Wijziging Pensioen- en Spaarfondsenwet e.e.a. wetten (recht keuze ouderdomspensioen, gelijke behandeling m/v); Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26711, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

16-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26711 nr. 7

08-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding1.1. Algemeen1.2 Advies Verzekeringskamer2. De keuzemogelijkheden tussen nabestaandenpensioen en
een hoger of eerder ingaand ouderdomspensioen2.1 AlgemeenOmzetting weduwe- en weduwnaarspensioen in extra ouderdomspensioen
cf. art. 2b PSW 2.2 Alleen nabestaandenpensioen met een opbouwkarakterTabel 1: Verdeling naar alleenstaand en samenwonend, personen
tussen 25–64 jaar Tabel 2: Verdeling naar alleenstaand en samenwonend, personen
tussen 60–64 jaar 2.3 Slechts één keuzemoment verplicht2.4 Hoger of eerder ingaand ouderdomspensioen2.5 Instemming partner2.6 Nabestaandenpensioen als vrijwillige voorziening3. Gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de pensioenen3.1 Algemeen; gelijke uitkeringen3.2 Europese juridische context3.3 Reikwijdte voorschrift gelijke uitkeringen3.3.1. Beschikbare premieregelingen3.3.2 Vrijwillige pensioenvoorziening3.3.3 Pensioenrechten bij echtscheiding3.3.4 Beroepspensioenen3.3.5 Waardeoverdracht3.4 Ruilvoet4. Algemene wet gelijke behandeling5. Eerbiedigende werking en inwerkingtreding6. Kostenaspecten7. VoorlichtingArtikelsgewijze opmerkingenArtikel I, onderdeel A (artikel 2b PSW), eerste lidArtikel I, onderdeel A (artikel 2b PSW), derde lidArtikel I, onderdelen F,G en H (artikel 32a PSW)Artikel I, onderdeel I (artikel 32ba PSW)Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26711Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 93 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 711Wijziging van de Pensioen- en spaarfondsenwet en enige andere wetten
(recht van keuze voor ouderdomspensioen in plaats van nabestaandenpensioen
en gelijke behandeling van mannen en vrouwen)nr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 8 december 19991. Inleiding1.1. AlgemeenHet kabinet heeft met belangstelling en waardering kennis genomen van
de opvattingen van de diverse fracties op het wetsvoorstel. Het wetsvoorstel
regelt een uitwerking van het huidige artikel 2b PSW waarin het recht op keuze
tussen een nabestaandenpensioen en een hoger of eerder ingaand ouderdomspensioen
is vastgelegd. Op dit punt lopen de meningen van de leden van de diverse fracties
uiteen. Zo menen de leden van de fractie van D66 dat onvoldoende tegemoet
wordt gekomen aan de belangen van de alleenstaanden. Ook van de zijde van
de VVD-fractie klinken aarzelingen over de wijze waarop aan de belangen van
de alleenstaanden tegemoet wordt gekomen. Van die zijde wordt daarom een alternatief
gepresenteerd. De leden van de SP-fractie geven aan vragen te hebben bij de
huidige vormgeving van het keuzerecht. De leden van de PvdA-fractie kunnen
zich vinden in de wijze waarop in dit wetsvoorstel het recht op keuze is vormgegeven.
Bij de leden van de SGP-fractie en de CDA-fractie bestaan juist aarzelingen
of de mogelijkheden tot solidariteit tussen de diverse deelnemers aan een
pensioenregeling niet te veel worden ingeperkt.Wat betreft het andere belangrijke onderdeel van het wetsvoorstel, te
weten de uitbreiding van het voorschrift tot gelijke behandeling van mannen
en vrouwen met uitruil en beschikbare premieregelingen, zijn de meningen minder
verdeeld. De leden van de fracties van PvdA, D66, CDA, GroenLinks en SP stemmen
in met het uitgangspunt dat pensioen uitgesteld loon is en dat dit dan ook
in beginsel onder het voorschrift van gelijke beloning dient te vallen. Wel
hebben deze leden de nodige vragen gesteld over de wijze waarop dit beginsel
wordt ingevuld en vragen ze om verduidelijking. In deze nota zal daar uitvoerig
op in worden gegaan. De leden van de SGP-fractie hebben aangegeven aarzelingen
te hebben bij de uitbreiding van het voorschrift tot gelijke behandeling.
De leden van de VVD-fractie volstaan met het stellen van kritische vragen
op dit onderdeel van het wetsvoorstel. Van de zijde van de CDA-fractie wordt gevraagd om stil te staan bij een
aantal belangrijke beginselen die op het terrein van de aanvullende pensioenen
een rol spelen en die in dit wetsvoorstel nadrukkelijk aan de orde zijn. Het
gaat dan om onderwerpen als de mate waarin de overheid kan en moet interveniëren
op dit onderdeel van de arbeidsvoorwaarden en de afweging tussen solidariteit
en individualisering. Ook de leden van de VVD-fractie vragen om een beschouwing
aangaande het solidariteitsvraagstuk Met de diverse fracties is het kabinet
van mening dat aanvullende pensioenen behoren tot de arbeidsvoorwaarden en
daarmee primair de verantwoordelijkheid zijn van de sociale partners. Dit
neemt niet weg dat ook de overheid een verantwoordelijkheid heeft op het terrein
van de aanvullende pensioenen. Zo stelt de overheid een belangrijk deel van
de pensioenregelingen, op verzoek van de sociale partners, verplicht en geeft
de overheid een belangrijke fiscale faciliteit om de totstandkoming van pensioenregelingen
te stimuleren. Voorts waakt de overheid over het algemeen belang, de gelijke
behandeling van mannen en vrouwen is daar bij uitstek een voorbeeld van. De
overheid dient te interveniëren, ook op het terrein van de aanvullende
pensioenregelingen, indien het algemeen belang hiermee wordt gediend. Huidige
wettelijke voorschriften in de PSW en andere regelgeving zoals het recht op
waarde-overdracht, het verbod op keuringen bij toelating tot de pensioenregeling
en het verbod op onderscheid tussen voltijd- en deeltijdwerkers zijn voorbeelden
van overheidsinterventie die gerechtvaardigd worden vanuit het algemeen belang.
Omdat het primaat op het terrein van de aanvullende pensioenen bij de sociale
partners ligt, zal steeds een afweging moeten worden gemaakt tussen het respecteren
van dat primaat en het belang dat de overheid dient met de interventie.Het huidige artikel 2b PSW is een voorbeeld van de afweging die in het
parlement heeft plaatsgevonden tussen enerzijds het primaat van de sociale
partners en anderzijds de noodzaak van de overheid om interveniërend
op te treden. Dit artikel is in 1994 bij amendement (Kamerstukken II 1993/94,
23 123, nr. 28) met steun van de fracties van D66, CDA, VVD, PvdA en
GroenLinks aangenomen. De Kamer was van mening dat het niet meer toelaatbaar
is dat sociale partners in hun pensioenregelingen alleenstaanden mee lieten
betalen aan rechten op nabestaandenpensioen zonder dat zij daar zelf van kunnen
profiteren of daarvoor gecompenseerd worden.Met het huidige artikel 2b PSW is in de wet een grens aan een bepaalde
vorm van solidariteit gesteld. Juist in pensioenregelingen zijn vele vormen
van solidariteit mogelijk. Het is in eerste instantie aan de sociale partners
om te kiezen in welke mate er sprake zal zijn van solidariteit en welke vormen
van solidariteit in de pensioenregelingen worden opgenomen. Men kan kiezen
voor een regeling waarin louter sprake is van verzekeringstechnische solidariteit.
Bij veel bedrijfspensioenfondsen is er sprake van een veel verdergaande vorm
van solidariteit. Er is dan solidariteit tussen jong en oud, gezonde deelnemers
en ongezonde deelnemers, snelle carrièremakers en langzame carrièremakers
(ingeval van eindloon), mannen en vrouwen en zelfs tussen werkgevers onderling.
Tussen deze uitersten zijn vele pensioenregelingen die in meer of mindere
mate solidariteitskenmerken vertonen. Ook hier geldt dat de overheid vanuit
het algemeen belang enkele vormen van solidariteit dwingend oplegt. Zo is
met het verbod op pensioenkeuringen de solidariteit tussen gezonde en ongezonde
deelnemers aan een pensioenregeling dwingend opgelegd. Eveneens geldt dit
voor de solidariteit tussen mannen en vrouwen door het verbod op onderscheid
bij de arbeidsvoorwaarden. Indien de overheid wordt gevraagd een bedrijfspensioenfonds
verplicht te stellen dan acht het kabinet een dergelijke verplichtstelling
alleen gerechtvaardigd indien er een hoge mate van solidariteit in de pensioenregeling
is vastgelegd tot uiting komend in de eis tot het hanteren van een doorsnee-premie
(zie Kamerstukken II 1998/99, 26 537, nr. 2). Het amendement 2b is te
beschouwen als een voorschrift in een tegengestelde richting namelijk een
verbod op een bepaalde vorm van solidariteit ten behoeve van de gelijke behandeling
van alleenstaanden en mensen met een partner.Het kabinet heeft zich de vraag gesteld wat de consequenties zijn van
het onverkort vasthouden aan de huidige tekst van artikel 2b PSW. Het kabinet
meent dat de onvoorziene neveneffecten destijds onvoldoende voor het voetlicht
zijn gekomen. Dit leidde voor het kabinet tot een hernieuwde afweging. In
die afweging heeft het kabinet terdege rekening willen houden met het standpunt
dat de Tweede Kamer in 1994 heeft ingenomen. Het kabinet heeft de stellingname
van de Kamer als volgt geïnterpreteerd:• de sociale partners dienen bij het formuleren van de pensioenregeling
beter rekening te houden met de maatschappelijke trend van individualisering;• de sociale partners dienen bij het formuleren van de pensioenregeling
rekening te houden met de voor steeds meer deelnemers afnemende behoefte aan
een nabestaandenpensioen (alleenstaanden, tweeverdieners);• de sociale partners dienen bij het formuleren van de pensioenregeling
grenzen in acht te nemen wat betreft het aan alleenstaanden opleggen van solidariteit
met de deelnemers die een nabestaandenpensioen wensen.Inmiddels is er sinds 1994 nogal wat veranderd in de omgeving van de aanvullende
pensioenen. Zo kan genoemd worden het pensioenconvenant waarin is vastgelegd
dat de kosten van de aanvullende pensioenregelingen de komende tijd niet mogen
stijgen en dat de pensioenregelingen zullen worden gemoderniseerd. Tevens
is op 1 juli 1996 de Algemene nabestaandenwet (ANW) van kracht geworden. Mede
naar aanleiding van deze wet is van verschillende zijden aangedrongen op een
brede toegankelijkheid tot de aanvullende nabestaandenpensioenregelingen.
Het kabinet ziet deze brede toegankelijkheid in gevaar komen indien de sociale
partners worden gedwongen het financiële draagvlak voor de nabestaandenpensioenregelingen
te zeer te beperken. Wanneer niet meer alle deelnemers aan de pensioenregeling
meebetalen aan het nabestaandenpensioen dan zal de premie voor dit pensioen
voor degenen die daar wel aan meebetalen fors stijgen. Dit leidt er toe dat
nog meer mensen van deelname af zullen zien waardoor uiteindelijk het nabestaandenpensioen
onbetaalbaar wordt. Langs deze weg worden de sociale partners gedwongen om
het nabestaandenpensioen uit de pensioenregelingen te halen. Het huidige wetsvoorstel
komt naar de mening van het kabinet tegemoet aan de wens van de Tweede Kamer
uit 1994 zonder dat daarmee de sociale partners in een dwangpositie worden
geplaatst. Immers het huidige voorstel leidt tot een wezenlijke vermindering
van solidariteit tussen alleenstaanden en zij die behoefte hebben aan een
nabestaandenpensioen. Echter, het kabinet stelt voor de sociale partners de
vrijheid te laten ook in de toekomst enige solidariteit van alleenstaanden
met degenen die behoefte hebben aan een nabestaandenpensioen te organiseren.
Dit door het nabestaandenpensioen op risicobasis buiten het recht op keuze
te laten. Zou dit niet gebeuren dan wordt naar de mening van het kabinet de
vrijheid van de sociale partners om zelf te bepalen welke vormen van solidariteit
worden overeengekomen en de mate van die solidariteit te veel aangetast. Daarbij
heeft het kabinet in ogenschouw genomen dat de huishoudenssituatie van personen
steeds minder statisch is en zich steeds vaker in de loop van een arbeidsleven
wijzigt, alsmede derhalve ook de behoefte aan een nabestaandenpensioen. Het
kabinet beschouwt het merendeel van de opmerkingen die in het algemeen overleg
met de vaste commissie voor SZW (Kamerstukken II 1998/99, nr.
6) zijn gemaakt over de effecten van artikel 2b PSW op het voortbestaan van
het nabestaandenpensioen als een ondersteuning van het wetsvoorstel op dit
punt.De leden van de CDA-fractie vragen of het nu voorgestelde recht op keuze
niet zal leiden tot het einde van de collectieve nabestaandenpensioenregelingen
en of dit recht uiteindelijk geen dode letter zal worden wanneer in de toekomst
alleen nabestaandenpensioenen voor eigen rekening worden aangeboden of alleen
regelingen op risicobasis zullen worden verzekerd.Het kabinet verwacht dat met het huidige wetsvoorstel voldoende mogelijkheden
voor sociale partners overblijven om afspraken te maken over collectieve nabestaandenpensioenregelingen.
De verwachting lijkt gerechtvaardigd dat nabestaandenpensioenen op kapitaaldekkingsbasis
in de toekomst niet veel meer zal voor komen. Daarmee zal het recht op keuze
inderdaad sterk aan belang inboeten. Dit is naar de mening van het kabinet,
gezien de doelstelling van het huidige artikel 2b PSW, geen bezwaar. Immers
in die situatie hoeven alleenstaanden niet meer onevenredig mee te betalen
aan voorzieningen waar ze geen recht op kunnen doen gelden. Voorts belemmert
het wetsvoorstel niet een omgekeerde keuzemogelijheid waarbij deelnemers een
stuk ouderdomspensioen kunnen inleveren voor het inkopen van een nabestaandenpensioen.
In de praktijk wordt van deze mogelijkheid ook gebruik gemaakt.De leden van de CDA-fractie vragen het kabinet een reactie op de kritiek
die van verschillende kanten op het wetsvoorstel is geuit.Het wekt geen verbazing dat de kritiek op de wijze waarop het recht op
keuze is vormgegeven sterk uiteen loopt. Zo is er sprake van teleurstelling
bij de stichting Centrum Individu en Samenleving (CISA). Het kabinet is van
mening dat het CISA er ten onrechte van uit gaat dat er in het geheel geen
solidariteit van alleenstaanden met mensen die behoefte hebben aan een nabestaandenpensioen
zou mogen worden opgelegd. Het Centrum voor Samenwerkende ouderenorganisaties
(CSO) is bezorgd dat de inkomenspositie van de (toekomstige) oudere vrouw
wordt aangetast. Het kabinet begrijpt deze zorg. Juist vanwege deze zorg heeft
het kabinet gemeend de huidige formulering van artikel 2b niet te moeten handhaven.
Het kabinet meent dat het voorliggende wetsvoorstel een evenwichtige keuze
is tussen enerzijds de belangen waar het CISA voor staat en anderzijds de
belangen waar het CSO op wijst. Op de eerste plaats wijst het kabinet erop
dat het voorgestelde recht op keuze geen terugwerkende kracht heeft. Dit betekent
dat alle nu reeds opgebouwde nabestaandenpensioenaanspraken in ieder geval
ten gunste van de achterblijvende partner zullen komen. Voorts zullen in de
toekomst opgebouwde rechten op nabestaandenpensioen alleen kunnen worden omgeruild
wanneer de partner daarvoor toestemming geeft. Weliswaar zullen in de toekomst
wellicht minder pensioenregelingen een nabestaandenpensioen op kapitaaldekkingsbasis
kennen maar daar staat tegenover dat partners in toenemende mate in hun eigen
inkomen voorzien. Het kabinet is verheugd dat zowel de sociale partners verenigd
in de Stichting van de Arbeid alswel de uitvoerders van de pensioenregelingen
zich goed kunnen vinden in de wijze waarop het recht op keuze in het onderhavige
wetsvoorstel wordt vormgegeven. Op dit punt is dus sprake van een breed maatschappelijk
draagvlak.Door de uitvoerders van de pensioenregelingen is afwijzend gereageerd
op de voorgestelde uitbreiding van het voorschrift tot gelijke behandeling
van mannen en vrouwen bij pensioenen. Deze kritiek wordt ondersteund door een deel van de sociale partners. De FNV heeft aangegeven zich
wel te kunnen vinden in de voorgestelde gelijke behandelingsvoorschriften.
Het kabinet deelt de kritiek van de pensioenuitvoerders en een deel van de
sociale partners om meerdere redenen niet. Zo stelt de kritiek onder meer
dat momenteel geen sprake is van een voorschrift tot gelijke behandeling van
mannen en vrouwen als het gaat om individuele polissen of vrijwillige pensioenvoorzieningen
waarbij door de werkgever geen financiële bijdrage wordt geleverd. Het
kabinet heeft echter aangetoond dat deze pensioenproducten ook nu reeds onder
het voorschrift tot gelijke behandeling vallen. Verderop in deze nota zal
daar nader op in worden gegaan.Voorts luidt de kritiek dat Nederland op het punt van de gelijkebehandelingswetgeving
uit de pas gaat lopen met Europa. Het kabinet is echter van mening dat van
een uit de pas lopen met Europa geen sprake is. Naar de mening van het kabinet
ligt het voorliggende wetsvoorstel in lijn met de Europese ontwikkelingen
op het terrein van de gelijke behandeling tussen mannen en vrouwen. Hooguit
kan worden gesteld dat Nederland binnen Europa nu een pas voor loopt.Een ander onderdeel van de kritiek betreft de complexiteit en de onuitvoerbaarheid
van de voorgenomen regelgeving. Ook op dit punt is het kabinet van mening
dat deze kritiek niet terecht is. Nadat het wetsvoorstel voor advisering aan
de Raad van State is aangeboden zijn de pensioenuitvoerders en de Stichting
van de Arbeid door het departement van Sociale Zaken en Werkgelegenheid uitgenodigd
om mee te werken aan de uitwerking van het wetsvoorstel middels de algemene
maatregel van bestuur (amvb). De pensioenuitvoerders hebben hiermee ingestemd
onder handhaving van de principiële bezwaren die zij tegen de voorgestelde
gelijke behandelingsvoorschriften hebben. In een werkgroep met daarin vertegenwoordigers
van het Verbond van Verzekeraars, de Verzekeringskamer, de Vereniging Bedrijfspensioenfondsen,
de Stichting Ondernemingspensioenfondsen en ambtenaren van SZW is vervolgens
in goed overleg een concept-amvb tot stand gekomen. Alle leden van de werkgroep
zijn van mening dat de concept-amvb, die momenteel voor advies bij de Commissie
Gelijke Behandeling ligt, uitvoerbaar is.Tot slot is een hoofdpunt van kritiek de kostenstijging die het wetsvoorstel
met zich mee zou brengen. Daarbij wordt de verwijzing naar het pensioenconvenant
gemaakt waarin kostenneutraliteit is afgesproken.Op dit punt is er naar de mening van het kabinet sprake van een misverstand.
In het pensioenconvenant is vastgelegd dat de sociale partners gedurende de
looptijd van het convenant de kosten van de aanvullende pensioenregelingen
niet zullen laten stijgen. Dit betekent dat de kosten die voortvloeien uit
zaken als franchise verlaging en het keuzerecht op grond van artikel 2b PSW
zullen moeten worden gecompenseerd. Dit is iets anders dan dat de verlaging
van de franchise en het keuzerecht zelf kostenneutraal dienen te geschieden.
In de bijlage van het pensioenconvenant is de Meetwijzer opgenomen. In die
Meetwijzer staat precies omschreven welke factoren zullen worden gemeten om
vast te stellen of er sprake is van kostenneutraliteit. Het huidige artikel
2b PSW is een van deze factoren. In de Meetwijzer is bij deze factor aangegeven
welk kader wat betreft de Meetwijzer wordt gehanteerd bij artikel 2b PSW.
Indien blijkt, zo is aangegeven, dat het uiteindelijke wettelijk kader voor
artikel 2b PSW meer kosten met zich meebrengt dan zullen deze meerkosten buiten
de berekeningen voor kostenneutraliteit blijven. Het nu voorliggende wetsvoorstel
is op één punt na gelijk aan het kader waarvan in de Meetwijzer
is uitgegaan. Het verschil zit in de gelijke behandeling van mannen en vrouwen.
Bij het kader van de Meetwijzer is uitgegaan van het hanteren van sekseneutrale
tabellen. Dit is in het huidige wetsvoorstel niet het geval. Het nu voorliggende
wetsvoorstel brengt op dit onderdeel wat betreft artikel 2b PSW zelfs minder
kosten met zich mee dan in de Meetwijzer is voorzien. Wat betreft de kosten die samenhangen met de uitbreiding van het voorschrift
tot gelijke behandeling voor alle vormen van uitruil en beschikbare premieregelingen
merkt het kabinet op dat het nu voorliggende wetsvoorstel en de voorgenomen
amvb ruime mogelijkheden bieden deze keuzemogelijkheden en beschikbare premieregelingen
sekseneutraal aan te bieden zonder dat het meerkosten met zich meebrengt.De leden van de CDA-fractie vragen of er termen aanwezig zijn om de gedane
suggestie tot een «time-out» te volgen?Wat betreft het kabinet is er geen reden voor een time-out. Het huidige
artikel 2b PSW staat al sinds 1994 in de wet. In de eerste helft van 1998
heeft het kabinet in twee brieven duidelijk gemaakt (Kamerstukken II 1997/98,
25 694, nrs. 3 en 5) dat het zou komen met een wetsvoorstel dat uitgaat
van een volledige gelijke behandeling van mannen en vrouwen op het terrein
van de aanvullende pensioenen. Tevens is hierover gesproken met de Tweede
Kamer op 3 september 1998. Tijdens dat overleg bleek dat door het kabinet
gekozen uitgangspunten konden rekenen op steun van de Tweede Kamer. De sociale
partners hebben dus ruim de tijd gehad om zich te prepareren op de principes
die ten grondslag liggen aan het wetsvoorstel. In het voorjaar van 1999 is
door mij met de koepels van de pensioenuitvoerders van de pensioenregelingen
gesproken over de gelijke behandelingsvoorschriften bij de individuele pensioenregelingen,
vrijwillige voorzieningen en beschikbare premieregelingen. Ook voor hen kan
dit wetsvoorstel dus geen verrassing zijn. Het feit dat er een principieel
verschil van mening is met de uitvoerders van de pensioenregelingen over enkele
onderdelen van het wetsvoorstel is voor het kabinet geen reden om te kiezen
voor een pas op de plaats. Dit te meer niet nu het kabinet met de voorgenomen
amvb op vele punten van uitvoeringstechnische aard aan de wensen van de pensioenuitvoerders
tegemoet is gekomen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar de organisaties met
wie het kabinet overleg heeft gevoerd over het voorliggende wetsvoorstel.
Ook vragen deze leden naar de mening van de Commissie Gelijke Behandeling.Verderop in deze nota wordt ingegaan op het overleg en de omgang met de
diverse adviezen van de verschillende partijen. Momenteel ligt de concept-amvb
die de hoofdlijnen van het wetsvoorstel nader uitwerken voor advies bij de
Commissie Gelijke Behandeling. Dit advies wordt medio december 1999 verwacht.1.2 Advies VerzekeringskamerDe leden van de CDA-fractie vragen op welke regelingen wordt gedoeld als
gesproken wordt over «een nabestaandenpensioen waarbij premievrije aanspraken
worden meegegeven, maar dat wordt betiteld als nabestaandenpensioen op risicobasis».Hiermee wordt gedoeld op de naam die verbonden wordt aan het nabestaandenpensioen.
Het feit dat een nabestaandenpensioen als nabestaandenpensioen op risicobasis
wordt betiteld, leidt niet tot het niet van toepassing zijn van artikel 2b
PSW. Slechts indien er geen premie-vrije aanspraken bij ontslag worden meegegeven,
valt het nabestaandenpensioen buiten de reikwijdte van artikel 2b PSW. Met
deze terminologie is aangesloten bij de formulering in artikel 8 van de PSW,
waarin de premievrije aanspraken bij ontslag worden geregeld. 2. De keuzemogelijkheden tussen nabestaandenpensioen en
een hoger of eerder ingaand ouderdomspensioen2.1 AlgemeenDe leden van de fracties van CDA en SGP vragen op welke wijze individualisering
een overheidsdoelstelling is en in hoeverre dit wetsvoorstel bijdraagt aan
de overheidsdoelstelling kostenbeheersing, alsook hoe het zich verhoudt tot
de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers voor aanvullende pensioenregelingen.Beoogd is aan te geven dat het een doelstelling van de overheid is dat
in wet en regelgeving rekening wordt gehouden met de toegenomen individualisering
van de samenleving. Zeker bij pensioenregelingen wordt nog te veel uitgegaan
van het klassieke kostwinnersbeginsel, hetgeen zich onder meer uit in een
hoge franchise en een klassiek nabestaandenpensioen. Het huidige artikel 2b
PSW dwingt de sociale partners om rekening te houden met de gewijzigde samenleving.
Terecht stellen de leden van de CDA-fractie dat over de wijze waarop omgegaan
wordt met de invoering van 2b PSW reeds in het pensioenconvenant afspraken
zijn gemaakt. In het convenant is de kostenstijging die dit wetsvoorstel met
zich meebrengt onderkend. De afspraak in het convenant is dat deze kostenstijging
middels versoberingen op andere terreinen binnen de aanvullende pensioenen
zal worden gecompenseerd. In paragraaf 1.1 is uitvoerig ingegaan op de
verantwoordelijkheidsverdeling tussen overheid en sociale partners.De leden van de fracties van het CDA en GroenLinks vragen of de regering,
mede gezien de lage arbeidsparticipatie van de oudere generatie vrouwen, een
leeftijdsgrens bij de toepassing van het keuzerecht van artikel 2b PSW heeft
overwogen, om te voorkomen, zoals de leden van de GroenLinks-fractie stellen,
dat de kwetsbare groep oudere vrouwen de dupe wordt omdat door het keuzerecht
het nabestaandenpensioen op opbouwbasis onaantrekkelijk wordt.Het kabinet meent dat de eerbiedigende werking in combinatie met het instemmingsrecht
van de partner voldoende recht doet aan de belangen van de oudere vrouwen.
De eerbiedigende werking zorgt voor een natuurlijk overgangsrecht, terwijl
het instemmingsrecht ervoor zorgt dat partners betrokken zijn bij de keuze.
Zou een leeftijdsgrens worden opgenomen dan zou in mindere mate tegemoet worden
gekomen aan de wens van de Tweede Kamer. Het huidige wetsvoorstel is al, vanuit
dezelfde overwegingen die deze leden aanvoeren, minder verstrekkend dan het
huidige artikel 2b PSW. Een goede voorlichting is in deze vanzelfsprekend
van groot belang. Een voorlichtingscampagne is dan ook in voorbereiding.Naast de leden, die vragen of de reikwijdte van 2b PSW niet te ver gaat
voor de categorie oudere vrouwen, vragen de leden van de fractie van D66 waarom
zo kort voor invoering van dit artikel is gekozen voor een koerswijziging
namelijk het uitsluiten van het nabestaandenpensioen op risicobasis van de
reikwijdte van artikel 2b PSW, die niet past in de lijn van de voorgeschiedenis
van het huidige artikel 2b PSW. Hierop zal in paragraaf 2.2 worden ingegaan.Op verzoek van de leden van de D66-fractie wordt op basis van de beschikbare
informatie een overzicht gegeven van de invoering van keuzemogelijkheden,
zoals bedoeld in artikel 2b PSW, en de situatie met betrekking tot het nabestaandenpensioen: Omzetting weduwe- en weduwnaarspensioen in extra ouderdomspensioen
cf. art. 2b PSW 1-1-1998Aantal fondsen %Aantal actieve deelnemers% 19981999*19981999*Omzetting mogelijk9,911,721,421,7 Omzetting van afspraken
opgebouwd vanaf een bepaalde datum mogelijk0,50,70,10,4 Omzetting niet mogelijk84,380,473,956,5      Geen ontslagaanspraken
(uitsluitend risicobasis)2,53,54,420,5     Geen weduwe- en weduwnaarspensioen2,83,60,21,0 Totaal (absoluut)9679484 693 2494 842 320* schattingBron: de Verzekeringskamer2.2 Alleen nabestaandenpensioen met een opbouwkarakterDe leden van de fractie van de PvdA stellen dat het hanteren van sekseneutrale
actuariële factoren in het algemeen tot hogere kosten zal leiden. Zij
vragen in welke orde van grootte deze kostenstijging zich zal voordoen en
hoe het zich verhoudt tot het streven tot kostenbeheersing, zoals afgesproken
in het pensioenconvenant van december 1997.Voor dit antwoord wordt verwezen naar paragraaf 6.De leden van de fracties van PvdA, VVD, CDA, D66, GroenLinks en SP vragen
om een nadere motivering om het nabestaandenpensioen op risicobasis buiten
het recht op uitruil te laten. De leden van de PvdA-fractie en CDA-fractie
vragen of artikel 2b uiteindelijk geen dode letter wordt.In paragraaf 1.1. van deze nota is het kabinet ingegaan op de noodzaak
om het nabestaandenpensioen op risicobasis buiten het keuzerecht te laten.
Hierbij speelt ook een rol dat het kabinet van mening is dat als binnen de
onderneming door werknemers en werkgever besloten wordt dat er een beperkt
nabestaandenpensioen door allen gewenst wordt, dit zonder meer mogelijk moet
zijn. Voorts acht het kabinet het wenselijk dat een werkgever een beperkte
solidariteit kan handhaven voor het nabestaandenpensioen, teneinde te voorkomen
dat door wijzigingen in de leefsituatie in de tijd, er geen nabestaandenpensioenvoorziening
zou blijken te zijn bij het overlijden van een werknemer. Indien er geen nabestaandenpensioen
op kapitaaldekkingsbasis meer zal worden afgesproken maar wel op risicobasis
zal het keuzerecht inderdaad een dode letter worden. Zoals in paragraaf 1.1.
al is aangegeven beschouwt het kabinet dat niet als bezwaarlijk, omdat immers
het beroep op de solidariteit van alleenstaanden dan met de helft is gereduceerd.
Het kabinet wijst erop dat wanneer het nabestaandenpensioen op risicobasis
eveneens onder het keuzerecht zou komen te vallen en als gevolg daarvan het
nabestaandenpensioen in z'n geheel zou verdwijnen het keuzerecht ook dan is
verworden tot een dode letter.Uit het verslag blijkt dat de consequenties van artikel 2b PSW door verschillende
fracties als problematisch wordt ervaren. Het belang van een nabestaandenpensioen
voor deelnemers met een partner verhoudt zich moeilijk met het
belang van alleenstaanden. Het kabinet is van oordeel dat met het voorliggende
voorstel op evenwichtige wijze invulling gegeven wordt aan de overheidsverantwoordelijkheid
in deze. Er worden randvoorwaarden geboden waarbinnen sociale partners in
staat zijn afwegingen te maken omtrent het al dan niet in aangepaste vorm
handhaven van een nabestaandenpensioenvoorziening. Het kabinet onderkent dat
aan een nabestaandenpensioenvoorziening op risicobasis nadelen zijn verbonden,
vanwege het feit dat er geen sprake is van premievrije aanspraken bij ontslag,
alsook geen dekking na pensionering. Het primaat van de aanvullende pensioenen
ligt ook in dit geval bij sociale partners.In antwoord op de vraag van de leden van de fracties van D66 en de SP
naar de verwachte demografische ontwikkelingen kan het volgende beeld worden
geschetst van de verwachte ontwikkelingen tussen het percentage alleenstaanden
en samenwonenden.Informatie over de verhouding tussen alleenstaanden en samenwonenden is
bij de meeste pensioenfondsen niet beschikbaar. Zij houden in hun deelnemersregistratie
geen gegevens bij over partners. Pensioenfondsen beschikken ook niet over
prognoses van samenwoningsfrequenties in de toekomst. Voor hun eigen actuariële
berekeningen maken de pensioenfondsen doorgaans gebruik van bewerkte gegevens
uit CBS statistieken, waarbij de samenwoningsfrequenties over de tijd constant
worden verondersteld.Op basis van de CBS huishoudensprognose kan informatie over de verhouding
tussen alleenstaanden en samenwonenden in de bevolking worden gegeven. Voor
de bevolking tussen 25 en 64 jaar is de verhouding weergegeven in tabel 1.Tabel 1: Verdeling naar alleenstaand en samenwonend, personen
tussen 25–64 jaar  19982020 alleenstaandsamenwonendalleenstaandsamenwonendmannen23%77%30%70%vrouwen21%79%26%74%totaal22%78%28%72%Voor de meeste personen ligt het keuzemoment voor uitruil waarschijnlijk
op de leeftijd van 65 jaar, of iets daarvoor in geval van vervroegde pensionering.
Daarom is in tabel 2 de verhouding tussen alleenstaanden en samenwonenden
bij de leeftijdsgroep 60–64 jaar toegevoegd.Tabel 2: Verdeling naar alleenstaand en samenwonend, personen
tussen 60–64 jaar  19982020 alleenstaandsamenwonendalleenstaandsamenwonendmannen16%84%22%78%vrouwen27%73%29%71%totaal22%78%26%74%De leden van de SP-fractie vragen hoeveel alleenstaanden (relatief ) meebetalen
aan het nabestaandenpensioen op risicobasis.De premie voor een nabestaandenpensioen op risicobasis bedraagt ca. 50%
van de premie van een nabestaaandenpensioen op opbouwbasis. De leden van de fractie van D66 vinden de uitzondering van het nabestaandenpensioen
op risicobasis een stap in de verkeerde richting. Zij zetten vraagtekens bij
de juridische houdbaarheid van deze verplichting tot solidariteit. Het zou
niet stroken met de rechtspraak en in strijd zijn met Europese en internationale
regelgeving.Dat deze vorm van solidariteit niet gehandhaafd zou kunnen worden, omdat
het niet zou stroken met het begrip solidariteit uit de rechtspraak, zoals
de leden van de D66-fractie aanvoeren, wordt door het kabinet niet onderschreven.
Niet alleen is niet bekend op welke rechtspraak gedoeld wordt, maar belangrijker
is nog dat aan het begrip solidariteit zoals hierboven aangegeven geen algemene
criteria kunnen worden verbonden. Het kabinet ziet niet met welke Europese
of andere internationale regelgeving het huidige wetsvoorstel zou strijden.
Er is geen Europese regelgeving die specifieke gelijke behandelingsvoorschriften
geeft ten aanzien van de burgerlijke staat.De leden van de fractie van D66 betwijfelen of het besluit tot wetswijziging
van artikel 2b PSW voldoet aan de eisen van zorgvuldigheid en het beginsel
van evenredige belangenafweging. De leden van de fractie van D66 vragen of
het een rol heeft gespeeld dat de regering gedwongen was tot het handhaven
van de mogelijkheid van een nabestaandenpensioen op risicobasis buiten de
reikwijdte van artikel 2b PSW, omdat een aantal pensioenfondsen hun pensioenregelingen
in deze zin hadden aangepast?Uit hetgeen het kabinet in deze nota stelt blijkt reeds dat het kabinet
juist van mening is dat het tot een uiterst zorgvuldige en evenwichtige belangenafweging
is gekomen. Het kabinet is niet door pensioenfondsen gedwongen met een wetswijziging
te komen. Wel heeft het kabinet oog voor de in de maatschappij levende behoefte
tot handhaving van een vorm van solidair nabestaandenpensioen welke ook realiseerbaar
is in het kader van de afspraken tot kostenbeheersing in het pensioenconvenant.De leden van de fractie van D66 en GroenLinks vragen naar het overleg
dat met de diverse maatschappelijke organisaties is gevoerd alvorens de regering
tot aanbieding van het wetsvoorstel aan de Kamer is overgegaan.Zoals hierboven al is aangegeven is de voorbereiding van dit wetsvoorstel
steeds bij een breed publiek bekend geweest. Er zijn twee brieven naar de
Tweede Kamer (Kamerstukken II 1997/98, 25 694, nrs. 3 en 5) gezonden
waarin de hoofdlijnen van het wetsvoorstel reeds werden uiteengezet en er
heeft een algemeen overleg met de Tweede Kamer plaatsgevonden. Voorts is intensief
overleg gevoerd met de koepelorganisaties van de pensioenuitvoerders over
de tekst van het wetsvoorstel. De sociale partners verenigd in de Stichting
van de Arbeid hebben, vanwege onderlinge verdeeldheid, afgezien van overleg
over de tekst en zich beperkt tot de ook de Tweede Kamer bekende schriftelijke
adviezen. De het CISA en het CSO hebben schriftelijk hun opvattingen kenbaar
gemaakt. De Verzekeringskamer heeft een toezichtstoets uitgevoerd. Van de
Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen is geen opvatting ontvangen.De leden van de VVD-fractie vragen om een reactie op hun alternatieve
voorstel, namelijk een nabestaandenpensioen dat niet standaard deel uit maakt
van een pensioenvoorziening, maar verplicht wordt gesteld indien de verzekerde
minderjarige kinderen heeft en/of een partner die niet economisch zelfstandig
is.Het voorstel is een optie voor sociale partners om invulling te geven
aan het nabestaandenpensioen. Het wordt namelijk door de voorgestelde bepaling niet uitgesloten. Het VVD-voorstel wordt door het kabinet
echter niet als geschikt wettelijk alternatief beschouwd. Een dergelijke constructie
lijkt namelijk in de praktijk moeilijk uitvoerbaar, onder meer wat betreft
de bepaling van de niet economisch zelfstandige partner. Bovendien acht het
kabinet de mogelijkheid voor sociale partners om te kiezen voor een bredere
solidaire basis voor een verplichte nabestaandenpensioenvoorziening op risicobasis
gerechtvaardigd. Overigens kan de overheid randvoorwaarden opleggen aan afspraken
die sociale partners maken, maar de overheid kan niet dwingen tot het toezeggen
van een pensioen.De leden van de SGP-fractie geven aan zich zorgen te maken over het effect
van dit wetsvoorstel voor die gezinnen waar nog wel sprake is van alleenverdieners.
Deze groep ondervindt straks de nadelen van het feit dat een nabestaandenpensioen
op opbouw basis waarschijnlijk niet veel meer zal voorkomen. Nadelen zijn
dan het niet mee kunnen nemen van opgebouwde rechten en het niet verzekerd
zijn voor de periode na 65 jaar.Het kabinet erkent de door de SGP-fractie benoemde nadelen maar meent
dat deze deels inherent zijn aan het recht op uitruil. Zoals eerder aangegeven
meent het kabinet dat met dit wetsvoorstel een goed evenwicht tot stand komt
tussen de belangen van alleenstaanden en die van de alleenverdienende kostwinners.
Indien sociale partners besluiten geen nabestaandenpensioen op opbouwbasis
meer af te spreken dan zal de alleenverdiener langs andere weg zijn overlijdensrisico
moeten verzekeren.2.3 Slechts één keuzemoment verplichtDe leden van de PvdA-fractie stellen vragen over het aantal mogelijke
keuzemomenten. De leden van de CDA-fractie stemmen op dit punt in met het
wetsvoorstel.Het wetsvoorstel laat de sociale partners alle ruimte om keuzemomenten
af te spreken. Er geldt één dwingend voorschrift en dat is dat
er te allen tijde een keuzemogelijkheid dient te zijn op de datum dat het
ouderdomspensioen ingaat. Eerder gemaakte keuzes voor een nabestaandenpensioen
op opbouwbasis (voor zover dit mogelijk is gemaakt door de sociale partners)
kunnen dus altijd op pensioendatum nog worden gewijzigd.2.4 Hoger of eerder ingaand ouderdomspensioenDe leden van de PvdA-fractie vragen of er een mogelijkheid blijft te kiezen
voor een hoger ouderdomspensioen indien reeds het maximale opbouwpercentage
van 2% wordt gehanteerd.In artikel 18d van de Wet op de loonbelasting 1964, dat is tot stand gekomen
met de Wet fiscale behandeling van pensioenen (Stb. 1999, nr 211), is er in
voorzien dat onder meer als gevolg van gehele of gedeeltelijke onderlinge
ruil van nabestaandenpensioen, wezenpensioen en ouderdomspensioen het genoemde
maximumpercentage kan worden overschreden met dien verstande dat het ouderdomspensioen
niet uitgaat boven 100 % van het pensioengevend loon op het tijdstip van ingang
van dat pensioen en dat uitruil van nabestaandenpensioen niet kan plaatsvinden
tot een hoger beloop dan 50 % van het pensioengevend loon.De vraag van de leden van de VVD-fractie of de uitkomst van elke individuele
keuze betrokken wordt in de berekening van de beschikbare ruimte onder de
pensioenparaplu op grond van het belastingplan 2001 kan bevestigend
worden beantwoord. De fiscale grenzen die zijn opgenomen in de hierboven genoemde
Wet fiscale behandeling pensioenen met betrekking tot de voorzieningen in
de tweede pijler zijn in de Belastingherziening 2001 onverkort overgenomen.2.5 Instemming partnerDe leden van de CDA-fractie hebben er begrip voor dat een pensioenuitvoerder
ervan uit kan gaan dat als er geen sprake is van aanmelding van een partner
er ook geen partner is en er ook geen toestemmingsvereiste is bij uitruil
van nabestaandenpensioen, maar vragen het kabinet in te gaan op het dilemma
dat het toestemmingsvereiste nu juist als doel heeft de bescherming van het
belang van de partner.Het kabinet is van oordeel dat de verantwoordelijkheid van de overheid
zich niet uitstrekt tot de aanmelding. Het is de verantwoordelijkheid van
beide partners zelf om te bepalen in hoeverre er behoefte bestaat aan een
nabestaandenpensioenvoorziening en dus te voldoen aan de veelal gestelde eis
van aanmelding bij de pensioenuitvoerder.2.6 Nabestaandenpensioen als vrijwillige voorzieningDe leden van de fractie van het CDA vragen waarom op vrijwillige voorzieningen
niet het keuzerecht op grond van artikel 2b van toepassing is, maar wel het
voorschrift van gelijke uitkeringen.Het keuzerecht is niet van toepassing omdat een keuze voor een vrijwillig
nabestaandenpensioen slechts gemaakt zal worden, indien er behoefte bestaat
het risico van overlijden te dekken. Indien op een later moment die behoefte
niet meer zou bestaan, kan de voortzetting van de vrijwillige voorziening
beëindigd worden. Het belang dat een deelnemer met een dergelijke vrijwillige
voorziening heeft is niet een belang dat het huidige artikel 2b beoogt te
beschermen. Immers het huidige artikel 2b beoogt de te ver doorgeschoten solidariteit
van alleenstaanden met mensen met een partner te beschermen. Van solidariteit
tussen deze twee groepen is bij een vrijwillige voorziening geen sprake.Dit ligt anders ten aanzien van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen.
Een werkgever biedt de werknemer binnen de pensioenregeling de mogelijkheid
tot een vrijwillige voorziening. Dit is een arbeidsvoorwaarde. Bij arbeidsvoorwaarden
mag een werkgever noch een pensioenuitvoerder onderscheid maken tussen mannen
en vrouwen. Dat is verboden op grond van het Burgerlijk Wetboek en de Wet
gelijke behandeling mannen en vrouwen.3. Gelijke behandeling van mannen en vrouwen in de pensioenen3.1 Algemeen; gelijke uitkeringenDe leden van de fractie van de VVD stellen dat de hoogte van de te betalen
pensioenpremie mede afhankelijk zal worden van de verhouding tussen mannen
en vrouwen in een pensioenfonds. Indien de pensioenregeling wordt ondergebracht
bij een commerciële verzekeraar kan de concurrentiepositie beïnvloed
worden door de samenstelling van het bestand verzekerden en in dit kader vragen
deze leden of de regering dit gewenst acht en of verwacht wordt dat verzekeraars
op grond hiervan bepaalde (groepen van) verzekerden niet zullen accepteren
of alleen tegen aanmerkelijk hogere kosten.Pensioen vormt slechts een deel van de arbeidsvoorwaarden waarop ondernemingen
kunnen concurreren. Voorts zijn er waarschijnlijk belangrijker
aspecten waarop ondernemingen concurrentievoordeel kunnen behalen (kwaliteit
personeel en product). In het merendeel van de bestaande pensioenregelingen
is de verhouding tussen mannen en vrouwen van invloed op de pensioenpremie.
Alleen voor zover het een beschikbare premieregeling betreft is dit thans
niet het geval. Tot op heden merken veel werkgevers dit verschil niet omdat
de premieverschillen tussen mannen en vrouwen tegen elkaar wegvallen indien
er sprake is van een ouderdomspensioen in combinatie met een nabestaandenpensioen.
Daarnaast merken de werkgevers en werknemers veelal weinig van de invloed
van verhouding tussen mannen en vrouwen omdat er een doorsneepremie wordt
betaald. Het kabinet acht het niet waarschijnlijk dat verzekeraars in de toekomst
als het gaat om beschikbare premieregelingen bepaalde groepen van verzekerden
zullen weigeren. Een werkgever en werknemer spreken een pensioenregeling af.
Voor zover die niet wordt ondergebracht bij een pensioenfonds zal de werkgever
op zoek gaan naar een verzekeraar die de regeling tegen een gunstige prijs/kwaliteit
verhouding wil uitvoeren. Gezien de goede marktwerking tussen verzekeraars
is het niet waarschijnlijk dat een werkgever daar niet in zal slagen.Het kabinet kan instemmen met de redenering van de leden van de CDA-fractie
dat pensioen uitgesteld loon is, waarbij geen onderscheid naar geslacht, burgerlijke
staat etc. gemaakt mag worden. En dat derhalve bij collectieve verplichte
regelingen, waarbij een werkgever een bepaald pensioen toezegt de uitkering
ook bij uitruil voor mannen en vrouwen gelijk dient te zijn. Voor een nadere
reactie op de stelling dat de loonkosten veel hoger worden bij beschikbare
premieregelingen wordt verwezen naar paragraaf 3.3.1.De leden van de CDA-fractie verzoeken om een overzicht van de elementen
waarvoor in het wetsvoorstel de gelijke behandelingswetgeving wordt aangescherpt.
Zij vragen om een toelichting op de overwegingen. Voorts stellen zij het op
prijs als op een aantal specifieke onderwerpen zoals afkoop, waardeoverdracht,
vrijwillige voorzieningen en beroepspensioenregelingen wordt ingegaan.De aanscherping van de gelijke behandelingsvoorschriften geldt voor resp.uitruil,
inclusief artikel 2b PSW, beschikbare premieregelingen en afkoop kleine pensioenen.Op de overige terreinen binnen de aanvullende pensioenregelingen is onderscheid
tussen mannen en vrouwen nu al op grond van de Wet gelijke behandeling mannen
en vrouwen verboden. Meer concreet geldt dat voor de individuele polissen
en de vrijwillige voorzieningen. Opnemen van deze twee modaliteiten is op
grond van de Vierde richtlijn gelijke behandeling (86/378/EEG) niet verplicht,
maar regering en parlement hebben destijds besloten ze wel in de Nederlandse
wetgeving op te nemen. Zoals bekend geven Europese richtlijnen minimumverplichtingen.
Afwijkingen naar boven zijn toegestaan binnen de grenzen van het Verdrag.
Het kabinet stelt thans voor een sluitend geheel te maken van de gelijke behandeling
in de pensioenen door voor al hetgeen geacht kan worden onderdeel uit te maken
van de pensioentoezegging, zijnde een arbeidsvoorwaardelijke afspraak, gelijke
uitkeringen voor te schrijven. Derhalve zijn de beroepspensioenregelingen,
waar geen sprake is van een pensioentoezegging buiten de reikwijdte van dit
wetsvoorstel gebleven.Afkoop van pensioenen is verboden. De wet zondert echter kleine pensioentjes
uit. Deze mogen wel worden afgekocht. Deze afkoop maakt deel uit van de arbeidsvoorwaarden
en dient daarom zonder onderscheid tussen mannen en vrouwen te geschieden.
Een ander recht op afkoop is aan de orde in de situatie dat bij een beschikbare
premieregeling op pensioendatum een dusdanig hoog kapitaal is
opgebouwd dat bij omzetting van dat kapitaal in een pensioenuitkering meer
dan 100% van het eindloon wordt uitgekeerd. De fiscus staat die bovenmatigheid
niet toe en belast dat deel van het kapitaal dat het surplus veroorzaakt.
In dat het geval biedt de PSW de mogelijkheid dat het surplus waarover belasting
wordt geheven niet wordt omgezet in een periodieke uitkering maar aan de deelnemer
wordt uitgekeerd. Het kabinet is van mening dat deze – overigens naar
verwachting – zeldzame situatie niet kan worden beschouwd als deel uitmakend
van de arbeidsvoorwaarden. Daarom is dan ook op dit onderdeel geen verbod
op onderscheid tussen mannen en vrouwen voorgesteld.Ook wat betreft waardeoverdracht bij wisseling van dienstbetrekking is
naar het oordeel van het kabinet geen sprake van een overdracht binnen de
pensioentoezegging en derhalve wordt deze niet onder het wetsvoorstel begrepen.
Op de vraag over het advies van de Verzekeringskamer uit 1993 wordt in paragraaf 3.3.1
nader ingegaan.Met genoegen constateert het kabinet dat de leden van de fractie van D66
blij zijn met het voorschrift van gelijke pensioenuitkering voor mannen en
vrouwen in het kader van artikel 2b PSW. Het is het kabinet echter niet duidelijk
waarop wordt gedoeld met de vraag of dit voorschrift desalniettemin materiële
ongelijke behandeling op kan leveren gelet op het verschil in levensloop tussen
mannen en vrouwen.De leden van de fracties van CDA (in paragraaf 3.3.2), D66 en GroenLinks
(paragraaf 3.3.2) vragen naar de relatie van het voorschrift tot gelijke
uitkeringen en de discussie over de taakafbakening.Het kabinet heeft wat betreft de taakafbakening voor een belangrijk deel
het advies van de Stichting van de Arbeid overgenomen. Dit advies heeft de
instemming van alle drie de pensioenkoepels. In dit advies is aanbevolen dat
wat betreft de vrijwillige voorzieningen de pensioenfondsen ten minste één
van de vier in het advies genoemde solidariteitscriteria zullen hanteren.
Verzekeraars behoeven dit niet. Dat in het advies rekening is gehouden met
het voorschrift tot gelijke uitkeringen blijkt onder andere uit de wijze waarop
het vierde solidariteitscriterium is geformuleerd (de verwijzing naar de verwachte
voorschriften op het terrein van de gelijke behandeling). In reactie op de
opmerking van de leden van de CDA-fractie wijst het kabinet erop dat als het
gaat om vrijwillige voorzieningen de taakafbakening niet impliceert dat bij
pensioenfondsen wel en dat bij verzekeraars geen solidariteit behoeft te worden
georganiseerd. Ook voor verzekeraars geldt dat zij bij de vrijwillige voorzieningen
moeten voldoen aan de solidariteitscriteria die de wet stelt. Een voorbeeld
hiervan is het keuringsverbod. De taakafbakening regelt dat voor pensioenfondsen
nog een stukje extra solidariteit wordt vereist hetgeen tot uiting komt in
de keuze uit een van de vier in het advies genoemde solidariteitscriteria.
Het onderhavige wetsvoorstel is dus geen inbreuk op hetgeen rondom de taakafbakening
is besproken. Evenmin is het een poging om langs deze weg de taakafbakening
verder vorm te geven. Overigens gaat het kabinet ervan uit dat zowel pensioenfondsen
als verzekeraars zich het niet kunnen veroorloven gedurende een langere tijd
verlies te draaien op de vrijwillige voorzieningen. Immers bij verzekeraars
gaat dit ten laste van de winst en bij pensioenfondsen ten laste van het opgebouwde
vermogen. In beide gevallen zullen er naar verwachting voldoende krachten
bij de pensioenuitvoerder worden gemobiliseerd die de belangen van degenen
die worden gedupeerd door deze winst c.q. vermogensdaling zullen verdedigen. Met genoegen constateert het kabinet dat de leden van de D66-fractie zich
in beginsel kunnen verenigen met de toepassing van gelijke uitkering voor
mannen en vrouwen bij beschikbare premieregelingen bij de individuele polis
en bij de vrijwillige voorzieningen. Deze leden vragen zich echter wel af
waaraan getoetst moet worden en hoe dit verzekeringstechnisch gerealiseerd
moet worden.Alvorens in te gaan op de inhoudelijke aspecten van deze vraag acht het
kabinet het van belang aan te geven dat zowel over het wetsvoorstel als over
de hoofdlijnen van de algemene maatregel van bestuur uitgebreid technisch
overleg heeft plaatsgevonden met de pensioenkoepels en de Verzekeringskamer
over de uitvoerbaarheid. In de huidige tekst van het wetsvoorstel, alsook
in de hoofdlijnen van de amvb is het commentaar vanuit het overleg verwerkt.
De pensioenkoepels staan afwijzend tegenover een aantal onderdelen uit dit
wetsvoorstel. Echter, zij zijn van mening dat wanneer het wetsvoorstel ongewijzigd
wordt aangenomen er behoefte is aan duidelijke regelgeving. De concept-amvb
verschaft deze duidelijkheid.Inhoudelijk kan het volgende worden opgemerkt. Voor een collectieve beschikbare
premieregeling zal toetsing c.q. invulling van het voorschrift tot gelijke
uitkeringen op twee manieren plaats kunnen vinden, ofwel door het vaststellen
van een verschillende premie voor mannen en vrouwen die gebaseerd is op de
op datum van premiebetaling bestaande verschillen in levensverwachting, ofwel
door het bieden van een gelijke uitkeringsgarantie. Bij een beschikbare premieregeling
in de vorm van individuele polissen geldt hetzelfde. De materiële toetsing
zal dan echter lastiger zijn. Op dit punt kan een vergelijking worden getrokken
met de toetsing in het kader van beginsel van gelijk loon voor mannen en vrouwen.
Bij verschil in pensioenuitkering zal aannemelijk moeten worden gemaakt dat
een vergelijkbare werknemer van het andere geslacht een andersluidende toezegging
heeft ontvangen. Zoals in de brief van 3 juni 1998 (Kamerstukken II 1997/98,
25 694, nr. 5) is aangegeven, is de complexiteit van de vergelijking
van individuele polissen geen aanleiding om ze uit te sluiten van de reikwijdte
van het voorschrift tot gelijke uitkeringen. In dit kader zij vermeld aan
de Commissie Gelijke Behandeling is gevraagd een advies uit te brengen over
de toetsbaarheid van de gestelde normen in de concept-amvb.Bij een vrijwillige voorziening volledig voor rekening van de deelnemer
en in de vorm van een beschikbare premieregeling is naar zijn aard de mogelijkheid
tot verschillende werkgeverspremies voor mannen en vrouwen niet aan de orde,
dus dan zal gekozen worden voor het bieden van een gelijke uitkeringsgarantie.De leden van de D66-fractie gaan in op een aantal argumenten van de regering,
waarom gekozen is voor het voorschrift tot gelijke uitkeringen boven een voorschrift
tot het hanteren van sekseneutrale tarieven. Deze leden vragen om een cijfermatige
onderbouwing van het kosteneffect van het argument dat pensioenverzekeraars
hun premies zullen verhogen om de risico's af te dekken van eventuele wijzigingen
in de aantallen mannen en vrouwen in hun deelnemersbestand. Voorts vragen
deze leden om een nadere onderbouwing van het door de regering aangevoerde
argument dat een landelijk vastgesteld sekseneutraal tarief technisch niet
mogelijk is omdat daarvoor de samenstelling van de verschillende pensioenfondsen
teveel verschilt. Ook willen zij, evenals de leden van de fractie van GroenLinks
een nadere onderbouwing van het argument dat sekseneutrale tarieven de Europese
concurrentieverhouding verstoort.Indien er voor alle pensioenuitvoerders één landelijk tarief
zou gelden zou dit slechts voldoen indien de verhouding mannelijke en vrouwelijke
deelnemers in een deelnemersbestand overeenkomt met de landelijke verhouding.
Veelal zal dit niet het geval zijn. In de gezondheidszorg werken bijvoorbeeld
onevenredig meer vrouwen, terwijl in de metaal het tegenovergestelde geldt.
Dit betekent dat het landelijk sekseneutrale tarief voor de premies voor ouderdomspensioen
in de gezondheidszorg te laag zijn en voor de metaal te hoog om het risico
te dekken. Zoals ook reeds gesteld zou een dergelijk landelijk tarief slechts
uitvoerbaar zijn indien er sprake is van een landelijke verevening, hetgeen
zonder pensioenplicht niet haalbaar wordt geacht.In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat het hanteren van landelijke
unisekstabellen nadelig is voor de concurrentiepositie van Nederlandse verzekeraars.
Hun concurrentiepositie wordt geschaad omdat zij in die situatie gehouden
zijn mee te betalen aan de landelijke verevening. Verzekeraars die vanuit
het buitenland op de Nederlandse markt opereren kunnen vrij gemakkelijk de
vereveningsbijdrage ontwijken. Daardoor zijn deze in staat hun producten goedkoper
aan te bieden dan de in Nederlandse opererende verzekeraars.De leden van de fractie van D66 vragen ook een toelichting bij de stelling
dat het hanteren van één tarief voor mannen en vrouwen per pensioenfonds
moeilijker uitvoerbaar is dan het hanteren van een aparte mannen en vrouwenpremie
per pensioenfonds.In de memorie van toelichting (pag. 10) is aangegeven dat het kabinet
heeft gekozen voor het voorschrift van gelijke uitkeringen en niet voor gelijke
werkgeverspremies, omdat aldus op de meest optimale wijze het bereiken van
het doel van gelijke behandeling gekoppeld wordt aan een technisch uitvoerbare
regeling. Wellicht ware het duidelijker geweest als hier aangegeven was dat
met de gekozen optie voorkomen wordt dat kostenverhogende risico-opslagen
berekend hoeven te worden. Het bewerkstelligen van een dergelijke kostenverhoging
door het voorschrijven van een sekseneutrale werkgeverspremie is aanleiding
geweest voor de eerste optie te kiezen.De leden van de GroenLinks-fractie vragen of het kabinet het zou toejuichen
als alle of een deel van de pensioenuitvoerders met elkaar afspraken zouden
maken over unisextarieven en verevening van verschillen bij uiteenlopende
samenstellingen van bestanden.Het kabinet is van oordeel dat de gelijke behandeling ofwel per deelnemersbestand
gerealiseerd moet worden ofwel via een landelijk unisekstarief. Tussenvormen,
als door deze leden voorgesteld, lijken zich moeilijk te verhouden tot het
vereiste van collectieve actuariële gelijkwaardigheid. De verst gaande
vorm van gelijke behandeling zou bereikt kunnen worden door het invoeren van
landelijke unisekstarieven. Dit wordt, zoals ook al in de memorie van toelichting
is aangegeven, niet haalbaar geacht.De leden van de fracties van D66, GroenLinks en de SP vragen naar eventuele
mogelijke gedragseffecten van werkgevers als deze meer premie voor mannen
dan voor vrouwen moeten gaan betalen.In theorie is het denkbaar dat de verschillen in werkgeverspremie voor
mannen en vrouwen effect zal hebben op het wervingsbeleid van werkgevers.
Hoe de gedragseffecten van werkgevers zullen zijn, kan op dit moment slechts
worden ingeschat. Maar aangezien de kosten van de pensioenpremie slechts een
beperkt onderdeel uit van de totale loonkosten uitmaken, wordt geen groot
effect op het wervingsbeleid verwacht. De leden van de fracties van GroenLinks en de SP vragen naar het verschil
in kosten tussen een ouderdomspensioen voor mannen en vrouwen.De kostenverschillen tussen vrouwen en mannen bij een beschikbare premieregeling
bedragen tussen de 25% en 35%. Deze kostenverschillen kunnen worden gesplitst
in twee onderdelen. Allereerst is er een verschil in de koopsommen die op
65-jarige leeftijd nodig zijn om voor de rest van het leven over een voor
mannen en vrouwen gelijk vast pensioen te beschikken. Dit verschil bedraagt
ongeveer 25 procent. Daarnaast ontstaat er ook een kostenverschil in de opbouwfase
doordat vrouwen een grotere kans maken dan mannen om de 65-jarige leeftijd
te bereiken. Dit kostenverschil neemt toe naarmate men jonger is. Het loopt
op van vrijwel 0 procent voor 64-jarigen tot ongeveer 10 procent voor 25-jarigen.
Het totale kostenverschil varieert van zo'n 25 procent voor 64-jarigen tot
ongeveer 35 procent voor 25-jarigen. Van het kostenverschil voor 25-jarigen
is dus 25% te verklaren uit de hogere levensverwachting op 65-jarige leeftijd
en 10% uit de lagere sterftekansen tussen het 25ste en 65ste levensjaar.De verschillen in werkgeversbijdragen hebben overigens in eindloonregelingen
altijd al een rol gespeeld. Voor het grootste deel van deelnemers aan pensioenregelingen
wordt een doorsneepremie gehanteerd, zodat werkgevers de verschillen in kosten
tussen mannen en vrouwen niet zien. Hierbij dient wel de kanttekening gemaakt
te worden dat in het verleden veelal een gecombineerde ouderdoms- en nabestaandenpensioenvoorziening
werd toegezegd op opbouwbasis, waardoor de totale premie voor mannen en vrouwen
min of meer gelijk was.De leden van de fractie van GroenLinks vragen in hoeverre er ontsnappingsroutes
zijn om het voorschrift tot gelijke uitkeringen te omzeilen.Naar de mening van het kabinet zijn er niet meer ontsnappingsroutes dan
voor de overige terreinen waarvoor gelijke behandelingsvoorschriften gelden.
Het is niet uit te sluiten dat geprobeerd wordt via individuele polissen het
voorschrift tot gelijke uitkeringen te omzeilen. Hier loopt de werkgever echter
een reëel risico als een werknemer de ongelijke behandeling in een juridische
procedure zal aankaarten. Een inschatting van het ontwijkingsgedrag van werkgevers
is op dit moment moeilijk te maken en laat bovendien naar het oordeel van
het kabinet het belang van het voorschrift van gelijke behandeling onverlet.De leden van de fractie van D66 vragen hoeveel fondsen nog steeds een
hoge franchise hebben en hoeveel fondsen met een hoge franchise deze inmiddels
hebben aangepast naar aanleiding van het pensioenconvenant. Voorts vragen
ze welke andere aanpassingen zich hebben voorgedaan.Hoeveel fondsen nog steeds een hoge franchise heeft is niet exact bekend.
Uit eigen onderzoek onder de 70 grootste pensioenfondsen blijkt dat 31 fondsen
(met ongeveer 1 miljoen actieve deelnemers) een franchise hebben die hoger
is dan 30 000 gulden. De overige 39 (met ongeveer 2,6 miljoen deelnemers)
hebben een lagere franchise of hanteren in het geheel geen franchise. In dat
laatste geval gaat het om regelingen met een beperkt ambitieniveau.De evaluatie van het pensioenconvenant vindt plaats aan de hand van ontwikkelingen
bij de 102 grootste pensioenfondsen. Zoals in de brief aan de Tweede Kamer
van 28 september 1990 (kenmerk SV/V&P/99/57212) reeds is gemeld, heeft
de eerste tussenevaluatie plaatsgevonden. Het gaat over wijzigingen in het
jaar 1998. In dat jaar hebben zich in totaal bij 13 fondsen wijzigingen
voorgedaan, waaronder bij 7 fondsen wijzigingen ten aanzien van de franchise.In het convenant is niet exact afgesproken tot welk niveau de franchise
verlaagd zou moeten worden. De vaststelling van de hoogte van de franchise,
als belangrijk element bij de bepaling van de grootte van het aanvullend pensioen,
is ook de verantwoordelijkheid van de sociale partners. Een wettelijk voorschrift
past hier dan ook niet bij.Naar de mening van het kabinet zou een franchise ter hoogte van het minimumloon
gepast zijn. Een dergelijke hoogte past in de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen overheid en sociale partners, waarbij de overheid primair verantwoordelijk
is voor de aan het niveau van het wettelijk minimumloon gerelateerde basisvoorziening,
en sociale partners daarboven. Een dergelijk niveau heeft als voordeel dat
iedereen pensioen opbouwt, en dat alleenstaanden en tweeverdieners een aanmerkelijk
beter pensioenresultaat zullen bereiken. Bij een dergelijke keuze zou ook
het gebruik van voor-Oortse AOW-bedragen niet meer aan de orde zijn.Op korte termijn kunt u een notitie over de franchise tegemoet zien waarin
met rekenvoorbeelden duidelijk gemaakt wordt hoe dit gefinancierd kan worden.
Voorgesteld wordt de discussie over de vraag of er een wettelijke regeling
moet komen over de maximale hoogte van de franchise, zoals de leden van de
D66-fractie in overweging geven, in dat kader te voeren.Het kabinet neemt voorts nota van de opmerkingen van deze leden over de
voor vrouwen nadelige uitwerking van het verschil in de gehanteerde franchise
tussen de Belastingherziening 2001 en de Wet Fiscale behandeling van pensioenen.
Zij stelt echter voor de discussie hierover te voeren in het kader van de
behandeling van de Belastingherziening 2001.3.2 Europese juridische contextDe leden van de fractie van de VVD vragen waarom de regering besloten
heeft om op het terrein van de beschikbare premieregelingen, uitruil van pensioensoorten,
vrijwillige voorzieningen en individuele polissen verder te gaan dan de Europese
regels voorschrijven. En of de regering verwacht dat deze keuze van invloed
zal zijn op het ontstaan van één Europese markt voor pensioenen.
Ook de leden van de fracties van het CDA en de SGP merken op dat het wetsvoorstel
verder gaat dan de Europese regelgeving. De leden van de CDA-fractie vragen
op grond waarvan de regering tot de conclusie komt dat «niet valt uit
te sluiten» dat Europese jurisprudentie het begrip beloning zo ruim
zal definiëren dat ook gelijke uitkeringen bij keuzemogelijkheden hieronder
zal vallen. Ook vragen deze leden naar de opvattingen van de regering over
de ontwikkelingen in Europese Unie en of er vanuit Nederland initiatieven
richting Europa zijn geweest. Voorts vragen de leden van de fracties van CDA
en SGP of er ook andere landen in Europa zijn met dergelijke voorschriften.Exacte gegevens hierover zijn niet bekend. Er wordt echter op dit moment
bezien in hoeverre er vergelijkbare voorschriften in andere landen van Europa
bestaan.Het kabinet is van oordeel dat er geen sprake van uit de pas lopen met
Europa, zoals de leden van de CDA-fractie het eerder in dit verslag formuleerden,
maar veeleer van voorop lopen. In dit kader heeft prof. mr. J.E. Goldschmidt,
voorzitter van de Commissie gelijke behandeling in Pensioen Magazine, november
1999, nr. 11 het volgende opgemerkt: «Op het punt van de gelijke behandeling
van mannen en vrouwen is Nederland bezig een stukje achterstand in te lopen.».
Het kabinet vindt het wenselijk dat de gelijke behandeling van mannen en vrouwen
op het terrein van de pensioenen tot een sluitend geheel gemaakt wordt. Een pensioentoezegging, in welke vorm dan ook heeft niet tot doel het
realiseren van een zak met geld voor de deelnemer, maar van het recht op een
periodieke uitkering. Dat geldt bij defined benefitregelingen, maar ook bij
defined-contributionregelingen. Met name bij dit type regelingen wordt wel
gesteld dat er niets meer wordt toegezegd dan de betaling van een premie.
Echter, ook in dit geval kunnen de premies tot niets anders leiden dan tot
een periodieke uitkering. Op grond van de huidige wet kunnen een man en een
vrouw met eenzelfde aantal dienstjaren, geen gelijke pensioenuitkeringen inkopen
in een beschikbaar premiesysteem, omdat de inkoop van ouderdomspensioen voor
een man, met een statistisch lagere levensverwachting, goedkoper is dan voor
een vrouw met een statistisch hogere levensverwachting. Aangezien de pensioentoezegging
geen toezegging omtrent een zak geld is, maar een toezegging omtrent een premie
ten behoeve van het recht op een periodieke uitkering, wordt in het onderhavige
wetsvoorstel voorgesteld dat ongelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen
niet meer geoorloofd zijn.Hoewel Nederland dus met de voorgenomen regelgeving vooruitloopt op hetgeen
thans op Europees niveau is verplicht, is het naar het oordeel van het kabinet
de vraag hoe lang dat het geval zal zijn. Dit in antwoord op een vraag van
de leden van de CDA-fractie. Niet ondenkbaar is dat het Europese Hof van Justitie
desgevraagd tot vergelijkbare oordelen komt. In de zaak Neath (C-152/91, r.o.
29) en herhaald in de zaak Coloroll (C-200/9, r.o 78) heeft het Hof overwogen
dat voor het begrip beloning bepalend is, dat de werkgever zich, zelfs eenzijdig,
verbindt om aan zijn werknemers bepaalde uitkeringen te betalen of specifieke
voordelen toe te kennen, terwijl de werknemers op hun beurt erop rekenen dat
de werkgever hun die uitkeringen zal betalen of die voordelen zal toekennen.
Alles wat niet uit die verbintenis voortvloeit en ten aanzien waarvan de werknemers
dus geen overeenkomstige verwachtingen koesteren, valt derhalve, aldus het
Hof, niet onder het begrip beloning.Hieruit zou kunnen worden afgeleid dat ook het Hof van oordeel is dat
de arbeidsvoorwaardelijke afspraken (een verbintenis) tussen werkgever en
werknemer omtrent bijvoorbeeld keuzemogelijkheden zijn te beschouwen als het
toekennen van specifieke voordelen. Er is sprake van een pensioentoezegging
indien er enig voordeel is dat uit de dienstbetrekking voortvloeit. Dit betekent
dat ook als een werkgever niet meer doet dan het bedingen van een korting
er sprake is van een pensioentoezegging. Overigens is de rechter uiteindelijk
degene die beoordeelt waar de grens in een concreet geval ligt. Indien er
geen sprake is van een pensioentoezegging is uitvoering van deze voorziening
door een pensioenfonds overigens niet mogelijk.Het kabinet is, in antwoord op een vraag van de leden van de VVD-fractie,
niet van oordeel dat dit wetsvoorstel van invloed zal zijn op het ontstaan
van één Europese markt voor pensioenen. Op dit punt ziet het
kabinet de fiscale wetgeving als een veel belangrijker knelpunt.Het kabinet heeft geen initiatieven ondernomen, dit in antwoord op de
leden van de CDA-fractie, om op Europees niveau tot afstemming van wetgeving
te komen.3.3 Reikwijdte voorschrift gelijke uitkeringen3.3.1. Beschikbare premieregelingenDe leden van de fracties van de PvdA en het CDA (in paragraaf 3.1)
vragen een reactie op de stelling dat het recht op gelijke uitkeringen bij
beschikbare premieregelingen tot veel hogere kosten voor vrouwen leidt. Voorts vragen de leden van deze fracties, alsook de leden van de SP-fractie,
welke gevolgen hiervan verwacht worden.De stelling dat de loonkosten voor vrouwen hoger worden bij beschikbare
premieregelingen kan gedeeltelijk bevestigd worden. Indien gekozen wordt voor
een gelijke uitkeringsgarantie zal dit voor de werkgever wat betreft de loonkosten
géén consequenties hebben. Alvorens de vraag te beantwoorden
wat de consequenties hiervan zijn, wordt een beeld gegeven van de meest recente
bekende stand van zaken in de praktijk (Pensioenmonitor, VK studies nr. 16,
p. 14/15): Het aantal fondsen met een defined benefitregeling bedroeg in 1998 751
hetgeen 91,4% van alle actieve deelnemers aan een pensioenregeling omvat.
In 1997 voerden 824 fondsen een defined benefitregeling uit hetgeen goed was
voor 97.8% van alle actieve deelnemers aan een pensioenregeling. In 1998 hadden
38 fondsen een beschikbare premieregeling hetgeen staat voor 0,5% van alle
actieve deelnemers aan een pensioenregeling. In 1997 waren deze cijfers 20
respectievelijk 0,2%. Hoewel er dus sprake is van een stijging van het aantal
deelnemers met een beschikbare premieregeling als pensioenregeling gaat het
nog steeds om zeer geringe aantallen.Interessant hierbij is dat het verschil in loonkosten tussen mannen en
vrouwen in defined benefitregelingen ook aanwezig is, sterker nog inherent
is aan dit type regeling. De gelijke uitkering voor mannen en vrouwen heeft
in dit type regeling nooit ter discussie gestaan. De verschillen hebben voorzover
bekend geen negatieve invloed op de arbeidsmarktpositie van vrouwen, waarbij
overigens zorgvuldigheidshalve wel zij opgemerkt dat de verschillen in kosten
tussen mannen en vrouwen bij een gecombineerde ouderdomspensioen en nabestaandenpensioenregeling
gering zijn. Overigens wordt in alle bedrijfspensioenfondsen met doorsneepremies
gewerkt, waardoor de verschillen in kosten niet zichtbaar zijn voor de individuele
werkgever. Dat de verschillen in kosten gaan ontstaan is een onvermijdelijk
gegeven dat volgt uit het feit dat pensioenregelingen niet meer standaard
een ouderdomspensioen en nabestaandenpensioen op opbouwbasis zullen omvatten.
Dit vloeit weer voort uit het recht op uitruil.Het kabinet heeft langs deze lijn doorredenerend geen concrete aanwijzingen
dat het introduceren van een voorschrift tot gelijke uitkeringen tot gevolg
zou kunnen hebben dat werkgevers geen pensioentoezeggingen meer zullen doen –
noch wat betreft de collectieve voorziening, noch wat betreft de «kopjes»
en aanvullende voorzieningen erboven op, zoals de leden van de fractie van
het CDA aan de orde stellen. Dat er hierdoor sprake zal zijn van uitwijkgedrag
van werknemers of steeds soberder pensioenregelingen, zoals deze leden en
de leden van de GroenLinks-fractie zich afvragen, wordt door het kabinet dan
ook niet als groot risico ingeschat. Zekerheid kan daarover echter niet worden
gegeven. Soberder regelingen kunnen overigens wel op andere gronden tussen
sociale partners overeengekomen worden.De leden van de CDA-fractie als ook die van de D66-fractie en de GroenLinks-fractie
vragen of het wetsvoorstel niet zal leiden tot een verslechtering van de positie
van de vrouw op de arbeidsmarkt.Het kabinet is van oordeel dat er geen aanleiding is te veronderstellen
dat ten gevolge van dit wetsvoorstel sprake zal zijn van een vermindering
van de bescherming van de (vrouwelijke) werknemer, of van een verslechtering
van de positie van de vrouw op de arbeidsmarkt. Op meerdere punten zijn er
verschillen in kosten tussen mannen en vrouwen. Toch is de tendens al jaren
dat steeds meer vrouwen deelnemen aan de arbeidsmarkt. Zoals reeds eerder
aangegeven zullen de meeste werkgevers weinig merken van de verschillen in
pensioenkosten tussen mannen en vrouwen. De leden van de fractie van de PvdA, de VVD en het CDA vragen of het na
inwerkingtreding van dit wetsvoorstel mogelijk blijft dat deelnemers met een
beschikbare premieregeling of kapitaalverzekering pensioen in kunnen kopen
bij de verzekeraar die het beste aanbod doet?Het kabinet vermoedt dat hier sprake is van een misverstand. Het zogenaamde
shoppen is in het kader van het onderhavige wetsvoorstel niet aan de orde.
Volledigheidshalve zij vermeld dat in het wetsvoorstel «Wijziging PSW
in verband met toezicht, verbod op uitstelfinanciering en waardeoverdracht»
(Kamerstukken II 1998/99, 26 415) de mogelijkheden tot waardeoverdracht
de eis van het bestaan van een dienstverband is opgenomen. Ten gevolge hiervan
zal het zogenaamde shoppen niet meer mogelijk zijn.De vraag van de CDA-fractie of het voorschrijven van gelijke uitkeringen
niet in strijd is met het karakter van deze regelingen, wordt ontkennend beantwoord.
Zoals in paragraaf 3.2 is aangegeven wordt pensioen door het kabinet
niet beschouwd als een zak geld, maar als een toezegging omtrent een premie
ten behoeve van het recht op een periodieke uitkering. Naar aanleiding van
het verzoek om reactie op het commentaar van de Verzekeringskamer dat er bij
individuele polissen en beschikbare premieregelingen uitvoeringstechnische
belemmeringen bestaan bij invoering van het voorschrift van gelijke uitkeringen,
kan worden opgemerkt dat dit advies dateert van 16 november 1993. Dit advies
had betrekking op de notitie inzake het hanteren van naar geslacht ongelijke
actuariële factoren, naar aanleiding van de motie van Kamerlid Groenman
e.a. (Kamerstukken II, 1989/90, 20 890, nr. 23). De Verzekeringskamer
heeft echter in haar advies over het voorliggende wetsvoorstel deze opmerkingen
niet herhaald. Bovendien is, zoals eerder in deze nota aangegeven, over de
uitvoering van het wetsvoorstel en de bijbehorende amvb nauw overleg met pensioenuitvoerders
en Verzekeringskamer gevoerd, zodat het kabinet geen aanleiding heeft aan
te nemen dat de eerder geuite bezwaren nog gelden.Op de vraag van de leden van de fractie van het CDA over de gedragseffecten
bij vrijwillige voorzieningen wordt in de volgende paragraaf ingegaan.Door de leden van de fractie van het CDA wordt de conclusie getrokken
dat de methode van gelijke premiebeloning niet meer kan bij de voorgestelde
wetgeving. Zij wijzen er op dat voordelen als beheersbaarheid van de loonkosten
en flexibiliteit voor de werknemers dreigen te verdwijnen.Het kabinet onderschrijft het eerste deel van deze conclusie. Het feite
dat gelijke premie niet meer kan doet namelijk geen afbreuk aan het genoemde
voordeel van beschikbare premieregelingen, namelijk de beheersbaarheid van
de kosten. In het bestaande deelnemersbestand kunnen de totale kosten gelijk
blijven en wordt slechts de verdeling van de kosten anders. Bij wijziging
van de man/vrouw-samenstelling van het deelnemersbestand kunnen wel wijzigingen
in de kosten optreden. Dit kan echter worden voorkomen door te kiezen voor
een gelijke uitkeringsgarantie. Het kabinet is het dus niet eens met de stelling
dat beschikbare premieregelingen veel aan flexibiliteit zullen verliezen.
Niet valt in te zien waar die flexibiliteit verloren gaat. De werkgever behoudt
de vrijheid om een onbepaalde toezegging te doen (d.w.z. dat hij in het midden
laat of er sprake is van alleen een ouderdomspensioen of ook een nabestaandenpensioen).
In de concept-amvb is juist in deze situatie voorzien door op dat moment de
ervan uit te gaan dat er sprake is van alleen een ouderdomspensioen. 3.3.2 Vrijwillige pensioenvoorzieningDe leden van de fractie van de PvdA en GroenLinks vragen een reactie op
de stelling dat de regering ten onrechte van mening is dat vrijwillige voorzieningen
die geheel voor rekening van de werknemers komen, onder de Wet gelijk behandeling
van mannen en vrouwen vallen (WGB), omdat er geen sprake is van een beloning,
maar, zoals de leden van de CDA-fractie stellen, van besteding van loon. Meer
concreet vragen deze leden of de regering de stelling van de pensioenkoepels
onderschrijft, dat vrijwillige voorzieningen geheel voor eigen rekening volgens
het beschikbare premiesysteem buiten de gelijke uitkeringsvoorschriften vallen
in het huidige artikel 12c WGB alsook in het nieuwe artikel 12c WGB van het
voorliggende voorstel. Als dit wordt onderschreven zou er volgens deze leden
namelijk geen sprake zijn van inperking van de reikwijdte van de WGB. Zij
vragen of dit dan tot een wijziging van het standpunt van de regering leidt.
Voorts vragen deze leden zich af of het criterium verplichte deelname versus
vrijwillige deelname niet het uitgangspunt zou moeten zijn bij het voorschrift
tot gelijke uitkeringen.Anders dan wordt gesteld, is het kabinet van oordeel dat vrijwillige voorzieningen
wel onder de werkingssfeer van de WGB vallen, nl. onder artikel 12a WGB. Hiervoor
is destijds bij de implementatie van de Vierde EG-richtlijn gelijke behandeling
bewust gekozen. In de artikelsgewijze toelichting is hierover het volgende
zinsnede opgenomen:«anders dan door die persoon zelf tot stand gebracht»:
het is niet de bedoeling dat een «individuele overeenkomst, dat wil
zeggen een door betrokkene zelf en op eigen kosten tot stand gebrachte voorziening
onder het begrip pensioenvoorziening valt. Bij werknemers is de voorziening,
anders gezegd, in dat geval geen arbeidsvoorwaarde, terwijl wat betreft zelfstandigen
in dat geval die voorziening niet wordt geïmpliceerd door het uitoefenen
van de betrokken activiteit. De onderhavige omschrijving omvat echter wel
de zogenaamde facultatieve voorzieningen (in welk geval de betrokkene de vrijheid
heeft tot een door anderen tot stand gebrachte voorziening toe te treden).
In het commentaar van het NJCM op de notitie wordt terecht opgemerkt dat de
richtlijn dergelijke voorzieningen uitsluit. Er lijkt ons geen reden die uitsluiting
over te nemen» (Kamerstukken II, 1989/90, 20 890, nr.
3, p.10).Dit betekent dat voor zover vrijwillige voorzieningen door werkgevers
aan werknemers worden aangeboden en dergelijke voorzieningen niet onder gelijke
voorwaarden voor anderen dan werknemers openstaan, die voorzieningen zijn
aan te merken als voordelen die exclusief voor werknemers beschikbaar zijn
en dat deze voorzieningen derhalve zijn te beschouwen als voordelen die uit
de dienstbetrekking voortvloeien. Deze voorzieningen houden dan ook uitsluitend
verband met werkzaamheden in de onderneming, bedrijfstak, tak van beroep of
openbare dienst als bedoeld in artikel 12a WGB. De vraag wie de premie betaalt
is in deze niet relevant. Het feit dat er destijds sprake was van een werkgeversbijdrage,
terwijl dit thans niet meer het geval hoeft te zijn, doet niets af aan de
principiële keuze die het kabinet en parlement destijds hebben gemaakt.
Voorts betekent dit dat nu voor beschikbare premieregelingen het voorschrift
tot gelijke uitkeringen wordt voorgesteld, dit ook zal gelden voor vrijwillige
voorzieningen in de vorm van beschikbare premieregelingen. Artikel 12c, tweede
lid WGB, waar de leden van de GroenLinks-fractie naar verwijzen, is in dat
geval niet relevant, juist omdat er geen sprake is van een werkgeversbijdrage.
Relevant is de basisregel van artikel 12b WGB. Met andere woorden, de uitzondering
op het verbod op onderscheid, zoals neergelegd in artikel 12c, tweede lid,
onderdeel a WGB is hier niet aan de orde. De leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet aanvullende maatregelen
nodig acht omdat voor commerciële verzekeraars een nadelige concurrentiepositie
kan ontstaan.Eerder is in deze nota al aangegeven dat het kabinet geen reden ziet naar
aanleiding van dit wetsvoorstel tot aanvullende regelgeving op het punt van
de taakafbakening te komen. De pensioenkoepels, inclusief het Verbond van
Verzekeraars, hebben toen zij meewerkten aan het advies van de Stichting van
de Arbeid inzake de taakafbakening reeds rekening gehouden met de inhoud van
het voorliggende wetsvoorstel. Overigens is het kabinet van mening dat de
verzekeraars niet in een nadelige concurrentiepositie komen. Zowel verzekeraars
als pensioenfondsen dienen zich op het terrein van de vrijwillige voorzieningen
aan dezelfde voorschriften te houden. Beide partijen kunnen het zich niet
veroorloven op deze voorziening «verlies» te leiden (zie paragraaf 3.1).
Voor zover dit wetsvoorstel zal leiden tot het niet meer overeenkomen van
vrijwillige voorzieningen door de sociale partners ontstaat er een extra markt
voor verzekeraars in de derde pijler, waar pensioenfondsen geen toegang toe
hebben.De leden van de CDA-fractie vragen een nadere reactie op de veronderstelde
gedragseffecten bij het wel of niet deelnemen aan vrijwillige regelingen.
«goede risico's» zouden uit de regeling stappen vanwege financiële
redenen en de slechte risico's blijven in de regeling. Ook de leden van de
fractie van GroenLinks stellen hierover een vraag, namelijk of het voorschrift
tot gelijke behandeling er wat betreft de vrijwillige voorzieningen niet toe
zou leiden dat uiteindelijk niemand er meer gebruik van maakt, zodat de taakafbakeningsdiscussie
tussen pensioenfondsen en verzekeraars via de praktijk wordt beslecht. En
met als consequentie een uitgekleed (solidair) pensioenstelsel en een bloeiende
markt van ieder voor zichzelf, met vrouwen als verliezers.Hier wordt gedoeld op het anti-selectie gedrag, hetgeen uiteindelijk zou
kunnen leiden tot het niet langer opnemen van vrijwillige voorzieningen in
de pensioenregeling, zodat werknemers «gedwongen» zouden zijn
uit te wijken naar derde pijlervoorzieningen bij verzekeraars. Hierop is de
PSW niet van toepassing en dus noch het verbod op keuringen, noch de Wet pensioenverevening.
Deze redenering gaat ervan uit dat vrijwillige voorzieningen, door uitbreiding
van het voorschrift tot gelijke uitkeringen met uitruil en de beschikbare
premieregeling, in elk geval op termijn, niet meer zullen worden opgenomen
in pensioenregelingen.Het kabinet heeft dit mogelijke effect reeds in de memorie
van toelichting genoemd. Thans worden vrijwillige voorzieningen vooral aangeboden
om ANW- en WAO-hiaten op te vullen. Het valt te betwijfelen of sociale partners
deze vormen van vrijwillige voorzieningen laten vallen ten gevolge van de
voorgenomen regelgeving. Hoewel het voor de werkgeversgeleding wellicht minder
aantrekkelijk wordt om vrijwillige voorzieningen aan te bieden, geldt dit
zeker niet per definitie voor de werknemersgeledingen, omdat immers de werknemersbescherming
juist toeneemt. Bovendien zijn er thans ook andere krachten aanwijsbaar die
inwerken op het fenomeen vrijwillige voorzieningen, namelijk het wetsvoorstel
fiscaal stelsel 21e eeuw en de taakafbakening. Afgewacht zal moeten worden
wat het eindresultaat is ten aanzien van het bestaan van vrijwillige voorzieningen.
De stelling dat het voorschrift tot gelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen
ten aanzien van de vrijwillige voorzieningen de consequentie zou hebben van
een uitgekleed (solidair) pensioenstelsel en een bloeiende markt van ieder
voor zichzelf, met vrouwen als verliezers, spreekt het kabinet niet aan. Het
kabinet is van mening, zoals hierboven ook aangegeven, dat de
vrijwillige voorzieningen, als arbeidsvoorwaardelijk regeling onder het beginsel
van het verbod op onderscheid vallen en moeten vallen.3.3.3 Pensioenrechten bij echtscheidingDe leden van de PvdA, VVD, CDA vragen of dit wetsvoorstel consequenties
heeft voor de waardering van de pensioenrechten bij boedelscheiding of verevening
bij echtscheiding.Het recht op de keuze voor een hoger- of eerder ingaand ouderdomspensioen
kan effect hebben op de waardering van de pensioenrechten bij boedelscheiding
of verevening. Immers, als de mogelijkheid bestaat dat de deelnemer bij datum
indiensttreding of later tijdens de opbouw al een keuze voor een hoger of
eerder ingaand ouderdomspensioen maakt, zullen er geen of minder aanspraken
op nabestaandenpensioen zijn. Dientengevolge zal er geen of minder sprake
zijn van bijzonder nabestaandenpensioen. Overigens maakt dit in het kader
van de pensioenverevening niet uit, omdat in dat geval het hogere of eerder
ingaande ouderdomspensioen in de verevening zal worden betrokken. De mogelijkheid
af te zien van nabestaandenpensioenaanspraken is nu juist de kern van artikel
2bPSW. Om nu belangen van de partner in dit kader te beschermen heeft het
kabinet het instemmingsvereiste voor de partner opgenomen. Hiermee wordt beoogd
op evenwichtige wijze tegemoet te komen aan de verschillende belangen.3.3.4 BeroepspensioenenDe leden van de CDA-fractie vragen een nadere motivering van en de leden
van de D66 en GroenLinks-fracties zetten vraagtekens bij de uitzondering voor
de beroepspensioenen van het voorschrift tot gelijke uitkeringen, omdat zij
menen dat solidariteit ook in regelingen voor beroepspensioenen een belangrijk
uitgangspunt vormt.Anders dan de pensioenregelingen voor werknemers vallen de beroepspensioenen
niet onder de PSW. Voorts kenmerken ze zich overwegend niet door solidariteit.
Ook op andere terreinen wijken deze regelingen af van de werknemersregelingen:
het keuringsverbod is niet van toepassing, terwijl er ook geen afkoopverbod
geldt. Deze verschillen zijn in combinatie met onderstaande aanleiding geweest
om het voorschrift tot gelijke uitkeringen niet op de beroepspensioenen van
toepassing te laten zijn.Op dit moment vallen de beroepsgenoten op grond van artikel 12a onder
de reikwijdte van de WGB. De pensioenuitkeringen bij beroepspensioenregelingen,
als beschikbare premieregelingen zijn voor mannen en vrouwen niet gelijk.
Beroepsgenoten betalen slechts één premie, die gezien zou kunnen
worden als een combinatie van het werkgevers- en werknemersdeel. Indien er
een voorschrift zou gelden dat de premies voor mannen en vrouwen dienen te
verschillen ten behoeve van een gelijke uitkering, is er sprake van lood om
oud ijzer: immers, de vrouw moet meer ouderdomspensioenpremie betalen voor
eenzelfde pensioen en een man meer nabestaandenpensioenpremie.Het kabinet erkent dat langs de weg van de gelijke uitkeringsgarantie
het wel mogelijk is het voorschrift van gelijke uitkeringen voor mannen en
vrouwen op te nemen voor de beroepspensioenregelingen. De vraag is echter
of dit voorschrift zich verhoudt tot het huidige karakter van de beroepspensioenen
waarin, zoals reeds is gemeld, overwegend weinig solidariteit is terug te
vinden.3.3.5 WaardeoverdrachtDe leden van de CDA-fractie vragen of het feit dat tussen verschillendepensioenuitvoerders verschillende ruilvoeten én verschillende
actuariële tabellen worden gehanteerd niet zal leiden tot het afzien
van waardeoverdracht, terwijl dit vanuit het oogpunt van het tegengaan van
pensioenbreuk wel wenselijk zou zijn. Ook de leden van de fracties van de
VVD (artikelsgewijze opmerkingen), D66 en GroenLinks zetten vraagtekens bij
de keuze van het kabinet om het voorschrift tot gelijke uitkeringen niet bij
externe waardeoverdracht van toepassing te verklaren.Er zijn in Nederland weinig identieke pensioenregelingen. Ze verschillen
vaak op veel punten. Met de introductie van de ruilvoet wordt er een factor
toegevoegd aan het geheel van mogelijke verschillen. In de ene pensioenregeling
zal wellicht wel sprake zijn van keuze mogelijkheden en in de andere niet.
Het kabinet is van mening dat met het nu voorliggende wetsvoorstel absoluut
geen extra belemmering wordt opgeworpen voor waardeoverdracht. Ook nu al is
het zo dat bij individuele waardeoverdracht de deelnemer steeds de afweging
zal moeten maken of overdracht wenselijk is. Bij waardeoverdracht bij wijziging
van dienstbetrekking is het beginsel van gelijke beloning niet van toepassing,
omdat het hier niet gaat om beloning, maar om het tegengaan van pensioenverlies.De zorg van de leden van de fractie van GroenLinks over de mogelijkheid
dat deelnemers, ten gevolge van het niet van toepassing zijn van het voorschrift
van gelijke uitkeringen bij externe waardeoverdracht, op pensioendatum gaan
«shoppen» bij de verzekeraar die het voordeligste aanbod doet,
berust op een misverstand. Overdracht van pensioenaanspraken op pensioendatum
is in het merendeel van de gevallen so wie so niet mogelijk, omdat in defined
benefitregelingen de pensioenuitkering is toegezegd. Ook bij defined contributionregelingen
zal «shoppen» op pensioendatum niet meer mogelijk zijn ingevolge
het voorschrift in het wetsvoorstel wijziging PSW in verband met toezicht,
verbod op uitstelfinanciering en waardeoverdracht (Kamerstukken II 1998/99,
26 415) dat er sprake dient te zijn overdracht in verband met een nieuwe
dienstbetrekking.3.4 RuilvoetDe leden van de PvdA-fractie vragen of de mogelijkheid die geboden wordt
rekening te houden met het risico van antiselectie en het risico van (ongunstige)
wijziging in de man/vrouw-samenstelling van het deelnemersbestand, ertoe leidt
dat bij keuzemogelijkheden voor het bepalen van de ruilvoet zal worden uitgegaan
van de meest ongunstige situatie.Dit is niet het geval. Met de eis van collectieve actuariële gelijkwaardigheid
wordt gewaarborgd dat de beschikbare middelen in redelijkheid worden ingezet
voor de financiering van de keuzemogelijkheden. Bij het bepalen van de ruilvoet
maken de sociale partners een inschatting van de mate waarin gebruik zal worden
gemaakt van de keuze mogelijkheden, de samenstelling van het deelnemersbestand,
e.d. Zo is het dus mogelijk dat ervan uit wordt gegaan dat ingeval van uitruil
van nabestaandenpensioen in ouderdomspensioen alle alleenstaanden en alle
vrouwen zullen uitruilen. De Verzekeringskamer ziet er op toe dat de ruilvoet
zodanig is berekend dat in redelijkheid mag worden verwacht dat er sprake
zal zijn van collectieve actuariële gelijkwaardigheid. Dat is immers
de wettelijke randvoorwaarde waarbinnen de ruilvoet moet worden vastgesteld.
Naarmate er meer ervaring wordt opgedaan met de keuzemogelijkheden zal het
steeds makkelijker worden om op basis van ervaringsgegevens een juiste ruilvoet
vast te stellen.De leden van de PvdA-fractie vragen wat antiselectie precies inhoudt. In de ruilvoet mag rekening worden gehouden met het antiselectierisico.
Dat wil zeggen dat een inschatting mag worden gemaakt van de mate waarin deelnemers
gebruik maken van de hen geboden keuze terwijl deze deelnemers zelf weten
dat zij een verhoogd risico lopen voor die verzekering waarvoor zij kiezen.
Bijvoorbeeld, een pensioenregeling kent de mogelijkheid om een deel van het
ouderdomspensioen om te zetten in een nabestaandenpensioen. Een deelnemer
die verwacht niet lang meer te zullen leven zal dan kiezen voor dat nabestaandenpensioen
en een lager ouderdomspensioen. De kosten voor het nabestaandenpensioen worden
door deze antiselectie hoger. Immers het risico dat er een nabestaandepensioen
moet worden uitgekeerd is dankzij de antiselectie hoger dan op grond van de
verzekeringsstatistiek mag worden verwacht.Over de effecten van antiselectie, waarnaar deze leden vragen wordt verwezen
naar paragraaf 3.3.2.De leden van de PvdA-fractie vragen om welke ongewenste problemen het
gaat in de brief van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
d.d. 21 oktober 1999 (Kamerstukken II 1999/2000, 26 711, nr.5) bij de
bijzondere situaties waarbij ontheffing mogelijk is van de looptijd van een
ruilvoet of opbouwkeuzevoet. De leden van de fractie van de PvdA vragen op
welke situaties gedoeld wordt buiten de fusie en voor wie de problemen ongewenst
zijn.In de brief van 21 oktober 1999, betreffende de hoofdlijnen van de amvb
bij het onderhavig wetsvoorstel is de mogelijkheid opgenomen dat in bijzondere
situaties van de looptijd van een ruilvoet of opbouwkeuzevoet afgeweken kan
worden. Het kabinet denkt dan aan majeure wijzigingen van het deelnemersbestand
waardoor de vastgestelde ruilvoet of opbouw-keuzevoet niet meer zal leiden
tot een collectief actuarieel gelijkwaardige uitruil. Het wijzigen van de
ruilvoet of opbouwkeuzevoet zal dan gewenst zijn, omdat het te maken heeft
met de eisen omtrent de financiering van de pensioenregeling. Indirect is
dat overigens ook in het belang van de deelnemers. Fusies zijn een voor de
hand liggend voorbeeld van mogelijke tussentijdse wijzigingen van het deelnemersbestand.
In een nog op te stellen ministeriële regeling zal een nauw omschreven
kader worden opgenomen, waarbinnen de Verzekeringskamer ontheffingsbevoegdheid
heeft.De leden van de fractie van de PvdA vragen of de ruilvoet onafhankelijk
van leeftijdsverschillen tussen partners wordt vastgesteld. Zij vragen of
dit leidt tot een lagere waarde van het om te ruilen nabestaandenpensioen?De ruilvoet dient onafhankelijk van leeftijdsverschillen tussen partners
te worden vastgesteld. Dit leidt niet tot een lagere waarde van het om te
ruilen nabestaandenpensioen voor alleenstaanden, omdat de waarde van een nabestaandenpensioen
voor een alleenstaande per definitie slechts theoretisch bepaald kan worden.
Overigens leidt een keuze voor één ruilvoet er per definitie
toe dat er niet steeds sprake zal zijn van individuele actuariële gelijkwaardigheid.
Door het hanteren van de collectieve actuariële gelijkwaardigheid met
één ruilvoet wordt maximale gelijkheid tussen individuele deelnemers
gerealiseerd. Als een ruilvoet afhankelijk van leeftijdsverschillen van de
partners zou kunnen worden vastgesteld, dan dient er een (theoretische) keuze
gemaakt te worden ten aanzien van de hoogte van de ruilvoet voor alleenstaanden.
Tenzij de meest gunstige ruilvoet gekozen wordt, zou er voor alleenstaanden
altijd sprake zijn van nadeel.De leden van de fracties van PvdA, VVD, CDA en GroenLinks vragen of het
mogelijk is dan wel moet zijn om uitruil toe te passen bij een nabestaandenpensioen
waarvoor een premievrijstelling geldt wegens arbeidsongeschikheid en zo ja,
wie daarvoor de kosten draagt.De premievrije voortzetting is te beschouwen als een voorziening die voortvloeit
uit de pensioentoezegging en die wordt (voor)gefinancierd tijdens de opbouw
van pensioenaanspraken. In de premie zit een risico-opslag verdisconteerd,
ten behoeve van de uitvoering van de premievrije voortzettingsregeling bij
arbeidsongeschiktheid. De premievrije voortzettingsregeling maakt deel uit
van de pensioentoezegging en valt derhalve onder het keuzerecht op grond van
artikel 2b PSW. De extra kosten die hieruit voortvloeien zullen in de premiebepaling
kunnen worden meegenomen. Overigens vloeit uit de eerbiedigende werking van
dit wetsvoorstel, in combinatie met de aard van de voortzettingsregeling voort,
dat slechts diegenen die na datum inwerkingtreding van de wet een aanspraak
op premievrije voortzetting krijgen de hierin opgenomen nabestaandenpensioenaanspraken
ook kunnen uitruilen. Immers, de reeds ingegane premievrije voortzettingsgevallen
zijn gebaseerd op de pensioentoezegging van de werkgever die voor de datum
inwerkingtreding van de wet is gedaan. De werkgever heeft ook op dat moment
aan zijn verplichtingen voldaan, terwijl de pensioenuitvoerder het risico
van dit aspect van de pensioenregeling ook op dat moment heeft gedekt. Er
wordt in deze een parallel getrokken met de wijze waarop het wetsvoorstel
van toepassing is op back service-aanspraken. Het kabinet beziet nog in hoeverre
in een nota van wijziging dit overgangsrecht wat betreft de premievrije aanspraken
beter kan worden vormgegeven.De leden van de fractie van D66 zijn van mening dat het vaststellen van
de kaders van de ruilvoetregelingen vooralsnog moet worden overgelaten aan
de pensioenuitvoerders, tenzij er een landelijke vereveningsregeling komt
met één ruilvoet.Deze opvatting wordt door het kabinet niet onderschreven. Beperkte nadere
regels zijn nodig om te kunnen waarborgen dat enerzijds alleenstaanden een
reële compensatie krijgen bij een keuze voor een hoger of eerder ingaand
ouderdomspensioen en anderzijds zowel bij keuzemogelijkheden als bij beschikbare
premieregelingen en afkoop de hoogte van de sekseneutrale uitkering zoveel
mogelijk de collectieve actuarieel beschikbare waarde benaderd. Terwijl ook
de kenbaarheid en zekerheid voor de deelnemers nadere regels gewenst maken.
Voorts wordt aldus voorkomen dat in individuele gevallen de wijze van uitvoering
van het wetsvoorstel door een pensioenuitvoerder in een procedure ter discussie
wordt gesteld. Tot slot acht het kabinet het niet juist als bijvoorbeeld verzekeraars
het recht hebben zelf de ruilvoet vast te stellen, zonder enig wettelijk kader,
en de sociale partners daar geen invloed op hebben. Zij spreken immers de
pensioenregeling af. De ruilvoet maakt deel uit van die afspraken.De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom er bij uitruil op grond
van artikel 2c PSW geen minimumdeelnemersbestanden worden voorgeschreven.In de hoofdlijnen voor een algemene maatregel van bestuur worden voor
het wettelijk verplichte keuzerecht op grond van artikel 2b PSW wel eisen
gesteld aan het deelnemersbestand, omdat hier naast de gelijke uitkeringen
voor mannen en vrouwen, de doelstelling is het bieden van een redelijke compensatie
aan alleenstaanden voor het nabestaandenpensioen waarop alleen mensen met
een partner een beroep kunnen doen. Bij niet-wettelijk verplichte vormen van
uitruil wordt de verantwoordelijkheid van de overheid niet aanwezig geacht.
Uitgangspunt is dat op grond van de PSW-verplichtingen en de
afspraken die sociale partners maken redelijke ruilvoeten worden bepaald.Bij afkoop worden de strengere eisen overigens wel weer opgelegd, dit
in antwoord op een vraag van de leden van de fractie van GroenLinks. In dit
geval meent het kabinet dat het van belang is te waarborgen dat de hoogte
van het kapitaal op een redelijk niveau wordt vastgesteld.4. Algemene wet gelijke behandelingDe leden van de fracties van CDA en D66 vragen naar een nadere motivering
van de uitzondering met betrekking tot het nabestaandenpensioen in de AWGB.Anders dan de leden van de CDA-fractie zich afvragen, liggen hieraan geen
uitvoeringstechnische, maar principiële argumenten ten grondslag. Met
het handhaven van een uitzondering van het nabestaandenpensioen in de AWGB
wordt bewerkstelligd dat sociale partners niet gedwongen worden de groep waarvoor
een nabestaandenpensioenvoorziening wordt aangeboden te vergroten. Uitbreiding
van deze groep zou leiden tot het vergroten van het aantal afhankelijkheidsrelaties
en dat ziet het kabinet niet als overheidstaak. Andere regelgeving, waarin
een vergelijkbare uitzondering is opgenomen is niet bekend.De leden van de CDA-fractie vragen in het kader van de verantwoordelijkheid
van de pensioenuitvoerders of verzekeraars die een standaardproduct uitvoeren
voor verschillende werkgevers de deelnemers aan die standaardregeling onderling
gelijk moeten behandelen.Met deze leden is het kabinet van oordeel dat pensioenuitvoerders slechts
gehouden zijn de deelnemers aan verschillende standaardcontracten gelijk te
behandelen, indien er sprake is van een collectieve regeling. Dit laat onverlet
dat verzekeraars de mogelijkheid hebben ruilvoeten en opbouwkeuzevoeten te
baseren op het totale deelnemersbestand van hun portefeuille. Ook de vraag
van deze leden of een werkgever die pensioentoezeggingen aan werknemers bij
verschillende pensioenuitvoerders heeft ondergebracht, de verantwoordelijkheid
draagt om aan te tonen dat eventuele verschillen niet het gevolg zijn van
onderscheid naar geslacht kan bevestigend worden beantwoord. Overigens wordt
een verzekeraar evenals een werkgever geacht de wet te kennen en uit te voeren,
zodat er wel sprake kan zijn van aansprakelijkheid bij overeenkomsten die
niet in overeenstemming met de Nederlandse wetgeving zijn opgesteld.De leden van de fractie van het CDA vragen of het voorgestelde artikel
12b WGB het pensioenuitvoerders toestaat om bij uitruil buiten de pensioentoezegging
van de werkgever om, gegeven de gelijk(waardig)heidsvoorschriften van artikel
32ba PSW, uit te gaan van individuele actuariële gelijkwaardigheid. Als
voorbeeld wordt hier genoemd een onbepaalde toezegging bij een beschikbare
premieregeling.De verantwoordelijkheid van de pensioenuitvoerder op grond van artikel
12b WGB strekt zich uit tot de uitvoering van de pensioentoezegging. In zijn
algemeenheid kan gesteld worden dat de verantwoordelijkheid van artikel 12b
WGB zich voordoet in alle gevallen waarin sprake is van de uitvoering van
een pensioenvoorziening voor personen uitsluitend in verband met hun werkzaamheden
in een onderneming, bedrijfstak, tak van beroep of openbare dienst (artikel
12a WGB). In het door deze leden genoemde voorbeeld kan de vraag bevestigend
worden beantwoord, voorzover de pensioentoezegging een verschil in premie
voorschrijft voor mannen en vrouwen die zodanig wordt vastgesteld dat deze
op het moment van premie-betaling tot gelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen zouden leiden. Dit is slechts anders in het geval de pensioentoezegging
een gelijke uitkeringsgarantie biedt. In dat laatste geval dienen ook de pensioenuitkeringen
gelijk te zijn, ongeacht de keuze naar pensioensoort die de deelnemers maken.Uitruil van pensioensoorten buiten de pensioentoezegging is voor pensioenuitvoerders
(pensioenfondsen én verzekeraars) niet meer mogelijk op grond van het
wetsvoorstel (Kamerstukken II 1998/99, 26 415), omdat waardeoverdracht
nog slechts plaats kan vinden bij wisseling van dienstbetrekking. Bovendien
is het voor pensioenfondsen ook niet geoorloofd, omdat zij niet bevoegd zijn
tot het uitvoeren van zaken die geen onderdeel uitmaken van de pensioenregeling.
Dat wil zeggen dat ook individuele besluiten omtrent uitruil buiten de pensioenregeling
om geacht worden deel uit te maken van de pensioentoezegging, omdat er een
formeel besluit aan ten grondslag ligt van het bestuur van het pensioenfonds
dat uitsluitend de pensioenregeling uitvoert.5. Eerbiedigende werking en inwerkingtredingDe leden van de PvdA-fractie vragen hoe de splitsing tussen aanspraken
voor de inwerkingtreding en aanspraken na inwerkingtreding moet worden gemaakt.
Deze leden en de leden van de fracties van het CDA, de VVD en GroenLinks vragen
voorts of er ook een dergelijke splitsing gemaakt dient te worden ten aanzien
van onvoorwaardelijk toegezegde, mee-verzekerde indexeringen.De wijze waarop pensioenuitvoerders een splitsing maken tussen de nieuwe
aanspraken die wel onder de reikwijdte van het wetsvoorstel vallen en de reeds
opgebouwde aanspraken, die daar niet onder vallen staat hen vrij. Zij kunnen
dit regelen door een zogenaamde knip-bepaling, maar de regelgeving belet pensioenuitvoerders
ook niet het keuzerecht ook over het verleden van toepassing te verklaren,
indien dit om administratieve redenen of anderszins wenselijk geacht wordt.
In antwoord op de vraag over de onvoorwaardelijk toegezegde meeverzekerde
indexeringen kan worden opgemerkt dat deze, evenals de zogenaamde backservice-aanspraken, voorzover ze betrekking hebben
op aanspraken die zijn opgebouwd voor inwerkingtreding van deze wet, niet
onder de reikwijdte van artikel 2b PSW en het gelijke uitkeringsvoorschrift
vallen.De leden van de PvdA-fractie vragen een reactie op de door de Tweede Kamer
ontvangen commentaren, waarin wordt gewezen op het feit dat waardeoverdracht
op basis van artikel 32ba PSW in geval van wijziging van de pensioenregeling
tot gevolg zou kunnen hebben dat er aantasting van de reeds opgebouwde aanspraken
voor de deelnemers kan optreden.Van een wijziging ten opzichte van het huidige artikel 32a, op grond waarvan
thans waardeoverdracht plaatsvindt bij wijziging van de pensioenregeling,
is geen sprake. Op grond van beide artikelen wordt instemming van de deelnemer
vereist.De leden van de fractie van de PvdA vragen of de wijziging van artikel
5, zesde lid AWGB gevolgen heeft voor het aanvullende alleenstaandenpensioen
ter overbrugging van het AOW-verschil voor alleenstaanden en paren.Deze vraag wordt bevestigend beantwoord, voorzover het ná inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel wordt opgebouwd. De uitzondering op het voorschrift tot
gelijke behandeling in de AWGB heeft vanaf die datum slechts betrekking op
het nabestaandenpensioen. Voor alle overige elementen dienen de pensioenaanspraken
voor alleenstaanden en mensen met een partner gelijk te zijn,
bijvoorbeeld wat betreft de franchise, maar ook wat betreft de door deze leden
genoemde AOW-compensatieuitkering.De leden van de fractie van de PvdA vragen of het niet reëel zou
zijn het wetsvoorstel te laten werken vanaf 1-1-2000 nu dit de oorspronkelijke
ingangsdatum was. Ook de leden van de fracties van D66, GroenLinks en de SP
vragen of het wel billijk is dat de inwerkingtreding van artikel 2b PSW geen
terugwerkende kracht kent tot die datum, omdat dit, zoals de leden van GroenLinks
stellen in lijn met het amendement-Groenman zou zijn. De leden van de fracties
van de VVD en het CDA vragen daarentegen of de wens van pensioenuitvoerders
tot een implementatietermijn van 2 à 3 jaar door de regering gerechtvaardigd
wordt geacht. De leden van de CDA-fractie stellen daarbij voor naar analogie
met de Wet fiscale behandeling van pensioenen te bepalen dat bij een ingrijpende
aanpassing van bestaande regelingen tijdens de overgangstermijn het keuzerecht
en de gelijke uitkeringsvoorschriften tegelijkertijd moeten worden geïmplementeerd.Het kabinet acht een terugwerkende kracht tot 1 januari 2000 voor het
keuzerecht op grond van artikel 2b PSW niet gewenst. Omdat voor dit keuzerecht
wat betreft het terugwerkende deel geen geld is gereserveerd. Sociale partners
zullen dan dus met extra kosten wordt geconfronteerd, hetgeen zich niet verhoudt
tot het pensioenconvenant.Wel acht het kabinet het gewenst dat het keuzerecht zo spoedig mogelijk
van kracht wordt. De door de pensioenkoepels genoemde inwerkingstredingstermijn
van 2 à 3 jaar is naar de mening van het kabinet dan ook te lang. De
uitdrukkelijke voorkeur van het kabinet gaat uit naar inwerkingtreding per
1 januari 2001. Alleen bij een inwerkingtreding voor of op 1 januari 2001
is het mogelijk invulling te geven aan de doelstellingen van het pensioenconvenant
zoals kosten beheersing en modernisering. Als het wetsvoorstel later inwerking
treedt is de kans groot dat van de kosten beheersing en de modernisering weinig
terecht komt. Een tijdige inwerkingtreding is echter afhankelijk van het tijdstip
waarop het wetsvoorstel in het Staatsblad zal staan. Wat betreft de implementatie
van het voorschrift tot gelijke uitkeringen buiten artikel 2b PSW zij opgemerkt
dat dit voor de meest voorkomende defined benefit regelingen geen of weinig
effect heeft. Hier zal, voorzover dat niet reeds is gebeurd, geregeld moeten
worden dat de keuzemodulen tot sekseneutrale uitkeringen leiden. Bij beschikbare
premieregelingen, die overigens slechts 0,5% van alle actieve deelnemers omvatten,
zullen ingrijpender aanpassingen moeten plaatsvinden. Gezien bovenstaande
wordt echter ook hiervoor een beperkte implementatieperiode voldoende geacht.Het streven van het kabinet naar inwerkingtreding van dit wetsvoorstel
per 1 januari 2001 staat los van het wetsvoorstel van gehuwden en geregistreerde
partners, zoals de leden van de D66-fractie vragen. Dit laatste wetsvoorstel
zal zo spoedig mogelijk in werking treden.6. KostenaspectenDe leden van de CDA-fractie vragen naar de relatie tussen de stijging
van de pensioenkosten die voortvloeit uit het wetsvoorstel en het pensioenconvenant.
De leden van de fractie van D66 vragen om een indicatie te geven van de kosten
van het voorgestelde artikel 2b PSW en van de kosten bij het handhaven van
het huidige artikel 2b PSW. Voorts vragen zij hoe hoog de kosten zijn voor
een nabestaandenpensioen op risicobasis.In paragraaf 1.1. van deze nota is reeds ingegaan op de verhouding
tussen de stijging van de kosten voortvloeiend uit artikel 2b PSW en het pensioenconvenant.
Eveneens is al aangeven welke gedragseffecten het kabinet verwacht
en hoe het kabinet daarop in speelt. In de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel is aangegeven dat het kabinet de kosten van het recht op keuze
berekend op aan structurele lastenverhoging van ongeveer 1% ten opzichte van
de huidige situatie. Bij deze berekening is uitgegaan van het blijven voortbestaan
van een nabestaandenpensioen op kapitaaldekkingsbasis. Voorts is verondersteld
dat alle alleenstaanden zullen kiezen voor uitruil waardoor op het moment
van uitruil de gehuwdheidsfrequentie voor pensioengerechtigden op datum van
ingang ouderdomspensioen op 100% moet worden gesteld. In wezen is dit dus
de kostenberekening gebaseerd op handhaving van het huidige artikel 2b PSW.
Wanneer wordt afgezien van het nabestaandenpensioen op kapitaaldekkingsbasis
en wordt overgestapt op een nabestaandenpensioen op risicobasis is er volgens
het wetsvoorstel geen recht op keuze meer. In dat geval vloeit er ook geen
kostenstijging voort uit het keuzerecht. Sterker zelfs, de kosten van de pensioenregeling
als geheel zullen dalen omdat de kosten van een nabestaandenpensioenregeling
op risicobasis gemiddeld de helft bedragen van een nabestaandenpensioen op
kapitaaldekkingsbasis.7. VoorlichtingDe leden van de fractie van de PvdA vragen hoe de voorlichting vorm moet
krijgen en wie er daarvoor verantwoordelijk is.Met deze leden is het kabinet van mening dat goede voorlichting onontbeerlijk
zal zijn voor het maken van een verantwoorde keuze. Ook het kabinet ziet het
belang van het beschermen van de rechten van mensen die eens grotendeels afhankelijk
zullen zijn van een nabestaandenpensioen, met name de groep oudere vrouwen
zonder eigen aanvullende pensioenvoorziening. Er is een uitgebreide voorlichtingscampagne
in voorbereiding, zowel op het terrein van het keuzerecht als wat betreft
het voorschrift tot gelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen. In het kader
van het keuzerecht speelt een rol dat gebruik maken van de dit recht vergaande
consequenties kan hebben. Het feit dat zich een grote diversiteit aan regelingen
en huishoudenssituaties voordoet, maakt dat er hoge eisen gesteld moeten worden
aan een goede informatievoorziening van werknemers. Voorts zullen werknemers
geïnformeerd moeten worden over de gelijke behandelingsbepalingen. Enerzijds
zodat de werknemer kan controleren of er inderdaad sprak is van gelijke behandeling,
anderzijds om de consequenties aan te geven voor de hoogte van de periodieke
uitkering voor mannen en vrouwen.De verantwoordelijkheid voor voorlichting over dit wetsvoorstel ligt deels
in handen van de overheid, deels in handen van sociale partners en pensioenuitvoerders.
De overheid heeft de verantwoordelijkheid ten aanzien van de bewustwording
van de consequenties van dit wetsvoorstel. Dit betreft dan niet alleen de
werknemers, maar ook partners van de werknemers. Sociale partners en pensioenuitvoerders
zijn primair verantwoordelijk voor de voorlichting over de inhoud van de pensioenregeling.Artikelsgewijze opmerkingenArtikel I, onderdeel A (artikel 2b PSW), eerste lidDe leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen wat wordt beoogd
met de formulering in artikel 2b, eerste lid: «met ingang van de datum
waarop het ouderdomspensioen ingaat of kan ingaan» en of het definitieve
keuzemoment ook op ingangsdatum van het prepensioen kan worden gesitueerd. De formulering van het eerste lid beoogt dat de deelnemer een keuze kan
maken met ingang van de datum waarop normaal gesproken zijn pensioen ingaat
of op de datum waarop zijn ouderdomspensioen in kan gaan indien er van uitruil
gebruik wordt gemaakt. Indien een deelnemer de mogelijkheid heeft te kiezen
voor eerder ingaand ouderdomspensioen moet deze uiteraard wel de mogelijkheid
hebben om de keuze op een moment te maken dat de keuze nog zin heeft. Voor
de formulering «met ingang van de» is gekozen omdat het uitvoeringstechnisch
niet mogelijk zal zijn om de keuze daadwerkelijk pas te maken op het moment
dat het pensioen kan ingaan. In de praktijk zal deze keuze een paar weken
of maanden tevoren moeten worden gemaakt. Met deze formulering van dit artikel
is dit mogelijk gemaakt. Het bieden van een definitieve keuze op ingangsdatum
van het prepensioen is niet geoorloofd, voorzover de deelnemer niet daadwerkelijk
gebruik maakt van het prepensioen. Beoogt is de deelnemers een reële
keuzemogelijkheid te bieden op het moment voor het pensioen daadwerkelijk
ingaat.Artikel I, onderdeel A (artikel 2b PSW), derde lidDe leden van de fracties van het CDA en de VVD vragen hoe het derde lid
van artikel 2b PSW, dat voor iedere deelnemer een financiële voorziening
voor het nabestaandenpensioen vereist, zich verhoudt tot het vereiste in de
Wet fiscale behandeling van pensioenen dat bij individuele polissen voor het
treffen van een nabestaandenpensioenvoorziening sprake moet zijn van een partner.Schijnbaar is hier sprake van een misverstand. Naar de mening van het
kabinet is er in de Wet fiscale behandeling van pensioenen geen voorschrift
opgenomen dat er bij individuele polissen voor het treffen van een nabestaandevoorziening
sprake moet zijn van een partner. Dit is slechts anders voor pensioenregelingen
in eigen beheer. Daarvoor moeten er wel nabestaanden zijn aangewezen.Artikel I, onderdelen F,G en H (artikel 32a PSW)Op de vraag van de leden van de fracties van de PvdA, het CDA en de VVD
of de bij beschikbare premieregelingen gebruikelijke mogelijkheid om op pensioendatum
pensioen in te kopen bij de verzekeraar die hen het voordeligste aanbod doet,
het zogenaamde «shoppen» onmogelijk wordt gemaakt is ingegaan
in paragraaf 3.3.1.De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen of de regering het
acceptabel vindt dat waardeoverdracht op grond van artikel 32a bij overdracht
naar een andersoortige pensioenregeling tot zeer ongelijke uitkomsten kan
leiden voor mannen en vrouwen.Voor de beantwoording van deze vraag zij verwezen naar paragraaf 3.3.5.De leden van de CDA-fractie vragen voorts of waardeoverdracht mogelijk
is in het geval van verschillende werkgevers die hetzelfde standaardproduct
bij één verzekeraar hebben toegezegd, omdat hier naar zij stellen
geen andere toezegging aan de orde is.Het kabinet is van mening dat waardeoverdracht in deze situatie mogelijk
is bij wisseling van dienstbetrekking, omdat de pensioentoezegging wel wijzigt.
De werkgever is namelijk degene die de pensioentoezegging doet. Het feit dat
de inhoud van deze pensioentoezegging een standaardproduct van een verzekeraar
is doet hier niets aan af. Artikel I, onderdeel I (artikel 32ba PSW)De leden van de CDA-fractie vragen waarom in artikel 32ba twee uitzonderingen
zijn opgenomen in het geval van een andere toezegging van de werkgever die
het af te kopen pensioen heeft toegezegd.Het voorschrift tot collectieve gelijkwaardigheid ziet, zoals deze leden
stellen, op een overgang van een onderneming in andere handen terwijl de toezegging
voor de «overgenomen» werknemers niet wordt gewijzigd, maar de
uitvoering ervan wel overgaat naar een andere uitvoerder. Hiertoe is besloten,
omdat als uitgangspunt bij dit wetsvoorstel geldt dat er bij de arbeidsvoorwaarden
geen onderscheid naar geslacht mag worden gemaakt. Indien bij een overname
de arbeidsvoorwaarden, inclusief de pensioentoezegging, van de overgenomen
werknemers blijven gelden, vloeit hier, naar de mening van het kabinet, uit
voort dat de overdracht, die «slechts» plaatsvindt omdat de nieuwe
werkgever een andere uitvoerder heeft, geen effect mag hebben op de hoogte
van de aanspraken van mannen en vrouwen. Deze redenering geldt in vereenvoudigde
vorm ook voor de tweede uitzondering waar deze leden op wijzen, namelijk de
overdracht naar een andere pensioenuitvoerder, die dezelfde pensioentoezegging
van dezelfde werkgever uitvoert.De leden van de CDA-fractie vragen of het juist is dat bij een wijziging
van de pensioenregeling waarbij de waardes van de opgebouwde aanspraken collectief
worden overgedragen, zodat de wijziging tevens wordt doorgevoerd over het
verleden, op basis van artikel 32ba PSW geen individuele actuariële gelijkwaardigheid
meer zal zijn voorgeschreven maar collectieve gelijkwaardigheid.Dit is niet juist. Het wetsvoorstel heeft slechts betrekking op aanspraken
die vanaf de datum van inwerkingtreding worden opgebouwd. Dit laat onverlet
dat bij invoering van een nieuwe regeling ook de aanspraken uit het verleden
kunnen worden omgezet. Het instemmingsvereiste wordt in deze echter geacht
voldoende bescherming te bieden aan de belangen van de deelnemers.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J. F. Hoogervorst 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26711-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl