook het onderhavige, wordt bezien op welke manier verbeteringen
kunnen worden bewerkstelligd. Defensie is een lerende organisatie, zoals vele
andere binnen en buiten de overheid, die telkens, stap voor stap, probeert
van haar fouten te leren.75Kan het kabinet aangeven in hoeverre de Nederlandse
militairen op basis van de contacten met Britse collega’s in de overtuiging
waren dat het noodzakelijk was mensen te verhoren?Personen konden worden overgedragen aan de Britten indien daar op grond
van de criteria van de Britse commandant aanleiding toe was. Om te kunnen
vaststellen of die aanleiding zich voordeed, was het noodzakelijk om de betrokken
personen te bevragen naar hun motieven of naar de omstandigheden waaronder
de vastneming plaatsgevonden had, alsmede om de identiteit van de personen
vast te stellen.76Is het kabinet het eens met de uitspraken van CDS Berlijn
in Buitenhof afgelopen zondag dat de Nederlandse troepen zich destijds in
een oorlogssituatie bevonden? Is dit niet in strijd met de gemaakte afspraken
met zowel de Kamer als in internationaal verband, dat er niet gesproken kon
worden van het zich in een oorlogssituatie bevinden van de Nederlanders? Als
dit inderdaad waar is, hoe verklaart het kabinet dan deze uitspraken van de
CDS?De Nederlandse militairen bevonden zich in een situatie waarin Irak formeel
juridisch als bezet gebied gold en waarin het humanitair oorlogsrecht van
toepassing was. De Nederlandse militairen waren zelf echter niet als combattant
betrokken bij het gewapende conflict dat aan deze situatie vooraf ging. Niettemin
was de situatie nog gespannen en traden de Nederlandse militairen formeel
juridisch op ter ondersteuning van de bezettende mogendheid. De mogelijkheid
dat landen dergelijke ondersteuning boden aan de bezettende mogendheid zonder
zelf onderdeel te zijn van deze bezettende mogendheid werd door de Veiligheidsraad
van de Verenigde Naties erkend in de preambule van resolutie 1483. De uitspraken
van de CDS dienen in dat licht te worden begrepen. 77Waren er leden van de Kmar aanwezig tijdens het oppakken
van de gedetineerden waar later gesprekken mee zijn gevoerd? Hoe verhoudt
dit zich tot het juridisch kader waarbinnen de Kmar moest werken en de onafhankelijkheid
van de Kmar ten opzichte van de militairen?De Koninklijke marechaussee was voor zover bekend niet betrokken bij het
oppakken van de gedetineerden met wie later gesprekken zijn gevoerd. Dit geschiedde
onder verantwoordelijkheid van de militair commandant.80Ziet het kabinet aanleiding het juridisch kader bij
uitzendingen te veranderen gezien de ervaringen in As Samawah?De juridische kaders voor een specifieke operatie, waaronder het mandaat
en de Rules of engagement zijn voor elke operatie verschillend. Het stelsel
van opleidingen, voorbereiding en richtlijnen voor de omgang met gedetineerden
en het houden van gesprekken daarmee is sinds de operatie in Irak om verschillende
redenen aangepast, onder andere op basis van de ervaringen uit vorige missies.
Tot de redenen daartoe behoort ook het oprichten van gespecialiseerde ISTAR-bataljons
en de gewijzigde wijze van ontplooiing en inzet van operationele inlichtingeneenheden.
De wijze van voorbereiding en uitvoering zoals thans van toepassing op de
Nederlandse eenheden in ISAF is uiteengezet in het antwoord op vraag 59.81Heeft het kabinet kennisgenomen van het rapport van
het Internationale rode Kruis uit februari 2004 waarin geboekstaafd is hoe
buitenlandse troepen in Irak zich in 2003 hebben schuldig gemaakt aan overtredingen
van de conventies van Genève? (Zie met name punt 28 «Since the
establishment of Umm Qasr Camp and its successor, Camp Bucca, persons depriverd
of their liberty undergoing interrogation, whether they had been arrested
by British, Danish, Dutch or Italian armed forces were segregated from other
internees in a separate section of the camp desgned for investigation. This
section was initially operated by the British Armed Forces who called it Joint
Field Intelligence Team (JFIT).») Wordt dit rapport onderdeel van het
onderzoek en hoe verhoudt dit rapport zich tot de bevindingen van het kabinet
zoals verwoord in de brief van zaterdag 18 november jl.?Het rapport van het Internationale Comité van het Rode Kruis ziet
op de gedragingen van niet-Nederlandse militairen. Dit rapport en de daarin
beschreven situaties hebben dan ook geen betrekking op de thans aan de orde
zijnde vermeende misstanden van Nederlandse militairen tijdens gesprekken
met gedetineerden in Irak. Niettemin zal het rapport onder de aandacht worden
gebracht van de onderzoekscommissie, aan wier oordeel het zal zijn of het
rapport verder bij het onderzoek zal worden betrokken.XNoot1Samenstelling:Leden: Koenders (PvdA), Van Beek (VVD), Timmermans (PvdA), Van Bommel
(SP), Albayrak (PvdA), fng voorzitter, Van der Staaij (SGP), Van Baalen (VVD),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Mastwijk (CDA), Duyvendak (GL), Kortenhorst (CDA),
Huizinga-Heringa (CU), Van Velzen (SP), Haverkamp (CDA), Blom (PvdA), Eijsink
(PvdA), Van Miltenburg (VVD), Brinkman (PVV), Vacature (CDA), Vacature (CDA),
Vacature (CDA), Vacature (D66), Vacature (SP), Vacature (SP) en Vacature (PvdD).Plv. leden: Waalkens (PvdA), Boekestijn (VVD), Vacature (PvdA), Vacature
(SP), Vacature (PvdA), Van der Vlies (SGP), Van der Burg (VVD), Teeven (VVD),
Vacature (CDA), Vendrik (GL), Vacature (CDA), Vacature (SGP), De Wit (SP),
Ormel (CDA), Tichelaar (PvdA), Van Dam (PvdA), Zijlstra (VVD) en Wilders (PVV).XNoot2Samenstelling:Leden: Koenders (PvdA), Timmermans (PvdA), fng voorzitter, Van Bommel
(SP), Albayrak (PvdA), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Van Baalen (VVD),
Snijder-Hazelhoff (VVD), Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Duyvendak (GL), Huizinga-Heringa
(CU), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Van Dijk (CDA),
Eijsink (PvdA), Samsom (PvdA), Schippers (VVD), Griffith (VVD), Koşer
Kaya (D66), Vacature (CDA), Vacature (CDA), Vacature (SP), Vacature (SP) en
Vacature (PvdD).Plv. leden: Dijksma (PvdA), Vacature (PvdA), De Wit (SP), Leerdam (PvdA),
Van der Vlies (SGP), Bosma (PVV), Van Miltenburg (VVD), Neppérus (VVD),
Haverkamp (CDA), Vacature (CDA), Halsema (GL), Kant (SP), Vacature (CDA), Çörüz
(CDA), Waalkens (PvdA), Vacature (PvdA), Boekestijn (VVD), Ten Broeke (VVD)
en Vacature (D66).XNoot1Abusievelijk is bij het indienen van de vragenlijst vraag 1 niet gebruikt
in de vragenserie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23432-216.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl