Jaarverslag Nationale ombudsman 2001; Jaarverslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28260, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-03-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28260 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVEWOORD VOORAFDEEL I KERNJAARVERSLAG 1 DE OVERHEID, GEZIEN DOOR DE NATIONALE OMBUDSMAN IN 20011.1 Ontwikkelingen in 20011.1.1 De cijfers van de Nationale ombudsman1.1.2 Taak en functie van de Nationale ombudsman1.1.2.1 Inleiding1.1.2.2 Onderzoek uit eigen beweging1.1.2.3 Onderzoek op verzoekPolitie en openbaar ministerieJustitieBinnenlandse Zaken en KoninkrijksrelatiesOnderwijs, Cultuur en WetenschappenFinanciënLandbouw, Natuurbeheer en VisserijSociale zekerheidVolksgezondheid, Welzijn en SportWaterschappenGemeenten1.2 Ontwikkelingen in de afgelopen jaren1.2.1 Inleiding1.2.2 Toepassing behoorlijkheidscriterium voortvarendheid
door de jaren heen1.2.3 Evaluatieonderzoeken Awb1.2.4 Commissie Evaluatie Awb II1.2.5 Conclusie1.3 Bijzondere onderwerpen1.3.1 Herkansing1.3.1.1 Inleiding1.3.1.2 Nationale ombudsman is tweedelijnsvoorziening1.3.1.3 Oude werkwijze1.3.1.4 Nieuwe werkwijze1.3.1.5 Uitzonderingen en evaluatie1.3.2 Publieksvoorlichting1.3.3 Klokkenluiders1.3.3.1 Inleiding1.3.3.2 Rijksoverheid1.3.3.3 Decentrale overheden1.3.3.4 Verzoek gemeente Enschede1.3.3.5 Nationale ombudsman als extern meldpunt1.3.4 Kinderombudsman1.3.4.1 Onderzoek Kohnstamm Instituut1.3.4.2 Initiatief-wetsvoorstel1.4 Aandachtspuntena. Algemeenb. Afzonderlijke bestuursorganen2 WETGEVING; AMBT; BUREAU2.1 Wetgeving c.a.2.1.1 De Wet Nationale ombudsman2.1.2 Wet organisatie en bestuur gerechten2.1.3 Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman2.1.4 Aanwijzing decentrale overheden2.1.5 Voorontwerp extern klachtrechtAan externe klachtvoorzieningen te stellen eisenTerminologieProcedurele bepalingenVangnetWijzigingen in organieke wettenAdvies van de Nationale ombudsman2.1.6 Wetsvoorstellen die de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman rakenWijziging van de Politiewet 1993 in verband met de aanpassing
van de politieklachtregeling aan hoofdstuk 9 van de AwbWijziging van Luchtvaartwet inzake de beveiliging op luchtvaartterreinenMijnbouwwet2.2 Ambt2.2.1 Regeling ambtstermijn substituut-ombudsman2.2.2 Nevenfuncties amtsdragersNevenfuncties Nationale ombudsmanNevenfuncties substituut-ombudsman2.3 Klachten over de Nationale ombudsman2.3.1 Inleiding2.3.2 De in 2001 ontvangen klachten2.4 Het Bureau Nationale ombudsman2.4.1 PersoneelFormatieZiekteverzuim en bedrijfsmaatschappelijke begeleidingHonoreringZwangerschaps-, bevallings- en ouderschapsverlof; kinderopvangOpleiding, vorming en loopbaanbegeleidingGeorganiseerd overleg2.4.2 Financiën2.4.3 Bedrijfsvoering(Organisatie)veranderingenWerklastHuisvestingThuiswerkenAutomatisering3 HET WERK VAN DE NATIONALE OMBUDSMAN IN CIJFERS3.1 De te behandelen zakenTabel 1 Werkvoorraad verzoekschriften 3.2 Afgedane zaken3.2.1 Cijfers afgedane zakenTabel 2 Reden onderzoek tussentijds beëindigd 3.2.2 Onderzoek uit eigen beweging3.3 Doorlooptijden verzoekschriften3.4 Afgedane zaken per gebiedTabel 3a Aantal rapporten per gebied* Tabel 3b Afgedaan zonder rapport per gebied* 3.5 De conclusie van de Nationale ombudsman3.6 Reden voor de klacht; beoordeling door de Nationale
ombudsman3.6.1 Algemeen3.6.2De beoordeling in de rapporten1. de verdeling van de totaalscore over de beoordelingscriteria2. het oordeel per beoordelingscriterium3.6.3 De reden voor de klacht in tussentijds afgedane
zakenTabel 4 Reden voor de klacht in tussentijds afgedane zaken* 3.6.4 De meest voorkomende problemen in de afgedane zaken3.7 De effecten van het werk van de Nationale ombudsmana. Interventieb. «Met instemming»c. AanbevelingTabel 5 Het resultaat van de aanbeveling* 3.8 Enkele achtergrondkenmerken van indieners van verzoekschriften4 EFFECTEN VAN HET WERK VAN DE NATIONALE OMBUDSMAN4.1 Soorten effectena. tijdens de besluitvorming over het al dan niet in onderzoek
nemen van een klachtb. tijdens een onderzoek van de Nationale ombudsmanc. na afloop van een onderzoek van de Nationale ombudsman4.2 Actie door de overheid4.2.1 Op het gebied van de politie4.2.2 Op het gebied van Algemene Zaken4.2.3 Op het gebied van Buitenlandse Zaken4.2.4 Op het gebied van JustitieTen aanzien van de Immigratie- en Naturalisatiedienst4.2.5 Op het gebied van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties4.2.6 Op het gebied van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen4.2.7 Op het gebied van Financiën4.2.8 Op het gebied van Defensie4.2.9 Op het gebied van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer4.2.10 Op het gebied van Verkeer en Waterstaat4.2.11 Op het gebied van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij4.2.12 Op het gebied van Sociale Zaken en Werkgelegenheid4.2.13 Op het gebied van Volksgezondheid, Welzijn en Sport4.2.14 Op het gebied van de waterschappen4.2.15 Op het gebied van de provincies4.2.16 Op het gebied van de gemeenten5 NATIONALE OMBUDSMAN EN OMGEVING5.1 Staten-Generaal5.2 Bestuursorganen en andere instanties5.3 Voorlichting5.3.1 Postbus 51-campagneVindbaarheid, bekendheid en efficiencyPostbus 51-campagneEerste uitkomsten evaluatieWat kan hiervan worden geleerd?Conclusie5.3.2 Overige activiteitenVoorlichting intermediairsInternet5.4 Buitenlandse betrekkingen5.5 Voordrachten; publicatiesVoordrachtenPublicaties6 BEOORDELING VERZOEKSCHRIFTEN OP BEVOEGDHEID EN ONTVANKELIJKHEID;
TELEFONISCHE VERZOEKEN OM INFORMATIE6.1 Inleiding6.2 Cijfermatig overzicht van de verwerking van de verzoekschriftenTabel 6 Jaarvergelijking nieuw binnengekomen verzoekschriften
per maand 6.3 De toetsing van de verzoekschriftenTabel 7 Verdeling afgedane verzoekschriften 6.3.1 Artikel 1a: Bevoegdheid naar bestuursorgaan6.3.2 Artikel 16: Bevoegdheidsafbakening naar gedraging6.3.2.1 Inleiding6.3.2.2 Onbevoegdheid Nationale ombudsman ten aanzien
van algemeen verbindende voorschriften (artikel 16, onder b)6.3.2.3 Onbevoegdheid Nationale ombudsman bij openstaan
of aanhangig zijn van een bezwaar- of beroepsprocedure (artikel 16, onder
c)6.3.2.4 Onbevoegdheid Nationale ombudsman bij rechterlijk
toezicht (artikel 16, onder g)6.3.3 Artikel 14: Ontvankelijkheid; discretionaire bevoegdheid
Nationale ombudsman6.3.3.1 Inleiding6.3.3.2 Niet voldaan aan vereisten van artikel 12 in samenhang
met artikel 14, onder a6.3.3.3 Kennelijke ongegrondheid van het verzoek (artikel
14, onder b)6.3.3.4 Onvoldoende belang (artikel 14, onder c)6.3.3.5 Verzoeker een ander dan degene jegens wie de gedraging
had plaatsgevonden (artikel 14, onder d)6.3.3.6 Geen gebruik gemaakt van openstaande bestuursrechtelijke
voorziening (artikel 14, onder g)6.3.3.7 Klacht eerst zelf voorleggen aan bestuursorgaan
(artikel 14, onder i)6.3.3.8 Samenhangende gedragingen in lopende procedures
(artikel 14, onder j en k)6.4 Buitenwettelijke verzoekschriftenTabel 8 Afgedane buitenwettelijke verzoekschriften naar
aandachtsgebied* 6.5 Behandeling van klachten en verzoeken om informatie
per telefoon en e-mailTabel 9 Overzicht telefonische verzoeken om inlichtingen BIJLAGE 1OVERZICHT UITGEBRACHTE RAPPORTENAlgemene Zaken Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Buitenlandse Zaken en Justitie Buitenlandse Zaken Defensie Economische Zaken Financiën Gemeenten Justitie Landbouw, Natuurbeheer en Visserij Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen Politie Provincies Sociale Zaken en Werkgelegenheid Verkeer en Waterstaat Volksgezondheid, Welzijn en Sport Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Waterschappen BIJLAGE 2VERMELDING VAN RAPPORTEN IN VAKBLADEN IN 2001Politie en openbaar ministerie Ministeries BIJLAGE 3DE BEOORDELINGSCRITERIALIJST VAN BEOORDELINGSCRITERIA3.1 t.a.v. besluiten (d.w.z. alles wat niet feitelijk
handelen is):3.2 t.a.v. feitelijk handelen: evenredigheid/proportionaliteitA. t.a.v. de procesgang:7.1 voortvarendheid7.2 administratieve nauwkeurigheid7.3 actieve/adequate informatieverstrekking7.4 actieve opstellingB. t.a.v. aanwezigheid voorzieningen op het vlak van de
organisatie:7.5 voorzieningen ten behoeve van registratie:7.6 voorzieningen ten behoeve van coördinatie/afstemming7.7 voorzieningen ter bescherming van de privacy7.8 voorzieningen ter bevordering onpartijdigheid7.9 voorzieningen ter bevordering hulpvaardigheid t.o.v.
burgers7.10 toegankelijkheid7.11 adequate verblijfs- en bewaaromstandighedenC. t.a.v. houding/gedrag actor(es):7.12 correcte bejegening:7.13 respecteren privacy (voorzover niet vallend onder
1a: grondrechten; zie onder meer ook art. 2:5 Awb)7.14 onbevooroordeeldheid (zie ook art. 2:4 Awb)7.15 open oog voor positie/belangen van burgers/inlevingsvermogen/actieve
en hulpvaardige opstelling7.16 goed vervullen van zorgplicht t.a.v. aan bestuursorganen
toevertrouwde belangen8. Overige eisen van behoorlijkheidBIJLAGE 4BESTUURSORGANEN BINNEN DE BEVOEGDHEID VAN DE NATIONALE
OMBUDSMAN1. Door rechtstreekse en specifieke aanwijzing in de Wet
Nationale ombudsman (art. 1a, eerste lid, onderdelen a, c en d).2. Door rechtstreekse, maar niet specifieke aanwijzing
in de Wet Nationale ombudsman (art. 1a, eerste lid, onderdeel e).3. Door aanwijzing, op verzoek, van bestuursorganen van
provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen (art.
1a, eerste lid, onderdeel b), bij ministerieel besluit (als bedoeld in art.
1b, eerste lid; vóór de wijziging van de Wet Nationale ombudsman
van 30 juni 1998 gebeurde deze aanwijzing bij algemene maatregel van
bestuur).4. Zelfstandige bestuursorganenA. op het terrein van het Ministerie van JustitieB. op het terrein van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en KoninkrijksrelatiesC. op het terrein van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en WetenschappenD. op het terrein van het Ministerie van FinanciënE. op het terrein van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerF. op het terrein van het Ministerie van Verkeer en WaterstaatG. op het terrein van het Ministerie van Economische ZakenH. op het terrein van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en VisserijI. op het terrein van het Ministerie van Sociale Zaken
en WerkgelegenheidJ. op het terrein van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en SportBIJLAGE 5ARTIKEL 78a VAN DE GRONDWETHoofdstuk 4. Raad van State, Algemene Rekenkamer, Nationale
ombudsman en vaste colleges van adviesArtikel 78aBIJLAGE 6WET NATIONALE OMBUDSMAN c.a.6.1 Wet Nationale ombudsmanWet van 4 februari 1981, Stb 35, laatstelijk gewijzigd
bij de wet van 24 januari 2002, Stb. 53.ARTIKEL I. WET NATIONALE OMBUDSMANBEGRIPSBEPALINGEN EN TOEPASSINGSBEREIKArtikel 1Artikel 1aArtikel 1bArtikel 1cHOOFDSTUK I. DE NATIONALE OMBUDSMANArtikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11HOOFDSTUK II. HET ONDERZOEKArtikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikel 20Artikel 21Artikel 22Artikel 23Artikel 24Artikel 25Artikel 26Artikel 27Artikel 28HOOFDSTUK III. OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 29Artikel 30Artikel 30aArtikel 31(Artt. II t/m XV: wijziging van diverse wetten en een
bepaling over de inwerkingtreding; hier niet opgenomen.) Overgangs- en slotbepalingen in de wet van 18 juni 1998
tot wijziging van de Wet Nationale ombudsman en de Wet openbaarheid van bestuur
(Stb. 356)ARTIKEL VIARTIKEL VIII6.2 Besluit bestuursorganen WNo en WobBesluit van 11 september 1998, Stb. 580, houdende uitzondering
respectievelijk aanwijzing van bestuursorganen als bedoeld in de Wet Nationale
ombudsman en de Wet openbaarheid van bestuur (Besluit bestuursorganen WNo
en Wob), zoals gewijzigd bij besluit van 21 december 2000, Stb. 632.Artikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 46.3 Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsmanBesluit van 4 september 1998, Stb. 547, houdende regels
over de vergoedingen die verschuldigd zijn terzake van door de Nationale ombudsman
ontvangen klachten (Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman), zoals gewijzigd
bij besluit van 14 september 2001, Stb. 415.Artikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6[Overgangsbepaling]Artikel 7Artikel 8
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28260Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 583 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 260Jaarverslag Nationale ombudsman 2001nr. 2JAARVERSLAGINHOUDSOPGAVE WOORD VOORAF9   Deel IKERNJAARVERSLAG11   1De overheid, gezien door de Nationale ombudsman in 200113   1.1Ontwikkelingen in 2001131.1.1De cijfers van de Nationale ombudsman131.1.2Taak en functie van de Nationale
ombudsman151.1.2.1Inleiding15 1.1.2.2Onderzoek uit eigen beweging16 1.1.2.3Onderzoek op verzoek191.2Ontwikkelingen in de afgelopen
jaren301.2.1Inleiding30 1.2.2Toepassing behoorlijkheidscriterium
voortvarendheid door de jaren heen311.2.3Evaluatieonderzoeken Awb34 1.2.4Commissie Evaluatie Awb II35 1.2.5Conclusie361.3Bijzondere onderwerpen36 1.3.1Herkansing361.3.1.1Inleiding36 1.3.1.2Nationale ombudsman is tweedelijnsvoorziening37 1.3.1.3Oude werkwijze371.3.1.4Nieuwe werkwijze38 1.3.1.5Uitzonderingen en evaluatie39 1.3.2Publieksvoorlichting391.3.3Klokkenluiders41 1.3.3.1Inleiding411.3.3.2Rijksoverheid41 1.3.3.3Decentrale overheden41 1.3.3.4Verzoek gemeente Enschede421.3.3.5Nationale ombudsman als extern
meldpunt421.3.4Kinderombudsman43 1.3.4.1Onderzoek Kohnstamm Instituut43 1.3.4.2Initiatief-wetsvoorstel441.4Aandachtspunten46    2WETGEVING; AMBT; BUREAU48   2.1Wetgeving c.a.48 2.1.1De Wet Nationale ombudsman48 2.1.2Wet organisatie en bestuur gerechten48 2.1.3Vergoedingenbesluit Wet Nationale
ombudsman49 2.1.4Aanwijzing decentrale overheden502.1.5Voorontwerp extern klachtrecht522.1.6Wetsvoorstellen die de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman raken65 2.2Ambt70 2.2.1Regeling ambtstermijn substituut-ombudsman70 2.2.2Nevenfuncties ambtsdragers70 2.3Klachten over de Nationale ombudsman71 2.3.1Inleiding71 2.3.2De in 2001 ontvangen klachten73 2.4Het Bureau Nationale ombudsman74 2.4.1Personeel742.4.2Financiën75 2.4.3Bedrijfsvoering76   3Het werk van de Nationale ombudsman in cijfers78   3.1De te behandelen zaken783.2Afgedane zaken80 3.2.1Cijfers afgedane zaken80 3.2.2Onderzoek uit eigen beweging823.3Doorlooptijden verzoekschriften82 3.4Afgedane zaken per gebied84 3.5De conclusie van de Nationale ombudsman85 3.6Reden voor de klacht; beoordeling
door de Nationale ombudsman86 3.6.1Algemeen86 3.6.2De beoordeling in de rapporten86 3.6.3De reden voor de klacht in tussentijds
afgedane zaken88 3.6.4De meest voorkomende problemen
in de afgedane zaken89 3.7De effecten van het werk van de
Nationale ombudsman89 3.8Enkele achtergrondkenmerken van
indieners van verzoekschriften904Effecten van het werk van de Nationale ombudsman914.1Soorten effecten91 4.2Actie door de overheid92 4.2.1Op het gebied van de politie924.2.2 Op het gebied van Algemene Zaken93 4.2.3Op het gebied van Buitenlandse
Zaken93 4.2.4Op het gebied van Justitie93 4.2.5Op het gebied van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties95 4.2.6Op het gebied van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen95 4.2.7Op het gebied van Financiën95 4.2.8Op het gebied van Defensie964.2.9Op het gebied van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer97 4.2.10Op het gebied van Verkeer en
Waterstaat97 4.2.11Op het gebied van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij97 4.2.12Op het gebied van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid97 4.2.13Op het gebied van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport98 4.2.14Op het gebied van de waterschappen99 4.2.15Op het gebied van de provincies994.2.16Op het gebied van de gemeenten99   5Nationale ombudsman en omgeving101   5.1Staten-Generaal101 5.2Bestuursorganen en andere instanties101 5.3Voorlichting1025.3.1Postbus 51-campagne102 5.3.2Overige activiteiten107 5.4Buitenlandse betrekkingen1075.5Voordrachten; publicaties108   6Beoordeling verzoekschriften op bevoegdheid en ontvankelijkheid;
telefonische verzoeken om informatie110   6.1Inleiding110 6.2Cijfermatig overzicht van de verwerking
van de verzoekschriften110 6.3De toetsing van de verzoekschriften111 6.3.1Artikel 1a: Bevoegdheid naar
bestuursorgaan112 6.3.2Artikel 16: Bevoegdheidsafbakening
naar gedraging113 6.3.2.1Inleiding1136.3.2.2Onbevoegdheid Nationale ombudsman
ten aanzien van algemeen verbindende voorschriften (artikel 16, onder b)1146.3.2.3Onbevoegdheid Nationale ombudsman
bij openstaan of aanhangig zijn van een bezwaar- of beroepsprocedure (artikel
16, onder c)114 6.3.2.4Onbevoegdheid Nationale ombudsman
bij rechterlijk toezicht (artikel 16, onder g)116 6.3.3Artikel 14: Ontvankelijkheid;
discretionaire bevoegdheid Nationale ombudsman117 6.3.3.1Inleiding117 6.3.3.2Niet voldaan aan vereisten
van artikel 12 in samenhang met artikel 14, onder a118 6.3.3.3Kennelijke ongegrondheid van
het verzoek (artikel 14, onder b)119 6.3.3.4Onvoldoende belang (artikel
14, onder c)120 6.3.3.5Verzoeker een ander dan degene
jegens wie de gedraging had plaatsgevonden (artikel 14, onder d)1216.3.3.6Geen gebruik gemaakt van openstaande
bestuursrechtelijke voorziening (artikel 14, onder g)121 6.3.3.7Klacht eerst zelf voorleggen
aan bestuursorgaan (artikel 14, onder i)1216.3.3.8Samenhangende gedragingen in
lopende procedures (artikel 14, onder j en k)122 6.4Buitenwettelijke verzoekschriften123 6.5Behandeling van klachten en verzoeken
om informatie per telefoon en e-mail124   BIJLAGEN 1Uitgebrachte rapporten127 2Vermelding van rapporten in vakbladen
in 2001169 3Toelichting op de beoordelingscriteria
van de Nationale ombudsman172 4Bestuursorganen binnen de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman175 5Artikel 78a van de Grondwet179 6Wet Nationale ombudsman c.a.1806.1Wet Nationale ombudsman1806.2Besluit bestuursorganen WNo en
Wob1926.3Vergoedingenbesluit Wet Nationale
ombudsman194   DEEL IIBEELD VAN HET IN 2001 VERRICHTE ONDERZOEK197 De hoofdstukken 7 t/m 25 staan op
de cd-rom bij dit jaarverslag. Voor de volledigheid zijn daarop ook de voorgaande
hoofdstukken en de bijlagen opgenomen.    7Politie en openbaar ministerie199   7APolitie199   7A.1Inleiding199 7A.1.1Cijfers1997A.1.2Praktijkcontacten199 7A.2Toepassing bepalingen betreffende
de verdachte2007A.2.1Verdenking200 7A.2.2Verhoor (ook bejegening tijdens)201 7A.2.3Bijstand en waarschuwen raadsman2017A.3Vrijheidsbenemende dwangmiddelen2017A.3.1Staande houden201 7A.3.2Aanhouden (incl. tijd voor ophouden
voor verhoor en melden reden voor aanhouding)2027A.3.3Voorgeleiden en in verzekering
stellen2077A.3.4Dwangmiddelen ter identificatie2077A.3.5Heenzenden207 7A.3.6Vastleggen van gebruik van vrijheidsbenemende
dwangmiddelen207 7A.4Overige dwangmiddelen207 7A.4.1Binnentreden2077A.4.2Doorzoeken (onderzoek in de)
woning en doorzoeken auto's210 7A.4.3Handboeien en (veiligheids-/aanhoudings)fouilleren2117A.4.4Inbeslagneming212 7A.4.5Vastleggen van gebruik van overige
dwangmiddelen2127A.5Geweldgebruik212 7A.5.1Arrestatieteam (AT)212 7A.5.2Vuurwapengebruik2147A.5.3Diensthond/pepperspray/wapenstok/fysiek
geweld2147A.6Verblijfsomstandigheden arrestanten2207A.7Legitimatie222 7A.8Informatie2237A.8.1Vastleggen van informatie2237A.8.2Signaleringen226 7A.8.3Verstrekken van informatie227 7A.9Optreden naar aanleiding van aangiften
en meldingen230 7A.9.1Aangiften en meldingen2307A.9.2Inrichting opsporingsonderzoek2377A.10Bejegening238 7A.10.1Houding en uitlatingen (taalgebruik)238 7A.10.2Niet-nakomen toezeggingen2407A.11Hulpverlening240 7A.11.1Slachtofferhulp2407A.11.2Burenruzies240 7A.11.3Overig241 7A.11.4Landelijk Telefoonnummer Politie,
0900–88442437A.12Politieoptreden en verkeer2457A.12.1Aanrijdingen245 7A.12.2Wegslepen2497A.12.3Politie en de Wet administratiefrechtelijke
handhaving verkeersvoorschriften (Wet Mulder)250 7A.12.4Overig2507A.13Openbare orde251 7A.14Minderjarigen2537A.15Vreemdelingendiensten255 7A.15.1Cijfers2557A.15.2Algemeen255 7A.15.3Enkele zaken2587A.16Klachtbehandeling259 7A.16.1De kwaliteit van interne klachtbehandeling259 7A.16.2De behandeling van klachten260 7A.16.3Enkele rapporten2617A.17Schadevergoeding265 7A.18Politieoptreden en het civiele
recht268 7A.19Administratieve organisatie (postregistratie,
niet reageren op brieven etc.)2707A.20Overige rapporten op het terrein
van politie2707A.20.1Buitengewone opsporingsambtenaren2707A.20.2Overige rapporten271 7A.21Integriteit273   7BOpenbaar ministerie275   7B.1Algemeen; cijfers2757B.2Inbeslagneming276 7B.3Opsporing2777B.4Vervolging278 7B.5Tenuitvoerlegging straffen en
maatregelen281 7B.6Schadevergoeding282 7B.7De Wet administratiefrechtelijke
handhaving verkeersvoorschriften2847B.8Slachtoffers van delicten2847B.9Informatieverstrekking288 7B.10Administratieve organisatie290 7B.11Klachtbehandeling door het openbaar
ministerie291 7B.12Overige293   8Ministerie van Algemene Zaken297   8.1Cijfers297 8.2Het Ministerie297   9Ministerie van Buitenlandse Zaken299   9.1Cijfers299 9.2Het Ministerie2999.2.1Het Bureau Visadienst en de Visadienst2999.2.2Legalisatie en verificatie van
documenten2999.2.3Individuele ambtsberichten299 9.2.4Overige zaken301 9.3Ambassades en consulaten3079.3.1Legalisatie en verificatie van
documenten3079.3.2Overige zaken309   10Justitie312   10AMinisterie van Justitie312 10A.1Algemeen; cijfers31210A.2Immigratie- en Naturalisatiedienst31210A.2.1Algemene onderwerpen31210A.2.1.1Cijfers312 10A.2.1.2Herstel kenbaarheidsvereiste313 10A.2.1.3Herkansingsbeleid31410A.2.1.4Interventie316 10A.2.1.5Onderzoek uitmondend in een
rapport31710A.2.1.6Werkachterstanden317 10A.2.1.7Interne klachtbehandeling318 10A.2.2Visa en machtigingen tot voorlopig
verblijf319 10A.2.2.1Cijfers31910A.2.2.2Bevoegdheid en toerekening31910A.2.2.3Knelpunten in de behandeling
van mvv-aanvragen31910A.2.2.4Rapporten323 10A.2.2.5Interventies32510A.2.3Asielverzoeken; aanvragen om
een vergunning tot verblijf of een vergunning tot vestiging325 10A.2.3.1Cijfers32510A.2.3.2Knelpunten in de behandeling
van asielverzoeken32610A.2.3.3Onderzoek uit eigen beweging32910A.2.3.3.1Verblijfsomstandigheden
van asielzoekers in de Aanmeldcentra329 10A.2.3.3.2Toepassing van artikel
1(F) van het Vluchtelingenverdrag337 10A.2.3.3.3Mededeling bij uitzetting337 10A.2.3.4Rapporten33710A.2.3.5Aanbevelingen34210A.2.4Naturalisaties350 10A.2.5Adviescommissie voor vreemdelingenzaken350 10A.2.6Overige verzoekschriften op
het terrein van de IND350 10A.2.7Interventies op het terrein
van de IND355 10A.3Griffies van gerechten35710A.4Gevangeniswezen en TBS35710A.4.1Algemeen357 10A.4.2Gevangeniswezen35710A.5Raad voor de Kinderbescherming35810A.6Schadevergoeding359 10A.7Wet overdracht tenuitvoerlegging
strafvonnissen359 10A.8Administratieve organisatie360 10A.9Klachtbehandeling36110A.10Centraal Justitieel Incasso
Bureau36110A.10.1Tenuitvoerlegging van straffen36110A.10.2De Wet administratiefrechtelijke
handhaving verkeersvoorschriften36110A.10.3Schadevergoedingsmaatregelen36210A.11Overige363 10BZelfstandige bestuursorganen op
het terrein van Justitie365 10B.1Raden voor Rechtsbijstand365 10B.2Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers365 10B.3Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen366 10B.4Landelijk Selectie- en Opleidingsinstituut
Politie369 10B.5Commissie en secretariaat van
het Schadefonds Geweldsmisdrijven36910B.6Nederlandse Orde van Advocaten369 10B.7Orde van Advocaten in de verschillende
arrondissementen36910B.8Gerechtsdeurwaarders370   11Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties372   11AMinisterie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties37211A.1Cijfers372 11A.2Het Ministerie37211A.3Binnenlandse Veiligheidsdienst37611A.4USZO-Zoetermeer376 11A.5Korps landelijke politiediensten377 11BAdviesorganen op het terrein van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties37811CZelfstandige bestuursorganen op
het terrein van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties379    12Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen380   12AMinisterie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen380 12A.1Cijfers38012A.2USZO-Groningen380 12A.3Overige zaken op het terrein
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen381 12BZelfstandige bestuursorganen op
het terrein van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen38312B.1Informatie Beheer Groep (IB-Groep)38312B.1.1Cijfers383 12B.1.2Studiefinanciering383 12B.1.3Tegemoetkoming studiekosten384 12B.1.4Lesgeld38412B.1.5Overige385 12B.2Overige zelfstandige bestuursorganen
op het terrein van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen386 12B.2.1Op het terrein van onderwijs
en onderzoek386 12B.2.2 Overige bestuursorganen387   13Financiën388   13AMinisterie van Financiën388 13A.1Cijfers38813A.2Belastingdienst388 13A.2.1Inleiding38813A.2.2 Schadevergoeding; rentevergoeding38913A.2.3Behandelingsduur39513A.2.4Informatieverstrekking39813A.2.5Heffing401 13A.2.5.1Controle40113A.2.5.2Ambtshalve vermindering40113A.2.5.3Hardheidsclausule403 13A.2.5.4Onjuiste aanslagen404 13A.2.5.5Belastingteruggaaf40513A.2.5.6Overige zaken op het terrein
van de heffing40713A.2.6Invordering408 13A.2.6.1Verrekening40813A.2.6.2Betalingsregeling40813A.2.6.3Kwijtschelding408 13A.2.6.4Gebruik van dwangmiddelen410 13A.2.7Douane41113A.2.8Overige zaken op het terrein
van de Belastingdienst414 13A.3Ministerie van Financiën
anderszins419 13A.3.1Dienst Domeinen41913A.3.2Overige zaken op het terrein
van het Ministerie van Financiën419 13BZelfstandige bestuursorganen op
het terrein van Financiën423    14Ministerie van Defensie424   14.1Cijfers42414.2Koninklijke marechaussee424 14.3Overige zaken op het terrein van
het Ministerie van Defensie425   15Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer426   15AMinisterie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer42615A.1Cijfers426 15A.2Directoraat-generaal van de Volkshuisvesting426 15A.2.1Algemeen42615A.2.2Individuele huursubsidie42615A.3Directoraat-generaal Milieubeheer42715BZelfstandige bestuursorganen op
het terrein van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer42915B.1Huurcommissies429    16Verkeer en Waterstaat431   16AMinisterie van Verkeer en Waterstaat431 16A.1Cijfers431 16A.2Uitgebrachte rapporten431 16A.3Overige afdoeningen43316BZelfstandige bestuursorganen op
het terrein van Verkeer en Waterstaat434 16B.1Stichting Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen434 16B.2Dienst Wegverkeer436   17Economische Zaken441   17AMinisterie van Economische Zaken44117A.1Cijfers441 17A.2Uitgebrachte rapporten44117A.3 Interventies443 17BZelfstandige bestuursorganen op
het terrein van Economische Zaken44517B.1Kamer van Koophandel en Fabrieken44517B.2Novem445    18Landbouw, Natuurbeheer en Visserij447   18AMinisterie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij447 18A.1Cijfers44718A.2Uitgebrachte rapporten447 18A.3Overige afdoeningen450 18BZelfstandige bestuursorganen op
het terrein van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij451   19Sociale Zaken en Werkgelegenheid452   19AMinisterie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid45219A.1Cijfers452 19A.2Afgedane zaken45219BZelfstandige bestuursorganen op
het terrein van Sociale Zaken en Werkgelegenheid453 19B.1Bestuursorganen op het terrein
van de sociale zekerheid453 19B.1.1Cijfers45319B.1.2Landelijk instituut sociale
verzekeringen en Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen45319B.1.2.1Behandelingsduur45319B.1.2.2Informatieverstrekking45519B.1.2.3Dienstverlening; bejegening;
klachtbehandeling45719B.1.2.4Rente- en schadevergoeding45919B.1.2.5Overige klachten459 19B.1.3Sociale verzekeringsbank461 19B.1.3.1Behandelingsduur46119B.1.3.2Informatieverstrekking46219B.1.3.3Dienstverlening, bejegening,
klachtbehandeling46219B.1.3.4Rente- en schadevergoeding46519B.1.3.5Overige klachten46519B.2Arbeidsvoorzieningsorganisatie46819B.2.1Cijfers468 19B.2.2Het Centraal Bestuur voor de
Arbeidsvoorziening46819B.2.2.1Ontslagvergunningen46819B.2.2.2Bemiddeling en scholing470   20Volksgezondheid, Welzijn en Sport471   20AMinisterie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport47120A.1Cijfers471 20A.2Inspectie voor de Gezondheidszorg471 20A.3Overige zaken op het terrein
van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport47320BZelfstandige bestuursorganen op
het terrein van Volksgezondheid, Welzijn en Sport474 20B.1Pensioen- en Uitkeringsraad474 20B.2Ziekenfondsen en zorgverzekeraars474 20B.3Gezinsvoogdij-instellingen476   21Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie47821.1Cijfers478   22Waterschappen479   22.1Algemeen479 22.1.1Cijfers47922.1.2Rapport 2000/358479 22.2Afgedane zaken47922.2.1Behandelingsduur479 22.2.2Invordering481 22.2.2.1Kosten van invordering48122.2.2.2Kwijtschelding481 22.2.2.3Overige zaken met betrekking
tot invordering482 22.2.3Schadevergoeding48222.2.4Overige zaken483   23Provincies489   23.1Cijfers489 23.2Het werk van de Nationale ombudsman
op het terrein van de provincies489 23.2.1Zaken die in onderzoek zijn
genomen489 23.2.1.1Rapporten48923.2.1.2Interventies491 23.2.2Buiten onderzoek gebleven zaken492    24Gemeenten493   24.1Algemeen493 24.1.1Aangesloten gemeenten493 24.1.2Cijfers493 24.2Het werk van de Nationale ombudsman
op het terrein van de gemeenten49324.2.1Zaken die in onderzoek zijn
genomen49324.2.1.1Rapporten493 24.2.1.2Interventies50724.2.2Buiten onderzoek gebleven zaken511   25Gemeenschappelijke regelingen513      WOORD VOORAFVoor u ligt het Jaarverslag 2001 van de Nationale ombudsman. Vergeleken
met voorgaande jaren is de vorm van de uitgave gewijzigd, de indeling echter
niet. Het gehele verslag is uitgegeven op de bijgevoegde cd-rom en toegankelijk
gemaakt met een eenvoudige zoekstructuur. Het eerste deel – het «kerndeel» –
van het jaarverslag is tevens gedrukt. Dit «kerndeel» bevat de
hoofdstukken 1 tot en met 6 met algemene, inhoudelijke en cijfermatige gegevens
over het werk van de Nationale ombudsman. De overige hoofdstukken geven een
beeld van het verrichte onderzoek naar gedragingen van de verschillende bestuursorganen
binnen de bevoegdheid van de Nationale ombudsman. Overigens zijn de jaarverslagen
sinds 1998 ook integraal te raadplegen via de website (www.nationaleombudsman.nl).In hoofdstuk 1 wordt het beeld van de overheid geschetst, zoals gezien
door de Nationale ombudsman. Drie Hoge Colleges van Staat, de Raad van State,
de Algemene Rekenkamer en de Nationale ombudsman, hebben afgesproken dit verslagjaar
ieder vanuit de eigen optiek en het eigen werkterrein de boodschappen die
zij de afgelopen jaren hebben gegeven nader te onderzoeken. Het beeld van
de overheid zoals gezien door de Nationale ombudsman, zal dit verslagjaar
dan ook niet beperkt zijn tot 2001 (hoofdstuk 1, § 1.1). De Nationale
ombudsman zal tevens terugblikken op voorgaande jaarverslagen en een kernthema
daaruit, de voortvarendheid van de overheid, nader belichten (hoofdstuk 1,
§ 1.2). De volgende hoofdstukken zijn wel weer beperkt tot 2001.
In hoofdstuk 2 worden de ontwikkelingen in de wetgeving betreffende de Nationale
ombudsman, het ambt en het bureau weergegeven. Hoofdstuk 3 geeft het werk
van de Nationale ombudsman in cijfers weer, terwijl hoofdstuk 4 ingaat op
de effecten die het werk van de Nationale ombudsman heeft gehad. Hoofdstuk
5 betreft de communicatieve kant van zijn werk: de publieksvoorlichting, de
contacten met bestuursorganen en andere instanties, de buitenlandse betrekkingen
etc. In hoofdstuk 6 tenslotte wordt meer in het algemeen weergegeven hoe de
Nationale ombudsman in 2001 heeft geoordeeld over zijn bevoegdheid ten aanzien
van bestuursorganen en over de ontvankelijkheid van burgers om bij hem een
verzoek in te dienen.Op 1 januari 1982 is de Wet Nationale ombudsman in werking getreden. Het
instituut Nationale ombudsman bestaat dus 20 jaar. Er is veel veranderd. In
1982 ontving de Nationale ombudsman ruim 4000 klachten, vorig jaar bijna 9600!
Ook de werkwijze is ingrijpend veranderd. In 1989 is het «kenbaarheidsvereiste»
ingevoerd: de klacht moet eerst kenbaar zijn gemaakt aan het betrokken bestuursorgaan,
zodat dit de gelegenheid heeft gekregen daarop te reageren. Hieraan ligt de
overtuiging ten grondslag dat het voor het herstel van het vertrouwen van
de burger in de overheid belangrijk is, dat klachten zoveel mogelijk door
het bestuursorgaan zelf worden opgelost, zij het dat bij de introductie van
het vereiste ook overwegingen van een zekere filterwerking en afremming van
de groei van het aantal verzoeken een rol hebben gespeeld. Het kenbaarheidsvereiste
wordt gecomplementeerd door het op 1 juli 1999 in werking getreden hoofdstuk
9 van de Algemene wet bestuursrecht, dat bestuursorganen tot interne klachtbehandeling
verplicht en daarvoor een aantal minimumregels bevat. De implementatie van
het interne klachtrecht is een belangrijk onderwerp geweest van de jaarverslagen
1999 en 2000. Het bevorderen van het goed functioneren van het interne klachtrecht
heeft in het afgelopen verslagjaar tot een belangrijke beleidswijziging geleid
(het bieden van een «herkansing» aan bestuursorganen), waarvan
dit jaarverslag op meerdere plaatsen getuigt (zie o.a. hoofdstuk 1, § 1.3.1).
Het twintigjarig bestaan van het instituut Nationale ombudsman zal in 2002 dan ook worden afgesloten met een symposium gewijd aan (de implementatie
van) het interne klachtrecht.De Nationale ombudsman,R. FernhoutDEEL I KERNJAARVERSLAG 1 DE OVERHEID, GEZIEN DOOR DE NATIONALE OMBUDSMAN IN 20011.1 Ontwikkelingen in 20011.1.1 De cijfers van de Nationale ombudsmanIn 2001 zijn 9528 verzoekschriften ontvangen. Ten opzichte van 2000, in
welk jaar 8242 verzoekschriften werden ontvangen, is dit een stijging van
15%. Daarmee is de eerdere piek van 1998 (8437 verzoekschriften) ruim overschreden.
De stijging deed zich bij de meeste bestuursorganen voor. In 2001 is de stijging
vooral te zien bij de politie, de uitvoeringsinstellingen van de sociale zekerheid
en de gemeenten.Het aantal klachten over de politie steeg van 677 naar 1093. Deze stijging
komt voor het overgrote deel voor rekening van de vreemdelingendiensten. De
klachten over de vreemdelingendiensten waren een aantal jaren stabiel (1998:
61 en 1999: 88), maar verdubbelden zich in 2000 tot 191 en stegen in 2001
tot 498. In 2001 heeft de Nationale ombudsman 1563 verzoekschriften ontvangen
met betrekking tot de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) van het Ministerie
van Justitie. Daarmee is weliswaar sprake van een daling ten opzichte van
2000 (1805), maar de daling bij de IND wordt ruimschoots gecompenseerd door
de stijging bij de vreemdelingendiensten. Van een werkelijke daling van het
aantal verzoekschriften dat te maken heeft met vreemdelingzaken is dan ook
geen sprake. Onder aftrek van zaken die zowel op de IND als de vreemdelingendiensten
betrekking hebben bedroeg het aantal klachten dat te maken heeft met de uitvoering
van de vreemdelingenwetgeving in 2001: 1903 en dat is nog steeds 20% van het
totaal aantal verzoeken. Op de problemen die zich bij de vreemdelingendiensten
voordoen wordt nader ingegaan in hoofdstuk 7A.15. De klachten betreffen met
name de fysieke en telefonische onbereikbaarheid van een aantal vreemdelingendiensten,
de lange behandelingsduur van aanvragen om verblijfsvergunningen en om de
verlenging van de geldigheidsduur van deze vergunningen, de lange behandelingsduur
van adviezen die worden uitgebracht naar aanleiding van aanvragen om machtigingen
tot voorlopig verblijf en de trage afgifte van verblijfsdocumenten.Wat betreft klachten over de IND werd reeds in het vorige jaarverslag
geconstateerd dat er een verschuiving plaatsvond van klachten over asielzaken
naar klachten over reguliere zaken (Jaarverslag 2000, blz. 222). Deze
ontwikkeling heeft zich in 2001 in versterkte mate voortgezet (zie § 10A.2.3.1),
waarbij vooral het aantal klachten over de behandeling van aanvragen om een
machtiging tot voorlopig verblijf (mvv) sterk toenam (zie § 10A.2.2.3).
Van het aantal klachten in vreemdelingenzaken betreft eenderde de mvv-procedure.
De situatie bij de vreemdelingendiensten en de mvv-procedure vormen thans
dan ook – bezien vanuit de optiek van de Nationale ombudsman –
de belangrijkste knelpunten binnen het vreemdelingenbeleid.Ook heeft de stijging van het aantal klachten over de lange behandelingsduur
van zaken bij de uitvoeringsinstellingen van de sociale zekerheid zich doorgezet.
In 2001 waren dat er 168. De bestaande problemen kunnen in wezen worden herleid
tot een tekort aan artsen, aan (bezwaar)verzekeringsgeneeskundigen en aan
arbeidsdeskundigen. Vanaf begin 2000 zijn diverse maatregelen getroffen met
het doel de achterstanden terug te dringen en de oorzaken daarvan weg te nemen.
Maar de getroffen maatregelen ter verkorting van de behandelingsduur hebben
in 2001 nog niet geleid tot een vermindering van het aantal klachten.De flinke stijging van het aantal klachten over de gemeenten (van 224
naar 393) hangt vooral samen met de sterke groei van het aantal gemeenten
dat zich in het verslagjaar bij de Nationale ombudsman heeft aangesloten (van 37 naar 100). Met ingang van 1 januari 2002 vallen 175 gemeenten
binnen de bevoegdheid van de Nationale ombudsman.In het vorige jaarverslag werd gewezen op het feit dat gemeenschappelijke
regelingen – voor zover bekend – nog niet of nauwelijks hebben
voorzien in extern klachtrecht (Jaarverslag 2000, blz. 12). In het verslagjaar
heeft de Nationale ombudsman alle decentrale bestuursorganen binnen zijn bevoegdheid
aangeschreven met de vraag hem te informeren over de gemeenschappelijke regeling(en),
waaraan deze bestuursorganen deelnemen en of in die regeling(en) reeds een
ombudsman – en zo ja, welke – is aangewezen als externe klachtvoorziening
voor die regeling(en). Aan het einde van het verslagjaar was deze inventarisatie
nog niet afgerond. Nadat met ingang van het jaar 2001 zich voor het eerst
een gemeenschappelijke regeling had aangesloten, zullen er per 1 januari
2002 zes gemeenschappelijke regelingen binnen de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman vallen.Het aantal afgedane zaken is met een vrijwel gelijk gebleven personele
bezetting gestegen van 8172 in 2000 naar 9060 in 2001. De uiterste grenzen
lijken evenwel bereikt. Ondanks de sterke stijging van het aantal afgedane
zaken heeft de enorme instroom van verzoeken de werkvoorraad doen stijgen
met 26%. Ook de doorlooptijden zijn onvermijdelijk opgelopen (zie verder hoofdstuk
3).Van de uiteindelijk in onderzoek genomen zaken (2727) kon in 85% van deze
zaken het onderzoek na een interventie bij het bestuursorgaan tussentijds
worden beëindigd, terwijl in 15% van de zaken het onderzoek met een rapport
is afgesloten. Deze verhouding ligt in lijn met hetgeen de afgelopen jaren
gebruikelijk was: 2000 (88%–12%) en 1999 (81,5%–18,5%). Het aantal
rapporten is overigens gestegen van 378 in 2000 naar 404 in 2001. Het percentage
beoordelingen «niet behoorlijk» is licht gedaald van 60,5% in
2000 naar 57% in 2001. In 53 rapporten is een aanbeveling gedaan. Het percentage
rapporten met aanbevelingen is gestegen van 7,4% in 2000 naar 13% in 2001.
Overigens stonden aan het einde van het verslagjaar nog twintig aanbevelingen
open.De Nationale ombudsman heeft tot taak om de door hem onderzochte gedragingen
te beoordelen op behoorlijkheid. Met het oog daarop is de behoorlijkheidsnorm
van artikel 26, eerste lid, van de Wet Nationale ombudsman (WNo) uitgewerkt
in een reeks van vereisten van behoorlijkheid (zie bijlage 3).Het resultaat van de toetsing in de 404 rapporten uit 2001 aan deze vereisten
van behoorlijkheid is neergelegd in grafiek 4 in hoofdstuk 3. In zaken waarin
het onderzoek tussentijds wordt beëindigd, wordt eveneens vastgelegd
welke vereisten van behoorlijkheid van toepassing waren. De neerslag van die
registratie vormt tabel 4 in hoofdstuk 3.De vereisten van behoorlijkheid zijn te zien als de noemer waarop klachten
bij de Nationale ombudsman kunnen worden herleid. Dit betekent dat de neerslag
van het gebruik van deze vereisten inzicht geeft in de problemen met de overheid
zoals de betreffende klagers die hebben ervaren.In hoofdstuk 3, § 3.6.4, zijn de gegevens uit grafiek 4 en tabel
4 samengevoegd. Daaruit ontstaat een lijst van de vereisten van behoorlijkheid
die in verhouding het meest aan de orde waren. De volgende zes staan voorop:a) voortvarendheid: 51,7% (2000: 58,3%);b) actieve informatieverstrekking: 13,2% (2000: 14%);c) overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften: 6,6% (2000:
6,4%);d) belangenafweging/redelijkheid: 5,5% (2000: 4,7%);e) administratieve nauwkeurigheid: 3,6% (2000: 3,4%);f) motivering: 3,5% (2000: 1,7%). Bij elkaar beslaan de scores op deze vereisten 84% van alle keren dat
een beoordelingscriterium werd gebruikt.Gezien de in het vorige jaarverslag uitgesproken zorg over de stijging
in dat jaar van het percentage onvoldoende voortvarendheid met bijna 10% (zie
Jaarverslag 2000, blz. 17) stemt het tot voldoening dat een daling is
ingetreden, zij het dat een percentage van 51,7% nog steeds veel te hoog is
(zie verder § 1.2).1.1.2 Taak en functie van de Nationale ombudsman1.1.2.1 InleidingDe keuze in het Jaarverslag 2000 (blz. 9) voor een nadere positionering
in de richting van meer onderzoek uit eigen beweging heeft hier en daar vragen
opgeroepen. De Nationale ombudsman heeft op grond van artikel 15 van de Wet
Nationale ombudsman de bevoegdheid uit eigen beweging «een onderzoek
in te stellen naar de wijze waarop een bestuursorgaan zich in een bepaalde
aangelegenheid heeft gedragen». Dat is een groot goed. In het Jaarverslag
2000 is een keuze gemaakt voor onderzoek uit eigen beweging op een wat ruimere
schaal dan in het verleden, overigens zonder ook maar iets af te doen aan
de primaire taak van de Nationale ombudsman: het op verzoek van burgers instellen
van een onderzoek naar een gedraging van een bestuursorgaan. Echter, in die
gevallen waarin de Nationale ombudsman met enige regelmaat klachten krijgt
over een bepaalde uitvoeringspraktijk van een overheidsinstantie, zal hij
ervoor kiezen op eigen initiatief een onderzoek in te stellen naar de wijze
waarop die instantie de desbetreffende taak uitvoert. Op deze wijze kunnen,
eerder dan in een zaak waarin het onderzoek zich richt op de ervaring van
één enkele burger, eventuele knelpunten aan het licht komen
die de oorzaak zijn van vele klachten. Artikel 15 van de Wet Nationale ombudsman
biedt die ruimte. Ook in het verleden is «in een bepaalde aangelegenheid»
in artikel 15 van de Wet Nationale ombudsman niet zo eng uitgelegd dat het
persé om één aangelegenheid zou moeten gaan en niet om
een serie gelijksoortige aangelegenheden. Het onderzoek naar de drie aanmeldcentra
voor asielzoekers is hiervan een voorbeeld (zie rapport 2001/081). De Nationale ombudsman had klachten ontvangen van een
aantal asielzoekers over wisselende aspecten van de opvang in één
van deze centra. Uit vooronderzoek en informatie van VluchtelingenWerk bleek
dat zich ook in de twee andere centra problemen voordeden. De Nationale ombudsman
heeft daarom besloten niet de individuele klachten over enkele incidenten
in één centrum te onderzoeken, maar een onderzoek uit eigen
beweging in te stellen naar het geheel van de opvangomstandigheden in alle
centra. De lopende onderzoeken naar de zorgverzekeraars en de toepassing van
artikel 1(F) van het Vluchtelingenverdrag (zie hierna § 1.1.2.2)
zijn hiervan eveneens een voorbeeld.Ook kan het zo zijn dat in het kader van de behandeling van een individuele
klacht een meer structureel probleem aan het licht komt, waarover de verzoeker
niet heeft geklaagd. De bevoegdheid tot het instellen van een onderzoek uit
eigen beweging biedt dan de mogelijkheid dit aspect toch in de beoordeling
te betrekken. De hierna in § 1.1.2.2 vermelde gecombineerde onderzoeken
illustreren het belang van deze toepassing van artikel 15 van de Wet Nationale
ombudsman.Soms komt het overigens niet tot een onderzoek uit eigen beweging in de
strikte zin van het woord, omdat tijdens het vooronderzoek al blijkt dat het
bestuursorgaan zelf tot onderzoek is overgegaan en maatregelen ter verbetering
neemt.Van een behoefte om de in artikel 15 van de Wet Nationale ombudsman gegeven
bevoegdheid uit te breiden of op te rekken is geen sprake. Het gaat bij de
gekozen nadere positionering om niet meer dan het wat vaker gebruiken van
een bevoegdheid die de Nationale ombudsman heeft en die ook nooit omstreden
is geweest. Een bevoegdheid waarvoor slechts een bescheiden capaciteit,
minder dan 5%, van de organisatie wordt ingezet.Hierna wordt in § 1.1.2.2 verslag gedaan van het in 2001 afgeronde
en lopende onderzoek uit eigen beweging. In § 1.1.2.3 komt vervolgens
een aantal rapporten ter sprake, dat tot stand is gekomen naar aanleiding
van onderzoek op verzoek.1.1.2.2 Onderzoek uit eigen bewegingIn 2001 zijn vijf onderzoeken uit eigen beweging afgerond, waarbij soms
sprake was van een gecombineerd onderzoek (deels op verzoek, deels uit eigen
beweging).Het eerste onderzoek uit eigen beweging dat is afgerond betrof het onderzoek
naar de opvangomstandigheden in de drie aanmeldcentra
(AC's) voor asielzoekers (rapport2001/081, zie
§ 10A.2.3.3.1 en JV 2001, 141). De beoordeling van de feitelijke
verblijfsomstandigheden heeft aanleiding gegeven tot het formuleren van een
aanbeveling, bestaande uit 25 onderdelen, ten aanzien van de inrichting van
de AC's, de dagbesteding, het vastleggen van huisregels, de informatievoorziening
omtrent het verblijf en de medische zorg en advisering. De Staatssecretaris
van Justitie heeft aangegeven de aanbeveling op deze punten op te volgen en
de implementatie is reeds voltooid, dan wel in volle gang. Op één
onderdeel van de aanbeveling betreffende de juridische grondslag van het verblijf
is het overleg met de Staatssecretaris nog niet afgerond. In zijn rapport
kwam de Nationale ombudsman tot de conclusie dat «het vereiste van humane
opvang te ver op de achtergrond is geraakt». Bij de presentatie van
het rapport zijn de uitgebreide bevindingen van het onderzoek kortweg weergegeven
onder het kopje «verblijfsomstandigheden niet humaan». Dit is
in de publiciteit al snel verworden tot «inhumaan» en «mensonwaardig».
In zijn reactie op de opvolging van de aanbeveling heeft de Nationale ombudsman
aangegeven dat hoe zorgelijk zijn bevindingen ook waren – deze laatste
aanduidingen niet pasten op de aangetroffen verblijfsomstandigheden.Een volgend (gecombineerd) onderzoek uit eigen beweging betrof de griffie van de arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage,
nevenzittingsplaats Haarlem (rapport 2001/134,
zie § 10A.2.6). In deze zaak was door verzoekers raadsvrouw een
gewijzigd verzoekschrift ingediend. De griffie van de vreemdelingenkamer van
deze rechtbank had in strijd met artikel 8:39 Algemene wet bestuursrecht (Awb)
nagelaten de IND van het gewijzigde petitum op de hoogte te stellen. Doordat
de IND niet van het gewijzigde petitum op de hoogte was, had de IND verzoekers
raadsvrouw ook niet meegedeeld of het gewijzigd petitum al dan niet aanleiding
was de uitzetting van verzoeker uit Nederland op te schorten. De Nationale
ombudsman achtte de onderzochte gedraging van de griffie in zoverre niet behoorlijk,
zij het dat het feit dat de IND niet tijdig is geïnformeerd, niet alleen
de griffie kon worden aangerekend. Verzoekers raadsvrouw had nagelaten ook
zelf de IND een afschrift van het gewijzigd petitum toe te zenden, hetgeen
wel in de (toenmalige) Richtlijnen voor de behandeling van verzoeken en beroepen
bij de vreemdelingenkamer van de rechtbank te 's-Gravenhage of een der nevenzittingsplaatsen
was voorgeschreven.Het derde (gecombineerd) onderzoek betrof de Economische
controledienst (ECD). Het onderzoek uit eigen beweging betrof de
volgende punten:– de informatieverstrekking door de ECD over de criteria die de
ECD hanteert bij de selectie van door de ECD te onderzoeken zaken en over
de zaken die zich op dat moment in werkvoorraad bevonden, in onderzoek waren,
dan wel niet meer in onderzoek zouden worden genomen;– de wijze van totstandkoming van de door de ECD gehanteerde selectiecriteria, en met name de betrokkenheid van het openbaar ministerie
daarbij (rapport 2001/216, zie § 13A.2.8).De Nationale ombudsman nam met instemming kennis van het voornemen van
de ECD en de Minister van Justitie om te komen tot schriftelijk vastgelegde
richtlijnen en criteria voor de opsporing door de ECD. Voorts nam de Nationale
ombudsman met instemming kennis van het voornemen van de ECD om te komen tot
afspraken tussen de handhavingspartners over de informatieverstrekking.Een vierde onderzoek uit eigen beweging betrof de Belastingdienst(rapport 2001/270, zie
§ 13A.2.4) en met name de informatieverstrekking aan belastingplichtigen
door de Belastingdienst bij overgang van de competentie naar een andere eenheid.
Met instemming nam de Nationale ombudsman kennis van de toezegging van de
Staatssecretaris van Financiën om onderzoek te zullen doen naar de mogelijkheden
om aan de tekortkomingen bij deze informatieverstrekking tegemoet te komen.Het laatste onderzoek uit eigen beweging dat in 2001 is afgerond betrof
de Provinciale Klachtencommissie Jeugdhulpverlening en
Jeugdbescherming Zeeland (rapport 2001/313,
zie § 23.2.1.1). Op grond van artikel 50 van de Wet op de jeugdhulpverlening
(Wjhv) achtte de Provinciale Klachtencommissie zich alleen bevoegd te oordelen
over die klachtonderdelen die door de interne klachtencommissie gegrond waren
verklaard. Beoordeling van die klachtonderdelen die door de interne klachtencommissie
ongegrond waren verklaard, respectievelijk die klachtonderdelen waarover de
interne klachtencommissie geen inhoudelijk oordeel had gegeven, was volgens
de Provinciale Klachtencommissie niet aan de orde. De Nationale ombudsman
oordeelde dat de in 1997 in de Wjhv opgenomen mogelijkheid tot indiening van
een klacht in tweede aanleg bij een provinciale klachtencommissie, juist degenen
die niet tevreden zijn met de uitkomst van de procedure in eerste aanleg bij
de interne klachtencommissie, de mogelijkheid biedt de klacht nog eens te
laten beoordelen door een onafhankelijke instantie. De Provinciale Klachtencommissie
werd in overweging gegeven haar beleid in die zin te wijzigen dat zij zich
voortaan bevoegd acht ook klachten te behandelen over de mededeling van de
desbetreffende uitvoerder of instelling met betrekking tot klachtonderdelen
die door een interne klachtencommissie ongegrond zijn verklaard of waarover
de commissie haar oordeel heeft onthouden. Aan het eind van het verslagjaar
was op deze aanbeveling nog geen reactie ontvangen.Zoals gezegd, soms komt het niet tot een onderzoek uit eigen beweging
in de strikte zin van het woord, omdat tijdens het vooronderzoek blijkt dat
het bestuursorgaan zelf tot onderzoek is overgegaan en maatregelen ter verbetering
neemt. De gang van zaken rond het landelijk telefoonnummer
van de politie is hiervan een goed voorbeeld (zie § 7A.11.4).
In 2001 ontving de Nationale ombudsman een fors aantal klachten over de werking
van het Landelijk Telefoonnummer Politie (LTP) 0900 8844. In plaats van
individuele behandeling van deze vrijwel identieke klachten stelde de Nationale
ombudsman, vooruitlopend op een eventueel onderzoek uit eigen beweging, een
vooronderzoek in naar de totstandkoming van dit telefoonnummer. Uit het vooronderzoek
bleek dat de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties –
mede op verzoek van de Tweede Kamer – in juli 2001 een landelijk onderzoek
heeft ingesteld naar de realisatie van de doelen van het LTP. Op 5 november
2001 vond vervolgens mede op basis van dit evaluatieonderzoek overleg plaats
tussen de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de vaste
Commissies uit de Tweede Kamer voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en van Justitie. Nu de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
zelf een onderzoek had gedaan en tot de conclusie was gekomen dat het LTP
niet goed functioneerde alsook ter verbetering een aantal voorstellen deed,
zou een onderzoek van de Nationale ombudsman niets toevoegen.
De Nationale ombudsman liet verzoekers wel weten dat hij de ontwikkelingen
rond de invulling van de voorstellen nauwlettend zal volgen. In ieder geval
zal de Nationale ombudsman, nadat in maart 2002 het LTP nogmaals aan een meting
zal zijn onderworpen, nader bezien of er aanleiding bestaat om alsnog een
onderzoek in te stellen.Onderzoeken uit eigen beweging die in 2001 nog gaande zijn, zijn de volgende.
Allereerst het op 6 november 2000 gestarte omvangrijke onderzoek naar
de uitvoering van het Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het
Koninkrijk Marokko inzake de overbrenging van gevonniste
personen, waarin is geregeld dat Nederlanders die in Marokko zijn
veroordeeld tot gevangenisstraf onder bepaalde voorwaarden hun straf in Nederland
verder mogen uitzitten. Het rapport zal in 2002 worden uitgebracht.Een tweede nog lopend onderzoek betreft de toepassing
van artikel 1(F) van het Vluchtelingenverdrag (zie § 10A.2.3.3.2).
In het verslagjaar en het daaraan voorafgaande jaar bleek dat in een groot
aantal zaken de vertraging in de behandeling van asielaanvragen (mede) werd
veroorzaakt door achterstanden bij het zogenoemde Projectteam 1(F) van de
IND, waaraan zaken worden overgedragen in geval van een vermoeden dat de asielzoeker
betrokken is geweest bij oorlogsmisdaden of misdaden tegen de menselijkheid.
Dit vormde de aanleiding om in 2001 een onderzoek uit eigen beweging in te
stellen naar de wijze waarop de IND omgaat met zaken waarin wordt overwogen
artikel 1(F) van toepassing te verklaren. Gedurende dit onderzoek worden nieuwe
klachten waarin artikel 1(F) speelt, na het mislukken van een interventie
buiten verdere behandeling gelaten, waarbij de indiener van de klacht wordt
gewezen op het lopende artikel 15-onderzoek. Het rapport zal in 2002 worden
uitgebracht.Een derde onderzoek uit eigen beweging betreft de zorgverzekeraars (zie § 20B.2). De Nationale ombudsman
ontving in 2000 en 2001 in toenemende mate signalen over de wijze waarop zorgverzekeraars
bij de uitvoering van de Ziekenfondswet en van de Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten (AWBZ) invulling geven aan een aantal bepalingen van de Awb en
besloot daarom tot een onderzoek uit eigen beweging naar de naleving van de
Awb door zorgverzekeraars. Het onderzoek, dat eind december 2001 is gestart,
spitst zich toe op de naleving van de termijnen die gelden voor het nemen
van besluiten op aanvragen en op bezwaarschriften, en op de vermelding van
de mogelijkheid van bezwaar en van beroep. Om praktische redenen wordt het
onderzoek beperkt tot een viertal zorgverzekeraars. Naar verwachting zal het
onderzoek in de loop van 2002 worden afgerond.Ten slotte kan nog een gecombineerd onderzoek worden genoemd waarbij het
onderzoek uit eigen beweging de wijze betreft waarop het openbaar ministerie een klacht over een aantal sociaal rechercheurs
van de Sociale verzekeringsbank heeft afgehandeld en de duur van die afhandeling
(zie § 7B.11 en § 19B.1.3.3).Ook buiten het terrein van de Ziekenfondswet en de AWBZ om zal de Nationale
ombudsman onderzoeken uit eigen beweging starten, wanneer hem blijkt dat ook andere bestuursorganen dan zorgverzekeraars geen rechtsmiddelenverwijzing
als voorgeschreven in de artikelen 3:45 en 6:23 van de Algemene wet bestuursrecht
bij de bekendmaking of de mededeling van hun besluiten opnemen. Mede gezien
de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van
8 mei 2001 (AB 2001, 291 en 292: termijnoverschrijding niet verschoonbaar,
tenzij sprake is van bijzondere omstandigheden) mag de Nationale ombudsman
er niet langer van uitgaan dat bij doorzending van verzoekschriften betreffende
besluiten waarin een rechtsmiddelenverwijzing ontbreekt, maar waarvan de bezwaar-
of beroepstermijn inmiddels is verstreken, de termijnoverschrijding
verschoonbaar zal worden geacht (zie ook § 6.3.2.3). Eventuele onderzoeken
uit eigen beweging zullen zich beperken tot de niet-nakoming van de wettelijke
verplichting met betrekking tot het opnemen van een rechtsmiddelenverwijzing,
maar zullen gezien de bepalingen inzake bevoegdheid en ontvankelijkheid in
de Wet Nationale ombudsman niet de inhoud van de desbetreffende besluiten
kunnen betreffen.1.1.2.3 Onderzoek op verzoekIn de op de cd-rom opgenomen hoofdstukken wordt een uitvoerig verslag
gedaan van de per beleidsterrein uitgevoerde onderzoeken en de daarover in
2001 verschenen rapporten. Hier wordt volstaan met een korte aanduiding van
de volgende rapporten op basis van onderzoek naar aanleiding van tot de Nationale
ombudsman gerichte verzoekschriften.Politie en openbaar ministerieIn de zaak die leidde tot rapport 2001/018
(aanduiding «Surinaams»; zie § 7A.8.1)
klaagde verzoeker er onder meer over dat de politieambtenaren die hem verhoorden,
in reactie op verzoekers opmerking dat hij de Nederlandse nationaliteit bezit,
hem aan het einde van het verhoor hebben gevraagd of hij zichzelf zou omschrijven
als Surinaams/Antilliaans, Marokkaans of Turks. Deze vraag werd verzoeker
gesteld in verband met het invullen van het persoonsgedeelte van een zogenoemd
Landelijk Meldings Formulier (LMF) dat aan het einde van een verhoor van een
vermoedelijk gepleegd misdrijf wordt opgemaakt. Bij het persoonsgedeelte dient
de rubriek «uiterlijk» te worden ingevuld. Volgens de korpsbeheerder
is het gebruikelijk dat naar de nationaliteit of naar het land van herkomst
wordt gevraagd. Bij verzoeker was «Surinaams» ingevuld. Tijdens
het onderzoek legde de korpsbeheerder het ingevulde exemplaar over van het
LMF waarin op de eerste pagina onder de persoonsgegevens was opgenomen dat
verzoeker de Nederlandse nationaliteit bezit. Op de tweede pagina van het
formulier stond onder de rubriek «uiterlijk» ingevuld: «Surinaams».
De Nationale ombudsman acht het begrijpelijk dat verzoeker de vraag of hij
zichzelf zou omschrijven als Surinaams/Antilliaans, Marokkaans of Turks insinuerend
vond overkomen, vooral nu slechts kon worden gekozen uit drie classificaties.
De Nationale ombudsman was dan ook van oordeel dat de onderzochte gedraging
«niet behoorlijk» was. Ten overvloede overwoog de Nationale ombudsman
nog met klem dat de aanduiding «Surinaams» in dit verband uitsluitend
betrekking kan hebben op de nationaliteit van de staat Suriname en niet op
het uiterlijk van een persoon. Onder de rubriek «uiterlijk» van
het LMF kan slechts worden aangegeven dat de betrokkene bepaalde kenmerken
vertoont, waaronder bijvoorbeeld begrepen de huidskleur. De aanduiding «Surinaams»
was in dit verband dan ook niet juist.Rapport 2001/209 (tijdsverloop
aanhouding buiten heterdaad; karakter toestemming tot aanhouding; sepot en
mandaat, zie § 7A.8.3 en 7B.3, 4 en 9) geeft de weerslag
van een onderzoek waarin de Nationale ombudsman voor het eerst een hoorzitting
(zie Jaarverslag 1999, blz. 11 en Jaarverslag 2000, blz. 10) heeft
gehouden. In deze zaak klaagde verzoeker er onder meer over dat de politie
hem buiten heterdaad heeft aangehouden, zonder het openbaar ministerie voorafgaand
aan de aanhouding opnieuw te raadplegen, terwijl er sinds de aangifte van
het strafbare feit en sinds de gegeven toestemming tot aanhouding door de
officier van justitie respectievelijk ongeveer 7 en 5 maanden waren verlopen.
Naar aanleiding van het oordeel van de Nationale ombudsman op dit onderdeel
van de klacht deelde de Minister van Justitie mee dat het College van procureurs-generaal
binnen het openbaar ministerie per brief aandacht zal vragen voor de wijze
waarop bevelen «aanhouding buiten heterdaad» worden gegeven, uitgevoerd
en geregistreerd, zodat het door de Nationale ombudsman gesignaleerde probleem
van een langdurig tijdsverloop tussen het bevel en de daadwerkelijke
aanhouding in de toekomst zal kunnen worden vermeden.Bovendien was de Nationale ombudsman van oordeel dat in een zaak als deze
de officier van justitie aan de toestemming tot aanhouding buiten heterdaad
de voorwaarde had moeten verbinden dat de politie pas gebruik had mogen maken
van de bevoegdheid tot aanhouden als verzoeker niet vrijwillig op het politiebureau
zou zijn verschenen. Tijdens de hoorzitting stelde de betreffende officier
van justitie zich op het standpunt dat haar beslissing tot aanhouding buiten
heterdaad een toestemming is en geen bevel zodat het aan de politie was geweest
te bezien of tot aanhouding zou worden overgegaan dan wel dat de verdachte
eerst op het politiebureau zou worden uitgenodigd. De Nationale ombudsman
achtte deze redenering niet in overeenstemming met artikel 54, eerste lid,
van het Wetboek van Strafvordering. De telefonische toestemming van de officier
van justitie kon dan ook niet anders worden opgevat dan als een bevel tot
aanhouding buiten heterdaad. De politieambtenaren, die verzoeker hebben aangehouden,
hebben dan ook terecht in het proces-verbaal vermeld dat verzoeker op last
van de officier van justitie buiten heterdaad is aangehouden. Een en ander
laat onverlet dat de officier van justitie aan de toestemming de voorwaarde
had kunnen verbinden dat de politie pas gebruik zou mogen maken van de bevoegdheid
tot aanhouden als verzoeker niet vrijwillig op het politiebureau zou zijn
verschenen.Verder viel het de Nationale ombudsman op dat de sepotbeslissing was genomen
door een parketsecretaris. Op grond van artikel 126 van de Wet op de rechterlijke
organisatie kunnen één of meer bevoegdheden van de officier
van justitie worden opgedragen aan een andere bij het parket werkzame ambtenaar,
tenzij de regeling waarop die bevoegdheid steunt of de aard van de bevoegdheid
zich daartegen verzet. In het Besluit reorganisatie openbaar ministerie en
instelling landelijk parket wordt in artikel 2 aangegeven welke bevoegdheden
niet aan een andere bij het parket werkzame ambtenaar mogen worden opgedragen
door de officier van justitie. De beslissing om te seponeren valt daar niet
onder, zodat deze beslissing aan een parketsecretaris kan worden gemandateerd.
Weliswaar is ingevolge artikel 1:6, onder a, van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb) hoofdstuk 10 van de Awb niet rechtstreeks van toepassing op de uitoefening
van strafvorderlijke bevoegdheden, toch heeft de regering in antwoord op kamervragen
gesteld dat de Awb op het punt van mandaatverlening in hoge mate als een neerslag
van het algemeen geldende recht is te beschouwen. Er bestaat in beginsel dan
ook geen aanleiding om te veronderstellen dat bij mandaatverlening buiten
de door de Awb bestreken gevallen andere regels dan die van de Awb zouden
gelden. Het ligt daarom voor de hand naar analogie van artikel 10:5, tweede
lid, van de Awb de aan de parketsecretaris gemandateerde bevoegdheden op schrift
te stellen. Op deze wijze zijn degenen die betrokken zijn bij de uitoefening
van strafvorderlijke bevoegdheden in staat na te gaan of mandaat is verleend.
Bij de schriftelijke vastlegging van de mandaatverlening dienen zodanige clausuleringen
met betrekking tot de omvang van het mandaat te worden aangebracht dat de
officier van justitie op de uitoefening van de gemandateerde bevoegdheid controle
kan uitoefenen en zijn verantwoordelijkheid kan nemen. In het geval van mandatering
van de sepotbeslissing geldt de noodzaak van controle door een officier van
justitie te meer, indien – zoals in het geval van verzoeker –
het dwangmiddel van aanhouding is toegepast. De Nationale ombudsman zag in
het voorgaande tevens aanleiding de Minister van Justitie de aanbeveling te
doen te bevorderen dat een algemeen mandaat door de officier van justitie
slechts schriftelijk en met inachtneming van het bovenstaande wordt verleend.
In reactie op deze aanbeveling deelde de Minister mee dat inmiddels een begin
is gemaakt met de inventarisering en verbetering van de algemene
mandaten van bevoegdheden van de officier van justitie aan de parketsecretaris
op de verschillende parketten.Rapport 2001/404 (politiesepot;
overleg met openbaar ministerie zie § 7A.9.1 en 7B.4) sluit
op het voorgaande rapport aan. In deze zaak ging het onder meer over de wijze
waarop het regionale politiekorps Utrecht de aangifte van verzoekster van
bedreiging met geweld en mishandeling had geseponeerd. Uit het onderzoek bleek
onder meer dat over de sepotbeslissing geen overleg had plaatsgevonden met
een (politie)parketsecretaris noch dat de zaak aan de officier van justitie
te Utrecht was voorgelegd, en dat de politie verzoekster na het sepot van
haar aangifte niet schriftelijk op de hoogte had gesteld van deze beslissing.
Ook is zij niet gewezen op de mogelijkheid om over de beslissing beklag te
doen bij het gerechtshof te Amsterdam. De politie bleek ook niet bevoegd te
zijn geweest de onderhavige sepotbeslissing te nemen nu verdachte ontkende
het feit te hebben gepleegd en de politie conform de mandaatregeling in dit
geval de zaak had moeten voorleggen aan het openbaar ministerie.De Nationale ombudsman achtte deze situatie zeer onwenselijk, te meer
nu de beslissing tot seponeren (en het daarbij volledig informeren van de
benadeelde partij) slechts aan het openbaar ministerie toekomt, dat daarvoor
verantwoordelijk is en blijft. Volgens de Nationale ombudsman bestond er kennelijk
onvoldoende controle door het openbaar ministerie te Utrecht dat de politie
de zaken correct aanlevert en zorgdraagt voor een correcte verwerking van
de gegevens in het datasysteem. Voor een juiste uitoefening van in de wet
aan het openbaar ministerie toebedeelde taken is naar het oordeel van de Nationale
ombudsman bij mandatering aan de politie een betere afstemming tussen het
openbaar ministerie en de politie en een verdergaande controle van de afhandeling
van strafzaken door de politie vereist. De Nationale ombudsman deed de Minister
van Justitie om die reden de aanbeveling te bevorderen dat het openbaar ministerie
te Utrecht samen met de korpsbeheerder het systeem van controle op de afhandeling
en aanlevering van strafzaken door het regionale politiekorps Utrecht op een
zodanige wijze verder ontwikkelt, dat sepotbeslissingen in een zaak als de
onderhavige ook feitelijk met instemming van het parket in Utrecht worden
genomen. Voorts deed de Nationale ombudsman aan de Minister van Justitie de
aanbeveling om te bevorderen dat in de Richtlijn sepotbeleid strafrechtelijk
meerderjarigen van het arrondissementsparket te Utrecht ten aanzien van het
politiesepot wordt opgenomen dat aan benadeelde partijen een schriftelijk
en gemoti-veerd bericht van het sepot dient uit te gaan, waarbij wordt gewezen
op de mogelijkheid van beklag bij het gerechtshof te Amsterdam, en te bevorderen
dat de politie op deze praktische uitwerking wordt gewezen. De Minister van
Justitie heeft nog niet op deze aanbeveling gereageerd.De kwestie van integriteit van politieambtenaren
was aan de orde in rapport 2001/249 (zie § 7A.16.3
en 7A.21). Tijdens het onderzoek kwam onder meer het volgende vast te staan.
Verzoekers dochter heeft zich in 1994 beroepen op de zogenaamde hardheidsclausule
van de Wet op de studiefinanciering (WSF) op de grond dat haar ouders weigerachtig
zouden zijn om bij te dragen aan haar studiekosten. Om het ernstige en onverzoenlijke,
niet op financiële motieven gegronde conflict tussen de ouders en de
dochter aan te tonen, heeft een ambtenaar van het regionale politiekorps Hollands
Midden, op verzoek van de dochter een brief geschreven aan de Informatie Beheer
Groep (IB-Groep) te Groningen. De tekst van de brief was geschreven op blanco
papier. In de aanhef van de brief noemde de politieambtenaar zijn rang en
functie en het politiedistrict waarin hij werkzaam was. Hij deelde onder meer
mede dat hij enkele keren had bemiddeld inzake een meningsverschil tussen
verzoekers en hun dochter en dat gesteld kon worden dat sprake was van een
ernstig verstoorde relatie. Verzoekers klaagden erover dat deze politieambtenaar
informatie heeft verstrekt aan de IB-Groep te Groningen over de thuissituatie
van hun dochter. De korpsbeheerder achtte verzoekers klacht niet ontvankelijk omdat de
betreffende politieambtenaar de brief had geschreven en verstuurd als privé-persoon.
De Nationale ombudsman was het hier niet mee eens en beoordeelde de klacht
inhoudelijk. Hij overwoog dat de inhoud en strekking van de brief zodanig
waren dat de brief kennelijk moest worden gezien als een verklaring van een
politieambtenaar, en niet als een verklaring van een willekeurige particulier.
Dit geldt vooral aangezien betrokkene in de brief zijn volledige functie noemde
en zich beriep op bemiddelingspogingen die hij als politieambtenaar had verricht.
Politieambtenaren dienen de nodige behoedzaamheid en terughoudendheid te betrachten
in hun optreden buiten diensttijd. Zij dienen er scherp op te letten zelfs
niet de schijn te wekken dat zij hun bevoegdheden of autoriteit als politieambtenaar
gebruiken in privé-situaties. Betrokkene heeft, door gebruik te maken
van het feit dat hij politieambtenaar was, en door gebruik te maken van de
informatie waarover hij als politieambtenaar beschikte, in een situatie die
hij zelf aanmerkte als niet-politieoptreden, zijn optreden als politieambtenaar
en als privé-persoon onvoldoende gescheiden. In zoverre heeft hij niet
de professionaliteit en ambtelijke integriteit in acht genomen die van hem
als politieambtenaar hadden mogen worden verwacht.Rapport 2001/95 (zie § 7B.6 en AB
2001, 79) betreft de kwestie van schadevergoeding bij rechtmatig
overheidsoptreden. Ten gevolge van de aanhouding van een inzittende
van een auto door een arrestatieteam was aan de auto die door verzoeker werd
bestuurd, schade ontstaan. Verzoeker klaagde erover dat het College van procureurs-generaal
had geweigerd deze schade te vergoeden. Het College weigerde dit omdat de
schade het gevolg was van rechtmatig overheidsoptreden. De Nationale ombudsman
overwoog echter dat het College hiermee had miskend dat ook rechtmatig overheidsoptreden
aanleiding kan vormen tot toekenning van schadevergoeding. Indien een overheidsorgaan
wordt benaderd met het verzoek om de schade te vergoeden die uit overheidsoptreden
is voortgevloeid, behoren bij de beslissing op dat verzoek mede de algemene
beginselen van behoorlijk bestuur in acht te worden genomen. Met name op grond
van het mede aan artikel 3:4, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht
ten grondslag liggende rechtsbeginsel van «égalité devant
les charges publiques» (gelijkheid voor openbare lasten) zijn bestuursorganen
gehouden tot compensatie van onevenredige – buiten het normale maatschappelijke
risico vallende en op een beperkte groep burgers of instellingen drukkende –
schade die is ontstaan in een door de uitoefening van een aan het publiekrecht
ontleende bevoegdheid ontstane rechtsverhouding. De Nationale ombudsman achtte
de onderzochte gedraging dan ook «niet behoorlijk». Verder gaf
het bovenstaande de Nationale ombudsman aanleiding om de aanbeveling te doen
om het afwijzende besluit te heroverwegen. Voor deze heroverweging achtte
de Nationale ombudsman het van bijzonder belang of de automobilist wist of
had kunnen weten dat zijn mede-inzittende strafbare feiten had gepleegd, en
of hij deze op enigerlei wijze had kunnen voorkomen. Tijdens het onderzoek
is hiervan niets gebleken. De Minister van Justitie liet weten dat het College
van procureurs-generaal gelet op de aanbeveling en HR 30 maart 2001 (AB
2001, 412) de afwijzing van het verzoek om schadevergoeding had heroverwogen
en de schade voor vergoeding in aanmerking had gebracht.Ten slotte, bevoegdheidskwesties met betrekking tot klachtafhandeling
waren aan de orde in rapport 2001/393 (zie § 7B.11).
Namens verzoekster heeft haar gemachtigde een klacht ingediend bij het College
van procureurs-generaal over de wijze waarop de officier van justitie te Rotterdam
haar beroepschriften tegen twee WAHV-(Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften) beschikkingen en haar vordering tot vergoeding van
proceskosten had afgehandeld. Het College had de klacht niet
zelf in behandeling genomen maar ter verdere afhandeling doorgezonden naar
de betrokken officier van justitie.De Nationale ombudsman stelde vast dat het College inderdaad niet bevoegd
was om de klacht af te handelen. Het College had de klacht echter niet mogen
overdragen aan de eveneens niet bevoegde officier van justitie, maar had de
klacht ter afhandeling moeten overdragen aan de Minister van Justitie, zijnde
het op grond van artikel 9:2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) bevoegde
bestuursorgaan. Uit het onderzoek was immers gebleken dat de Minister op de
in de Awb voorgeschreven wijze het College van procureurs-generaal noch de
officier van justitie had gemachtigd klachten namens hem af te handelen. Wel
heeft de Nationale ombudsman met instemming kennisgenomen van het feit dat
de Minister van Justitie inmiddels voorbereidingen treft voor een besluit
waarbij het College van procureurs-generaal door de Minister zal worden gemachtigd
tot klachtafhandeling.JustitieIn rapport 2001/020 (nakoming
rechterlijke uitspraken door IND, zie § 10A.2.3.4 sub d)
wees de Nationale ombudsman erop dat bestuursorganen, gezien de verdeling
van machten in onze rechtsstaat, prompte uitvoering behoren te geven aan een
vonnis van de onafhankelijke rechter in een bepaalde zaak. Deze grondregel
kan slechts uitzondering lijden, indien er een – naar objectieve maatstaven
gemeten – onmogelijkheid tot uitvoering van het vonnis in de betreffende
zaak aanwezig moet worden geacht.Een dergelijke omstandigheid deed zich in dit geval niet voor. De klacht
was dan ook gegrond. In dit rapport is de aanbeveling gedaan aan de Minister
van Justitie en de Minister van Buitenlandse Zaken om te bevorderen dat, behoudens
in geval van een onmogelijkheid daartoe, na vernietiging door de rechtbank
opnieuw wordt beslist op bezwaarschriften binnen de door de rechtbank bepaalde
termijn en met inachtneming van het in de uitspraak overwogene. Bij brieven
van 19 maart respectievelijk 15 juni 2001 hebben de Staatssecretaris
van Justitie en de Minister van Buitenlandse Zaken laten weten de aanbeveling
over te nemen. Verder deelde de Staatssecretaris op 12 juni 2001 in antwoord
op Kamervragen mee, dat de IND de interne organisatie nogmaals uitdrukkelijk
heeft geïnstrueerd dat binnen de door de rechtbank gestelde termijn dient
te worden beslist. Dit zal bovendien door middel van een wijziging van de
Vreemdelingencirculaire nog eens worden benadrukt, aldus de Staatssecretaris
(Kamerstukken II 2000/2001, Aanhangsel Handelingen nr. 1330). Niettemin ontving
de Nationale ombudsman in 2001 37 klachten over het niet nakomen van rechterlijke
uitspraken. Dit vormt aanleiding tot zorg met betrekking tot de vraag of binnen
de IND in voldoende mate is gewaarborgd dat de overgenomen aanbeveling over
het beslissen na een rechterlijke uitspraak daadwerkelijk wordt uitgevoerd.Rapport 2001/387 (adoptie; zie § 10A.8) betreft de lange duur (achttien maanden)
van de behandeling van een verzoek aan de Minister van Justitie tot verlening
van een beginseltoestemming tot opneming van een buitenlands pleegkind. Een
klacht over dezelfde problematiek is uitvoerig besproken in het Jaarverslag
1996 (blz. 246 t/m 250). De Nationale ombudsman oordeelde toen dat één
jaar een redelijke termijn was voor het nemen van bedoelde beslissing. De
Staatssecretaris van Justitie had vervolgens laten weten dat de termijn in
2000 kon zijn bekort tot ongeveer veertien maanden, mits het aantal aanvragen
jaarlijks nagenoeg gelijk zou blijven, en onder verwijzing naar het beperkte
aanbod van kinderen als de kritische factor in het geheel. Uit cijfers die
het Ministerie van Justitie in het kader van het onderzoek naar de onderhavige
klacht naar voren bracht bleek dat het aantal aanvragen voor beginseltoestemming
sedert 1995 (1545) sterk was toegenomen, tot 2428 in het jaar 2000, terwijl
het aanbod van beschikbare kinderen veel kleiner was (in 1999: 993). Vanwege
de wachtlijsten voor een kind wordt er door het Ministerie voor
gekozen de wachtperiode te spreiden over de gehele procedure. Wat hiervan
ook zij, dit uitgangspunt wordt, zo overwoog de Nationale ombudsman, wel begrensd
door de wettelijke bepalingen, die inhouden dat een beschikking dient te worden
gegeven binnen de wettelijk voorgeschreven termijn of, bij het ontbreken daarvan,
binnen een redelijke termijn. In dit geval was die redelijke termijn overschreden
en de onderzochte gedraging was dan ook «niet behoorlijk».Vermeldenswaard is verder de zaak die leidde tot rapport 2001/281(schadevergoedingsmaatregel,
zie § 10A.10.3). Tijdens een inbraak in 1997 werden er uit verzoekers
woning twee schilderijen gestolen. In maart 1998 werd de verdachte van die
diefstal onder meer veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van
f 1000 aan de Staat, ten behoeve van verzoeker. Nadat het Centraal Justitieel
Incasso Bureau (CJIB) de veroordeelde meerdere malen had aangemaand om de
schadevergoeding te voldoen, schakelde het een deurwaarder in. In maart 2000
liet het arrondissementsparket verzoeker weten dat er een aantal deelbetalingen
van f 28,64 was geïnd, maar dat hiervan eerst de deurwaarderskosten
werden voldaan. Het zou dan ook nog wel een tijd gaan duren voor er iets voor
verzoeker zou kunnen worden geïnd. Toen verzoeker op 1 juli 2000
nog geen enkele (deel)betaling van de schadevergoeding had ontvangen, diende
hij een klacht bij de Nationale ombudsman in.De Nationale ombudsman achtte de stelling van het CJIB dat eerst de deurwaarderskosten
moesten worden voldaan alvorens geld aan verzoeker – het slachtoffer –
uit te keren niet juist. Het CJIB beriep zich op artikel 6:44 van het Burgerlijk
Wetboek (de betaling ter voldoening van een verbintenis strekt in de eerste
plaats tot voldoening van de kosten, dan tot voldoening van de rente en ten
slotte tot voldoening van de hoofdsom en de lopende rente). Dit artikel ziet
echter op de verhouding tussen de schuldeiser en de schuldenaar, en aangezien
verzoeker buiten deze rechtsverhouding valt, kan het CJIB zich jegens hem
niet op deze bepaling beroepen, aldus de Nationale ombudsman. Bovendien moet
deze algemene bepaling wijken voor de speciale bepaling van artikel 36f, eerste
lid, Wetboek van Strafrecht, dat voorschrijft dat de Staat een ontvangen bedrag
onverwijld uitkeert aan het slachtoffer. Voorts is in richtlijnen van het
openbaar ministerie en in het vijfde lid van artikel 36f Wetboek van Strafrecht
tot uitdrukking gebracht dat tenuitvoerlegging van sancties ten behoeve van
het slachtoffer voorrang heeft op tenuitvoerlegging ten behoeve van de Staat.
De Nationale ombudsman heeft de Minister van Justitie de aanbeveling gedaan
om te bevorderen dat het CJIB de geïnde deelbetalingen aan het slachtoffer
zal uitkeren.De Minister beraadt zich nog over het al dan niet opvolgen van deze aanbeveling.Binnenlandse Zaken en KoninkrijksrelatiesIn rapport 2001/287 (anonimisering uitspraken;
zie § 11A.2) klaagde verzoeker erover dat de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties een uitspraak van de arrondissementsrechtbank,
waarbij zijn beroep tegen de afwijzing tot inlijving in de Nederlandse adel
ongegrond werd verklaard, in niet-geanonimiseerde vorm had toegezonden aan
een derde.De Nationale ombudsman overwoog onder meer dat hoewel rechterlijke uitspraken
in beginsel openbaar zijn, dit niet betekent dat bij de eventuele verdere
verspreiding van deze uitspraken geen rekening behoeft te worden gehouden
met het belang van de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de betrokkenen.
Ingevolge artikel 8:79, eerste lid, Awb ontvangen partijen van de griffier
van de rechtbank een afschrift van de uitspraak. De Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, verweerder in het onderhavige geding, beschikte
uit dien hoofde over de schriftelijke uitspraak. Ingevolge het tweede lid
van dit artikel kunnen ook anderen dan partijen afschriften of
uittreksels van de uitspraak verkrijgen. Uit de memorie van toelichting blijkt
dat de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer meebrengt dat onder omstandigheden
volstaan moet worden met het verstrekken van een uittreksel.Van een bestuursorgaan mag worden verwacht dat het zorgvuldig omgaat met
persoonlijke gegevens van burgers. Dit beginsel brengt mee dat rechterlijke
uitspraken ook door een bestuursorgaan alleen aan derden mogen worden verstrekt
indien daarbij in voldoende mate rekening wordt gehouden met het belang van
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen. In dit verband
kan worden verwezen naar artikel 10, tweede lid, aanhef en onder e, van de
Wet openbaarheid van bestuur waarin wordt bepaald dat het verstrekken van
informatie achterwege dient te blijven voor zover het belang daarvan niet
opweegt tegen de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Persoonsgegevens
die voor de begrijpelijkheid van de uitspraak niet relevant zijn, dienen in
beginsel dan ook te worden verwijderd. Hetzelfde geldt voor de Hoge Raad van
Adel bij het toezenden van rechterlijke uitspraken aan tijdschriften (zie
§ 11B).Onderwijs, Cultuur en WetenschappenOp het terrein van onderwijs en wetenschappen valt te wijzen op rapport 2001/319 (studieadvies; zie
§ 12B.2.1). Dit rapport betreft de klacht van ouders dat de universiteit
tekort was geschoten ten aanzien van hun zoon, die als student biologie stond
ingeschreven van 1994 tot en met 1999, maar gedurende de jaren 1995 tot en
met september 1999 geen enkele studieactiviteit had verricht. De Nationale
ombudsman oordeelde dat de Universiteit Utrecht niet juist heeft gehandeld
door de zoon van verzoekers aan het einde van het eerste jaar van inschrijving
geen studieadvies te geven, waartoe de universiteit op grond van de Wet op
het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek wel verplicht was. Volgens
de Nationale ombudsman viel niet in te zien waarom het uitbrengen van een
studieadvies beperkt zou moeten blijven tot de studenten die zich bij de faculteit
Biologie hebben aangemeld, in tegenstelling tot studenten die bij de Centrale
Studenten Administratie van de universiteit staan ingeschreven bij een studierichting.
De klacht werd dan ook gegrond geacht. Overigens beschikt de universiteit
thans over een geautomatiseerd studie-voortgangssysteem, waarmee een overzicht
kan worden gegeven van de prestaties van iedere bij de universiteit ingeschreven
student.FinanciënRapport 2001/325 (privacybescherming; zie § 13A.2.3) betreft het uitblijven van een reactie
van de Belastingdienst op een brief als gevolg van het feit dat de behandelend
ambtenaar ter attentie van wie de brief was gezonden, op het moment van binnenkomst
van de brief wegens vakantie afwezig was. De Belastingdienst wees er in dit
verband op dat brieven die op naam worden aangeboden, om privacyredenen en
ter bescherming van de afzender, niet door een ander worden geopend. Volgens
de Nationale ombudsman ging de Belastingdienst in zijn bescherming van de
privacy echter te ver door brieven die zonder verdere aanduiding van een vertrouwelijk
karakter ter attentie van een bepaalde ambtenaar worden gezonden, onbehandeld
te laten, ook wanneer deze bepaalde ambtenaar bijvoorbeeld wegens vakantie
of ziekte langdurig, dat wil zeggen langer dan enkele dagen of ten hoogste
een week, afwezig is. Daarmee loopt de Belastingdienst, mogelijk ten nadele
van belastingplichtigen, het risico dat brieven die om een spoedig antwoord
vragen, langer dan nodig is onbeantwoord blijven. De Nationale ombudsman concludeerde
dat de Belastingdienst voor dergelijke situaties dient te voorzien in een
vervangingsregeling, die enerzijds de privacy van de belastingplichtige voldoende
waarborgt en die anderzijds een spoedige behandeling van brieven
die daarom vragen, garandeert. De aanbeveling ter zake werd opgevolgd.Rapport 2001/235 (zie § 13A.2.5.3)
betreft een verzoek om met toepassing van de hardheidsclausule een hogere aftrek voor extra kosten van een zogenaamd Moermandieet toe te staan dan waarin is voorzien in het vastgestelde
begunstigende beleid zoals neergelegd in het destijds geldende besluit van
de Staatssecretaris van Financiën van 21 december 1989 nr. DB89/6406,
te weten f 1170. Dit laatste besluit vormt reeds een uitwerking van de
hardheidsclausule daar kosten van een dergelijk dieet op grond van de wet
niet aftrekbaar zijn. Voornoemd bedrag was in de jaren 1990 tot en met 1998
gekoppeld aan de toenmalige maximale aftrek voor dieetkosten zoals neergelegd
in de Uitvoeringsregeling IB 1990. Ten onrechte is het bedrag voor aftrek
van extra kosten van een Moermandieet niet aangepast toen de Uitvoeringsregeling
IB 1990 op dit punt werd gewijzigd: per 1 januari 1999 verhoging
van de maximale aftrek voor dieetkosten tot een bedrag van f 2660. Hangende
het onderzoek heeft de Staatssecretaris van Financiën dit door middel
van een – nog te nemen – algemeen besluit rechtgezet: verhoging
van de maximale bedragen voor dieetkostenaftrek voor een Moermandieet in de
jaren 1999 en 2000 tot f 2260.In de zaak die leidde tot rapport 2001/197 (zie
§ 13A.2.4 en 13A.2.5.4) besloot de Belastingdienst begin 1997 naar
aanleiding van een anonieme klikbrief bij verzoekster
een onderzoek in te stellen. Het onderzoek was eind februari 1998 nog niet
afgerond. Omdat op dat moment de termijn voor het opleggen van een aanslag
inkomstenbelasting 1994 zou verstrijken, legde de Belastingdienst verzoekster
en haar echtgenoot aanslagen op naar geschatte inkomens die veel hoger waren
dan de aangegeven inkomens, evenwel zonder hen over de klikbrief te informeren.
De Belastingdienst rondde het onderzoek pas in 1999 af. Verzoekster was over
1994 uiteindelijk geen inkomstenbelasting verschuldigd. Bij haar echtgenoot
werd geen correctie aangebracht. De Belastingdienst weigerde mondeling haar
de klikbrief ter inzage te geven.De Nationale ombudsman oordeelde dat de Belastingdienst niet juist had
gehandeld en verzoekster niet zo lang in onwetendheid had mogen laten. Voorts
had de Belastingdienst ingevolge artikel 5 Wet openbaarheid van bestuur verzoekster
er op moeten wijzen dat zij kon vragen om een schriftelijke beslissing waartegen
bezwaar en beroep openstonden.In rapport 2001/244 (zie § 13A.2.8)
is de klachtbehandeling door de Belastingdienst
aan de orde. Verzoeker klaagde er onder meer over dat de Belastingdienst verzoeker
en bekenden van verzoeker niet in de gelegenheid had gesteld om hun lezing
van een voorval tijdens de klachtbehandeling naar voren te brengen. In artikel
9:10 Awb is ten aanzien van de klachtbehandeling bepaald dat van het horen
van de klager kan worden afgezien indien de klacht kennelijk ongegrond is,
dan wel indien de klager heeft verklaard geen gebruik te willen maken van
het recht te worden gehoord. De Belastingdienst had naar aanleiding van de
klacht de betrokken medewerkers in de gelegenheid gesteld om hun visie naar
voren te brengen op hetgeen was voorgevallen. Zonder verzoeker of diens gemachtigde
van de verklaringen van de medewerkers in kennis te stellen, had de Belastingdienst
vervolgens de klacht afgehandeld. Verzoeker had niet afgezien van de mogelijkheid
te worden gehoord. Aangezien de Belastingdienst onderzoek had verricht naar
aanleiding van de klacht, was zij niet aan te merken als «kennelijk
ongegrond». Dat betekende dat de Belastingdienst in strijd had gehandeld
met het bepaalde in de Awb, door ervan af te zien verzoeker in de gelegenheid
te stellen te worden gehoord. De Belastingdienst had er tevens van afgezien
om door verzoeker genoemde getuigen te horen. Ook dit was niet juist; vanuit
een oogpunt van zorgvuldigheid had het op de weg van de Belastingdienst gelegen
om te trachten de waarheid over hetgeen was voorgevallen zoveel mogelijk boven
tafel te krijgen. Overigens merkte de Nationale ombudsman op
dit punt nog op dat het in gevallen waarin ervan wordt afgezien een betrokkene
in het kader van de klachtbehandeling te horen, aanbeveling verdient om dit
bij de beslissing op de klacht aan te geven, onder vermelding van de reden
van het niet horen. De Nationale ombudsman nam daarom een aanbeveling op in
het rapport. Hij gaf de Minister van Financiën in overweging om te bevorderen
dat de Belastingdienst in gevallen waarin er van af wordt gezien de klager
in het kader van de klachtbehandeling te horen, dit aan te geven in de beslissing
onder vermelding van de reden van het niet horen. De Staatssecretaris van
Financiën liet weten de aanbeveling te zullen volgen. Het voor de Belastingdienst
geldende Voorschrift Awb zal per 1 april 2002 worden aangepast. Zie ook
het hieronder bij «Sociale zekerheid» vermelde rapport 2001/106.Landbouw, Natuurbeheer en VisserijIn de zaak die leidde tot rapport 2001/167
(zie § 18A.2 en AR 2001, 5085) klaagde verzoeker erover dat
het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij hem bij herhaling had
laten weten dat het voor zijn bedrijf geregistreerde mestproductierecht niet zou worden herzien. In 1987 stelde de Algemene Inspectiedienst
(AID) een onderzoek in naar het door verzoekers bedrijf (een maatschap) gehouden
aantal varkens. Uit dit onderzoek bleek volgens de AID dat verzoeker zijn
bedrijf in strijd met het uitbreidingsverbod van de Interimwet beperking varkens-
en pluimveehouderijen had uitgebreid. In dat verband wees de AID erop dat
hem was gebleken dat de benodigde aanvragen waren geantedateerd en dat de
betrokken gemeente had geknoeid met de ontvangstdata. De onderzoeksbevindingen
van de AID leidden er enerzijds toe dat tegen zowel de maatschap en verzoeker
als de betrokken ambtenaren strafvervolging werd ingesteld, en anderzijds
dat de minister de voor verzoekers bedrijf geregistreerde referentiehoeveelheid
fosfaat (mestproductierecht) verlaagde. Bij onherroepelijk geworden vonnis
van 25 mei 1989 deed de economische politierechter uitspraak in verzoekers
strafzaak. Verzoeker werd ontslagen van rechtsvervolging ter zake van illegale
uitbreiding (het ten laste gelegde werd niet strafbaar geacht).De Nationale ombudsman overwoog dat gelet op de uitspraak van de rechter
ervan moest worden uitgegaan dat ten aanzien van verzoekers bedrijf sprake
was van legale uitbreiding. Het door de minister vasthouden aan het rapport
van de AID, dat was opgemaakt naar aanleiding van het proces-verbaal van de
AID van oktober 1987, was niet juist. Hiermee ging de minister eraan voorbij
dat verzoekers maatschap op grond van dat proces-verbaal strafrechtelijk is
vervolgd en dat deze vervolging had geleid tot ontslag van rechtsvervolging,
hetgeen betekent dat er (rechtens) sprake was van legale bedrijfsuitbreiding.
Evenmin kon de minister zich met vrucht beroepen op het arrest van de Hoge
Raad van 1 oktober 1999, nu in het geval van verzoeker geen sprake was
van vrijspraak, maar van ontslag van rechtsvervolging, hetgeen betekende dat
de bewezenverklaarde uitbreiding van het bedrijf geen strafbaar feit inhield.De Nationale ombudsman oordeelde dat gelet hierop de minister zich ten
onrechte op het standpunt stelde dat er geen aanleiding bestond om het voor
verzoekers bedrijf geregistreerde mestproductierecht in de door verzoeker
gewenste zin bij te stellen en deed de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij de aanbeveling om het voor het bedrijf van verzoeker geregistreerde
mestproductierecht in de door verzoeker gewenste zin bij te stellen. Deze
aanbeveling werd door de minister opgevolgd.Sociale zekerheidDe zaak die leidde tot rapport 2001/226 (rechtsmiddelenverwijzing second opinion; zie § 19B.1.2.2
en 1.2.3 en JB 2001, 265) betrof het Gak Amsterdam. De klacht was onder meer
dat verzoekster niet was geïnformeerd over de rechtsmiddelen
die zij kon aanwenden om het oordeel van de verzekeringsarts in het second
opinion onderzoek met betrekking tot haar arbeidsongeschiktheid aan te vechten.
Volgens het Gak diende de verzekeringsarts zich bij het verrichten van een
dergelijk onderzoek te beperken tot een medisch oordeel en zich, om een onafhankelijke
positie ten opzichte van de werknemer, de werkgever en de arbodienst te kunnen
handhaven, te onthouden van adviezen op juridisch gebied.De Nationale ombudsman deelde dat standpunt echter niet. Het second opinion
onderzoek zal de ene keer op verzoek van de werkgever en de andere keer op
verzoek van de werknemer plaatsvinden. Alle partijen zijn erbij gebaat dat
zij over de uitkomst van het onderzoek zo zorgvuldig en zo volledig mogelijk
worden geïnformeerd, waarbij de medische aspecten van de beoordeling
uiteraard niet aan de werkgever, maar aan de bedrijfs-arts worden meegedeeld.
De onafhankelijke en onpartijdige opstelling van (de verzekeringsarts van)
het Gak staat er niet aan in de weg dat werkgever en werknemer worden geïnformeerd
over de wijze waarop zij het resultaat van het second opinion onderzoek kunnen
aanvechten. Van belang is in dit verband dat de werknemer op grond van artikel
7: 629a, eerste lid, BW, bij het indienen van een loonvordering een second
opinion onderzoek dient te voegen. Het informeren van werkgever en werknemer
over het second opinion onderzoek en de wijze waarop het resultaat daarvan
kan worden aangevochten, kan al vóór het feitelijke onderzoek
worden gedaan, bijvoorbeeld tegelijk met de uitnodiging voor het onderzoek.
In reactie op de aanbeveling van een dergelijke strekking deelde het toenmalige
Landelijk instituut sociale verzekeringen mee dit te betrekken in de nog te
ontwikkelen informatieverstrekking over het second opinion onderzoek.In lijn met het hierboven onder Financiën genoemde
rapport 2001/244 werd ook in rapport 2001/106
(klachtbehandeling; zie § 19B.1.2.3)
aan Cadans de aanbeveling gedaan om in het geval het bestuursorgaan ervan
afziet om de betrokkene in het kader van de klachtbehandeling te horen, bij
de beslissing op de klacht aan te geven dat betrokkene niet is gehoord, onder
vermelding van de reden van het niet horen. De aanbeveling werd opgevolgd.In de zaak die leidde tot rapport 2001/215
(informatie over overmakingsvaluta; § 19B.1.3.5)
klaagde verzoeker erover dat SVB Leiden van juni 1999 tot en met juni 2000
zonder mededeling vooraf zijn AOW-pensioen in US dollars had overgemaakt,
terwijl hij bij zijn aanvraag had laten weten dat hij een guldensrekening
had in Indonesië. De Nationale ombudsman achtte het, uit een oogpunt
van efficiëntie en uit een oogpunt van kostenbeperking, niet onredelijk
dat de SVB voor het overmaken van de uitkeringen in de diverse landen contracten
afsluit met bepaalde banken, waarbij gekozen wordt voor uitbetaling in een
bepaalde valuta. Hij vond het echter niet juist dat de SVB de uitkeringsgerechtigden
niet vooraf laat weten in welke valuta uitbetaling van het AOW-pensioen plaatsvindt.
Dit ontneemt de uitkeringsgerechtigden de mogelijkheid bij het opgeven van
een bankrekeningnummer te kiezen voor een bankrekening waarbij het minste
(of geen) koersverlies zal optreden. De klacht was dan ook gegrond en de SVB
werd de aanbeveling gedaan om de in het buitenland verblijvende AOW-gerechtigden
tijdig te laten weten in welke valuta de uitkering zal worden uitbetaald.
Deze aanbeveling evenals een aanbeveling inzake schadevergoeding werden opgevolgd.Volksgezondheid, Welzijn en SportIn de zaak die werd afgesloten met rapport 2001/234 (seksueel misbruik; zie § 20A.2
en JB 2001, 266) ging het om de wijze waarop de Inspectie voor de Gezondheidszorg
(IGZ) had gereageerd op meldingen van grensoverschrijdend (seksueel) gedrag
van een psychiatrisch verpleegkundige jegens verzoekster. De partner van verzoekster
had aan de leiding van het algemeen psychiatrisch ziekenhuis (APZ) waarin
verzoekster was opgenomen zijn vermoeden geuit van een grensoverschrijdende
relatie tussen een verpleegkundige en verzoekster. De directie van het APZ
had daarop een gesprek gevoerd met de verpleegkundige en vervolgens de inspectie
geïnformeerd. Er zou sprake zijn geweest van een relatie die verder ging
dan mocht worden verwacht, maar niet van een verdergaande en/of intieme vorm
van lichamelijk contact. Ondanks een daarop volgende mededeling van verzoeksters
partner dat de verpleegkundige nog steeds toenadering zocht tot verzoekster,
ging de leiding van het APZ ervan uit dat de verpleegkundige geen contact
meer had met verzoekster. Zij informeerde de inspectie dienovereenkomstig.
Twee maanden na de eerste melding van de partner van verzoekster erkende de
verpleegkundige alsnog dat hij een langdurige en vérgaande seksuele
relatie onderhield met verzoekster. Hij werd op staande voet ontslagen. Volgens
verzoekster en haar partner had de inspectie niet adequaat gereageerd op de
meldingen inzake het grensoverschrijdend gedrag van de verpleegkundige.In zijn rapport overwoog de Nationale ombudsman dat het in dit geval,
gezien de aard en de ernst van de melding van de directie van het APZ aan
de inspectie, zonder meer ging om een melding die noopte tot onderzoek door
de inspectie. Daarom achtte de Nationale ombudsman het niet juist dat de inspectie
het onderzoek geheel in handen van de leiding van het APZ had gelaten, en
zich niet eens had vergewist van de zorgvuldigheid en de volledigheid van
het interne onderzoek of van de houdbaarheid van de uitkomsten daarvan. Bovendien
had het, gezien het bepaalde in de «Leidraad Onderzoek door de Inspectie
voor de Gezondheidszorg naar aanleiding van meldingen» op de weg van
de inspectie gelegen om contact op te nemen met het openbaar ministerie zodra
zij een redelijk vermoeden kreeg van een strafbaar feit, begaan door de betrokken
verpleegkundige. Gezien de ernst van de melding had de inspectie er bovendien
beter aan gedaan de zaak aan het regionaal tuchtcollege voor te leggen. Het
tuchtcollege had, anders dan de inspectie, de verpleegkundige met het oog
op het algemeen belang eventueel een tuchtrechtelijke maatregel kunnen opleggen.Het geheel overziend stelde de Nationale ombudsman vast dat de inspectie
in deze zaak in verschillende opzichten niet was opgetreden op een wijze die
van haar mocht worden verwacht. De klacht werd dan ook gegrond verklaard.WaterschappenTwee rapporten (rapport 2001/264 en rapport 2001/352; zie § 22.2.4) hebben betrekking op
de gehanteerde termijn door een waterschap bij het verlenen van ambtshalve vermindering van aanslagen verontreinigingsheffing. Het
betreffende waterschap beperkte deze termijn tot het lopende en het daaraan
voorafgaande kalenderjaar. Volgens de Nationale ombuds-man ligt het vanwege
de gezamenlijke wettelijke basis van het instituut van ambtshalve vermindering
voor zowel de rijksoverheid als voor de lokale overheid in artikel 65 van
de Algemene wet inzake rijksbelastingen (Awr) echter voor de hand dat zoveel
mogelijk wordt gestreefd naar uniformiteit van beleid. Vanuit deze basisgedachte
van uniformiteit lijkt het de Nationale ombudsman aangewezen en gewenst dat
waterschappen met betrekking tot hun beleid terzake van ingediende verzoeken
om ambtshalve vermindering aansluiting zoeken bij de door de Belastingdienst
gehanteerde voorschriften zoals neergelegd in de resolutie van de Staatssecretaris
van Financiën van 25 maart 1991 (nr. DB89/7352), althans zich
oriënteren op de grondslagen daarvan. Uitgangspunt van genoemde resolutie
is dat toepassing van artikel 65 van de Awr is gebonden aan een termijn van
vijf jaren ingaande op het tijdstip waarop de belastingschuld is ontstaan.Omdat het de Nationale ombudsman was gebleken dat waterschappen bij het
verlenen van ambtshalve vermindering verschillende termijnen hanteerden
(zie bijvoorbeeld Jaarverslag 2000, blz. 372) heeft hij in 2001 de Unie
van Waterschappen (de Unie) benaderd met de vraag of het opstellen van modelbeleidsregels
voor ambtshalve vermindering van waterschapsbelastingen wellicht zinvol is.
Naar aanleiding hiervan heeft het dagelijks bestuur van de Unie bij besluit
van 19 oktober 2001 derge-lijke modelbeleidsregels vastgesteld. Bij het
formuleren van het modelbeleid heeft de Unie nauwe aansluiting gezocht bij
het terzake geldende rijksbeleid en bij het modelbeleid van de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten (welk beleid in 2000 door de VNG is vastgesteld
na hierover te zijn benaderd door de Nationale ombudsman, zie Jaarverslag
2000, blz. 387 e.v.). In de modelbeleidsregels wordt uitgegaan van een
termijn van vijf jaar.Wat betreft de gehanteerde termijn bij het verlenen van ambtshalve vermindering
van belastingen bestaat landelijk inmiddels dus meer uniformiteit.Het hierboven bedoelde waterschap heeft de modelbeleidsregels van de Unie
overgenomen en heeft alsnog ambtshalve vermindering aan verzoekers verleend
met inachtneming van de vijf-jarentermijn.GemeentenIn de zaak die leidde tot rapport 2001/085
(standaardverdaging; zie § 24.2.1.1
en AB 2001, 170 en JB 2001, 145) klaagde verzoeker er over dat het college
van burgemeester en wethouders van de gemeente Enschede standaard gebruik
maakt van zijn bevoegdheid om, op grond van het bepaalde in artikel 7:10,
derde lid, Awb, de beslissing op een bezwaarschrift met vier weken te verdagen.
De Nationale ombudsman wees er op dat bekend is dat bezwaarschriften veelal
niet binnen de daarvoor, in de Awb gestelde, termijnen worden afgehandeld.
Indien, gelet op de werkvoorraad, op voorhand wordt voorzien dat de termijn
van zes, respectievelijk tien weken, niet zal worden gehaald is het in beginsel
te billijken dat de indiener van een bezwaarschrift reeds bij de bevestiging
van de ontvangst daarvan, ervan in kennis wordt gesteld dat de termijn voor
de beslissing met vier weken wordt verdaagd. Een dergelijke verdaging is echter,
blijkens de memorie van toelichting op de Awb, bedoeld voor bijzondere gevallen.
Door het standaard of structureel gebruik maken van de mogelijkheid om de
beslissing op een bezwaarschrift met vier weken te verdagen komt het bestuursorgaan
de ingevolge artikel 7:10 Awb op hem rustende rechtsplicht niet na. De Nationale
ombudsman achtte de klacht gegrond. Van de door het college genomen maatregelen
om de toename van bezwaarschriften in goede banen te leiden werd met instemming
kennis genomen. Overigens werd later in het verslagjaar door de Nationale
ombudsman wederom een onderzoek ingesteld naar aanleiding van een nieuwe klacht
waaruit zou kunnen worden afgeleid dat de door het college getroffen maatregelen
onvoldoende soelaas bieden.1.2 Ontwikkelingen in de afgelopen jaren1.2.1 InleidingWanneer de Jaarverslagen 1998, 1999 en 2000 naast elkaar worden gelegd
dan valt in het beeld dat de Nationale ombudsman van de overheid schetst vooral
het gebrek aan voortvarendheid op. De overheid behoort de vaart erin te houden.
Op dat punt worden burgers geregeld in hun verwachting teleurgesteld. Klachten
over de duur van de behandeling van een brief, verzoek, aanvraag of bezwaarschrift
staan bij de Nationale ombudsman steevast op de eerste plaats. Van het totale
aantal behoorlijkheidscriteria die de Nationale ombudsman heeft toegepast
in de zaken die hij in 1998 – met een rapport of een interventie –
heeft afgedaan (in één zaak kunnen meerdere criteria aan de
orde zijn) ging het in 52,7% van de gevallen om het criterium
«voortvarendheid»; in 1999 in 49,5%; in 2000 in zelfs 58,3%, terwijl
in 2001 een daling intrad. Maar nog steeds neemt van alle toegepaste criteria
in 2001 het criterium«voortvarendheid» 51,7% van het totaal in.Wanneer gekeken wordt naar de jaren 1995, 1996 en 1997 valt op dat het
percentage betreffende de toepassing van het criterium «voortvarendheid»
in 1995: 29,8% was; in 1996: 24,8% en in 1997: 30,3%.1.2.2 Toepassing behoorlijkheidscriterium voortvarendheid
door de jaren heenArtikel 26, eerste lid, van de Wet Nationale ombudsman draagt de Nationale
ombudsman op te beoordelen of het bestuursorgaan zich in de door hem onderzochte
aangelegenheid al dan niet behoorlijk heeft gedragen. In 1988 heeft de –
toenmalige – Nationale ombudsman deze algemene behoorlijkheidsnorm nader
uitgewerkt in een stelsel van beoordelingcriteria (zie Jaarverslag 1988, blz. 63–71,
en bijlage 3 van dit jaarverslag). Het gebruik van deze criteria bevordert
de eenheid in de wijze waarop de oordelen van de Nationale ombudsman tot stand
komen, worden geformuleerd en gemotiveerd. De criteria hebben ook een educatieve
functie voor bestuursorganen en hun medewerkers, omdat ze laten zien waar
de Nationale ombudsman op let bij het beoordelen van gedragingen van de overheid.
Ten slotte vormen de beoordelingscriteria een belangrijk element van de gegevens
die over de door de Nationale ombudsman behandelde zaken worden vastgelegd
ten behoeve van statistische verwerking. Vanaf 1989 zijn cijfers beschikbaar
over het aantal keren dat de verschillende beoordelingscriteria zijn toegepast
in de rapporten van de Nationale ombudsman en over de ter zake gegeven beoordeling
(behoorlijk, niet-behoorlijk of geen oordeel). Nadat per medio 1994 het gebruik
van de interventiemethode is geïntensiveerd, is vanaf 1995 ook voor
de zaken die wel voor onderzoek in aanmerking zijn gebracht maar die niet
hebben geleid tot een rapport, vastgelegd welke beoordelingscriteria in die
zaken aan de orde waren. In die tussentijds beëindigde zaken –
interventies hebben een groot aandeel in deze categorie – komt de Nationale
ombudsman niet toe aan het geven van een oordeel, zodat daar geen sprake kan
zijn van een uitsplitsing naar behoorlijk/niet-behoorlijk/geen oordeel. Kwantitatieve
gegevens over het gebruik van de beoordelingscriteria vormen een basis voor
analyse van wat de Nationale ombudsman in zijn werk aantreft. Zo kunnen vergelijkingen
worden gemaakt tussen de verschillende bestuursorganen, over een aantal jaren
ontwikkelingen worden gesignaleerd in de problemen die burgers ondervinden
in hun contacten met de overheid en ontwikkelingen zichtbaar worden gemaakt
per afzonderlijk bestuursorgaan door de jaren heen.De laatste jaren is, wanneer de rapportzaken en de tussentijds afgedane
zaken van de Nationale ombudsman samen worden genomen, het beoordelingscriterium
«voortvarendheid» – het vereiste dat de overheid voortvarend
te werk moet gaan en binnen de wettelijke of een redelijke termijn zaken moet
afhandelen – het criterium dat veruit het meest wordt toegepast. Voortvarendheid
springt er ook in andere zin uit, omdat in die gevallen waarin de Nationale
ombudsman een oordeel geeft over de onderzochte overheidsgedraging –
dus een rapport uitbrengt – en waarin getoetst moet worden aan het criterium
voortvarendheid, het aandeel van de gegronde klachten opvallend hoog is: door
de jaren heen rond de 80%. In tussentijds afgedane zaken kan uiteraard niet
van gegronde klachten worden gesproken, omdat de Nationale ombudsman daarin
geen oordeel heeft gegeven. Bedacht moet echter worden dat in het leeuwendeel
van deze categorie zaken een interventie van de Nationale ombudsman heeft
plaatsgevonden en dat in de overgrote meerderheid van die interventiezaken het tot een tussentijdse afdoening heeft kunnen komen omdat
het bestuursorgaan de klager alsnog zodanig tegemoet is gekomen dat deze tevreden
is gesteld of althans de Nationale ombudsman van oordeel is dat er onvoldoende
reden is om het onderzoek voort te zetten. Over het algemeen mag worden aangenomen
dat een bestuursorgaan geen aanleiding zal zien om een klager tegemoet te
komen wanneer het de klacht geheel ongegrond zou achten.In de onderstaande tabel wordt het aandeel van het beoordelingscriterium
«voortvarendheid», uitgedrukt in een percentage, weergegeven voor
rapporten vanaf 1989 en voor tussentijds afgedane zaken vanaf 1995.  rapportentussent. afd.totaal198918,0%  199018,7%  199117,9%  199219,6%  199318,2%  199416,3%  19959,6%45,0%29,8%199612,5%37,6%24,8%199714,0%44,1%30,3%199810,9%69,8%52,7%199911,6%64,7%49,5%200021,4%66,0%58,3%200115,2%62,4%51,7%Wanneer alleen wordt gekeken naar de rapporten, valt een zekere daling
waar te nemen vanaf 1994. Dit laat zich verklaren door de grote vlucht
die de interventiepraktijk heeft genomen vanaf medio 1994. Klachten over traagheid
van de overheid lenen zich doorgaans bij uitstek voor toepassing van de interventiemethode.
In de regel leidt de tussenkomst van de Nationale ombudsman tot versnelling,
waarna de zaak tussentijds kan worden afgedaan. Het is dan ook niet verwonderlijk
dat vanaf de loop van 1994 het aantal keren dat het criterium «voortvarendheid»
in rapporten is toegepast afneemt, en dat dit criterium in tussentijds afgedane
zaken juist relatief vaak aan de orde is.Wie de tabel als geheel overziet, zal het opvallen dat tot en met 1997
binnen een zekere bandbreedte min of meer sprake is van stabiliteit en dat
vanaf 1998 de cijfers voor de tussentijdse afdoeningen en het totaal
fors hoger zijn. Daarbinnen neemt het jaar 2000 nog weer een bijzondere positie
in, omdat er in dat jaar een uitschieter is wat betreft de toepassing van
het criterium voortvarendheid in de rapporten (hetgeen ook weer in het totaal
doorwerkt). De verklaring is hierin gelegen dat in 2000 in relatief veel zaken
rapport is uitgebracht na een (bij voorbaat) mislukte interventie (zie Jaarverslag
2000, blz. 9 en 230). Dit was met name het geval bij klachten over termijnoverschrijdingen
bij het Bureau Medische Advisering van de Immigratie- en Naturalisatiedienst
(in 1999: 3 rapporten; in 2000: 49 en in 2001: 5).Bij welke bestuursorganen is het criterium «voortvarendheid»
het meest aan de orde geweest? In de onderstaande tabel worden voor de jaren
1996 tot en met 2001 de cijfers in absolute aantallen en – daaronder –
in procenten gegeven voor die bestuursorganen bij wie dit criterium in enig
jaar ten minste 50 keer is toegepast. De aantallen hebben betrekking op rapporten
en tussentijdse afdoeningen samen. De bestuursorganen waarom het gaat zijn
de Ministers van Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken (en Koninkrijksrelaties),
Justitie en Financiën, en verder twee groepen bestuursorganen, namelijk
die van de regionale politiekorpsen en die op het terrein van de sociale zekerheid
(het Landelijk instituut sociale verzekeringen met inbegrip van
de uitvoeringsinstellingen als door het Lisv gemandateerden, alsmede het College
van toezicht sociale verzekeringen (Ctsv) en de Sociale Verzekeringsbank).
Verder worden in de tabel de totaalcijfers gegeven voor alle keren dat in
de desbetreffende jaren het criterium voortvarendheid aan de orde was, ook
bij de bestuursorganen die niet in de tabel voorkomen, en voor het aantal
keren dat een beoordelingscriterium aan de orde was.  199619971998199920002001BuZa2251370464627411 0,8%1,6%7,3%10,0%14,0%0,3%BiZA/BZK315613878 1,1%1,8%0,3%0,2%0,2%0,2%Justitie2194251 9141 3381 433810 8,1%13,6%38,0%28,7%32,1%20,2%Financiën979464727961 3,6%3,0%1.3%1,6%1,8%1,5%Politie92977778105260 3,4%3,1%1,5%1,7%2,4%6,5%Sociale zekerheid3838107239161233 1,4%1,2%2,12%5,1%3,6%5,8%Totaal voortvarendh.6719472 6552 3042 6072 067 24,8%30,3%52,7%49,5%58,3%51,7%Alle criteria27083 1285 0414 6584 4693 996 100%100%100%100%100%100%De grootste uitschieters sinds 1998 zitten bij Justitie en Buitenlandse
Zaken en in 2001 bij de politie. Bij Buitenlandse Zaken betreft het vooral
de Visadienst en bij Justitie de Immigratie- en Naturalisatiedienst en bij
de politie de vreemdelingendiensten (zie over de vreemdelingendiensten dit
jaarverslag § 1.1.1 en 7A.15). De cijfers voor de Visadienst, de
Immigratie- en Naturalisatiedienst en de vreemdelingendiensten van de politie
zijn als volgt:  199619971998199920002001BuZa/Visadienst629306376540355 0,2%0,9%6,1%8,1%12,1%8,9%Justitie/IND1733621 8371 2581 332721 6,4%11,6%36,4%27,0%29,8%18,0%Politie/VD4158283175228 1,5%1,9%0,6%0,7%1,7%5,7%In hoeverre zijn deze drie diensten verantwoordelijk voor de forse toename
van de toepassing van het criterium «voortvarendheid» in de jaren
1998–2001? In onderstaande tabel worden eerst de cijfers gegeven van
alle keren dat dit criterium in elk van deze jaren aan de orde was bij alle
bestuursorganen samen, vervolgens de cijfers voor alleen Visadienst, IND en
de vreemdelingendiensten samen, en dan de cijfers voor alle bestuursorganen
samen minus de aantallen voor Visadienst, IND en vreemdelingendiensten. Deze
laatste cijfers worden ten slotte nog uitgedrukt in het percentage dat zij
uitmaken van alle keren dat een beoordelingscriterium is toegepast, onder
aftrek van de Visadienst-, IND- en vreemdelingendienstcijfers op het punt
van voortvarendheid.  199619971998199920002001 Totaal voortvarendheid6719472 6552 3042 6072 067 24,8%30,3%52,7%49,5%58,3%51,7%Visadienst + IND + VD2204492 1711 6651 9471 304 8,1%14,4%43,1%35.8%43,6%32,6%Minus Visad. + IND + VD451498484639660763 In procenten18,1%18,6%16,9%21,3%26,2%28,3%Concluderend: de opmerkelijke stijging van het aandeel van het beoordelingscriterium
«voortvarendheid» in het totaal van de toepassing van beoordelingscriteria
in de periode 1998–2001 moet vooral worden toegeschreven aan de diensten
op het terrein van vreemdelingenzaken: IND, Visadienst en de vreemdelingendiensten
van de politie. Echter, wanneer het aandeel van deze diensten buiten beschouwing
wordt gelaten valt voor de jaren 1999 tot en met 2001 nog steeds een onmiskenbare
toename waar te nemen, waarbij met name de sociale-zekerheidssector eruit
springt.Er zijn ook positieve ontwikkelingen te melden. Klachten over Financiën
betreffen met name de Belastingdienst. De Belastingdienst is er sinds 1998
kennelijk wel in geslaagd de afhandelingstermijnen beter onder de knie te
krijgen. Het percentage voortvarendheid is op dit terrein in deze periode
bijna gehalveerd. Ook de percentuele daling op het terrein van Binnenlandse
Zaken (en Koninkrijkrelaties) valt op. Het beoordelingscriterium «voortvarendheid»
speelde op dit terrein met name een rol in klachten over USZO-Zoetermeer.
Deze dienst heeft zijn zaken wat betreft voortvarendheid kennelijk op orde
gekregen.1.2.3 Evaluatieonderzoeken AwbIn het kader van de tweede evaluatie van de Awb is door verschillende
universitaire onderzoeksgroepen een aantal deelrapporten uitgebracht met gedetailleerde
informatie over de toepassing en effecten van de Awb in de praktijk. Uit twee
onderzoeken blijkt dat onder meer termijnoverschrijdingen in de bestuurlijke
fase een belangrijk knelpunt vormen.In het onderzoek dat is uitgevoerd door de Utrechtse onderzoeksgroep is
nagegaan of zich in de ketenbenadering van de Awb, waarbij de fase van voorbereiding
van een besluit tot en met de uitkomst van een eventuele beoordeling door
de rechter als één keten wordt gezien, knelpunten voordoen die
eraan in de weg staan dat een probleem op het geëigende moment door het
bestuursorgaan wordt opgelost (A. A. J. de Gier e.a., De ketenbenadering
in de Awb, Reeks Algemeen Bestuursrecht 2001, Den Haag: Boom Juridische Uitgevers
2001). Als één van de knelpunten wijzen de onderzoekers op het
feit dat de termijnen die de Awb stelt, in de verschillende fasen van de procedure
nog steeds frequent worden overschreden. Ook al wordt volgens de onderzoekers
in het algemeen op die termijnoverschrijdingen door belanghebbenden nogal
laconiek gereageerd, toch hebben termijnoverschrijdingen wel contentieuze
effecten. Om een betere naleving van de termijnen te bevorderen, bepleiten
de onderzoekers om in het interne traject deadlines op te nemen en de juristen
binnen de organisatie de bevoegdheid toe te kennen andere medewerkers daarover
te rappelleren. De oplossing moet in hun ogen dus niet zozeer worden gezocht
in aanscherping van de wettelijke normen, als wel in organisatorische maatregelen
bij bestuursorganen zelf.Door onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam is in het kader van
de evaluatie onderzoek gedaan naar de positie van burgers in procedures op
grond van de Awb (M. V. C. Aalders e.a., De burger en de Awb, Reeks
Algemeen Bestuursrecht 2001, Den Haag: Boom Juridische Uitgevers 2001). In
dit onderzoek wordt aan de hand van diepte-interviews in beeld gebracht hoe
mensen die regelmatig optreden voor burgers in Awb-geschillen (zogenaamde
«repeat players») de Awb-procedures ervaren, onder andere op het
gebied van de WAO. Deze onderzoekers constateren eveneens dat wettelijke beslistermijnen
met grote regelmaat worden overschreden. Evenals de Nationale ombudsman wijzen
de onderzoekers wat betreft de WAO op de volgende oorzaken: de afwezigheid
van een bezwaarverzekeringsarts of bezwaardeskundige, zoekraken van dossiers,
capaciteitsgebrek en organisatorische problemen bij de uitvoeringsinstellingen.De onderzoekers constateren dat de geïnterviewden in het algemeen
wel tevreden waren over de wettelijke termijnen. Een besluit
werd als tijdig ervaren wanneer het genomen was binnen de wettelijke termijn.
Zij plaatsen daarbij wel drie kanttekeningen. Ten eerste, wellicht vanwege
het feit dat de beslistermijnen zo veelvuldig worden overschreden zijn de
geïnterviewden reeds daarom tevreden als de termijn wel zou worden gehaald.
Ten tweede lijkt er weinig besef te zijn dat de wettelijke termijnen een maximum
aangeven en dat het bestuursorgaan, alle belangen afwegend, tot de conclusie
zou kunnen komen dat sneller moet worden beslist. Ten derde kan ook een besluit
dat na het verstrijken van de wettelijke termijn wordt genomen worden beschouwd
als een tijdig besluit wanneer de burger heeft ingestemd met het uitstel of
hierover is gehoord (zie ook artikel 7:10, vierde lid, Awb). In de interviews
werd hiervan geen melding gemaakt. Dit bevestigt het beeld van de Nationale
ombudsman dat – zo al een verdagingsbericht als bedoeld in artikel 7:10,
derde lid, Awb wordt verstuurd – het vragen om instemming met verder
uitstel als bedoeld in het vierde lid van artikel 7:10 Awb eerder uitzondering
dan regel is. De remedie tegen termijnoverschrijding (beroep instellen tegen
niet tijdig beslissen) noemden de geïnterviewden omslachtig en weinig
effectief, tenzij de president in voorlopige voorziening een dwangsom oplegt.De Amsterdamse onderzoekers wijzen op de verschillende oplossingsrichtingen
voor dit hardnekkige probleem die reeds in de literatuur zijn genoemd. In
lijn met de Utrechtse onderzoekers wijzen zij op het voorstel van het kabinet
tot certificering en invoering van een kwaliteitskeurmerk. Ook wijzen zij
met verwijzing naar het Jaarverslag 2000 van de Nationale ombudsman (blz. 18)
op uitbreiding van de mogelijkheden tot fictieve verlening. Van de door de
commissie wetgeving algemene regels van bestuursrecht te onderzoeken mogelijkheid
van herintroductie van de «fictieve weigering» verwachten de onderzoekers
niet veel. Ook al wordt het uitblijven van een beslissing materieel als een
weigering beschouwd, toch zal de bestuursrechter veelal geen inhoudelijke
beslissing kunnen nemen en zal hij moeten volstaan met de opdracht aan het
bestuursorgaan alsnog een reëel besluit te nemen. Dit leidt alleen maar
tot kosten en tijdverlies voor de burger. Ook aan de in de literatuur gesuggereerde
mogelijkheid om met handhaving van het huidige artikel 6:2 Awb een regeling
te treffen voor het versneld afdoen van dergelijke beroepen onder termijnstelling
en met kostenveroordeling voor het bestuursorgaan, blijft het bezwaar kleven
dat de constructie van bezwaar en beroep tegen het niet tijdig nemen van een
besluit nodeloos omslachtig is, indien het er alleen maar om gaat snel een
besluit af te dwingen. Daarom stellen de onderzoekers voor in hoofdstuk 8
van de Awb een zelfstandige voorziening te creëren bij de president van
de rechtbank tegen het niet tijdig beslissen op een aanvraag, op een bezwaarschrift
en tegen het niet tijdig nemen van een besluit na een rechterlijke uitspraak.
Op grond van dit nieuwe artikel (bijvoorbeeld 8:81a Awb) kan de president
een beslistermijn onder last van een dwangsom vaststellen, met veroordeling
van het bestuursorgaan tot vergoeding van griffierechten en proceskosten.1.2.4 Commissie Evaluatie Awb IIIn haar evaluatierapport dat op 18 december 2001 is aangeboden aan de
Tweede Kamer, wijst de Commissie Evaluatie Awb II (commissie Boukema) het
voorstel om in hoofdstuk 8 van de Awb een zelfstandige voorziening te creëren
tegen het niet tijdig beslissen van de hand. Zij concludeert als volgt: «Uit
beide onderzoeken blijkt helaas wederom, dat het bestuur de wettelijke termijnen
voor het nemen van beslissingen veelvuldig overschrijdt. Ook verdagingsbesluiten
worden niet stelselmatig genomen. De Amsterdamse onderzoekers voegen daar
aan toe, dat de thans bestaande mogelijkheid van beroep wegens niet tijdig
beslissen (art. 6:2 Awb) geen effectief rechtsmiddel tegen deze termijnoverschrijdingen biedt en nodeloos omslachtig is. Zij stellen in dit verband
enige verbeteringen voor. De Utrechtse onderzoekers wijzen nog op het belang
van door het bestuur te nemen organisatorische maatregelen, zoals een effectief
systeem van voortgangsbewaking. De Commissie onderschrijft volledig het belang
van tijdige besluitvorming. Zij wijst er echter op dat op dit punt reeds verscheidene
wettelijke voorzieningen in voorbereiding zijn. De regering heeft aan de Commissie
wetgeving algemene regels van bestuursrecht advies gevraagd over een mogelijke
herziening van artikel 6:2 Awb. Bij financiële besluiten voorziet de
vierde tranche van de Awb in de verschuldigdheid van wettelijke rente bij
te late besluitvorming. Dit biedt echter slechts soelaas, als de belanghebbende
inderdaad een financiële aanspraak jegens de overheid heeft, niet als
het te lang duurt om vast te stellen dat dit niet het geval is. Overigens
onderschrijft de Commissie het oordeel van de Utrechtse onderzoekers, dat
het in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van bestuursorganen is, om
deugdelijke organisatorische voorzieningen te treffen om tijdige besluitvorming
te waarborgen.»1.2.5 ConclusieHoewel uit het bovenstaande onderzoek naar de toepassing van het behoorlijkheidscriterium
«voortvarendheid» geconcludeerd kan worden dat sinds 1998 de stijging
vooral moet worden toegeschreven aan de IND, de Visadienst en de vreemdelingendiensten
van de politie, valt de laatste jaren – ook wanneer het aandeel van
deze diensten buiten beschouwing wordt gelaten – toch nog steeds overheidsbreedeen onmiskenbare toename van de problematiek
van de tijdigheid van de besluitvorming waar te nemen, waarbij met name de
sociale-zekerheidssector eruit springt. Tegen deze achtergrond vraagt de Nationale
ombudsman zich af of de afwijzende opstelling van de evaluatiecommissie ten
aanzien van een simpele en snelle procedure bij de rechter, die het bestuur
(met dwangsom) kan bevelen binnen een bepaalde termijn alsnog een besluit
te nemen, geen heroverweging verdient. Ook al onderschrijft ook de Nationale
ombudsman de noodzaak van deugdelijke organisatorische voorzieningen om tijdige
besluitvorming te waarborgen, toch vreest hij dat het zonder (financiële)
prikkels bij de overheid op het punt van beslissen binnen de wettelijke termijnen
niet zal lukken. In dit verband verdient wellicht ook de afwijzing door het
kabinet van het naar voren halen van de in het voorontwerp van de vierde tranche
van de Awb voorziene spontane wettelijke rentevergoeding bij overschrijding
van de beslistermijnen (zie Kamerstukken I 2000/01, 27 248, nr. 123e)
heroverweging. Juist van een verplichting tot vergoeding van rechtswege van
wettelijke rente bij overschrijding van de beslistermijnen kan voor de sociale-zekerheidssector
een belangrijke prikkel uitgaan tot tijdige besluitvorming.1.3 Bijzondere onderwerpen1.3.1 Herkansing1.3.1.1 InleidingDe Nationale ombudsman heeft besloten met ingang van 1 januari 2002
ten aanzien van bestuursorganen een nieuwe werkwijze te gaan volgen. Deze
werkwijze geldt voor zaken waarin, voorafgaand aan de indiening van het verzoekschrift
bij de Nationale ombudsman, geen interne klachtbehandeling overeenkomstig
hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) heeft plaatsgevonden.
Dit terwijl de klager zijn klacht wel heeft voorgelegd aan het betrokken bestuursorgaan
en in die zin heeft voldaan aan het kenbaarheidsvereiste ingevolge de Wet
Nationale ombudsman. Tot deze bijstelling van de werkwijze is besloten vanwege het belang van
interne klachtbehandeling voor het herstel van het vertrouwen van de burger
in de overheid en vanwege de vaststelling dat in een aanzienlijk deel van
de gevallen waarin een verzoekschrift in aanmerking komt voor een onderzoek
door de Nationale ombudsman, bestuursorganen de klacht niet eerst overeenkomstig
de interne klachtprocedure van hoofdstuk 9 Awb hebben behandeld. Dat gaat
in tegen de bedoeling van de wetgever, die voor ogen heeft gehad dat een onderzoek
van de Nationale ombudsman in beginsel steeds vooraf wordt gegaan door interne
klachtbehandeling. Daarom is gezocht naar mogelijkheden om te bereiken dat
een volledig onderzoek van de Nationale ombudsman als regel niet plaatsvindt
dan nadat de interne klachtprocedure is doorlopen.1.3.1.2 Nationale ombudsman is tweedelijnsvoorzieningDe Wet Nationale ombudsman (WNo) bevat sinds 1 juli 1989 het zogenoemde kenbaarheidsvereiste. Deze bepaling strekt ertoe dat een
klager, voordat hij zich tot de Nationale ombudsman wendt, zijn klacht eerst
kenbaar maakt aan het bestuursorgaan, de dienst of de medewerker op wiens
gedraging de klacht betrekking heeft en gelegenheid geeft voor een reactie
op de klacht. Wanneer een klager niet aan het kenbaarheidsvereiste heeft voldaan,
verwijst de Nationale ombudsman hem in beginsel terug naar het desbetreffende
bestuursorgaan. Met de invoering van het kenbaarheidsvereiste is de klachtvoorziening
die de Nationale ombudsman biedt een tweedelijnsvoorziening geworden. Deze
positionering in de tweede lijn is verder versterkt door de inwerkingtreding
op 1 juli 1999 van de regeling voor de behandeling van klachten door
bestuursorganen in hoofdstuk 9 van de Awb. Met die regeling is ook de interne –
eerstelijns – klachtbehandeling verplicht gesteld en met wettelijke
waarborgen omgeven. De klager die zijn klacht voorlegt aan het betrokken bestuursorgaan
en daarmee voldoet aan het kenbaarheidsvereiste van de WNo mag er sinds 1 juli
1999 op vertrouwen dat het bestuursorgaan zijn klacht overeenkomstig de bepalingen
van hoofdstuk 9 Awb behandelt. Wanneer de klager en het betrokken bestuursorgaan
onderling tot overeenstemming kunnen komen, is er geen reden voor bemoeienis
van een externe klachtinstantie. Het is dan ook over het algemeen niet doelmatig
om tot externe klachtbehandeling over te gaan voordat daadwerkelijk is gebleken
dat de klager en het bestuursorgaan er samen niet uit kunnen komen.Het belang van goede interne klachtbehandeling is uitvoerig aan de orde
gesteld in Jaarverslag 1999, blz. 30–38, en Jaarverslag 2000, blz. 27–28.
In het laatstgenoemde jaarverslag is ook in het bijzonder gewezen op het onvoldoende
benutten van de mogelijkheden van interne klachtbehandeling als gevolg van
het niet goed herkennen van klachten door bestuursorganen.1.3.1.3 Oude werkwijzeWanneer een klager op toereikende wijze aan het kenbaarheidsvereiste heeft
voldaan, maar het bestuursorgaan desondanks geen toepassing heeft gegeven
aan de interne klachtprocedure, heeft de Nationale ombudsman tot nu toe het
beleid gevoerd om dan onmiddellijk zelf tot onderzoek over te gaan, veelal
in de vorm van een interventie. De bedoeling van deze praktijk is geweest
om bestuursorganen te stimuleren om alert te zijn op het herkennen van klachten
en om ervoor zorg te dragen dat de interne klachtenprocedure wordt gevolgd
in alle daarvoor in aanmerking komende gevallen.Gezien het nog steeds grote aantal zaken waarin ten onrechte geen of onvoldoende
toepassing is gegeven aan de interne klachtprocedure, moet worden geconcludeerd
dat deze bedoeling niet is gerealiseerd. Daarom wordt een andere werkwijze
beproefd, om te zien of daarvan meer effect uitgaat.1.3.1.4 Nieuwe werkwijzeDe nieuwe werkwijze zal erop gericht zijn om in zoveel mogelijk gevallen
waarin interne klachtbehandeling ten onrechte achterwege is gebleven te bereiken
dat dit alsnog gebeurt. Vanaf 1 januari 2002 zal de Nationale ombudsman
in beginsel steeds – als eerste stap in zijn onderzoeksproces –
een kopie van het verzoekschrift naar het bestuursorgaan sturen, wanneer de
klager op toereikende wijze (schriftelijk of mondeling) aan het kenbaarheidsvereiste
heeft voldaan en ontvankelijk is in zijn verzoekschrift, maar het bestuursorgaan
zijn klacht desondanks niet volgens de interne klachtprocedure heeft behandeld.
Het bestuursorgaan wordt daarbij verzocht alsnog zorg te dragen voor behandeling
van de klacht van verzoeker overeenkomstig de bepalingen van hoofdstuk 9 van
de Awb. Met het verzoekschrift aan de Nationale ombudsman is immers de verplichting
voor bestuursorganen tot interne klachtbehandeling niet komen te vervallen.
Bij de toezending van het verzoekschrift aan het bestuursorgaan zal worden
gevraagd om de Nationale ombudsman binnen twee weken te laten weten of deze
interne klachtbehandeling alsnog zal plaatsvinden. Indien dit het geval is,
heeft de verzoeker vooralsnog onvoldoende belang bij onderzoek door de Nationale
ombudsman. De Nationale ombudsman vraagt het bestuursorgaan nadrukkelijk om
verzoeker zo spoedig mogelijk, maar in ieder geval binnen de termijn als bedoeld
in artikel 9:11 van de Awb en met inachtneming van de verwijzingsplicht van
artikel 9:12, tweede lid, Awb, in kennis te stellen van de bevindingen van
het onderzoek naar de klacht en van de eventuele conclusies die het daaraan
verbindt, onder gelijktijdige toezending van een afschrift aan de Nationale
ombudsman. Voor de te stellen termijn is weliswaar aansluiting gezocht bij
de in artikel 9:11 van de Awb genoemde termijn, maar de nieuwe termijn moet
wel worden onderscheiden van de wettelijke termijn, die immers al verstreken
zal zijn.Uiteraard kan ook in deze nieuwe werkwijze de interne klachtbehandeling
overeenkomstig artikel 9:5 van de Awb worden gestaakt zodra het bestuursorgaan
naar tevredenheid van de klager aan diens klacht tegemoet is gekomen. Ook
wanneer zich dat geval voordoet, dient het bestuursorgaan de Nationale ombudsman
daarvan meteen in kennis te stellen.Op het Bureau Nationale ombudsman wordt nauwlettend bewaakt dat het bestuursorgaan
ook daadwerkelijk een afschrift stuurt van de klachtafhandelingsbrief aan
de klager. Wanneer zo'n afschrift uitblijft, zal het bestuursorgaan om opheldering
worden gevraagd.In elke zaak waarin het bestuursorgaan de gelegenheid wordt geboden alsnog
de interne klachtprocedure te volgen wordt gelijktijdig de klager over deze
werkwijze en de verdere procedure geïnformeerd. Naast de interne controle
bij het Bureau Nationale ombudsman op de ontvangst van afhandelingberichten,
wordt ook de klager er met nadruk op gewezen dat hij de Nationale ombudsman
kan vragen alsnog een onderzoek in te stellen wanneer het bestuursorgaan zijn
klacht niet tijdig of niet naar zijn tevredenheid afhandelt.Voor alle duidelijkheid worden de oude en de nieuwe werkwijze hieronder
schematisch weergegeven: • De Nationale ombudsman ontvangt een verzoekschrift over een gedraging
van een bestuursorgaan.• De verzoeker heeft aan het kenbaarheidsvereiste voldaan en is ontvankelijk.• Er heeft geen interne klachtbehandeling overeenkomstig hoofdstuk
9 van de Awb plaatsgevonden. OudNieuw De Nationale ombudsman gaat onmiddellijk zelf tot
onderzoek over, al dan niet in de vorm van interventie.De Nationale ombudsman informeert klager over werkwijze en verdere procedure
en stuurt een kopie van het verzoekschrift naar het bestuursorgaan, met het
verzoek: • de Nationale ombudsman
binnen twee weken te laten weten of alsnog interne klachtbehandeling volgens
de regels van hoofdstuk 9 Awb zal plaatsvinden;  • de klacht zo spoedig
mogelijk – maar in ieder geval binnen de termijn analoog aan die in
artikel 9:11 Awb – af te handelen;  • de Nationale ombudsman
een afschrift te sturen van de klachtafhandelingsbrief aan verzoeker.Er kunnen zich overigens gevallen voordoen waarin geen gelegenheid meer
zal worden geboden tot interne klachtbehandeling, zoals de Nationale ombudsman
ook onder bepaalde omstandigheden aan het kenbaarheidsvereiste voorbij kan
gaan. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer sprake is van grote spoedeisendheid.1.3.1.5 Uitzonderingen en evaluatieVanaf 1 november 2001 is alvast enige ervaring met de nieuwe werkwijze
opgedaan bij de behandeling van verzoekschriften over de Informatie Beheer
Groep en de Immigratie- en Naturalisatiedienst. De eerste ervaringen zijn
positief en hebben geen aanleiding gegeven de werkwijze bij te stellen. Ook
andere bestuursorganen hebben aangegeven het op prijs te stellen op deze wijze
in de gelegenheid te worden gesteld om de interne klachtprocedure alsnog te
volgen. De verwachting is dat de nieuwe werkwijze bij zal dragen aan een betere
klachtherkenning door bestuursorganen. Na verloop van een jaar zal de nieuwe
werkwijze worden geëvalueerd.Vooralsnog zal de nieuwe werkwijze niet gelden voor de bestuursorganen
op het terrein van de politie, in afwachting van de wijziging van hoofdstuk
X van de Politiewet 1993 en de inwerkingtreding van hoofdstuk 9 Awb voor het
politieveld. Ook voor bestuursorganen op de andere beleidsterreinen waarop
hoofdstuk 9 Awb nog niet in werking is getreden (onderwijs, gevangeniswezen
en tbs, justitiële jeugdinrichtingen, de reclassering en de beleidsterreinen
waarop de Wet klachtrecht cliënten zorgsector, de wet BOPZ en de Wet
op de jeugdhulpverlening van toepassing zijn) wordt nog gewacht met het invoeren
van de nieuwe werkwijze.1.3.2 PublieksvoorlichtingDe afgelopen jaren is een aanpak ontwikkeld voor de voorlichting aan het
algemeen publiek en relevante (rechts)hulpverleners over de taak en functie
van de Nationale ombudsman. Vanaf het Jaarverslag 1999 is aan het voorbereidend
onderzoek daarvoor en de ontwikkeling van het voorlichtingsbeleid ieder jaar
aandacht besteed. Het streven om – naast free publicity – de voorlichting
op een structurele en planmatige manier in te vullen met de inzet van betaalde
communicatiemiddelen heeft in de Tweede Kamer weerklank gevonden
en is in de zomer van 2000 ondersteund door de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. Vanaf het jaar 2001 is voor drie jaar een budget toegekend
om de (juiste) bekendheid en daarmee de «vindbaarheid» van de
Nationale ombudsman te vergroten. In zijn brief van augustus 2000 merkt de
minister op het prematuur te achten om een structureel bedrag op te nemen,
omdat informatie over de effecten van de nieuwe aanpak (zowel op de bekendheid
als op de werkvoorraad van de Nationale ombudsman) ontbreekt. Uiterlijk 2002
zal daarom een evaluatie van de externe en interne effecten dienen plaats
te vinden. In hoofdstuk 5, § 5.3.1 wordt uitgebreid ingegaan op
de uitgangspunten en de doelstellingen van de publieksvoorlichting.In 2001 is op landelijk niveau van start gegaan met de nieuwe aanpak van
publieksvoorlichting. De evaluatie van deze Postbus 51-campagne is nog niet
volledig afgerond. De voorlopige uitkomsten worden beschreven in hoofdstuk
5, § 5.3.1. Een aantal uitkomsten verdient hier de aandacht. Allereerst
is dat de respons: tijdens de campagnemaanden hebben twee tot drie keer zoveel
mensen telefonisch contact gezocht met de Nationale ombudsman als gemiddeld
in de maanden daarvoor. Gezien het feit dat deze respons vrijwel geheel is
verlopen via het 0800-nummer dat met de Postbus 51 campagne is geïntroduceerd,
kan gesteld worden dat deze mensen door de campagne de Nationale ombudsman
hebben weten te vinden. Daarnaast zijn over die maanden ongeveer 50% meer
schriftelijke klachten ontvangen dan gemiddeld in de eerste acht maanden van
2001. Uit deze forse respons valt af te leiden dat er nog veel mensen zijn
die een probleem of een klacht willen voorleggen aan de Nationale ombudsman.Uit de voorlopige resultaten van de externe evaluatie van de campagne
komt naar voren, dat ná de campagne meer respondenten weten aan te
geven dat de Nationale ombudsman klachten behandelt over overheidszaken dan
ervoor. Dat de Nationale ombudsman alleen klachten over de overheid behandelt,
is een centraal element in de boodschap van de campagne. Het is immers een
onderscheidend element ten opzichte van de vele andere instanties die de naam
«ombudsman» dragen. Dat de functiebekendheid door de campagne
toeneemt, is een goed resultaat. Dit beeld komt ook naar voren in de aard
van de vragen die via de telefoon aan de front-office van het Bureau zijn
gesteld. Tijdens de campagnemaanden is er meer gebeld met overheidsgerelateerde
vragen. Dit betrof ook instanties waarover de Nationale ombudsman uiteindelijk
niet bevoegd is, zoals over gemeenten die niet zijn aangesloten.Verder blijkt uit de voorlopige resultaten van de externe evaluatie dat
de Postbus 51-campagne goed is gewaardeerd. Vooral op kwalificaties als «geloofwaardig»,
«informatief» en «duidelijk» scoort de campagne goed.
Ook dit is een mooi resultaat, omdat in de ontwikkeling van de campagne lang
is gezocht naar een boodschap die voldoende informatief is en naar een toonzetting
die goed aansluit bij de onpartijdige positie van de Nationale ombudsman ten
opzichte van de burger en overheid.Naast deze duidelijk positieve punten, is er een aantal (voorlopige) resultaten
waaruit nu al het beeld naar voren komt, dat een langdurige inzet van voorlichting
aan burgers gericht op de (juiste) bekendheid van de Nationale ombudsman noodzakelijk
zal zijn. Zo blijkt dat de spontane bekendheid van de Nationale ombudsman,
in tegenstelling tot de functiebekendheid, voor en na de Postbus 51-campagne
gelijk is gebleven. Ook lijkt de zogeheten geholpen herinnering van de campagne
relatief laag. Deze resultaten zijn voor een deel te verklaren uit de niet
«opvallende» vorm en toonzetting van de campagne. Voor een ander
deel kan de mate van persoonlijke betrokkenheid van mensen bij de boodschap
van de campagne (met andere woorden, het gevoel dat men er persoonlijk iets
aan heeft of aan moet doen) van invloed zijn. Dit laatste is niet verwonderlijk.
Niet iedereen zal immers bij voortduring een probleem met een
overheidsinstantie hebben. Ten slotte is in de respons na een«piek»
in telefonische vragen en verzoekschriften tijdens en kort na de campagnemaanden
een zekere daling te constateren. In januari 2002 was de instroom echter nog
duidelijk boven het gemiddelde van vóór de campagne. Hoe deze
instroom zich verder ontwikkelt, is niet met zeker-heid te zeggen. In ieder
geval zal evaluatie van de respons over een langere periode plaatsvinden.Duidelijk is dat de voorlichtingsactiviteiten via de weg van de geleidelijkheid
en de regelmaat zullen moeten verlopen. Alleen via zo'n aanpak blijft de interne
respons beheersbaar voor de organisatie zelf, en kan op basis van verder evaluatieonderzoek
bekeken worden in welke mate op basis van meer functiebekendheid ook meer
spontane naamsbekendheid is te realiseren.1.3.3 Klokkenluiders1.3.3.1 InleidingOp 2 februari 2001 is het wetsontwerp Wijziging van de Ambtenarenwet in
verband met integriteit (Kamerstukken II 2000/2001, 27 602, nrs. 1–3)
bij de Tweede Kamer ingediend. Het wetsvoorstel voorziet onder meer in een
verplichting voor de verschillende overheden tot het vaststellen van een procedure,
en het daartoe stellen van regels en voeren van beleid, voor het omgaan met
bij een ambtenaar levende vermoedens van misstanden binnen de organisatie
waar hij werkzaam is en de bescherming van de ambtenaar tijdens en na het
volgen van die procedure (artikel I, onder A; Kamerstukken II 2000/2001, 27 602,
nr. 2).Deze procedure wordt veelal aangeduid als de «klokkenluidersregeling»,
hoewel dit strikt genomen niet klopt. De procedure is juist bedoeld om te
voorkomen dat een ambtenaar de door hem gesignaleerde misstand naar buiten
brengt en ervoor te zorgen dat hij deze (eerst) intern meldt, zodat de organisatie
de mogelijkheid heeft maatregelen ter opheffing van de misstand te treffen.1.3.3.2 RijksoverheidVooruitlopend op de inwerkingtreding van het wetsontwerp Wijziging van
de Ambtenarenwet in verband met integriteit (Kamerstukken II 2000/2001, 27 602,
nrs. 1–3), is voor de ambtenaren van de ministeries – met
uitzondering van ambtenaren van het Ministerie van Defensie – per 1 januari
2001 de Regeling procedure inzake het omgaan met een vermoeden van een misstand
van kracht geworden (besluit van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van 7 december 2000, AD2000/U98929, Stcrt. 243), waarvan de werkingsduur
inmiddels met ingang van 1 januari 2002 is verlengd tot het moment waarop
het onderwerp in de Ambtenarenwet zal zijn geregeld (besluit van de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 12 december 2001, AD2001/U100861,
Stcrt. 246).De regeling voor rijksambtenaren voorziet in het binnen de eigen organisatie
melden van de misstand. Na onderzoek krijgt de ambtenaar te horen of zijn
melding – eventueel deels – gegrond wordt geacht en of, en zo
ja, welke maatregelen zullen worden genomen. Zou de ambtenaar op zijn melding
niets horen of meent hij dat de organisatie er niet serieus mee is omgegaan,
dan kan hij zich tot de onafhankelijke Commissie integriteit rijksoverheid
(sector Rijksoverheid) wenden. De commissie brengt na onderzoek een advies
uit aan de desbetreffende secretaris-generaal, waarna deze een beslissing
neemt.Daarnaast bevat de regeling bepalingen ter voorkoming van ontslag en benadeling
van ambtenaren, die van de regeling gebruikmaken.1.3.3.3 Decentrale overhedenBlijkens de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel Wijziging van
de Ambtenarenwet in verband met integriteit wil het kabinet aan
de decentrale overheden overlaten hoe zij aan hun toekomstige verplichting
tot het vaststellen van een «klokkenluidersprocedure» invulling
geven (Kamerstukken II 2000/2001, 27 602, nr. 3, blz. 10).In het arbeidsvoorwaardenakkoord voor de sector gemeenten 2000–2002
is afgesproken dat de gemeenten, in navolging van het Rijk, uiterlijk per
1 januari 2002 zullen voorzien in een procedure voor het melden van misstanden
door gemeenteambtenaren en hun bescherming tijdens en na de meldingsprocedure.Het Landelijk Overleg Gemeentelijke Arbeidsvoorwaarden (het LOGA) heeft
voor de gemeenten de voorbeeldregeling «klokkenluidersprocedure»
opgesteld, die de gemeenten kunnen gebruiken als basis voor de gemeentelijke
regeling inzake het melden van misstanden door ambtenaren. In de brief van
9 mei 2001, waarbij de voorbeeldregeling als bijlage is gevoegd, noemt
het LOGA als mogelijke invulling door de gemeenten van het externe traject
in de gemeentelijke regeling, «Meldpunt» genoemd (in de rijksregeling:
de Commissie integriteit rijksoverheid) een speciaal daartoe – eventueel
samen met andere gemeenten regionaal – in te stellen commissie, een
bestaande onafhankelijke commissie of de gemeentelijke ombudsman.1.3.3.4 Verzoek gemeente EnschedeHet college van burgemeester en wethouders van de gemeente Enschede heeft
de Nationale ombudsman verzocht op te treden als extern Meldpunt in de regeling
voor het melden van misstanden door zijn ambtenaren. Het college heeft de
Nationale ombudsman laten weten er waarde aan te hechten dat het externe Meldpunt
in de klokkenluidersregeling de vereiste distantie heeft van de gemeentelijke
organisatie. Voorts stelt de gemeente Enschede voor de externe klachtbehandeling
al geruime tijd – naar tevredenheid – bij de Nationale ombudsman
te zijn aangesloten. Om ten slotte «versnippering» van externe
klachtvoorzieningen tegen te gaan geeft het college er de voorkeur aan zich
ook voor zijn klokkenluiders bij de Nationale ombudsman «aan te sluiten».1.3.3.5 Nationale ombudsman als extern meldpuntDe Nationale ombudsman is van mening dat het op verzoek van individuele
ambtenaren onderzoeken en beoordelen van de wijze waarop bestuursorganen met
meldingen van misstanden omgaan zeker past binnen de wettelijke taak van de
Nationale ombudsman om te onderzoeken of een bestuursorgaan zich in een bepaalde
aangelegenheid al dan niet behoorlijk heeft gedragen.De Nationale ombudsman is echter van oordeel dat hij de door het college
van burgemeester en wethouders van de gemeente Enschede verzochte rol in de
klokkenluidersregeling uitsluitend kan vervullen met gebruikmaking van de
in de Wet Nationale ombudsman (WNo) neergelegde bevoegdheden. Dit betekent
dat de Nationale ombudsman geen advies zal uitbrengen
aan het college, doch een rapport met een conclusie
over de handelwijze van het college, waar nodig vergezeld van een of meer
aanbevelingen. De Nationale ombudsman geeft dan dus een oordeel als bedoeld
in artikel 26, eerste lid, WNo. De daar genoemde, op behoorlijkheid te onderzoeken,
aangelegenheid is in zijn optiek de wijze waarop het college met de melding
van de (vermeende) misstand door een van zijn ambtenaren is omgegaan.De Nationale ombudsman stelt zich op dit standpunt omdat hij iedere mogelijke
schijn dat de Nationale ombudsman bij een melding van een klokkenluider anders
zou handelen of oordelen dan bij een «gewoon» verzoekschrift wil
vermijden. Zou uitsluitend een adviserende rol voor de Nationale ombudsman
zijn weggelegd, dan kan – hoe zeer ook ten onrechte – naar buiten
toe de indruk ontstaan dat de Nationale ombudsman in die rol minder vérgaand
onderzoekt en oordeelt. Voorts wordt met de door de Nationale ombudsman voorgestane invulling
van het externe Meldpunt voorkomen dat de ambtenaar, ná het doorlopen
van het interne en het externe traject van de klokkenluidersprocedure, op
grond van de WNo een klacht indient over de na het externe traject door het
college van burgemeester en wethouders genomen nadere beslissing. Zou de Nationale
ombudsman als extern traject in de toekomstige klokkenluidersregeling van
de gemeente Enschede gaan fungeren dan acht hij waarborgen nodig, zowel voor
de meldende ambtenaar als voor het bestuursorgaan. Gelet op het bepaalde in
artikel 125a van de Ambtenarenwet en artikel 2:5 van de Algemene wet bestuurs-recht
zal uitdrukkelijk duidelijk moeten zijn dat de ambtenaar niet in strijd met
deze bepalingen handelt, indien hij zich na het interne traject van de klokkenluidersprocedure
tot de Nationale ombudsman wendt. De basis voor een vertrouwelijke behandeling
door de Nationale ombudsman van (bepaalde) te verstrekken inlichtingen of
stukken is te vinden in artikel 19, vierde lid, en in artikel 24, eerste lid,
van de WNo, en in het voorontwerp Extern klachtrecht (vooralsnog) in artikel
9.2.3.4 (9:31) van de Algemene wet bestuursrecht. De Nationale ombudsman stelt
zich voor de desbetreffende bepalingen in klokkenluiderszaken zó te
hanteren, dat een beroep op vertrouwelijke behandeling van stukken door de
meldende ambtenaar of door de gemeente in beginsel door hem wordt gehonoreerd.
Indien de ambtenaar dit wenst, moet hij – net als de rijksambtenaren –
ten opzichte van de gemeente en ten opzichte van de buitenwacht anoniem kunnen
blijven. Voor de Nationale ombudsman mag de identiteit van de ambtenaar uiteraard
niet verborgen blijven.De Nationale ombudsman heeft het college van burgemeester en wethouders
van de gemeente Enschede, alsook de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
eind 2001 geïnformeerd over zijn bereidheid als Meldpunt in de zin van
externe klachtinstantie op te treden in de toekomstige klokkenluidersregeling
van de gemeente Enschede, met inachtneming van de hierboven genoemde uitgangspunten.1.3.4 Kinderombudsman1.3.4.1 Onderzoek Kohnstamm InstituutIn de motie Arib-Ravestein (Kamerstukken II 1999/2000, 26 817, nr. 17)
werd de regering uitgenodigd met een voorstel te komen tot instelling van
een Kinderombudsman, aan wie ook een taak op het gebied van klachtbehandeling
zou moeten toekomen. Ter uitwerking van de motie hebben de Staatssecretaris
van Justitie en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
het SCO Kohnstamm Instituut een nader onderzoek laten uitvoeren naar de opzet
en inrichting van een instituut Kinderombudsman. Het Bureau Nationale ombudsman
was in de begeleidingscommissie vertegenwoordigd.Het SCO Kohnstamm Instituut heeft eind september 2001 verslag gedaan van
dit onderzoek in het rapport «Modellen voor een instituut kinderombudsman».
De Staatssecretarissen van Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
hebben de Tweede Kamer in hun brief van 4 december 2001 (Kamerstukken
II 2001/2002, 28 007, nr. 3) hun visie op een in te stellen (instituut)
Kinderombudsman gegeven. Naast het toezicht op de implementatie van het VN-verdrag
inzake de rechten van het kind en het adviseren over wetgeving en beleid die
de positie van jeugdigen raken, zien de Staatssecretarissen actieve individuele
klachtbehandeling níet als een taak voor de Kinderombudsman. Wel zien
zij hier als taak om, op grond van klachten die de Kinderombudsman rechtstreeks
of via andere instellingen ontvangt, knelpunten in procedures te signaleren
en daar voorstellen voor verbetering voor te doen. De Staatssecretarissen
zien geen heil in een nieuwe klachtvoorziening waardoor overlap en dubbeling
met bestaande instanties – zij geven hierbij als voorbeeld de Nationale
ombudsman – en bestaande procedures – zij noemen als voorbeeld
het klachtrecht in de jeugdzorg – ontstaan.1.3.4.2 Initiatief-wetsvoorstelOp 6 december 2001 is het initiatief-wetsvoorstel tot instelling van een
Kinderombudsman door de Tweede-Kamerleden Arib en Van Vliet ingediend (Kamerstukken
II 2001/2002, 28 102, nrs. 1–3). In artikel 3 van het wetsvoorstel
worden aan de Kinderombudsman drie taken opgedragen: a) het toezicht op de
naleving van het VN-kinderrechtenverdrag, b) het (on)gevraagd adviseren over
wetgeving en beleid ter zake van de positie van jeugdigen, en c) de behandeling
van klachten van minderjarigen of hun wettelijk vertegenwoordigers (idem,
nr. 2).De Nationale ombudsman heeft al vorig jaar de Minister van Justitie laten
weten – afgezien van de voorgestelde benaming – in beginsel positief
te staan tegenover het initiatief een (instituut) Kinderombudsman in te stellen.
In dit standpunt is geen wijziging opgetreden.Het toezicht op de implementatie en de naleving van het VN-verdrag inzake
de rechten van het kind acht de Nationale ombudsman van het grootste belang.
Het zou overigens goed zijn om te bezien of en zo ja, op welke wijze, het
«aanhaken» van de Kinderombudsman bij een toekomstige Mensenrechten(advies)commissie
zoals genoemd in de brief van 12 november 2001 van de Ministers van Justitie
en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties aan de Tweede Kamer (Kamerstukken
II 2001/2002, 28 000, VI, nr. 38), tot de mogelijkheden behoort. De toekomstige
Mensenrechten(advies)commissie zal immers toezien op de naleving van de mensenrechtenverdragen
waarbij Nederland partij is. Tot deze verdragen behoort ook het VN-verdrag
inzake de rechten van het kind.Ook het signaleren van ontwikkelingen en knelpunten, het optreden als
adviesorgaan en het verrichten van werkzaamheden in het verlengde daarvan,
lijken bij uitstek taken voor een (instituut) Kinderombudsman.Anders ligt dat met het daarnaast ook behandelen van individuele klachten.
Op dat vlak ziet de Nationale ombudsman voor een (instituut) Kinderombudsman
geen rol weggelegd, met name niet daar waar al een klachtvoorziening functioneert.De taak van de Nationale ombudsman is verankerd in artikel 78a, eerste
lid, van de Grondwet, dat bepaalt dat de Nationale ombudsman op verzoek of
uit eigen beweging onderzoek verricht naar gedragingen van bestuursorganen
van het Rijk en van andere bij of krachtens de wet aangewezen bestuursorganen.
Zijn bevoegdheden zijn nader uitgewerkt in de Wet Nationale ombudsman. De
WNo stelt geen leeftijdsgrens aan het indienen van een klacht, zodat ook minderjarigen
en anderen namens hen bij de Nationale ombudsman terechtkunnen. Zo worden
door en namens minderjarigen klachten bij hem ingediend over de (Bureaus van
de) Raad voor de Kinderbescherming, over de Inspectie jeugdhulpverlening en
jeugdbescherming – de toekomstige Inspectie jeugdzorg – en over
gezinsvoogdij-instellingen, over bejegening door de politie en over detentie,
en klachten op onder meer de terreinen belastingrecht, sociale zekerheid en
vreemdelingenrecht (onder andere van alleenstaande minderjarige asielzoekers).Het voorstel om de Kinderombudsman ook de bevoegdheid toe te kennen om
te oordelen over klachten over bestuursorganen (artikel 3, onderdeel c, en
artikel 17, eerste lid, en artikel 4, eerste lid, van het initiatief-wetsvoorstel),
tast de opzet en structuur van het bestaande externe klachtrecht ten aanzien
van bestuursorganen diepgaand aan. Het is onwenselijk, en gelet op de overlap
van taken ook overbodig, indien in de bestaande externe klachtvoorzieningen
voor de publieke sector wordt «geknipt». Het is moeilijk voor te stellen hoe de door de Nationale ombudsman geboden
algemene voorziening voor de behandeling van door een ieder in te dienen klachten
over een zeer breed terrein van overheidsoptreden zich zou verhouden tot een
specifieke klachtvoorziening voor minderjarigen bij een aparte persoon of
een apart instituut.Voor een (instituut) Kinderombudsman is wél een belangrijke rol
weggelegd bij het informeren over, het doorverwijzen en het (doen) begeleiden
naar de meest geëigende (klacht)voorziening voor minderjarigen, zowel
bij het interne als het externe klachtrecht. Méér bekendheid
onder jeugdigen, zeker onder jongere kinderen, over de bestaande mogelijkheden
zou een goede zaak zijn.De Nationale ombudsman rekent het tot zijn taak erop toe te zien dat (de
front-office van) het Bureau Nationale ombudsman er snel en adequaat voor
zorgt dat minderjarigen bij de Kinderombudsman terechtkomen, indien het gaat
om kwesties die buiten zijn bevoegdheid liggen.Naar de mening van de Nationale ombudsman behoeft het wetsvoorstel een
bepaling op grond waarvan klachten van jongeren over bestuursorganen, die
onder zijn bevoegdheid vallen, zo spoedig mogelijk worden doorgezonden aan
de Nationale ombudsman. Het voorontwerp Extern klachtrecht kent met artikel
9.2.1.2 (9:18), tweede lid, Awb een enigszins vergelijkbare bepaling voor
het doorzenden van verzoekschriften door een onbevoegde ombudsman aan de bevoegde
ombudsman.Het initiatief-wetsvoorstel voorziet verder in de bevoegdheid van de in
te stellen Kinderombudsman tot het behandelen van klachten over (door de Ministers
van Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aangewezen) niet-gouvernementele
organisaties. Hieronder worden blijkens de memorie van toelichting verstaan:
private instellingen, die een publieke taak uitvoeren zoals kinderopvang,
de gehandicaptensector, de jeugdgezondheidszorg, de openbare ruimte en onderwijs
(Kamerstukken II 2001/2002, 28 102, nr. 3. blz. 8).Voor zover een dergelijke niet-gouvernementele organisatie als (zelfstandig)
bestuursorgaan in de zin van artikel 1:1, eerste lid, van de Algemene wet
bestuursrecht kan worden aangemerkt, valt deze van rechtswege – dus
zonder daartoe door de Ministers te zijn aangewezen – binnen de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman.Voorzover niet-gouvernementele organisaties niet vallen aan te merken
als bestuursorgaan, maar wel een publieke taak uitvoeren zou overwogen kunnen
worden op dergelijke rechtspersonen met een wettelijke taak hoofdstuk 9 van
de Awb (voor het interne klachtrecht) en de Wet Nationale ombudsman (voor
het externe klachtrecht) van overeenkomstige toepassing te verklaren. De Nationale
ombudsman heeft eerder op deze mogelijkheid gewezen in het Jaarverslag 2000
(blz. 13).De Nationale ombudsman vraagt al langere tijd aandacht voor de verwarring
en misverstanden die worden opgeroepen door het ruime gebruik van de naam
«ombudsman» (zie onder meer Jaarverslag 2000, blz. 13). Hij
meent dat deze naam exclusief dient te zijn voorbehouden aan externe voorzieningen
over klachtbehandeling, die voldoen aan de vereisten
van professionaliteit, onafhankelijkheid en onpartijdigheid, in de publieke sector. Inmiddels is hierin voorzien met artikel 9.2.1.1
(9:17) van het voorontwerp Extern klachtrecht: onder «ombudsman»
wordt de Nationale ombudsman verstaan dan wel een ombudsman of ombudscommissie
ingesteld krachtens de Gemeentewet, de Provinciewet, de Waterschapswet of
de Wet gemeenschappelijke regelingen.De benaming «Kinderombudsman»
is onjuist en verwarrend, omdat het beoogde takenpakket uit veel meer bestaat
dan uitsluitend uit individuele klachtbehandeling en omdat de
Kinderombudsman (ook) in de private sector zou opereren.1.4 AandachtspuntenMet het oog op de behandeling van dit jaarverslag in de Tweede Kamer volgt
hieronder een overzicht van enkele aandachtspunten:a. Algemeen– noodzakelijke versterking van de formatie gezien de werklast (hoofdstuk
1, § 1.1.1 en hoofdstuk 2, § 2.4.3);– voortvarendheid en tijdigheid (hoofdstuk 1, § 1.2);– herkansing voor bestuursorganen (hoofdstuk 1, § 1.3.1);– voorlichting aan burgers en (rechts)hulpverleners met als doel
vergroting van de bekendheid van de Nationale ombudsman (hoofdstuk 1, § 1.3.2
en hoofdstuk 5, § 5.3.1);– rol Nationale ombudsman in klokkenluidersregelingen van aangesloten
gemeenten (hoofdstuk 1, § 1.3.3);– kinderombudsman (hoofdstuk 1, § 1.3.4);– ombudsvoorziening gemeenschappelijke regelingen (hoofdstuk 1,
§ 1.1.1. en hoofdstuk 2, § 2.1.4);– regeling extern klachtrecht (hoofdstuk 2, § 2.1.5).b. Afzonderlijke bestuursorganen1. Politie en openbaar ministerie– slachtofferzorg door het openbaar ministerie en tenuitvoerlegging
van de schadevergoedingsmaatregel (door parketten en Centraal Justitieel Incasso
Bureau) ten behoeve van het slachtoffer (hoofdstuk 7, § 7B.8 en
voorts 7B.2, 7B.10 en hoofdstuk 10, § 10A.10.3);– sepot door politie of parketmedewerkers zonder adequate controle
en/of mandaat van het openbaar ministerie en onvoldoende informatieverstrekking
door de politie aan aangevers over het niet instellen of voortzetten van opsporingsonderzoek
(hoofdstuk 7, § 7B.1, 7B.4, 7A.9.1 (eerste en laatste rapport) en
hoofdstuk 13, § 13A.2.8);– telefonische bereikbaarheid van de politie (hoofdstuk 7, § 7A.11.4);– het behandelen van aanvragen door de vreemdelingendiensten (hoofdstuk
1, § 1.1 en hoofdstuk 7, § 7A.15.2);– aanpassing politieklachtregeling aan hoofdstuk 9 Awb (hoofdstuk
2, § 2.1.6).2. Justitie– het behandelen van aanvragen om een machtiging tot voorlopig verblijf
(mvv) door de Minister van Buitenlandse Zaken, de Visadienst, de vreemdelingendiensten
en de diplomatieke posten (hoofdstuk 10, § 10A.2.2.3);– het naleven van rechterlijke uitspraken door de Immigratie- en
Naturalisatiedienst van het Ministerie van Justitie (hoofdstuk 10, § 10A.2.3.2).3. Financiën– informatieverstrekking aan belastingplichtigen bij competentieoverdracht
tussen eenheden van de Belastingdienst (hoofdstuk 13, § 13A.2.4);– de wijze van totstandkoming van selectiecriteria voor zaken die
al dan niet in aanmerking komen voor opsporingsonderzoek (hoofdstuk 13, § 13A.2.8). 4. Volkshuisvesting– het behandelen van brieven en bezwaarschriften op het terrein
van de huursubsidies door de Directie Informatie, Beheer en Subsidieregelingen
(IBS) van het Ministerie van VROM, en de behandeling van verzoekschriften
door de huurcommissies (hoofdstuk 15, § 15A.2.2).5. Sociale zekerheid– de termijn die gemoeid is voor het nemen van een nieuwe beslissing
op een aanvraag om een WAO-uitkering, die ingevolge een uitspraak van de bestuursrechter
had moeten worden genomen (hoofdstuk 19, § 19B.1.2.1);– informatie over het aanwenden van rechtsmiddelen tegen het oordeel
van de verzekeringsarts in een second opinion onderzoek (hoofdstuk 19, § 19B.1.2.2).6. Provincies– het toetsingskader van provinciale klachtencommissies op het gebied
van de jeugdhulpverlening (hoofdstuk 23, § 23.2.1.1).7. Gemeenten– het standaard gebruik maken van de bevoegdheid om een beslissing
op een bezwaarschrift met vier weken te verdagen (hoofdstuk 24, § 24.2.1.1).2 WETGEVING; AMBT; BUREAU2.1 Wetgeving c.a.2.1.1 De Wet Nationale ombudsmanDe Wet Nationale ombudsman (WNo) is in 2001 eenmaal gewijzigd. Een andere
wijziging zal begin 2002 haar beslag krijgen.Bij de wet van 5 april 2001 (Stb. 180) tot wijziging van bepalingen met
betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens is in artikel 1a, derde
lid, WNo de zinsnede «en van de Registratiekamer, bedoeld in de Wet
persoonsregistraties» vervallen. Deze wijziging is in werking getreden
met ingang van 1 september 2001, de datum waarop ook de Wet bescherming
persoonsgegevens van kracht werd. Met de inwerkingtreding van de laatstgenoemde
wet werd de Wet persoonsregistraties ingetrokken en hield de Registratiekamer
op te bestaan. Haar plaats werd ingenomen door het College bescherming persoonsgegevens.
In artikel 1a, derde lid, WNo was geregeld dat de Registratiekamer buiten
de bevoegdheid van de Nationale ombudsman viel, aangezien in de Wet persoonsregistraties
was bepaald dat op haar de klachtregeling voor de zittende magistratuur zoals
neergelegd in de artikelen 14a en volgende (oud) van de Wet op de rechterlijke
organisatie van overeenkomstige toepassing was. Die weg is niet gekozen voor
het College bescherming persoonsgegevens, zodat er geen beletsel was om op
dit College de Wet Nationale ombudsman van toepassing te doen zijn.De Eerste Kamer heeft op 22 januari 2002 de Eerste evaluatiewet Awb (Kamerstukken
I 2000/01, 26 523, nr. 151) aangenomen. Bij deze wet wordt, met terugwerkende
kracht tot en met 1 juli 1999, een misslag in artikel 14 WNo hersteld.
Op die datum is de wet van 12 mei 1999 (Stb. 214) in werking getreden,
waarbij de tekst van een onderdeel van artikel 14 WNo opnieuw is vastgesteld.
De wetgever heeft echter over het hoofd gezien dat tijdens de parlementaire
behandeling van het wetsvoorstel een andere wijziging van artikel 14 in werking
was getreden, waarbij het desbetreffende onderdeel van dit artikel is verletterd.
Als gevolg daarvan heeft de nieuw vastgestelde tekst een onderdeel (h) verdrongen
dat in de wet had moeten blijven staan en is het onderdeel dat door de nieuwe
tekst vervangen had moeten worden (onderdeel i) ten onrechte gehandhaafd.
De Eerste evaluatiewet Awb maakt deze misslag ongedaan. De Nationale ombudsman
heeft overigens intussen de WNo toegepast alsof de misslag niet had plaatsgevonden
(zie Jaarverslag 1999, blz. 42–43 en Jaarverslag 2000, blz. 33–34).De tekst van de WNo zoals deze luidt na het herstel van deze misslag is
opgenomen als bijlage 6 van dit jaarverslag.2.1.2 Wet organisatie en bestuur gerechtenOp 1 januari 2002 is, tezamen met een aantal andere wetten op het vlak
van de modernisering van de rechterlijke organisatie, de Wet organisatie en
bestuur gerechten in werking getreden (Wobg; Stb. 2001, 582). Deze wet
bevat een tijdelijke regeling voor het externe klachtrecht met betrekking
tot de gerechten, waarin ook een bepaling met betrekking tot de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman is opgenomen.Met de inwerkingtreding van deze wet zijn de artikelen 14a tot en met
14e van de Wet op de rechterlijke organisatie (Wet RO) vervallen en wordt
het gerechtsbestuur het bevoegd gezag van gerechtsambtenaren. Aanvankelijk
was beoogd dat op dezelfde datum een regeling van de behandeling van
klachten tegen gedragingen van rechterlijke ambtenaren en gerechtsambtenaren
door een niet tot de rechterlijke macht behorende instantie in werking zou
treden. Dat is echter niet mogelijk gebleken. Om te voorkomen dat bij de inwerkingtreding
van de Wobg een regeling inzake het externe klachtrecht zou ontbreken, is
in de Wobg een overgangsbepaling opgenomen die het externe klachtrecht tijdelijk
regelt. In hoofdzaak komt die bepaling erop neer dat de bestaande regelingen
worden gehandhaafd. Dit betekent dat voor de rechterlijke ambtenaren met rechtspraak
belast de artikelen 14a tot en met 14e van de Wet RO van toepassing blijven
en dat ten aanzien van gerechtsambtenaren de Nationale ombudsman bevoegd blijft.
Zodra een wetsvoorstel inzake het externe klachtrecht in werking treedt, zal
dit artikel komen te vervallen.Met de inwerkingtreding van de Wobg is het bestuur van het gerecht (of
de Centrale Raad van Beroep of het College van Beroep voor het bedrijfsleven)
het bevoegd gezag van gerechtsambtenaren geworden; voorheen was dat de Minister
van Justitie. Voortaan dient het bestuur dus te worden aangemerkt als bestuursorgaan
in de zin van de Wet Nationale ombudsman, hoewel de besturen van de gerechten
in artikel 1:1, tweede lid, Awb zijn uitgezonderd van het begrip bestuursorgaan.
Het vierde lid van dit overgangsartikel XIII in de Wobg regelt dat hoofdstuk
II van de Wet Nationale ombudsman van overeenkomstige toepassing is en dat
voor de toepassing van die wet het bestuur van het gerecht (of de Centrale
Raad van Beroep of het College van Beroep voor het bedrijfsleven), waar de
betrokkene werkzaam is, als bestuursorgaan wordt aangemerkt, echter uitsluitend
voor zover het een gedraging van die betrokkene betreft. Dit geldt eveneens
voor de buitengriffiers, die door het gerechtsbestuur worden benoemd. De overgangsregeling
in het vierde lid geldt daarnaast voor de gerechtsauditeurs en de rechterlijke
ambtenaren in opleiding, voor zover laatstgenoemden hun opleiding bij een
gerecht doorbrengen. Zij zijn namelijk onder verantwoordelijkheid van een
gerechtsbestuur werkzaam in de zin van artikel 1a, vierde lid, van de Wet
Nationale ombudsman. Indien echter een gerechtsauditeur of een rechterlijk
ambtenaar in opleiding optreedt als rechter-plaatsvervanger, is de regeling
voor rechterlijke ambtenaren met rechtspraak belast van toepassing.Met deze regeling wordt de taak van de Nationale ombudsman tijdelijk uitgebreid.
Artikel 78a, vierde lid, van de Grondwet biedt de basis voor deze tijdelijke
uitbreiding. Uit de parlementaire geschiedenis bij laatstgenoemd artikel blijkt
dat is overwogen het vierde lid te schrappen. Dat lid is echter gehandhaafd,
omdat niet viel uit te sluiten dat in de toekomst behoefte zou ontstaan aan
de mogelijkheid om de Wet Nationale ombudsman van toepassing te doen zijn
op de uitvoering van overheidstaken anders dan door een bestuursorgaan. Die
mogelijkheid is nu benut.2.1.3 Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsmanHet Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman (Stb. 1998, 547) geeft
een nadere regeling voor de berekening en de wijze van betaling van de vergoeding
die bij de Nationale ombudsman aangesloten provincies, gemeenten, waterschappen
en gemeenschappelijke regelingen ingevolge artikel 1c WNo verschuldigd zijn
ter dekking van de kosten die zijn verbonden aan het beschikbaar stellen van
de klachtvoorziening bij de Nationale ombudsman aan de bestuursorganen van
de desbetreffende decentrale overheden. Deze vergoeding bestaat in beginsel
uit een vast bedrag per verzoekschrift dat de Nationale ombudsman over gedragingen
van de bestuursorganen van een decentrale overheid ontvangt. Desgewenst kunnen
decentrale overheden echter ook kiezen voor een gedifferentieerd tarief, waarbij
een hoger bedrag is verschuldigd voor verzoekschriften die leiden
tot een onderzoek van de Nationale ombudsman en een lager bedrag voor de overige
verzoekschriften. Een indexeringsbepaling in het Vergoedingenbesluit draagt
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op de bedragen jaarlijks
aan te passen aan het door het Centraal Bureau voor de Statistiek vastgestelde
prijsindexcijfer van de consumptie van de overheid van de activiteit algemeen
bestuur.Het Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman is gewijzigd bij het Aanpassingsbesluit
euro (besluit van 14 september 2001, Stb. 415, tot aanpassing van besluiten
in verband met de vervanging van de gulden door de euro). Daarbij is het bedrag
van het uniforme tarief vastgesteld op € 874,89 en zijn de bedragen
van het gedifferentieerde tarief bepaald op € 2 717,24 en € 184,23.
Deze wijziging van het Vergoedingenbesluit is op 1 januari 2002 in werking
getreden.Voordat deze wijziging in werking trad, zijn de bedragen echter bij ministeriële
regeling opnieuw aangepast, nu in verband met de jaarlijkse indexering. Bij
besluit van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van
21 september 2001 (nummer CW2001/U86539, Stcrt. 191) werden de bedragen
voor de verzoekschriften ontvangen in de periode van 1 september 2000
tot en met 31 augustus 2001 met 4,3% verhoogd. Zij werden daarmee vastgesteld
op f 2 011 of € 912,55 per verzoekschrift voor het uniforme
tarief en respectievelijk f 6245 of € 2833,86 en f 423
of € 191,95 per verzoekschrift voor het gedifferentieerde tarief.
Als gevolg van de wijze waarop de indexeringsbepaling in het Vergoedingenbesluit
is geredigeerd en het tijdstip waarop het benodigde prijsindexcijfer beschikbaar
komt, kan de jaarlijkse aanpassing van de bedragen pas plaatsvinden op een
moment waarop de periode waarvoor die bedragen gelden al is verstreken (zie
ook Jaarverslag 2000, blz. 35–36).2.1.4 Aanwijzing decentrale overhedenBij ministerieel besluit van 25 april 2001 (nr. CW/01/U62779, Stcrt. 86)
heeft de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de bestuursorganen
van de gemeenten Kampen, Steenwijk en Venlo met terugwerkende kracht tot en
met 1 januari 2001 aangewezen als bestuursorganen waarop de WNo van toepassing
is. Het betreft hier – ondanks de vertrouwde namen – drie nieuwe
gemeenten die op 1 januari 2001 uit gemeentelijke herindelingen zijn
ontstaan. Voordat hun bestuursorganen konden worden aangewezen dienden eerst
de desbetreffende gemeenteraden in te stemmen met het verzoek tot aansluiting
bij de Nationale ombudsman. Dat is gebeurd. De oude gemeenten Steenwijk en
Venlo waren al aangesloten bij de Nationale ombudsman. Voor de gemeenten waarmee
zij zijn samengevoegd – Brederwiede en IJsselham kwamen bij Steenwijk
en Belfeld en Tegelen bij Venlo – was dat niet het geval. De voormalige
gemeenten Kampen en IJsselmuiden, die de nieuwe gemeente Kampen vormen, waren
evenmin aangesloten bij de Nationale ombudsman, zodat het in het geval van
Kampen om een geheel nieuwe aansluiting gaat. Waar in het Jaarverslag 2000
(blz. 35) het aantal gemeenten dat op 1 januari 2001 bij de Nationale
ombudsman was aangesloten nog op 99 werd gesteld, heeft Kampen dit aantal
op precies honderd gebracht.De in de loop van 2001 gedane verzoeken aan de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen
om de WNo op hun bestuursorganen van toepassing te verklaren hebben geleid
tot het ministeriële besluit van 12 december 2001 (nummer CW2001/U99205,
Stcrt. 247). Daarbij zijn met ingang van 1 januari 2002
de bestuursorganen van 75 gemeenten en zes gemeenschappelijke regelingen aangewezen.
Deze 75 gemeenten zijn: Aalsmeer, Aalten, Achtkarspelen, Alblasserdam, Alphen-Chaam,
Ambt Montfort, Arcen en Velden, Baarn, Beesel, Bellingwedde, Bodegraven, Breukelen,
Brielle, De Lier, De Marne, De Ronde Venen, Den Helder, Doetinchem, Dongen,
Dongeradeel, Doorn, Drimmelen, Dronten, Edam-Volendam, Eemsmond, Eibergen,
Gendringen, Graafstroom, Graft-De Rijp, Heerenveen, Heerde, Helden, Hellendoorn,
Horst aan de Maas, Hummelo en Keppel, IJsselstein, Lelystad, Lith, Littenseradiel,
Loenen, Maarn, Maarssen, Maasbracht, Maasbree, Maasdonk, Maasland, Meijel,
Noordoostpolder, Ooststellingwerf, Opsterland, Renkum, Renswoude, Roerdalen,
Scheemda, Schiermonnikoog, Schipluiden, Smallingerland, Swalmen, Uitgeest,
Uithoorn, Urk, Valkenburg (ZH), Veenendaal, Veghel, Velsen, Vianen, Vlagtwedde,
Vlieland, Vlist, Wehl, Winschoten, Winsum, Zandvoort, Zeevang en Zevenhuizen-Moerkapelle.
De betrokken gemeenschappelijke regelingen zijn: het Recreatieschap Voorne-Putten-Rozenburg,
het (Natuur- en) Recreatieschap Haringvliet, het Recreatieschap Rottemeren,
het Recreatieschap Midden-Delfland, het (Natuur- en) Recreatieschap Krimpenerwaard
en het Havenschap Delfzijl/Eemshaven.Daarmee komt het aantal gemeenten op wier bestuursorganen de WNo van toepassing
is per 1 januari 2002 op 175. Het gezamenlijke inwonertal van deze 175
gemeenten loopt tegen de 5,1 miljoen. Het aantal gemeenschappelijke regelingen
is op zeven gekomen. Zoals bekend, zijn tevens alle provincies en alle waterschappen
aangesloten bij de Nationale ombudsman.Zoals blijkt uit de verschillende ministeriële aanwijzingsbesluiten
hebben alle waterschappen, vier provincies, alle gemeenschappelijke regelingen
en 117 gemeenten de voorkeur gegeven aan het bekostigingsmodel met het uniforme
tarief per verzoekschrift. Acht provincies en 58 gemeenten maakten de keuze
voor het gedifferentieerde tarief (zie hiervoor, § 2.1.3).De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal in het eerste
kwartaal van 2002, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2002, nog enkele
gemeenten aanwijzen op wier bestuursorganen de WNo van toepassing zal zijn.
Het betreft hier enerzijds nieuwe gemeenten die uit een herindeling zijn ontstaan
(Castricum) en anderzijds een vijftiental gemeenten die niet konden worden
meegenomen in het ministeriële besluit van 12 december 2001 omdat
zij de definitieve besluitvorming nog niet geheel hadden voltooid (Bemmel,
Bergambacht, Boarnsterhim, Echt, Etten-Leur, Gulpen-Wittem, Hattem, Laren,
Lopik, Nederweert, Overbetuwe, Terschelling, Weststellingwerf, Zaltbommel
en Zundert).Het aantal aangewezen gemeenten zal daarmee per 1 januari 2002 op
190 komen.Volgens gegevens van SGBO, het onderzoeksbureau van de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten, zouden per 1 januari 2002, naast de 175 gemeenten die
zijn aangesloten bij de Nationale ombudsman, zo'n 165 gemeenten over een andere
externe klachtvoorziening beschikken. Het kan daarbij gaan om een eigen gemeentelijke
ombudsman, een gemeentelijke ombudscommissie, het mede fungeren van de bezwaar-
en beroepscommissie als externe klachtinstantie, aansluiting bij de externe
klachtinstantie van een naburige gemeente of om een door een aantal gemeenten
gezamenlijk in het leven geroepen externe klachtvoorziening. Daarmee zou ongeveer
tweederde van de 496 gemeenten per 1 januari 2002 in een externe klachtinstantie
hebben voorzien. Nog eens 40 gemeenten verwachten voor 1 juli 2002 zo'n
voorziening te hebben getroffen. 65 gemeenten lieten weten geen externe klachtvoorziening
in voorbereiding te hebben, terwijl van een vijftigtal gemeenten geen informatie werd ontvangen. 1 januari 2002 is als peildatum interessant,
omdat dit de datum is die genoemd wordt in de motie-Scheltema-De Nie c.s.
(Kamerstukken II 1998/99, 26 445, nr. 3). In deze motie, die de
Tweede Kamer op 8 juni 1999 met algemene stemmen aannam, werd geconstateerd
dat in een groot aantal gemeenten nog steeds een met waarborgen omklede ombudsfunctie
ontbreekt en werd als mening uitgesproken dat in iedere gemeente een ombudsfunctie
aanwezig behoort te zijn, bijvoorbeeld door aansluiting bij de Nationale ombudsman,
en werd de regering gevraagd om al dan niet met behulp van een wettelijke
verplichting te bevorderen dat iedere gemeente voor 1 januari 2002 in
een met waarborgen omklede ombudsfunctie zal hebben voorzien.Vastgesteld moet worden dat er bij de gemeenten op het punt van het voorzien
in een externe klachtinstantie in 2001 goede vorderingen zijn gemaakt, maar
dat het aantal «witte vlekken» nog aanzienlijk is. Van de situatie
bij de gemeenschappelijke regelingen bestaat geen overzicht, maar het valt
te vrezen dat het beeld daar veel ongunstiger is. Dat zich nog niet meer dan
zeven van de vele honderden gemeenschappelijke regelingen hebben aangemeld
voor aansluiting bij de Nationale ombudsman vormt daarvoor een aanwijzing.
Er zal bij de openbare lichamen en gemeenschappelijke organen ingevolge de
Wet gemeenschappelijke regelingen een forse inhaalslag geleverd moeten worden.2.1.5 Voorontwerp extern klachtrechtDe Commissie wetgeving algemene regels van bestuursrecht heeft de Ministers
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Justitie op 12 maart
2001 een voorontwerp van wet aangeboden voor het opne-men van bepalingen in
de Algemene wet bestuursrecht (Awb) inzake het extern klachtrecht. Het voorontwerp
bevat ook bepalingen tot wijziging van de WNo, de Gemeentewet, de Provinciewet,
de Waterschapswet en de Wet gemeenschappelijke regelingen. Het beoogt te voorzien
in een eenvormige regeling voor de externe klachtbehandeling en een landelijk
dekkend stelsel van onafhankelijke klachtinstanties. De regeling van het extern
klachtrecht heeft volgens de Commissie een drieledig doel, te weten:1. het bieden van een algemene regeling voor het indienen en behandelen
van klachten bij externe klachtinstanties;2. het voorzien in een landelijk dekkend stelsel van volwaardige externe
klachtinstanties bij decentrale overheden; en3. het harmoniseren van bestaande eisen waaraan externe klachtinstanties
dienen te voldoen.De Commissie draagt een wettelijke stok achter de deur aan om decentrale
overheden te verplichten om in een met waarborgen omklede ombudsfunctie te
voorzien. Tevens zijn in het voorontwerp procedureregels opgenomen voor deze
externe klachtvoorzieningen. In dat kader wordt het grootste deel van het
procedurele hoofdstuk van de WNo overgeheveld naar de Awb, waarbij tevens
deze bepalingen zoveel mogelijk in harmonie worden gebracht met de rest van
de Awb en in het bijzonder met de regeling in de Awb van het interne klachtrecht.
Verder is een wettelijke bescherming van het gebruik van de naam ombudsman
in de publieke sector in het voorontwerp opgenomen. Ook worden nog enkele
andere inhoudelijke aanpassingen voorgesteld, zoals het in de wet neerleggen
van de interventiemethode van de (Nationale) ombudsman.In het voorontwerp wordt het huidige hoofdstuk 9 van de Awb, dat betrekking
heeft op het interne klachtrecht, ondergebracht in een nieuwe titel 9.1. De
regels voor het externe klachtrecht zijn, voor zover zij zowel gelden voor
de Nationale ombudsman als voor door decentrale overheden in het leven geroepen
ombudsmannen, opgenomen in titel 9.2 van hoofdstuk 9. Regels
die specifiek gelden voor de Nationale ombudsman blijven of worden opgenomen
in de WNo, terwijl de Gemeentewet, de Provinciewet, de Waterschapswet en de
Wet gemeenschappelijke regelingen worden aangevuld met bepalingen die specifiek
betrekking hebben op ombudsmannen van decentrale overheden.Aan externe klachtvoorzieningen te stellen eisenOp het punt van de eisen die aan externe klachtvoorzieningen moeten worden
gesteld, is de Commissie uitgegaan van de eisen zoals vermeld in een notitie
aan de Tweede Kamer van de toenmalige Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken
mr. J. Kohnstamm van 22 januari 1998 (Kamerstukken II 1997/98, 25 854,
nr. 1). Deze eisen zijn – kort weergegeven – de volgende:a. basis in een wettelijk voorschrift;b. benoeming door een vertegenwoordigend lichaam;c. rechtspositionele onafhankelijkheid;d. benoeming voor een bepaalde duur;e. tussentijds ontslag alleen op bepaalde gronden;f. bevoegdheid een eigen oordeel te geven over de klacht;g. bevoegdheid aanbevelingen te doen;h. bevoegdheid onderzoek te doen op eigen initiatief;i. onderzoeksbevoegdheden vergelijkbaar met die van de Nationale ombudsman;j. voldoende materiële en personele ondersteuning;k. benoeming van de ondersteuning op voordracht van de externe klachtinstantie;l. medewerkers van de klachtinstantie dienen niet tevens deel uit te maken
van de ambtelijke ondersteuning van het bestuursorgaan over wiens gedragingen
de klachtinstantie oordeelt.De Commissie heeft uitvoerig stilgestaan bij de vraag of elk van deze
eisen als «beslissend» moet worden beschouwd. Zij heeft uiteindelijk
geconcludeerd dat in beginsel aan alle op te nemen eisen moet zijn voldaan.
Met betrekking tot de eis van rechtspositionele onafhankelijkheid wordt onder
meer bepaald dat benoeming voor een bepaalde duur geschiedt en slechts mag
plaatsvinden door een vertegenwoordigend lichaam alsook dat tussentijds ontslag
alleen mogelijk is op bepaalde gronden Verder stelt zij voor om in de Provinciewet,
de Gemeentewet en de Waterschapswet bepalingen op te nemen met betrekking
tot de onverenigbaarheid van functies met die van ombudsman of lid van een
ombudscommissie. Uit onderzoek is gebleken dat gemeenten bij de vraag hoe
invulling gegeven moet worden aan het extern klachtrecht hier een rol weggelegd
zien voor de reeds bestaande bezwaar- en beroepscommissies. Hierover merkt
de Commissie het volgende op. Bij gemeenten komt het voor dat leden van de
raad zitting nemen in commissies die primair zijn ingesteld om als bezwaarschriftencommissie
als bedoeld in artikel 7:13 Awb, advies uit te brengen aan het bestuursorgaan.
Daartegen bestaat geen overwegend bezwaar, omdat het hier gaat om adviezen
aan het bestuursorgaan dat vervolgens de beslissing neemt op het bezwaar.
Anders wordt dit indien een dergelijke commissie belast zou worden met de
externe klachtbehandeling. Een wezenlijk kenmerk van externe klachtbehandeling
is nu juist dat de externe klachtinstantie zelfstandig een oordeel uitspreekt
over het gedrag van het bestuursorgaan. Hiermee verdraagt zich niet dat leden
van de raad tevens zitting hebben in die commissie. Om die reden wordt voorgesteld
in de Gemeentewet vast te leggen dat raadsleden geen ombudsman of lid van
een ombudscommissie kunnen zijn. Vergelijkbare bepalingen zijn voorgesteld
voor de Provinciewet en de Waterschapswet. Om te bereiken dat, ook voor kleine gemeenten, de mogelijkheid om te kiezen
voor een eigen ombudsman een reële optie blijft, is de eis dat de medewerkers
van de klachtinstantie geen deel mogen uitmaken van de ambtelijke ondersteuning
van het bestuursorgaan niet in het voorontwerp opgenomen. Wel wordt geëist
dat de behandeling van het verzoek geschiedt door een persoon die niet bij
de gedraging waarop het verzoek betrekking heeft, betrokken is geweest.Met betrekking tot de onderzoeksbevoegdheden van een lokale ombudsman
heeft de Commissie zich afgevraagd of het wel noodzakelijk of gewenst is dat
de lokale ombudsman (of -commissie) ook de «zware» bevoegdheden
krijgt, als die welke de Nationale ombudsman reeds bezit. De bevoegdheid om
te bevelen voor de klachtinstantie te verschijnen en, indien daar geen gehoor
aan wordt gegeven, de mogelijkheid om de «sterke arm» in te roepen
(vergelijk artikel 21, tweede lid, WNo) werd als problematisch gezien. Uiteindelijk
heeft de Commissie gekozen voor een constructie waarin de bevoegdheid van
andere externe klachtinstanties dan de Nationale ombudsman om personen die
(hoewel wettelijk opgeroepen) niet zijn verschenen door de openbare macht
voor de klachtinstantie te doen brengen, slechts mag worden uitgeoefend dan
nadat de Nationale ombudsman daarover schriftelijk heeft geadviseerd.TerminologieWat de terminologie betreft, handhaaft het voorontwerp de uit de WNo overgenomen
termen verzoeker en verzoekschrift voor het externe klachtrecht, waar voor
het interne klachtrecht de woorden klager en klaagschrift worden gebruikt.
Het begrip «wettelijk geregelde administratiefrechtelijke voorziening»
uit de WNo wordt in titel 9.2 Awb vervangen door «bezwaar, beroep of
beklag». Onder «beklag» moet worden verstaan de gespecialiseerde
bestuursrechtelijke voorzieningen die, anders dan een klachtvoorziening, tot
een rechtens bindende uitspraak leiden. Dergelijke voorzieningen worden in
het leven geroepen ter bescherming van de rechtspositie van bepaalde categorieën
rechtssubjecten die doorgaans in een bijzondere afhankelijkheidsrelatie tot
de overheid staan, zoals gedetineerden.Het voorontwerp bevat een definitie van het begrip ombudsman. Daarmee
wordt tevens beoogd het gebruik van dit woord in de publieke sector te beschermen.
Onder ombudsman wordt verstaan de Nationale ombudsman of een andere onafhankelijke
klachtinstantie, ingesteld krachtens de Provinciewet, de Gemeentewet, de Waterschapswet
of de Wet gemeenschappelijke regelingen. Langs deze weg wordt vastgelegd dat
onder «ombudsman» alleen die klachtinstanties worden verstaan
die voldoen aan de vereisten zoals die in titel 9.2 van de Awb en in de drie
eerstgenoemde wetten zijn opgenomen. De bepaling dat die andere klachtinstantie
moet zijn aangewezen krachtens de wet in formele zin, garandeert dat er alleen
ombudsmannen in de zin van de Awb kunnen bestaan voor wie een basis in de
wet is neergelegd. De reikwijdte van deze definitie blijft niet beperkt tot
de Algemene wet bestuursrecht. Indien deze begrippen elders in de wetgeving
in materiële zin worden gebruikt mag worden verondersteld dat ze worden
gebruikt in de betekenis die de Awb daaraan geeft, tenzij aan het desbetreffende
begrip in een andere regeling, in het verband daarvan, een duidelijke andere
betekenis wordt toegekend, aldus de Commissie. Overigens is de definitie zodanig
geformuleerd dat ook een externe klachtencommissie «ombudsman»
is genaamd.Procedurele bepalingenIn het voorontwerp worden de procedurele bepalingen uit hoofdstuk II van
de WNo grotendeels overgeheveld naar titel 9.2 van de Awb. Daarbij heeft
een aantal aanpassingen plaatsgevonden. Onder meer wordt, anders dan in de
WNo, geëist dat een verzoekschrift wordt ondertekend en gedagtekend.
Ook nieuw ten opzichte van de WNo is de bepaling dat de ombudsman –
indien hij van oordeel is dat de klacht gegrond is – in het rapport
vermeldt welke behoorlijkheidsnorm is geschonden. Hiermee wordt de normering
die de ombudsman toepast kenbaar en toetsbaar, zowel voor de burger als voor
de bestuursorganen. Deze verplichting is te vergelijken met de bepaling van
artikel 8:77, tweede lid, Awb. De Commissie stelt zich voor dat de «behoorlijkheidsjurisprudentie»
van de Nationale ombudsman hierbij richtinggevend kan zijn.Een andere afwijking van de WNo is de bepaling dat de vergoeding aan opgeroepen
getuigen, deskundigen en tolken wordt toegerekend aan de rechtspersoon waartoe
het bestuursorgaan behoort op wiens gedraging het onderzoek betrekking heeft.VangnetOm uitvoering te geven aan de motie Scheltema-De Nie wordt in het voorontwerp
voorzien in bepalingen die de bevoegdheid van de Nationale ombudsman van rechtswege
regelen. Met het oog daarop wordt artikel 1a, eerste lid, onderdeel b, van
de WNo aangevuld. De mogelijkheid blijft bestaan dat gemeenten onder de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman gebracht worden door middel van een aanwijzing
van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties na een daartoe
strekkend verzoek van de desbetreffende gemeente. Indien niet wordt gekozen
voor een eigen klachtinstantie heeft aansluiting bij de Nationale ombudsman
door middel van een aanwijzing uiteraard de voorkeur. Ingeval echter op een
nader bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip decentrale overheden niet
in een externe klachtinstantie hebben voorzien die voldoet aan de in de wet
gestelde eisen, worden zij van rechtswege onder de werking van de WNo gebracht.
De Commissie stelt zich voor dat, anders dan bij een verzoek tot aanwijzing,
er in dat geval geen keuzevrijheid is voor een bepaalde bekostigingssystematiek.
De decentrale overheid waarvan de bestuursorganen van rechtswege onder de
bevoegdheid van de Nationale ombudsman worden gebracht kan in die situatie
berusten. Indien zij dat niet wil zijn er twee mogelijkheden. Of er wordt
alsnog een verzoek bij de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
gedaan om tot aanwijzing over te gaan. In feite wordt daarbij de toepasselijkheid
van de WNo van rechtswege, omgezet in een aanwijzing. Een tweede mogelijkheid
is dat gekozen wordt voor een eigen, lokale ombudsman. Van een besluit tot
instelling van een dergelijke klachtinstantie dient de Nationale ombudsman
onverwijld in kennis te worden gesteld. De verplichting daartoe wordt vastgelegd
in de Gemeentewet, de Provinciewet, de Waterschapswet en de Wet gemeenschappelijke
regelingen. Op die manier kan worden aangetoond dat een voorziening is getroffen
die aan de vereisten van de wet voldoet, waarmee de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman wordt gestuit.Naast de situatie waarbij in het geheel niet is voorzien in een eigen
externe klachtinstantie is het denkbaar dat er weliswaar een lokale externe
klachtinstantie in het leven is geroepen maar de Nationale ombudsman aan de
hand van de hem toegezonden regeling en overige informatie van oordeel is
dat onvoldoende tegemoetgekomen wordt aan de wettelijke vereisten. In een
dergelijk geval zal, in de visie van de Commissie, de Nationale ombudsman
het desbetreffende bestuursorgaan erop wijzen dat de getroffen voorziening
in zijn ogen niet voldoet, dat hij zich om die reden nog steeds bevoegd moet
achten om klachten over dat bestuursorgaan te ontvangen en aangeven welke
aanpassingen zijns inziens noodzakelijk zijn. Er mag van worden uitgegaan
dat een decentraal overheidsorgaan dat er voor gekozen heeft een eigen ombudsvoorziening
in het leven te roepen, aan de opmerkingen van de Nationale ombudsman passende aandacht zal geven en zorg zal dragen voor het tot stand
brengen van de benodigde aanpassingen teneinde de zelf gewenste situatie alsnog
te bewerkstelligen, zo verwacht de Commissie. Mocht er verschil van inzicht
blijven bestaan tussen de Nationale ombudsman en het desbetreffende overheidslichaam,
dan ligt het op de weg van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
als eerstverantwoordelijke op het terrein van het binnenlands bestuur om door
middel van overleg tot een oplossing te geraken. In uiterste gevallen zal
op grond van de taakverwaarlozingsregeling (de artikelen 123 en 124 Gemeentewet)
kunnen worden opgetreden.Wijzigingen in organieke wettenTen behoeve van de ombudsvoorziening voor de decentrale overheden worden
in de diverse organieke wetten institutionele bepalingen opgenomen. Daartoe
worden wijzigingen voorgesteld in de Gemeentewet, de Provinciewet en de Waterschapswet.
Deze bepalingen leggen allereerst de plicht van de decentrale overheden vast
om op enigerlei wijze te voorzien in een externe klachtinstantie. Daarbij
kan gekozen worden voor een eigen ombudsman of ombudscommissie, een gemeenschappelijke
ombudsinstantie (bij voorbeeld een gezamenlijke ombudsman, ingesteld door
een aantal naburige gemeenten) of voor aansluiting bij de Nationale ombudsman.
In het laatste geval zal door middel van een verzoek aan de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties de procedure tot aanwijzing als bedoeld in artikel
1b van de WNo gestart worden. Indien er geen eigen of gezamenlijke ombudsman
wordt ingesteld en er ook geen aansluiting bij de Nationale ombudsman wordt
gezocht, dan zal de Nationale ombudsman van rechtswege bevoegd zijn. Met deze «vangnetbepaling»
wordt gegarandeerd dat er voor de decentrale overheden te allen tijde een
ombudsman bevoegd is. Niet alleen voor de eigen bestuursorganen dient een
externe klachtinstantie te worden ingesteld. Ook dienen de decentrale bestuursorganen
erop bedacht te zijn dat gemeenschappelijke regelingen waaraan zij deelnemen
op enigerlei wijze over een externe klachtinstantie beschikken. Verder geven
de voorgestelde wijzigingen invulling aan de eisen waaraan een onafhankelijke
externe klachtinstantie ten minste dient te voldoen. Daartoe worden gerekend
bepalingen met betrekking tot de wijze van benoeming en ontslag, incompatibiliteiten,
de materiële en personele ondersteuning alsook met betrekking tot de
gezagsrelatie tussen ombudsman en het ondersteunend personeel. Er wordt geregeld
dat de lokale ombudsman ter zake van de uitoefening van zijn werkzaamheden
geen enkele instructie ontvangt en dat het personeel dat is aangesteld om
de ombudsman te ondersteunen ten aanzien van die werkzaamheden uitsluitend
aan hem verantwoording schuldig is. Ook is voorzien in bepalingen over het
verschaffen van de personele en financiële middelen.Gemeenten die gezamenlijk een ombudsman in het leven willen roepen kunnen
samenwerken op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Voor
een regeling op grond van de Wgr is gekozen, omdat deze wet bij uitstek de
basis biedt voor publiekrechtelijke samenwerking tussen (onder meer) gemeenten.
De gemeenschappelijke ombudsman is een gemeenschappelijk orgaan in de zin
van artikel 8, tweede lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen.Omdat overheden ook gemeenschappelijke regelingen kunnen aangaan waarbij
openbare lichamen of gemeenschappelijke organen in het leven worden geroepen
over wier bestuursorganen eveneens bij een externe klachtinstantie moet kunnen
worden geklaagd, wordt in de Wet gemeenschappelijke regelingen een voorziening
opgenomen die de deelnemende overheden verplicht in de gemeenschappelijke
regeling te bepalen welke van de externe klachtinstanties waarover
de deelnemers (ingevolge het beoogde landelijk dekkend stelsel) reeds beschikken,
als ombudsman zal optreden. Dat kan een eigen, lokale, ombudsman van één
der deelnemers zijn. Ook is denkbaar dat dit de Nationale ombudsman is, hetzij
omdat één of meerdere deelnemers reeds bij de Nationale ombudsman
zijn aangesloten hetzij omdat daartoe gezamenlijk wordt besloten. In dat laatste
geval zal via de weg van een aanwijzing (artikel 1b WNo) de bevoegdheid van
de Nationale ombudsman worden bewerkstelligd. Ook voor gemeenschappelijke
regelingen geldt dat, indien wordt nagelaten te bepalen welke ombudsman bevoegd
is, de WNo van rechtswege van toepassing is.Advies van de Nationale ombudsmanOp verzoek van de Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en van Justitie heeft de Nationale ombudsman bij brief van 13 juli 2001
advies uitgebracht over het voorontwerp van de Commissie wetgeving algemene
regels van bestuursrecht. De Nationale ombudsman merkte allereerst op dat
de Commissie een over het algemeen goed doordacht werkstuk heeft afgeleverd,
dat hij om verschillende redenen verwelkomt. In de eerste plaats omdat het
voorontwerp, wanneer het tot wet wordt verheven, een einde zal maken aan de
situatie dat klachten over een deel van de bestuursorganen – met name
die van een aanzienlijk aantal gemeenten en van het leeuwendeel van de gemeenschappelijke
regelingen – nog niet kunnen worden voorgelegd aan een onafhankelijke
externe klachtvoorziening. Het is van groot belang dat nu een landelijk dekkend
stelsel van externe klachtvoorzieningen wordt gerealiseerd. De Nationale ombudsman
onderschrijft de opvatting van de Commissie dat op dit punt een wettelijke
regeling gewenst is die voorkomt dat er nog lacunes in de externe klachtvoorzieningen
blijven bestaan. Een tweede reden waarom het voorontwerp met instemming wordt
begroet is gelegen in de codificatie die het beoogt van de eisen waaraan externe
klachtvoorzieningen dienen te voldoen en de harmonisatie van de procedureregels
voor externe klachtbehandeling. Ten derde doet het de Nationale ombudsman
genoegen dat het voorontwerp kan leiden tot beteugeling van de wildgroei in
het gebruik van de naam ombudsman in de publieke sector.De Commissie heeft het externe klachtrecht ingrijpend op de schop genomen.
Het komt de Nationale ombudsman juist voor dat de procedureregels voor externe
klachtbehandeling zoveel mogelijk worden opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht
en dat een groot deel van de bepalingen in hoofdstuk II van de Wet Nationale
ombudsman, met de nodige aanpassingen, naar de Awb wordt overgeheveld. Het
resultaat van het werk van de Commissie beoordeelt de Nationale ombudsman
overwegend positief. Er vallen echter ook enkele kanttekeningen en kritische
opmerkingen te plaatsen.Het voorontwerp strekt niet alleen tot aanvulling van de Awb met een regeling
van het externe klachtrecht en een ingrijpende wijziging van de WNo, maar
omvat ook een – meer dan marginale – wijziging van de Provinciewet,
de Gemeentewet en de Waterschapswet en een kleine wijziging van de Wet gemeenschappelijke
regelingen. De Awb kan, als algemene wet, alleen die bepalingen bevatten die
voor alle externe klachtvoorzieningen gelden. Regels die specifiek van toepassing
zijn op de Nationale ombudsman en op door decentrale overheden in het leven
geroepen externe klachtvoorzieningen worden opgenomen in de WNo en in de Provinciewet,
de Gemeentewet, de Waterschapswet en de Wet gemeenschappelijke regelingen.
Op zichzelf dient het de overzichtelijkheid niet dat de wettelijke regels
die van toepassing zijn op een bepaalde externe klachtvoorziening
telkens over ten minste twee wetten zijn verdeeld.Zoals bekend, heeft de Tweede Kamer bij de behandeling van het voorstel
van de WNo door aanvaarding van de amendementen-Stoffelen/Nijpels (Kamerstukken
II 1979/80, 14 178, nr. 20) de WNo zodanig gewijzigd dat de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman zich op termijn in beginsel ook tot de decentrale
overheden zou kunnen uitstrekken, daarbij overigens de bevoegdheid van decentrale
overheden onverlet latend om zelf overeenkomstige voorzieningen te treffen.
Onder meer om financiële redenen heeft het vervolgens nog geruime tijd
geduurd voordat de WNo ook van toepassing werd op bestuursorganen van een
aantal decentrale overheden. De waterschappen beten op dit punt het spits
af. In het verband van de Unie van Waterschappen verzochten zij in 1992 de
Minister van Binnenlandse Zaken collectief om hun bestuursorganen onder de
werking van de WNo te brengen, waarbij zij aanboden om de kosten – althans
voorlopig – zelf te dragen. Dit verzoek werd gehonoreerd. Sinds 1 januari
1994 vallen de waterschappen, op hun eigen kosten, binnen de bevoegdheid van
de Nationale ombudsman. De provincies volgden, gecoördineerd door het
Interprovinciaal Overleg, het voorbeeld van de waterschappen; hun bestuursorganen
vallen sinds 1 juli 1996 onder de werking van de WNo. Voor gemeenten
en gemeenschappelijke regelingen is collectieve aansluiting bij de Nationale
ombudsman nooit aan de orde geweest, onder meer omdat een aantal gemeenten
een eigen gemeentelijke ombudsman of ombudscommissie heeft ingesteld en er
de voorkeur aan geeft die voorziening te handhaven.In het voorontwerp worden de verschillende categorieën decentrale
overheden identiek behandeld. Gelet op het verschil in positie van de onderscheiden
categorieën, is het echter ook denkbaar om na te gaan of bij de provincies
en de waterschappen wellicht de bereidheid bestaat om mee te werken aan categoriale
aanwijzing van hun bestuursorganen in artikel 1a, eerste lid, WNo. Indien
dat het geval zou zijn, zou wijziging van de Provinciewet en/of van de Waterschapswet
achterwege kunnen blijven.Het voorontwerp gaat uit van het beginsel van gelijkwaardigheid van de
verschillende externe klachtvoorzieningen. Met het oog daarop wordt een aantal
eisen gesteld aan door decentrale overheden in het leven geroepen voorzieningen,
opdat deze vergelijkbaar kunnen zijn met de Nationale ombudsman. De gestelde
eisen liggen vooral op het vlak van de rechtspositionele onafhankelijkheid,
de onpartijdigheid en de onderzoeksbevoegdheden van de ombudsman. Deze eisen,
neergelegd in wetten in formele zin, zullen ontegenzeggelijk in vergelijking
met de huidige situatie doorgaans een belangrijke versterking betekenen van
de positie van de lokale ombudsman ten opzichte van de bestuursorganen en
het ambtelijk apparaat van de gebiedscorporatie(s) waarbij hij is aangesteld.Op het punt van de onpartijdigheid stelt het evenwel teleur dat niet de
eis is gesteld dat medewerkers van de klachtinstantie niet tevens deel uit
mogen maken van de ambtelijke ondersteuning van het bestuursorgaan over wiens
gedragingen de klachtinstantie oordeelt. Het argument dat ook voor kleine
gemeenten de mogelijkheid om te kiezen voor een eigen ombudsman een reële
optie moet blijven, overtuigt onvoldoende. In kleine gemeenten zal het aantal
door een externe instantie te behandelen klachten in de regel gering zijn.
Die omstandigheid vormt overigens op zichzelf al een reden om goed te overwegen
of een zelfstandige eigen externe klachtvoorziening voldoende draagvlak heeft
voor het opbouwen en onderhouden van de noodzakelijke expertise als klachtbehandelaar.
Wanneer echter voor zo'n eigen voorziening in een kleine gemeente wordt gekozen,
dan zal het geringe aantal te behandelen klachten ook met zich meebrengen
dat de omvang van de ambtelijke ondersteuning van de ombudsman beperkt kan
blijven en dat de kosten van van buiten aan te trekken ondersteuning overzienbaar
zijn.Het vervult de Nationale ombudsman met zorg dat de aan externe klachtvoorzieningen
gestelde eisen zich niet of nauwelijks uitstrekken tot de deskundigheid en
de professionaliteit van de voorziening. Hij acht dit bepaald een gemis. De
Commissie kan worden toegegeven dat op dit punt in de notitie van Staatssecretaris
Kohnstamm (Kamerstukken II 1997/98, 25 854, nr. 1) geen specifieke
(kwaliteits-) eisen zijn genoemd. Waar in het voorontwerp – terecht –
vérgaande onderzoeksbevoegdheden worden toegekend aan ook door decentrale
overheden in het leven geroepen externe klachtvoorzieningen, kunnen echter
waarborgen niet worden gemist dat bij die voorzieningen de deskundigheid aanwezig
is om een juist gebruik van die bevoegdheden te kunnen maken.Verder moet worden bedacht dat klachtbehandeling door een externe klachtinstantie
ook om andere redenen dient te voldoen aan hoge eisen van zorgvuldigheid en
deskundigheid. Het oordeel van een ombudsman is een eindoordeel, waartegen
geen voorziening kan worden aangewend. De effectiviteit van de voorziening
die de ombudsman biedt is vooral afhankelijk van het gezag dat hij zich weet
te verwerven, en voor dat gezag is de kwaliteit van zijn werk de voornaamste
pijler.In ieder geval zouden in de wet eisen kunnen worden gesteld aan de ombudsman
ter zake van zijn bekwaamheid in zaken van regelgeving, bestuur en klachtrecht.
Mogelijk heeft het ontbreken van een bepaling van deze aard in de Wet Nationale
ombudsman de Commissie ervan weer-houden om voor «decentrale»
ombudsmannen wel zo'n eis te stellen. Daar staat echter tegenover dat de benoeming
van de Nationale ombudsman, zowel door de procedure van benoeming –
door de Tweede Kamer, nadat de vice-president van de Raad van State, de president
van de Hoge Raad en de president van de Algemene Rekenkamer gezamenlijk aan
de Kamer een aanbeveling met de namen van ten minste drie personen hebben
uitgebracht – als door de staatsrechtelijke positie van de Nationale
ombudsman, met aanzienlijk zwaardere waarborgen is omgeven dan de benoeming
van een «decentrale» ombudsman.De Nationale ombudsman erkende dat het voor het overige voor de wetgever
niet eenvoudig is kwaliteitswaarborgen te geven. Veel zal afhangen van het
belang dat de besturen van de gebiedscorporaties, die een externe klachtvoorziening
in het leven roepen en een ombudsman benoemen, hechten aan de kwaliteit van
de klachtvoorziening. Het valt te hopen dat deze besturen, wanneer zij hun
keuze bepalen voor een van de mogelijke varianten van de externe klachtvoorziening,
er ook oog voor zullen hebben dat externe klachtvoorzieningen voldoende werk
omhanden moeten hebben om expertise als klachtbehandelaar op te kunnen bouwen
en te onderhouden.De Nationale ombudsman gaf de betrokken ministers in overweging de memorie
van toelichting aan te vullen met een passage waarin wordt gewezen op het
belang van de deskundigheid en professionaliteit van de ombudsman.Verder sprak hij zijn instemming uit met de bepaling in het voorontwerp
die de ombudsman verplicht om in geval van een niet-behoorlijke gedraging
in zijn rapport uitdrukkelijk aan te geven welke behoorlijkheidsnorm geschonden
is. De Nationale ombudsman verwacht dat die bepaling zal bijdragen aan de
kwaliteit van de beoordeling door de ombudsman en aan de bevordering
van een zekere eenheid in de beoordelingen door de verschillende ombudsmannen.De Nationale ombudsman heeft er met voldoening kennis van genomen dat
het voorontwerp mede beoogt het gebruik van de naam ombudsman in de publieke
sector te beschermen. Hij gaat ervan uit dat het definiëren van het begrip
ombudsman in de Awb ertoe zal leiden dat de naam ombudsman in de publieke
sector alleen nog zal worden gebruikt voor klachtinstanties die een basis
hebben in de wet in formele zin en dat de naam ombudsman uitsluitend toekomt
aan de Nationale ombudsman en de klachtinstanties ingesteld krachtens de Provinciewet,
de Gemeentewet, de Waterschapswet of de Wet gemeenschappelijke regelingen,
tenzij in een specifiek geval in bijzondere wetgeving het begrip ombudsman
aan een andere instantie wordt toegekend.Wel zou de Nationale ombudsman graag vernemen welke gevolgen deze definitiebepaling
naar het oordeel van de ministers zal hebben voor het gebruik van de naam
ombudsman voor bestaande klachtinstanties zonder wettelijke grondslag bij
bijvoorbeeld openbare universiteiten en een waterschap, en of en op welke
wijze beëindiging van onjuist gebruik van de naam ombudsman in de toekomst
zou kunnen worden afgedwongen. Verder was niet geheel duidelijk of de definitiebepaling
ook betekenis heeft voor het gebruik in de publieke sector van begrippen die
van het woord ombudsman zijn afgeleid, zoals ombudspersoon, ombudsfunctionaris
en ombudscommissie. Het zou goed zijn wanneer de memorie van toelichting op
deze punten zou worden aangevuld.Met betrekking tot de wijze waarop het begrip ombudsman in het voorontwerp
wordt gebruikt, merkte de Nationale ombudsman nog het volgende op. Blijkens
het voorgestelde artikel 182, tweede lid, Gemeentewet en de overeenkomstige
bepalingen in de Provinciewet en de Waterschapswet is de term ombudsman ook
van toepassing op een college. Zo wordt er ook gesproken van «leden
van de ombudsman». De Nationale ombudsman gaf aan daarmee moeite te
hebben, omdat het gebruik van het woord ombudsman in deze betekenis indruist
tegen het normale spraakgebruik. Het woord ombudsman is in Nederland immers
tot nu toe alleen gebruikt als aanduiding van een – eenhoofdig –
ambt of een functionaris. Indien de ombudsfunctie wordt vervuld door een college,
pleegt te worden gesproken van een ombudscommissie. De Nationale ombudsman
gaf de ministers dan ook in overweging om, aansluitend bij het normale spraakgebruik,
de onafhankelijke klachtinstantie die uit een college bestaat «ombudscommissie»
te noemen, ook al betekent dit dat er hier en daar in de wet complexere formuleringen
moeten worden gebruikt.Het voorontwerp beoogt te waarborgen dat een landelijk dekkend stelsel
van externe klachtvoorzieningen ontstaat. Dit gebeurt door te bepalen dat
de Wet Nationale ombudsman van rechtswege van toepassing is op de bestuursorganen
van provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen
die geen zorg hebben gedragen voor een externe klachtvoorziening (eigen ombudsman,
gemeenschappelijke ombudsman of aansluiting bij de Nationale ombudsman op
hun verzoek). Aangezien de Nationale ombudsman er groot belang aan hecht dat
ten aanzien van ieder bestuursorgaan een onafhankelijke externe klachtinstantie
bevoegd is, stemt hij graag in met toekennen van deze vangnetfunctie aan de
Nationale ombudsman.Er is overigens reden voor enige bezorgdheid over de omstandigheid dat
er bij de openbare lichamen en gemeenschappelijke organen die zijn opgericht
ingevolge de Wet gemeenschappelijke regelingen nog weinig initiatieven
worden ontplooid om in een externe klachtinstantie te voorzien. De Nationale
ombudsman heeft hiervoor ook aandacht gevraagd in zijn jaarverslag over 2000
(Kamerstukken II 2000/01, 27 645, nrs. 1–2, blz. 12 en
13). Gelet op het grote aantal bestaande gemeenschappelijke regelingen, is
het bepaald wenselijk dat er bij deze openbare lichamen en gemeenschappelijke
organen op korte termijn een inhaalslag wordt geleverd op het punt van het
voorzien in een onafhankelijke externe klachtinstantie. Daarmee wordt voorkomen
dat op het moment dat de wettelijke regeling van het externe klachtrecht in
werking treedt een onevenredig groot aantal gemeenschappelijke regelingen
van rechtswege binnen de bevoegdheid van de Nationale ombudsman komt, zonder
dat zij zich behoorlijk hebben voorbereid op het bevoegd worden van een onafhankelijke
externe klachtinstantie.De Nationale ombudsman noemde de verhouding tussen aansluiting bij de
Nationale ombudsman op eigen verzoek en het van rechtswege van toepassing
worden van de Wet Nationale ombudsman een zwak punt in het voorontwerp. Het
verdient uiteraard verreweg de voorkeur dat decentrale overheden een bewuste
keuze maken voor de ene of de andere vorm van onafhankelijke klachtvoorziening
(eigen ombudsman, gemeenschappelijke ombudsman, aansluiting bij de Nationale
ombudsman) en het zich niet laten overkomen om van rechtswege binnen de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman te geraken. De ervaring met gemeenten die hebben
verzocht om aansluiting bij de Nationale ombudsman heeft geleerd dat zij doorgaans
zich tevoren terdege hebben verdiept in de verschillende mogelijkheden, ervoor
hebben gezorgd hun interne klachtbehandeling goed op orde te hebben, zich
behoorlijk hebben voorbereid op de bevoegdheid van de Nationale ombudsman,
ook wat de voorlichting aan de burgers betreft. De Nationale ombudsman houdt
er rekening mee dat dit alles in mindere mate het geval zal zijn bij decentrale
overheden die van rechtswege binnen de bevoegdheid van de Nationale ombudsman
zullen komen. In de memorie van toelichting bij het voorontwerp (blz. 32–33)
wordt opgemerkt dat mag worden aangenomen dat de decentrale overheid over
wier bestuursorganen de Nationale ombudsman van rechtswege bevoegd is geworden
onverwijld stappen onderneemt om hetzij zelf in een regeling te voorzien,
hetzij alsnog in meer positieve zin aansluiting te zoeken bij de Nationale
ombudsman door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om
een expliciete aanwijzing te verzoeken. Daarnaast wordt in de memorie van
toelichting (blz. 45) gesteld dat het in de rede ligt om decentrale overheden
op wier bestuursorganen de Wet Nationale ombudsman van rechtswege van toepassing
is geen keuzevrijheid te laten voor een bepaalde bekostigingssystematiek,
maar het is de vraag of daarvan een voldoende sterke stimulans zal uitgaan
om deze overheden ertoe te brengen alsnog een bewuste keuze te maken voor
een bepaalde vorm van externe klachtvoorziening. De twee bekostigingssystemen
die het Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman kent gaan immers beide
uit van kostendekkendheid, zodat zij elkaar over het geheel bezien niet veel
ontlopen. Het kan zijn dat voor een bepaalde decentrale overheid het ene systeem
aantrekkelijker is dan het andere, maar dat zou ook zeer wel het standaardsysteem
kunnen zijn, zodat er in dat geval voor een van rechtswege onder de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman gekomen overheid geen reden is om van bekostigingssystematiek
te willen wisselen. Daarentegen zit er in de voorgestelde regeling wel een
element dat het voor decentrale overheden juist aantrekkelijk kan maken om
van rechtswege binnen de bevoegdheid van de Nationale ombudsman te komen.
De Nationale ombudsman had hierbij het oog op het – in zijn strekking
ongewijzigd gehandhaafde – vijfde lid van artikel 1b WNo, dat wel van
toepassing is op de bestuursorganen van decentrale overheden die op hun verzoek
zijn aangewezen, maar niet op de bestuursorganen ten aanzien
waarvan de Nationale ombudsman van rechtswege bevoegd is. Ingevolge die bepaling
van artikel 1b, vijfde lid, WNo verbindt de gebiedscorporatie die de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verzoekt om haar bestuursorganen
aan te wijzen als bestuursorganen waarop de WNo van toepassing is zich in
eerste instantie voor een periode van vier jaar. Vervolgens bestaat telkens
om de twee jaar de mogelijkheid om de minister te verzoeken de aanwijzing
te beëindigen. Voor de decentrale overheid die van rechtswege binnen
de bevoegdheid van de Nationale ombudsman is gekomen bestaat die gebondenheid
niet. Ten aanzien van haar eindigt de bevoegdheid van de Nationale ombudsman
zodra haar besluit tot aanstelling van een eigen of gemeenschappelijke ombudsman
in werking treedt, met dien verstande dat de Nationale ombudsman nog wel bevoegd
blijft de verzoekschriften te behandelen die voor de inwerkingtreding van
dat besluit bij hem zijn ingediend (artikel 20 (nieuw) WNo).De decentrale overheid die flexibiliteit op prijs stelt, en die kan leven
met de bekostigingssystematiek die standaard geldt voor de rechtspersonen
waarvan de bestuursorganen van rechtswege binnen de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman vallen, is aldus meer gebaat bij bevoegdheid van rechtswege van
de Nationale ombudsman dan bij aanwijzing overeenkomstig artikel 1b WNo. Deze
ongerijmdheid dient uit het voorstel te verdwijnen.De Nationale ombudsman zou er niet voor willen pleiten artikel 1b, vijfde
lid, WNo te schrappen. De argumenten die destijds, in 1997/98, hebben gegolden
voor opneming van deze bepaling zijn nog steeds valide en gaan ook op voor
van rechtswege aangesloten decentrale overheden. Het opbouwen van een goede
werkrelatie met de desbetreffende overheidsorganisaties en het leggen van
vaste contacten vergt dat ook de van-rechtswege-bevoegdheid van de Nationale
ombudsman een aantal jaren in stand moet blijven en dat de beëindiging
van die bevoegdheid op een ordelijke wijze moet plaatsvinden.De Nationale ombudsman stelt daarom voor de regeling zodanig te wijzigen
dat de van-rechtswege-bevoegdheid van de Nationale ombudsman niet beëindigd
kan worden voordat een periode van twee jaar is verstreken en dat het vervolgens –
vergelijkbaar met hetgeen in artikel 1b, vijfde lid, WNo is geregeld voor
de krachtens artikel 1b, eerste lid, WNo aangewezen bestuursorganen –
telkens om de twee jaar mogelijk zal zijn deze bevoegdheid te beëindigen,
waarbij steeds ten minste een jaar tevoren mededeling moet worden gedaan aan
de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dat voor de bevoegdheid
van rechtswege van de Nationale ombudsman een andere voorziening in de plaats
zal worden gesteld. De Nationale ombudsman voorziet dat het anders voor het
instituut van de Nationale ombudsman niet goed mogelijk zal zijn om zich op
een toereikende wijze organisatorisch in te stellen op het komen en gaan van
decentrale overheden waarop de Wet Nationale ombudsman van rechtswege van
toepassing is.Op grond van artikel 1a, eerste lid, onderdeel b (nieuw), onder 2°,
WNo is de Wet Nationale ombudsman – van rechtswege – van toepassing
op bestuursorganen van provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke
regelingen die niet overeenkomstig artikel 1b WNo zijn aangewezen en waarvoor
niet is voorzien in een andere onafhankelijke klachtinstantie als bedoeld
in de Provinciewet, de Gemeentewet, de Waterschapswet of de Wet gemeenschappelijke
regelingen. Blijkens de memorie van toelichting (blz. 34) is bij het voorontwerp
uitgangspunt geweest dat pas sprake is van zo'n andere onafhankelijke klachtinstantie
wanneer aan alle voor deze klachtinstantie geldende wettelijke eisen is voldaan. In de Provinciewet, Gemeentewet, Waterschapswet en de Wgr
wordt de verplichting vastgelegd om de Nationale ombudsman onverwijld in kennis
te stellen van het besluit tot instelling van een eigen of gemeenschappelijke
ombudsman, opdat de Nationale ombudsman kan weten of hij al dan niet van rechtswege
bevoegd is.De Nationale ombudsman maakt uit de memorie van toelichting bij het voorontwerp
op dat – overigens zonder dat dit in de wet zelf uitdrukkelijk is bepaald –
aan hem de taak wordt toegekend om stelselmatig de hem toegezonden instellingsbesluiten
en onderliggende regelingen aan de wet te toetsen en om, in het geval hij
tekortkomingen constateert, de desbetreffende decentrale overheid daarvan
op de hoogte te stellen. Doorgeredeneerd zou dit zelfs kunnen betekenen dat
het bestuur van een provincie, gemeente, waterschap of gemeenschappelijke
regeling erop zou mogen vertrouwen dat de eigen of gemeenschappelijke voorziening
aan de wettelijke eisen voldoet indien na toezending van het instellingsbesluit
c.a. een inhoudelijke reactie van de Nationale ombudsman uitblijft.Het is zeer de vraag of het een gelukkige oplossing is om deze taak toe
te delen aan de Nationale ombudsman, die tenslotte zelf één
van de spelers is op het veld van de externe klachtvoorzieningen op het terrein
van de decentrale overheden. Gelet op de vangnetfunctie die de Nationale ombudsman
in het voorontwerp is toegekend, bestaat het risico dat de Nationale ombudsman
beticht wordt van annexionisme en van het nastreven van eigen belangen wanneer
hij tot het oordeel zou komen dat een lokale voorziening niet aan de wettelijke
eisen voldoet. Het komt de Nationale ombudsman dan ook voor dat het eerder
op de weg ligt van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
om er (repressief) toezicht op te houden dat de lokale en gemeenschappelijke
onafhankelijke klachtvoorzieningen in overeenstemming zijn met de wettelijke
eisen.Gezien het bepaalde in artikel 1a, eerste lid, onderdeel b (nieuw), WNo
acht de Nationale ombudsman het wel denkbaar dat hij in een concreet geval
beziet of een lokale voorziening aan de eisen voldoet dan wel dat hij zichzelf
bevoegd moet achten in het geval dat hij een verzoekschrift ontvangt waarin
de klager zich er uitdrukkelijk op beroept dat de lokale voorziening niet
kan gelden als een onafhankelijke klachtinstantie als bedoeld in de Provinciewet,
de Gemeentewet, de Waterschapswet of de Wet gemeenschappelijke regelingen.
In dat geval vindt de beoordeling van de lokale regeling immers plaats in
het kader van een wettelijke taak van de Nationale ombudsman, namelijk de
toetsing van een bij de Nationale ombudsman ingediend verzoekschrift op de
bevoegdheid van de Nationale ombudsman en de ontvankelijkheid van de klager.
Daarnaast acht de Nationale ombudsman zich vrij om incidenteel, in het geval
hem informatie bereikt dat een lokale voorziening niet aan de wettelijke eisen
voldoet, daarvoor de aandacht van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
te vragen. Voor het overige ziet de Nationale ombudsman hier echter geen passende
taak voor zichzelf weggelegd. Hij stelde dan ook voor de memorie van toelichting
op dit punt aan te passen.De Wet Nationale ombudsman kent een scherpe afbakening tussen het werkterrein
van de bestuursrechter en dat van de Nationale ombudsman. Wanneer bezwaar
kan worden gemaakt of beroep kan worden ingesteld, is de Nationale ombudsman
niet bevoegd. Daarop bestaat slechts één uitzondering, namelijk
indien het verzoekschrift betrekking heeft op het niet tijdig nemen van een
besluit door het bestuursorgaan (artikel 16, onderdeel c, WNo).Van de kant
van de gemeentelijke ombudsmannen is de Nationale ombudsman erop gewezen dat
sommigen van hen niet verplicht maar – in tegenstelling tot de Nationale
ombudsman – wel bevoegd zijn om een onderzoek in te stellen in het geval
bezwaar of beroep openstaat, en dat zij met name in de bezwaarfase
op tamelijk ruime schaal interveniëren, tot tevredenheid van alle betrokkenen.
Vaak wordt op deze wijze snel resultaat bereikt en een omslachtiger bezwaarprocedure
voorkomen. Overigens wordt er daarbij wel voor gewaakt dat de verzoeker nog
tijdig bezwaar kan maken indien de interventie door de ombudsman niet het
gewenste resultaat oplevert. Deze praktijk spreekt de Nationale ombudsman
aan, omdat zij bijdraagt aan dejuridisering. Hij is het dan ook eens met de
gemeentelijke ombudsmannen dat het te betreuren zou zijn wanneer de algemene
regeling van het externe klachtrecht in de Awb voortzetting van deze werkwijze
onmogelijk zou maken. Daarom stelt hij voor het voorstel op dit punt aan te
passen door wijziging van de artikelen 9.2.1.3, eerste lid, en 9.2.2.1, onderdeel
b en onderbrenging van de omstandigheid dat nog bezwaar kan worden gemaakt
of beroep kan worden ingesteld in artikel 9.2.2.2.De Wet Nationale ombudsman kent thans niet het vereiste dat het verzoekschrift
moet worden ondertekend en gedagtekend. Aan opneming van deze eisen in de
Awb bestaat bij de Nationale ombudsman geen behoefte. In de praktijk van de
Nationale ombudsman is dat nooit als een gemis ervaren. Doorgaans ondertekenen
en dateren verzoekers hun verzoekschriften. Wanneer dat echter wordt nagelaten,
is het niet altijd nodig het verzoekschrift terug te sturen. De waarde van
dagtekening van een verzoekschrift aan een ombudsman is zeer betrekkelijk.
De datum van ontvangst door de ombudsman en in sommige gevallen de datering
in het poststempel zijn relevantere gegevens. Het verdraagt zich slecht met
het streven naar laagdrempeligheid en zo weinig mogelijk bureaucratie om niet
strikt noodzakelijke vormvereisten te stellen. Daar komt bij dat het ondertekeningsvereiste
in de praktijk een barrière zou kunnen opwerpen voor het ontvangen
van verzoekschriften langs elektronische weg. De omstandigheid dat een interne
of externe klachtprocedure niet is gericht op het verkrijgen van een rechtens
bindende beslissing vormt een toereikende grond om voor klaagschriften aan
een bestuursorgaan en verzoekschriften aan een ombudsman niet dezelfde eisen
te stellen als in de Awb aan sommige andere geschriften worden gesteld.In de toelichting bij het voorontwerp wordt niet verklaard waarom de vergoeding
aan getuigen, deskundigen en tolken niet, zoals in artikel 8:36 Awb, ten laste
komt van het Rijk. Kennelijk is ervoor gekozen deze kosten ten laste te brengen
van «de rechtspersoon waartoe het bestuursorgaan behoort» met
het oog op de decentrale overheden, die zelf de kosten dragen van de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman ten aanzien van hun bestuursorganen. Dit laatste
geldt echter niet voor zelfstandige bestuursorganen. De Nationale ombudsman
ziet geen goede reden om de vergoeding ten laste te brengen van de rechtspersoon
waartoe een zelf-standig bestuursorgaan behoort indien die rechtspersoon niet
de Staat is.De Nationale ombudsman plaatste verder in zijn advies nog enkele kanttekeningen
van meer technische aard bij het voorontwerp.De betrokken ministers hebben inmiddels op basis van het voorontwerp,
en rekening houdend met de commentaren die zij op dat voorontwerp hebben ontvangen,
een wetsvoorstel opgesteld, dat in december 2001 de instemming heeft gekregen
van de ministerraad en vervolgens voor advies naar de Raad van State is gestuurd. 2.1.6 Wetsvoorstellen die de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman rakenWijziging van de Politiewet 1993 in verband met de aanpassing
van de politieklachtregeling aan hoofdstuk 9 van de AwbBij koninklijke boodschap van 11 mei 2001 is aan de Tweede Kamer een voorstel
van wet aangeboden tot wijziging van de Politiewet 1993 in verband met de
aanpassing van de politieklachtregeling aan hoofdstuk 9 van de Algemene wet
bestuursrecht (Kamerstukken II 2000/01, 27 731, nrs. 1–3).
Dit wetsvoorstel gaf de Nationale ombudsman aanleiding om bij brief van 2 augustus
2001 enkele opmerkingen onder de aandacht van de vaste Commissie voor Justitie
uit de Tweede Kamer te brengen. De Ministers van Justitie en van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties ontvingen een afschrift van deze brief.Het wetsvoorstel strekt ertoe de klachtregeling die is opgenomen in hoofdstuk
X van de Politiewet 1993 aan te passen aan het op 1 juli 1999 in werking
getreden hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), dat een algemene
regeling bevat voor de behandeling van klachten door bestuursorganen. Zowel
in hoofdstuk X van de Politiewet 1993 als in hoofdstuk 9 van de Awb gaat het
om een regeling voor interne klachtbehandeling,
dat wil zeggen klachtbehandeling onder verantwoordelijkheid van het betrokken
bestuursorgaan. Indien deze interne klachtbehandeling niet tot tevredenheid
van de klager leidt, kan deze doorgaans zijn klacht vervolgens voorleggen
aan een onafhankelijke externe klachtinstantie. Voor klachten over bestuursorganen
op het niveau van de centrale overheid, van de politie, van de provincies
en de waterschappen en van een deel van de gemeenten en van de gemeenschappelijke
regelingen is de Nationale ombudsman die onafhankelijke externe klachtinstantie.
Het is zaak dat de interne en de externe klachtprocedure goed op elkaar aansluiten.
Bij de totstandkoming van de regeling in hoofdstuk 9 van de Awb is gelet op
een goede aansluiting met de Wet Nationale ombudsman.Zowel in hoofdstuk 9 van de Awb als in de Wet Nationale ombudsman (WNo)
wordt aan een ieder het recht toegekend om een klacht in te dienen over, respectievelijk
de Nationale ombudsman om een onderzoek te verzoeken naar, de wijze waarop een bestuursorgaan zich in een bepaalde aangelegenheid
heeft gedragen (artikel 9:1, eerste lid, Awb en artikel 12, eerste lid, WNo).
Daarbij is in beide wetten bepaald dat een gedraging van een persoon werkzaam
onder verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan wordt aangemerkt als een
gedraging van dat bestuursorgaan (artikel 9:1, tweede lid, Awb en artikel
1a, vierde lid, juncto artikel 1, onderdeel b, WNo). Door aldus de gedragingen
van allen die voor een bestuursorgaan werkzaam zijn toe te rekenen aan het
bestuursorgaan, wordt recht gedaan aan de verantwoordelijkheid die het bestuursorgaan
draagt en wordt voorkomen dat bij de klachtbehandeling de gedraging van een
individuele ambtenaar wordt geïsoleerd van de organisatie waarin hij
werkzaam is.De oorzaak van een – gegronde – klacht over de overheid kan
uiteraard in bepaalde gevallen gelegen zijn in een tekortschieten of een misdraging
van één enkele ambtenaar. Veel vaker echter wordt een klachtwaardige
gedraging van een overheidsinstantie veroorzaakt door omstandigheden die niet
(alleen) op één persoon zijn terug te voeren, maar die (ook)
te maken hebben met factoren als de wijze waarop de desbetreffende overheidsdienst
is georganiseerd, de manier waarop leiding wordt gegeven, gemaakte beleidskeuzes,
interne instructies, de heersende cultuur in de organisatie en beschikbare
budgetten. Sommige klachten hebben in het geheel geen betrekking op het optreden
van een bepaalde ambtenaar van de overheidsdienst in kwestie,
maar betreffen de desbetreffende overheidsorganisatie in het algemeen. Een
klacht kan bijvoorbeeld gaan over het nalaten door de dienst om bepaalde actie
te nemen, zonder dat is aan te wijzen welke medewerker tekort is geschoten,
of over de toegankelijkheid van het kantoor van de dienst voor gehandicapten.Klachtbehandeling in de publieke sector dient niet slechts om de klager
genoegdoening te verschaffen door in voorkomende gevallen de gegrondheid van
zijn klacht te erkennen, maar moet ook gericht zijn op het verbeteren van
de taakuitvoering door de overheid door lering te trekken uit klachten. Om
dit laatste te kunnen doen, is het nodig om in het klachtonderzoek niet slechts
de gedragingen van ambtenaren, maar steeds alle omstandigheden binnen het
bestuursorgaan te betrekken die hebben bijgedragen aan het ontstaan van de
klacht.Door een klacht over (het optreden van medewerkers van) een overheidsinstantie
aan te merken als een klacht over een gedraging van het betrokken bestuursorgaan –
dat immers in beginsel verantwoordelijk is voor alles wat door of namens die
instantie wordt gedaan of nagelaten en voor de wijze waarop de desbetreffende
organisatie functioneert –, wordt bereikt dat de reikwijdte van het
klachtrecht niet te zeer wordt beperkt en dat in het klachtonderzoek aandacht
kan worden gegeven aan alle factoren die de klachtwaardige gedraging hebben
veroorzaakt.Anders dan in hoofdstuk 9 van de Awb en in de WNo, gaat het in hoofdstuk
X van de Politiewet 1993 zoals dat nu nog luidt om klachten over het optreden
van ambtenaren van politie, zonder dat het optreden
van die ambtenaren met zoveel woorden wordt toegerekend aan het verantwoordelijke
bestuursorgaan. Het zou voor de hand hebben gelegen dat de aanpassing van
de politieklachtregeling in de Politiewet 1993 aan hoofdstuk 9 van de Awb
ertoe zou hebben geleid dat, overeenkomstig de inzichten die aan hoofdstuk
9 van de Awb ten grondslag liggen, niet langer wordt gesproken van klachten
over (het optreden van) ambtenaren, maar van klachten over (gedragingen van)
bestuursorganen. Dat is evenwel in dit wetsvoorstel niet het geval. Wat de
omschrijving van hetgeen waarover kan worden geklaagd betreft, gaat de aanpassing
niet verder dan dat «het optreden van» is vervangen door «gedragingen
van». Die gedragingen zijn echter gedragingen van ambtenaren van politie van het regionale politiekorps (artikel 61,
eerste lid), ambtenaren van het Korps landelijke
politiediensten (artikel 62, eerste lid), bijzondere ambtenaren van politie als bedoeld in artikel 42 (artikel 62, tweede lid) en militairen van – onder meer – de Koninklijke
marechaussee (artikel 63, eerste lid).In de memorie van toelichting wordt in het geheel niet stilgestaan bij
de reden waarom in het voorstel hoofdstuk X van de Politiewet 1993 op dit
punt niet in harmonie wordt gebracht met hoofdstuk 9 van de Awb. Het valt
overigens niet goed in te zien wat eraan in de weg zou kunnen staan om ook
in dit geval de systematiek van het interne klachtrecht van de Awb te volgen.De Nationale ombudsman acht deze afwijking van de Awb uiterst ongelukkig.
Zij heeft bovendien tot gevolg dat de interne en de externe klachtprocedure
niet altijd, zoals thans ook het geval is, goed op elkaar aansluiten doordat
het klachtrecht in de Politiewet op deze wijze beperkter is dan in de WNo.
In artikel 1a, eerste lid, aanhef en onder c, WNo is immers bepaald dat de
WNo van toepassing is op «bestuursorganen aan welke bij of krachtens
wettelijk voorschrift een taak met betrekking tot de politie is opgedragen,
voor zover het de uitoefening van die taak betreft». De
afwijking van Awb en WNo is te meer ongewenst omdat het bij de totstandkoming
van hoofdstuk 9 van de Awb nadrukkelijk de bedoeling is geweest van de wetgever
dat de klachtbehandeling door de Nationale ombudsman, behoudens bijzondere
gevallen, wordt voorafgegaan door de interne klachtprocedure volgens hoofdstuk
9 van de Awb. De omvang van de interne en de externe klachtbehandeling moet
dan ook in beginsel identiek zijn. Het is ook ondoelmatig wanneer de Nationale
ombudsman – op grond van de WNo – een klacht in behandeling moet
nemen die niet eerst (volledig) inhoudelijk is behandeld in de interne procedure.
Er is dan immers geen (volledig) intern klachtdossier waarop kan worden voortgebouwd.
Verder is het met het oog op de kwaliteit van de interne klachtbehandeling
ongewenst dat de Poltiewet blijft spreken van gedragingen van ambtenaren, omdat die formulering er niet toe uitnodigt om in het
klachtonderzoek breed in de organisatie te kijken naar de omstandigheden die
aan het ontstaan van de klacht hebben bijgedragen.Overigens wordt in de praktijk ook nu al, onder de huidige Politiewet,
in verscheidene regio's, rekening houdend met de voor een eventuele externe
klachtbehandeling geldende bepalingen in de WNo, voor de interne klachtbehandeling
een ruimere uitleg aan de klachtregeling in de Politiewet gegeven dan uit
de tekst van de wet volgt, zodat ook andere aspecten dan uitsluitend het optreden
van de betreffende ambtenaren in de interne klachtbehandeling worden betrokken.
Dat kan echter uiteraard geen reden vormen om aanpassing aan de Awb op dit
punt achterwege te laten bij de onderhavige wetswijziging.De Nationale ombudsman liet de Kamercommissie weten het gewenst te achten
om in hoofdstuk X van de Politiewet, telkens waar in het voorstel wordt gesproken
van «gedragingen van ambtenaren», de formulering «gedragingen
van bestuursorganen» te gebruiken, met dien verstande dat een gedraging
van een ambtenaar van politie, werkzaam onder de verantwoordelijkheid van
een bestuursorgaan, wordt aangemerkt als een gedraging van dat bestuursorgaan.Er zit nog een ander element in het wetsvoorstel dat een afwijking inhoudt
van de systematiek van de Awb en de WNo. Het bepaalde in de artikelen 64 en
65 leidt ertoe dat de afhandeling van klachten steeds moet plaats-vinden door
het bestuursorgaan waarbij de ambtenaar op wiens gedra-ging de klacht betrekking
heeft is aangesteld.Ingevolge artikel 9:1, tweede lid, Awb wordt een gedraging van een persoon
toegerekend aan het bestuursorgaan onder wiens verantwoordelijkheid hij werkzaam
is. Op dit bestuursorgaan rust dan ook de plicht tot klachtafhandeling.Overeenkomstig
artikel 1a, vierde lid, WNo wordt een gedraging van een ambtenaar eveneens
aangemerkt als een gedraging van het bestuursorgaan onder wiens verantwoordelijkheid
de ambtenaar op het moment van de gedraging werkzaam was. Op deze wijze is
het voor de interne klachtbehandeling overeenkomstig hoofdstuk 9 van de Awb
verantwoordelijke bestuursorgaan hetzelfde als het bestuursorgaan waaraan
de Nationale ombudsman de gedraging in het kader van de interne klachtbehandeling
toerekent.De Nationale ombudsman vindt het bepaald onwenselijk dat in de artikelen
64 en 65 van de Politiewet een andere formulering dan in de Awb en de WNo
wordt gebruikt waar het de korpsbeheerder betreft die de klacht dient af te
handelen.Hij acht het dan ook gewenst dat hoofdstuk X van de Politiewet 1993 ook
op dit punt in overeenstemming wordt gebracht met de systematiek van hoofdstuk
9 van de Awb en van de WNo, zodanig dat de verantwoordelijkheid voor de klachtafhandeling
steeds wordt gelegd bij het bestuursorgaan onder wiens verantwoordelijkheid
de betrokken ambtenaar ten tijde dat de gedraging plaatsvond werkzaam was.
Indien dat bestuursorgaan een ander is dan dat waarbij de ambtenaar
is aangesteld, dan dient overleg plaats te vinden met dat laatstbedoelde bestuursorgaan.Voor zover de klachtbehandeling aanleiding zou geven om disciplinaire
maatregelen tegen de betrokken ambtenaar te nemen, is dit uiteraard voorbehouden
aan het bestuursorgaan waarbij die ambtenaar is aangesteld. Klachtbehandeling
en disciplinair optreden zijn ook onderscheiden procedures.De Nationale ombudsman merkte ten slotte nog op de indruk te hebben dat
het standpunt dat de beide ministers op dit punt innemen samenhang vertoont
met het vasthouden aan gedragingen van ambtenaren
als onderwerp van de klacht.Begin 2002 was de Tweede Kamer nog in afwachting van de nota naar aanleiding
van het verslag inzake dit wetsvoorstel.Wijziging van Luchtvaartwet inzake de beveiliging op luchtvaartterreinenHet wetsvoorstel Wijziging van de Luchtvaartwet inzake de beveiliging
op luchtvaartterreinen (Kamerstukken II 1998/99, 26 607, nrs. 1–3)
strekt ertoe de uitvoering van de beveiliging op burgerluchthavens, die tot
dusver plaatsvond door de overheid, voor passagiers en hun bagage op te dragen
aan exploitanten van luchtvaartterreinen en voor vracht aan de luchtvaartmaatschappijen.
Toezicht op deze taakuitoefening wordt uitgeoefend door de Minister van Justitie,
die onder meer zorgt voor de nodige wet- en regelgeving. Ter plaatse wordt
toezicht op de naleving van deze regels uitgeoefend door de Koninklijke marechaussee,
die daartoe voor deze taak aanwijzingen krijgt van de Minister van Justitie.
De exploitant van de luchthaven schakelt een particuliere beveiligingsorganisatie
in voor de uitvoering van de beveiliging. De taken van het personeel van zo'n
beveiligingsorganisatie hebben deels een publiekrechtelijk karakter. Mede
naar aanleiding van verschillende reacties vanuit de Tweede Kamer heeft de
Minister van Justitie bij nota van wijziging (Kamerstukken II 1999/2000, 26 607,
nr. 6) voorgesteld het publiekrechtelijke karakter van de taakuitvoering
door het beveiligingspersoneel nog extra accent te geven, door in het wetsvoorstel
gedragingen van het personeel van de particuliere beveiligingsorganisatie
ter uitoefening van publiekrechtelijke bevoegdheden, aan te merken als gedragingen
van de Minister van Justitie. Hiermee wordt buiten twijfel gesteld dat de
Nationale ombudsman bevoegd is in voorkomend geval over die gedragingen te
oordelen. Daarmee zijn ten opzichte van de bestaande wet de publiekrechtelijke
waarborgen vergroot voor een juiste taakuitvoering voorzover daarbij inbreuken
worden gemaakt op rechten van burgers.Nader overleg van het Ministerie van Justitie met het Bureau Nationale
ombudsman bracht de noodzaak aan het licht om het voorstel op dit punt nog
om technische redenen nader aan te passen, hetgeen is gebeurd in een tweede
nota van wijziging (26 607, nr. 7). In het wetsvoorstel zoals dat
uiteindelijk op 18 april 2001 door de Tweede Kamer is aanvaard, wordt
geregeld dat voor de interne klachtbehandeling hoofdstuk 9 van de Awb van
overeenkomstige toepassing is en dat de klachtenregeling uit de Wet particuliere
beveiligingsorganisaties en recherchebureaus buiten toepassing blijft. Een
klacht tegen personeel van de particuliere beveiligingsorganisatie over de
uitoefening van zijn wettelijke taak kan worden ingediend bij de Commandant
van de Koninklijke marechaussee. Verantwoordelijk voor de afhandeling van
zo'n klacht in de interne procedure is de Minister van Justitie, die hiervoor
mandaat kan verlenen aan de Commandant van de Koninklijke marechaussee. Wat
de externe klachtbehandeling betreft, is geregeld dat voor de toepassing van
de Wet Nationale ombudsman een gedraging van het particuliere beveiligingspersoneel
wordt aangemerkt als een gedraging van de Minister van Justitie. Indien de
klacht zich tevens richt tegen een of meer ter plaatse werkzame
ambtenaren van Koninklijke marechaussee en betrekking heeft op hetzelfde feitencomplex,
wordt deze behandeld volgens de procedure die geldt voor de Koninklijke marechaussee.In de toelichting wordt opgemerkt dat het voor de burger bij nader inzien
duidelijker lijkt geen onderscheid te maken tussen de klachtafhandeling tegen
personeel van de Koninklijke marechaussee en tegen personeel van de particuliere
beveiligingsorganisatie. In alle gevallen kan hij de klacht indienen bij de
Commandant van de Koninklijke marechaussee. Indien aan deze bij mandaat de
afhandeling van de klacht is opgedragen, kan hij om de waarheid aan het licht
te brengen zo nodig de bevoegdheden uitoefenen die hem krachtens zijn toezichthoudende
taak krachtens de Luchtvaartwet en krachtens de artikelen 5:15 e.v. van de
Awb toekomen.Wanneer de klacht zich uitsluitend richt tegen een werknemer van de particuliere
beveiligingsorganisatie wordt de gedraging toegerekend aan de Minister van
Justitie. In een aantal gevallen zal de klacht pas worden ingediend nadat
de Koninklijke marechaussee bij de zaak betrokken is geraakt, die immers toezicht
houdt op de taakuitvoering door de particuliere beveiligingsorganisatie. In
dat geval is het onwenselijk dat hetzelfde feitencomplex in twee verschillende
procedures wordt onderzocht en beoordeeld. In deze gevallen wordt de klachtafhandeling
gebundeld.Indien de zaak vervolgens aan de Nationale ombudsman wordt voorgelegd,
dan stuurt deze gelijkluidende brieven aan zowel de Minister van Justitie
als aan de Minister van Defensie met het verzoek te reageren voor zover de
klacht ieders verantwoordelijkheid regardeert. Het is dan aan de ministers
om hun reacties onderling af te stemmen.Het wetsvoorstel is nog aanhangig bij de Eerste Kamer. De toekomst van
het wetsvoorstel is overigens onzeker geworden, omdat de gebeurtenissen op
11 september 2001 in de Verenigde Staten mogelijk aanleiding geven het
voorstel te heroverwegen.MijnbouwwetBij de Tweede Kamer is het voorstel van een nieuwe Mijnbouwwet aanhangig
(Kamerstukken II 1998/99, 26 219, nrs. 1–3). Bij deze wet
wordt een Technische commissie bodembeweging (Tcbb) ingesteld. Deze commissie,
bestaande uit onafhankelijke deskundigen, heeft tot taak de Minister van Economische
Zaken desgevraagd te adviseren en van informatie te voorzien in verband met
bodembeweging die redelijkerwijs het gevolg kan zijn van mijnbouwactiviteiten,
alsmede degenen bij wie schade is opgetreden of te verwachten als gevolg van
dergelijke bodembeweging inlichtingen te verstrekken en te adviseren. De Tcbb
is geen – publiekrechtelijke of privaatrechtelijke – rechtspersoon.
De leden worden benoemd en ontslagen door de Minister van Economische Zaken,
die de commissie ook een secretariaat ter beschikking stelt. Het door de Tcbb
op te stellen reglement behoeft de goedkeuring van de minister. De commissie
wordt in beginsel gefinancierd door het Rijk.Tijdens de parlementaire behandeling van het voorstel van de Mijnbouwwet
werd de aandacht van de Nationale ombudsman getrokken door de volgende passage
in de nota naar aanleiding van het tweede nader verslag over het voorstel
van de Mijnbouwwet, waarin de Minister van Economische Zaken opmerkte:«De leden van de PvdA-fractie meenden dat het intern en extern klachtrecht
van toepassing is op de Tcbb omdat deze commissie een bestuursorgaan in de
zin van de Awb is en vroegen of dit duidelijker in de wet tot uitdrukking
kon worden gebracht.Zoals in de toelichting op de tweede nota van wijziging is uiteengezet,
is de Tcbb geen bestuursorgaan in de zin van artikel 1:1 van de Awb, omdat deze commissie geen orgaan is van een krachtens publiekrecht ingestelde
rechtspersoon noch een ander persoon of college met openbaar gezag bekleed.
De Tcbb heeft uitsluitend informerende en adviserende taken. Het intern en
extern klachtrecht is dus, anders dan de leden van de PvdA-fractie meenden,
niet van toepassing op de Tcbb. Hieruit volgt tevens, dat ten aanzien van
gedragingen van de Tcbb niet de mogelijkheid bestaat een klacht bij de Nationale
Ombudsman in te dienen.» (Kamerstukken II 2001/02, 26 219, nr. 15,
blz. 23.)Bij brief van 30 november 2001 heeft de Nationale ombudsman de Minister
van Economische Zaken laten weten zich niet aan de indruk te kunnen onttrekken
dat de Tcbb, gelet op de wijze waarop de instelling van deze commissie in
het wetsvoorstel is geregeld, een orgaan is van een rechtspersoon die krachtens
publiekrecht is ingesteld, zoals bedoeld in artikel 1:1, eerste lid, aanhef
en onder a, van de Awb, en derhalve een bestuursorgaan waarop de WNo van toepassing
is. Het feit dat de commissie uitsluitend adviserende en informerende taken
heeft en niet bekleed is met enig openbaar gezag, doet daaraan niet af. De
Nationale ombudsman stuurde een afschrift van zijn brief naar de vaste Commissie
voor Economische Zaken uit de Tweede Kamer.In haar antwoord van 14 december 2001 deelde de minister de Nationale
ombudsman mee dat zij het bij nader inzien met hem eens is dat de Tcbb een
bestuursorgaan is in de zin van artikel 1:1, eerste lid, onder a, Awb. Zij
lichtte toe dat het door haar eerder ingenomen standpunt berust op een te
beperkte uitleg van het genoemde artikel uit de Awb. De vaste commissie voor
Economische Zaken uit de Tweede Kamer kreeg een afschrift van dit antwoord
van de minister.2.2 Ambt2.2.1 Regeling ambtstermijn substituut-ombudsmanIn het Jaarverslag 1999 (blz. 60–64) heeft de Nationale ombudsman,
met het oog op het waarborgen van continuïteit bij wisseling van ambtdragers,
bezwaren naar voren gebracht tegen de wijze waarop de benoeming van de substituut-ombudsman
in de Wet Nationale ombudsman is geregeld. Daarbij heeft hij uiteengezet hoe
aan die bezwaren tegemoetgekomen zou kunnen worden. Voorgesteld werd de ambtstermijn
van de substituut-ombudsman een jaar later te laten beginnen en eindigen dan
die van de Nationale ombudsman. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
heeft de Tweede Kamer bij brief van 17 november 2000 laten weten dat
bij een eerstvolgende wijziging van de WNo een voorstel zal worden gedaan
tot aanpassing van de wet ter zake, rekening houdend met het eenhoofdige karakter
van het ambt (Kamerstukken II 2000/01, 27 050, nr. 4). Verwacht
mag worden dat dit voorstel zal worden meegenomen in het wetsvoorstel tot
regeling van het extern klachtrecht (zie hiervoor, § 2.1.5), dat
eind 2001 voor advies naar de Raad van State is gezonden.2.2.2 Nevenfuncties amtsdragersNevenfuncties Nationale ombudsmanMr. R. Fernhout bekleedt de volgende nevenfuncties:– voorzitter van de jury voor de KUB-prijs Rechten van de Mens (onbezoldigd);– lid Comité van aanbeveling Stichting Yoesuf, islam en homoseksualiteit
(onbezoldigd);– lid Comité van aanbeveling Stichting Synagoge Nijmegen
(onbezoldigd); – medeauteur van het handboek Bestuursrecht in de sociale rechtsstaat
(Kluwer, Deventer) (auteursvergoeding).Nevenfuncties substituut-ombudsmanMevrouw mr. S. J. E. Horstink-von Meyenfeldt bekleedt de volgende nevenfuncties:– lid van het college van bestuur van de Katholieke Theologische
Universiteit te Utrecht (vacatiegeld);– lid van het bestuur van de Vereniging voor overheidsmanagement
(onbezoldigd).2.3 Klachten over de Nationale ombudsman2.3.1 InleidingOok de Nationale ombudsman ontkomt er niet aan zelf het voorwerp te zijn
van klachten. Met enige regelmaat bereiken hem uitingen van onvrede over zijn
rapporten en oordelen, beslissingen om geen – of juist wel – onderzoek
in te stellen, de wijze waarop en het tempo waarin het onderzoek wordt uitgevoerd
en soms ook de manier van optreden van zijn medewerkers. Uiteraard behoren
ook deze klachten zorgvuldig te worden behandeld.Een burger kan met klachten over de Nationale ombudsman in feite niet
ergens anders terecht. Oordelen en beslissingen van de Nationale ombudsman
kunnen niet aan een appèlinstantie worden voorgelegd. Dat schept verplichtingen
op het punt van de kwaliteit van het werk en betekent tevens dat de Nationale
ombudsman bij uitstek verplicht is klachten over zichzelf open tegemoet te
treden. Dit betekent in de praktijk dat in geval van klachten de Nationale
ombudsman steeds kritisch nagaat of zijn optreden heeft voldaan aan de daaraan
te stellen eisen. Zo nodig worden gemaakte keuzes en genomen beslissingen
heroverwogen. Wanneer er iets fout is gegaan, wordt dat erkend. Hoewel de
WNo daarin niet voorziet, wordt soms naar aanleiding van een klacht een onderzoek
heropend, wat kan leiden tot het uitbrengen van een herzien rapport, eventueel
met een ander oordeel.In het geconfronteerd kunnen worden met klachten over het eigen functioneren
of de eigen organisatie onderscheidt de Nationale ombudsman zich niet van
de bestuursorganen waarvan hij gedragingen onderzoekt en beoordeelt. Hij heeft
echter wel een andere wettelijke en staatsrechtelijke positie dan bestuursorganen.
Dat heeft ook gevolgen voor de behandeling van klachten die zijn werk en dat
van zijn medewerkers betreffen. Voor bestuursorganen is in hoofdstuk 9 van
de Awb voorgeschreven hoe de interne klachtbehandeling moet plaatsvinden.
Op de Nationale ombudsman, die ingevolge artikel 1:1, tweede lid, aanhef en
onder f, Awb geen bestuursorgaan is, is de Awb niet van toepassing. Voor de
interne behandeling van klachten over de Nationale ombudsman bestaat geen
wettelijke regeling. De klager die niet tevreden is met de uitkomst van de
interne behandeling van een klacht over een bestuursorgaan kan doorgaans zijn
klacht vervolgens voorleggen aan een onafhankelijke externe klachtinstantie.
Vaak is dat de Nationale ombudsman. In geval van een klacht over de Nationale
ombudsman is er geen externe klachtinstantie. De WNo geldt niet voor klachten
over de Nationale ombudsman zelf. De omstandigheid dat de Nationale ombudsman
als (externe) klachtinstantie delaatste instantie
is, staat eraan in de weg om nog weer een vervolgtraject open te stellen.
Er moet nu eenmaal een grens zijn aan het aantal instanties. Het zou zich
ook slecht verdragen met de onafhankelijkheid van de Nationale ombudsman wanneer
zijn doen en laten nog eens ter toetsing aan een andere instantie zou kunnen worden voorgelegd. De Tweede Kamer benoemt de Nationale ombudsman –
voor een termijn van zes jaar – en kan hem op de in de artikelen 3 en
4 van de WNo genoemde gronden ontslaan en schorsen. Langs die weg heeft de
(Grond)wetgever ervoor gezorgd dat de Nationale ombudsman niet onaantastbaar
is. Wanneer echter, wat wel gebeurt, klachten over de Nationale ombudsman
bij de Tweede Kamer worden ingediend, pleegt de Kamer – meestal de Commissie
voor de Verzoekschriften of individuele leden van de Kamer – daarmee
terughoudend om te gaan en zich ervan te onthouden om inhoudelijk op dergelijke
klachten in te gaan en een oordeel te geven over het optreden van de Nationale
ombudsman. Meestal raadt de Commissie of het desbetreffende Kamerlid de klager
aan zijn ongenoegen (nog eens) kenbaar te maken aan de Nationale ombudsman.
In incidentele gevallen beoordeelt de Nationale ombudsman op verzoek van een
Kamerlid opnieuw of een verzoekschrift alsnog in behandeling kan worden genomen.
De Tweede Kamer kan daarmee niet worden gezien als externe klachtinstantie
voor gedragingen van de Nationale ombudsman.Er zijn nog meer verschillen aan te wijzen tussen de behandeling van klachten
over bestuursorganen en klachten over de Nationale ombudsman. Voor de belanghebbende
die het niet eens is met een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan,
genomen ter uitoefening van een publiekrechtelijke bevoegdheid, staat als
regel de weg van bezwaar en beroep open. Bedenkingen tegen een dergelijke
beslissing leiden dan doorgaans niet tot een klachtprocedure, maar tot een
procedure van bezwaar of beroep. Tegen beslissingen van de Nationale ombudsman
daarentegen kan geen bezwaar worden gemaakt of beroep worden ingesteld. Dat
betekent dat uitingen van onvrede over het werk van de Nationale ombudsman
feitelijk alleen tot klachtbehandeling kunnen leiden, terwijl bedenkingen
tegen het doen en laten van bestuursorganen, al naar gelang die op besluiten
of op feitelijk handelen betrekking hebben, over twee verschillende trajecten
worden gespreid. Overigens is de vraag gerechtvaardigd of verzoeken om herziening
van een beslissing of rapport van de Nationale ombudsman wel steeds als klacht
moeten worden aangemerkt. Een ander punt van verschil is dat de aard van de
«producten» van de Nationale ombudsman zekere beperkingen oplegt
aan de uitwisseling van zienswijzen in de klachtprocedure. Dit is in het bijzonder
het geval wanneer de klacht gaat over de inhoud van een beslissing van de
Nationale ombudsman, bijvoorbeeld om geen onderzoek in te stellen naar aanleiding
van een verzoekschrift, of de inhoud van een beoordeling door de Nationale
ombudsman van een gedraging van een overheidsinstantie. Een dergelijke beslissing
of beoordeling behoort in de desbetreffende brief of in het desbetreffende
rapport toereikend gemotiveerd te zijn. Wanneer dat onverhoopt niet het geval
zou zijn, moet de klachtbehandeling tot aanvulling van de motivering leiden
of wellicht zelfs tot herziening van de beslissing of de beoordeling. Zo nodig
kan de klager een nadere toelichting worden gegeven. In geen geval echter
kan de Nationale ombudsman een discussie aangaan met de klager over zijn beslissing
of beoordeling. Ten opzichte van de andere betrokkenen bij de zaak zou het
immers onjuist zijn wanneer in het kader van de klachtbehandeling een beslissing
of beoordeling tegenover één betrokkene – de klager –
materieel als het ware wordt genuanceerd of gemodificeerd, zonder dat dit
formeel leidt tot bijstelling van de beslissing of beoordeling.Hoewel, als gezegd, de regeling van het interne klachtrecht zoals opgenomen
in hoofdstuk 9 van de Awb niet van toepassing is, hanteert de Nationale ombudsman
die regeling wel, voor zover mogelijk, als richtlijn bij de behandeling van
klachten over zijn werk en dat van zijn medewerkers. Mede met het oog op het
bepaalde in artikel 9:12a Awb worden de ontvangen klachten geregistreerd
en worden gegevens over de klachten jaarlijks gepubliceerd in het jaarverslag.
Dit laatste gebeurt nu voor het eerst.2.3.2 De in 2001 ontvangen klachtenHet aantal in 2001 ontvangen klachten over de Nationale ombudsman of zijn
medewerkers bedraagt 85. Sommige ervan bevatten verschillende klachtonderdelen.
Vrijwel al deze klachten werden schriftelijk of per e-mail ingediend, niet
zelden als onderdeel van correspondentie in verband met de behandeling van
een verzoekschrift. In enkele gevallen werd de klacht telefonisch of in persoon
naar voren gebracht. De overgrote meerderheid van de klachten is afkomstig
van verzoekers of hun gemachtigden. Een achttal is ingediend door betrokken
ambtenaren of (vertegenwoordigers van) bestuursorganen. Verder reageerden
vijf personen die geen betrokkenheid hadden bij een door de Nationale ombudsman
behandeld verzoekschrift, maar kritiek hadden op de televisiespot van de Nationale
ombudsman of een rapport dat in de publiciteit was gekomen.54 klachten betroffen de inhoud van het werk van de Nationale ombudsman:
7 hadden betrekking op de inhoud van een rapport, 34 op de beslissing om geen
onderzoek in te stellen wegens onbevoegdheid van de Nationale ombudsman of
niet-ontvankelijkheid van de verzoeker en 13 op de beslissing na interventie
om het onderzoek te beëindigen. Zes van de zeven verzoeken om een rapport
te herzien gaf, na bestudering van het dossier, geen aanleiding het te honoreren.
De betrokken klagers werd in de afdoeningsbrief uitgelegd dat met het uitbrengen
van het rapport het onderzoek van de Nationale ombudsman is afgesloten en
dat zijn oordeel vaststaat. Alleen wanneer later feiten bekend zijn geworden
die, indien zij eerder bekend zouden zijn geweest, tot een andere beoordeling
zouden hebben geleid, of wanneer sprake is van een kennelijk zodanig onjuiste
interpretatie van de feiten dat een correcte interpretatie moet leiden tot
een andere beoordeling, kan dat de Nationale ombudsman aanleiding geven tot
heroverweging. Eén verzoek om heroverweging van een rapport, afkomstig
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, gaf wel aanleiding om een herzien
rapport uit te brengen en om een aanvankelijk gedane aanbeveling te doen vervallen
(rapport 2001/195). Van de verzoekers die klaagden over de beslissing om geen
onderzoek in te stellen kon een drietal alsnog (gedeeltelijk) tegemoet worden
gekomen, omdat na heroverweging werd besloten (een deel van) de klacht alsnog
voor onderzoek in aanmerking te brengen. De overigen kregen doorgaans opnieuw
tamelijk uitvoerige uitleg over de redenen waarom de Nationale ombudsman geen
onderzoek kon instellen. Het valt op dat betrekkelijk velen van hen er moeilijk
van te overtuigen waren dat de Nationale ombudsman binnen de grenzen van zijn
wettelijke bevoegdheden moet blijven. Verscheidenen zagen dit als formalisme,
die zij niet bij een ombudsman vonden passen, en die zij ervoeren als een
miskenning van de ernst van hun grieven. In de zaken van de verzoekers die
het niet eens waren met het beëindigen van het onderzoek na interventie
ging het er vaak om dat tijdens de interventie informatie van het bestuursorgaan
was ontvangen op grond waarvan moest worden geconcludeerd dat de primaire
klacht van betrokkene kennelijk ongegrond was en er met voortzetting van het
onderzoek geen redelijk doel zou worden gediend. In geen van deze gevallen
was er aanleiding het onderzoek alsnog voort te zetten.21 klachten, afkomstig van verzoekers, betrokken ambtenaren en een contactambtenaar
van een bestuursorgaan, hadden betrekking op de trage voortgang van de behandeling
van het verzoekschrift of het onderzoek. In tegenstelling tot de andere categorieën
klachten werden deze klachten vrijwel alle gegrond bevonden.
Erkend moest worden dat de behandeling langer duurde dan de Nationale ombudsman
voor wenselijk houdt. De klagers werden verontschuldigingen aangeboden, er
werd uitleg verstrekt en waar mogelijk werd bespoediging toegezegd.Vier klagers waren het er niet mee eens dat niet alle informatie die zij
hadden verstrekt in het rapport was weergegeven. Hun werd meegedeeld dat de
Nationale ombudsman informatie die hij niet van belang acht voor de beoordeling
van de gedraging van het bestuursorgaan in beginsel achterwege laat.Een zevental klachten ging over gedragingen van medewerkers van het Bureau
Nationale ombudsman in hun contacten met de klagers of bij de behandeling
van het dossier. In vier van deze gevallen werd de klacht geheel of gedeeltelijk
gegrond geacht. In één zaak kon de klachtbehandeling worden
beëindigd nadat in een hoorzitting naar tevredenheid van de klager alsnog
aan de klacht tegemoet was gekomen. Verder stelden twee klagers dat in een
brief van de Nationale ombudsman niet-correcte informatie was gegeven. Eén
van deze klachten was gegrond. Ook gegrond was de klacht over een onjuiste
aanhef van een brief.Een krantenlezer gaf uiting aan zijn afschuw over het standpunt dat de
Nationale ombudsman had ingenomen in een rapport. De televisiespot van de
Nationale ombudsman die in het najaar van 2001 is uitgezonden gaf vier klagers
aanleiding hun grief naar voren te brengen dat te weinig gedetailleerde informatie
werd gegeven over de omvang van de bevoegdheid van de Nationale ombudsman.
Verder vormde het – nog – niet beschikbaar zijn van een recent
rapport op de website van de Nationale ombudsman voor de betrokken verzoeker
reden tot het indienen van een klacht. Ten slotte zij vermeld dat de vertegenwoordiger
van een bestuursorgaan zich erover beklaagde dat de Nationale ombudsman in
voorlichtingsmateriaal zonder overleg een – enigszins vereenvoudigde –
casus uit de praktijk van de Nationale ombudsman had gebruikt die betrekking
had op een gedraging van het zelfstandig bestuursorgaan waarvoor hij werkzaam
is. Geen van deze klachten werd gegrond bevonden.2.4 Het Bureau Nationale ombudsman2.4.1 PersoneelFormatieIn 2001 hebben 15 medewerkers de dienst verlaten. In dezelfde periode
zijn 23 nieuwe medewerkers aangetrokken.De personeelsformatie voor 2001 bedroeg 101,6 plaatsen (2000: 100), waarvan
5,6 (2000: 4) gefinancierd door vrijwillig aangesloten bestuursorganen. De
feitelijke bezetting van het Bureau Nationale ombudsman was op 31 december
2001: 120 medewerkers; het aantal medewerkers omgerekend in fulltime equivalenten:
106,6.Op 31 december 2001 was het aandeel van de personeelsformatie dat, in
de vorm van onderzoekers, direct is ingezet voor de onderzoektaak 66% (2000:
64%). Van alle medewerkers werkte 43,3% in deeltijd (2000: 40,5%). Het aantal
vrouwelijke medewerkers was 66,7% van het totaal (2000: 62,2%).Er zijn drie medewerkers werkzaam op basis van interim functievervulling
(van Financiën en Verkeer en Waterstaat). Eén medewerker van de
Nationale ombudsman is op IF-basis werkzaam bij het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties. Ziekteverzuim en bedrijfsmaatschappelijke begeleidingHet ziekteverzuim bij de medewerkers van het Bureau Nationale ombudsman
was tot 1 juli 2001 5,3% (exclusief zwangerschaps- en bevallingsverlof
en inclusief langdurig zieken). In 2000 was het ziekteverzuim 5,6%.Van de 120 op 31 december 2001 in dienst zijnde medewerkers hebben er
19 (16%) gebruik gemaakt van begeleiding door de bedrijfsmaatschappelijk werker.HonoreringOp 31 december 2001 stonden 62 van de 120 medewerkers op het maximum van
hun salarisschaal. Van deze 62 medewerkers ontvangen er inmiddels 10 (waarvan
4 op basis van een toekenning in 2001) een toelage boven op het maximum van
de salarisschaal.Naast de 4 medewerkers die in 2001 in aanmerking kwamen voor een toelage,
hebben 7 medewerkers een extra periodiek ontvangen en 14 medewerkers een gratificatie
(van f 1500, respectievelijk € 680 gemiddeld). Van de 120 medewerkers
is in 2001 derhalve 21% in aanmerking gebracht voor een extra beloning.In het jaar 2001 is er met 71% van de medewerkers een functioneringsgesprek
gevoerd respectievelijk zijn medewerkers beoordeeld.Zwangerschaps-, bevallings- en ouderschapsverlof; kinderopvangIn 2001 hebben 4 medewerkers gebruik gemaakt van de mogelijkheid van zwangerschaps-
en bevallingsverlof en 5 medewerkers van de regeling voor betaald ouderschapsverlof.Voor medewerkers die daaraan behoefte hadden (11), zijn kinderopvangplaatsen
gekocht in diverse gemeenten. De administratie van de kinderopvangplaatsen
is uitbesteed en ondergebracht bij Kids concern in Utrecht.Opleiding, vorming en loopbaanbegeleidingIn 2001 is een bedrag van € 151 563 (f 334 000)
uitgetrokken voor deskundigheidsbevordering en loopbaanbegeleiding. Ten opzichte
van 2000 (€ 97 109 resp. f 214 000) betekende dit
een stijging met 36%. Het gaat om 2,7% (2000: 1,8%) van de personele uitgaven.Georganiseerd overlegEr vond elfmaal overleg plaats tussen de directeur van het Bureau Nationale
ombudsman en de ondernemingsraad. Onderwerpen die daarbij aan de orde kwamen
waren onder andere: investering vervanging hardware, afspraken over werving
en selectie, het opzetten van een frontoffice cluster op afdeling 1, de evaluatie
van de thuiswerkregeling, de introductie van competentiemanagement, de gedragscode
internet- en e-mailgebruik en het opnemen van gegevens in de adresgids op
RYX intranet, de basisregels ten aanzien van de verantwoordelijkheid van clusters
voor het behalen van productiedoelen, de aansluiting bij de Algemene Bestuursdienst,
de parkeerregeling, de financiële stand van zaken van de organisatie
en de gevolgen van het nieuwe beleid om de Nationale ombudsman krachtiger
neer te zetten als tweedelijns-instantie.Met vertegenwoordigers van de ambtenarencentrales is twee keer overleg
gevoerd. Onderwerpen die daarbij aan de orde kwamen waren onder andere: implementatie
van de CAO-afspraken, de organisatieontwikkeling, evaluatie thuiswerkregeling
en de IKAP-regeling.2.4.2 FinanciënVoor het begrotingsjaar 2001 werd aan de Nationale ombudsman aanvankelijk,
inclusief de middelen bestemd voor post-actieven en exclusief
de loonbijstellingen, een budget toegekend van€ 6 387 864
(f 14 077 000).Inclusief de bij eerste en tweede suppletore begroting beschikbaar gestelde
middelen bedroeg het budget van de Nationale ombudsman in 2001 € 8 259 707
respectievelijk f 18 202 000 (in 2000 € 7 706 096
resp. f 16 982 000).Er is in 2001 € 5 583 311 respectievelijk f 12 304 000
(67%) besteed aan personele uitgaven en € 2 703 169 respectievelijk
f 5 957 000 (33%) aan materiële uitgaven, waaronder herhuisvestingsuitgaven).2.4.3 Bedrijfsvoering(Organisatie)veranderingenHet werken met kleine resultaatgerichte samenwerkingsverbanden, clusters,
is op de vier onderzoeksafdelingen gemeengoed geworden. Medio 2001 is er een
nieuwe basisregel voor de clusters geïntroduceerd, de verantwoordelijkheid
voor het behalen van clusterproductiedoelen. Met het oog hierop hebben de
medewerkers in mei en juni clustercursussen gevolgd. Door in company cursussen
en themabijeenkomsten heeft de leiding zich voorbereid op het uitbouwen van
de clusters. De inbedding van het model in de organisatie zal ook het komende
jaar nog de nodige inspanning vragen.Binnen onderzoeksafdeling 1 is inmiddels één cluster belast
met de front-office activiteiten van de organisatie. Het gaat om de behandeling
van telefonische en e-mail vragen van burgers en om de afdoening van buitenwettelijke
klachten.Begin 2001 is de structuur van het rapport, een kernproduct van de organisatie,
gemoderniseerd. Daarnaast is in de loop van het jaar de basis gelegd voor
het nieuwe beleid, dat inhoudt dat de Nationale ombudsman een verzoek in beginsel
pas inhoudelijk in onderzoek neemt nadat interne klachtbehandeling conform
hoofdstuk 9 van de Algemene Wet Bestuursrecht heeft plaatsgevonden. Een bestuursorgaan
die dat heeft nagelaten (ontbreken klachtherkenning) krijgt van de Nationale
ombudsman een nieuwe kans. Op 1 november is op het terrein van twee bestuursorganen
een start gemaakt met het nieuwe beleid. Op 1 januari 2002 vindt integrale
invoering plaats.Het begin 2001 geïntroduceerde elektronisch klachtformulier op de
website is door circa 10% van de klagers gebruikt voor het indienen van een
klacht.Eind 2001 is het Managementteam, bestaande uit de directeur en de hoofden
van de vier onderzoeksafdelingen, uitgebreid met het hoofd Communicatie en
Bibliotheek.WerklastDe raming van de instroom voor het jaar 2001 was begin 2000, bij de begrotingsvoorbereiding
voor het jaar 2001, gesteld op 8216 klachten waaronder 7800 klachten toe te
rekenen aan, kort gezegd, de Rijksoverheid en 416 klachten afkomstig van betalende
decentrale overheden (provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke
regelingen). Begin 2001 is de raming van Rijksoverheid klachten verhoogd van
7800 naar 8000. Voor de afwikkeling van deze klachten was een capaciteit geraamd
van 96 formatieplaatsen. Mede door de op 10 september gestarte publiekscampagne
is er een veel hogere klachteninstroom gekomen. In 2001 zijn uiteindelijk
ruim 9500 klachten ontvangen waaronder bijna 9000 Rijksoverheidklachten. Er
zijn ruim 9000 klachten afgedaan waaronder bijna 8500 Rijksoverheidklachten.
De werkvoorraad is door de hogere instroom gestegen met 26% naar 2281 dossiers.
Ook de doorlooptijden zijn opgelopen. Het afgelopen jaar is het Bureau op
vier zaterdagen open geweest. Voor het jaar 2002 wordt een verdere groei van het aantal Rijksoverheidklachten geraamd naar een niveau van 9340
klachten. Een versterking van de formatie is dan ook onvermijdelijk.HuisvestingDe organisatie heeft zich in 2001 goed gezet in het nieuwe pand. Er is
alom tevredenheid over de nieuwe huisvesting en de medewerkers zijn al snel
tot de orde van de dag overgegaan. Dit gold ook voor het wennen aan de bescheiden
parkeeraccommodatie voor de auto en voor het nieuw geïntroduceerde rookverbod
in het pand.Op 25 april kon het gebouw dan ook feestelijk door de Koningin worden
geopend. De openingshandeling bestond uit het door de Koningin en de Nationale
ombudsman openen van de twee kolossale toegangsdeuren van het pand. Achter
deze deuren waren de kunstuitingen van Pieter Laurens Mol te bewonderen. Het
gaat om twee werken, te weten «Auditorium» en «De Snelbode».
Het «Auditorium» omvat de nesteling van 80 bronzen oren op de
trappartij in de hoofdingang waardoor er sprake is van een letterlijk binnentreden
over het luisterend oor van de ombudsman. De «Snelbode», aangebracht
in de tochtsluis, is een voorstelling van een koerier die de globe bij de
ombudsman in veiligheid brengt. Met hulp van vormgevingsbureau 2D3D was er
vervolgens gezorgd voor een moderne visuele presentatie van het werk van de
Nationale ombudsman op de diverse verdiepingen van het nieuwe pand.Op zaterdag 30 juni is het pand opengegaan in het kader van de landelijke
dag van de architectuur en op zaterdag 13 oktober in het kader van de dag
van de Publieke Kunst.In de loop van het jaar kwam wel een verborgen gebrek in beeld. Bij slagregens
in combinatie met wind slaat het water door de, bij de renovatie niet vervangen,
raamkozijnen. In de loop van 2002 zal dit probleem door de Rijksgebouwendienst
worden verholpen.Mocht de groei van de caseload en daarmee van de organisatie op de huidige
voet doorgaan, dan komen wel de grenzen van de capaciteit van het pand in
beeld. Nagegaan zal worden of door flexibilisering van werkplekken en door
het loslaten van de dinsdag als verplichte aanwezigheidsdag de capaciteit
kan worden vergroot.ThuiswerkenDe tijdelijke thuiswerkregeling (structureel één dag per
week thuiswerken) waarvan inmiddels tien onderzoekers gebruikmaken is één
jaar na invoering geëvalueerd en gezien de positieve bevindingen als
een vaste voorziening in het instrumentarium opgenomen. AutomatiseringIn 2001 is vanaf de individuele werkplek toegang gerealiseerd tot het
Internet. Tevens is de Nationale ombudsman aangesloten op het rijksintranet
RYX.In de maand oktober zijn, na een Europese aanbesteding, alle servers en
werkstations vervangen. Tegelijkertijd is overgegaan van Windows NT op het
besturingssysteem Windows 2000. Een deel van de afgestoten pc's is tegen een
geringe vergoeding overgenomen door de medewerkers. Het gros van de apparaten
is geschonken aan een onderwijsproject op de Molukken en aan het buurtcentrum
Schilderswijk te Den Haag.3 HET WERK VAN DE NATIONALE OMBUDSMAN IN CIJFERS3.1 De te behandelen zakenIn 2001 zijn 9528 verzoekschriften ontvangen, tegenover 8242 in 2000.
Dit betekent een stijging met 15%. Afgezien van een geringe daling van het
aantal klachten bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken, bij het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de zelfstandige bestuursorganen op
dat terrein en bij het Ministerie van Justitie, is er over de hele linie een
stijging te zien. Vooral bij de politie (van 677 naar 1093 klachten), de gemeenten
(van 224 naar 393 klachten) en de uitvoeringsinstellingen van de sociale zekerheid
(van 908 naar 1015 klachten) is de stijging qua aantallen groot.Het aantal afgedane verzoekschriften is 9060, tegenover 8164 in 2000.
Dit is een stijging van 11%. De werkvoorraad steeg, van 1805 op 1 januari
2001 tot 2273 op 1 januari 2002, een stijging van 26%.Tabel 1 geeft een overzicht van de aantallen te behandelen en afgedane
verzoekschriften over 2001 en 2000.Tabel 1 Werkvoorraad verzoekschriften in behandeling per 1 januari20011 80520001 727 ontvangen + 9 528 + 8 242 te behandelen 11 333 9 969 afgedaan – 9 060 – 8 164In behandeling per 1 januari20022 27320011 805** in tabel 1a in hoofdstuk 3 van het Jaarverslag 2000 (blz. 45) is
als werkvoorraad per 1 januari 2001 het getal 1797 genoemd. Naderhand
is een correctie nodig gebleken ter grootte van 8 verzoeken.In 2001 zochten 18 186 personen telefonisch contact met het Bureau
Nationale ombudsman (zie hoofdstuk 6, § 6.5, tabel 9), tegenover
12 338 in 2000, een stijging met 47%. Daarnaast werden 276 e-mail berichten
met buitenwettelijke klachten en met informatieverzoeken ontvangen en afgedaan.Alles bijeen wendden in 2001 27 990 personen zich telefonisch of
schriftelijk tot de Nationale ombudsman.Van de in 2001 ontvangen verzoekschriften zijn er in de loop van het jaar
7297 ingedeeld bij één van de bestuursorganen binnen de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman. Grafiek 1 geeft hiervan een overzicht, ingedeeld
per gebied.De bestuursorganen in grafiek 1 zijn in te delen in vier categorieën:– ministeries: 3977 verzoekschriften (54,5%; 2000: 62%);– zelfstandige bestuursorganen (inclusief pbo): 1676 verzoekschriften
(23%; 2000: 22%);– politie: 1093 verzoekschriften (15%; 2000: 10,3%);– lagere publiekrechtelijke lichamen: 544 verzoekschriften (7,5%;
2000: 5,5%). Binnen de categorie zelfstandige bestuursorganen lagen de meeste verzoekschriften
op het terrein van de uitvoeringsinstellingen voor sociale zekerheid (Lisv:
690; SVB: 274). Op het terrein van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen betrof
het de Informatie Beheer Groep met 187 verzoekschriften.Het grootste aandeel in grafiek 1 hebben de volgende gebieden:– Justitie (30,2%);– Politie (15%).– Sociale Zaken en Werkgelegenheid (14,4%);– Buitenlandse Zaken (9,7%);– Financiën (9,4%).Het Ministerie van Justitie torent uit boven alle andere gebieden, met
2031 verzoekschriften (51% van alle 3977 verzoekschriften die betrekking hebben
op de ministeries; 2000: 53,9%). Van deze verzoekschriften hadden er 1538
betrekking op de IND (21% van de 7297 ontvangen verzoekschriften uit grafiek
1 over 2001; 2000: 27,5%).3.2 Afgedane zaken3.2.1 Cijfers afgedane zakenIn 2001 zijn 9060 verzoekschriften afgehandeld.De afgedane verzoekschriften zijn te verdelen in drie categorieën:1. buitenwettelijke verzoekschriften (betreffen instanties die, op grond
van artikel 1a van de Wet Nationale ombudsman (verder WNo), niet vallen binnen
de bevoegdheid van de Nationale ombudsman: 21% (2000: 20,2%);2. binnenwettelijke verzoekschriften die (na toetsing aan de artikelen
16 en 14 van de WNo) niet in aanmerking kwamen voor onderzoek: 48,9% (2000:
41,9%);3. binnenwettelijke verzoekschriften die in onderzoek zijn genomen en
vervolgens zijn afgedaan: 30,1% (2000: 37,9%).Grafiek 2 vertoont een beeld over 2001 dat afwijkt van het beeld over
2000. Er is een stijging van 7% in de categorie «binnenwettelijk niet
in onderzoek» en een dienovereenkomstige daling in de categorie «onderzoek
tussentijds beëindigd».Elk jaar leiden veel klachten niet tot onderzoek als uitkomst van de toetsing
aan de bepalingen in artikel 16 van de WNo over de bevoegdheid van de Nationale
ombudsman ten aanzien van de betreffende gedraging en artikel 14 van de WNo
over de ontvankelijkheid van de klager (zie voor deze toetsing nader: hoofdstuk
6). Dit was ook het geval in 2001. Bij de behandeling van de 9060 afgedane
zaken waren in verhouding de belangrijkste afwijzingsgronden uit deze twee
artikelen:– kenbaarheidsvereiste: 15% (2000: 9,6%);– de afbakening van de bevoegdheid van de Nationale ombudsman tot
die van de rechter: alles bijeengenomen 11,2% (2000: 10,7%);– overschrijding van de jaartermijn of onvolledigheid van het verzoekschrift:
4,8% (2000: 4,5%).– kennelijk ongegrond: 4,5% (2000: 5%).Het aantal klachten dat is afgedaan na in aanmerking te zijn gebracht
voor onderzoek bedraagt 2717. Daarvan hebben 406 (14,9%; 2000: 12,2%) geleid
tot een rapport. Dat is 4,5% van alle 9060 afgedane zaken. Het aantal rapporten
bedroeg 404 (2000: 378).Het grootste deel van de genoemde 2717 verzoekschriften – 2321 (85,1%) –
betreft zaken die in aanmerking waren gebracht voor onderzoek, maar waarbij
het onderzoek tussentijds werd beëindigd, zonder het uitbrengen van een
rapport. Dit is 25,6% van alle 9060 afgedane zaken. Het aantal van deze zaken
is gedaald ten opzichte van 2000 (2715).Van de 2321 tussentijds beëindigde zaken werden er 2034 (87,6%) afgesloten
omdat het betrokken bestuursorgaan de klager intussen voldoende tegemoet was
gekomen. Tabel 2 geeft daarvan een overzicht.Tabel 2 Reden onderzoek tussentijds beëindigd reden beëindigingaantal% Verzoeker is inmiddels op afdoende wijze tegemoetgekomen2 03487,6Verzoeker heeft uitdrukkelijk laten weten dat geen prijs meer
wordt gesteld op verder onderzoek (bijv. omdat hij daarvan geen gunstig resultaat
(meer) verwacht, of omdat hij zijn klacht elders in behandeling heeft gegeven
dan wel omdat hij ontevreden is341,4Verzoeker heeft, ook na rappel, niets meer van zich laten horen502,2 Nationale ombudsman beëindigt het onderzoek omdat tijdens
het onderzoek alsnog is gebleken van onbevoegdheid van de Nationale ombudsman
of niet-ontvankelijkheid van verzoeker321,4Nationale ombudsman beëindigt het onderzoek omdat tijdens
het onderzoek duidelijk is geworden dat verder onderzoek niet zinvol meer
is, terwijl verzoeker niet op afdoende wijze is tegemoetgekomen1496,4 Onderzoek wordt niet voortgezet omdat op afdoende wijze aan de
klacht tegemoet is gekomen in een vervolginterventie nadat de zaak eerst is
voorgelegd geweest aan de IND als «klachtenlijnzaak»40,2 Dossier wordt om administratieve redenen gesloten, bijvoorbeeld
vanwege samenvoeging met een ander dossier180,83.2.2 Onderzoek uit eigen bewegingIn 2001 zijn drie in 2000 gestarte onderzoeken afgerond. Het betreft een
onderzoek naar de informatieverstrekking aan de belastingplichtigen door de
Belastingdienst in geval van competentieoverdracht (zie verder hoofdstuk 13,
§ 13A.2.4), een onderzoek naar de kwaliteit van de verblijfsomstandigheden
van asielzoekers in de drie aanmeldcentra (zie verder hoofdstuk 10, § 10A.2.3.3.1)
en een onderzoek naar de informatieplicht van de griffie van een rechtbank
om de IND te informeren over ontvangen wijzigingen in verzoekschriften (zie
verder hoofdstuk 10, § 10A.2.6)Het in 2000 gestarte onderzoek naar de uitvoering van het verdrag tussen
het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk Marokko inzake de overbrenging
van gevonniste personen (zie verder hoofdstuk 10, § 10.A.7) zal
in 2002 worden afgerond.In 2001 heeft de Nationale ombudsman vijf onderzoeken geopend uit eigen
beweging (artikel 15 WNo) respectievelijk zijn lopende onderzoeken eigener
beweging uitgebreid (gecombineerde onderzoeken artikel 12 en artikel 15 WNo).
Het betreft een gecombineerd onderzoek naar de informatieverstrekking door
de Economische controledienst over de criteria die worden gehanteerd bij de
selectie van zaken, de wijze van totstandkomen van die selectiecriteria en
de rol van het Openbaar Ministerie hierbij (zie verder hoofdstuk 13, § 13A.2.8).
Er is een artikel 15-onderzoek geweest naar de klachtbehandeling door de Provinciale
Klachtencommissie Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming Zeeland (zie verder
hoofdstuk 23). Deze onderzoeken zijn in 2001 afgerond.Daarnaast is er een gecombineerd onderzoek gestart naar de wijze waarop
een hoofdofficier van justitie een klacht over een aantal sociaal rechercheurs
heeft afgehandeld en de behandelingsduur van die afhandeling (zie verder hoofdstuk
7, § 7B.11 en hoofdstuk 19, § 19B.1.3.3). Er is een artikel
15-onderzoek gestart naar de behandeling van asielaanvragen waarbij mogelijke
betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen aan de orde is (zie verder hoofdstuk
10, § 10A.2.3.3.2). En er is een artikel 15-onderzoek gestart naar
de wijze waarop Zorgverzekeraars bij de uitvoering van de Ziekenfondswet en
van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten invulling geven aan een aantal
bepalingen van de Awb (zie verder hoofdstuk 20, § 20B.2). De laatstgenoemde
onderzoeken zullen in 2002 worden afgerond.3.3 Doorlooptijden verzoekschriftenHierna volgen twee grafieken met een overzicht van de doorlooptijden van
alle zaken, respectievelijk van de zaken die zijn afgedaan via onderzoek. Grafiek 3a laat zien dat van alle afgedane zaken 34,5% is afgehandeld
binnen 4 weken, tegenover 35,6% in 2000. Binnen acht weken is 59,8% afgedaan,
en binnen een half jaar 90,2%.Grafiek 3b betreft de zaken die zijn afgedaan na in aanmerking te zijn
gebracht voor onderzoek. Van de 2727 zaken uit grafiek 3b is 11,9% afgedaan
binnen vier weken (2000: 32,3%), en 41,4% binnen acht weken (2000: 55,2%).Wanneer een zaak wordt afgedaan met een onderzoek dat leidt tot een rapport
vergt dat meer tijd. In totaal 650 zaken (2000: 511) werden afgedaan na een
doorlooptijd van meer dan een half jaar, 416 (2000: 288) na meer dan veertig
weken, en 315 (2000: 137) na meer dan een jaar. Op 1 januari 2002 waren
389 zaken in behandeling die ouder waren dan zes maanden (1 januari 2001:
377 zaken).Door de hoge instroom van klachten en onvoldoende personele capaciteit
om deze klachten alle voortvarend af te handelen, is de doorlooptijd van de
onderzoeken aan het oplopen en stijgt de ouderdom van de werkvoorraad.3.4 Afgedane zaken per gebiedTabel 3a Aantal rapporten per gebied* gebied zbototaal Algemene Zaken1–1 Buitenlandse Zaken24–24 Justitie10721128Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties9110Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen213Financiën23–23 Defensie5–5Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer336 Verkeer en Waterstaat5914Economische Zaken314 Landbouw, Natuurbeheer en Visserij516 Sociale Zaken en Werkgelegenheid16061 Volksgezondheid, Welzijn en Sport6511 Politie102–102Burgemeesters2–2 Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie––– Waterschappen8–8Gemeenten26–26Provincies2–2 334102436* rapporten kunnen betrekking hebben op meer dan één bestuursorgaanDe gebieden met in verhouding de meeste rapporten zijn:Justitie: 128 (29,4%); Politie: 102 (23,4%) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid:
61 (14%); het betreft hier vooral de uitvoeringsinstellingen sociale zekerheid
met 45 rapporten, en de arbeidsvoorzieningsorganisatie, met vijftien rapporten. Tabel 3b Afgedaan zonder rapport per gebied* gebied zbo totaalAlgemene Zaken1–1 Buitenlandse Zaken477–477 Justitie996501 046Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties16218Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1786103Financiën1461147 Defensie16–16Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer581876 Verkeer en Waterstaat231437 Economische Zaken527Landbouw, Natuurbeheer en Visserij718 Sociale Zaken en Werkgelegenheid3385388 Volksgezondheid, Welzijn en Sport102030 Politie356–356Burgemeesters––– Publiekrechtelijke Bedrijfsorganisatie–––Waterschappen43–43 Gemeenten71–71Provincies11–11 22565792 835* verzoekschriften kunnen betrekking hebben op meer dan één
bestuursorgaanJustitie heeft het grootste aandeel – 36,9% – in de zaken
die zijn afgedaan zonder rapport. Als verklaring kan hier de instroom op het
terrein van de IND worden genoemd. Van de 1174 zaken op het terrein van Justitie
die de Nationale ombudsman in 2001 heeft afgedaan nadat zij in aanmerking
waren gebracht voor onderzoek, is 89% afgedaan zonder rapport (2000: 91%).3.5 De conclusie van de Nationale ombudsmanIn zijn rapporten toetste de Nationale ombudsman de onderzochte gedraging
aan de behoorlijkheidsnorm uit artikel 26, eerste lid, van de WNo (zie hierna,
§ 3.6). Op grond van deze beoordeling werd vervolgens geconcludeerd
of de klacht al dan niet gegrond is. Wanneer de feiten niet voldoende konden
worden vastgesteld, moest de Nationale ombudsman zich van een dergelijke beoordeling
onthouden.Grafiek 4 bevat een overzicht van de conclusies in de 404 rapporten uit
2001. Zaken die worden afgedaan via interventie leiden niet tot een conclusie
over de gegrondheid van de klacht. De ervaring leert dat het in die gevallen
over het algemeen gaat om klachten die gegrond zouden zijn verklaard indien
het wel zou zijn gekomen tot een rapport.In 165 rapporten werd de klacht geheel gegrond verklaard, een aandeel
van 40,9% (2000: 48,4%). In 81 rapporten was de klacht geheel niet gegrond,
een aandeel van 20% (2000: 20,1%). In totaal 309 rapporten werd de klacht
geheel of op een of meer onderdelen gegrond verklaard, een aandeel van 76,5%
(2000: 77,8%). In 225 rapporten was de klacht op een of meer onderdelen niet
gegrond, een aandeel van 55,6% (2000: 47,9%)3.6 Reden voor de klacht; beoordeling door de Nationale
ombudsman3.6.1 AlgemeenDe Nationale ombudsman heeft de behoorlijkheidsnorm uit artikel 26, eerste
lid, van de WNo uitgewerkt in een aantal vereisten van behoorlijkheid (zie
bijlage 3 bij dit jaarverslag). De klachten bij de Nationale ombudsman kunnen
worden herleid tot deze vereisten. Dit betekent dat de scores op deze vereisten
inzicht geven in de problemen met de overheid die aanleiding gaven tot een
klacht bij de Nationale ombudsman.Grafiek 5 bevat een overzicht van het gebruik van de beoordelingscriteria
in de 404 rapporten uit 2001. In totaal is 898 keer een beoordeling gegeven,
een gemiddelde per rapport van 2,2 (2000: 2). Tabel 4 bevat een vergelijkbaar
overzicht voor de zaken die in aanmerking kwamen voor onderzoek maar niet
hebben geleid tot een rapport. De gegevens uit deze beide overzichten zijn
de basis voor de beschouwing in hoofdstuk 1 over de meest voorkomende problemen
in 2001. 3.6.2De beoordeling in de rapportenGrafiek 5 bevat een overzicht van de beoordelingen door de Nationale ombudsman
in de 404 rapporten uit 2001.De informatie in grafiek 5 kent twee ingangen:1. de verdeling van de totaalscore over de beoordelingscriteriaZoals in voorgaande jaren hebben ook in 2001 de verschillende vereisten
in de rubriek zorgvuldigheid (rubriek 7) het grootste aandeel: 59,8% (2000: 65,4%). Dit betreft met name de vereisten van voortvarendheid en van
actieve informatieverstrekking.In 2001 zijn de volgende vereisten in verhouding het meest aan de orde
geweest:– overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften: 17,2%;– actieve informatieverstrekking: 15,6%;– voortvarendheid: 15,2%– belangenafweging/redelijkheid: 10,4%;– actieve informatieverwerving: 8,5%;– correctheid van bejegening: 7,3%.Deze vereisten beslaan 74,2% van alle keren dat een beoordelingscriterium
is gebruikt.2. het oordeel per beoordelingscriteriumVan alle 898 keren dat een beoordelingscriterium is gebruikt, luidt het
oordeel voor 36,4% «behoorlijk» (2000: 32,3%) en voor 57% «niet
behoorlijk» (2000: 60,5). Het beeld krijgt meer reliëf wanneer
de scores op de afzonderlijke vereisten worden bezien. Zo is het aandeel van
het oordeel «behoorlijk» voor het vereiste van belangenafweging/redelijkheid
64,5%. Daartegenover staat voor het oordeel «niet behoorlijk»
bij het vereiste van voortvarendheid een score van 83%, en bij dat van de
actieve informatieverstrekking een score van 69%.3.6.3 De reden voor de klacht in tussentijds afgedane
zakenOok voor zaken die tussentijds worden afgedaan, wordt vastgelegd welke
van de vereisten van behoorlijkheid aan de orde waren. Tabel 4 vormt daarvan
de neerslag.Tabel 4 Reden voor de klacht in tussentijds afgedane zaken*   2001 2000   Totaal%Totaal%1Grondrechten100,370,22Algemeen verbindende voorschriften1113,61574,23Redelijkheid/Proportionaliteit1274,11313,54Rechtszekerheid963,11273,45Gelijkheid80,350,16Motivering822,6511,47Zorgvuldigheid    7.1Voortvarendheid (in behandeling;
bij herstel fout)1 93162,42 443667.2Actieve informatieverstrekking38812,551113,87.3Actieve informatieverwerving772,5451,27.4Administratieve nauwkeurigheid1213,91233,37.5Toereikendheid admin./organisatorische
voorzieningen280,9180,5 7.6Toereikendheid fysieke voorzieningen100,360,2 7.7Correctheid bejegening321290,8 7.8 Respect/oog voor bescherming persoonlijke
levenssfeer50,210,17.9Overige722,3501,3Subtotaal2 664863 22687,2Totaal 3 0981003 704100* De redenen zijn afgeleid uit de lijst met beoordelingscriteria zoals
die wordt gebruikt in de rapporten. Bij één onderzoek kan meer
dan één reden van toepassing zijn.Naar verhouding hadden de meeste interventiezaken – 62,4% –
betrekking op het vereiste van voortvarendheid, ofwel op klachten over de
behandelingsduur. 3.6.4 De meest voorkomende problemen in de afgedane zakenSamenvoeging van de scores uit grafiek 5 en tabel 4 levert het aantal
scores op voor elk van de beoordelingscriteria, en een totaal aantal scores
van 3996 (zie voor een kanttekening daarbij: Jaarverslag 1995, blz. 24). Daarbinnen
hebben de volgende zes vereisten van behoorlijkheid het volgende aandeel:– voortvarendheid: 51,7% (2000: 58,3%);– actieve informatieverstrekking: 13,2% (2000: 14%);– overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften: 6,6% (2000:
6,4%);– belangenafweging/redelijkheid: 5,5% (2000: 4,7%);– administratieve nauwkeurigheid: 3,6% (2000: 3,4%);– motivering: 3,5% (2000: 1,7%).Deze vereisten beslaan 84% van alle keren dat een beoordelingscriterium
werd gebruikt. Het gaat hier om de problemen zoals deze, blijkens hun klacht,
werden ervaren door de indieners van de verzoekschriften.3.7 De effecten van het werk van de Nationale ombudsmanDe effecten van het werk van de Nationale ombudsman komen apart aan de
orde in hoofdstuk 4. Hieronder worden enkele cijfers gegeven over de verschillende
wegen waarlangs het werk van de Nationale ombudsman effect kan hebben:a. InterventieHiervoor, in § 3.2.1, is ingegaan op de zaken die in aanmerking
waren gebracht voor onderzoek, maar waarin het onderzoek, in enig stadium
voordat het was voltooid, tussentijds werd beëindigd. In ruim vier van
de vijf zaken die de Nationale ombudsman tussentijds afdeed, zonder een rapport
uit te brengen, was sprake van een voor de klager positief effect.b. «Met instemming»Het komt voor dat het betrokken bestuursorgaan tijdens het onderzoek van
de Nationale ombudsman een maatregel neemt naar aanleiding van de klacht,
zonder dat dit aanleiding geeft om het onderzoek vervolgens tussentijds te
beëindigen. In zo'n geval kan de Nationale ombudsman reden zien om in
het rapport, na de conclusie, op te merken dat hij «met instemming»
heeft kennis genomen van die maatregel. Dit gebeurde in 2001 in 29 rapporten
(7,2%).c. AanbevelingIn 2001 is in 53 rapporten een aanbeveling gedaan (13%; 2000: 7,4%).Uit tabel 5 blijkt dat het betrokken bestuursorgaan op 1 januari
2002 in 36 gevallen op de aanbeveling had gereageerd. Deze aanbevelingen werden
steeds opgevolgd. Op 1 januari 2002 stonden er nog 20 aanbevelingen uit
2001 open.In 2000 zijn aanbevelingen gedaan in 28 rapporten. De betrokken bestuursorganen
moesten op 1 januari 2001 nog in zes gevallen reageren op die aanbevelingen.
Eén van deze dossiers was op 1 januari 2002 nog niet gesloten.
In de overige gevallen was de aanbeveling in de loop van 2001 opgevolgd. Tabel 5 Het resultaat van de aanbeveling* Aanbevelingen per gebied**abcdetotaalBuitenlandse Zaken––1–34Justitie343–616Financiën2–2––4 Landbouw, Natuurbeheer en Visserij1––––1Politie323–614 Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen––––11Gezinsvoogdij-instellingen––1––1CBA––1–12Huurcommissies––1––1 Sociale Verzekeringsbank–1–––1Zorgverzekeraar––––11 Landelijk instituut sociale verzekeringen212–27Waterschappen3––––3Totaal14814–2056* Stand van zaken per 1 januari 2002** Eén rapport kan betrekking hebben op meer dan één
bestuursorgaanLegenda tabel:a = opvolgen aanbeveling ten behoeve van verzoeker: gevraagde actie (excl.
b)b = opvolgen aanbeveling ten behoeve van verzoeker: schadevergoedingc = opvolgen aanbeveling inzake algemene maatregeld = niet opvolgene = resultaat nog niet bekend3.8 Enkele achtergrondkenmerken van indieners van verzoekschriftenVoorzover dat uit het verzoekschrift kon worden opgemaakt, werd in 1225
zaken de klacht ingediend door een intermediair. Dit is 12,9% van de totale
instroom van 9528 zaken (2000: 17,2%). Afgezien van een stijging van het aantal
zaken dat werd ingediend door particuliere intermediairs, is er over de hele
linie een daling te zien. Die daling was het grootst bij de Stichtingen Rechtshulp,
van 137 naar 86, bij belastingconsulenten/administratiekantoren, van 183 naar
131 en bij het Algemeen maatschappelijk werk, van 34 naar 17.4 EFFECTEN VAN HET WERK VAN DE NATIONALE OMBUDSMAN4.1 Soorten effectenDit hoofdstuk bevat een overzicht van de effecten van het werk van de
Nationale ombudsman zoals deze zich voordoen in de vorm van actie van de kant
van de overheid. Van die actie kan sprake zijn in de volgende stadia:a. tijdens de besluitvorming over het al dan niet in onderzoek
nemen van een klachtVerzoekschriften die binnenkomen bij de Nationale ombudsman worden eerst
beoordeeld op bevoegdheid en ontvankelijkheid (zie hoofdstuk 6). Het komt
voor dat medewerkers in dat kader telefonisch contact zoeken met de desbetreffende
overheidsinstantie, vooral wanneer de klacht betrekking heeft op de lange
behandelingsduur van een verzoek of aanvraag, of anderszins op het uitblijven
van actie. Telefonisch verkregen informatie over de stand van zaken is dan
soms al toereikend om de indiener van een klacht tevreden te stellen. Wanneer
door deze interventie het probleem dat aanleiding vormde voor het indienen
van de klacht is weggenomen, is er geen reden meer om een onderzoek in te
stellen.b. tijdens een onderzoek van de Nationale ombudsmanIn 2001 werd in 2321 zaken het onderzoek tussentijds beëindigd. In
ruim vier van de vijf gevallen gebeurde dit nadat de Nationale ombudsman de
zaak succesvol had behandeld via de interventiemethode. Van deze methode wordt
in het bijzonder gebruik gemaakt bij klachten die zijn ontstaan doordat de
klager geen contact kon krijgen met het desbetreffende bestuursorgaan, of
bij klachten waarvan behandeling geen uitstel kan dulden.Het komt voor dat een bestuursorgaan in de loop van het onderzoek aangeeft
maatregelen te hebben getroffen (of te zullen treffen), terwijl de Nationale
ombudsman geen reden ziet om daarna het onderzoek tussentijds te beëindigen,
zodat hij het afsluit met een rapport. In 2001 werd in 29 rapporten (7,2%
van het totaal aantal uitgebrachte rapporten, 2000: 11; 2,9%) de zinsnede
opgenomen dat de Nationale ombudsman met instemming kennis had genomen van
een door een bestuursorgaan getroffen maatregel.c. na afloop van een onderzoek van de Nationale ombudsmanDe Nationale ombudsman heeft de bevoegdheid om aanbevelingen te doen.
In 2001 is dat gebeurd in 53 rapporten oftewel in 13% van het totaal aantal
van de 404 uitgebrachte rapporten (2000: 28; 7,4%). In 36 gevallen was aan
het einde van 2001 al een reactie van het bestuursorgaan op de aanbeveling
ontvangen. Deze aanbevelingen zijn allemaal opgevolgd (zie in dit verband
ook hoofdstuk 3, § 3.7, tabel 5). Van de 20 nog openstaande aanbevelingen
staat de helft korter open dan een kwartaal (waarvan vijf korter dan een maand).Er zijn twee soorten aanbevelingen: aanbevelingen die zijn gericht op
het nemen van een maatregel ten gunste van de desbetreffende verzoeker, en
aanbevelingen die zijn gericht op het nemen van een maatregel met een meer
structureel karakter. In 2001 was in 28 gevallen de aanbeveling gericht op
de individuele zaak van een verzoeker, in 26 gevallen was de aanbeveling algemeen
of preventief van aard en twee rapporten bevatten een combinatie van beide.
Het merendeel van de nog openstaande aanbevelingen betreft een maatregel met
een meer structureel karakter.Het komt voor dat verschillende burgers klagen over dezelfde soort gedraging.
Wanneer die gedraging aanleiding geeft tot het doen van een aanbeveling,
wordt veelal volstaan met het opnemen van die aanbeveling in het eerste rapport
dat de Nationale ombudsman over de desbetreffende soort gedraging uitbrengt.
De aanbeveling wordt dan niet in volgende, gelijksoortige zaken herhaald.4.2 Actie door de overheidHieronder volgt een selectie van maatregelen van bestuursorganen die vooral
genomen zijn naar aanleiding van interventies en aanbevelingen van de Nationale
ombudsman. Het gaat daarbij ook om acties in 2001 die een vervolg zijn op
rapporten uit 1999 en 2000. De maatregelen zijn geordend per aandachtsgebied.
In hoofdstuk 7 en volgende hoofdstukken komen de meeste maatregelen uitgebreider
aan de orde, binnen het kader van de behandeling van rapporten en interventies
per bestuursorgaan.4.2.1 Op het gebied van de politieDe beheerder van het regionale politiekorps Zeeland heeft toegezegd dat
de Korpsregeling «Zorg voor ingeslotenen» zal worden uitgebreid
met tijdstippen waarbinnen een maaltijd moet worden verstrekt aan ingeslotenen
die langer dan vier uur aan de zorg van de politie zijn toevertrouwd. De uitbreiding
van de regeling zal geschieden conform de tijden opgenomen in de desbetreffende
instructie arrestantenafhandeling. Voor de overige gevallen heeft de korpsbeheerder
laten weten dat individuele oplossingen zullen worden gezocht (rapport 2000/110,
met aanbeveling).De beheerder van het regionale politiekorps Utrecht heeft het rapport
van de Nationale ombudsman 2001/340 (met aanbeveling) onder de aandacht gebracht
van de medewerkers van het regionale politiekorps Utrecht, die zijn belast
met de insluiting en/of verzorging van ingeslotenen. In dit rapport werd de
problematiek gesignaleerd van de zorgplicht van de politie ten aanzien van
een ingeslotene en diens ingenomen goederen, alsmede de registratie hiervan.Het regionale politiekorps Rotterdam-Rijnmond heeft alsnog de aangifte
opgenomen van verzoeker van discriminatie en belediging door de samenstellers
van het Nederlands woordenboek Van Dale. Verzoeker was van mening dat de behandeling
van het trefwoord «Turk» in dit woordenboek beledigend en discriminerend
is (rapport 2001/247, met aanbeveling).De beheerder van het regionale politiekorps Rotterdam-Rijnmond heeft toegezegd
te zullen nagaan of verzoeksters en een ambtenaar van het regionale politiekorps
Rotterdam-Rijnmond een gesprek met elkaar wensen, en – indien dit het
geval is – te bevorderen dat dit gesprek in goede orde kan plaatsvinden.
Het regionale politiekorps Rotterdam-Rijnmond had twee vuurwapens van verzoeksters'
vader aan hem teruggegeven, nadat deze een maand bij de politie in bewaring
waren geweest. Nadat verzoeksters' vader de vuurwapens terug had gekregen,
had hij zijn vriendin dodelijk verwond, en zichzelf gedood (rapport 2001/175,
met aanbeveling).De beheerder van het regionale politiekorps Brabant-Zuid-Oost heeft via
de korpskrant aandacht laten besteden aan het onderwerp «gevonden voorwerpen»,
waarbij meer dan in het verleden het vergoeden van door de vinder gemaakte
kosten en het retentierecht in verband met dergelijke kosten centraal stonden
(rapport 2001/056, met aanbeveling).De beheerder van het regionale politiekorps Rotterdam-Rijnmond heeft in
de werkprocedure van de politie ter zake van schadereparatie aan panden verduidelijkt dat, indien een herstelbedrijf zijn gegevens (bijvoorbeeld
met een sticker) op een pand heeft aangeplakt, de politie dit bedrijf dient
op te bellen indien zich schade voordoet (rapport 2001/028, met aanbeveling).Naar aanleiding van een aantal rapporten hebben regionale politiekorpsen
schadevergoedingen uitbetaald aan verzoekers, dan wel een beslissing om schade
niet te vergoeden heroverwogen.Het betreft de volgende gevallen:– de beheerder van het regionale politiekorps Gelderland-Midden
heeft de beslissing heroverwogen om verzoeker geen schadevergoeding toe te
kennen naar aanleiding van jegens verzoeker door de politie toegepast geweld
(rapport 2000/217, met aanbeveling);– de beheerder van het regionale politiekorps Haaglanden heeft de
hoogte heroverwogen van een aan verzoeker toegekende schadevergoeding met
betrekking tot het forceren van de voordeur van zijn woning (rapport 2001/046,
met aanbeveling);– het regionale politiekorps Amsterdam-Amstelland heeft de schade
vergoed die was ontstaan nadat een politieambtenaar een ruit van verzoekers
auto had ingeslagen (rapport 2001/218, met aanbeveling).4.2.2 Op het gebied van Algemene ZakenNa interventie door de Nationale ombudsman is in een tweetal zaken alsnog
overgegaan tot beantwoording van brieven gericht aan de Minister-president.4.2.3 Op het gebied van Buitenlandse ZakenEvenals in voorgaande jaren is via de interventiemethode in een aantal
zaken die betrekking hadden op de lange duur van de behandeling van bezwaarschriften
tegen de afwijzing van legalisatie van documenten, bereikt dat binnen vier
weken een beslissing op het bezwaarschrift werd genomen, dan wel dat binnen
die termijn een hoorzitting werd gehouden, waarna vervolgens binnen een maand
een beslissing werd genomen.Naar aanleiding van een onderzoek naar de weigering van de Minister van
Buitenlandse Zaken een Nederlander een rijksvoorschot repatriëring te
verlenen voor terugkeer uit Brazilië en de weigering van de Minister
om hierover een schriftelijk besluit te nemen, heeft de Minister, uit coulanceoverwegingen,
alsnog een schriftelijke beslissing genomen, waartegen verzoeker een bezwaarschrift
kon indienen.De Minister van Buitenlandse zaken heeft nader overleg gevoerd met de
Surinaamse autoriteiten over de uitleg van artikel 5, tweede lid, van de Toescheidingsovereenkomst
inzake nationaliteiten tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek
Suriname (rapport 2001/168). 4.2.4 Op het gebied van JustitieDe Minister van Justitie heeft laten weten dat het College van procureurs-generaal
binnen het openbaar ministerie per brief aandacht zal vragen voor de wijze
waarop bevelen «aanhouding buiten heterdaad» worden gegeven, uitgevoerd
en geregistreerd, zodat het door de Nationale ombudsman in rapport 2001/209
gesignaleerde probleem van een langdurig tijdsverloop tussen het bevel en
de daadwerkelijke aanhouding in de toekomst zal kunnen worden vermeden.De Minister van Justitie heeft een begin gemaakt met de inventarisering
en verbetering van de algemene mandaten van bevoegdheden van de officier van
justitie aan de parketsecretaris op de verschillende parketten. Aanleiding
hiervoor was de constatering van de Nationale ombudsman in de zaak die leidde
tot rapport 2001/209 (met aanbeveling) dat een parketsecretaris zonder overleg
met de officier van justitie een sepotbeslissing had genomen.De Minister van Justitie heeft laten weten dat beleid is vastgesteld dat
naast griffierechten een forfaitair bedrag van 15% van de gevorderde schade
aan slachtoffers van delicten zal worden toegekend (voor zover de schade althans
toewijsbaar wordt geacht), in die gevallen dat voeging als benadeelde partij
in het strafproces niet meer mogelijk is door toedoen van het openbaar ministerie.
Deze mededeling van de Minister volgde op overleg tussen de Nationale ombudsman
en het College van procureurs-generaal, en naar aanleiding van rapport 99/361.Het College van procureurs-generaal heeft in een zaak verzoekers conform
dit nieuwe beleid een tegemoetkoming aangeboden bestaande uit griffierechten
en 15% van hun (bewijsbare) vordering op de verdachten (rapport 2001/44, met
aanbeveling).Naar aanleiding van een aantal rapporten heeft de Minister van Justitie
schadevergoeding uitbetaald aan verzoekers of een beslissing om schade niet
te vergoeden in heroverweging genomen, dan wel een tegemoetkoming of een kostenvergoeding
toegekend aan verzoekers.Het betreft de volgende gevallen:– de Minister van Justitie heeft laten weten dat het College van
procureurs-generaal heeft besloten de schade alsnog te vergoeden die een verzoeker
had geleden als gevolg van een rechtmatig overheidsoptreden (rapport 2001/95,
met aanbeveling, en AB 2001, 179);– de Minister van Justitie heeft laten weten dat het College van
procureurs-generaal verzoekster een tegemoetkoming heeft aangeboden van ƒ 12 000,
vermeerderd met de wettelijke rente, en de gemaakte kosten voor rechtsbijstand,
nadat de Nationale ombudsman had geconstateerd dat een arrondissementsparket
had nagelaten de schadevergoedingsmaatregel die de strafrechter ten behoeve
van verzoekster had opgelegd ten uitvoer te leggen (rapport 2001/33, met aanbeveling);– de Minister van Justitie heeft verzoekster een vergoeding aangeboden
ter hoogte van het griffierecht dat zij moet betalen als zij haar schade die
volgde op de diefstal van haar auto via de civielrechtelijke weg zou willen
verhalen op de helers van de auto (rapport 2001/137, met aanbeveling);– de Minister van Justitie heeft verzoeker een vergoeding van ƒ 500
toegekend, omdat het College van procureurs-generaal hem onzorgvuldig had
bericht over de reden van inbeslagname van zijn bromscooter en omdat het beslag
onnodig lang had geduurd (deze zaak is wegens tussentijdse beëindiging
van het onderzoek niet geëindigd in een rapport);– de Minister van Justitie heeft bevorderd dat het Centraal Justitieel
Incasso Bureau (CJIB) aan verzoekster de kosten zal restitueren van de beschikkingsbedragen
en stallingskosten die zij had betaald om haar auto, die onterecht buiten
gebruik was gesteld, terug te krijgen (rapport 2001/142, met aanbeveling).Ten aanzien van de Immigratie- en NaturalisatiedienstHet indienen van een klacht bij de Nationale ombudsman leidde er in vele
honderden gevallen toe dat na interventie op korte termijn een oplossing voor
het aangedragen probleem werd bereikt.In de Aanmeldcentra (AC's) Schiphol, Zevenaar en Rijsbergen is een groot
aantal verbeteringen aangebracht ten aanzien van de verblijfsomstandigheden
van asielzoekers gedurende de 48-uursprocedure in de AC's. Op één
onderdeel van de aanbeveling betreffende de juridische grondslag van het verblijf
in de AC's is het overleg met de staatssecretaris nog niet afgerond (rapport
2001/081, met aanbeveling, en JV 2001, 141).In artikel 12, tweede lid, Vreemdelingenwet 2000 jo. artikel 3.3, eerste
lid, aanhef en onder d, Vreemdelingenbesluit 2000 is de vrije verblijfstermijn
voor EU-onderdanen gesteld op zes maanden, onder meer voor het zoeken naar
werk. In hoofdstuk B10/3.1 van de Vreemdelingencirculaire 2000 is dit nader
uitgewerkt (uitvloeisel van rapport 99/393, met aanbeveling, zie ook Jaarverslag
1999, blz. 177/178).Met TBV 1999/10 is voorzien in het verzenden van dossiers tussen vreemdelingendiensten
onderling door middel van een speciaal daartoe ingericht systeem, zodat wordt
voorkomen dat dossiers kunnen zoekraken, of dat ingenomen documenten niet
traceerbaar zijn. Daarmee is aan één van de vijf door de Nationale
ombudsman genoemde aandachtspunten voldaan (rapport 2000/276, met aanbeveling).De Minister van Justitie, voor zover van toepassing samen met de Minister
van Buitenlandse Zaken, heeft bevorderd dat, behoudens in geval van een onmogelijkheid
daartoe, na vernietiging door de rechtbank in vreemdelingenzaken opnieuw wordt
beslist op bezwaarschriften binnen de door de rechtbank bepaalde termijn en
met inachtneming van het in de uitspraak overwogene (rapport 2001/020, met
aanbeveling).De Staatssecretaris van Justitie heeft hoofdstuk C5/20.2 van de Vreemdelingencirculaire
2000 met betrekking tot een herhaalde asielaanvraag per TBV aangepast aan
de Algemene wet bestuursrecht (rapport 2001/288, met aanbeveling).4.2.5 Op het gebied van Binnenlandse Zaken en KoninkrijksrelatiesIn één zaak werd met gebruikmaking van de interventiemethode
een oplossing bereikt voor het probleem dat verzoeker had aangedragen. In
twee andere zaken werd het onderzoek om diezelfde reden tussentijds beëindigd.In een viertal zaken is na interventie alsnog een reactie verkregen van
USZO-Zoetermeer.4.2.6 Op het gebied van Onderwijs, Cultuur en WetenschappenDe Informatie Beheer Groep (de IB-Groep) heeft naar aanleiding van de
nieuwe werkwijze van de Nationale ombudsman, die erop is gericht om in zoveel
mogelijk gevallen waarin interne klachtbehandeling overeenkomstig hoofdstuk
9 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) ten onrechte achterwege is gebleven
te bewerkstelligen dat dit alsnog gebeurt, sinds 1 november 2001 binnen
haar organisatie de nodige acties ondernomen om verbetering aan te brengen
in de klachtherkenning door haar medewerkers. In dat verband heeft de IB-Groep
op een enkel punt haar (afdoenings)brieven in het kader van de klachtregeling
aangepast.4.2.7 Op het gebied van FinanciënDe Staatssecretaris van Financiën (de Staatssecretaris) besliste
opnieuw op een verzoek om schadevergoeding. Het betrof de in redelijkheid
gemaakte kosten voor deskundige bijstand. Aan verzoeker werd alsnog een vergoeding
toegekend van ƒ 360 (rapport 2001/177, met aanbeveling, en VN
2001, 29).Na heroverweging van een verzoek om schadevergoeding verklaarde de Staatssecretaris
zich bereid om (onder voorwaarden) de kosten te vergoeden die
verzoeker had gemaakt na het opleggen van naheffingsaanslagen, alsmede de
kosten die verzoeker had moeten maken om de schade te achterhalen en te claimen.
Deze kosten waren door verzoeker berekend op respectievelijk ƒ 26 525
en ƒ 6150 (interventie).Uit coulanceoverwegingen heeft de Staatssecretaris verzoeker een schadevergoeding
toegekend van ƒ 2000 nadat was gebleken dat het werkelijke bouwjaar
van de auto die verzoeker had gekocht bij een executoriale verkoop vier jaar
verschilde van het opgegeven bouwjaar (interventie).In twee zaken werd aan verzoeker een rentevergoeding toegekend in verband
met het te laat uitbetalen van een teruggaaf (interventies).De Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen Venlo heeft een adequate
vervangingsregeling gecreëerd, zodat de spoedige beantwoording van brieven
die daarom vragen gegarandeerd blijft (rapport 2001/325, met aanbeveling).De Belastingdienst besliste opnieuw op een verzoek om ambtshalve vermindering
van aanslagen inkomstenbelasting (rapport 2001/183, met aanbeveling).De Belastingdienst heeft met toepassing van de hardheidsclausule alsnog
een teruggaaf loonbelasting verstrekt over perioden langer dan vijf jaar geleden
(interventie).De Staatssecretaris verhoogde, in tegenstelling tot zijn eerdere beslissing
dienaangaande, de maximale bedragen voor de aftrek in verband met de extra
kosten van een Moermandieet in de jaren 1999 en 2000 (rapport 2001/235).De Staatssecretaris heeft naar aanleiding van diverse rapporten van de
Nationale ombudsman in het verleden beleidsregels opgesteld voor de Belastingdienst
voor situaties waarin een uit te betalen of terug te geven bedrag wordt gestort
op een onjuist of door de rechthebbende rechtsgeldig uitgesloten rekeningnummer.
Deze beleidsregels zijn vastgelegd in zijn Besluit van 16 maart 2001,
nr. RTB2001/1081M.In een drietal gevallen heeft de Belastingdienst op grond van bovengenoemde
beleidsregels reeds uitgekeerde bedragen opnieuw uitbetaald, waarbij dit keer
de storting op de juiste rekeningnummers plaatsvond (interventies).De Belastingdienst/Economische controledienst (ECD) en de Minister van
Justitie hebben het voornemen geuit om te komen tot schriftelijk vastge-legde
richtlijnen en criteria voor de opsporing door de ECD. Ook zal de ECD afspraken
maken met handhavingspartners over informatieverstrekking (rapport 2001/216).De Staatssecretaris zal erop toezien dat de Belastingdienst in gevallen
waarin ervan wordt afgezien om de klager in het kader van de klachtbehandeling
te horen, in zijn beslissing op de klacht de reden hiervan zal vermelden.
Het voor de Belastingdienst geldende voorschrift Awb zal per 1 april
2002 in die zin worden aangepast (rapport 2001/244, met aanbeveling).4.2.8 Op het gebied van DefensieDe Minister van Defensie heeft bij de Staf van de Koninklijke marechaussee
een functionaris aangesteld, belast met het opstellen van het jaarverslag
als bedoeld in artikel 15 van de Klachtenregeling politietaken Koninklijke
marechaussee/krijgsmacht (rapport 2001/377). 4.2.9 Op het gebied van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en MilieubeheerDe Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
heeft bevorderd dat bij de behandeling van bezwaarschriften, ingediend bij
het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
waarin ondanks een verdaging van de beslistermijn niet binnen uiterlijk tien
weken op het bezwaarschrift wordt beslist, betrokkene conform het gestelde
in artikel 7:10, vierde lid, Awb, wordt verzocht om instemming met verder
uitstel waarbij de reden van de vertraging wordt aangegeven en de termijn
waarop de beslissing op het bezwaarschrift tegemoet kan worden gezien alsmede
er op wordt gewezen dat beroep kan worden ingesteld tegen het niet tijdig
nemen van een besluit ingevolge artikel 6:2, sub b, Awb. Voorts heeft de Minister
bevorderd dat in de bij de ontvangstbevestiging van een bezwaarschrift gevoegde
bijlage de termijn wordt genoemd waarbinnen op het bezwaarschrift dient te
zijn beslist en wordt gewezen op de mogelijkheid van het instellen van beroep
tegen het niet tijdig nemen van een besluit (rapport 2000/190, met aanbeveling).De huurcommissie te Bergen op Zoom heeft de werkwijze ingevoerd dat betrokkenen
er tegelijk met de oproeping voor een hoorzitting van in kennis worden gesteld
dat tijdens die hoorzitting meerdere zaken worden behandeld, en dat een betrokkene
om die reden kan verzoeken om individueel te worden gehoord «achter
gesloten deuren» (rapport 2001/182 en AB 2001, 236).4.2.10 Op het gebied van Verkeer en WaterstaatDe Minister van Verkeer en Waterstaat heeft een private organisatie ingeschakeld
om de achterstand in behandeling van bezwaar- en beroepschriften bij de Divisie
Luchtvaart (voorheen Rijksluchtvaartdienst) weg te werken.4.2.11 Op het gebied van Landbouw, Natuurbeheer en VisserijDe Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij heeft het voor het
bedrijf van verzoeker geregistreerde mestproductierecht in de door verzoeker
gewenste zin bijgesteld (rapport 2001/167, met aanbeveling, en AR 2001, 5085).4.2.12 Op het gebied van Sociale Zaken en WerkgelegenheidGUO zal in de toekomst klachten over de lange behandelingsduur van een
bezwaarschrift opvatten als een klacht en niet meer als een bezwaar tegen
een fictieve weigering om een beslissing te nemen. Door deze handelwijze wordt
de nadruk gelegd op het wegnemen van de oorzaak van de klacht en het bewerkstelligen
dat er een beslissing wordt genomen (interventies).Het Gak heeft aan verzoeker alsnog een overzicht van zijn uitkeringen
en de bewerkingen daarvan verstrekt (rapport 2001/193, met aanbeveling, en
JB 2001, 230).Het Gak zal in zijn nog te ontwikkelen informatieverstrekking over het
second opinion onderzoek in arbeidsongeschiktheidszaken informatie opnemen
over de wijze waarop de resultaten van het second opinion onderzoek kunnen
worden aangevochten (rapport 2001/226, met aanbeveling, en JB 2001, 265). Het Gak Assen maakt sinds kort gebruik van een registratiesysteem voor
post die bij haar binnenkomt maar voor een ander kantoor of een andere instantie
is bestemd (rapport 2001/123).Verzoekers pensioenbreuk werd gerepareerd doordat het Gak alsnog de pensioenpremie
betaalde die in een bepaalde periode in het verleden door verzoekers –
in betalingsmoeilijkheden verkerende – werkgever had moeten worden betaald
(rapport 2001/036, met aanbeveling).Teveel betaalde premie zal door het Gak in de toekomst altijd worden terugbetaald
aan de uitkeringsgerechtigde. Het tot dan toe gehanteerde drempelbedrag van ƒ 10
komt hiermee te vervallen (interventie).De Sociale verzekeringsbank (SVB) Leiden is gestart met een verbeterplan
om de ontstane achterstand in te lopen en om de nieuwe instroom aanvragen
en mutaties beter te kunnen beheersen en tijdig te kunnen afhandelen. Ook
zal op signalen van klanten over het niet tijdig ontvangen van een reactie
op een verzoek met meer voortvarendheid worden gereageerd (interventies).Het beleid met betrekking tot verzoeken ingevolge artikel 17 van EG-Verordening
nr. 1408/71 zal worden gewijzigd in die zin dat de SVB in alle nieuwe artikel
17-zaken betreffende Nederlands-Duitse grensarbeiders weer vooraf bij de desbetreffende
werkgever zal onderzoeken of er bereidheid tot Duitse premieafdracht bestaat
(rapport 2001/030 en VN 2001, 37).De SVB zal in de toekomst aan in het buitenland verblijvende AOW-gerechtigden
tijdig laten weten in welke valuta de uitkering zal worden uitbetaald. Dit
om te voorkomen dat uitkeringsgerechtigden onnodig kosten moeten maken. In
het voorliggende geval heeft de SVB het verzoek om schadevergoeding wegens
het hebben moeten maken van onnodige kosten heroverwogen (rapport 2001/215,
met aanbeveling).Indien een beslissing op een bezwaarschrift niet binnen de daarvoor geldende
wettelijke termijnen kan worden genomen, zal het Centraal Bestuur van de Arbeidsvoorziening,
conform de geldende bepalingen in de Algemene wet bestuursrecht, een klager
op de hoogte stellen van de reden van verdaging van een beslissing op een
bezwaarschrift en tevens zal het de termijn vermelden waarbinnen de beslissing
verwacht kan worden. Voorts zal het Centraal Bestuur van de Arbeidsvoorziening
betrokkene vóór het verstrijken van de beslistermijn verzoeken
of hij instemt met verder uitstel. Daarbij zal gewezen worden op de reden
van de vertraging, de beslistermijn en de mogelijkheid tot instellen van beroep
tegen het niet tijdig nemen van het besluit (rapport 2001/090, met aanbeveling).4.2.13 Op het gebied van Volksgezondheid, Welzijn en SportCZ Groep Zorgverzekeringen beperkt de toepassing van de bepalingen van
hoofdstuk 9 van de Awb (interne klachtbehandeling) niet meer tot bejegeningsklachten
(rapport 2001/292, met aanbeveling).De Stichting Welzijns- en Gezondheidszorg Ambulante Jeugdbescherming en
Jeugdhulpverlening te Leusden heeft het advies van de Provinciale Klachtencommissie
Jeugdhulpverlening Haaglanden, Rotterdam en Zuid-Holland tot aanpassing van
haar klachtenreglement alsnog overgenomen, zodat de bepaling dat eerst een
bemiddelingsgesprek dient plaats te vinden voordat een klacht door de stichting
in behandeling wordt genomen, is komen te vervallen (rapport 2001/298, met
aanbeveling).OWM Zilveren Kruis Ziekenfonds U.A. wijst verzekerden binnen zes weken
op premieachterstand (rapport 2001/023 en JB 2001, 85). 4.2.14 Op het gebied van de waterschappenHet waterschap De Brielse Dijkring is met verzoeker in overleg getreden
over de toekenning van een redelijke schadevergoeding. Dit resulteerde erin
dat aan verzoeker een schadevergoeding werd toegekend van ƒ 400
(rapport 2000/358, met aanbeveling).Het waterschap Veluwe heeft in een zaak over het uitblijven van een beslissing
op een bezwaarschrift alsnog een spoedige beslissing genomen. Daarnaast heeft
het in algemene zin maatregelen getroffen die bevorderen dat bezwaarschriften
in de toekomst binnen de streeftermijn kunnen worden afgehandeld (rapport
2001/017, met aanbeveling, en AB 2001, 221).Het door middel van een loonvordering door het hoogheemraadschap De Stichtse
Rijnlanden ten onrechte ingevorderde bedrag werd, onder aanbieding van verontschuldigingen,
aan verzoeker gerestitueerd (interventie).Uit overwegingen van coulance vergoedde het waterschap De Waterlanden
alsnog de door verzoeker aan zijn fiets geleden schade ad ƒ 100
(interventie).Het waterschap Rijn en IJssel heeft opnieuw besloten op verzoekers verzoek
tot restitutie van het verschil tussen het door hem in de jaren 1996 en 1997
betaalde bedrag aan verontreinigingsheffing op basis van drie vervuilingseenheden
en het bedrag aan verontreinigingsheffing op basis van één vervuilingseenheid
over die periode (rapport 2001/264, met aanbeveling).Het dagelijks bestuur van de Unie van Waterschappen stelde op 19 oktober
2001 de «Modelregels voor het verlenen van ambtshalve vermindering van
belastingen» vast. In haar begeleidend schrijven liet de Unie haar leden
waterschappen onder meer weten dat zij ernaar streefde het beleid zoveel mogelijk
te uniformeren. Aanleiding hiervoor was dat zij door de Nationale ombudsman
hierover was benaderd, nadat hem in de praktijk was gebleken dat het ambtshalve
verminderingsbeleid van de waterschappen op onderdelen sterk verschilde.In twee zaken betaalden de desbetreffende waterschappen teveel betaalde
waterschapsbelasting terug (interventies).In weer een andere zaak werd alsnog adequaat gereageerd op de brieven
van verzoekster en werden de kosten van dwanginvordering ingetrokken, het
beslag op verzoeksters uitkering opgeheven en werd aan haar een kwijtscheldingsformulier
toegezonden (interventie).4.2.15 Op het gebied van de provinciesDe provincie Utrecht kende aan verzoekster, na een eerdere afwijzing van
haar verzoek om schadevergoeding, alsnog een bedrag toe ter finale kwijting.
Tevens ontving verzoekster uitleg van de provincie over wat er allemaal was
misgegaan (interventie).4.2.16 Op het gebied van de gemeentenDe gemeente Haarlemmermeer gaat in de toekomst een totale vervanging van
lantaarnpalen door een tweede aannemer laten uitvoeren, zodat er voldoende
ruimte overblijft voor het oplossen van plotseling optredende storingen aan
de straatverlichting (rapport 2001/231). De gemeente Dordrecht heeft maatregelen getroffen om overschrijding van
de beslistermijnen in bezwaarschriftprocedures te voorkomen. Ook zal de gemeente
de indiener van een bezwaarschrift informeren over de wettelijke beslistermijn
en zal zij betrokkene bij overschrijding van die termijn verzoeken of deze
instemt met verder uitstel (interventie).Verzoeker is alsnog door de gemeente Roermond in aanmerking gebracht voor
gedeeltelijke kwijtschelding van gemeentelijke belastingen (interventie).In een aantal gevallen over verzoeken om schadevergoeding zijn de desbetreffende
gemeenten verzoekers tegemoet gekomen door hen alsnog in aanmerking te brengen
voor schadevergoeding. De gemeente Enschede kwam een verzoeker tegemoet die
schade had geleden toen hij over een betonnen blok was gestruikeld op het
voorterrein van het voetbalstadion van FC Twente (interventie).Een verzoekster die was gevallen over een ongelijke stoeptegel voor een
bejaardensoos kreeg, om redenen van coulance, een deel van de door haar geclaimde
kosten terug van de gemeente Duiven (interventie).De gemeente Heusden aanvaardde alsnog haar aansprakelijkheid als wegbeheerder
en verklaarde zich bereid om de schade te vergoeden die door verzoekers zoon
was geleden nadat hij met zijn scooter ten val was gekomen op een openbare
weg waarop, na wegwerkzaamheden, een laag los grind was blijven liggen (interventie).Verzoeker en de gemeente Haarlemmermeer bereikten na onderhandelingen
een schikking over een passende compensatie, nadat zij jarenlang overhoop
hadden gelegen over de ontsluiting van het bedrijf van verzoeker (interventie).5 NATIONALE OMBUDSMAN EN OMGEVING5.1 Staten-GeneraalOp 21 maart 2001 werd het Jaarverslag 2000 aangeboden aan de voorzitter
van de Tweede Kamer. Naar aanleiding van het jaarverslag vond op 13 juni
overleg plaats met de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
De plenaire behandeling van het jaarverslag in de Tweede Kamer vond vervolgens
plaats op 19 juni.De Nationale ombudsman heeft eind 2001 gesprekken gevoerd met de voorzitter
en griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en vervolgens met de woordvoerders voor ombudsmanaangelegenheden van de verschillende
fracties om een wijziging in zijn beleid aan te kondigen en toe te lichten.
Deze nieuwe werkwijze – die per 1 januari 2002 voor het merendeel
der bestuursorganen die onder de bevoegdheid van de Nationale ombudsman vallen
is ingevoerd – is er op gericht om in zoveel mogelijk gevallen waarin
interne klachtbehandeling ten onrechte achterwege is gebleven te bereiken
dat het bestuursorgaan alsnog zorgdraagt voor behandeling van de klacht overeenkomstig
de bepalingen van hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht.5.2 Bestuursorganen en andere instantiesMet vertegenwoordigers van bestuursorganen vonden wederom tal van contacten
plaats. De Nationale ombudsman hecht aan een goed contact met het netwerk
van zogenoemde contactambtenaren bij de verschillende bestuursorganen. Periodiek
vinden dan ook bijeenkomsten plaats. In 2001 was dat op 14 mei met de decentrale
overheden, op 19 juni met de contactambtenaren van de politiekorpsen
en de Koninklijke marechaussee, op 28 juni met de contactpersonen bij
de Immigratie- en Naturalisatiedienst, op 2 oktober met de departementale
contactambtenaren en op 13 november met de contactpersonen bij de vreemdelingendiensten.Tijdens de laatstgenoemde bijeenkomst is onder meer gesproken over de
problemen in de uitvoeringspraktijk bij een aantal vreemdelingendiensten.
De vreemdelingendienst van Rotterdam-Rijnmond zag zich zelfs genoodzaakt om
de bereikbaarheid op te schorten tot 2002. De Nationale ombudsman heeft daarop
in een gesprek met de heer Opstelten, als beheerder van het regionale politiekorps
Rotterdam-Rijnmond en voorzitter van het Korpsbeheerdersberaad, gesproken
over de problematiek en de mogelijkheden om daarin verbetering te brengen.
Ook is overleg geweest met de heer Poelert, korpschef van het regionale politiekorps
Gelderland-Zuid en portefeuillehouder vreemdelingendiensten in de Raad van
Hoofdcommissarissen.De jaarlijkse bijeenkomst op het Bureau Nationale ombudsman met de gemeentelijke
ombudsmannen werd gehouden op 21 juni. In de loop van het jaar waren er de
nodige bilaterale contacten.Op 19 september werden de Nationale ombudsman en de substituut-ombudsman
ontvangen in de Overlegvergadering van de Minister van Justitie en het College
van procureurs-generaal.Er werden enkele werkbezoeken afgelegd, zoals aan de Informatie Beheer
Groep in Groningen en aan Cadans.Ook brachten verschillende vertegenwoordigers van bestuursorganen en personen
uit de private sector een werkbezoek aan het kantoor van de ombudsman. Zo
ontving de ombudsman medewerkers van de stafdirectie Arbeidsbureau Nederland
met het oog op de nieuwe Centrale organisatie Werk en Inkomen
als opvolger van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. Een delegatie van het
College van toezicht sociale verzekeringen bracht een werkbezoek aan het Bureau.
Ook vond overleg plaats met de Sociale verzekeringsbank.De Nationale ombudsman ontving mevrouw E. Prins, directeur van Stichting
de Ombudsman voor een informatief gesprek.Medewerkers van het College bescherming persoonsgegevens (voorheen: Registratiekamer)
hebben voor het Bureau Nationale ombudsman een voorlichtingsbijeenkomst verzorgd
over de nieuwe Wet bescherming persoonsgegevens en de Wet op de politieregisters.
Overigens is er regelmatig contact van de ambtsdragers met de voorzitter en
plaatsvervangend voorzitter van dit college.In het kader van de samenwerking van drie Hoge Colleges van Staat, de
Raad van State, de Algemene Rekenkamer en de Nationale ombudsman, kwamen de
ambtsdragers van de colleges regelmatig bijeen. Doel van deze bijeenkomsten
is om de kwaliteit en de doelmatigheid van het werk van ieder college te bevorderen.5.3 Voorlichting5.3.1 Postbus 51-campagneDe uitgangspunten van de aanpak van de publieksvoorlichting zijn de volgende.
De Nationale ombudsman kan zijn (rechtsbeschermende) functie alleen vervullen
wanneer burgers hem – als ze hem nodig hebben – weten te vinden.
Bovendien wil de Nationale ombudsman voorkomen dat mensen vergeefs bij hem
aankloppen. Er zijn in Nederland veel instanties die de naam ombudsman dragen
en het blijkt voor mensen erg lastig te zijn om te begrijpen wanneer ze wel
of niet de Nationale ombudsman kunnen inschakelen. De Nationale ombudsman
wil burgers behulpzaam zijn bij het vinden van de weg naar zijn instituut
en wil hen inzicht bieden in zijn taak en werkterrein. Daarom voert hij een
tweesporenbeleid in de publieksvoorlichting. Enerzijds voorlichting direct
aan burgers, massamediaal en persoonlijk aan de telefoon. Anderzijds voorlichting
aan intermediaire instanties als bureaus voor rechtshulp, sociaal raadslieden,
maatschappelijk werk en advocaten.Vindbaarheid, bekendheid en efficiencyEen kernbegrip in de voorlichtingsaanpak aan het algemeen publiek is het
verbeteren van de «vindbaarheid» van de Nationale ombudsman. Willen
burgers de Nationale ombudsman kunnen vinden, dan zullen zij moeten weten
dat hij bestaat. Met andere woorden, spontane bekendheid is belangrijk voor
«vindbaarheid». Een complicerende factor daarbij is, dat iemand
de rechtsbescherming die de Nationale ombudsman biedt zeer waarschijnlijk
maar een enkele keer in zijn of haar leven nodig heeft. Er is dus geen reden
om kennis daarover voortdurend paraat te houden. Een mogelijk gevolg daarvan
is, dat het vergroten van de spontane bekendheid van de Nationale ombudsman
een zaak van lange adem zal zijn. Als mensen naar de Nationale ombudsman op
zoek gaan, moet hij gemakkelijk te vinden zijn. Dus is het van belang om informatie
over de Nationale ombudsman op de voor de hand liggende plaatsen aan te bieden.
De website op internet, met daarop een voor het algemeen publiek begrijpelijk
en toegankelijk onderdeel, gaat in dat opzicht een steeds belangrijker plaats
innemen. Van belang is ook dat bestuursorganen op een juiste manier informatie
over de (mogelijkheid van een) externe klachtprocedure bij de Nationale ombudsman
beschikbaar stellen en dat (rechts)hulpverleners een goede kennis hebben van
het werkterrein en de werkwijze van de ombudsman. Andere kernbegrippen zijn juiste bekendheid
en efficiency. De bevoegdheid en het werkterrein van de Nationale ombudsman
zijn zo complex, dat van de meeste burgers niet zonder meer kan worden verwacht
dat zij zelfstandig kunnen beoordelen of zij met hun probleem of klacht bij
hem terechtkunnen. Van belang is daarom, dat mensen die overwegen om de ombudsman
in te schakelen, eerst telefonisch contact zoeken. Dat voorkomt dat zij vergeefs
de moeite nemen om uitgebreid een brief te schrijven. Aan de telefoon kunnen
de medewerkers van de front-office van het Bureau Nationale ombudsman meteen
bepalen of iemand zijn klacht kan indienen of dat doorverwijzing op zijn plaats
is. Met deze aanpak wordt niet alleen gestreefd naar een klantvriendelijke,
maar ook naar een meer efficiënte bedrijfsvoering: zoveel mogelijk telefonisch
doorverwijzen, en minder verzoekschriften die vallen buiten de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman of die anderszins niet in onderzoek kunnen worden
genomen, bijvoorbeeld vanwege het kenbaarheidsvereiste. Uiteraard gaat het
hier om een streven dat door de inzet van duidelijke voorlichting zoveel mogelijk
ondersteund wordt. Wat burgers uiteindelijk besluiten te doen, bellen of toch
direct schrijven, is aan hen. Door deze nieuwe aanpak heeft de functie van
de front-office van het Bureau een prominentere plaats in de bedrijfsvoering
gekregen.Postbus 51-campagneDe Voorlichtingsraad heeft de aanvraag van de Nationale ombudsman om voor
zendtijd in het kader van Postbus 51 in aanmerking te komen, gehonoreerd in
september 2000. Een jaar later, in de maanden september en oktober 2001 heeft
de Postbus 51-campagne gedraaid. De tussenliggende maanden zijn gebruikt om
de campagne goed voor te bereiden. Zo zijn de televisie- en radiospot ontwikkeld.
De boodschap en de «tone of voice» van de spots luisterden immers
nauw. Deze moesten goed aansluiten bij de positie en gewenste uitstraling
van de Nationale ombudsman. Zijn onpartijdige en onafhankelijke positie mocht
in de spot immers niet verworden tot die van belangenbehartiger van de burgers.
De resultaten van de pretest van de spot onder relevante doelgroepen waren
op deze onderdelen goed. Bovendien bleek dat de boodschap informatief en duidelijk
werd bevonden. In de tussentijd is verder het benodigde onderzoek naar de
externe en interne effecten van de campagne voorbereid en is de front office
van het Bureau Nationale ombudsman ingericht.De televisiespot en radiospot stonden centraal in de campagne. De elementen
van de boodschap uit de spot zijn de volgende:– de Nationale ombudsman behandelt alleen klachten over de overheid;– iedereen kan bij hem terecht (een laagdrempelig toegankelijke
vorm van rechtsbescherming);– als men er met de overheidsinstantie zelf niet uitkomt (de Nationale
ombudsman als tweedelijnsvoorziening volgend op de interne klachtbehandeling
door de overheid zelf);– bel om te vragen of het probleem door de Nationale ombudsman behandeld
kan worden.Met de campagne is een gratis 0800-nummer geïntroduceerd. Een dergelijk
telefoonnummer is van belang voor de toegankelijkheid van de Nationale ombudsman.
Het kan voor bepaalde doelgroepen de drempel verlagen om een probleem voor
te leggen. Daarnaast past het in het streven naar meer efficiency in de bedrijfsvoering,
zoals hiervoor is uiteengezet.In het kader van de campagne zijn op grote schaal folders met daarin een
klachtformulier gedistribueerd onder postkantoren, bibliotheken, (rechts)hulpverleners,
en (overheids)instanties met een publieksfunctie. Daarnaast is de website
voorzien van een publieksdeel, waarin mensen via een aantal schermen (stappen)
met informatie over de Nationale ombudsman een klachtformulier
kunnen invullen en via internet kunnen verzenden. Het telefoonnummer is vanaf
juli geleidelijk opgenomen in alle telefoongidsen en gemeentelijke informatiegidsen
in Nederland.De start van de campagne is zoveel mogelijk ondersteund door free publicity.
Daarnaast is aan de huis-aan-huisbladen een standaardartikel aangeboden.De evaluatie van de campagne is langs drie sporen opgezet:– de externe evaluatie van het bereik en de waardering van de campagne,
en het effect op de bekendheid van de Nationale ombudsman (via het zogeheten
trackingonderzoek van Postbus 51-campagnes, onder begeleiding van de Rijksvoorlichtingsdienst/DTC);– de meting van de respons op de campagne aan de telefoon (aantal
en aard van de vragen);– de meting van de schriftelijke instroom (aantal en aard van de
klachten in de brieven, de formulieren in de folder, en de elektronische klachtformulieren).Eerste uitkomsten evaluatieOp het moment van het schrijven van dit jaarverslag is de evaluatie nog
niet op alle onderdelen afgerond. De rapportage van het zogeheten trackingonderzoek,
waarmee de Rijksvoorlichtingsdienst/DTC Postbus 51-campagnes begeleidt, is
in concept opgeleverd. De evaluatie van de respons aan telefonische vragen
bij de front office tijdens en vlak na de campagne is afgerond, maar loopt
uiteraard de komende tijd door. Ditzelfde geldt voor instroom en de aard van
de verzoekschriften. Hier wordt volstaan met een puntsgewijze opsomming van
de uitkomsten en van eerste conclusies die van belang zijn voor de vervolgactiviteiten.Uit het concept trackingonderzoek komt het volgende beeld naar voren:– de zogenoemde geholpen herinnering van de campagne is laag vergeleken
met de benchmark (de overige Postbus 51-campagnes) en de geholpen herkenning
is vrijwel gelijk aan de benchmark;– de waardering van de campagne is goed (rapportcijfers 6.6 op een
10-puntschaal), vooral op de kwalificaties «geloofwaardig» en
«informatief» scoort de campagne hoger dan de benchmark;– de «werking» van de campagne is goed, vergeleken met
de benchmark geven veel meer respondenten aan dat zij er iets van geleerd
hebben (4.7 en de benchmark 4.1 op een 6-puntschaal);– het merendeel van de respondenten staat neutraal tot positief
tegenover de mogelijkheid om te klagen over de overheid en de informatiebehoefte
is gemiddeld;– de persoonlijke betrokkenheid is laag te noemen, slechts ongeveer
een kwart van de respondenten geeft aan dat klagen over de overheid hen persoonlijk
veel zegt en dat zij zich daarbij betrokken voelen;– de spontane naamsbekendheid van de Nationale ombudsman is voor
en na de campagne gelijk;– de functiebekendheid is toegenomen. Voor de campagne zegt 31%
dat de functie van de Nationale ombudsman het behandelen van klachten over
de overheid is, na de campagne is dat 41%. Ook geeft na de campagne 53% van
de respondenten het juiste antwoord op de stelling «de Nationale ombudsman
is er alleen voor klachten over de overheid» tegen 40% vóór
de campagne;– na de campagne geeft 53% het goede antwoord op de stelling «de
Nationale ombudsman komt pas in actie als men eerst bij de overheidsinstantie
zelf een klacht heeft ingediend» (vóór de campagne was
dat 42%).De evaluatie van de directe respons naar aanleiding van de campagne tot
en met januari 2002 bij de front-office (telefonische vragen) laat de volgende
resultaten zien: – er is tijdens de campagnemaanden sprake van een forse toename
van het aantal telefonische vragen. In de eerste maand zijn bijna twee keer
zoveel vragen geregistreerd (absoluut 2127) en in de tweede maand bijna drie
keer zoveel (absoluut 3396) dan het gemiddelde in de maanden daarvoor. Na
deze «pieken» daalt na de campagne het aantal geleidelijk weer
tot een niveau dat hoger ligt dan voor de campagne;– deze toename verloopt via het 0800-nummer dat in de campagne wordt
gecommuniceerd, terwijl het aantal mensen dat via het «oude» 070-nummer
contact zoekt vrijwel stabiel blijft;– voor, tijdens en na de campagne blijft de verhouding tussen zogeheten
buitenwettelijke en binnenwettelijke telefonische vragen gelijk;– tijdens de campagne wordt meer gebeld over overheidsinstanties
waarover de Nationale ombudsman uiteindelijk niet bevoegd is, zoals gemeenten
die niet zijn aangesloten.De instroom aan schriftelijke klachten ontwikkelde zich als volgt. In
de tweede maand van de campagne werden 1216 schriftelijke klachten ontvangen
(bijna een verdubbeling vergeleken met het gemiddelde in de maanden daarvoor)
en in de eerste maand ná de campagne 1078. Na een «rustige»
decembermaand laat ook januari 2002 nog een sterk verhoogde instroom zien.Voor de realisatie van de hiervoor beschreven efficiency doelstelling
is vooral van belang dat mensen eerst telefonisch contact zoeken voordat zij
schriftelijk een klacht indienen. Het was uiteraard niet te verwachten dat
een dergelijke verandering door twee maanden voorlichtingscampagne zou worden
gerealiseerd. Het is wel van belang dit effect te zijner tijd te meten via
een onderzoek naar het profiel van klagers bij de Nationale ombudsman en hun
informatiezoekgedrag.Wat kan hiervan worden geleerd?Uit de resultaten van het trackingonderzoek valt in de eerste plaats het
grote verschil op tussen de geholpen herinnering en herkenning van de campagne.
Een dergelijk verschil is bij alle Postbus 51-campagnes gebruikelijk, maar
in de campagne van de Nationale ombudsman blijft het relatief groot. Dit lijkt
erop te duiden, dat de campagne niet bij mensen «beklijft». Dat
de geholpen herinnering laag is, kan een aantal oorzaken hebben. Los van allerlei
externe, niet te beïnvloeden factoren kan het te maken hebben met de
vorm of de inhoud van de campagne, in dit geval vooral de televisiespot die
het centrale element was. Daarnaast zijn de houding, interesse en persoonlijke
betrokkenheid factoren die van invloed kunnen zijn. Die bepalen immers de
mate waarin mensen ontvankelijk zijn voor bepaalde informatie en voor de boodschap
van een campagne.Uit het onderzoek komt naar voren dat de waardering voor de campagne goed
is. Bovendien worden er kwalificaties als «geloofwaardig», «informatief»
en «duidelijk» aan verbonden. Deze kwalificaties bleken in een
eerder stadium ook uit de pretest van de televisiespot. Ook blijkt dat de
werking van de campagne opvallend goed is te noemen. Als mensen de campagne
hebben gezien, geven zij aan dat zij beter weten wanneer en hoe zij de Nationale
ombudsman zouden kunnen inschakelen.Over de mate waarin mensen ontvankelijk zijn voor de boodschap van de
campagne valt het volgende op te merken. De persoonlijke betrokkenheid –
of te wel het antwoord op de vraag «zou ik er zelf wat aan doen of mee
hebben» – is laag te noemen. Ook dat is niet verwonderlijk. Niet
veel mensen zullen bij voortduring een klacht over de overheid hebben. De
mate van persoonlijke betrokkenheid is dan ook een mogelijke verklaring voor
de relatief lage herinnering van de campagne. Immers, als mensen bij het zien
van de campagne niet persoonlijk het gevoel hebben dat ze er zelf iets mee
kunnen, zal de attentiewaarde laag zijn en dus ook minder in de herinnering
blijven hangen. Deze invloed van de factor persoonlijke betrokkenheid
is ook een mogelijke verklaring voor een andere uitkomst uit het onderzoek,
namelijk dat de spontane naamsbekendheid van de Nationale ombudsman niet is
gestegen.Het is van belang om bij deze voorlopige conclusies de eerste uitkomsten
te leggen van de meting van de respons op de campagne. Er is sprake geweest
van een zeer forse toename in het aantal telefonische vragen en schriftelijke
klachten tijdens de campagne. Deze effecten nemen geleidelijk wat af, maar
niet naar het niveau van vóór de campagne. De komende tijd zal
moeten uitwijzen hoe de instroom aan telefonische vragen en verzoekschriften
zich ontwikkelt. De «pieken» tijdens en kort na de campagne bevestigen
dat persoonlijke betrokkenheid een belangrijke factor is die van invloed is
op de herinnering van de campagne en de spontane naamsbekendheid van de Nationale
ombudsman. Vooral mensen die op dat moment een vraag of probleem hadden, zijn
beïnvloed door de campagne. Deze mensen hebben vervolgens vooral telefonisch
contact gezocht, maar zijn voor een deel toch ook gaan schrijven.De toename in het aantal telefonische vragen is vrijwel uitsluitend verlopen
via het 0800-nummer dat met de campagne is geïntroduceerd. Het aantal
mensen dat via het «oude» telefoonnummer contact zocht, is min
of meer stabiel gebleven. Hieruit valt een tweetal belangrijke conclusies
te trekken. De eerste is, dat door de campagne mensen geattendeerd zijn op
het bestaan van de Nationale ombudsman. De tweede conclusie is dat vooral
mensen die anders geen contact zouden hebben gezocht om hun vraag of probleem
voor te leggen, dat nu wel hebben gedaan. Of anders geformuleerd: er zijn
blijkbaar nog veel mensen zijn die een probleem hebben – voor een deel
met de overheid – dat zij willen voorleggen aan de Nationale ombudsman.Het trackingonderzoek wijst uit dat de functiebekendheid van de Nationale
ombudsman door de campagne is toegenomen. Meer mensen weten aan te geven dat
de Nationale ombudsman klachten over de overheid behandelt. Deze uitkomst
is ook te zien in de aard van de vragen die bij de front-office zijn gesteld.
Tijdens de campagne zijn verhoudingsgewijs meer zaken aan de orde geweest
die met de overheid – met name gemeenten – te maken hadden dan
voor de campagne. Dit effect lijkt overigens tijdelijk. In de maand na de
campagne is het beeld wel weer wat teruggebogen naar dat van voor de campagne.
Dat de functiebekendheid toeneemt is een mooi resultaat. Het betekent dat
de inhoudelijke informatie uit de campagne goed is overgekomen.ConclusieAlles overziend is de conclusie dat er sprake is van een «taai»
voorlichtingsprobleem. De gekozen aanpak en de zakelijke en informatieve toon
van de campagne dienen gehandhaafd te blijven, omdat deze goed aansluiten
bij de positie en de gewenste uitstraling van de Nationale ombudsman. Gezien
deze ten opzichte van burger en overheid onpartijdige positie is het zeker
niet gewenst om de «tone of voice» van de campagne te veranderen
in één die meer attentiewaarde heeft, waardoor de spontane naamsbekendheid
wellicht sneller zou groeien. Ook meer media-inzet om die grotere bekendheid
sneller te bereiken, kan ongewenste effecten hebben. Gezien de al grote directe
respons op de Postbus 51-campagne betekent meer mediadruk een instroom aan
vragen en klachten die niet adequaat en snel genoeg opgevangen zal kunnen
worden. Ten slotte zijn er ook de heel gunstige signalen. Uit de evaluatie
blijkt immers dat de waardering van de campagne van de Nationale ombudsman
goed is (informatief en duidelijk). Ook blijkt dat het effect het grootst
is bij de bekendheid met de functie van de Nationale ombudsman.Dit alles impliceert dat het gewenst is om op de ingeslagen weg door te
gaan en niet van campagnestrategie te veranderen. De voorlichtingsactiviteiten
zullen moeten verlopen via de weg van de geleidelijkheid en met regelmaat
doorgang moeten vinden. Daarbij is het wel evident dat de externe effecten
vooral het eerst te zien zullen zijn in meer functiebekendheid van de Nationale
ombudsman. Een veel langduriger inzet van voorlichting en meting van de effecten
daarvan zal moeten uitwijzen in welke mate op basis van een grotere functiebekendheid
ook meer spontane naamsbekendheid is te realiseren.5.3.2 Overige activiteitenVoorlichting intermediairsIn het verlengde van de activiteiten die een grotere bekendheid onder
het brede publiek tot doel hebben, is ook de voorlichting aan (rechts)hulpverleners
van belang. Zij zijn immers belangrijke intermediairs en «doorverwijzers»
naar de Nationale ombudsman. Om de kennis over het werkterrein en de werkwijze
onder deze doelgroepen te vergroten, wordt sinds 2000 vier keer per jaar een
Nieuwsbrief uitgegeven. Jaarlijks wordt een overzicht van belangrijke bestuursorganen
waarover de Nationale ombudsman bevoegd is, verspreid onder deze ruim 1100
abonnees en wanneer nodig de meest recente versie van de Wet Nationale ombudsman.
Het afgelopen jaar is met het tweede nummer een verzamelband aangeboden om
de abonnees te stimuleren de Nieuwsbrieven ook te bewaren. Daarnaast heeft
een team van medewerkers van het Bureau Nationale ombudsman ruim tien presentaties
verzorgd.InternetDe website neemt een steeds prominentere plaats in het communicatiebeleid
van de Nationale ombudsman in. Er is sprake van een toenemend aantal gebruikers.
In 2001 was dat een gemiddeld aantal van ruim 20 600 gebruikers per maand.Ruim een half jaar voor de start van de Postbus 51-campagne is de website
van de Nationale ombudsman voorzien van een volwaardig publieksdeel. Aan de
hand van een aantal pagina's informatie over het werkterrein en de taak van
de Nationale ombudsman wordt de bezoeker uitgelegd wanneer men de Nationale
ombudsman wel of niet kan inschakelen. Op dit onderdeel van de website is
ook een klachtformulier in te vullen, dat elektronisch of per post verzonden
kan worden. Daarmee is ook de laatste fase in de ontwikkeling van de –
steeds meer interactief wordende – website afgerond. Vanaf het begin
kent dit publieksdeel een vrij constant aantal bezoekers van rond de 3000
per maand. Tijdens de Postbus 51-campagne loopt dat aantal op naar ruim 4000
in september en 5000 in oktober. Daarna daalt dit aantal weer geleidelijk
naar het «oude» niveau. Sinds de introductie van het elektronisch
klachtformulier beweegt het aantal ontvangen formulieren zich gemiddeld rond
de 12% van de ontvangen verzoekschriften. Tijdens de campagnemaanden is dat
percentage iets hoger, namelijk 16%.Ook de professionele gebruikers zijn belangrijke doelgroepen van de website.
Zij kunnen er uitgebreide informatie over de bevoegdheden en de werkwijze
van de Nationale ombudsman vinden. De database met rapporten is een veel geraadpleegd
onderdeel. In het jaar 2001 was dat gemiddeld ruim 1900 keer per maand.5.4 Buitenlandse betrekkingenEvenals in voorgaande jaren ontving de Nationale ombudsman buitenlandse
bezoekers voor overdracht van ervaringen en soms ook voor steun anderszins.
De volgende personen werden ontvangen:– mevrouw M. van Putten, lid van het Inspection Panel van de Wereldbank; – Bernard Hubeau, Vlaamse ombudsman, in gezelschap van vier medewerkers,
voor informatie over het jurisprudentiesysteem van het Bureau Nationale ombudsman;– Prof. dr. C. F. G. Sunaryati Hartono, Vice Chairperson
National Ombudsman Commission van Indonesië;– vier Franse laureaten die, gefinancierd door de stichting Foundation
Nationale Entreprise et Performance (FNEP), voor een studiebezoek in Nederland
waren;– Hare Majesteits ambassadeur in Marokko, mr. J. A. F. M.
Revis.De ambtsdragers ondernamen de volgende buitenlandse activiteiten:– deelname van de substituut-ombudsman aan de workshop «The
role of the Ombudsman for the protection of the Environment», georganiseerd
door de Griekse ombudsman in samenwerking met de Europese Unie. Athene, 18–19
mei;– deelname van de Nationale ombudsman aan het seminar «De
ombudsman tegen discriminatie» voor nationale en regionale ombudsmannen
en gelijkwaardige organen in de EU, georganiseerd door de Europese Ombudsman
en de Belgische parlementaire ombudsmannen in samenwerking met de Europese
Commissie. De Nationale ombudsman hield een voordracht over «Public
access versus privacy protection». Brussel, 19–20 september;– deelname van de subsituut-ombudsman aan de «Conference on
the work and cooperation of Ombudsman and National Human Rights Institutions».
De conferentie was georganiseerd door de Deense Ombudsman alsmede het Deense
mensenrechteninstituut in samenwerking met de Europese Commissie. De substituut-ombudsman
was rapporteur voor de werkgroep «Pre-trial detention». Kopenhagen,
23–25 september;– deelname Nationale ombudsman aan de zevende «Round Table
with European Ombudsmen», georganiseerd door de Raad van Europa in samenwerking
met de Swiss Association of Parliamentary Ombudsmen. Voorafgaande aan deze
conferentie vond de jaarlijkse bijeenkomst van Europese leden van het IOI
plaats. Bovendien belegde de heer Alvaro Gil-Robles, Commissaris voor de Rechten
van de Mens van de Raad van Europa, een bijeenkomst tijdens welke de Nationale
ombudsman een lezing hield over migratie in Europa en de rol daarbij van de
ombudsman. Zürich, 21–23 november;– deelname, op uitnodiging van de Raad van Europa, van de Nationale
ombudsman aan een expert meeting in Belgrado in verband met een ontwerp-Ombudsmanwet
voor de republiek Servië. Er was een consultatie van vertegenwoordigers
van het Servische Ministerie van Justitie met vertegenwoordigers en deskundigen
van de Raad van Europa, de OSCE en het VN-Hoge Commissariaat voor de Rechten
van de Mens. Ook de Nationale ombudsman was als deskundige gevraagd om het
wetsontwerp te beoordelen en aan de consultatie deel te nemen. Belgrado 13–14
december.5.5 Voordrachten; publicatiesVoordrachtenDe Nationale ombudsman, de substituut-ombudsman en enkele medewerkers
van het Bureau Nationale ombudsman hielden bij verschillende gelegenheden
voordrachten over (aspecten van) het werk van de Nationale ombudsman. Zo was
de Nationale ombudsman op 10 januari gastspreker bij de Nieuwjaarsbijeenkomst
2001 voor de leden van het departement Leiden van de Nederlandse Maatschappij
voor Nijverheid en Handel, de Vereniging voor Ondernemingen te Leiden en een
aantal genodigden. Op 22 februari op het jaarcongres «Klagers worden
niet overgeslagen», over het klachtrecht en de Nationale ombudsman dat
was georganiseerd door het Juridisch Forum VWS. Tijdens de Juridische
Bedrijvendag Tilburg op 7 maart, georganiseerd door de juridische faculteitsvereniging
Factor van de KUB, hield de Nationale ombudsman eveneens een voordracht. De
Nationale ombudsman was vervolgens spreker op de Landelijke Aangifte Dag-congres
«Wet IB 2001 in praktijk. Euforie of chaos», gehouden in Tilburg
en georganiseerd door de Stichting Fiskale Rechtshulp De Smeetskring. Tijdens
het afscheid van professor mr. H. de Doelder als decaan van de faculteit der
rechtsgeleerdheid van de Erasmus Universiteit te Rotterdam hield de Nationale
ombudsman een voordracht. Op uitnodiging van de Koninklijke Boudewijn Stichting
was de Nationale ombudsman spreker tijdens het op 23 oktober gehouden
seminar «De ombudsman: de kernwaarden van de functie». Ten slotte
hield de Nationale ombudsman op 8 november een inleiding tijdens de Amsterdamse
juridische bedrijvendag «Een meesterlijke toekomst» en op 10 december
als voorzitter van de jury bij de uitreiking van de KUB-prijs «Onderzoeksschool
Rechten van de Mens».Door verschillende medewerkers werden op conferenties met betrekking tot
het externe klachtrecht, die door enkele provincies en de VNG waren georganiseerd,
voordrachten gehouden bij workshops. Voorts hebben medewerkers inleidingen
gehouden: op 15 maart tijdens de workshop «Mediation in de politiepraktijk»
(Vermande studiedagen); op 6 maart bij de Erasmus Universiteit Rotterdam
in het kader van het onderwijsprogramma capita selecta formeel belastingrecht,
met als onderwerp de Nationale ombudsman; op 21 november voor de afdeling
Noord-Holland van de Vereniging van Hogere en Middelbare ambtenaren bij Financiën
over de ervaringen van de Nationale ombudsman met de Belastingdienst.PublicatiesOok in 2001 werd een groot aantal rapporten van de Nationale ombudsman,
al dan niet verkort of geannoteerd, gepubliceerd in jurisprudentieperiodieken
of -rubrieken (zie voor een overzicht van vindplaatsen: bijlage 2). Verder
verschenen in 2001:– P. de Haan, Th.G. Drupsteen, R. Fernhout, Bestuursrecht in de
sociale rechtsstaat, deel 1, vijfde geheel herziene druk, Kluwer-Deventer
2001;– De Nationale ombudsman en de asielprocedure, in: Wederzijds wantrouwen.
De asielzoeker, de staat en de waarheid, Amnesty International Nederland,
2001, blz. 174–188;– De burgemeester en de Nationale ombudsman, in: W. J. van
Boven e.a. (red.), HH in het (R)echt. Vriendenbundel aangeboden aan prof.
mr. H. Ph. J. A. M. Hennekens, Ars Aequi Libri, Nijmegen
2001, p. 37–43.6 BEOORDELING VERZOEKSCHRIFTEN OP BEVOEGDHEID EN ONTVANKELIJKHEID;
TELEFONISCHE VERZOEKEN OM INFORMATIE6.1 InleidingIn hoofdstuk 6 wordt in hoofdlijnen verslag gedaan van de toetsing van
verzoekschriften op bevoegdheid en ontvankelijkheid binnen het Bureau van
de Nationale ombudsman (§ 6.2 tot en met § 6.5). Ingegaan
wordt verder op de behandeling van telefonische klachten en vragen. Een cijfermatig
overzicht van de toetsing van verzoekschriften op bevoegdheid en ontvankelijkheid
wordt in § 6.2 gegeven. Een beschrijving van de toetsing van verzoekschriften
aan de artikelen 1a, 16 en 14 van de Wet Nationale ombudsman (hierna: WNo)
wordt in § 6.3 gegeven. Over de behandeling van buitenwettelijke
verzoekschriften gaat § 6.4. Aan telefonisch ingediende klachten
en vragen wordt aandacht besteed in § 6.5. Verder wordt in die paragraaf
kort ingegaan op per e-mail ontvangen «correspondentie».6.2 Cijfermatig overzicht van de verwerking van de verzoekschriftenIn 2001 ontving de Nationale ombudsman 9528 verzoekschriften. Vergeleken
met 2000, toen 8242 verzoekschriften werden ingediend, is dit een stijging
met 15,6%.Tabel 6 Jaarvergelijking nieuw binnengekomen verzoekschriften
per maand  19971998199920002001 januari660557683673756februari710623627654738maart649639730709739april598597628620681mei654594584698795juni564659653810650juli676857622753708augustus437662561669708september519896598689794oktober6308636467921 216november6177657136701 078december586725636505665totaal7 3008 4377 6818 2429 528De Nationale ombudsman heeft in het verslagjaar 9060 verzoekschriften
afgehandeld (in de vorm van afschrijvingen, interventies en rapporten). In
6333 zaken is geen onderzoek gedaan omdat de Nationale ombudsman niet bevoegd
was, of omdat het verzoekschrift niet ontvankelijk was. In die gevallen is
aan verzoeker uitgelegd waarom geen onderzoek werd gedaan.De voorraad dossiers, die nog op ontvankelijkheid en bevoegdheid moest
worden getoetst bedroeg op 1 januari 2002 1421 (op 1 januari 2001
1003). In 831 van die zaken was er al wel een eerste toetsing geweest. Een
definitief besluit over het al dan niet instellen van een onderzoek was in
die gevallen echter nog niet mogelijk, bijvoorbeeld omdat nog onvoldoende
informatie aanwezig was. In 2000 werd 37,7% van de niet in onderzoek genomen dossiers binnen vier
weken afgedaan. In 2001 bedroeg dit percentage 44,2. In 2000 werd 65,7% van
die zaken binnen acht weken afgedaan en in 2001 67,8%. In de gevallen waarin
dossiers pas na vier weken werden afgedaan was de oorzaak daarvan veelal dat
informatie moest worden opgevraagd bij verzoekers.6.3 De toetsing van de verzoekschriftenTabel 7 Verdeling afgedane verzoekschriften   2001%2000%1. Buitenwettelijke verzoekschriften geen onderzoek, op grond
van         artikel 1a1 877       artikel 3030      1 90221,01 65420,2      2. Binnenwettelijke verzoekschriften:      a. geen onderzoek, op grond van        artikel 161 047       artikel 142 698       artikel1535       kennisgevingen167       overige (ingetrokken/non-respons)+ 483      4 43148,93 42441,9      b. Via onderzoek afgedaan door Afd. II, III en IV + 2 72730,13 09437,9totaal 9 0601008 172100In deze paragraaf worden enkele voorbeelden beschreven van de toepassing
van de artikelen 1a, 16 en 14 van de WNo. In artikel 1a staat op welke bestuursorganen
de WNo van toepassing is. In artikel 16 is beschreven naar welke gedragingen
van bestuursorganen de Nationale ombudsman geen onderzoek mag
instellen. In artikel 14 is vermeld in welke gevallen de Nationale ombudsman
wel bevoegd, maar niet verplicht is een onderzoek in te stellen.6.3.1 Artikel 1a: Bevoegdheid naar bestuursorgaanIn artikel 1a WNo is bepaald op welke bestuursorganen de wet van toepassing
is. Dat zijn– ministers;– bestuursorganen van provincies, gemeenten, waterschappen, en gemeenschappelijke
regelingen die op eigen verzoek door de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties zijn aangewezen met toepassing van artikel 1b WNo;– bestuursorganen van provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke
regelingen voor zover het de gedragingen van voor hen werkzame buitengewoon
opsporingsambtenaren betreft;– bestuursorganen waaraan een taak met betrekking tot de politie
is opgedragen;– overige bestuursorganen op het niveau van de rijksoverheid, voor
zover niet bij algemene maatregel van bestuur uitgezonderd.In § 2.1.3 is beschreven hoeveel nieuwe gedecentraliseerde publiekrechtelijke
lichamen onder de bevoegdheid van de Nationale ombudsman zijn gekomen.De Nationale ombudsman was niet bevoegd om klachten in behandeling te
nemen die in 2001 werden ingediend over het Samenwerkingsverband Regio Eindhoven,
het Knooppunt Arnhem–Nijmegen (KAN) en het bestuurlijk Platform Groene
Hart. Deze instellingen zijn of geen gemeenschappelijke regeling, of geen
gemeenschappelijke regeling die is aangewezen als bestuursorgaan in de zin
van de Wet Nationale ombudsman.Voor het antwoord op de vraag wat «overige bestuursorganen»
zijn in de zin van artikel 1a, eerste lid, onder e, van de WNo moet te rade
worden gegaan bij artikel 1:1 van de Algemene wet bestuursrecht. Onder bestuursorgaan
wordt volgens dat artikel verstaan:a. een orgaan van een rechtspersoon, die krachtens publiekrecht is ingesteld
(a-orgaan);b. een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed (b-orgaan)Over de volgende instanties heeft de Nationale ombudsman in 2001 zich
uitgesproken of zij wel of geen bestuursorgaan zijn in de zin van artikel
1a, eerste lid, onder e, WNo.Als a-orgaan zijn aan te merken:– het Nederlandse Keuringsinstituut voor Pleziervaartuigen;– de Raad voor Accreditatie als bedoeld in de Regeling keuringsinstanties
Wet pleziervaartuigen;– Commissie Milieuhygiëne Luchtvaartterrein Eelde;– provinciale klachtencommissies Jeugdzorg, ingesteld door een provincie.
Is de commissie ingesteld door een provincie met een samenwerkingsverband
(een regio) dan is de commissie geen bestuursorgaan in de zin van de WNo.Als b-orgaan zijn aan te merken:– ziektekostenverzekeraars voor zover belast met de uitvoering van
de Ziekenfondswet, de Algemene wet bijzondere ziektekosten (AWBZ)
en de Wet op de toegang tot Ziektekostenverzekeringen (WTZ);– Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (zowel bij de verlening
van hypotheekgarantie als bij de invordering van schulden);– Stichting Waarborgfonds Motorverkeer;– Stichting De Opbouw (indicatiestelling plaatsing AMA's in wooneenheden);– Stichting Maror-gelden overheid (verdeling geld onder Joodse vervolgingslachtoffers);– Vergunninghouders als bedoeld in de Wet opneming buitenlandse
kinderen ter adoptie;– Det Norske Veritas;– Participatiefonds (bij ontvangst/doorzending aanvraag afkoop wachtgeld
in het kader van artikel 49 van het Besluit werkloosheid onderwijs- en onderzoekspersoneel);– psychiatrische ziekenhuizen bij het opleggen van bepaalde beperkingen
(uit artikel 40, zesde lid, van de Wet Bopz blijkt dat de Algemene wet bestuursrecht
van toepassing is);– Raad voor de Overgangsregeling Gezondheidspsychologen (ROG);– deurwaarders en notarissen.Niet als bestuursorgaan in de zin van de Wet Nationale ombudsman zijn
aan te merken:– Regionale Indicatieorganen (RIO's);– Nationaal Forum Introductie Euro;– Stichting Internet Domeinen Nederland;– Investerings- en ontwikkelingsbanken;– Stichting Individuele Maror-gelden;– Halt-bureaus.6.3.2 Artikel 16: Bevoegdheidsafbakening naar gedraging6.3.2.1 InleidingStaat vast dat de instantie waarover wordt geklaagd of waaraan de gedraging
kan worden toegerekend een bestuursorgaan is, dan toetst de Nationale ombudsman
het verzoekschrift aan de bevoegdheidsbepalingen van artikel 16. Hieronder
zijn in algemene zin enkele voorbeelden beschreven.6.3.2.2 Onbevoegdheid Nationale ombudsman ten aanzien
van algemeen verbindende voorschriften (artikel 16, onder b)Met enige regelmaat ontvangt de Nationale ombudsman klachten over algemeen
verbindende voorschriften. De Nationale ombudsman mag echter geen onderzoek
instellen naar de redelijkheid of billijkheid van wettelijke voorschriften.
Net als vorig jaar ontving de Nationale ombudsman enkele klachten over de
Wet Zelfstandigen in de Ziekenfondswet. Diverse klachten ontving de Nationale
ombudsman over de regelgeving betreffende de toegang tot de Ziekenfondswet
c.q. over de acceptatie van de standaardpakketpolis. Ook werd een enkele keer
gesteld dat de Wet bevordering eigen woningbezit niet uitvoerbaar zou zijn,
of dat de normen van die wet te strak zouden zijn. Voorts werd erover geklaagd
dat de Wet waardering onroerende zaken (WOZ) geen rekening zou houden met
het waardedrukkend effect van erfpacht. Een ander voorbeeld was een klacht
over de wettelijke korting op de AOW-uitkering voor vrouwen van grensarbeiders.
Iemand die in het kader van de MKZ-crisis klaagde over het non-vaccinatiebeleid
werd erop gewezen dat dit beleid was gebaseerd op het Besluit gebruik sera
en entstoffen. Ook een klacht over de zone-indeling, opgenomen in de regeling
nationale vervoersbewijzen openbaar vervoer wordt op grond van artikel 16b
niet in onderzoek genomen.Geen onderzoek werd ingesteld naar de klacht dat bij de invoering van
een hoger BTW-tarief geen overgangsrecht was geregeld voor overeenkomsten
die waren aangegaan toen het oude tarief nog gold, maar die werden uitgevoerd
toen het nieuwe tarief gold.6.3.2.3 Onbevoegdheid Nationale ombudsman bij openstaan
of aanhangig zijn van een bezwaar- of beroepsprocedure (artikel 16, onder
c)De Nationale ombudsman mag geen onderzoek instellen zolang tegen een besluit bezwaar of beroep kan worden aangetekend. Ook is de Nationale
ombudsman niet bevoegd een onderzoek in te stellen als een bezwaar- of beroepschrift
in behandeling is. Kon op het moment waarop de Nationale ombudsman het verzoekschrift
ontving nog bezwaar of beroep worden aangetekend, dan stuurt de Nationale
ombudsman, na overleg met betrokkene, de brief door naar de bevoegde instantie.
Op grond van artikel 13 van de Wet Nationale ombudsman geldt dan de datum
waarop de Nationale ombudsman het verzoekschrift ontving als de datum waarop
het geschrift is ingediend bij de bevoegde instantie. In de artikelen 3:45
en 6:23 van de Algemene wet bestuursrecht is bepaald dat bij een besluit of
bij een beslissing op bezwaar of beroep melding wordt gemaakt van het openstaande
rechtsmiddel. Hierbij moet worden vermeld door wie, binnen welke termijn en
bij welk orgaan beroep kan worden ingesteld. Het komt in de praktijk voor
dat een bestuursorgaan in strijd met de wet geen rechtsmiddelverwijzing bij
het besluit vermeldt. Zo wordt de afwijzing van een verzoek om schadevergoeding
door bestuursorganen niet altijd als een zelfstandig schadebesluit aangemerkt,
als die afwijzing als zo'n besluit moet worden gezien. Uit de parlementaire
geschiedenis zou kunnen worden afgeleid dat de te late indiening van een bezwaarof
beroepschrift onder omstandigheden niet verwijtbaar is als deze het gevolg
is van het ontbreken van een rechtsmiddelverwijzing. Uit de rechtspraak (onder
meer twee uitspraken van de Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State van
8 mei 2001, AB 2001, 291 en 292) volgt echter dat als hoofdregel geldt
dat de omstandigheid dat niet is gewezen op een openstaand rechtsmiddel niet
betekent dat termijnoverschrijding op die grond in beginsel verschoonbaar
is. Alleen als er bijzondere omstandigheden zijn kan de termijnoverschrijding
verschoonbaar zijn. Wat die bijzondere omstandigheden zijn blijkt nog niet
uit de rechtspraak. Vermoedelijk is onjuiste voorlichting door een bestuursorgaan
een voorbeeld van zo'n bijzondere omstandigheid. Zolang nog niet voldoende
duidelijk is wat onder bijzondere omstandigheden moet worden verstaan stuurt
de Nationale ombudsman verzoekschriften ter behandeling als bezwaar- of beroepschrift
door naar de bevoegde instantie, als verzoeker dat wil. Verzoeker wordt er
uitdrukkelijk op gewezen dat het aan de bevoegde instantie is om te bepalen
of het bezwaar- of beroepschrift in behandeling kan worden genomen. In beroepszaken
wordt verzoeker uitdrukkelijk gewezen op de verplichting om griffierecht te
betalen.Doorzending aan het bestuursorgaan bij te late indiening kan ook van belang
zijn, omdat het bestuursorgaan soms in het bezwaarschrift aanleiding kan zien
om een besluit ambtshalve te herzien. Constateert de Nationale ombudsman dat
onder of bij een besluit of een beslissing op bezwaar of in administratief
beroep ten onrechte niet op een openstaand rechtsmiddel is gewezen, dan zal
in beginsel uit eigen beweging een onderzoek (ex artikel 15 WNo) worden gestart
naar die nalatigheid. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van een gestandaardiseerd
rapport (zie ook § 1.1.2.1)Vermeldenswaard is dat ingevolge artikel 45 van de Wet bescherming persoonsgegevens
een beslissing op een verzoek als bedoeld in de artikelen 30, derde lid, 35,
36 en 38, tweede lid, alsmede een beslissing naar aanleiding van de aantekening
van verzet als bedoeld in de artikelen 40 of 41 gelden als een besluit
in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, voor zover deze beslissingen
zijn genomen door een bestuursorgaan. Het gaat hier onder meer om beslissingen
op verzoeken om persoonsgegevens te verwijderen, te verbeteren, aan te vullen
of af te schermen. Onder de vervallen Wet persoonsregistraties bestond er
een andere vorm van rechtsbescherming. De Nationale ombudsman achtte zich
onder het systeem van laatstgenoemde wet op een andere grond niet bevoegd
om klachten over vergelijkbare beslissingen te onderzoeken. Die beslissingen
waren namelijk onderworpen aan rechterlijk toezicht als bedoeld in artikel
16, onder g, WNo.Als besluit waartegen bezwaar en vervolgens beroep openstaat in de zin
van artikel 16, onder c, WNo, werd ook aangemerkt de terugvordering door de
Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen van een bedrag dat in het kader van
borgstelling was uitbetaald.Voorts wordt artikel 16c veel toegepast bij klachten over de oplegging
van administratieve sancties op grond van de Wet administratiefrechtelijke
handhaving verkeersvoorschriften, over besluiten op het terrein van huursubsidie,
en over besluiten op het terrein van sociale verzekeringen (verstrekking en
terugvordering).Ook een weigering van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
om gegevens over de zogenoemde meitelling bij een bedrijf aan een derde te
geven werd aangemerkt als een besluit op grond van de Wet openbaarheid van
bestuur en de Algemene wet bestuursrecht waartegen bezwaar en vervolgens beroep
openstond.Geen besluit was de feitelijke invordering door een ambtenaar van een
kentekenbewijs.De Nationale ombudsman kreeg enkele signalen dat er problemen waren rond
de bepaling van het juiste bedrag van voorlopige aanslagen inkomstenbelasting
2001. Dit werd veroorzaakt door de ingrijpende vernieuwing van de Wet inkomstenbelasting.
Omdat tegen de voorlopige aanslag bezwaar en vervolgens beroep mogelijk is,
is de Nationale ombudsman gelet op artikel 16c niet bevoegd om een onderzoek
in te stellen naar de opgelegde aanslagen.6.3.2.4 Onbevoegdheid Nationale ombudsman bij rechterlijk
toezicht (artikel 16, onder g)Ingevolge artikel 16, onder g, mag de Nationale ombudsman geen onderzoek
instellen naar gedragingen waarop de rechter toeziet. In het algemeen moet
hierbij worden gedacht aan speciale procedures, op grond waarvan over specifieke
gedragingen van overheidsinstanties kan worden geklaagd bij de rechter. Voorbeelden
waarbij artikel 16, onder g, wordt toegepast zijn:– sepotbeslissingen van de officier van justitie (artikel 12 Wetboek
van Strafvordering, Sv.);– het uitblijven van beslissingen van de officier van justitie over
teruggave van een in beslag genomen zaak (art. 552a Sv.);– de weigering van een bestuursorgaan om schade te vergoeden als
bedoeld in artikel 89 van het Wetboek van Strafvordering (een strafzaak eindigt
zonder oplegging van straf of maatregel, of voorlopige hechtenis was niet
toegelaten, terwijl de verdachte wel in verzekering is gesteld of voorlopige
hechtenis heeft ondergaan);– klachten over de beperkingen van bepaalde rechten van patiënten
in psychiatrische ziekenhuizen (artikel 40 Wet bijzondere opneming in psychiatrische
ziekenhuizen);– het besluit van een Kamer van Koophandel om een onderneming of
rechtspersoon niet in het Handelsregister in te schrijven (artikel 23, eerste
lid, Handelsregisterwet).Ook onder de werking van artikel 16g vallen klachten over een transactievoorstel
van een officier van justitie. Betrokkene kan het erop aan laten komen dat
de officier van justitie hem of haar voor de strafrechter dagvaardt door niet
te betalen. Bijzonder was nog de volgende kwestie. Op grond van artikel 36e van het
Wetboek van Strafrecht kan aan degene die is veroordeeld wegens een strafbaar
feit de verplichting worden opgelegd tot betaling van een geldbedrag aan de
Staat ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel.Bij de uitspraak waarbij een dergelijke maatregel wordt opgelegd, dient
de rechter ingevolge artikel 24d, eerste lid, van het Wetboek van Strafrecht
te bevelen dat vervangende hechtenis zal worden toegepast voor het geval volledige
betaling noch volledig verhaal van het verschuldigde bedrag volgt. In het
tweede lid van dat artikel is bepaald dat deze vervangende hechtenis niet
wordt verminderd door het voldoen van slechts een gedeelte van het verschuldigde
bedrag. Op grond van artikel 577b, tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering
kan op schriftelijk verzoek van de veroordeelde de rechter die de maatregel
heeft opgelegd het vastgestelde bedrag en de bevolen hechtenis verminderen
of kwijtschelden. Dit is ook een vorm van rechterlijk toezicht.De Nationale ombudsman kan in beginsel wel een onderzoek instellen naar
de wijze waarop een rapport van de Raad voor de Kinderbescherming tot stand
is gekomen. De Nationale ombudsman stelt echter geen onderzoek in naar een
klacht die erop neer komt dat de beslissing van een rechter niet juist is,
omdat de beslissing volgens verzoeker is gebaseerd op een onjuist (tot stand
gekomen) rapport.6.3.3 Artikel 14: Ontvankelijkheid; discretionaire bevoegdheid
Nationale ombudsman6.3.3.1 InleidingHeeft de klacht betrekking op een gedraging van een bestuursorgaan in
de zin van de Wet Nationale ombudsman en is artikel 16 van die wet niet van
toepassing, dan moet de Nationale ombudsman in beginsel een onderzoek instellen.
Als zich echter een van de omstandigheden van artikel 14 voordoet, dan is
de Nationale ombudsman wel bevoegd, maar niet verplicht om een onderzoek te
doen of voort te zetten. In beginsel wordt geen onderzoek ingesteld als een
der omstandigheden, genoemd in artikel 14 zich voordoet.In de grafiek hieronder wordt per onderdeel van artikel 14 een overzicht
gegeven van de verzoekschriften die op grond van dit artikel niet in onderzoek
zijn genomen. 6.3.3.2 Niet voldaan aan vereisten van artikel 12 in samenhang
met artikel 14, onder aDe Nationale ombudsman is niet verplicht een onderzoek, in te stellen
als het verzoekschrift te laat is ingediend of niet voldoet aan de vereisten,
vermeld in artikel 12, derde en vierde lid. Ingevolge artikel 12, derde lid
moet een verzoekschrift onder meer de naam van de verzoeker bevatten. De Nationale
ombudsman neemt in beginsel geen klachten van een anonieme klager in behandeling.
Uit een oogpunt van fair-play mag van een klager – die in de regel een
ander een verwijt maakt – worden verwacht dat hij uit de anonimiteit
treedt. Voor een behoorlijk klachtonderzoek is het in beginsel ook noodzakelijk
dat de klager identificeerbaar, bereikbaar en aanspreekbaar is. Indien een
klager echter een zwaarwegend belang heeft om zijn naam en adres niet bekend
te maken kan van bovenstaand uitgangspunt worden afgeweken. Dit belang dient
dan wel voldoende duidelijk gemaakt te zijn. Zwaarwegend is in ieder geval het belang van een verzoeker bij handhaving van zijn positie
als anonieme verdachte van een (mogelijk) strafbaar feit dat verband houdt
met het politieoptreden waarop de klacht betrekking heeft. Immers, in het
straf(proces)recht geldt het beginsel dat een verdachte niet actief behoeft
mee te werken aan zijn veroordeling (nemo-tenetur-beginsel). Een uitvloeisel
van dit beginsel is dat de verdachte niet verplicht is te antwoorden op vragen
die hem worden gesteld. Vragen naar de personalia van de verdachte zijn daarvan
niet uitgezonderd. Het nemo-tenetur-beginsel is in principe gebonden aan een
strafvervolging. Zolang daarvan geen sprake is, behoeft een beroep op zwijgrecht
en anonimiteit niet zonder meer te worden gehonoreerd. Het moet dus om een
concrete verdenking gaan. Dat een verzoeker om politiek-ideologische redenen
of uit angst voor civiele claims zijn gegevens niet kenbaar wil maken bij
het bestuursorgaan, vormt voor de Nationale ombudsman geen aanvaardbare reden
voor anonimiteit.Een ander vereiste is dat de gedraging waarover wordt geklaagd voldoende
concreet is. Een klacht waarin er in algemene bewoordingen over werd geklaagd
dat de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) onvoldoende heeft
gedaan om uitbreiding van mond- en klauwzweer tegen te gaan werd als zijnde
onvoldoende concreet niet in onderzoek genomen.6.3.3.3 Kennelijke ongegrondheid van het verzoek (artikel
14, onder b)In deze paragraaf worden enkele voorbeelden genoemd van klachten die als
zijnde kennelijk ongegrond zijn afgedaan.De Nationale ombudsman stelt zich terughoudend op bij de beoordeling van
de afwijzing van een civielrechtelijk verzoek om schadevergoeding. De burgerlijke
rechter is immers bij uitsluiting bevoegd om bindend te beslissen over de
vraag of, op grond van de bepalingen van het burgerlijk recht, het betrokken
bestuursorgaan is gehouden om de gestelde schade te vergoeden. Alleen wanneer
in zo'n geval naar het oordeel van de Nationale ombudsman de aanspraak van
betrokkene op schadevergoeding, gezien de gronden waarop deze aanspraak berust,
zo evident juist is dat het betrokken bestuursorgaan niet in redelijkheid
tot zijn afwijzend besluit heeft kunnen komen, wordt dat besluit tot weigering
van de gevraagde schadevergoeding aangemerkt als niet-behoorlijke gedraging.
In de overige gevallen gaat de Nationale ombudsman ervan uit dat het in beginsel
vrijstaat aan het betrokken bestuursorgaan om te betwisten dat het gehouden
is tot het vergoeden van die gestelde schade en om zich op het standpunt te
stellen dat de vraag naar die gehoudenheid – eventueel – moet
worden beantwoord door de burgerlijke rechter. In sommige gevallen kan al
zonder nader onderzoek worden geoordeeld dat de gronden waarop de aanspraak
berust niet zo evident juist zijn dat het betrokken bestuursorgaan niet in
redelijkheid tot een afwijzend besluit kon komen. In die gevallen wordt de
klacht – gelet op de marginale toetsing van de Nationale ombudsman –
afgedaan als zijnde kennelijk ongegrond.Voor het instellen van een onderzoek naar een afwijzende beslissing op
een verzoek om ambtshalve vermindering is geen ruimte als zich na het verstrijken
van de bezwaar- of beroepstermijn geen nieuwe feiten of omstandigheden hebben
voorgedaan, gelet op de van toepassing zijnde resolutie. Een klacht is kennelijk
ongegrond als bij het verzoek om ambtshalve vermindering geen nieuwe feiten
of omstandigheden waren genoemd. Geen onderzoek werd ingesteld naar een klacht van een onderneming dat
de Belastingdienst niet bereid was om een betalingsregeling te treffen met
een lager aflossingsbedrag dan f 52 000. De onderneming betaalde
maandelijks een bedrag van f 52 000 aan derden-schuldeisers. Omdat
de Belastingdienst preferent schuldeiser is was de klacht kennelijk ongegrond.Een vrouw en haar partner hadden zich afzonderlijk ingeschreven bij een
makelaar voor een optie op een bouwnummer in de gemeente Katwijk. De organen
van die gemeente vallen onder de bevoegdheid van de Nationale ombudsman. Op
het moment van de inschrijving woonden zij nog niet samen. De aannemer wilde
de inschrijving van verzoekster niet verder in behandeling nemen omdat er
sprake was van een dubbele inschrijving. In het onderhavige geval werd geconcludeerd
dat de makelaar in het kader van een exploitatieovereenkomst met de gemeente
volledige verantwoordelijkheid draagt voor de uitleg en toepassing van het
toewijzingssysteem. Voor zover de klacht tegen de gemeente was gericht was
deze daarom kennelijk ongegrond.Een daarvoor speciaal aangewezen bedrijf weigerde op grond van omstandigheden
om kadavers bij het bedrijf van verzoeker weg te halen. Verzoeker klaagde
erover dat de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) niet heeft
gezorgd voor een structurele oplossing van het probleem. Uit de wetgeving
blijkt dat de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de aangewezen
instantie is om dit soort geschillen op te lossen. De klacht over de Minister
van LNV is daarom kennelijk ongegrond. Verzoeker werd verwezen naar de Minister
van VWS.Iemand klaagde erover dat de gemeente Sneek – vallend onder de bevoegdheid
van de Nationale ombudsman – heeft geweigerd om de huwelijksakte van
een in de Verenigde Staten gesloten huwelijk in de gemeentelijke basisadministratie
op te nemen. Nu niet was voldaan aan de vereisten van het Apostilleverdrag
was de weigering terecht en de klacht dus kennelijk ongegrond.Een klacht over de afwijzing door het Centraal Justitieel Incassobureau
van een verzoek om een betalingsregeling werd kennelijk ongegrond geacht nu
de afwijzing was gebaseerd op een richtlijn. In een eerder rapport had de
Nationale ombudsman geoordeeld dat het CJIB overeenkomstig deze richtlijn
mocht handelen.Een klacht over de afwijzing door de Staatssecretaris van Financiën
van een verzoek om toepassing van de hardheidsclausule werd kennelijk ongegrond
geacht, nu de wetgever bewust voor een forfaitaire tegemoetkoming in de beroepskosten
had gekozen. De onmogelijkheid om werkelijk gemaakte beroepskosten af te trekken
was geen onvoorzien gevolg van de wetgeving of een ongewenst hard resultaat.6.3.3.4 Onvoldoende belang (artikel 14, onder c)In het algemeen wordt geen onderzoek ingesteld als een bestuursorgaan
heeft erkend zich niet juist te hebben gedragen en zich voor het gedrag heeft
verontschuldigd. Een onderzoek van de Nationale ombudsman zou daar niets meer
aan kunnen toevoegen.Een eenmaal gestart onderzoek kan worden gestopt als de klacht nog tijdens
het onderzoek wordt opgelost. Zo wordt bij klachten over het uitblijven van
een antwoord vaak met succes geïntervenieerd door medewerkers van de
Nationale ombudsman. Heeft verzoeker door de interventie een antwoord gekregen,
of de toezegging dat op korte termijn een antwoord kan worden verwacht, dan
zal de Nationale ombudsman het onderzoek in het algemeen niet
voortzetten, omdat daar geen belang meer mee is gediend.6.3.3.5 Verzoeker een ander dan degene jegens wie de gedraging
had plaatsgevonden (artikel 14, onder d)Als de omstandigheid zich voordoet dat degene die om onderzoek vraagt
een ander is dan degene jegens wie de gedraging heeft plaatsgevonden is dat
in beginsel geen reden om geen onderzoek in te stellen. Dat ligt anders als
de mogelijkheid bestaat dat de persoon jegens wie de gedraging heeft plaatsgevonden
bezwaar heeft tegen een onderzoek.Geen onderzoek werd ingesteld toen iemand, die in ander verband intermediair
was, op eigen titel vergoeding van proceskosten voor een cliënt vroeg,
terwijl het vermoeden bestond dat de verzoeker geen contact meer had met zijn
cliënt.6.3.3.6 Geen gebruik gemaakt van openstaande bestuursrechtelijke
voorziening (artikel 14, onder g)Zoals in § 6.3.2.3 is geschreven kan termijnoverschrijding onder
omstandigheden verschoonbaar zijn, dat wil zeggen, niet tegengeworpen worden.
In die gevallen past de Nationale ombudsman artikel 16, onder c, en niet artikel
14, onder g, toe.Geen onderzoek stelde de Nationale ombudsman in naar een klacht van vissers
dat de Minister van Verkeer en Waterstaat op 22 februari 2000 een vergunning
had verstrekt voor het aanleggen van een 150 kV-kabel in de Westerschelde.
De beslissing was met vermelding van de bezwaarmogelijkheid gepubliceerd.
Toen de Nationale ombudsman het verzoek tot het instellen van een onderzoek
in 2001 ontving was de bezwaartermijn al verstreken.Zie verder voor voorbeelden van besluiten waartegen bezwaar of beroep
kan worden aangetekend § 5.3.2.3.6.3.3.7 Klacht eerst zelf voorleggen aan bestuursorgaan
(artikel 14, onder i)In artikel 12, tweede lid, van de Wet Nationale ombudsman is bepaald dat
verzoeker de klacht eerst bij het bestuursorgaan moet indienen, alvorens de
Nationale ombudsman om een onderzoek te vragen. Dit heet kortweg het kenbaarheidsvereiste.
Dit is in beginsel alleen anders als in redelijkheid van verzoeker niet kan
worden verlangd dat hij de klacht eerst aan het bestuursorgaan voorlegt. Ingevolge
artikel 14, onder i, is de Nationale ombudsman niet verplicht een onderzoek
in te stellen als niet is voldaan aan het vereiste dat de klacht eerst moet
zijn voorgelegd aan het bestuursorgaan.De Nationale ombudsman maakt in de volgende gevallen gebruik van de vrijheid
om een onderzoek in te stellen als de omstandigheid van artikel 14, onder
i, zich voordoet.1. De kwestie is spoedeisend. Dat is het geval als iemand zonder middelen
van bestaan komt te zitten of als een niet meer terug te draaien ongewenste
situatie zou ontstaan die nog te voorkomen is.2. Er is een ernstig verstoorde verhouding tussen verzoeker en het bestuursorgaan,
zodanig dat van verzoeker niet meer kan worden verwacht dat hij zelf nog contact
opneemt met het bestuursorgaan.3. De klacht heeft betrekking op klachtbehandeling.4. De klacht heeft betrekking op de weigering van schadevergoeding.In beginsel kan een klacht ook mondeling of telefonisch worden ingediend.
De enkele stelling dat de klacht mondeling is ingediend is overigens
niet voldoende om aan te nemen dat de klacht bij het bestuursorgaan is ingediend.
Een verzoeker moet in dat geval wel aangeven wanneer hij met wie heeft gesproken.
Ook zal hij de inhoud van het gesprek in hoofdlijnen moeten weergeven.In artikel 9:2 van de Algemene wet bestuursrecht is geregeld dat een bestuursorgaan
zorg moet dragen voor een behoorlijke behandeling van schriftelijke en mondelinge
klachten. Het komt regelmatig voor dat een verzoeker de klacht wel heeft voorgelegd
aan een bestuursorgaan, maar dat het bestuursorgaan de klacht niet als zodanig
heeft herkend of behandeld. In die gevallen is de Nationale ombudsman verplicht
om een onderzoek in te stellen. Onder de noemer «herkansingsbeleid»
zal de Nationale ombudsman bestuursorganen in beginsel de gelegenheid geven
om in dat soort gevallen alsnog te voldoen aan de vereisten van hoofdstuk
9 van de Algemene wet bestuursrecht. Voor een beschrijving van het «herkansingsbeleid»,
niet te verwarren met het kenbaarheidsvereiste, wordt verwezen naar § 1.3.
Is nog niet voldaan aan het kenbaarheidsvereiste, dan biedt de Nationale ombudsman
verzoeker doorzending van het verzoekschrift aan het bestuursorgaan aan. In
de doorzendingsbrief wordt zekerheidshalve nog eens op de procedure van hoofdstuk
9 van de Algemene wet bestuursrecht gewezen.6.3.3.8 Samenhangende gedragingen in lopende procedures
(artikel 14, onder j en k)De Nationale ombudsman is tijdelijk niet verplicht een onderzoek in te
stellen als in een andere procedure zijdelings iets overwogen zou kunnen worden
over een andere gedraging, die samenhangt met de gedraging waarover bij de
Nationale ombudsman wordt geklaagd. In de Wet Nationale ombudsman is niet
geregeld binnen welke termijn een verzoeker op de zaak kan terugkomen nadat
eventueel een onherroepelijke uitspraak is gedaan over de samenhangende gedraging.
Er zijn wel andere in de Wet Nationale ombudsman genoemde termijnen. Zo luidt
de tweede volzin van artikel 12, eerste lid, van de Wet Nationale ombudsman:
«Indien binnen een jaar nadat de gedraging plaatsvond die gedraging
aan het oordeel van een rechterlijke instantie, dan wel ingevolge een wettelijk
geregelde administratiefrechtelijke voorziening aan het oordeel van een andere
instantie is onderworpen, eindigt de termijn een jaar na de datum waarop in
die procedure een uitspraak is gedaan waartegen geen beroep meer open staat,
of de procedure op een andere manier is geëindigd». Besloten is
daarom om nu ook bij de toepassing van de onderdelen j en k van artikel 14
een termijn van een jaar te hanteren.Soms wordt een verzoekschrift niet ingediend binnen de gewone termijn
van een jaar waarbinnen een klacht moet worden ingediend (artikel 12, eerste
lid, eerste volzin, in samenhang met het tweede lid, WNo). De termijnoverschrijding
wordt een verzoeker niet tegengeworpen als hij bij tijdige indiening van het
verzoekschrift toch tijdelijk niet-ontvankelijk zou zijn verklaard omdat er
een procedure over een samenhangende gedraging aanhangig was.Een voorbeeld van een geval waarin onderdeel k wordt toegepast is als
een burger klaagt over geweldgebruik door de politie, en die burger zelf wordt
vervolgd wegens bijvoorbeeld wederspannigheid (artikel 180 van het Wetboek
van Strafrecht). In dat geval zal als delictsbestanddeel bewezen moeten worden
dat de ambtenaar werkzaam was in de rechtmatige uitoefening van zijn bediening. 6.4 Buitenwettelijke verzoekschriftenTabel 8 Afgedane buitenwettelijke verzoekschriften naar
aandachtsgebied*   2001% 2000%Overheid      1. Gemeenten      a. huisvesting198  102  b. bijstand c.a.149  124  c. heffingen/belastingen149  90  d. overige258  243    75438,6 55932,9       2. Lagere overheden overig       a. gemeenschappelijke regelingen 110,6 100,6        3. Rechterlijke macht 1568 905,3 4. Inhoud wettelijke regelingen 442,3 231,4 5. Diversen (overheid in zijn algemeen, vraag, onduidelijk geschrift)
vraag, onduidelijk geschrift) 753,8 734,3        Niet overheid      Overige (o.a. consumentenzaken verzekeringen, arbeids-,
huur-, e.a. civielrechterlijke kwesties) 91246,7 94355,5totaal 1 952100 1 698100* een verzoekschrift kan betrekking hebben op meer dan één
aandachtsgebiedVerzoekschriften die geen betrekking hebben op bestuursorganen in de zin
van de Wet Nationale ombudsman worden aangemerkt als buitenwettelijk. In 2001
zijn 1952 verzoekschriften als buitenwettelijk afgedaan. Ten opzichte van
het voorgaande jaar is er een toename met 15%. De afdoening van buitenwettelijke
verzoekschriften is geconcentreerd bij het front office dat in de loop van
het jaar op afdeling 1 is ingesteld.Buitenwettelijke verzoekschriften zijn onder te verdelen in twee categorieën,
te weten (bestuurs)organen van de overheid die niet onder de bevoegdheid van
de Nationale ombudsman vallen en instanties die niet tot de overheid gerekend
kunnen worden. De eerste categorie betreft met name klachten over gemeenten
en gemeenschappelijke regelingen die niet bij de Nationale ombudsman zijn
aangesloten.Het aantal verzoekschriften met betrekking tot niet-aangesloten gemeenten
is toegenomen tot 38,6% van het aantal buitenwettelijke verzoekschriften (2000:
32,9%). Opvallend veel werd geklaagd over de waardebeschikking in het kader
van de Wet Waardering onroerende zaken (Wet WOZ). In 2001 hebben woningbezitters
van hun gemeenten een nieuwe waardebeschikking ontvangen die geldt voor vier
achtereenvolgende jaren. De waardebeschikking is behalve voor gemeentelijke
belastingen van belang voor de inkomstenbelastingen en waterschapslasten.
Hoofdzakelijk werd er geklaagd over de stijging van de door de gemeente vastgestelde
waarde, de termijn waarop de waardebeschikking is afgegeven en de duur van
de behandeling van bezwaarschriften. In dit kader klagen burgers ook over
de behandelingsduur van beroepschriften bij gerechtshoven.Om te bevorderen dat bestuursorganen, waaronder niet-aangesloten gemeenten,
klachten met toepassing van hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb) behandelen, worden verzoekers in het voorkomende geval er door de Nationale
ombudsman op gewezen hun klacht onder vermelding van deze wettelijke bepaling
aan de gemeente voor te leggen. Voor zover de gemeente heeft
voorzien in een externe klachtinstantie en deze bij de Nationale ombudsman
bekend is, wordt de klager hiervan in kennis gesteld.De klachten over instanties die niet tot de overheid behoren betroffen
voornamelijk nutsbedrijven, aanbieders van (mobiele) telefoondiensten, openbaar
vervoersbedrijven en banken. Ook worden aan de Nationale ombudsman arbeidsrechtelijke
geschillen en schuldproblematiek voorgelegd.6.5 Behandeling van klachten en verzoeken om informatie
per telefoon en e-mailTabel 9 Overzicht telefonische verzoeken om inlichtingen onderwerp2000 2001I. BUITENWETTELIJK     Overheid  1. Gemeenten  a. huisvesting221528b. bijstand c.a. 282452 c. heffingen/belastingen167301d. overige9201 279 Subtotaal gemeenten1 5902 560   2. Lagere overheden overig2447 3. Rechterlijke macht221419   Niet-overheid  Overige (cons.zaken e.d.)3 6665 197 Woningcorporaties–350   Subtotaal buitenwettelijk5 5048 573   II. BINNENWETTELIJK     1. Politie/OM1 1431 4072. Belastingdienst636860 3. Min. v. Just. (geen OM)1 2811 868 4. IBG5513025. Uvi's1 2481 712 6. Waterschappen93937. Universiteit/Hogeschool28338. Provincie3265 9. Gemeenten31472010. Overige1 4952 553 Subtotaal binnenwettelijk6 8219 613totaal12 33818 186In september 2001 is op radio en televisie een Postbus 51-campagne van
de Nationale ombudsman van start gegaan. Gedurende die campagne is een nieuw
en gratis 0800-telefoonnummer bekend gemaakt. Burgers kunnen dit nummer bellen
voor informatie of om te vragen of ze met hun probleem bij de Nationale ombudsman
terecht kunnen. Uit onderzoek en ook in de praktijk blijkt het voor mensen
moeilijk is om te bepalen wanneer ze de Nationale ombudsman om een onderzoek
kunnen vragen. In het licht van deze campagne is er meer nadruk komen te liggen
op de telefoonfunctie van het Bureau Nationale ombudsman. De beantwoording
van publieksvragen is in hoofdzaak komen te liggen bij het front office van
het Bureau. Met het instellen van het front office, dat ook belast is met
de afdoening van buitenwettelijke verzoekschriften, wil de Nationale ombudsman
het eerste contact tussen de burger en het Bureau zo efficiënt mogelijk
laten verlopen. Uitgangspunt is dat langs deze weg een eerste, zij het langs
grote lijnen, beoordeling gemaakt kan worden of een klacht op
het werkterrein van de Nationale ombudsman thuishoort (het onderscheid tussen
binnen- en buitenwettelijke klachten), en zo ja, of er wettelijke bepalingen
van toepassing zijn die een onderzoek door de Nationale ombudsman naar de
klacht in de weg staan. Indien een klacht zich niet leent voor onderzoek door
de Nationale ombudsman wordt de klager telefonisch gewezen op andere juridische
procedures voor zover die aanwezig zijn. In deze en andere gevallen wordt
verwezen naar instanties die de beller misschien verder kunnen helpen. Een
belangrijke doelstelling van de introductie van dit gratis telefoonnummer
is dat op den duur minder buitenwettelijke of anderszins niet in behandeling
te nemen verzoekschriften worden ingediend.Voorafgaand aan de start van de publiekscampagne is het Bureau in september
overgestapt op een andere wijze van registreren van inkomende telefoon en
e-mail. Het nieuwe systeem biedt een groter en gedifferentieerder inzicht
in de telefonische klachten en verzoeken. Door deze vorm van registratie kan
een beter beeld gekregen worden van trends en actuele items. Verwacht wordt
dat het systeem daarnaast een ondersteunende functie kan vervullen bij het
onderzoekswerk van de Nationale ombudsman.In 2001 kreeg de Nationale ombudsman in totaal 18 186 telefonische
verzoeken om informatie (2000: 12 338). De toename van het aantal telefonische
contacten is een direct gevolg van een landelijke publiekscampagne in september
en oktober 2001. In § 5.3.1 wordt verder ingegaan op de effecten
van de Postbus 51-campagne op het aantal en de aard van de telefonische vragen.De hoeveelheid buitenwettelijke e-mail dat via hetzelfde medium is afgedaan
bedroeg in 2001 276 (2000: 320). Een aanpassing aan de website van de Nationale
ombudsman waarop een elektronisch klachtenformulier beschikbaar is heeft waarschijnlijk
bijgedragen tot een afname van dit aantal. Op de website wordt duidelijk aangegeven
met wat voor soort klachten men zich niet tot
de Nationale ombudsman kan wenden. Pas na lezing van die informatie kan het
elektronisch klachtenformulier worden ingevuld.BIJLAGE 1OVERZICHT UITGEBRACHTE RAPPORTENg = gegrondng = niet gegrondgo = geen oordeel# = met aanbeveling! = met instemmingAlgemene Zaken Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 2001/332Minister van Algemene Zakengeen reactie op brief van verzoeker die een persoonlijk
tegen de Minister van Algemene Zaken gerichte klacht bevattegBinnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 2001/117Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatiestoestemming verleend aan Dienst Ziektekostenvoorziening
Overheidspersoneel (van BZK) voor verrichten van marktactiviteiten t.b.v.
de SVB, toegelaten dat de DZVO aanvragen om tegemoetkoming in de ziektekosten
in behandeling neemt van personeelsleden van Staatsbosbeheer, SNV en de Oorlogsgravenstichting
zonder dat ontheffing is verleend o.b.v. de aanwijzingenng 001/138Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatiesbij brief meegedeeld dat verzoeker brieven
bestemd voor de Dienst Ziektekostenvoorziening Overheidspersoneel (DZVO) te
Emmen niet meer mocht afgeven bij postkamer ministerie maar zelf moest verzendenng001/152Korps landelijke politiedienstenhandelwijze ambtenaren toen schizofrene en zwervende zoon
van verzoeker werd aangetroffen op de autosnelweg; geweigerd zoon door arts
te laten onderzoeken en geweigerd verzoeker te informeren over verblijfplaats
zoonng001/188Korps landelijke politiedienstenop onjuiste en gevaarlijke wijze op de A1 verzoeker staande
gehoudeng 001/194Korps landelijke politiedienstenhandelwijze ambtenaar KLPD: op irritante en provocerende
wijze de les gelezen; overbodige vraag gesteld; gesuggereerd dat vals adres
werd opgegeven; niet meteen rijbewijs teruggegeven, t.a.v. klachtbehandeling
door chef KLPD: niet de weergave van verklaring kunnen inzien en niet in gelegenheid
gesteld te reageren op lezing betrokken ambtenaar en korpschef niet ingegaan
op alle klachtonderdelen en aangenomen dat verzoeker lang heeft gereden en
klacht over schending van privacy ongegrond verklaardg,ng,go001/242USZO-Zoetermeerin beslissing op bezwaarschrift niet verklaard of het al dan niet juist was
die beslissing aan te houden, informeren van ex-werkgever over behandeling
bezwaarschrift, verstrekken van kopieën van brieven gericht aan USZO
aan ex-werkgeverg 001/287Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatiesuitspraak van arrondissementsrechtbank
in verzoekers familie betreffende zaak in niet-geanonimiseerde vorm toegezonden
aan derdeg  Hoge
Raad van Adelbovengenoemde uitspraak
aangeboden aan periodiek van Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslachten
Wapenkunde en ook onder aandacht gebracht van Centraal Bureau voor Genealogieg001/388USZO-Zoetermeerpas op 3 juni 1999 een vonnis van 12 september 1990 van de arrondissementsrechtbank
aan verzoeker betekend, waardoor vordering van f 35 578 is opgelopen
tot f 61 510ngBuitenlandse Zaken en Justitie Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/020Visadienstlange behandelingsduur bezwaarschrift (april 1998) tegen afwijzing mvv voor
echtgenote klager nadat de arrondissementsrechtbank het beroep tegen het ongegrond
verklaren van het bezwaar, gegrond had verklaard en de Minister van Buitenlandse
Zaken had opgedragen binnen acht weken opnieuw op het bezwaarschrift te beslissen#,g001/061Visadienstbehandelwijze van klacht, geen inhoudelijke reactie op klacht maar slechts
informatieverstrekking, niet tussentijds geïnformeerd door Visadienst
en medewerkers informatielijn IND hebben herhaaldelijk onvoldoende geïnformeerd
over stand van zakeng,ng001/094Visadienstlange behandelingsduur van verzoek om verlening van mvv voor zijn echtgenote
en zijn kinderen, toezegging om beslissing te nemen niet nagekomeng001/097Visadienstlange behandelingsduur van een aantal bij de Nederlandse ambassade te Sofia
ingediende visumaanvrageng,ng001/112Visadienstwijze waarop klacht over behandeling van verzoek om verlening van mvv aan
gezin is afgedaan, lange behandelingsduur van klacht, wijze waarop gemachtigde
te woord is gestaan door infolijn van IND/Visadienst en telefonisch ingediende
klacht moest ingetrokken worden, omdat anders documenten t.b.v. mvv-verzoek
niet naar Nederlandse ambassade gezonden zouden worden voordat klacht afgehandeld
wasg001/178Visadienstwijze waarop klacht m.b.t. aanvraag van mvv is afgehandeld: niet duidelijk
welke feiten en omstandigheden tot nader onderzoek hebben geleid, Visadienst
acht klacht verzoeker ongegrond, omdat Visadienst zegt niet verantwoordelijk
te zijn, aangezien vreemdelingendienst regiopolitie nader onderzoek had aangekondigdg001/233Visadienstlange behandelingsduur van aanvraag om verlening van mvv t.b.v. kinderen en
echtgenoteg 001/258Visadienstlange behandelingsduur van aanvraag om verlening van mvv echtgenote en kinderen;
onderzoek naar documenten onnodig vertraagd omdat niet (direct) een DNA-onderzoek
is gedaang,ng001/329Visadienstniet aan Koninklijke Marechaussee laten weten dat er informatie over verzoekers
financiële situatie voorhanden was#,g 001/394Visadienstlange behandelingsduur van bezwaarschrift tegen afwijzende beslissing op verzoekers
aanvraag om een mvv t.b.v. zijn in Damascus verblijvende echtgenotegBuitenlandse Zaken Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/009Ministerie van Buitenlandse Zakenlange duur onderzoek n.a.v. verzoek IND van 17/9/99g 001/097Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging
te Sofialange behandelingsduur ingediende
visumaanvragen bij de Nederlandse ambassade te Sofiag,ng Afdeling
Vreemdelingen- en Visumzakenlange behandelingsduur
ingediende visumaanvragen bij de Nederlandse ambassade te Sofiag 001/102Ministerie van Buitenlandse Zakenniet ingegaan op verzoek om schadevergoedingng  Nederlandse
ambassade te Islamabadniet voortvarend
gereageerd op verzoek Ministerie van Defensie van Pakistan om authenciteit
van een handelsovereenkomst te bevestigen; aan Min. van Defensie laten weten
dat bedrijf van verzoeker onderzocht werd door Economische Controledienst,
bovendien was onderzoek al afgerond en is ambassade volgens verzoeker niet
bevoegd de handelsovereenkomst te authentificeren; pas 8 juli 1999 aan
Min. van Defensie meegedeeld dat onderzoek was afgerond, zonder aanleiding
en resultaat van onderzoek aan te geveng,ng001/110Ministerie van Buitenlandse Zakenlange duur van onderzoek dat op verzoek van de Landendesk
Afghanistan van de IND gestart isng 001/113Nederlandse ambassade te Caïroniet van dienst geweest bij het beantwoorden van vragen
over legalisatie, geen namen willen noemen, op onvriendelijke wijze of geheel
niet te woord gestaan, aantal uren buiten moeten wachten voordat verzoeker
werd geholpen, discriminerende handelwijze, na indiening van klacht geen hulp
van consul en geen reactie van ambassadeur over discriminerende bejegening#,ng,go 001/127Nederlandse ambassade te New Delhipas op 20 september 1999 beslissing genomen op aanvraag
van 24 december 1998 tot legalisatie van huwelijksakte, niet gereageerd
op verzoek om mee te delen welke informatie (en uit welke bronnen) de ambassade
had gekregen over huwelijksdatum verzoekers, schriftelijk uitgenodigd voor
afspraak die bij aankomst (na 400 km reizen) niet door bleek te gaan en verzoeker
onheus bejegend door portierg,ng,go001/143Nederlandse ambassade te Jakartabehandeling van een namens verzoeker ingediend verzoek
tot legalisatie opgedragen aan met naam genoemde medewerkster, alhoewel de
ambassade op de hoogte was van belangenverstrengeling tussen medewerkster
en ex-echtgenote verzoekerng 001/147Ministerie van Buitenlandse Zakenverwijderd uit geprivilegieerdenadministratie zonder verzoeker
redelijke termijn voor vertrek te gunnen, nagelaten verzoeker te informeren
over de verwijdering en de vertrektermijn en politiekorps Haaglanden geïnformeerd
over klachten die over verzoeker waren ingediend als gevolg waarvan verzoeker
strafrechtelijk werd aangehoudenng 001/168Minister van Buitenlandse Zakenbij brief meegedeeld dat de Nederlandse ambassadeur te
Paramaribo terecht heeft geweigerd hem behulpzaam te zijn bij verkrijgen van
toelating tot Suriname en minister geeft daarmee onjuiste uitleg aan artikel
5, tweede lid van de Toescheidingsovereenkomst!,g001/181Ministerie van Buitenlandse Zakenlange behandelingsduur van verzoek om ambtsberichtg001/195Ministerie van Buitenlandse Zakenkosten van terugreis naar Nederland ten onrechte, althans
voor te hoog bedrag, teruggevorderd#,g  Nederlandse
diplomatieke vertegenwoordiging te Quitobejegend tijdens en na detentie in Quito: niet geïnformeerd over recht
op rechtsbijstand en ter plaatse geldende rechtsregels; geen toezicht gehouden
op verloop strafrechtelijke vervolging en verleende rechtsbijstand; onvoldoende
toegezien op detentie onder menswaardige omstandigheden en niet gewezen op
klachtmogelijkheden; slechts 3 maal bezocht in detentieperiode van 4 jaar;
geweigerd contact tot stand te brengen met familieg,ng,go001/282Nederlandse ambassade te Damascusniet overgegaan tot afgifte van een mvv terwijl Visadienst
had bericht geen bezwaar te hebben tegen de afgifte van de mvv, daarentegen
heeft ambassade onderzoek ingesteld naar huwelijksakte verzoekerng 001/293Ministerie van Buitenlandse Zaken, Hoofddirectie
P&Owijze van behandelen sollicitatiebrief:
aanvankelijk meegedeeld geen sollicitatie te hebben ontvangen terwijl uit
brief van 15 augustus blijkt dat deze wel ontvangen is; pas op 15 augustus
2000 gereageerd op sollicitatie van 6 maart 2000g 001/296Ministerie van Buitenlandse Zakenonvoldoende duidelijkheid verschaft over welk onderzoek
de Nederlandse ambassade te Accra (Ghana) op 7 mei 1998 heeft verricht
bij zijn zoong,go001/358Ministerie van Buitenlandse Zakenonvoldoende inhoudelijk ingegaan op klachtbrief waarin
verzoekster klaagt over het moeten betalen van een bedrag van ongeveer f 2000
aan een persoon die zich voordeed als medewerker van de Nederlandse ambassade
te Lagos, Nigeria, in het kader van legalisatieaanvraaggDefensie Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/124Koninklijke Marechausseeop een onnodig hardhandige en onverantwoorde wijze verzoeker
uit mast van fregat verwijderdg,ng 001/208Kapittel der Militaire Willemsorde Den Haaghandelwijze n.a.v. verzoek om toezending
van stukken m.b.t. verlening van Militaire Willems Orde aan een luitenant
kolonel buiten dienst: brief van 1 sept. 1999 niet doorgezonden aan minister,
ondanks toezegging dat dit was gebeurd; herhaald verzoek van 21 maart
pas op 12 mei doorgezonden en onvoldoende ingegaan op via de Nationale
ombudsman doorgezonden klachtg,ng Ministerie
van Defensiemeerdere brieven niet beantwoord,
niet gereageerd op doorgezonden klacht, brief van 30 mei pas op 19 juli
beantwoord, toezegging om binnen zes weken te beslissen niet nagekomen, niet
aangegeven binnen welke termijn op het herhaalde verzoek zou worden beslistg  Ambtenaar
Ministerie van Defensietelefonisch gedane
toezegging niet nagekomen en niet teruggebeld, ondanks toezegging van andere
medewerkerg 001/329Koninklijke Marechausseegedwongen naar huis te reizen om salarisspecificatie op
te halen, terwijl verzoeker erop had gewezen dat garantstellingsprocedure
via vreemdelingendienst was afgerond, vervolgens niet voortvarend te werk
gegaan, er niet opgewezen dat vriend zich moest melden bij vreemdelingendienst
terwijl meldingsplicht wel in paspoort is opgenomenng,go001/377Koninklijke Marechausseetoezegging niet nagekomen dat verzoeker een afschrift
zou worden toegestuurd van openbaar verslag over 1998, zoals bedoeld in art.
15 van de Klachtregeling politietaken Koninklijke marechaussee/krijgsmacht!,g001/386Koninklijke Marechausseeverzoekster ten onrechte aangehouden omdat belofte was
gedaan haar niet aan te houden wanneer zij zich vrijwillig zou verwijderen;
onnodig en disproportioneel geweld gebruikt; verzoekster niet afgeschermd
van publiek gefouilleerdgEconomische Zaken Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/102Ministerie van Economische Zakenopdracht gegeven aan de Economische Controledienst om
een onderzoek in te stellen naar bedrijf van verzoekerng 001/186Centraal Bureau voor de Statistiek Heerlensamenwerkingsrelatie met verzoeker beëindigd
en niet gereageerd op verzoekers brieveng,ng001/372Dutch Investors Grouponvoldoende inzet om een geschil over investeringen tussen verzoekster
en de regering van Zuid-Afrika op te lossenngFinanciën Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/012Belastingdienst/Centrale betalingsadministratievergoed geen rente over het saldo van
bij het Cba aangehouden Wet Ketenaansprakelijkheid (WKA)-rekeningng 001/054Minister van Financiënin onvoldoende mate ingegaan op argumenten die verzoeker
in brief naar voren heeft gebrachtg  Agentschap
van het Ministerie van Financiënbehandelwijze tijdens de procedure n.a.v. sollicitatie; verzoeker is niet
in dienst genomen, ondanks mondelinge toezegging van hoofd AGK en verzoeker
is er niet op gewezen dat zijn aanstelling afhing van het aanblijven van het
hoofd AGKng001/083Belastingdienst/Ondernemingen Zuid Bredaafwijzend beslist op door verzoeker ingediend beroep tegen
afwijzing van ingediende verzoeken om kwijtschelding van opgelegde belastingaanslagen!,g,ng001/088Dienst omroepbijdragen Den Haagenkele scholen in Breda is in 1999 een groot bedrag aan
omroepbijdrage in rekening gebrachtng001/096Belastingdienst/Particulieren Den Haaguit aanslag voortvloeiende teruggaaf van f 1 864
op verkeerd rekeningnummer gestort, belastingdienst niet bereid een rentevergoeding
toe te kennen over periode dat verzoeker niet over uitkering kon beschikken!,g001/145Belastingdienst/Ondernemingen Rotterdam 2wijze van reactie op klacht: geen antwoord
gegeven op vragen, niet ingegaan op essentie klachtbrief, niet voldaan aan
verzoek om alsnog antwoorden te geven op vragen, klachten niet afgehandeld
binnen streeftermijn (4 weken) en niet aangegeven waarom klachten niet werden
afgehandeldg,ng001/154Belastingdienst/Ondernemingen Amsterdam 1lange tijd nodig voor opvoeren van omzetbelasting
van 2 door verzoeker aangemelde startende ondernemingen en aangemelde ondernemingen
konden lange tijd niet beschikken over de teruggaven omzetbelastingg,ng001/155Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen
Alkmaarhandhaving derdenbeslag onder
dagbladuitgever op wat deze verschuldigd was aan ex-echtgenoot verzoekster;
ondanks eerdere instemming niet toegestaan om in beslag genomen gelden aan
te wenden voor afboeking belastingschulden;ng001/177Belastingdienst/Ondernemingen Goesverzoek om vergoeding voor bijstand i.v.m. ten onrechte
opgelegde verzuimboetes afgewezen; beslissing genomen in vorm van voor bezwaar
vatbare beschikking terwijl belastingwet dergelijke beschikking niet kent#,g 001/183Belastingdienst/Ondernemingen Leeuwardenverzoeken om ambtshalve vermindering van aanslagen inkomstenbelasting/premies
volksverzekeringen over 1993, 1994 en 1995 afgewezen; verzoeker stelt dat
hij recht heeft op zelfstandigenaftrek over genoemde jaren#,g001/189Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen
Hilversumwilde op het namens schoonvader
gedane verzoek uitsluitend onder voorwaarde een exemplaar verstrekken van
de winstvaststellingsovereenkomst die Belastingdienst had ondertekend m.b.t.
commanditaire vennootschap waarin schoonvader commanditair vennoot was en
bij behandeling bezwaarschrift niet juiste procedure gevolgdg001/191Belastingdienst/Particulieren Leeuwardenniet ingegaan op voorstel om meningsverschil voor te leggen
aan Belastingdienst te Assen en ondanks bezwaren volhard in een beslag dat
werd gelegd op bankrekening verzoekerng 001/197Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen
Alkmaarom onbekende redenen geconfronteerd
met veel te hoge aanslagen inkomstenbelasting welke pas veel later voor een
groot deel ongedaan zijn gemaakt (er wordt geen inzage gegeven in een klikbrief
die mogelijkerwijs heeft geleid tot de te hoge aanslagen) en na mededeling
dat aanslag inkomstenbelasting werd teruggebracht tot nihil weer stukken gestuurd
waaruit moest blijken dat bedragen open zouden staan!,g001/210Belastingdienst/Particulieren Ossgeweigerd bedrag van f 12 989 dat aan verzoeker
toekwam, maar is gestort op een rekeningnummer van een derde, aan verzoeker
uit te betalen, uitbetaling aan een derde is gevolg fout van Belastingdienst
en Belastingdienst is verzoeker (wettelijke) rente verschuldigd over alsnog
uit te betalen bedragng001/216Belastingdienst/Economische controledienstverricht geen onderzoek tegen bedrijf
dat verzoeker in 1994 ernstig heeft benadeeld omdat zaak te oud is, informatieverstekking
over gehanteerde selectiecriteria, wijze van totstandkoming van gehanteerde
selectiecriteria en de betrokkenheid van het Openbaar Ministerie daarbij!,g001/235Staatssecretaris van Financiënafwijzende beslissing op verzoek toepassing hardheidsclausule
in kader van inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen, verzoeker wil hogere
aftrek kosten Moermandieet!,g,ng001/244Belastingdienst/Ondernemingen Roermondopsteken middelvinger door een ambtenaar; geen excuses
aan echtgenote verzoeker voor het feit dat ambtenaar met zijn vinger naar
zijn voorhoofd heeft gewezen; geen gelegenheid voor verzoeker en bekenden
om eigen lezing naar voren te brengen tijdens de klachtbehandeling#,g,ng Belastingdienst/Directie
Ondernemingen Zuid Bredahet standpunt
dat verzoeker en bekenden niet in de gelegenheid zijn gesteld hun lezing naar
voren te brengen tijdens klachtbehandeling; het feit dat niet als vaststaand
is aangenomen dat verzoekers echtgenote en een kennis getuige zijn geweest
van het opsteken van de middelvinger door ambtenaar#,g,ng001/246Belastingdienst/Douane district Hoofddorpbij aankomst op Schiphol gediscrimineerd,
onheus bejegend en mishandeldg,ng001/257Belastingdienst/Particulieren Ossafvoeren inbeslaggenomen zaken en daardoor onnodig extra
kosten veroorzaakt van f 1800; ten onrechte beslagvrije voet gehalveerd;
bedreiging en kleinering door deurwaarderg,ng001/270Belastingdienst/Particulierenonderzoek naar de informatieverstrekking door de eenheden
Particulieren van de Belastingdienst bij competentieovergang!,g001/307Belastingdienst/Directie Particulieren Utrechtberoep tegen afwijzing van verzoek om
kwijtschelding van de aanslag inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen
afgewezen!,ng001/325Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen
Venloniet gereageerd op brief, noch uitspraak
gedaan op het ingediende bezwaarschrift, noch de brief behandeld als klacht#,g 001/379Belastingdienst/Douane Hoofddorpfysiek en verbaal geweld gebruikt t.a.v. verzoeker en
niet deugdelijk gelegitimeerd; wijze van afhandeling klacht: klacht m.b.t.
bovenstaande niet gegrond geacht, niet ingegaan op opmerking over beschadiging
verzoekers jas, er van uitgegaan dat adressen waren overhandigd waar verzoeker
een klacht kon indienen, ten onrechte opgemerkt dat verzoekers handbagage
werd gecontroleerd, niet ingegaan op opmerking van derde ambtenaar dat hij
betrokken ambtenaren kende, niet ingegaan op stelling dat verzoeker slachtoffer
was geworden van discriminatieg,ng,goGemeenten Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/019Gemeente Noordwijkbewoners niet in staat gesteld om hun beweringen toe te lichten;
bewoners niet betrokken bij het onderzoek naar overlast noch bij het overleg
met de horeca, de gemeente en de politie; klacht op onderdeel niet juist behandeldg,ng001/029Gemeente Haarlemmermeerbesluit om parkeerhavens aan te leggen in Badhoevedorp zonder
rekening te houden met door verzoeker ingediende bedenkingen; onvoldoende
op de hoogte gesteld van verkeerskundige argumenteng,ng001/032Gemeente Nijkerkonvoldoende gedaan om verzoeker te begeleiden bij het zoeken naar geschikt
werk, gezien bepaling in Wet op de (re)integratie arbeidsgehandicapten; geen
reactie op brief over terugbetaling ingehouden inkomstenng,go001/060Dienst Stadsbeheer gemeente Bredaafwijzing van verzoek om boom te verplaatsen naast de
erfafscheiding van perceel verzoekerng001/065Gemeente Nijmegenwijze van klachtbehandelingg,ng 001/085Gemeente Enschedein klacht over behandelingsduur van bezwaarschriften is verzoeker niet ontvankelijk
verklaard, omdat voor afhandelen van bezwaarschrift een termijn van 14 weken
door gemeente wordt gehandhaafd!,g 001/093Gemeente Steenwijkondanks schriftelijke verzoeken nog geen afdoende maatregelen
genomen om verbetering te brengen in de niet optimaal functionerende waterafvoer
rondom verzoeksters perceel, schriftelijke toezegging niet nagekomen, geen
inhoudelijk antwoord op brief gekregen!,g,ng 001/103Gemeente Ermeloniet (voldoende) zorgvuldig gehandeld door: beoogde omzetting van fietssuggestiestroken
in fietsstroken op te schorten en geen waarschuwingsborden te plaatsen waarbij
gewezen wordt op onduidelijke/gevaarlijke verkeerssituatie tijdens reconstructie
van Horsterwegg,ng 001/153Gemeente Bredadoet niets aan luizenbestrijding op openbare parkeerplaats, geen onderzoek
n.a.v. klacht hierover, brief laten ondertekenen door directeur van dienst
terwijl brief gericht was aan college, geen bezwaar- of beroepsmogelijkheden
in brief vermeld, niet gereageerd op klacht en wijze waarop ambtenaar verzoeker
te woord heeft gestaang,ng,go 001/161Gemeente Leiderdorpverslag bewonersbijeenkomst van maart 2000 over de plaatsing
van een jongerenontmoetingsplek zonder nader overleg vastgesteld en zonder
toestemming deelnemers openbaar gemaaktg,ng Burgemeester
gemeente Leiderdorpniet inhoudelijk gereageerd
op brief van april 2000 over aanpassing van gesprekverslag; opmerking tijdens
de bewonersavond dat als de buurt niet meewerkt aan de ontmoetingsplek, de
politie de opdracht krijgt bij meldingen van overlast van jongeren niet meer
te reagereng001/170Gemeente Nederlekbodemonderzoek naar mogelijke benzeenverontreiniging waartoe raad heeft besloten
wijkt te veel af van door deskundigen geadviseerde opzet en geeft derhalve
geen afdoende inzicht in mogelijke verontreinigingng001/198Gemeente Diemencontroleert het in duo-bakkken ter inzameling aangeboden huishoudelijk (GFT-)
afval, controle maakt inbreuk op privacyng001/206Gemeente Nijmegenafhandeling klacht: geen schriftelijke ontvangstbevestiging; niet in gelegenheid
gesteld te worden gehoord; geen inhoudelijk oordeel klacht en niet inhoudelijk
ingegaan op stelling dat stukken voor raadsvergadering te kort ter inzage
liggen om adequaat te kunnen reagereng001/207Raad Gemeente Nijmegenten onrechte besloten ingediende klacht door college af te laten
handelen en verzoeker niet op de hoogte gesteld van dit besluitg,ng Gemeente
Nijmegenwijze klachtafhandeling: geen
schriftelijke ontvangstbevestiging; niet in gelegenheid gesteld te worden
gehoord; inhoudelijk oordeel klacht gebaseerd op faxbericht verzoekerg,ng 001/231Directeur Dienst Openbare Werken gemeente
Haarlemmermeertoezegging om lampen in
straatlantaarns te vervangen niet nagekomen en niet gereageerd op stelling
inzake het aanbrengen van noodverlichting indien openbare verlichting is uitgevalleng 001/255Hoofd bureau Groenbeheer gemeente Apeldoornafwijzende beslissing op verzoek tot
verkoop van groenstrook voor realisatie oprit of carportng 001/265Afdeling burgerzaken gemeente Gorinchemop 6 en 7 mei 1999 geboorteaangifte zoon niet opgenomen
zonder reden aan te geven; niet ingegaan op verzoek om in verband met die
weigering een voor beroep vatbare beslissing af te geven; pas op 12 mei
aangifte opgenomen en geboorteakte opgesteld na bemiddeling advocaat, waardoor
extra kosten zijn gemaakt; publiekelijke verdachtmaking door te stellen dat
er sprake was van een schijnhuwelijk; onevenredig hoog bedrag door gemeente
in rekening gebracht voor herstel schade omdat verzoeker een kop koffie heeft
omgegooidg,ng 001/272Ambtenaar gemeente Nijmegenwijze van bejegening door ambtenaar tijdens bezoek voor
het passen van een rolstoel voor verzoekers moeder: verzoeker een uur laten
wachten, bepaalde rolstoel was niet beschikbaar om te passen, niet in gelegenheid
gesteld om thuis rolstoel te passen, andere levertijd rolstoel meegedeeld
dan leverancier, verzoeker toegeschreeuwd en vraag over aangevraagde taxivergoeding
niet beantwoordg,ng 001/279Gemeente Nieuwegeinniet dan wel onvoldoende ingegaan op ingediende klacht m.b.t.
aanvraag voor een uitkering krachtens Algemene bijstandswet en verzoeker niet
mondeling gehoord n.a.v. klachtg 001/283Gemeente Nijmegenwijze van afhandeling van aan welstandscommissie gerichte fax, deze zou te
weinig belang hebben om aan welstandscommissie voor te leggen, Directie Grondgebied
stelt dat het voor burgers niet mogelijk is om rechtstreeks advies te vragen
aan welstandscommissieg,ng 001/290Gemeente Nijmegenpas in maart 1999 meegedeeld dat verzoekster per augustus 1998 niet meer in
aanmerking komt voor Bijstandsuitkering als gevolg waarvan zij aan het ziekenfonds
een schadevergoeding moet betaleng,ng 001/316Gemeente Brunssumzonder enig overleg nadere voorwaarden gesteld t.a.v. verkoop recreatiebedrijf,
geen behoorlijke overgangsmaatregel getroffen, voorstel tot wijziging nieuw
verkoopreglement afgewezen en nagelaten kopers van caravans te wijzen op de
nieuw op te stellen voorwaardeng,ng 001/317Burgerzaken gemeente Noordwijkerhoutadministratieve behandeling van ingediende verzoeken om
afgifte van verklaringen: verzoek teruggestuurd met aantekening dat verzoek
pas in behandeling kan worden genomen nadat verzoeker schriftelijk is geïnformeerd
over de te volgen procedure, tweemaal moeten vragen hoe verschuldigde kosten
konden worden voldaan, bericht dat meegestuurde stukken niet waren aangetroffen
en ten onrechte opgemerkt dat aanvragen pas op 14 maart 2000 compleet
wareng,ng  Burgemeester
gemeente Noordwijkerhoutniet inhoudelijk
ingegaan op klacht door deze, onder verwijzing naar de mogelijkheid om beroep
in te stellen bij de arrondissementsrechtbank, niet in behandeling te nemeng001/324Gemeente Haarlemmermeerklacht over bejegening door medewerkers van sector Sociale Zaken
en Werkgelegenheid afgedaan zonder verzoekster in gelegenheid gesteld te hebben
te worden gehoordg 001/336Gemeentevervoerbedrijf Amsterdamnadat controleur verzoeker had beboet voor zwartrijden,
dreigde tweede controleur met nog meer bonnen als verzoeker zijn bekeuring
niet van de grond zou oprapen; controleur weigerde te zeggen wie van beiden
de leiding had en of zij zich konden legitimereng,go 001/366Gemeente Moerdijkgeen beslissing genomen op verzoek een vrijstelling te verlenen voor de reeds
gerealiseerde uitbreiding van de tegenover woning gelegen supermarktgJustitie Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/003Arrondissementsparket Utrechtniet tijdig beslist op de ingediende beroepschriften tegen
beschikkingen WAHVg001/008Immigratie- en Naturalisatiediensthoudt beslissing over verblijfsvergunning aan, in afwachting
van onherroepelijke beslissing strafrechter in twee strafzakenng 001/009Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur bezwaarschrift tegen afwijzende
beslissing op aanvraag verblijfsvergunningg 001/011Immigratie- en Naturalisatiedienstverzoek om nader uitstel voor reactie op rapport nader
gehoor afgewezeng 001/014Centraal Justitieel Incassobureauter zekerheidstelling betaalde bedrag van f 120 ondanks
toezegging niet terugbetaaldg001/015Arrondissementsparket Amsterdambejegening in telefoongesprek over mogelijke gedwongen
opname van moeder verzoekerng 001/025Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur asielverzoek door IND, met name
ook lange behandelingsduur door het Bureau Medische Adviseringg 001/026Landelijk Bureau Inning OnderhoudsbijdragenLBIO heeft vanaf mei 1997 tot 22 februari
2000 te weinig actie ondernomen om verschuldigde kinderalimentatie van ex-echtgenoot
te inneng 001/033College van procureurs-generaalverzoek om schadevergoeding afgewezeng,ng  arrondissementsparket
Amsterdambij vonnis opgelegde schadevergoedingsmaatregel
niet aan veroordeelde opgelegd; inbeslaggenomen f 14 000 niet aangewend
voor schadevergoeding; niet geïnformeerd over de tenuitvoerlegging van
de schadevergoedingsmaatregel en wat verzoekster zelf had kunnen ondernemen!,#,g,ng001/035Gerechtsdeurwaarderbij inhoudingen via het op uitkering gelegde beslag, geen rekening
gehouden met beslagvrije voet die geldt voor samenwonendeng001/037Immigratie- en Naturalisatiedienstnog geen beslissing op verzoek van 4 december 1998 om
verlening van vergunning tot verblijf op medische grondeng001/040Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenverzoeken om schadevergoeding zijn afgewezen,
te laat op de hoogte gesteld van maatregelen tegen verzoekers ex-echtgenoot
ter inning van kinderalimentatie, niet de financiën van ex-echtgenoot
nagegaan en geen incassomaatregelen tegen ex-echtgenoot getroffeng,ng001/042Immigratie- en Naturalisatiedienstgeen gevolg gegeven aan de uitspraak van de arrondissementsrechtbank
te 's Gravenhageg 001/044(plaatsvervangend) Hoofdofficier van justitie
Dordrechtverzoek om schadevergoeding
in verband met voorgaande klacht afgewezeng  Officier
van justitie Dordrechttijdens behandeling
strafzaak is de rechtbank niet gewezen op vorderingen van verzoeker die zich
in strafdossiers bevonden, t.a.v. één of twee verdachten heeft
het schadetoebrengende strafbare feit niet vervolgd en verzoekers is hier
geen mededeling van gedaang,ng001/051Officier van justitie Utrechtofficier van justitie heeft nagelaten alle stukken door
te zenden aan verzoeker (advocaat), die door het «Amtsgericht»
te Mönchengladbach waren gestuurdng 001/055Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvraag om verlening van een
vergunning tot verblijf en lange behandelingsduur van het verzoek om medisch
advies door BMAg001/057Immigratie- en Naturalisatiedienstlange duur van asielprocedure (loopt sinds 15 oktober
1993), met name lange behandelingsduur van in 1996 ingediend bezwaarschrift
op afwijzende beslissingg 001/063Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur verzoek om toelating en reactiewijze
van IND op verzoek om snelle beslissing op verzoek om toelating als vluchteling;
verzoek is door IND opgevat als klacht en daarmee is voorbij gegaan aan verzoek
om spoedige beslissingg,ng 001/066Ministerie van Justitiewijze waarop klacht over de medische verzorging van en bezoekmogelijkheden
aan haar vader, voorafgaand aan diens overlijden, is afgedaan; er is gesteld
dat geen verzoek voor bezoek aan vader (in detentie) in dossier was aangetroffen
en dat afspraken gemaakt waren met het ziekenhuis waar vader naar is overgebrachtg,ng 001/067Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van verzoek om toelating als vluchtelingg001/070Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze van ondervraging contactambtenaar; verzoek om antwoorden
kort te houden maar ook om alles van belang voor aanvraag te vertellen, niet
via tolk teruggekoppeld of verklaringen verzoeker begrepen zijn, in verslag
standaardantwoorden op vragen die niet gesteld zijn, geen gelegenheid om levensverhaal
en achtergronden van vlucht toe te lichtengo 001/077Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze van reageren op verzoeken om informatie over stand
van zaken met betrekking tot asielprocedure van drie cliënten, informatielijn
IND beschikt niet over actuele informatie en de wachttijden aan de telefoon
zijn erg langg,go 001/079Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenbijdrageverplichting verzoeker pas stopgezet
na ontvangst van schrijven van plaatsende instantie, plaatsing van zoon verzoeker
feitelijk begin december 1999 beëindigd, niet per 2 februari 2000
en dus bijdrageverplichting te lang door laten lopen, in correspondentie niet
ingegaan op standpunt over het bedrag dat verzoeker nog verschuldigd isg,ng001/081Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze waarop zorg is gedragen voor de verblijfsomstandigheden
van asielzoekers, met name ten aanzien van slaap- en sanitaire voorzieningen,
medische verzorging en dagbesteding na invoering van de 48 uurs-procedure#,g 001/084Centraal Justitieel Incassobureautussentijds verhogingen opgelegd voor openstaand beschikkingsbedrag,
terwijl verzoeker uit eigen beweging in 4 termijnen betaaldeng 001/089Immigratie- en Naturalisatiedienstgeen beslissing op bezwaarschrift van 4 januari 1999
tegen weigering van Staatssecretaris om een eerdere beslissing in verzoekers
asielprocedure te heroverwegen, ondanks uitspraak van arrondissementsrechtbank
waarin was bepaald dat binnen 6 weken inhoudelijk op het bezwaarschrift beslist
moest wordeng 001/092Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van verzoek om toelating als vluchteling,
toezegging van 15 januari 1999 dat in mei 1999 een beslissing genomen zou
worden niet nagekomeng001/095College van procureurs-generaalgeweigerd schade, die ontstaan is ten gevolge van optreden
arrestatieteam van regiopolitie Rotterdam-Rijnmond, aan auto verzoeker te
vergoeden#,g 001/107Centraal Orgaan opvang asielzoekersin 1996 gedane toezegging, dat vergoeding toegekend zou
worden aan verzoeker voor opvang van moeder in gezin, tot 23 juli 1998 niet
nagekomenng001/110Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van klacht over lange behandelingsduur
van verzoek om toelating als vluchtelingg 001/111Immigratie- en Naturalisatiedienstgeen nieuwe beslissing genomen op bezwaarschrift gericht
tegen afwijzing van asielverzoek, terwijl arrondissementsrechtbank te Zwolle
beroep gegrond had verklaardg 001/118Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenachterstand in kinderalimentatie niet
juist berekend, het LBIO: blijft volharden dat verzoeker nog achterstallig
bedrag moet betalen; heeft verschillende bedragen aan kinderalimentatie gevorderd;
heeft betalingsachterstand berekend, terwijl Intergemeentelijke Sociale Dienst
heeft aangegeven dat betalingen stagneerden; ook kinderalimentatie berekent
over periode in 1982, terwijl LBIO zelf aangeeft dat bij rechterlijke beschikking
de alimentatie in die periode op nihil is gesteldg,ng001/119Directeur Rijksrecherche Tielop 9 april 1998 ingediende klacht pas op 8 december
1998 afgedaan, afdoening behelsde geen inhoudelijk antwoordg Landelijk
CID-officier van justitiebeslissingen
genomen i.h.k.v. oriënterend feitenonderzoek en aanbeveling gedaan voor
het instellen van onderzoek, terwijl officier niet als onpartijdig kan worden
aangemerkt: toegestaan dat rijksrecherche nauwelijks onderzoek heeft gedaan,
resultaten intern onderzoek niet of onvoldoende mee laten spelen, medeverbalisant
bij het opnemen van een voor hem belastende getuigenverklaring, verzoeker
niet betrokken in oriënterend feitenonderzoek, ontlastend bewijsmateriaal
niet betrokken in afweging om strafrechtelijk onderzoek in te stellen, ten
onrechte gesuggereerd dat de korpschef KLPD zou hebben ingestemd met instellen
strafrechtelijk onderzoek en strafklacht niet in behandeling genomen, officier
niet bevoegd tot het nemen van de beslissingg,ng  Hoofdofficier
van justitie werkzaam bij toenmalig LBOMingediende strafklacht niet doorgeleid naar terzake bevoegde officier van
justitie, nu hoofdofficier niet bevoegd was, CID-officier er niet op gewezen
ambtshalve maatregelen te nemen t.a.v. degenen die beschuldigingen jegens
verzoeker hebben geuit, gedane toezeggingen niet nagekomen: bepaalde rapportages
zouden ter inzage worden verstrekt, de hoofdofficier zou contact opnemen met
waarnemend hoofdofficier omtrent mogelijkheid sepotgrond te herzien, zich
beraden op vorm genoegdoening t.b.v. verzoekerng,go  Waarnemend
hoofdofficier van justitie Utrechtverzoeker
ten onrechte als verdachte aangemerkt en derhalve sepotbeslissing ten onrechte
gebaseerd op sepotgrond 02; onvoldoende bij rijksrecherche aangedrongen op
voortvarendheid onderzoek; brief van raadsman van 12 september 1997 pas
27 juli 1998 beantwoord, niet ingegaan op verzoek om bepaalde rijksrechercherapporten
te verstrekken#,g,ng Rijksrecherche
Den Haagambtenaar onvoldoende onderzoek
gedaan betreffende de wijze waarop en het kader waarin verzoeker twee leden
van criminele organisatie heeft leren kennen en contact met laatstgenoemde
heeft onderhoudenng  Rijksrecherche
Amsterdamwijze waarop twee (andere) rechercheurs
onderzoek jegens verzoeker hebben verricht: strafrechtelijk onderzoek onvoldoende
voortvarend ter hand genomen, niet alle opsporingshandelingen in proces-verbaal
vermeld, onvoldoende aandacht besteed aan geloofwaardigheid van en consistentie
verklaringen over verzoeker en geen of onvoldoende onderzoek naar feiteng,go  Rijksrecherche
Amsterdamwijze waarop twee rechercheurs
onderzoek hebben verricht jegens verzoeker: verzoeker niet benaderd t.b.v.
oriënterend feitenonderzoek, geen onderzoek naar juistheid van belastende
verklaringen van derden, geen melding gemaakt in proces-verbaal van de betekenis
die zij – ten onrechte – hechtten aan een door verzoeker gevoerd
telefoongesprek, intern onderzoek van KLPD niet bij onderzoek betrokkenng,go 001/122Immigratie- en Naturalisatiedienstgeen inhoudelijke reactie op klacht van 2 november
1999 over lange behandelingsduur van aanvraag om toelating als vluchteling,
tevens geen inhoudelijke tussenberichteng 001/125Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvragen om toelating als
vluchteling en om verlening van een vergunning tot verblijfg 001/129Immigratie- en Naturalisatiedienstingediend verzoek om uitstel voor het indienen van nadere
gronden van het bezwaarschrift afgewezen bij brief van 17 maart 1999
en nogmaals telefonisch op 18 maart 1999ng 001/130Immigratie- en Naturalisatiedienstverzoeker op 17 december 1999 doen uitzetten, terwijl
niet beslist was op verzoek van 15 december 1999 tot het treffen van
een voorlopige voorziening strekkende tot schorsing van de beslissing om uitzetting
achterwege te laten totdat op bezwaarschrift was beslist!,g001/134Immigratie- en Naturalisatiedienstverzoekers raadsvrouw niet tijdig op de hoogte gesteld
van voornemen om geen schorsende werking toe te kennen aan verzoek om voorlopige
voorziening, dat ertoe strekte dat verzoeker uitkomst van 2 bezwaarschriftprocedures
in Nederland af zou kunnen wachten; behandelwijze brief van advocaat van verzoeker
door griffie van vreemdelingenkamerg,ng001/137Arrondissementsparket Rotterdamniet op de hoogte gehouden van strafprocedure n.a.v. aangifte
van autodiestal, daardoor verzoeker mogelijkheid ontnomen zich in de strafzaak
te voegen als benadeelde partij en geen reactie op haar klachtbrief#,g 001/141Officier van justitie Haarlemondanks 2 rappelbrieven geen enkele reactie ontvangen
op brief, verzoeker vroeg officier om «gerechtelijke stappen»
te ondernemen tegen 2 artsen van een ziekenhuis waar verzoekers zoon verbleef,
verzoekers zoon pleegde zelfmoord!,g001/142Centraal Justitieel Incassobureaugeweigerd restitutie te verlenen van de beschikkingsbedragen
en van de stallingskosten die verzoeker heeft betaald om auto, die achteraf
gezien onterecht buiten gebruik was gesteld, terug te krijgen#,g 001/144Immigratie- en Naturalisatiedienstniet tijdig beslist op bezwaarschriften tegen de afwijzing
respectievelijk buiten behandeling stelling van hun verzoeken om verlening
van een vergunning tot verblijf, geen direct gevolg gegeven aan uitspraak
arrondissementsrechtbankg,ng001/146Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvraag om vergunning tot
verblijf, met name lange behandelingsduur door het BMA en het verzoek om medisch
advies en verzoeker maakt bezwaar tegen manier waarop IND klachten van advocaat
heeft behandeldg 001/149Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van bezwaarschriften tegen het
niet-inwilligen van hun aanvraag om toelating als vluchteling en om verlening
van vergunning tot verblijfg001/150Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur bezwaarschriftg001/156Immigratie- en Naturalisatiedienstbeslissing tot onderwerping aan een onderzoek naar leeftijd
asielzoeker; wijze van klachtafhandelingg 001/158Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van bezwaarschrift van februari
1999 tegen afwijzende beslissing op asielaanvraagg 001/164Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvraag om verlening van vergunning
tot verblijf, met name lange behandelingsduur door BMA van het verzoek om
medisch advies en behandelwijze van telefonisch ingediende klachteng001/166Arrondissementsparket Haarlemonvoldoende met redenen omkleed dat verdachte heeft voldaan
aan transactie, niet uitgenodigd voor gesprek voorafgaand aan beslissing om
verdachte niet te vervolgen, geen afschrift van brief aan gemachtigde verstuurd
en pas na herhaaldelijk rappel voldaan aan verzoek verzoeker te informeren
over strafzaakg,ng  Hoofdofficier
van justitie Haarlemniet gereageerd op
klachtbriefg001/171Maandcommissaris van commissie van Toezicht
bij O.G. Heldring te Zettenonvoldoende
zorg gedragen voor de vertrouwelijke behandeling van klacht, een derde heeft
kunnen lezen dat en tegen wie verzoeker klacht heeft ingediendng001/172Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvraag toelating als vluchteling
van 27 september 1999g001/174Arrondissementsparket Utrechtbrieven verzoeker bij herhaling geheel niet, dan wel gedurende
lange tijd niet beantwoord, welke zijn geschreven n.a.v. beschikking terzake
hard rijden en schriftelijke klacht onvoldoende zorgvuldig behandeld, met
name door hem gestelde vragen niet (volledig) beantwoord!,g 001/180Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvraag van 16 oktober 1997
om toelating als vluchtelingg001/181Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur asielaanvraag; onnodig om aanvullend
individueel ambtsbericht verzocht en geen openheid over vraagstelling hiervan
verschaftg,ng 001/184Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur asielaanvraag van 24 augustus
1998g 001/185Ministerie van Justitiewijze waarop verzoeker te woord is gestaan door ambtenaren van
het ministerie en minister niet gereageerd op brief verzoeker totdat deze
zich opnieuw tot de Nationale ombudsman wenddeg,ng 001/187Immigratie- en Naturalisatiedienstverzoek om uitstel voor het indienen van nadere gronden
van bezwaarschrift niet ingewilligd#,g 001/190Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvraag om toelating als vluchteling
en niet bericht dat dossier verzoeker overgedragen was aan Projecteam 1F van
de INDg 001/204Immigratie- en Naturalisatiedienstinhoud van standaardbrieven bij bezwaarschriftprocedures
die niet binnen wettelijke termijn konden worden afgehandeld: onduidelijke
en onjuiste informatie, tegenstrijdige informatie, niet gewezen op mogelijkheid
van het aanwenden van een rechtsmiddel tegen uitblijven beslissing, danwel
daarover een klacht in te dienen bij de Nationale ombudsmang,ng001/205Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenbetaling van aan verzoeker verschuldigd
bedrag – dat overgemaakt is naar rekening van een derde – afhankelijk
gesteld van het al dan niet succesvol terugvorderen van het bedrag, onvoldoende
ingespannen om bedrag terug te vorderen en onvoldoende gemotiveerd ingegaan
op klachtonderdelenng001/209Arrondissementsparket Haarlemofficier van justitie heeft toestemming gegeven om verzoeker
buiten heterdaad aan te houden n.a.v. aangifte verduistering, hoofdofficier
heeft hem niet zelf bericht over het niet-voortzetten van vervolging, geen
reactie van hoofdofficier op klachtbrief#,g001/211Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van bezwaarschrift tegen afwijzende
beslissing op aanvraag om toelating als vluchtelingg001/219Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdrageninning kinderalimentatie overgenomen
omdat verzoeker alimentatie over november 1998 niet betaald zou hebben en
onduidelijke informatieverstrekking m.b.t. deze zaakg001/220Immigratie- en Naturalisatiedienststaatssecretaris reageert niet inhoudelijk op aanvraag
verblijfsvergunning, nadat rechtbank het beroep van verzoeker gegrond had
verklaard en had bepaald dat de staatssecretaris een nieuwe beslissing op
het bezwaarschrift diende te nemen!,g 001/223Immigratie- en Naturalisatiedienststaatssecetaris geen gevolg gegeven aan uitspraak van
rechtbank waarbij beroep verzoeker gegrond is verklaard en waarbij is bepaald
dat de staatssecretaris een nieuwe beslissing moet nemen op het bezwaarschrift
van verzoeker met inachtneming van uitspraakg 001/224Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvraag van 8 oktober
1998 om toelating als vluchtelingg001/225Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van bezwaarschrift nadat rechtbank
het beroep gegrond had verklaard en daarbij de staatssecretaris had opgedragen
een nieuwe beslissing te nemen met inachtneming van uitspraakg001/227Arrondissementsparket Arnhemonwillig gebleken de code van de sepotbeslissing van de
officier van justitie te wijzigen van 02 naar 01#,g001/228Gerechtsdeurwaarders- kantoor
G. Amsterdamzonder onderzoek naar juistheid
van het door het CJIB opgegeven woonadres incassomaatregelen genomen die verzoekers
hebben bereikt op toenmalig woonadres terwijl debiteur daar niet woonde en
vervolgens niet adequaat gereageerd op telefonische mededelingeng001/229Gerechtsdeurwaarders- kantoor
N. Amsterdamzonder een onderzoek naar
juistheid van het door executant opgegeven woonadres een incassomaatregel
genomen die verzoekers op toenmalig woonadres heeft bereikt terwijl debiteur
daar niet woondeng 001/238Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van bezwaarschrift op afwijzende
beslissing asielaanvraagg 001/239Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze van klachtbehandeling: n.a.v. klacht geen passende
maatregelen genomen, klacht niet binnen wettelijke termijn afgehandeldg001/243Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur aanvraag toelating als vluchtelingg001/256Recreatiegemeenschap Veluwe Holding B.V.opzichters (als buitengewoon opsporingsambtenaren) hebben
gedreigd met uitschrijven bekeuring vanwege naaktrecreatie bij recreatieplas
Zeumerenng 001/259Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur aanvragen om toelating tot vluchteling
en vergunning tot verblijf; wijze waarop zij en hun gemachtigde zijn geïnformeerd
over de stand van zaken; nadere informatie over gezondheidssituatie niet naar
BMA gestuurd; niet geïnformeerd over het feit dat behandeling van dossier
is overgedragen aan een andere unitg,ng001/261Centraal Orgaan opvang asielzoekersonvoldoende geholpen bij het verkrijgen van huisvesting;
druk uitgeoefend om huisvesting op een kamer in Rotterdam te accepteren, waarbij
verzoeker een document had moeten ondertekenen zonder dat hij de gevolgen
daarvan kon overzieng001/263Officier van justitie te Den Haagals tolk/vertaler vertaalopdracht onthouden, terwijl de
overeenkomst tussen verzoeker en de Dienst Gerechtlijke Ondersteuning van
het arrondissement nog niet was opgezegdg001/268Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvraag van 18 oktober
1999 om toelating als vluchtelingg 001/269Raad voor de Kinderbeschermingniet aanwezig bij zitting rechtbank waarin over voorlopige
voorzieningen zou worden beslist, ondanks gemaakte afspraken niet aanwezig
op school van verzoekers zoon, niet aanwezig bij uithuiszetting (ex-echtgenote),
bemoeienissen met de zaak niet willen beëindigen ondanks verzoekers verzoek
hiertoe, geweigerd adres en telefoonnummer van pleeggezin te geven, onjuiste
informatie over verzoeker aan pleeggezin verstrekt, geen zorg gedragen voor
professionele opvang en begeleiding en conceptrapport niet inhoudelijk besproken,
wijze van klachtafhandelingg,ng001/271Arrondissementsparket Zwolleverzoek om gesprek n.a.v. vonnis van de politierechter,
waarbij verzoeker voorwaardelijk is veroordeeld tot gevangenisstraf voor het
beledigen van een groep mensen wegens hun ras, heeft afgewezen#,ng001/275Arrondissementsparket Rotterdamverzoek tot vergoeden van rente over in beslag genomen
geldbedrag afgewezen over periode vóór 1 januari 1998ng001/276Orde van advocaten Bredain maart en april 1998 brieven verzonden naar oude adres
verzoekster, terwijl zij in februari per brief het nieuwe adres had doorgegeveng001/278Centraal Justitieel Incassobureauniet inhoudelijk gereageerd op herhaalde verzoeken om
een betalingsregeling en/of op herhaalde verzoeken om opschorting, hierdoor
zijn verhogingen van geldboeten en beschikkingen en de kosten van het innen
daarvan onnodig opgelopeng 001/281Centraal Justitieel Incassobureaugekozen voor, ter executie van opgelegde schadevergoedingsmaatregel,
verhaal met dwangbevel bij veroordeelde i.p.v. verhaal zonder dwangbevel wat
leidt tot een langere afhandelingsduur bij betaling van schadevergoeding aan
verzoeker en nog geen enkele (deel)betaling ontvangen#,g,go  Arrondissementsparket
Assenin strijd met gedane toezegging
verzoeker niet tijdig geïnformeerd dat veroordeelde heeft geweigerd te
voldoen aan schadevergoedingsmaatregelg001/288Immigratie- en NaturalisatiedienstAC Rijsbergen geweigerd herhaald asielverzoek in behandeling
te nemen, geen gevolg gegeven aan telefonische instructie advocate om onvertaald
stuk buiten beschouwing te laten; verzoeker pas na 2 dagen heengezonden met
mededeling nieuwe afspraak te maken met OC Ter Apel#,g001/289Centraal Justitieel Incassobureauniet tijdig in kennis gesteld van vier beschikkingen en
twee geldboetevonnissenng001/294Arrondissementsparket Den Haagstrafzaak n.a.v. aangifte van diefstal van scooter dusdanig
lang laten liggen dat officier van justitie zich genoodzaakt heeft gezien
zaak te seponeren, brieven niet tijdig beantwoord en nagelaten verzoeker als
benadeelde partij te informeren over stand van zaken in strafprocedure!,g001/299Arrondissementsparket Utrechtten onrechte een machtiging tot binnentreden in de woning
verstrektng001/309Officier van Justitie Zwolleopdracht gegeven tot/dan wel toestemming gegeven voor
de inzet van de aanhoudingseenheidng001/310Arrondissementsparket Arnhemonvoldoende actie ondernomen m.b.t. het innen van een
door de politierechter toegekende schadevergoedingng  Centraal
Justitieel Incassobureauonvoldoende actie
ondernomen m.b.t. het innen van een door de politierechter toegekende schadevergoedingng 001/314Hoofdofficier van Justitie Alkmaarpas ruim een jaar nadat verzoeker klaagschrift indiende
werd ambtsbericht naar ressortpakket Amsterdam verstuurd, geen reactie op
zijn brief waarin verzoeker vraagt om vervolging in te stellen tegen Noord-Hollandse
Dagbladeng,ng001/321Ministerie van Justitievoornemen tot inwilliging van verzoek tot naamswijziging naar
oude adres verzoeker gestuurd, terwijl adreswijziging wel naar ministerie
was doorgestuurd; bij retour ontvangen geen onderzoek ingesteld naar huidig
adres verzoekerng,go 001/328Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur aanvraag om toelating tot Nederland
als vluchtelingg001/334Stichting Jeugd en Gezin Flevolandonvoldoende actie ondernomen n.a.v. meldingen van verzoekster
dat het niet goed gaat met haar onder toezicht gestelde zoon!,ng 001/335Koninklijke Notariële Beroepsorganisatievoor informatie alleen bereikbaar via
0900-nummer dat niet toegankelijk is vanuit het buitenlandng 001/337Orde van advocaten Den Haagonvoldoende toezicht uitgeoefend op verzoekers voormalige
advocaat: te laat stappen ondernomen tot schorsing advocaat; informatie over
het onverzekerd zijn van advocaat achtergehoudenng 001/346Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenberekening van achterstand in betaling
van onderhoudsbijdrage niet gecorrigeerd, verzoeker niet op de hoogte van
openstaande vordering ten gunste van de gemeentelijke sociale dienst, beslag
gelegd op verzoekers loon (onjuiste vordering geïnd en beslag gelegd
op loon vanwege openstaande vordering ten gunste van gemeentelijke sociale
dienst)g,ng001/351Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van bezwaarschriften en klacht
hierover niet geleid tot concrete toezegging m.b.t. de beslistermijng001/354Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van aanvraag om verlening van een
verblijfsvergunning nadat bezwaarschrift tegen het buiten behandelingstellen
van aanvraag gegrond was verklaardg 001/356Immigratie- en Naturalisatiedienstwijze van afnemen eerste gehoor bij Iraanse asielzoekster
in AC Zevenaar: niet in verslag opgenomen dat verzoekster de indruk had dat
de tolk haar niet altijd goed begreep; niet door terugkoppeling geverifiëerd
wat verzoekster had verklaard; vragen gesteld over vluchtredenen, in strijd
met mededeling IND dat tijdens eerste gehoor alleen vragen m.b.t. reisroute,
identiteit en nationaliteit aan de orde komenng001/357Immigratie- en Naturalisatiedienstingesteld beroep bij arrondissementsrechtbank Amsterdam
en verzoek om voorlopige voorziening aangemerkt als één procedure
en dientengevolge slechts éénmaal het standaardbedrag van f 710
aan proceskosten vergoedng Arrondissementsrechtbank
Amsterdamgriffie van rechtbank en IND
niet tot onderlinge afstemming gekomen tot wie verzoeker zich kan wenden i.v.m.
terugbetaling van griffierecht en vergoeding van proceskostenng  Ministerie
van Justitieklacht op ontoereikende wijze
behandeld: klacht verkeerd geïnterpreteerd en meegedeeld dat verzoeker
niet kon klagen over een gedraging van een griffierg,ng001/359Arrondissementsparket Den Haagverzoeker en andere krakers aangehouden, zonder eerst
de mogelijkheid te geven om kort geding tegen beslissing tot aanhouding en
ontruiming af te wachten; na aanhouding niet z.s.m. voor de (hulp)officier
van justitie geleidng 001/367Arrondissementsparket Rotterdambrief van verzoekers advocaat onvoldoende gemotiveerd
en onvolledig beantwoord, onvoldoende voortvarend met verstrekking van proces-verbaal,
mede in aanmerking genomen de snelheid waarmee proces-verbaal aan tegenpartij
is verstrektg,go Arrondissementsparket
Dordrechtzaak overgedragen aan arrondissementsparket
Rotterdam, terwijl deze niet bevoegd was t.a.v. de betreffende zaak; in brief
niet adequaat geantwoord op brief van verzoekers advocaat over overdracht
van de strafzaakg,ng 001/369Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenhandelwijze n.a.v. verzoek ex-echtgenote
om invordering van kinderalimentatie op zich te nemen: aannemelijk gemaakt
dat hij betalingsachterstand had over 2 maanden; LBIO op grond van deze achterstand
invordering kinderalimentatie op zich genomen; brief gecorrigeerd zonder hiervoor
reden te geven; meegedeeld dat verzoeker te weinig aan kinderalimentatie had
betaald; onjuist bedrag aan achterstand vermeld en wijze van klachtafhandeling
niet juistg,ng 001/371Openbaar Ministerieoptreden in strafzaak tegen de heer X, die verzoekers zoon met
een mes om het leven heeft gebracht: ontslag van alle rechtsvervolging gevorderd
zonder verzoeker daarover voorafgaand te informerenng 001/375Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenonvoldoende voortvarend gehandeld sinds
verzoek tot overname van de inning van de alimentatie en niet inhoudelijk
ingegaan op verzoek om verzoeker beter op de hoogte te houden van de voortgang
van de inning en duidelijk uit te leggen waarom het zo lang duurtg,ng 001/384Hoofd Immigratie- en Naturalisatiedienstadvies van Klachtenadviescommissie Tolken om rekening
te houden met het feit dat rapport van nader gehoor op meer punten niet volledig
was, niet opgevolgdg 001/387Ministerie van Justitielange behandelingsduur van verzoek tot verlening van een beginseltoestemming
tot opneming van een buitenlands pleegkindg 001/389Immigratie- en Naturalisatiedienststaatssecretaris niet beslist op administratief beroepschrift
en evenmin beslist op aanvraag om verlening van een vergunning tot verblijf
en tot tweemaal toe toezeggingen niet (geheel) nagekomeng001/390Immigratie- en Naturalisatiedienstgeen gevolg gegeven aan uitspraak van arrondissementsrechtbank
om binnen zes weken te beslissen op het bezwaarschrift wegens het niet-tijdig
beslissen op asielverzoek van 11 september 1997 en als reactie laten
weten verzoeker te onderwerpen aan een leeftijdsonderzoek en een taalanalyseg 001/393Arrondissementsparket Rotterdamniet binnen wettelijke termijn beslist op twee namens
verzoekster ingediende bezwaarschrifteng College
van procureurs-generaalklacht over officier
van justitie Rotterdam niet zelf in behandeling genomen, maar doorgestuurd
naar die officier van justitie!,g,ng001/395Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragendoorgegaan met het nemen van incassomaatregelen
jegens verzoeker, ook nadat vernomen was dat verzoeker niet bekend was met
voorafgaande schriftelijke waarschuwing#,g 001/396Immigratie- en Naturalisatiedienstlange behandelingsduur van bezwaarschrift tegen de beslissing
waarbij verzoekers aanvraag om toelating als vluchteling werd afgewezeng001/401Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragenvanaf 1995 onvoldoende actie ondernomen
om de door haar ex-echtgenoot verschuldigde kinderalimentatie te inneng 001/404Arrondissementsparket Utrechtambtenaren van regiopolitie na overleg met arrondissementsparket
Utrecht onvoldoende onderzoek verricht n.a.v. aangifte van bedreiging met
geweld en mishandeling#,gLandbouw, Natuurbeheer en Visserij Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/007Algemene Inspectiedienstontoereikend onderzoek naar stankoverlast van naast verzoekers
woning gelegen bedrijfng001/133Ministerie van Landbouw en Visserijte trage reactie op faxbericht van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken met daarin een bericht van de Turkse ambassade dat voor
Nederlands pluimvee vanaf 29 januari 1999 een importverbod zou gelden;
hierdoor heeft het Productschap Vee, Vlees en Eieren klager pas 10 maart
1999 kunnen informeren wat nadelige gevolgen waren voor de bedrijfsvoeringgo 001/167Directie Juridische Zaken Ministerie Landbouw,
Natuurbeheer en Visserijbij herhaling
verzoeker laten weten dat het voor zijn bedrijf geregistreerde mestproductierecht
niet zal worden herzien#,g 001/222LASERals gevolg van niet-adequate administratieve dossiervoering ten onrechte vastgesteld
dat aanvraagformulier verzoeker niet was ontvangen en vervolgens werd besloten
dat aanvraag niet ontvankelijk was omdat (kopie)aanvraag te laat was ingediend!,g001/254Staatsbosbeheertoezegging om gebruikersgroep in te stellen niet nagekomen; wijze van informatievoorziening
over externe auditg001/353LASERverzoekers telefonisch vernomen dat zij niet in aanmerking kwamen voor een
premie voor het houden van zoogkoeien op basis van informatie die, zo bleek
later, niet juist isgo  Minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserijgeweigerd schadevergoeding toe te kennen als gevolg van onjuiste informatieverstrekkingngOnderwijs, Cultuur en Wetenschappen Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/114Centrale Financiën Instellingenondanks rappels niet gereageerd op verzoeken om vergoeding
van een luchtverversingsinstallatie voor één van de onder verzoekster
ressorterende scholeng001/302Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappennog geen beslissing genomen op bezwaarschrift
van 23 maart 2000 ondanks klacht en diverse rappelsg001/319College van bestuur universiteit Utrechtte kort geschoten ten aanzien van zoon van verzoekers
die van 1994 tot en met 1999 stond ingeschreven als student, maar geen onderwijs
heeft gevolgd noch examens heeft afgelegdgPolitie Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/002Regiopolitie Haaglandenonterechte en buitenproportionele aanhouding wegens openlijke
geweldpleging, behandeling gedurende ophouding, uitlatingen politie tijdens
verhoor en niet alles opgenomen in proces-verbaalg,ng,go  Officier
van Justitie 's Gravenhageonterecht toestemming
gegeven voor aanhouding verzoekersng 001/013Regiopolitie Noord- en Oost-Gelderlandwijze van invullen ongevallenformulier bij verkeersongeval
waarbij zoon verzoeker betrokken was; formulier pas na 31 weken ingediend
bij verzekeringsmaatschappij; geen beslissing op verzoek om schadevergoedingg,ng001/018Regiopolitie Frieslandonbeleefd gedrag politieambtenaar; geen juiste informatie om
contact met derde op te nemen; tijdens verhoor insinuerende vragen en uitlatingen
verdraaid; verklaring niet correct in proces-verbaal weergegeven; discriminerende
uitlatingen; klacht niet in behandeling genomeng,ng,go001/022Regiopolitie Amsterdam-Amstellandwijze van bejegening (weigering te bemiddelen in conflict
tussen klager en advocaat; weigering aangifte op te nemen; weigering klacht
hierover in behandeling te nemen en gesommeerd bureau te verlaten); onjuiste
weergave van een voorval in een op zijn verzoek uitgebracht rapportg,ng 001/027Beheerder regiopolitie Hollands Middenbehandelwijze en afdoening van bezwaarschrift van verzoeker
over klachtafdoening, met name uitnodigingsbrief voor gesprek met klachtencommissie,
deze maakte niet duidelijk dat het om een hoorzitting zou gaanng  Regiopolitie
Hollands Middenverzoeker op bromfiets
is achtervolgd, omdat hij stopteken genegeerd zou hebben, maar hij heeft geen
stopteken gezien en is hier later ook niet voor gestraft; politieambtenaar
heeft verzoeker intimiderend toegesprokenng001/028Beheerder regiopolitie Rotterdam-Rijnmondpolitie maakt voor schadereparatie van
glas of sloten buiten kantooruren gebruik van steeds hetzelfde bedrijf i.p.v.
leverancier glas of slot#,ng001/031Regiopolitie Frieslandbij aanrijding opgemaakt registratieformulier de positie van
de twee betrokken auto's onjuist weergegeven; geen proces-verbaal opgemaakt#,g001/038Regiopolitie Haaglandenverzoeker is aangehouden en geboeid, reden van aanhouding en
het niet verplicht zijn tot antwoorden is niet aan verzoeker medegedeeld,
verzoeker is te lang vast gehouden en kreeg geen reactie op verzoek om advocaat
en later ook niet op verzoek om schadevergoedingg,ng,go001/046Regiopolitie Haaglandenvoordeur van appartement is geforceerd, waardoor verzoeker schade
heeft geleden#,g 001/050Beheerder regiopolitie Zuid-Holland Zuidreactie van korpsbeheerder op rookbeleid: politie hoeft
zich pas aan Tabakswet te houden nadat persoon die zich daarop beroept in
dienst is genomen en geen concreet antwoord op verzoek van visie op rookbeleid
binnen zijn organisatieg Regiopolitie
Zuid-Holland Zuidgang van zaken rondom
selectiegesprek verzoeker (longpatiënt); chef DRO gaf direct aan niets
te zullen doen aan sigarettenrook binnen pand, PMA heeft telefonisch redenen
van afwijzing medegedeeld (alle betrekking op beperkingen door ziekte), chef
DRO schriftelijk andere redenen van afwijzing medegedeeldg 001/052Regiopolitie Flevolandgebruik van disproportioneel geweld jegens verzoeker (van Marokkaanse
afkomst) en politieambtenaar deelde mee dat verzoeker zich stil moest houden
en dat hij anders tegen de grond zou worden gestampt zoals in verzoekers geboorteland
gebeurtng,go 001/053Regiopolitie Brabant Zuid-Oostniet onpartijdig opgesteld in conflict n.a.v. aanrijding;
niet voldaan aan verzoek om tegenpartij te horen en gegevens doorgegeven aan
tegenpartijng 001/056Beheerder regiopolitie Brabant Zuid-Oostonzorgvuldige behandelwijze van klacht en klacht grotendeels
afgewezenng  Regiopolitie
Brabant Zuid-Oostoptreden politeambtenaren
bij het ophalen van enkele gevonden voorwerpen; voorwerpen zijn zonder overleg
weggegraaid en uitsluitend rekening gehouden met belangen eigenaar, niet met
positie eerlijke vinders#,g,ng001/058Regiopolitie Noord- en Oost-Gelderlandverzoeker onheus bejegend en op politiebureau is geweigerd
om arts voor verzoeker te bellen en evenmin is de verzoeker in de gelegenheid
gesteld om zelf arts te belleng,go 001/069Vreemdelingendienst regiopolitie Rotterdam-Rijnmondlange behandelingsduur van ingediende
aanvraag om verblijfsvergunning; verzoeker was in het bezit van mvv; verzoeker
kwam gedurende behandeling niet in aanmerking voor GBA, inschrijving als werkzoekende,
aanvragen sofinummer, afsluiten verzekering en volgen van onderwijsg001/071Regiopolitie Groningengeweigerd aangifteformulier met kanttekeningen in ontvangst te
nemen, verzoeker moest nieuw formulier invullenng001/078Beheerder regiopolitie Gelderland-Middenoordeel van loco-burgemeester van Renkum niet betrokken
bij afdoening van verzoekers klachtng Regiopolitie
Gelderland-Middenonjuiste wijze afhandeling
aanrijding; onvoldoende onderzoek naar toedracht aanrijding, verzoeker als
betrokkene niet gehoord, verzoeker ten onrechte als schuldige aangemerkt en
plaats van aanrijding onjuist weergegeven op registratieformulier, geen proces-verbaal
opgemaaktg 001/080Regiopolitie Amsterdam-Amstellandaanhouding door politieambtenaar wegens het niet-voldoen
aan vordering om inlichtingen te verschaffen bij een door die ambtenaar geconstateerde
verkeersovertredingng001/091Regiopolitie Drentheondanks vele verzoeken wordt niet opgetreden tegen buurtbewoners
die verzoeker en zijn gezin bedreigen en lastig vallen en politieambtenaar
heeft onjuiste informatie verstrekt door verzoeker mee te delen dat er iets
zou gebeuren als hij een brief zou ondertekenen, dit bleek later de intrekking
van zijn klachtg001/098Regiopolitie Amsterdam-Amstellandonjuist bejegend; politieambtenaren kwamen met hoge snelheid
aanrijden in smalle straat en reden tegen been verzoeker aan, zonder aanleiding
aangehouden en reden aanhouding niet vermeld, op gewelddadige wijze naar politiebureau
gebracht en wijkteamchef was onbereikbaarg,ng,go  Beheerder
regiopolitie Amsterdam-Amstellandklacht
is niet juist geformuleerd en er is niet ingegaan op alle klachtonderdelen,
klacht is onvoldoende onderzocht en onjuiste vaststelling van feiten bij klachtafdoeningg,ng 001/099Regiopolitie Kennemerlandonvoldoende opgetreden tegen overtreders van het inrijverbod
op een weg in Nieuw Vennep, toegezegde voornemen om 2 uur per week te controleren
niet nagekomen (ook aantal uren teruggebracht naar 2 uur zonder motivatie,
pas aan verzoeker laten weten dat n.a.v. zijn klacht het voornemen om per
1 oktober 1999 te controleren er was, geen concreet oordeel over klacht)!,g,ng 001/108Regiopolitie Amsterdam-Amstellandonjuiste bejegening politieambtenaren: zonder uitleg verblijfsvergunningspas
van zoon verzoeker ingenomen en raam loket dichtgeslagen; nadat ruit gesneuveld
was, is verzoeker aangehouden en ingesloten; vervolgens heengezonden door
politieambtenaar die fietssleutel niet heeft teruggegeven en verzoeker verder
onjuist heeft bejegendng,go 001/130Vreemdelingendienst regiopolitie Amsterdam-Amstellandverzoeker uitgezet onder hiervoor genoemde
omstandighedeng001/131Regiopolitie Flevolandonvoldoende actie ondernomen n.a.v. aangifte van verduistering
van snackwagen, onvoldoende gereageerd op verzoeken om informatie over stand
van zaken en verzoeker ontboden om als verdachte gehoord te worden i.v.m.
aangifte, zonder verzoeker te informeren van welk strafbaar feit verzoeker
werd verdachtg,ng001/135Beheerder regiopolitie Zaanstreek-Waterlandafhandeling klacht door klachtbemiddelaar
heeft te lang geduurd en niet ingegaan op dit klachtaspectg  Regiopolitie
Zaanstreek-Waterlandaanhouding van verzoeker
na woordenwisseling tussen verzoeker en consulente arbeidsbureau, zonder iets
te vragen gefouilleerd en hardhandig naar politiebureau gebracht, in cel geduwd
en opnieuw gefouilleerd en zonder uitleg verzoeker heengezondeng 001/139Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondgeweigerd aangifte op te nemen in de middag en om omstreeks
04.00 uur en verkeerd geïnformeerd over het doen van aangifte en het
indienen van een klacht, wijze van afhandeling klacht; behandeld door ambtenaar
op wie klacht betrekking had, geen getuigen gehoordg,ng  Beheerder
regiopolitie Rotterdam-Rijnmondkorpschef
niet geheel ingegaan op klacht en toezegging om binnen een week contact op
te nemen niet nagekomen, in reactie geen oordeel gegeven over klachtg,ng001/140Regiopolitie Twente en opsporingsambtenaar
gemeente Hellendoornpolitieambtenaar
en parkeercontroleur hebben verzoekster (M.S.-patiënte in rolstoel) aan
lot overgelaten terwijl man werd aagehouden en meegevoerd naar politiebureau!,g 001/151Beheerder regiopolitie Flevolandlange behandelingsduur klacht verzoekerg  Regiopolitie
Flevolandonvoldoende onderzoek ingesteld
n.a.v. aangifte van aanranding van verzoekers dochter en tekortgeschoten in
informatieverstrekking over de behandeling van de aangifteg,ng 001/162Regiopolitie Noord-Holland Noordgeen maatregelen genomen toen verzoeker had aangegeven
een gevaar te zijn voor zichzelf en anderen, huisarts en RIAGG niet gewaarschuwd,
aangezet tot plegen strafbaar feit door uit te leggen dat dat de enige weg
zou zijn om hulp te krijgenng Beheerder
regiopolitie Noord-Holland Noordwijze
van klachtafhandeling, niet ingegaan op aangehaalde wetten die de politie
niet had nageleefd, klacht bevooroordeeld behandeld omdat hij onverwacht was
bezocht door politieambtenaar en diens chefg,ng 001/169Regiopolitie Haaglandendisproportioneel geweld toegepast tijdens Koninginnenach, ten
gevolge waarvan neus verzoeker is gebrokeng  Beheerder
regiopolitie Haaglandenklacht afgedaan
zonder dat voldoende was onderzocht welke politieambtenaar klappen had toegebracht
en geen oordeel gegeven over klacht ondanks dat hij het geen professionele
houding van de betrokken agent achtteg001/173Regiopolitie Frieslandoptreden n.a.v. telefonische melding van diefstal van auto: verzoeker
niet uitgenodigd ondanks herhaalde toezeggingen voor het doen van aangifte
en onvoldoende actie ondernomen n.a.v. gemelde diefstal, verder onvoldoende
slagvaardig opgetreden n.a.v. een aanrijding waarbij verzoekers betrokken
wareng,ng001/175Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondna in bewaring nemen van vuurwapens vader, deze weer aan
hem teruggegeven, terwijl politie ervan op de hoogte was dat vader agressief
kon zijn en een klacht d.d. 18 juli 1997 hierover is nog niet afgedaan#,g 001/176Arrondissementsparket Zwolle, nevenvestiging
Lelystadonvoldoende ingespannen om schaderegeling
te treffen met de verdachten van vernieling van auto's verzoekerng 001/185Regiopolitie Noord-Holland Noordkorpsbeheerder niet adequaat gereageerd op klacht over
niet of gebrekkig verricht onderzoek door regionale criminele inlichtingendienstng001/199Beheerder regiopolitie Amsterdam-Amstellandklacht ongegrond verklaard, hoewel het
onderzoek ontoereikend was; beginsel van hoor en wederhoor niet toegepast,
door verzoekster genoemde getuigen en artsen niet bij het onderzoek betrokkeng  Korps
landelijke politiedienstenonnodig lang
door helikopter met schijnwerper gevolgd waardoor verzoekster ten val kwamng Regiopolitie
Amsterdam-Amstellandsurveillancewagen
verzoekster met grote snelheid genaderd en weer weggereden, zonder uitleg
over de situatie te gevenng 001/209Regiopolitie Kennemerlandbuiten heterdaad aangehouden, zonder: het openbaar ministerie
voldoende geïnformeerd te hebben; het openbaar ministerie voorafgaand
aan aanhouding opnieuw te raadplegeng001/213Regiopolitie Brabant Zuid-Oosthandelwijze ten aanzien van meldingen over achterbuurman:
geweigerd aangiftes van vernielingen op te nemen, geweigerd actie te ondernemen,
geweigerd om advies te vragen aan onafhankelijke klachtencommissie, klacht
niet correct behandeldg,ng 001/214Regiopolitie Drentheverzoeker met betrekking tot aanrijding niet naar tevredenheid
gehoord, het ongeval onjuist beschreven in het registratieformulier, ten onrechte
in het registratieformulier vermeld dat verzoeker nekletsel hadng001/217Regiopolitie Haaglandenbegeleiding van demonstratie taxichauffeurs met overmacht aan
politiematerieel en -personeel, niet voldaan aan verzoek deelnemende taxichauffeur
om demonstratie te verlaten om journalist naar elders te vervoeren, woordvoerder
van actiecomité van kastje naar muur gestuurd, verzocht taxichauffeurs
te keren via een feitelijk onmogelijke route en daarbij gedreigd dat auto's
in beslag zouden worden genomen, hardhandig opgetreden bij aanhoudingen chauffeurs,
beschadigen van taxi's door schoppen en slaan met wapenstokkeng,ng 001/218Regiopolitie Amsterdam-Amstellandwijze van optreden: bij sussen ruzie tussen verzoeker
en een derde en bij aanhouding verzoeker disproportioneel geweld gebruikt;
zich niet bekend gemaakt als politieambtenareng,ng  Beheerder
regiopolitie Amsterdam-Amstellandwijze
van afhandeling klacht: wel onderkend dat politieambtenaren zich eerder bekend
hadden moeten maken, maar klacht op dat punt niet gegrond verklaard en geleden
schade t.g.v. politieoptreden niet vergoed#,g001/221Regiopolitie Drenthepolitieambtenaar niet bereid om redelijk gesprek te voeren over
gebeurtenissen vorige dag en verzoek om integriteitsonderzoek afgewezenng Beheerder
regiopolitie Drentheoordeel gegeven over
ingediende klacht, terwijl desbetreffende politieambtenaar niet is gehoord
door klachtencommissieng001/227Regiopolitie Gelderland-Middenassistentie verleend aan Dienst Milieu en Openbare Werken
zonder te informeren naar stand van zaken in verzoekers bedrijf; aangehouden
op verdenking van overtreding van artikel dat inmiddels was vervallen; onnodig
aangehouden en naar politiebureau gebracht; niet ingegaan op verzoek om in
andere, minder vieze ophoudruimte te worden geplaatst; niet in gelegenheid
gesteld contact op te nemen met advocaatg,ng,go 001/232Vreemdelingendienst regiopolitie Haaglandenbehandeling van aanvraag om verlening
van vergunning tot verblijf onnodig vertraagd doordat de overgelegde ongehuwdverklaring
tweemaal is goedgekeurd, terwijl vereiste legalisatie ontbrak en n.a.v. verzoek
om schadevergoeding volstaan met een doorverwijzing naar een dienstonderdeel
van regiopolitieg 001/236Regiopolitie Limburg-Noordwijze van optreden bij vermeende overtreding van Gezondheids-
en welzijnswet voor dieren: onvoldoende omgevingsonderzoek, geen gelegenheid
gegeven voor adequate opvang kinderen, geen gelegenheid gegeven voor adequate
opvang vee, afwijzing verzoek om bloedmonster koe, geboeid afgevoerd naar
bureaug 001/240Regiopolitie Kennemerlandgeweigerd aangifte op te nemen tegen man die verzoeker
had opgewacht, achtervolgd en uitgescholdeng001/245Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondop grond van artikel 49 Wet Wapens en Munitie doorzoeking
verricht in videotheek; afwijzing verzoek om vergoeding schade als gevolg
van doorzoekingng 001/247Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondgeweigerd om aangifte van discriminatie en belediging
door de samenstellers van het woordenboek D. op te nemen#,g 001/249Plaatsvervangend beheerder regiopolitie Hollands
Middenwijze van klachtbehandeling: dezelfde
klachtbehandelaar ingeschakeld als de plv. korpsbeheerder, ontkenning dat
een politierapportage is gestuurd naar de IBG; klacht over informatieverstrekking
aan IBG niet ontvankelijk verklaard; niet op de hoogte gesteld van het bestaan
van een klachtregelingg,ng  Regiopolitie
Hollands Middeninformatie verstrekt aan
de IBG over de thuissituatie van verzoekers dochter; voorstel om te bemiddelen
tussen hen en politieambtenaar waarom zij niet hadden gevraagd; op verschillende
momenten toezeggingen niet nagekomen; niet alle klachtonderdelen behandeldg 001/250Regiopolitie Midden- en West-Brabantvoormalig echtgenote van verzoeker door ambtenaar geholpen
bij het weghalen van spullen uit huis zonder toestemming daarvoorgo  Beheerder
regiopolitie Midden- en West-Brabantgeen hoor en wederhoor bij klachtafhandeling; klacht ongegrond verklaard over
gedraging ambtenaar; geen oordeel over klacht dat schade is toegebracht aan
autog001/251Regiopolitie Amsterdam-Amstellandaangehouden wegens verdenking van overtreding van de Opiumwet
en vervolgens gefouilleerd en acht uur opgehouden; verdraaiing van feiten
door politieg,ng Beheerder
regiopolitie Amsterdam-Amstellandklacht
onvoldoende onderzochtng 001/252Regiopolitie Drenthepolitie niet onmiddellijk ter plaatse na melding diefstal uit
restaurant verzoekers; klacht niet volledig behandeld door burgemeester van
Coevordeng,ng001/253Regiopolitie Haaglandenbejegening door politie; verzoekster niet toegestaan om haar
zoontje aan een vriendin mee te geven; geen gelegenheid om haar verhaal te
doen in de tram of op het politiebureau; geboeid en gefouilleerd; na uitreiking
bekeuring op straat gezet in een voor haar onbekende en gevaarlijke omgeving;
opmerking politieman tegen haar zoontje dat zijn moeder erg stout was geweestg,ng 001/260Beheerder regiopolitie Drenthebeslissing dat klacht tegen verzoeker gegrond is; van
of namens korpsbeheerder geen afdoeningsbelissing over de klacht gestuurdg  Klachtencommissie
regiopolitie Drentheverzoeker (ambtenaar
regiokorps Drenthe) niet in de gelegenheid gesteld adequaat te reageren op
de verklaringen van de klager en twee getuigen; onjuistheden in schriftelijke
weergave verklaringeng,ng 001/262Regiopolitie Flevolandgeen of onvoldoende actie ondernomen tegen een familie die zijn
dochter valselijk had beschuldigd van onzedelijk gedragg,ng  Beheerder
regiopolitie Flevolandklacht niet binnen
de in de klachtenregeling vastgestelde termijnen behandeldg001/266Regiopolitie Drentheniet geluisterd naar mening verzoeker over geschil tussen hem
en medewerker tankstation; reis- en verletkosten i.v.m. bezoeken hoorzitting
klachtencommissie politie Drenthe niet vergoedg,ng001/267Klachtencommissie regiopolitie Drenthebetrokken politieambtenaar klaagt over werkwijze van klachtencommissie:
verzoeker en zijn collega niet onafhankelijk gehoord; verklaring niet woordelijk
vastgelegd en daardoor niet juist; mogelijke getuige niet gehoordng  Beheerder
regiopolitie Drentheniet gewezen op mogelijkheid
om kwestie voor te leggen aan Nationale ombudsmanng001/274Regiopolitie Utrechtwijze waarop ambtenaar verzoeker te woord heeft gestaang Beheerder
regiopolitie Utrechtklacht van verzoeker
over politieoptreden door politie niet gegrond verklaardg,ng 001/277Regiopolitie Groningenwijze van bejegening: disproportioneel geweld toegepast en mensenrechten
geschonden door opzettelijk te pijnigen met handboeien en beheerder politiekorps
heeft klacht ongegrond verklaardng 001/280Regiopolitie Haaglandenverzoeker werd door politieambtenaren verzocht om bus te verlaten,
verzoeker (van Antilliaanse afkomst) heeft vermoeden dat politie hem heeft
gediscrimineerd omdat een blanke medepassagier niet werd verzocht de bus te
verlatenng 001/285Regiopolitie Flevolandten onrechte aangehouden, politie maakt zich schuldig aan discriminatie
en verzoeker is geboeidg,ng Beheerder
regiopolitie Flevolandlange behandelingsduur
van klachtg001/286Regiopolitie Gelderland-Middenonvoldoende onderzoek n.a.v. aangifte van mishandeling;
niet adequaat opgetreden n.a.v. aangifte diefstal van brommer; verzoek om
vergoeding van schade t.g.v. diefstal van brommer afgewezen#,g001/295Ambtenaar regiopolitie Midden- en West-Brabantonvoldoende actie ondernomen tegen een
onbekende man die volgens verzoeker op zijn gestolen fiets reedgo Klachtencommissie
regiopolitie Midden- en West-Brabantverzoeker niet gehoord in het kader van behandeling van zijn klachtng  Beheerder
regiopolitie Midden- en West-Brabantin brief van korpsbeheerder niet aangegeven wat verzoeker kan doen indien
hij het niet eens is met de beslissing van de korpsbeheerder#,g001/297Beheerder regiopolitie Noord- en Oost-Gelderlandklacht door korpsbeheerder ongegrond
verklaard; besluit korpsbeheerder gebaseerd op gegevens die hem niet bekend
waren waardoor gebeurtenissen in ander daglicht worden gesteld en het beginsel
van hoor en wederhoor niet toegepastng001/299Regiopolitie Utrechtambtenaren zijn onrechtmatig en zonder noodzaak woning binnengetreden,
ten onrechte gebruik gemaakt van meubilair, verzoeker toegang tot de woning
belet, onvoldoende toezicht gehouden op zijn woning en geweigerd schade te
vergoeden#,g,ng,go 001/300Regiopolitie Amsterdam-Amstellandtijdens ontruiming van verzoekers woning niet verhinderd
dat een deurwaarder en/of buurtbewoners in door verzoeker gehuurde zolderkamers
heeft/hebben ingebrokenng Beheerder
regiopolitie Amsterdam-Amstellandverzuimd
een oordeel te geven over zijn ingediende aanvullende klachtng001/303Regiopolitie Noord-Holland Noordgeen actie ondernomen n.a.v. melding van bedreiging verzoekster,
bij verzoekers thuis geen acht geslagen op opmerking van verzoekster dat twee
heren haar die dag hadden bedreigd, zich ophielden voor haar huis en dat verzoekster
wilde dat zij zich daar zouden verwijderen en in brief medegedeeld dat politie
geen melding van verzoekster had ontvangeng 001/306Regiopolitie Utrechtoptreden politie na aanhouding: niet op hoogte gesteld van reden
aanhouding; niet voor hulpofficier van justitie geleid en tijdens verhoor
kwetsend en intimiderend opgesteldng,go001/308Regiopolitie Gelderland-Zuidoptreden politie tijdens ontruiming kraakpanden te Nijmegen:
geen medewerking verleend toen verzoeker te kennen gaf terstond bij inspecteur
klacht te willen indienen, geweigerd naam of dienstnummer op te willen geven
en klacht niet ter plaatse opgenomen maar doorverwezen naar hoofdbureaug,ng,go  Beheerder
regiopolitie Gelderland-Zuidafhandeling
klacht: klacht werd niet in behandeling genomen tenzij één van
de verzoekers alsnog zijn identiteit bekend zou maken en er is niet beslist
binnen de daarvoor gestelde termijng,ng001/309Regiopolitie Flevolandpolitieoptreden jegens verzoeker: door een aanhoudingseenheid
van acht ambtenaren aangehouden en disproportioneel geweld gebruikt waardoor
verzoeker letsel heeft opgelopen en schade heeft geledenng Beheerder
regiopolitie Flevolandwijze van klachtbehandeling:
ondanks uitdrukkelijk verzoek van verzoekers gemachtigde het beginsel van
hoor en wederhoor niet toegepastg 001/312Regiopolitie Hollands Middenverzoekster wordt op 16 juli 1999 aangehouden, op
17 juli 1999 hardhandig politiebureau Gouda uitgezet waarbij ze bijna
ten val kwam, en op 1 november 1999 wordt zonder haar toestemming haar
woning binnengedrongen en wordt zij aangehoudeng,ng001/320Regiopolitie Brabant Zuid-Oostzonder toestemming woning verzoeker binnengetredeng001/322Regiopolitie Twentegeweld gebruikt tegen minderjarige zoon en dochter van verzoeksterng,go001/323Regiopolitie Zaanstreek-Waterlandonheus bejegend (politieambtenaar verbood collega met
verzoekster te spreken, zonder aanleiding gezegd dat hij verzoekster herkende
a.d.h.v. haar signalement, zonder toestemming werkgever gebeld, onaardig te
woord gestaan door contactpersoon) en geen gevolg gegeven aan aangifte, beticht
van hinderlijk volgen van anderen en telefonisch onfatsoenlijk te woord gestaang,ng,go 001/330Regiopolitie Utrechtwijze waarop verzoekster behandeld is tijdens haar aanhouding:
geen toestemming om rolstoel mee te nemen naar bureau, verzoekster werd getrokken
en geduwd waardoor zij viel, haar opmerkingen over haar handicap werden niet
serieus genomeng,ng,go 001/339Regiopolitie Drentheniet inhoudelijk gereageerd op brief verzoeker waarin hij verzoekt
onderzoek in te stellen n.a.v. aangifte van vernieling van zijn auto; besloten
geen nader onderzoek in te stellen wegens onvoldoende daderindicatie, hoewel
verzoeker naam van mogelijke dader heeft genoemdg,ng 001/340Regiopolitie Utrechtna aanhouding van verzoekers echtgenoot diens horloge, bril,
aansteker en leren jas zoekgemaakt#,g001/341Regiopolitie Limburg-Zuidonvoldoende opgetreden tegen automobilist die in strijd
met de APV zijn vrachtauto parkeert in straat waar verzoekers woneng,ng001/342Regiopolitie Utrechteen normaal gesproken autoluwe laan werd bij verkeersomleiding
wegens werkzaamheden opengesteld; politie had alternatieven kunnen kiezen
waardoor minder gevaarlijke situatie zou zijn ontstaan en verkeer is onvoldoende
begeleid waardoor onveilige verkeerssituatie ontstondng001/343Regiopolitie Haaglandenwijze van fouilleren: verzoeker is tijdens fouilleren aan zijn
benen onderuit getrokken waardoor hij ten val kwamg,go 001/347Regiopolitie Haaglandenonjuist en onvolledig beeld vastgelegd van verkeersongeval: niet
vastgesteld of er remsporen, beschadigingen, slipsporen of getuigen waren;
verklaring verzoeker niet opgenomen; andere betrokkene iets anders tegen verzoeker
gezegd dan is vastgelegd; fout in situatieschets; schade aan vangrail niet
vermeld en vastgelegd dat er vangrail aan linkerzijde is terwijl er die volgens
verzoeker niet is#,g,ng001/349Regiopolitie Gelderland-Zuidverzoeker langdurig door ambtenaar op politiemotor gevolgd
die op ongeveer een halve meter achter verzoekers auto bleef rijden, verzoeker
voelde zich hierdoor geïntimideerdng001/355Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondwijze van bejegening door ambtenaar toen verzoeker zich
op verzoek van politie op politiebureau meldde wegens vermoeden van doorrijden
na ongeval en beide bij het mogelijke ongeval betrokken voertuigen niet heeft
geïnspecteerd op moment dat die aanwezig waren bij politiebureaug,ng 001/359Beheerder regiopolitie Haaglandenbovengenoemde klachten niet gegrond verklaard; klacht
dat verzoeker alsnog in de gelegenheid had moeten worden gesteld om door belanghebbenden
te worden gemachtigd om namens hen klachten in te dienen over de aanhoudingen
niet gegrond verklaard; klacht over aanhouding van bewoners niet ontvankelijk
verklaardg,ng 001/361Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondten onrechte volstaan met registreren van verzoekers zoon
in opsporingsregister als verdachte van diefstal van een auto dan wel joyriding,
i.p.v. hem te ontbieden op het politiebureau, waardoor verzoeker op Schiphol
werd aangehouden toen hij met zijn gezin op vakantie wilde gaang001/363Regiopolitie Frieslandniet opgetreden tegen twee werknemers van aannemersbedrijf die
tegen verzoekers wil diens terrein met daarop een woonhuis in aanbouw betraden
en een aantal goederen meenameng 001/364Regiopolitie Haaglandenverzoeker op onbeschofte wijze staande gehouden voor verkeersovertreding
en na staande houden intimiderend gedragen t.o.v. verzoekerg,ng  Beheerder
regiopolitie Haaglandenklacht niet juist
afgehandeld: klacht onderzocht door directe chef van betreffende politieambtenaar
en diens collega, niets gedaan om te voorkomen dat beide ambtenaren hun verklaring
op elkaar konden afstemmen, verzoeker kon tijdens onderzoek niet kennisnemen
van verklaring politieambtenaar en had geen inzage in eindrapportg,ng 001/365Regiopolitie Brabant Zuid-Oostwijze van aanhouden en bejegenen: verzoekers keel dichtgeknepen,
niet meegedeeld wat de reden van aanhouding was, op politiebureau in gezicht
geslagen, vinger gekneusd, in cel in maagstreek geschopt, niet voorgeleid
aan hulpofficier van justitie, transactievoorstellen in verzoekers jaszak
gestopt zonder hem hiervan op de hoogte te stelleng,ng,go 001/367Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondwijze waarop onderzoek is ingesteld n.a.v. aangifte bij
regiopolitie Zuid-Holland Zuid van mishandeling door verzoekers buren, werkzaam
bij regiopolitie Rotterdam-Rijnmond; ten onrechte niet beperkt tot interne
zaken van hun korps; niet zakelijk opgesteld tijdens gesprek met verzoekster
en diens buurmang,ng001/368Regiopolitie Rotterdam-Rijnmondwijze waarop twee ambtenaren een bord in verzoekers tuin
in beslag hebben genomen: geweigerd aan de voordeur aan te bellen, verzoeker
niet eerst verzocht het bord zelf te verwijderen, tuinplanten vertrapt en
geen bewijs van ontvangst afgegeven en voor deze datum ook niet verzocht het
bord zelf alvast te verwijdereng,ng001/370Regiopolitie Utrechtverzoeker onbeschoft en intimiderend behandeld n.a.v. melding
geluidsoverlast uit verzoekers woning; verzoeker tegemoet getreden als verdachte
i.p.v. als melder wanneer verzoeker enkele dagen later zelf aangifte doet
van geluidsoverlastng 001/374Regiopolitie Limburg-Noordonvoldoende onderzoek verricht n.a.v. aangifte van vernieling
en aanvullende verklaring en bepaald persoon, die jegens verzoeker mededelingen
heeft geuit over identiteit mogelijke daders, niet aangesprokenng 001/376Regiopolitie Groningenbrief niet persoonlijk beantwoord en brieven niet volledig beantwoord,
met name geen antwoord op de vraag waarom verzoeker niet is gehoord terwijl
een andere partij wel in de gelegenheid is gesteld te worden gehoord!,ng001/380Regiopolitie Frieslandzonder toestemming woning verzoekster binnengetreden, nadat haar
broer de politie had gebeld omdat hij zich ongerust maakte over het feit dat
verzoekster die dag niet thuis te bereiken was; wijze van klachtafhandeling:
geen excuses gemaakt en geen schade vergoedg,ng001/391Regiopolitie Brabant-Noordbuitensporig geweld uitgeoefend door arrestatieteam bij
aanhouding verdachte, waarbij verzoeker als omstander betrokken raakte en
geen van de leden heeft zich gelegitimeerd#,ng001/392Regiopolitie Gooi en Vechtstreekverzoeker ingesloten in politiebureau te Naarden, ondanks
diens mededeling claustrofobisch te zijn, en tijdens insluiting geïntimideerdng 001/397Regiopolitie Brabant Zuid-Oostpolitieambtenaar te paard schopte verzoeker in het gezicht
waardoor hij viel en zijn bovenlip scheurde, terwijl zijn vrouw werd aangehouden
en geboeid; korpschef onthield zich van oordeel over afhandeling van schade,
waardoor deze schade niet is vergoedg,go 001/398Regiopolitie Gelderland-Middenoptreden n.a.v. kraakactie: zonder aanleiding pand ontruimd
en personen in en bij het pand aangehouden, meegedeeld «in Elst wordt
niet gekraakt», niet onmiddellijk reden van aanhouding vermeld en namen
en/of dienstnummers gegeven; wijze van klachtbehandeling: klacht niet tijdig
afgedaan, ongegrondverklaring van klachtonderdelen onterecht gebaseerd op
stelling dat krakers geen huisrecht konden vestigen, geen beslissing genomen
op klacht over niet vermelden van reden van aanhoudingg,ng,go 001/399Regiopolitie Hollands Middenverzoekers zoon als verdachte aangemerkt alleen omdat
medeverdachte diens naam had genoemd, geprobeerd direct contact op te nemen
met zoon i.p.v. eerst met ouders, voorgehouden zoon om 6:00 uur van bed te
komen lichten indien hij niet op politiebureau zou verschijnen, niet direct
aangegeven waarvan verzoekers zoon werd verdacht en klacht, ondanks verzoek
daartoe, niet voorgelegd aan klachtencommissieg,ng,go001/400Regiopolitie Gelderland-Middende met de behandeling van verzoekers klacht belaste ambtenaar
heeft een bemiddelingsgesprek door laten gaan, terwijl hem bekend was dat
de politieambtenaar over wie verzoeker had geklaagd niet aanwezig kon zijn
bij gesprek en onvolledig verslag van gesprek opgesteldg Beheerder
regiopolitie Gelderland-Middenklacht over handelwijze van een met naam bekende politieambtenaar
ongegrond verklaardng 001/402Regiopolitie Zaanstreek-Waterlandonheus bejegend: een met naam genoemde ambtenaar heeft
medegedeeld dat getuige niet zou worden gehoord omdat deze door verzoeker
zou zijn gemanipuleerd; eiste dat verzoeker op goede voet zou komen met buurvrouw;
aangekondigd dat hij nadelige informatie aan verzoekers werkgever zou verstrekken
en verzoeker zou slecht voorbeeld zijn voor kinderen en andere ambtenaar heeft
verzoeker telefonisch «nare man» genoemd en korpsbeheerder klacht
ongegrond verklaardg,ng,go 001/403Regiopolitie Flevolandaangehouden en huis doorzocht terwijl geen sprake was van redelijke
verdenking jegens verzoeker resp. van een redelijk vermoeden van aanwezigheid
wapen, politie-inzet veel te groot en aanhouding en doorzoeking in het bijzijn
van verzoekers jonge kindereng  Beheerder
regiopolitie Flevolandwijze van klachtafhandeling,
niet in gelegenheid gesteld klacht (uitgebreider) op schrift te stellenng001/404Regiopolitie Utrechtna overleg met arrondissementsparket onvoldoende onderzoek verricht
n.a.v. aangifte van bedreiging met geweld en mishandeling#,gProvincies Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/196Commissaris van de Koningin Zuid-Hollandklacht over handelwijze provincie bij voorbereiding en
uitvoering van sanering Steendijkpolder te Maassluis ongegrond verklaard,
m.n. dat CdK zich op standpunt stelt dat: afd. Bodemsanering betrokken dient
te zijn bij klacht; hanteren van termijn van week voor uitnodigen belanghebbenden
voor bijeenkomst niet onredelijk; onvoldoende concrete gegevens aangevoerd
en uit feit dat geen andere klachten zijn binnengekomen is geconcludeerd dat
geen sprake is geweest van communicatiestoornissen en irritaties op grote
schaalng 001/313Provinciale klachtencommissie Zeelandonderzoek op eigen initiatief van de Nationale ombudsman
(art. 15 Wet No) naar wijze van klachtbehandeling door Provinciale Klachtencommissie
Jeugdhulpverlening en Jeugdbescherming n.a.v. klacht van ouderpaar over handelwijze
van medewerkers van de Stichting Jeugdzorg Zeeland#,gSociale Zaken en Werkgelegenheid Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/001GAK Nederland BV Den Haagin reactie op klacht niet voldaan aan verzoek om toewijzing
van andere verzekeringsartsng GAK
Nederland BV Amstelveenverzoeker geen
loonbelastingverklaring toegestuurd en hem er niet op gewezen dat hij moest
zorgen dat gedeeltelijk tariefgroep 1 toegepast moest wordenng 001/004Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Drentheten onrechte ontslagvergunning
verleendng 001/005Sociale Verzekeringsbank Bredaonzorgvuldige wijze van beslissen over verlaging AOW-uitkering;
summiere informatie in briefg001/010Cadans Uitvoeringsinstelling BV Amsterdamuitblijven beslissing op WAO-aanvraag
van werknemer verzoekerg 001/016Cadans Uitvoeringsinstelling BV Bredauitblijven beslissing Cadans op aanvraag WAZ-uitkeringg 001/030Sociale Verzekeringsbank Amstelveenverzoekster niet gehoord n.a.v. verzoek van medewerkster
om op haar de Duitse sociale verzekeringswetgeving van toepassing te verklaren;
na positieve beslissing SVB niet goed geïnformeerd!,g001/036Gak Nederland BV Nijmegenverzoek afgewezen om pensioenpremie over periode november1979
tot oktober 1980 alsnog naar bedrijfspensioenfonds over te maken#,g001/039Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Midden-NederlandRDA heeft werkgever toestemming
verleend om arbeidsverhouding te beëindigen, een tweetal in de beslissing
gebezigde overwegingen en de eindconclusie kunnen niet worden gedragen door
inhoud van hoor en wederhoor, een van de overwegingen is vergaand, tendentieus
en grievendng 001/041Cadans Uitvoeringsinstelling BV Zeisttegemoetkoming in financiële schade geweigerd, voortkomende
uit behandeling (fouten gemaakt en traag proces) door Cadans van verzoek om
reïntegratieland te toetsenng 001/045Gak Nederland BV Amsterdamgeen reactie op zeven brieven en geen ontvangstbevestigingen,
hoewel verzoeker hier expliciet om heeft gevraagdg,ng 001/047Regionaal Directeur voor de ArbeidsvoorzieningRDA heeft onterecht toestemming gegeven
voor ontslag verzoeker, gegevens ontslagaanvraag niet juist en onvoldoende
gewicht toegekend aan verweer en overlegde brieven verzoekerng 001/048Gak Nederland BV Utrechtgeen uitvoering gegeven aan beslissing op bezwaarschrift
van verzoekerg 001/049Gak Nederland BV Rotterdamuitblijven van beslissing op bezwaarschrift verzoekerg 001/059Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Groningenonzorgvuldige behandelwijze
van ingediende ontslagaanvraag door werkgever, onvoldoende zelfstandig onderzoek
verrichtng 001/062Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Midden-Nederlandtoestemming verleend
aan werkgever om arbeidsrelatie te beëindigen wegens disfunctioneren,
maar toestemming is onvoldoende gemotiveerd en het disfunctioneren is niet
vast komen te staang 001/068Arbeidsinspectie regio noordwestgeen monsters genomen van ontvettingsvloeistof in spoelvaten
teneinde na te gaan of stoffen die zich daarin bevinden kankerverwekkend zijn
en inspectiedienst heeft genoegen genomen met mededeling van werkgever dat
twee van vier spoelvaten niet in gebruik zijnng 001/086GAK Nederland BV Maastrichtna gegrond verklaring van het bezwaarschrift tegen de
primaire beslissing op 31 maart 1999 nog steeds geen nieuwe beslissing
genomen op zijn aanvraag voor een arbeidsongeschiktheidsuitkeringg001/090Algemene directie voor de Arbeidsvoorziening
Zoetermeernog geen beslissing op bezwaarschrift
van 22 maart 2000, dat werd gecompleteerd op 13 april 2000#,g001/100USZO-Den Haagondanks rappel geen beslissing genomen op aanvraag om toekenning van WAO-uitkeringg 001/101Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Overijsselontslagvergunning verleend,
ondanks dat: werkgever het disfunctioneren onvoldoende onderbouwd heeft en
onvoldoende contact met verzoeker heeft gehad om functioneren te verbeteren,
gegevensverstrekking door werkgever kennelijk feitelijk onjuistng001/104Bezwaarverzekeringsarts GAK Nederland BV Heerlenbezwaarverzekeringsarts heeft tijdens
hoorzitting in kader van bezwaarprocedure gezegd: «u doet alsof de wereld
vergaat», toen oogoperatie van verzoeker aan de orde wasgo001/105Cadans Uitvoeringsinstelling BV Utrechtreden voor vertraging in afhandeling bezwaarschrift was
volgens Cadans dat verzoekster niet gereageerd heeft op telefonisch ingesproken
boodschap, terwijl verzoekster schriftelijk heeft gereageerd; geen reactie
van Cadans op ziekmelding en ingezonden aanvraag om een AMBER-toetsing; niet
gewezen op mogelijkheid aanvraag WW-uitkeringg,ng 001/106Cadans Uitvoeringsinstelling BV Bredabehandelwijze van klacht#,g,ng 001/115Cadans Uitvoeringsinstelling BV Arnhemnog geen voor bezwaar en beroep vatbare beschikking gezonden
m.b.t. recht op WAZ-uitkering, geen reactie op klacht over het uitblijven
van de hiervoor genoemde beschikking en wijze waarop medewerker Cadans verzoeker
te woord heeft gestaang 001/120GAK Nederland BV Amstelveenpas na 10 maanden beslist op aanvraag toekenning van een
WAZ- en/of WAJONG-uitkering en reden van vertraging snijdt geen hout omdat
in brief is toegezegd dat beslissing binnen 13 weken zou worden genomen, geen
rekening gehouden met feit dat verzoeker is veroordeeld tot TBS met dwangverpleging
(en dus niet op spreekuur verzekeringsarts kon komen), geen excuses aangeboden
voor vertraging afhandeling, n.a.v. verzoek pas overgegaan tot vergoeding
van wettelijke renteg 001/121GAK Nederland BV Amsterdamnog geen beslissing genomen aangaande een (aanvullende)
arbeidsongeschiktheidsuitkering, geen reactie op brief van 23 november
1999g 001/123Gak Nederland BV Assenonzorgvuldig gehandeld bij het doorzenden van persoonlijke stukken,
in het bijzonder dat het Gak haar niet heeft geïnformeerd over het doorzenden
van de stukken naar het Gak Heerlen en doorzending niet heeft geregistreerd!,g 001/126Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Haaglandengeen toestemming verleend arbeidsverhouding
met één van verzoekers werknemers te beëindigen: geen behoorlijke
voortgang van de rapportage van Cadans; niet op de hoogte gehouden van ontwikkelingen;
nagelaten om voor het nemen van de beslissing een afschrift van de rapportage
aan verzoeker te zenden en gelegenheid te krijgen tot reactie daarop; pas
na het nemen van afwijzende beslissing ook andere stukken naar verzoeker gezonden
; beslissing ondeugdelijk gemotiveerd en geen schriftelijke reactie op verzoekers
klachtg001/128Sociale Verzekeringsbank Utrechtafhandeling klachtbrief, daaruit blijkt een verdedigende
en vergoelijkende houding t.a.v. gedragingen van medewerkers van de SVB i.p.v.
een onpartijdigeg,ng001/132Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Noordoost-Brabanttoestemming verleend
arbeidsverhouding met verzoeker te beëindigen op grond van duurzaam verstoorde
arbeidsverhoudingg 001/136Verzekeringsarts GAK Nederland BV Den Haagniet serieus genomen toen verzoeker vroeg
of lamellen dichter konden in verband met lichtinval en intimiderend bejegendng,go 001/148GAK Nederland BV Vlaardingenstukken die betrekking hadden op WAO-uitkering verzoeker
verkeerd geadresseerd, ten tijde van afwijzing WW-aanvraag de toegekende WAO-uitkering
nog niet ingetrokken en bij brief heeft medegedeeld slechts via een gemachtigde
met verzoeker te willen correspondereng,ng 001/157Gak Nederland BV Assenwijze waarop klacht is behandeld die betrekking had op tegenstrijdige
informatie door verzekeringsarts en medewerker Gakg 001/159Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Noordoost-Brabanttoestemming verleend
aan werkgever om arbeidsovereenkomst verzoeker op te zeggen omdat hij al meer
dan twee jaar arbeidsongeschikt was; onzorgvuldige procedure omdat de RDA
het advies van Cadans niet aan verzoeker heeft toegezonden#,g001/160Verzekeringsgeneeskundige Gak Nederland BV
Bredamededeling verzekeringsgeneeskundige
dat verzoekster negen maanden eerder had moeten komen en dat arbeidsongeschiktheid
al had moeten zijn beëindigd, niet in de gelegenheid gesteld haar verhaal
te doen, op grove toon de deur gewezengo001/163Gak Nederland BV Haarlemverzocht om toegezonden vragenformulieren binnen 2 weken
te retourneren, ondanks eerdere toezeggingen om de reactietermijn van 1 maand
toe te staang 001/165Gak Nederland BV Bredaondanks herhaald rappel nog geen nieuwe beslissing genomen met
betrekking tot het recht van betrokkene op arbeidsongeschiktheidsuitkering#,g001/192Cadans Uitvoeringsinstelling BV Amsterdamnog steeds niet de beschikking op WAO-aanvraag
toegestuurd gekregen, terwijl verzoeker de aankondiging al op 25 mei
1999 heeft gekregen en niet gereageerd op brief daarover van 17 oktober
2000g 001/193Gak Nederland BV Alkmaarherroepen beslissing inzake een onverschuldigd betaald
ziekengeld en de terugvordering daarvan nog niet gevolgd door nieuwe beslissing
daaromtrent en geen duidelijk en afdoende antwoord gekregen op vraag waarom
een uitkering ingevolge de Ziektewet i.p.v. een WAO-uitkering is toegekend#,g 001/200Gak Nederland BV Haarlemklacht ongegrond verklaard betreffende het feit dat verzoeker
niet in gelegenheid is gesteld te reageren op nieuwe informatie alvorens Gak
beslissing nam op ingediend bezwaarschriftg 001/201Verzekeringsarts Cadans Uitvoeringsinstelling
BV Amsterdamwijze van bejegening door
verzekeringsarts tijdens controle: arts blijk gegeven van een zelfingenomen
houding en een gebrek aan belangstelling voor situatie verzoekstergo  Cadans
Uitvoeringsinstelling BV Zeistwijze van
klachtafhandeling: toezegging om verzekeringsarts te spreken en verzoekster
hierover te informeren niet nagekomen, geweigerd beginsel van hoor en wederhoor
alsnog toe te passen, in strijd met eigen klachtreglement geen eindoordeel
klacht gegeveng 001/203Gak Nederland BV Amsterdammededeling om vóór 14–6-2000 een specificatie
van de uitkering te sturen niet nagekomeng,go Gak
Nederland BV Maastrichtniet of onvoldoende
geïnformeerd over gevolgen van invoering van de Wet beperking export
uitkeringen per 1–1-2000 ondanks herhaalde verzoeken voorafgaand aan
vestiging van verzoeker in Thailandg001/215Sociale Verzekeringsbank Leidenzonder mededeling vooraf AOW-pensioen overgemaakt in US
dollars naar guldensrekening in Indonesië, verzoek om aldus geleden schade
afgewezen#,g 001/226Gak Nederland BV Amstelveenhandelwijze m.b.t. onderzoek: zonder informatie op te
vragen bij huisarts tot oordeel gekomen dat verzoeker geschikt is arbeid te
verrichten; onvoldoende geïnformeerd over mogelijkheden oordeel aan te
vechten; geweigerd klacht in behandeling te nemen#,g,ng 001/230Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Limburgwerkgever toestemming verleend
de arbeidsverhouding te beëindigen wegens arbeidsongeschiktheid, advies
van de uitvoeringsinstelling zonder meer overgenomen en beslissing ontoereikend
gemotiveerdg 001/237Cadans Uitvoeringsinstelling BV Rijswijknog geen beslissing op aanvraag starterskrediet in kader
Wet op de reïntegratie arbeidsgehandicapten#,g 001/241Gak Nederland BV Arnhemgeen toestemming verleend om therapie te volgen bij zelf uitgekozen
instituut, wijze van klachtbehandelingg,ng 001/248Cadans Uitvoeringsinstelling BV Goeswerkwijze bij het beheer van dossier van verzoekster en
de behandeling van haar aanspraak op een arbeidsongeschiktheidsuitkering leidt
tot schending van haar privacyg,ng 001/273Gak Nederland BV Den Haagwijze van klachtafhandeling over gang van zaken bij beoordeling
van verzoekers arbeids(on)geschiktheid: niet aangegeven of Gak klacht gegrond
achtte, niet ingegaan op klacht over informatieverstrekking door psychologe
aan verzekeringsarts zonder de vereiste machtiging en geen verklaring gegeven
voor het niet meenemen van informatie van de psychologe bij het nemen van
de beslissing terwijl informatie wel beschikbaar wasg,ng 001/291Gak Nederland BV Den Haag«WAO-setje» voor het aanvragen van uitkering
opgestuurd naar adres waar verzoeker al 3,5 jaar niet meer woonde; slechte
telefonische bereikbaarheid en toezeggingen binnen 24 uur terug te bellen
niet nagekomen; slecht functionerend antwoordapparaatg,ng001/301Medewerker Gak Nederland BV Heerlenniet de mogelijkheid geboden om een op verzoeker passend
tijdstip een afspraak te maken om aanvraag voor WW-uitkering toe te lichten
en onvriendelijk en zeer ongeduldig te woord gestaanng,go Gak
Nederland BV Heerlentijdens voornoemd
persoonlijk onderhoud geheel geen privacy, het personeel kon het gesprek woordelijk
volgeng 001/304Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Amsterdamgeen toestemming verleend de
arbeidsverhouding met een van werknemers te beëindigen; niet ook nadere
informatie gevraagd, ten onrechte niet in gelegenheid gesteld te reageren
op verweer werknemer en beslissing onvoldoende gemotiveerdg 001/315Gak Nederland BV Goesin reactie niet ingegaan op klacht (verzoeken om toezending van
kopieën van verzoekers dossier en medische kaarten) waardoor rechtsgang
is belemmerd en verzoeker zich onvoldoende heeft kunnen voorbereiden, in reactie
meegedeeld dat voortaan niet automatisch een inhoudelijk onderzoek wordt ingesteld
n.a.v. klacht van verzoekerg,ng 001/326Pensioen- en Uitkeringsraad Leidenafwijzend gereageerd op verzoek tot nader onderzoek naar
het besluit tot toekenning van het pensioen aan een bepaalde persoon, verzoek
is afgewezen zonder inzage te nemen in de verklaringen van derden!,g 001/338Gak Nederland BV Haarlemklacht afgedaan zonder verzoeker in gelegenheid te stellen
om te worden gehoordg001/344Kliq Noord-West Nederland Amsterdamverzoeker wordt voortijdig beëindigen van cursus
verwetenng  Arbeidsbureau
ICT & Call Center Services Amsterdamonjuiste informatie verstrekt over cursus; n.a.v. deze informatie besloot
verzoeker de cursus te volgenng 001/345Cadans Uitvoeringsinstelling BV Zeistgeen beslissing genomen op bezwaarschrift van 15 maart
2000 waarbij verzoekers WAO-uitkering werd beëindigd en noch verzoeker
noch zijn gemachtigde niet voldoende op de hoogte gehouden over voortgang
procedureg001/360Gak Nederland BV Tilburgdrie verzoekers onheus bejegend in gesprekken waardoor
verklaringen niet in vrijheid zijn afgelegd: ongevraagd tutoyeren, insinueren
dat verzoeker meer van zaak wist dan hij vertelde, beledigende opmerkingen
gemaakt, verhoor duurde veel langer dan was verteld, onder druk gezet, doorgedramd
en geprovoceerd en vierde verzoeker door zelfde ambtenaar beledigd en bedreigdg,ng,go  Gak
Nederland BV Amsterdamafhandeling klacht
door directeur Gak: verzoekers niet in gelegenheid gesteld gehoord te worden,
onvoldoende feitenonderzoek verricht, klachten ongegrond verklaard omdat gedragingen
niet te verifiëren zouden zijn en Gak houdt vol dat twee verzoekers niet
hebben verteld wat zij wisten!,g 001/373Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening
Midden Nederlandwijze van afhandelen
klachtbrief: klacht ongegrond verklaard; verzoeker niet gehoord; ten onrechte
gesteld dat bemiddelingsplan in overleg met verzoeker is opgesteldng001/378Cadans Uitvoeringsinstelling BV Leeuwardenverzoeker niet correct geïnformeerd
over medische gronden op basis waarvan hij vanaf 1 oktober 1999
voor 80 tot 100% arbeidsongeschikt werd verklaard, en vanaf 23 mei
2000 voor minder dan 15%#,g  Regionaal
Directeur voor de Arbeidsvoorziening Noord Nederlandop 23 februari 2001 ontslagvergunning aan verzoekers werkgever
verleend, ondanks zijn gemotiveerde verweer dat de van Cadans verkregen gegevens
onjuist zijn, en zonder verzoeker in de gelegenheid te stellen op toelichting
van Cadans van 12 februari te reagerenng001/381Cadans Uitvoeringsinstelling BV Utrechtgeen boete opgelegd aan verzoeksters voormalige werkgever
i.v.m. de verplichting tot het opstellen van een reïntegratieplan in
de zin van de WAOngVerkeer en Waterstaat Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/043Dienst Wegverkeer Zoetermeerverzoek om schadevergoeding afgewezen, auto van verzoeker
is door Dienst Wegverkeer goedgekeurd en twee jaar later – zonder gebruikt
te zijn – komt de auto niet door APK-keuringng 001/072Directoraat-Generaal Rijksluchtvaartdienstlange behandelingsduur van bezwaarschrift
tegen het feit dat woning verzoeker niet in aanmerking zou komen voor het
van rijkswege aanbrengen van geluidswerende voorzieningen in het kader van
het geluidsisolatieproject Schipholg001/073Directoraat-Generaal Rijksluchtvaartdienstlange behandelingsduur van aanvraag om
toestemming voor het droppen van parachutisten vanuit Ultra Light Vliegtuigg 001/074Directoraat-Generaal Rijksluchtvaartdienstlange behandelingsduur van bezwaarschrift
gericht tegen besluit om woningen niet in aanmerking te laten komen voor het
aanbrengen van geluidswerende voorzieningen op basis van de Regeling geluidwerende
voorzieningen 1997g001/075Directoraat-Generaal Rijksluchtvaartdienstpas op 19 maart 1999 gereageerd op brieven
van 17 februari 1998 en 13 november 1998, nog geen beslissing op
bezwaarschrift van 21 maart 1999g001/076Directoraat-Generaal Rijksluchtvaartdienstlange behandelingsduur van aanvraag om
verlenging Nederlands zweefvliegbewijs (verzoeker woont in Spanje) en de afgifte
bevoegdverklaring slepen, lange behandelingsduur van bezwaarschriftg 001/179Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzenklacht afgewezen m.b.t. niet goed rekenen van antwoord
op vraag theorie-examen, hoewel dit volgens theorieboek correct wasng 001/202Dienst Wegverkeer Zoetermeerwijze van klachtafhandeling; m.n. weigering schade, voortgevloeid
uit gebrekkige informatievoorziening, te vergoedenng  Medewerkster
Dienst Wegverkeer Veendamgebrekkige wijze
van informeren omtrent regeling voor demontage/sloop van auto's in eigen beheergo 001/327Dienst Wegverkeer Veendamlange behandelingsduur van verzoek om correctie van een
door de RDW gemaakte fout m.b.t. registratie kentekenbewijs, strekking passage
in zogenaamde waarschuwingsbrief, wijze van klachtafhandeling: geen excuses,
niet ingegaan op suggestie werkwijze aan te passenng001/331Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzenverzoekster werd pas enkele minuten voor haar rijexamen
geïnformeerd dat haar instructrice niet mee mocht rijden i.v.m. een mentorexamen
waardoor al twee examinatoren meeredenng 001/333Dienst Wegverkeer Veendamtrage reactie op verzoek om toezending formulier t.b.v.
beëindiging registratie motorvoertuig; ten onrechte meegedeeld dat een
en ander in orde zou komen i.v.m. mededeling over het niet voldaan hebben
aan verzekeringsplicht; niet adequaat geïnformeerd; in brief van 3 oktober
2000 i.v.m. verzekeringsplicht geen reactie op klacht, ingediend op 4 september
2000g,ng,go001/362Dienst Wegverkeereigen keuringsprotocol niet in acht genomen bij keuring van verzoeksters ontstolen
personenauto: aanmeldingsformulier, voertuigidentificatienummer en betaling
van verwijderingsbijdrage niet gecontroleerd, niet vastgesteld wie de eigenaar
was, autodocumenten niet op echtheid gecontroleerdng 001/383Dienst Wegverkeer Zoetermeerherhaald meegedeeld dat m.b.t. een op verzoeksters naam
gestelde personenauto niet was voldaan aan de APK-plicht en daarvan melding
gemaakt bij het CJIB, hoewel RDW op de hoogte was gesteld dat betreffende
auto in beslag was genomeng,ng001/385Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzenna verstrekken van verklaring van geschiktheid voor onbepaalde
duur medische gegevens verzoeker niet uit bestand verwijderd, maar meegedeeld
dat bestand pas na 3 jaar automatisch wordt geschoond; niet zorg gedragen
voor aanpassing medische gegevens in Centraal Rijbewijzenregisterg,ngVolksgezondheid, Welzijn en Sport Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/023OWM Zilveren Kruis Ziekenfonds U.A. Heemstedeonvoldoende informatie over achterstand
in premiebetaling; brieven hierover niet beantwoordg 001/024Centraal Administratie Kantoor Bijzondere
Zorgkosten b.v. Den Haagpas eind mei
facturen ontvangen voor verleende thuiszorg in periode maart 1998 –
december 1999 ondanks doorgeven van adreswijziging en herhaald telefonisch
informereng 001/064Inspectie voor de Gezondheidszorgmelding over handelwijze arts jegens derde niet behandeld
volgens het bepaalde in de Leidraad Onderzoek, niet direct contact opgenomen
met betrokken derde, geen nader onderzoek ingesteld, brief onvoldoende beantwoordg,ng001/087waarnemend Algemeen Hoofdinspecteur voor de
Gezondheidszorgconclusies en advies van
de interne Commissie van Advies voor de IGZ zijn overgenomen en verzoekers
klachten over de inspecteur en de regionaal inspecteur voor de Gezondheidszorg
voor Limburg zijn ongegrond verklaardg,ng 001/109Inspectie voor de Gezondheidszorguitspraken (van waarnemend hoofdinspecteur in 2 televisie-interviews
van het NOS-journaal op 14 april 2000 n.a.v. dood van een patiënte
in academisch ziekenhuis Maastricht): gedaan zonder enig voorafgaand onderzoek;
onjuist en kwetsend voor ziekenhuis; getuigen van vooringenomenheid IGZ; verantwoordelijkheid
van IGZ om medisch veld te informeren over een eerder vergelijkbaar softwareprobleem;
geen reactie op klachtbrief van 18 april 2000g 001/234Inspectie voor de Gezondheidszorgonvoldoende onafhankelijk, adequaat, actief en zorgvuldig
gereageerd op meldingen van grensoverschrijdend (seksueel) gedrag van een
psychiatrisch verpleegkundige en haar beleid niet deugdelijk gemotiveerd c.q.
onderbouwdg001/292CZ Groep Zorgverzekeringen Tilburgniet binnen wettelijke termijn beslist op bezwaarschrift
en niet tijdig in kennis gesteld van overschrijden termijn; ten onrechte in
brief aan verzoeker gesteld dat Nationale ombudsman geen reden zag voor behandeling
van zijn klachten#,g001/298Stichting Welzijns- en Gezondheidszorg Leusdengeweigerd advies op te volgen van Provinciale
klachtencommissie Jeugdhulpverlening om klachtenreglement in overeenstemming
te brengen met de Wet op de Jeugdhulpverlening#,g 001/305OVM Univé Zorg u.a. Alkmaaronredelijke afbetalingsregeling getroffen van f 200
per mnd. i.v.m. achterstallige eigen bijdragen ingevolge Bijdragebesluit Zorg
en aanbod om f 3000 ineens te betalen afgewezenng 001/311Inspectie voor de Gezondheidsbeschermingwijze van onderzoek n.a.v. klacht over kleurshampoo: onderzoek
heeft te lang geduurd; geen rapport toegezonden van onderzoek; onderzoek op
onzorgvuldige wijze plaatsgevonden (onregelmatigheden geconstateerd bij kleurshampoo
maar geen maatregelen genomen, onjuiste mededelingen gedaan over allergietest
en ambtenaar deelde mee dat hij het ook niet eens was met de gang van zaken
en ze zou brief moeten sturen naar zijn privé-adres, waarna ze een
brief ontving die niet correspondeerde met eerder gedane uitlatingen)g,ng,go 001/348Inspecteur voor de gezondheidszorg Rijswijkhandelwijze n.a.v. melding van het Academisch
Ziekenhuis Rotterdam dat de behandelingsovereenkomst was opgezegd en n.a.v.
brief verzoekster aan inspecteur: ten onrechte geconcludeerd dat aan de vereiste
van zorgvuldigheid is voldaan en conclusie getrokken zonder eerst verzoekster
te horen c.q. onderzoek te verrichtengVolkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/006Huurcommissie Amsterdamuitspraken over verhuurde woonruimte onvoldoende gemotiveerdg 001/021Nederlandse onderneming voor energie en milieu
B.V.verzoek afgewezen dat Novem rechtstreeks
communiceert met programmamedewerkers i.p.v. met de sectormanagersng 001/182Huurcommissie Bergen op Zoomwijze waarop hoorzitting is georganiseerd: meerdere huurders
gezamenlijk ontboden; klacht hierover afgewezen#,g,ng 001/212Directoraat-Generaal Volkshuisvestingbelastingdeurwaarder ingeschakeld zonder afdoende voorafgaande
waarschuwing, ondanks afspraak dat maandelijks termijnbedragen zouden worden
afgeschreven, ondanks toezeggingen niet teruggebeld!,g,ng 001/350Inspectie Milieuhygiëne Noord, Groningenten onrechte tot de conclusie gekomen
dat bij bewoners geen overlast ontstaat door gebruik van houtkachel op naburig
perceel; irrelevante aspecten betrokken in overweging, onvoldoende onderzoek
ter plaatse verrichtng001/382Huurcommissie Amsterdamtrage afhandeling verzoekschriften, verzoekers tijdens zitting
niet in gelegenheid gesteld «pleitnota» te bespreken, toezeggingen
niet nagekomen, niet iemand belast met onderzoek naar beschikking in vergelijkbare
zaak, op 2 brieven geen reactie gegeven en niet op alle klachtonderdelen ingegaang,go  Secretariaat
Huurcommissie Amsterdamverschillende
malen foutieve informatie verstrekt en toezeggingen niet nagekomen; niet zelf
informatie ingewonnen bij kantonrechter en niet op de hoogte gebracht van
voortganggWaterschappen Nr.Gedraging vanKlachtOordeel 001/017Waterschap Veluwe Apeldoornklager genoodzaakt bezwaarschriften 1997, 1998 en 1999
in te dienen tegen aanslagen omdat geen rekening is gehouden met beslissingen
op eerdere bezwaarschriften; lange behandelingsduur bezwaarschriften#,g,ng 001/034Waterschappen Hollands Noorderkwartier, Dienst
Centrale Omslagheffing Belastingdienstniet ingegaan op klacht dat toezegging om waterschapsbelasting te corrigeren
niet is nagekomen; opmerking dat niet op alle brieven van verzoeker hoeft
te worden gereageerdg 001/082Waterschap Het Lange Rond Alkmaarniet voldaan aan verzoek schade te vergoeden die verzoeker
leed doordat veerpont uit vaart was gegaanng001/116Waterschap Velt en Vecht Coevordenstelt niet verantwoordelijk te zijn voor de wateroverlast
op verzoekers perceel en wenst geen aansprakelijkheid te aanvaarden, geen
inhoudelijke reactie ontvangen op brief waarin hij klaagt over behandelingsduur
klacht en verzoeker vraagt het waterschap alsnog passende maatregelen te nemeng,ng001/264Waterschap Rijn en IJsselteveel betaalde verontreinigingsheffing over 1996 en 1997
ondanks verzoek niet terugbetaald#,g 001/284Waterschap Peel en Maasvallei Venloniet op eigen initiatief informatie verschaft over achterstanden
bij opleggen waterschapbelasting 1998; bezwaarschriften van maart 2000 pas
afgehandeld in januari 2001; klacht hierover ongegrond geacht; diverse schriftelijke
en telefonische toezeggingen niet nagekomen; waterschap zegt te wachten op
bevestiging van gemeente, terwijl bij gemeente geen informatie is opgevraagdg,ng 001/318Waterschap Noorderzijlvest Groningenontvangen reactie, waarin staat dat het waterschap geen
rol voor zich weggelegd ziet wat betreft de afwatering van verzoekers perceelng 001/352Waterschap Rijn en IJsselniet voldaan aan verzoek om teveel betaalde verontreinigingsheffing
terug te betalen, verzoeker heeft voldaan voor een meerpersoonshuishouden
terwijl hij alleen woonde#,gBIJLAGE 2VERMELDING VAN RAPPORTEN IN VAKBLADEN IN 2001Overzicht van 1 januari 2001 tot en met 31 december 2001Politie en openbaar ministerie    2000/325VR 2001, nr.
83afl. 5, blz. 168–170 2001/050AB 2001, nr.
144afl. 19, blz. 714–733 2001/091AB 2001, nr.
162afl. 21, blz. 803–8132001/095AB 2001, nr.
179afl. 23, blz. 882–8842001/343AB 2001, nr.
405afl. 47, blz. 1803–1805In Delikt en Delinkwent 2001 wordt in afl.
3 (blz. 310–319) en afl. 8 (blz. 873–882) een aantal
rapporten besproken.In Opportuun, tijdschrift voor het Openbaar Ministerie worden regelmatig samenvattingen gepubliceerd van rapporten van
de Nationale ombudsman op het terrein van het Openbaar Ministerie.Ministeries Buitenlandse
Zaken2000/368AB 2001, nr.
187afl. 24, blz. 910–9162001/358AB 2001, nr.
416afl. 48, blz. 1857–1860   Justitie
(met uitzondering van politie en openbaar ministerie)2001/081JV 2001, nr.
141afl. 7, blz. 533–540 2001/204MR 2001, nr.
58afl. 7, blz. 246   Buitenlandse
Zaken & Justitie2000/239NAV 2001, nr.
44afl. 1, blz. 77–80 2000/364NAV 2001, nr.
80afl. 2, blz. 142 2000/364MR 2001, nr.
9afl. 1, blz. 24 2001/020NAV 2001, nr.
180afl. 5, blz. 373–375   Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties2001/138JB 2001, nr.
204afl. 10, blz. 889–8902001/242JB 2001, nr.
288afl. 14, blz. 1217–1220   Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen2001/302JB 2001, nr.
311afl. 15, blz. 1314–1316   Financiën2000/347IB 2001, nr.
378afl. 8, blz. 622 2000/360JB 2001, nr.
25afl. 1, blz. 96–98 2000/375TFB 2001afl. 3, blz. 12–132001/083VN 2001, nr.
39afl. 23, blz. 2750–27512001/096VN 2001, nr.
21afl. 27, blz. 3114–31152001/177VN 2001, nr.
29afl. 39, blz. 4182–4184   In het tijdschrift Fiscaal
up to Date worden regelmatig samenvattingen gepubliceerd van rapporten van
de Nationale ombudsman op het terrein van de Belastingdienst.    Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij2001/167AR 2001, nr.
5085afl. 10, blz. 659–663    Volksgezondheid,
Welzijn en Sport2000/340TvG 2001, nr.
41afl. 5, blz. 343–3462001/109JB 2001, nr.
167afl. 8, blz. 753–7562001/234JB 2001, nr.
266afl. 13, blz. 1137–1140   Zelfstandige
bestuursorganen   GAK2001/315AB 2001, nr.
390afl. 46, blz. 1745–1748    Huurcommissies2001/182AB 2001, nr.
236afl. 31, blz. 1143–1145   Koninklijke
Notariële Beroepsorganisatie2001/335AB 2001, nr.
404afl. 47, blz. 1801–1802   Landelijk
instituut sociale verzekeringen2000/344AB 2001, nr.
27afl. 4, blz. 137–1452000/361AB 2001, nr.
34afl. 5, blz. 185–1882001/193JB 2001, nr.
230afl. 11, blz. 973–9742001/200AB 2001, nr.
263afl. 34, blz. 1263–12652001/203JB 2001, nr.
243afl. 12, blz. 1052–10542001/226JB 2001, nr.
265afl. 13, blz. 1133–1136   Sociale
verzekeringsbank2001/030VN 2001, nr.
37afl. 17, blz. 2119 2001/128JB 2001, nr.
187afl. 9, blz. 831–833   Zorgverzekeraars2001/023JB 2001, nr.
85afl. 4, blz. 352–354    Waterschappen2000/315AB 2001, nr.
138afl. 18, blz. 687–6932001/017AB 2001, nr.
221afl. 29, blz. 1054–1057   Gemeenten2001/019AB 2001, nr.
153afl. 20, blz. 760–772 2001/019JB 2001, nr.
64afl. 3, blz. 266–269 2001/065JB 2001, nr.
105afl. 5, blz. 446–453 2001/085AB 2001, nr.
170afl. 22, blz. 841–8482001/085JB 2001, nr.
145afl. 7, blz. 654–6552001/161AB 2001, nr.
229afl. 30, blz. 1096–11012001/316JB 2001, nr.
335afl. 16, blz. 1412–1416   Provincies2000/374AB 2001, nr.
143afl. 19, blz. 703–714 2000/374JB 2001, nr.
43afl. 2, blz. 172–178AB = AB Rechtspraak BestuursrechtAR = Agrarisch Recht IB = Infobulletin BelastingdienstJB = Jurisprudentie Bestuursrecht JV = Jurisprudentie Vreemdelingenrecht MR = Migrantenrecht NAV = Nieuwsbrief Asiel-
en Vluchtelingenrecht TFB = Tijdschrift voor
Formeel Belastingrecht TvG = Tijdschrift voor
GezondheidsrechtVN = Vakstudienieuws VR = VerkeersrechtBIJLAGE 3DE BEOORDELINGSCRITERIAIn hoofdstuk 1, § 1.2.1, en in hoofdstuk 3, § 3.6,
wordt verwezen naar het stelsel van beoordelingscriteria dat de Nationale
ombudsman heeft ontwikkeld ter nadere uitwerking van de behoorlijkheidsnorm
van artikel 26, eerste lid van de Wet Nationale ombudsman. De lijst met beoordelingscriteria
en de totstandkoming ervan zijn toegelicht in Jaarverslag 1988 (blz. 68–70).
Op de lijst, die begin 1996 enigszins is bijgesteld (zie Jaarverslag 1995,
blz. 73–74), staan de volgende criteria.LIJST VAN BEOORDELINGSCRITERIA1. Overeenstemming met algemeen verbindende voorschriften
(d.w.z. alle algemeen werkende regels niet zijnde beleidsregels of andere
interne instructies):a) mensenrechten/grondrechten:aa) in de grondwet vastgelegdab) in internationale verdragen vastgelegdb) bevoegdheidsvoorschriftenc) vorm- en procedurevoorschriften (behoudens de hierna te noemen Awb-voorschriften)d) inhoudelijke voorschriften2. Geen misbruik van bevoegdheid (het zogenoemde verbod
van détournement de pouvoir; zie art. 3:3 Algemene wet bestuursrecht
(Awb))3. Belangenafweging/redelijkheid3.1 t.a.v. besluiten (d.w.z. alles wat niet feitelijk
handelen is):a) belangenafweging (zie art. 3:4, eerste lid Awb)b) evenredigheid (zie art. 3:4, tweede lid Awb)3.2 t.a.v. feitelijk handelen: evenredigheid/proportionaliteit4. Rechtszekerheid/vertrouwena) honoreren van gedane toezeggingenb) honoreren van gewekte gerechtvaardigde verwachtingen/vertrouwenc) rechtszekerheid anderszinsd) actief gevolg geven aan rechterlijke beslissingen (zie bijvoorbeeld
daartoe strekkende bepalingen in hoofdstuk 8 Awb)5. Gelijkheid (voorzover niet vallend onder 1a)6. Motivering (juistheid, toereikendheid en kenbaarheid;
zie onder meer artt. 3:27, 4:16 – 4:20, 7:12, 7:26 Awb)7. ZorgvuldigheidA. t.a.v. de procesgang:7.1 voortvarendheida) o.g.v. wettelijk of intern termijnvoorschrift (zie onder meer artt.
4:13, 4:14, 7:10, 7:24 Awb)b) anderszins (bijvoorbeeld redelijke termijn/tijdig herstel gesignaleerde
fout) 7.2 administratieve nauwkeurigheid7.3 actieve/adequate informatieverstrekkinga) behandelingsbericht (zie onder meer artt. 3:17 tweede lid, 6:14 eerste
lid Awb)b) tussenbericht (zie onder meer art. 7:24 zesde lid Awb)c) tijdige mededeling van besluit tot niet (inhoudelijke) beantwoordingd)informatieverstrekking over rechten/plichten van de burger (zie onder
meer artt. 3:41–3:45 Awb)e)informatieverstrekking anderszins (bijvoorbeeld onjuiste informatie/geen
antwoord op gestelde vraag; zie onder meer artt. 7:4, 7:9 Awb)7.4 actieve opstellinga) horen (zie onder meer art. 7:2 Awb)b)actieve informatieverwerving anderszins (bijvoorbeeld toereikend onderzoek;
zie onder meer artt. 3:2, 3:9 Awb)c)vastlegging verkregen informatie (zie onder meer art. 7:7 Awb)d)hoor en wederhoorB. t.a.v. aanwezigheid voorzieningen op het vlak van de
organisatie:7.5 voorzieningen ten behoeve van registratie:a) ontvangst-/verblijfsregistratiebvoortgangsbewaking7.6 voorzieningen ten behoeve van coördinatie/afstemming7.7 voorzieningen ter bescherming van de privacy7.8 voorzieningen ter bevordering onpartijdigheid7.9 voorzieningen ter bevordering hulpvaardigheid t.o.v.
burgers7.10 toegankelijkheida) fysieke toegankelijkheidb) telefonische bereikbaarheid7.11 adequate verblijfs- en bewaaromstandighedenC. t.a.v. houding/gedrag actor(es):7.12 correcte bejegening:a) betonen van respect voor de menselijke waardigheid/integriteit van
de burger (in het algemeen)b) betrachten van wat in het algemeen vanuit overwegingen van fatsoen
mag worden verlangd (voorzover niet vallend onder één van de
andere subcriteria van 7)c) achterwege laten van onbetamelijke opmerkingen (bijvoorbeeld discriminerende
opmerkingen/uitschelden)d) tonen van de vereiste zelfbeheersing/sociale vaardigheden/professionaliteit 7.13 respecteren privacy (voorzover niet vallend onder
1a: grondrechten; zie onder meer ook art. 2:5 Awb)7.14 onbevooroordeeldheid (zie ook art. 2:4 Awb)7.15 open oog voor positie/belangen van burgers/inlevingsvermogen/actieve
en hulpvaardige opstelling7.16 goed vervullen van zorgplicht t.a.v. aan bestuursorganen
toevertrouwde belangen8. Overige eisen van behoorlijkheidBIJLAGE 4BESTUURSORGANEN BINNEN DE BEVOEGDHEID VAN DE NATIONALE
OMBUDSMANArtikel 1a van de Wet Nationale ombudsman bepaalt welke bestuursorganen
vallen binnen de bevoegdheid van de Nationale ombudsman. Dat laatste kan op
drie wijzen gebeuren:1. Door rechtstreekse en specifieke aanwijzing in de Wet
Nationale ombudsman (art. 1a, eerste lid, onderdelen a, c en d).Het betreft hier:– de Ministers (en daarmee de Ministeries en al hun dienstonderdelen,
waar ook in het land werkzaam);– de bestuursorganen met een taak op het terrein van de politie
en met betrekking tot buitengewoon opsporingsambtenaren.2. Door rechtstreekse, maar niet specifieke aanwijzing
in de Wet Nationale ombudsman (art. 1a, eerste lid, onderdeel e).Het betreft hier in hoofdzaak de categorie van zelfstandige bestuursorganen,
alsmede de bestuursorganen van de publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie.
Vóór de wijziging van de Wet Nationale ombudsman van 30 juni
1998 werden de zelfstandige bestuursorganen enumeratief aangewezen bij algemene
maatregel van bestuur. Na deze wijziging is er sprake van een algemene aanwijzing
direct in de wet zelf, met dien verstande dat:A. bij algemene maatregel van bestuur daar een uitzondering op kan worden
gemaakt. Dat is gebeurd voor bepaalde taken van de Nederlandse Omroep Stichting,
De Nederlandsche Bank N.V., de Pensioen- en Verzekeringskamer en de Stichting
toezicht effectenverkeer.B. voor met onderwijs en onderzoek belaste bestuursorganen op het beleidsterrein
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen de specifieke aanwijzing,
bij algemene maatregel van bestuur, vooralsnog is gehandhaafd. De aldus aangewezen
bestuursorganen zijn in het overzicht van zelfstandige bestuursorganen dat
hierna volgt, aangegeven met een *.3. Door aanwijzing, op verzoek, van bestuursorganen van
provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen (art.
1a, eerste lid, onderdeel b), bij ministerieel besluit (als bedoeld in art.
1b, eerste lid; vóór de wijziging van de Wet Nationale ombudsman
van 30 juni 1998 gebeurde deze aanwijzing bij algemene maatregel van
bestuur).Aldus zijn aangewezen de bestuursorganen van:– de waterschappen, op verzoek van de Unie van Waterschappen (per
1 januari 1994);– de provincies, op verzoek van het Interprovinciaal Overleg (per
1 juli 1996);– de gemeenten Apeldoorn, Enschede, Katwijk, Oegstgeest, Roermond,
Voorschoten en Weert (per 1 juli 1996); Beverwijk, Brummen, Haarlemmerliede
en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heusden, Leiderdorp, Nijkerk, Noordwijk, Ruurlo,
Steenwijk en Venlo (per 1 november 1997); Gorinchem en Losser (per 12
juni 1998); Breda en Schijndel (per 1 juli 1998); Beemster, Bernheze,
Dantumadeel, Duiven, Ermelo, Ferwerderadiel, Gaasterlân-Sleat, Harenkarspel,
Langedijk, Lemsterland, Lisse, Middelharnis, Moerdijk, Reeuwijk, Voorst (per
1 januari 1999); Nijmegen (per 1 februari 1999); Baarle-Nassau,
Bergh, Blaricum, Boskoop, Brunssum, Bunschoten, Diemen, Dordrecht, Geertruidenberg, Groenlo, Haarlem, Leidschendam, Leusden, Nederlek, Nieuwegein,
Noordwijkerhout, Ridderkerk, Rijnsburg, Sassenheim, Ten Boer, Tiel, Veendam,
Woudenberg en Woudrichem (per 1 januari 2000); Alkmaar, Amersfoort, Appingedam,
Bennebroek, Bergeijk, Bergen (Limburg), Bloemendaal, Castricum, Didam, Dirksland,
Epe, Franekeradeel, Gennep, Hendrik-Ido-Ambacht, Kollumerland en Nieuwkruisland,
Leeuwarden, Lochem, Menaldumadeel, Nijefurd, Nuenen, Gerwen en Nederwetten,
Purmerend, Rijswijk, Scherpenzeel, Schoonhoven, St. Michielsgestel, Sliedrecht,
Sneek, Steenbergen, Tytsjerksteradiel, Veldhoven, Vught, Wageningen, Wateringen,
Winterswijk, Wûnseradiel, Wymbritseradiel, Zwijndrecht (per 1 januari
2001); Aalsmeer, Aalten, Achtkarspelen, Alblasserdam, Alphen-Chaam, Ambt Montfort,
Arcen en Velden, Baarn, Beesel, Bellingwedde, Bodegraven, Breukelen, Brielle,
De Lier, De Marne, De Ronde Venen, Den Helder, Doetinchem, Dongen, Dongeradeel,
Doorn, Drimmelen, Dronten, Edam-Volendam, Eemsmond, Eibergen, Gendringen,
Graafstroom, Graft-De Rijp, Heerenveen, Heerde, Helden, Hellendoorn, Horst
aan de Maas, Hummelo en Keppel, IJsselstein, Lelystad, Lith, Littenseradiel,
Loenen, Maarn, Maarssen, Maasbracht, Maasbree, Maasdonk, Maasland, Meijel,
Noordoostpolder, Ooststellingwerf, Opsterland, Renkum, Renswoude, Roerdalen,
Scheemda, Schiermonnikoog, Schipluiden, Smallingerland, Swalmen, Uitgeest,
Uithoorn, Urk, Valkenburg (Zuid-Holland), Veenendaal, Veghel, Velsen, Vianen,
Vlagtwedde, Vlieland, Vlist, Wehl, Winschoten, Winsum, Zandvoort, Zeevang
en Zevenhuizen-Moerkapelle (per 1 januari 2002);daarnaast zullen in het eerste kwartaal van 2002 met terugwerkende kracht
tot 1 januari 2002 worden aangewezen de nieuwe gemeente Castricum (ontstaan
uit een herindeling) en de gemeenten Bemmel, Bergambacht, Boarnsterhim, Echt,
Etten-Leur, Gulpen-Wittem, Hattem, Laren, Lopik, Nederweert, Overbetuwe, Terschelling,
Weststellingwerf, Zaltbommel en Zundert;– de gemeenschappelijke regelingen: het Schadevergoedingsschap HSL-Zuid,
A16 en A4 (per 1 januari 2001); het Recreatieschap Voorne-Putten-Rozenburg,
het (Natuur- en) Recreatieschap Haringvliet, het Recreatieschap Rottemeren,
het Recreatieschap Midden-Delfland, het (Natuur- en) Recreatieschap Krimpenerwaard
en het Havenschap Delfzijl/Eemshaven (per 1 januari 2002).4. Zelfstandige bestuursorganenDe hiervoor genoemde wijziging van de Wet Nationale ombudsman, per 30 juni
1998, betekent dat de Nationale ombudsman zelf dient te besluiten of hij een
bepaalde instantie aanmerkt als een zelfstandig bestuursorgaan, dit tot het
moment dat er eventueel op dit terrein een algemene regeling tot stand komt.
Vooralsnog kan aanknoping worden gevonden bij de enumeratieve lijst van het
hiervoor genoemde aanwijzingsbesluit zoals dat van kracht was tot de wijziging
van de Wet Nationale ombudsman van 30 juni 1998.Voorbeelden van zelfstandige bestuursorganen (N.B.: het overzicht is niet
uitputtend):A. op het terrein van het Ministerie van Justitie– Raden voor rechtsbijstand– Commissie tot beheer van het schadefonds geweldsmisdrijven– Centraal orgaan opvang asielzoekers– Nederlandse orde van advocaten en Orden van advocaten in de arrondissementen– Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO)– Bureau Voorlichting en Interlandelijke Adoptie B. op het terrein van het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties– Kiesraad– Nederlands Instituut voor brandweer en rampenbestrijding– Landelijk selectie- en opleidingsinstituut politie (LSOP)– Kapittel der Militaire Willems-OrdeC. op het terrein van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen(zie voor de betekenis van *: hiervoor onder 2B.)– de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen*– de Open Universiteit*– de openbare universiteiten*– de Koninklijke Bibliotheek*– landelijke organen als bedoeld in artikel 1.5.1 van de Wet educatie
en beroepsonderwijs*– de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk
onderzoek TNO*– de Centrale commissie vaststelling examenopgaven en beoordelingsnormen*– het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie*– de Nederlandse organisatie voor het wetenschappelijk onderzoek*– Informatie Beheer Groep– Instituut voor Toetsontwikkeling (CITO)– Commissariaat voor de Media– Nederlandse Omroep Stichting, voor zover belast met programmacoördinatie
en zendtijdindeling– Rechtspersonen als bedoeld in art. 9 van de Wet op het specifiek
cultuurbeleid (met name de fondsen op de verschillende terreinen van cultuur)D. op het terrein van het Ministerie van Financiën– De Nederlandsche Bank N.V., met uitzondering van bepaalde taken– Pensioen- en Verzekeringskamer, met uitzondering van bepaalde
taken– Stichting Toezicht Effectenverkeer– Stichting Maror-gelden overheid– Stichting Waarborgfonds MotorverkeerE. op het terrein van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer– Huurcommissies– Stichting Bureau Architectenregister (SBA)– KIWA N.V.– Dienst voor het kadaster en de openbare registers– Stichting Waarborgfonds Eigen WoningenF. op het terrein van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat– Dienst wegverkeer (RDW)– Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR)– Houders van een erkenning voor de periodieke keuring van motorrijtuigen,
aanhangwagens en opleggers (zgn. APK-keuringsstations)– Stichting Nationale en Internationale Wegvervoer Organisatie (NIWO)– Stichting Inschrijving Eigen Vervoer (SIEV)– Stichting Innovam, opleidingsinstituut voor het motorvoertuig-,
tweewieler- en aanverwant bedrijf– Commissie van beroep als bedoeld in art. 3 van de Wet rijonderricht
motorrijtuigen 1993– Instellingen belast met de afgifte van vaarbewijzen en met het
afnemen van examens voor het vaarbewijs (waaronder de ANWB)– Raad voor de Transportveiligheid – Onafhankelijke post- en telecommunicatieautoriteit (OPTA)– Luchtverkeersleiding NederlandG. op het terrein van het Ministerie van Economische Zaken– Nederlandse Orde van Accountants-Administratieconsulenten– Examenbureau van de Nederlandse Orde van Accountants-administratieconsulenten– Kamers van Koophandel en Fabrieken– Nederlands Meetinstituut B.V. (NMi B.V.)– Nederlands Instituut van Registeraccountants (NIvRA)– Nederlandse onderneming voor energie en milieu B.V. (NOVEM B.V.)– Stichting Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf Nederland– Waarborg Platina, Goud en Zilver N.V.H. op het terrein van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij– Landinrichtingscommissies en Centrale Landinrichtingscommissies– Grondkamers– Commissie Beheer Landbouwgronden– de openbare landbouwhogescholen– StaatsbosbeheerI. op het terrein van het Ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid– College van toezicht sociale verzekeringen (Ctsv)– Landelijk instituut sociale verzekeringen (Lisv; tevens verantwoordelijk
voor gedragingen van de uitvoeringsinstellingen (GAK, GUO, SFB, Cadans, USZO)
bij de uitvoering van de sociale-verzekeringswetten)– Sociale Verzekeringsbank (SVB)– Arbeidsvoorzieningsorganisatie (CBA) en de Regionale Besturen
voor de Arbeidsvoorziening (RBA's)J. op het terrein van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport– College ter Beoordeling van Geneesmiddelen– College van Toezicht op de Zorgverzekeringen (CTZ)– Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg (COTG)– Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR)BIJLAGE 5ARTIKEL 78a VAN DE GRONDWETHoofdstuk 4. Raad van State, Algemene Rekenkamer, Nationale
ombudsman en vaste colleges van advies(...)Artikel 78a1. De Nationale ombudsman verricht op verzoek of uit eigen beweging onderzoek
naar gedragingen van bestuursorganen van het Rijk en van andere bij of krachtens
de wet aangewezen bestuursorganen.2. De Nationale ombudsman en een substituut-ombudsman worden voor een
bij de wet te bepalen termijn benoemd door de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
Op eigen verzoek en wegens het bereiken van een bij de wet te bepalen leeftijd
worden zij ontslagen. In de gevallen bij de wet aangewezen kunnen zij door
de Tweede Kamer der Staten-Generaal worden geschorst of ontslagen. De wet
regelt overigens hun rechtspositie.3. De wet regelt de bevoegdheid en werkwijze van de Nationale ombudsman.4. Bij of krachtens de wet kunnen aan de Nationale ombudsman ook andere
taken worden opgedragen.(...)(Het opschrift van hoofdstuk 4 is gewijzigd, en artikel
78a is ingevoegd, bij de wet van 25 februari 1999, Stb. 133, in werking
getreden op 25 maart 1999)BIJLAGE 6WET NATIONALE OMBUDSMAN c.a.6.1 Wet Nationale ombudsmanWet van 4 februari 1981, Stb 35, laatstelijk gewijzigd
bij de wet van 24 januari 2002, Stb. 53.Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van
Oranje-Nassau, enz. enz. enz.Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat er behoefte bestaat aan een
bijzondere voorziening tot onderzoek van de wijze waarop de overheid zich
in een bepaalde aangelegenheid jegens de burger heeft gedragen en dat het
in verband hiermede wenselijk is over te gaan tot de instelling van het ambt
van Nationale ombudsman en tot wijziging van een aantal wetten;Zo is het, dat Wij, de Raad van State gehoord, en met gemeen overleg der
Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en
verstaan bij deze:ARTIKEL I. WET NATIONALE OMBUDSMANBEGRIPSBEPALINGEN EN TOEPASSINGSBEREIKArtikel 1Deze wet verstaat onder:a. ombudsman: de Nationale ombudsman, bedoeld in artikel 2;b. ambtenaar: een ambtenaar, een gewezen ambtenaar, een persoon met wie
door een bestuursorgaan een arbeidsovereenkomst is gesloten naar burgerlijk
recht, ook na beëindiging van de arbeidsovereenkomst, een dienstplichtig
militair, ook na het einde van de dienstplicht, alsmede andere personen werkzaam
onder de verantwoordelijkheid van het bestuursorgaan, ook na het beëindigen
van de werkzaamheden.Artikel 1a1. Deze wet is van toepassing op de gedragingen van de volgende bestuursorganen:a. Onze Ministers;b. bestuursorganen van provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke
regelingen, die overeenkomstig artikel 1b zijn aangewezen;c. bestuursorganen aan welke bij of krachtens wettelijk voorschrift een
taak met betrekking tot de politie is opgedragen, voor zover het de uitoefening
van die taak betreft;d. bestuursorganen van provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke
regelingen voor zover het de gedragingen van voor hen werkzame buitengewoon
opsporingsambtenaren betreft;e. andere bestuursorganen, voor zover niet bij algemene maatregel van
bestuur uitgezonderd.2. In afwijking van het eerste lid, onder e, is deze wet slechts van toepassing
op bestuursorganen belast met onderwijs en onderzoek op het beleidsterrein
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, voor zover deze
bij algemene maatregel van bestuur zijn aangewezen.3. In afwijking van het eerste lid is deze wet niet van toepassing op gedragingen van de Commissie gelijke behandeling, bedoeld in de Algemene
wet gelijke behandeling.4. Een gedraging van een ambtenaar, verricht in de uitoefening van zijn
functie, wordt aangemerkt als een gedraging van het bestuursorgaan onder wiens
verantwoordelijkheid hij werkzaam is.Artikel 1b1. Bij ministerieel besluit worden de bestuursorganen van provincies,
gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen aangewezen, waarop
deze wet van toepassing is.2. Een aanwijzing als bedoeld in het eerste lid geschiedt door Onze Minister
van Binnenlandse Zaken op verzoek van het bestuur van de desbetreffende provincie,
gemeente, gemeenschappelijke regeling of het desbetreffende waterschap. Op
verzoek van of namens de provincies onderscheidenlijk de waterschappen geschiedt
de aanwijzing van de provincies onderscheidenlijk de waterschappen gezamenlijk.3. Het verzoek om aanwijzing wordt voor 1 juli van het jaar voorafgaand
aan het jaar waarin de aanwijzing in moet gaan bij Onze Minister van Binnenlandse
Zaken ingediend. Onze Minister van Binnenlandse Zaken bevestigt onverwijld
de ontvangst van het verzoek.4. De aanwijzing van de daarvoor in aanmerking komende bestuursorganen
geschiedt telkens met ingang van 1 januari van het desbetreffende jaar. Onze
Minister van Binnenlandse Zaken kan in afwijking van de eerste volzin de aanwijzing
van bestuursorganen op een ander tijdstip doen ingaan, indien omstandigheden
van dringende aard daartoe nopen. Het aanwijzingsbesluit wordt in de Staatscourant
bekendgemaakt.5. De aanwijzing geschiedt voor een periode van vier jaar. Deze periode
wordt telkens met twee jaar verlengd, tenzij het bestuur van de desbetreffende
provincie, gemeente, gemeenschappelijke regeling of het desbetreffende waterschap
voor 1 januari van het jaar voorafgaand aan het jaar waarin de verlenging
plaats zal vinden aan Onze Minister van Binnenlandse Zaken heeft verzocht
de aanwijzing te beëindigen. Onze Minister van Binnenlandse Zaken bevestigt
onverwijld de ontvangst van het verzoek. Van de beëindiging van de aanwijzing
wordt door Onze Minister van Binnenlandse Zaken mededeling gedaan in de Staatscourant.Artikel 1c1. De rechtspersoon waartoe het ingevolge artikel 1b aangewezen bestuursorgaan
behoort, is een door Onze Minister van Binnenlandse Zaken vast te stellen
vergoeding verschuldigd ter dekking van de kosten die zijn verbonden aan het
beschikbaarstellen van de klachtvoorziening bij de Nationale ombudsman aan
het desbetreffende bestuursorgaan.2. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden nadere regels
gesteld omtrent:a. de berekening van de te betalen vergoeding;b. de wijze van betaling van de verschuldigde vergoeding;c. het tijdstip waarop de verschuldigde vergoeding dient te zijn voldaan.HOOFDSTUK I. DE NATIONALE OMBUDSMANArtikel 21. Er is een Nationale ombudsman.2. De ombudsman wordt benoemd door de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
Bij de benoeming slaat de Tweede Kamer zodanig acht op een aanbeveling, daartoe
in gezamenlijk overleg opgemaakt door de vice-president van de Raad van State,
de president van de Hoge Raad der Nederlanden en de president van de Algemene
Rekenkamer en bevattende de namen van ten minste drie personen,
als zij zal dienstig oordelen.3. De benoeming geschiedt voor de duur van zes jaren.4. Indien de Tweede Kamer voornemens is de ombudsman opnieuw te benoemen,
kan zij bepalen dat het tweede lid, tweede volzin, buiten toepassing blijft.5. Indien blijkt dat de Tweede Kamer niet tijdig tot de benoeming van
een nieuwe ombudsman zal kunnen komen, voorziet de Tweede Kamer zo spoedig
mogelijk in de waarneming van het ambt van ombudsman. Artikel 10, vijfde tot
en met zevende lid, is van overeenkomstige toepassing.Artikel 31. De Tweede Kamer ontslaat de ombudsman met ingang van de eerstvolgende
maand na die waarin hij de vijfenzestigjarige leeftijd bereikt.2. De Tweede Kamer ontslaat de ombudsman voorts:a. op zijn verzoek;b. wanneer hij uit hoofde van ziekten of gebreken blijvend ongeschikt
is zijn functie te vervullen;c. bij de aanvaarding van een ambt of betrekking bij deze wet onverenigbaar
verklaard met het ambt van ombudsman;d. bij het verlies van het Nederlanderschap;e. wanneer hij bij onherroepelijk geworden rechterlijke uitspraak wegens
misdrijf is veroordeeld, dan wel hem bij zulk een uitspraak een maatregel
is opgelegd die vrijheidsbeneming tot gevolg heeft;f. wanneer hij ingevolge onherroepelijk geworden rechterlijke uitspraak
onder curatele is gesteld, in staat van faillissement is verklaard, ten aanzien
van hem de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing is
verklaard, hij surséance van betaling heeft verkregen of wegens schulden
is gegijzeld;g. wanneer hij naar het oordeel van de Tweede Kamer door handelen of nalaten
ernstig nadeel toebrengt aan het in hem te stellen vertrouwen.Artikel 41. De Tweede Kamer stelt de ombudsman op non-activiteit ingeval:a. hij zich in voorlopige hechtenis bevindt;b. hij bij een nog niet onherroepelijk geworden rechterlijke uitspraak
wegens misdrijf is veroordeeld, dan wel hem bij zulk een uitspraak een maatregel
is opgelegd die vrijheidsbeneming tot gevolg heeft;c. hij onder curatele is gesteld, in staat van faillissement is verklaard,
ten aanzien van hem de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing
is verklaard, hij surséance van betaling heeft verkregen of wegens
schulden is gegijzeld ingevolge een nog niet onherroepelijk geworden rechterlijke
uitspraak.2. De Tweede Kamer kan de ombudsman op non-activiteit stellen, indien
tegen hem een gerechtelijk vooronderzoek ter zake van misdrijf wordt ingesteld
of indien er een ander ernstig vermoeden is voor het bestaan van feiten of
omstandigheden die tot ontslag, anders dan op gronden vermeld in artikel 3,
tweede lid onder b, zouden kunnen leiden.3. In het geval, bedoeld in het tweede lid, eindigt de non-activiteit
na drie maanden. De Tweede Kamer kan de maatregel echter telkens voor ten
hoogste drie maanden verlengen.4. De Tweede Kamer beëindigt de non-activiteit zodra de grond voor
de maatregel is vervallen.5. De Tweede Kamer kan bij de beslissing waarbij de ombudsman op non-activiteit
wordt gesteld, bepalen dat tijdens de duur van de non-activiteit geen salaris
of slechts een gedeelte van het salaris zal worden genoten,
in het laatste geval onder aanwijzing van het gedeelte dat zal worden genoten.6. Indien de non-activiteit anders dan door ontslag is geëindigd,
kan de Tweede Kamer beslissen, dat het niet genoten salaris alsnog geheel
of gedeeltelijk zal worden uitbetaald, in het laatste geval onder aanwijzing
van het gedeelte dat zal worden uitbetaald.Artikel 51. De ombudsman kan niet bekleden:a. het lidmaatschap van publiekrechtelijke colleges waarvoor de keuze
geschiedt bij krachtens wettelijk voorschrift uitgeschreven verkiezingen;b. een openbare betrekking waaraan een vaste beloning of toelage is verbonden;c. het lidmaatschap van vaste colleges van advies en bijstand aan de Regering;d. het beroep of ambt van advocaat, procureur of notaris.2. De ombudsman vervult geen betrekkingen waarvan de uitoefening ongewenst
is met het oog op een goede vervulling van zijn ambt of op de handhaving van
zijn onpartijdigheid en onafhankelijkheid of van het vertrouwen daarin.Artikel 6De bepalingen van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers zijn
van overeenkomstige toepassing op de ombudsman, met dien verstande dat deze
wordt gelijkgesteld met een lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, doch
de verrekening van de inkomsten plaatsvindt overeenkomstig artikel 9 van die
wet.Artikel 7Wij regelen bij algemene maatregel van bestuur de aanspraken in geval
van ziekte, alsmede de overige rechten en verplichtingen van de ombudsman
die deel uitmaken van zijn rechtspositie, voor zover niet bij de wet geregeld.Artikel 8Alvorens zijn ambt te aanvaarden legt de ombudsman in de handen van de
Voorzitter der Tweede Kamer af:a. de eed of verklaring en belofte dat hij tot het verkrijgen van zijn
benoeming rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of onder welk voorwendsel
ook, aan iemand iets heeft gegeven of beloofd, alsmede dat hij om iets in
zijn ambt te doen of te laten rechtstreeks noch middellijk van iemand enig
geschenk of enige belofte heeft aangenomen of zal aannemen;b. de eed of belofte van trouw aan de Grondwet.Artikel 91. De Tweede Kamer benoemt op verzoek van de ombudsman zo nodig een of
meer personen tot substituut-ombudsman. De ombudsman maakt daartoe een aanbeveling
op, die de namen van ten minste drie personen bevat.2. De benoeming van een substituut-ombudsman geschiedt voor de duur van
de ambtstermijn van de ombudsman op wiens verzoek hij is benoemd. De Tweede
Kamer kan op voordracht van de nieuwe ombudsman de ambtstermijn van een substituut-ombudsman
verlengen voor de duur van ten hoogste zes maanden. 3. Indien de Tweede Kamer voornemens is een substituut-ombudsman opnieuw
te benoemen, kan zij bepalen dat het eerste lid, tweede volzin, buiten toepassing
blijft.4. De artikelen 3 tot en met 8, 18 tot en met 24 en 27, vijfde lid, zijn
van overeenkomstige toepassing op een substituut-ombudsman.5. De ombudsman regelt de werkzaamheden van een substituut-ombudsman.6. De ombudsman kan bepalen dat de bevoegdheden, bedoeld in de artikelen
25, 26, 27, eerste tot en met vierde lid, en 28, derde lid, tevens worden
uitgeoefend door een substituut-ombudsman. De ombudsman kan voor de uitoefening
van die bevoegdheden richtlijnen vaststellen.Artikel 101. De ombudsman regelt zijn vervanging door een substituut-ombudsman,
voor het geval dat hij tijdelijk niet in staat is zijn ambt te vervullen.2. Indien geen substituut-ombudsman aanwezig of beschikbaar is, voorziet
de Tweede Kamer zo spoedig mogelijk in de vervanging van de ombudsman. In
dat geval eindigt de vervanging wanneer de ombudsman weer in staat is zijn
ambt te vervullen of, indien de ombudsman op non-activiteit is gesteld, op
het tijdstip dat de non-activiteit eindigt.3. Indien de ombudsman overlijdt of ingevolge artikel 3 wordt ontslagen,
blijven de substituut-ombudsmannen, in afwijking van het bepaalde in artikel
9, tweede lid, eerste volzin, in functie tot het tijdstip waarop een nieuwe
ombudsman in functie is getreden. De Tweede Kamer voorziet in dat geval zo
spoedig mogelijk in de waarneming van het ambt van ombudsman door een substituut-ombudsman.4. Indien geen substituut-ombudsman aanwezig of beschikbaar is, voorziet
de Tweede Kamer zo spoedig mogelijk in de waarneming van het ambt van ombudsman.5. De waarneming eindigt van rechtswege op het tijdstip waarop een nieuwe
ombudsman in functie is getreden.6. Op degene die krachtens het tweede of het vierde lid de ombudsman vervangt
of het ambt van ombudsman waarneemt, zijn de artikelen 2, tweede lid, tweede
volzin, derde en vierde lid, 3, eerste lid, 6 en 9 van deze wet niet van toepassing.7. Indien de in het zesde lid bedoelde vervanger respectievelijk waarnemer
een betrekking of lidmaatschap als bedoeld in artikel 5, eerste lid, onderdelen
b en c, bekleedt of gaat bekleden, is hij voor de duur van de vervanging respectievelijk
de waarneming in die betrekking of dat lidmaatschap van rechtswege op non-activiteit
gesteld.Artikel 111. Te zijner ondersteuning beschikt de ombudsman over een bureau.2. De tot het bureau behorende personen worden door Ons op voordracht
van de ombudsman benoemd, bevorderd, geschorst en ontslagen.3. Wij bepalen in welke gevallen tot het bureau behorende personen door
de ombudsman worden benoemd, bevorderd, geschorst en ontslagen.HOOFDSTUK II. HET ONDERZOEKArtikel 121. Een ieder heeft het recht de ombudsman schriftelijk te verzoeken een
onderzoek in te stellen naar de wijze waarop een bestuursorgaan zich in een
bepaalde aangelegenheid jegens een natuurlijk persoon of rechtspersoon heeft
gedragen, tenzij sedertdien meer dan een jaar is verstreken. Indien binnen
een jaar nadat de gedraging plaatsvond die gedraging aan het
oordeel van een rechterlijke instantie, dan wel ingevolge een wettelijk geregelde
administratiefrechtelijke voorziening aan het oordeel van een andere instantie
is onderworpen, eindigt de termijn een jaar na de datum waarop in die procedure
een uitspraak is gedaan waartegen geen beroep meer openstaat, of de procedure
op een andere wijze is geëindigd.2. De verzoeker dient alvorens het verzoek te doen, over de gedraging
een klacht in bij het betrokken bestuursorgaan, tenzij dit redelijkerwijs
niet van hem kan worden gevergd. Indien de klacht binnen een jaar nadat de
gedraging plaatsvond is ingediend, eindigt de in het eerste lid bedoelde termijn
een jaar na de kennisgeving door het bestuursorgaan van de bevindingen van
het onderzoek.3. Het verzoekschrift dient te bevatten:a. de naam en het adres van de verzoeker;b. zo duidelijk mogelijk, een omschrijving van de gedraging waarop het
verzoekschrift betrekking heeft en mededeling wie zich aldus heeft gedragen
en jegens wie de gedraging heeft plaatsgevonden;c. de grieven met betrekking tot de gedraging;d. de wijze waarop een klacht is ingediend en zo mogelijk de bevindingen
van het onderzoek naar de klacht door het betrokken bestuursorgaan.4. Indien het verzoekschrift in een vreemde taal is gesteld en een vertaling
voor een goede behandeling van de klacht noodzakelijk is, kan de Nationale
ombudsman besluiten het verzoekschrift niet in behandeling te nemen, mits
de verzoeker de gelegenheid heeft gehad binnen een door de ombudsman gestelde
termijn het verzoekschrift met een vertaling aan te vullen.5. Tenzij artikel 16 van toepassing is, is de ombudsman bevoegd en, tenzij
artikel 14 van toepassing is, ook verplicht aan een verzoek als bedoeld in
het eerste lid gevolg te geven.Artikel 13Indien naar het oordeel van de ombudsman ten aanzien van de in het verzoekschrift
bedoelde gedraging voor de verzoeker een wettelijk geregelde administratiefrechtelijke
voorziening openstaat, verwijst hij hem onverwijld naar de bevoegde instantie
en draagt hij het verzoekschrift, nadat daarop de datum van ontvangst is aangetekend,
aan die instantie over. Voor de toepassing van de regeling waarop de openstaande
voorziening berust, wordt het verzoekschrift beschouwd als te voldoen aan
de in die regeling voorkomende bepalingen met betrekking tot de wijze van
indiening en adressering en wordt voorts het tijdstip, waarop het verzoekschrift
door de ombudsman is ontvangen, beschouwd als het tijdstip waarop de zaak
bij de in die regeling bedoelde instantie aanhangig is gemaakt. Deze instantie
stelt de verzoeker in de gelegenheid, binnen dertig dagen nadat zij hiervan
mededeling heeft gedaan, zijn verzoekschrift overeenkomstig de voor die voorziening
geldende regels aan te vullen of te wijzigen en voor zover nodig het voor
behandeling verschuldigde recht te voldoen.Artikel 14De ombudsman is niet verplicht een onderzoek als bedoeld in artikel 12,
eerste lid, in te stellen of voort te zetten, indien:a. het verzoekschrift te laat is ingediend of niet voldoet aan de vereisten,
vermeld in artikel 12, derde en vierde lid;b. het verzoek kennelijk ongegrond is;c. het belang van de verzoeker of het gewicht van de gedraging kennelijk
onvoldoende is;d. de verzoeker een ander is dan degene jegens wie de gedraging heeft
plaatsgevonden;e. een verzoekschrift, dezelfde gedraging betreffende, bij hem, dan wel
bij een tot de behandeling van verzoekschriften bevoegde commissie
uit de Eerste of Tweede Kamer of uit de verenigde vergadering der Staten-Generaal,
in behandeling is of – behoudens indien een nieuw feit of een nieuwe
omstandigheid bekend is geworden en zulks tot een ander oordeel over de bedoelde
gedraging zou hebben kunnen leiden – door hem is afgedaan of daarover
door de betrokken commissie haar conclusie op een verzoekschrift aan de Eerste
of Tweede Kamer dan wel de verenigde vergadering der Staten-Generaal is voorgesteld;f. een verzoekschrift, dezelfde gedraging betreffende, ingevolge een wettelijk
geregelde klachtvoorziening bij een onafhankelijke klachtinstantie in behandeling
is of daardoor is afgedaan;g. ten aanzien van de gedraging voor de verzoeker een wettelijk geregelde
administratiefrechtelijke voorziening heeft opengestaan en hij daarvan geen
gebruik heeft gemaakt;h. ten aanzien van de gedraging anders dan ingevolge een wettelijk geregelde
administratiefrechtelijke voorziening door een rechterlijke instantie uitspraak
is gedaan;i. niet is voldaan aan het vereiste van artikel 12, tweede lid, tenzij
van de verzoeker redelijkerwijs niet kan worden gevergd dat hij de uitkomst
van de behandeling van de klacht door het bestuursorgaan verder afwacht;j. zolang ten aanzien van een gedraging van het bestuursorgaan die nauw
samenhangt met het onderwerp van het verzoekschrift een procedure aanhangig
is bij een rechterlijke instantie, dan wel ingevolge een wettelijk geregelde
administratiefrechtelijke voorziening bij een andere instantie;k. en zolang het verzoekschrift betrekking heeft op een gedraging die
nauw samenhangt met een onderwerp, waaromtrent anders dan ingevolge een wettelijk
geregelde administratiefrechtelijke voorziening een procedure bij een rechterlijke
instantie aanhangig is.Artikel 15Tenzij artikel 16 van toepassing is, is de ombudsman bevoegd uit eigen
beweging een onderzoek in te stellen naar de wijze waarop een bestuursorgaan
zich in een bepaalde aangelegenheid heeft gedragen.Artikel 16De ombudsman is niet bevoegd een onderzoek als bedoeld in artikel 12,
eerste lid, of artikel 15 in te stellen of voort te zetten:a. indien de aangelegenheid behoort tot het algemeen regeringsbeleid,
daaronder begrepen het algemeen beleid ter handhaving van de rechtsorde, of
tot het algemeen beleid van het betrokken bestuursorgaan;b. betreffende algemeen verbindende voorschriften;c. zolang ten aanzien van de gedraging een wettelijk geregelde administratiefrechtelijke
voorziening openstaat, tenzij artikel 6:12 van de Algemene wet bestuursrecht
van toepassing is, of ingevolge een zodanige voorziening een procedure aanhangig
is;d. zolang ten aanzien van de gedraging anders dan ingevolge een wettelijk
geregelde administratiefrechtelijke voorziening een procedure bij een rechterlijke
instantie aanhangig is, dan wel beroep openstaat tegen een uitspraak die in
een zodanige procedure is gedaan;e. indien ten aanzien van de gedraging ingevolge een wettelijk geregelde
administratiefrechtelijke voorziening door een rechterlijke instantie uitspraak
is gedaan;f. in aangelegenheden betreffende belastingen en andere heffingen, indien
ten aanzien van de gedraging een wettelijk geregelde administratiefrechtelijke
voorziening heeft opengestaan;g. ten aanzien van gedragingen waarop de rechterlijke macht toeziet. Artikel 171. Indien de ombudsman op grond van artikel 14 of artikel 16 geen gevolg
geeft aan een verzoek tot het instellen van een onderzoek, dan wel het onderzoek
niet voortzet, doet hij daarvan zo spoedig mogelijk schriftelijke mededeling
aan de verzoeker onder vermelding van de redenen. In het geval dat hij een
onderzoek niet voortzet doet hij de hiervoor bedoelde mededeling tevens aan
het betrokken bestuursorgaan en, in voorkomend geval, aan de betrokken ambtenaar.
Met het oog op het bepaalde in het derde lid neemt hij daarbij artikel 19,
vierde lid, laatste volzin, van deze wet en het bepaalde in artikel 10 van
de Wet openbaarheid van bestuur, in acht.2. Indien de ombudsman op grond van artikel 14, onderdeel i, geen gevolg
geeft aan een verzoek tot onderzoek, dan wel het onderzoek niet voortzet,
wijst hij verzoeker tevens op de mogelijkheid het betrokken bestuursorgaan,
de betrokken instelling of dienst die, of het betrokken bedrijf dat onder
verantwoordelijkheid van dat orgaan werkzaam is, dan wel de betrokken ambtenaar,
alsnog van zijn grieven met betrekking tot de gedraging in kennis te stellen
en in de gelegenheid te stellen zijn of haar zienswijze daarop te geven.3. De ombudsman geeft aan een ieder die daarom verzoekt, afschrift of
uittreksel van de mededeling, bedoeld in het eerste lid. Met betrekking tot
de daarvoor in rekening te brengen vergoedingen en met betrekking tot de kosteloze
verstrekking is het bepaalde bij of krachtens de Wet tarieven in burgerlijke
zaken van overeenkomstige toepassing.Artikel 181. De ombudsman stelt het bestuursorgaan en degene, op wiens gedraging
het onderzoek betrekking heeft, alsmede in het geval, bedoeld in artikel 12,
eerste lid, de verzoeker in de gelegenheid schriftelijk dan wel mondeling
en al dan niet in elkaars tegenwoordigheid – een en ander ter beoordeling
van de ombudsman – hun standpunt toe te lichten.2. De betrokkenen kunnen zich doen vertegenwoordigen of doen bijstaan
door een raadsman. De ombudsman kan weigeren bepaalde personen die van het
verlenen van rechtsgeleerde hulp hun beroep maken en niet advocaat of procureur
zijn, als vertegenwoordiger toe te laten.Artikel 191. Het bestuursorgaan, degene op wiens gedraging het onderzoek betrekking
heeft, getuigen en de verzoeker verstrekken de ombudsman de inlichtingen die
deze ten behoeve van een onderzoek behoeft en zijn op een daartoe strekkend
verzoek verplicht daartoe voor hem te verschijnen. Gelijke verplichtingen
rusten op ieder college, met dien verstande dat het college bepaalt wie zijner
leden aan de verplichtingen zal voldoen, tenzij de ombudsman één
of meer bepaalde leden aanwijst. Betrokkenen kunnen zich doen bijstaan door
een raadsman.2. De verplichting om voor de ombudsman te verschijnen geldt niet voor
Onze Ministers. Wanneer een minister zelf niet verschijnt, laat hij zich vertegenwoordigen.3. Inlichtingen die betrekking hebben op het beleid, gevoerd onder de
verantwoordelijkheid van een minister of een ander bestuursorgaan kan de ombudsman
bij de daarbij betrokken ambtenaren slechts inwinnen door tussenkomst van
de minister onderscheidenlijk dat orgaan.4. De ingevolge het eerste lid opgeroepen personen kunnen zich van het
verstrekken van inlichtingen verschonen wegens ambts- of beroepsgeheim, doch
alleen voor zover betreft hetgeen waarvan de wetenschap aan hen als zodanig
is toevertrouwd. Ambtenaren kunnen zich slechts met verwijzing naar de hun
ingevolge de Ambtenarenwet onderscheidenlijk de Militaire Ambtenarenwet
1931 en de Politiewet 1993 opgelegde geheimhoudingsplicht verschonen voor
zover het verstrekken van de verlangde inlichtingen in strijd is met enige
andere wettelijke bepaling tot geheimhouding of met het belang van de Staat.
De ombudsman kan ter staving van het beroep op het verschoningsrecht overlegging
vragen van een bijzondere schriftelijke last van het orgaan, welks tussenkomst
voor het verstrekken van inlichtingen in het derde lid is voorgeschreven.
Dit orgaan kan bepalen, dat de geheimhoudingsplicht slechts wordt opgeheven
met betrekking tot het verschaffen van inlichtingen aan de ombudsman onder
de voorwaarde dat het geheime karakter daarvan wordt gehandhaafd.5. Het orgaan door welks tussenkomst de inlichtingen worden ingewonnen,
kan zich bij het horen van de ambtenaren doen vertegenwoordigen.Artikel 201. De ombudsman is bevoegd ten dienste van het onderzoek werkzaamheden
aan deskundigen op te dragen. Hij is voorts bevoegd in het belang van het
onderzoek deskundigen en tolken op te roepen. Zij die als deskundige of als
tolk zijn opgeroepen, zijn verplicht voor de ombudsman te verschijnen en hun
diensten als zodanig te verlenen.2. Op deskundigen, tevens ambtenaren, zijn het derde, vierde en vijfde
lid van artikel 19 van overeenkomstige toepassing.3. De tolken en deskundigen zijn verplicht tot geheimhouding van hetgeen
hun ter zake van hun dienstverlening ter kennis komt.Artikel 211. Oproepingen ingevolge de artikelen 19 en 20 geschieden bij aangetekende
brief.2. De ombudsman kan bevelen, dat personen die, hoewel wettelijk opgeroepen,
niet zijn verschenen, door de openbare macht voor hem worden gebracht om aan
hun verplichtingen te voldoen.Artikel 221. De ombudsman kan bevelen, dat getuigen niet zullen worden gehoord en
tolken niet tot de uitoefening van hun taak zullen worden toegelaten dan na
het afleggen van eed of belofte.2. Zij leggen in dat geval in handen van de ombudsman de eed of belofte
af; indien zij worden gehoord als getuige: dat zij zullen zeggen de gehele
waarheid en niets dan de waarheid; de tolken: dat zij hun plichten als tolk
met nauwgezetheid zullen vervullen.3. De deskundigen zijn verplicht hun taak onpartijdig en naar beste weten
te verrichten.Artikel 231. De ingevolge deze wet opgeroepenen ontvangen desverlangd voor reis-
en verblijfkosten alsmede wegens tijdverzuim en daarmede verband houdende
noodzakelijke kosten, vergoeding uit 's Rijks kas overeenkomstig het bij en
krachtens de Wet tarieven in burgerlijke zaken bepaalde.2. Voor zover bij algemene maatregel van bestuur niet anders is bepaald,
ontvangen de in het eerste lid bedoelde personen die in openbare dienst zijn
geen vergoeding als bedoeld in het eerste lid, indien zij zijn opgeroepen
in verband met hun taak als zodanig.3. De ombudsman begroot de ingevolge dit artikel verschuldigde vergoeding. Artikel 241. Aan de ombudsman worden op diens schriftelijk verzoek ten behoeve van
een onderzoek bescheiden, gebezigd bij de vervulling van de overheidstaak
in de aangelegenheid waarop het onderzoek betrekking heeft, al dan niet in
afschrift, overgelegd. Artikel 19, derde en vierde lid, is van overeenkomstige
toepassing.2. De ombudsman kan, voor zover dit naar zijn oordeel ten behoeve van
het onderzoek is vereist, zonder toestemming, met uitzondering van woningen,
alle plaatsen betreden waar het bestuursorgaan, wiens gedraging onderzocht
wordt, zijn taak verricht. Voor het betreden van woningen is toestemming van
de bewoner vereist.3. Onze Ministers kunnen aan de ombudsman het betreden van bepaalde plaatsen
verbieden, indien dit naar hun oordeel de veiligheid van de staat zou schaden.Artikel 251. De ombudsman deelt, alvorens het onderzoek te beëindigen, zijn
bevindingen schriftelijk mede aan het betrokken bestuursorgaan en, in voorkomend
geval, aan de ambtenaar wiens gedraging voorwerp van onderzoek is geweest,
alsmede, in het in artikel 12, eerste lid, bedoelde geval aan de verzoeker.2. De ombudsman stelt het bestuursorgaan, de ambtenaar en de verzoeker
in de gelegenheid zich binnen een door hem te stellen termijn omtrent de bevindingen
te uiten.Artikel 261. De ombudsman beoordeelt of het bestuursorgaan zich in de door hem onderzochte
aangelegenheid al dan niet behoorlijk heeft gedragen.2. Indien ten aanzien van de gedraging waarop het onderzoek van de ombudsman
betrekking heeft anders dan ingevolge een wettelijk geregelde administratiefrechtelijke
voorziening door een rechterlijke instantie uitspraak is gedaan, neemt de
ombudsman de rechtsgronden waarop die uitspraak steunt of mede steunt, in
acht.Artikel 271. Wanneer een onderzoek is afgesloten, stelt de ombudsman een rapport
op, waarin hij zijn bevindingen en zijn oordeel weergeeft. Met het oog op
het bepaalde in het vierde lid neemt hij daarbij artikel 19, vierde lid, laatste
volzin van deze wet en het bepaalde in artikel 10 van de Wet openbaarheid
van bestuur, in acht.2. De ombudsman zendt zijn rapport aan het betrokken bestuursorgaan en,
in voorkomend geval, aan de ambtenaar wiens gedraging voorwerp van onderzoek
is geweest. Indien het onderzoek berustte op een verzoekschrift als bedoeld
in artikel 12, zendt hij zijn rapport tevens aan de verzoeker.3. Zo hij daartoe aanleiding ziet, kan de ombudsman aan het betrokken
orgaan zijn zienswijze over eventueel te nemen maatregelen bekendmaken.4. De ombudsman geeft aan een ieder die daarom verzoekt afschrift of uittreksel
van een rapport als bedoeld in het eerste lid. Met betrekking tot de daarvoor
in rekening te brengen vergoedingen en met betrekking tot kosteloze verstrekking
is het bepaalde bij of krachtens de Wet tarieven in burgerlijke zaken van
overeenkomstige toepassing. Tevens legt hij een zodanig rapport ter inzage
op een door hem daarvoor aan te wijzen plaats.5. Voor het overige is de ombudsman verplicht tot geheimhouding van hetgeen hem bij de uitoefening van zijn taak is bekend geworden,
voor zover dat uit de aard der zaak volgt.Artikel 281. De ombudsman zendt jaarlijks een verslag van zijn werkzaamheden aan
de beide Kamers der Staten-Generaal en aan Onze Ministers. Artikel 10 van
de Wet openbaarheid van bestuur is van overeenkomstige toepassing met dien
verstande dat de ombudsman bij het verslag gegevens kan voegen, slechts ter
vertrouwelijke kennisneming door de leden van de Staten-Generaal en Onze Ministers.2. Hij draagt er zorg voor dat het verslag openbaar wordt gemaakt en algemeen
verkrijgbaar wordt gesteld.3. De ombudsman kan ook dadelijk na het afsluiten van een onderzoek de
beide Kamers der Staten-Generaal inlichten omtrent zijn bevindingen en oordeel,
zo dikwijls hij de eerdere kennisneming daarvan voor de Kamers van belang
acht of één der Kamers dit verzoekt.HOOFDSTUK III. OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 29De voordrachten voor door Ons te nemen besluiten ter uitvoering van deze
wet worden gedaan door Onze Minister van Binnenlandse Zaken.Artikel 30Artikel 12 vindt geen toepassing ten aanzien van gedragingen van de bij
ministerieel besluit aangewezen bestuursorganen, bedoeld in artikel 1b, die
hebben plaatsgevonden voordat dat besluit in werking is getreden.Artikel 30aTot een jaar na inwerkingtreding van een besluit als bedoeld in artikel
1a, eerste lid, onder e, dan wel na de beëindiging van een aanwijzing
als bedoeld in artikel 1b kan met betrekking tot een gedraging van het desbetreffende
bestuursorgaan die heeft plaatsgevonden:a. voordat het desbetreffende bestuursorgaan is uitgezonderd bij een besluit
als bedoeld in artikel 1a, eerste lid, onder e, dan welb. voordat de aanwijzing van het desbetreffende bestuursorgaan als bedoeld
in artikel 1b is beëindigd,een verzoekschrift als bedoeld in artikel 12 bij de Nationale ombudsman
worden ingediend.Artikel 31Deze wet kan worden aangehaald als: Wet Nationale ombudsman.(Artt. II t/m XV: wijziging van diverse wetten en een
bepaling over de inwerkingtreding; hier niet opgenomen.) Overgangs- en slotbepalingen in de wet van 18 juni 1998
tot wijziging van de Wet Nationale ombudsman en de Wet openbaarheid van bestuur
(Stb. 356)(...) ARTIKEL VIArtikel 1a, tweede lid, van de Wet Nationale ombudsman en artikel 1a,
tweede lid, van de Wet openbaarheid van bestuur vervallen vijf jaar na inwerkingtreding
van deze wet. Alsdan wordt in artikel 10, tweede lid, onder b, en artikel 14, onder b, van de Wet
openbaarheid van bestuur «in artikel 1a, eerste lid, onder c en d, en het tweede lid, bedoelde bestuursorganen»
vervangen door: in artikel 1a, onder c en d, bedoelde bestuursorganen.(...)ARTIKEL VIIIDeze wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.16.2 Besluit bestuursorganen WNo en WobBesluit van 11 september 1998, Stb. 580, houdende uitzondering
respectievelijk aanwijzing van bestuursorganen als bedoeld in de Wet Nationale
ombudsman en de Wet openbaarheid van bestuur (Besluit bestuursorganen WNo
en Wob), zoals gewijzigd bij besluit van 21 december 2000, Stb. 632.Artikel 1Als bestuursorgaan als bedoeld in artikel 1a, eerste lid, onderdeel e,
van de Wet Nationale ombudsman onderscheidenlijk artikel 1a, eerste lid, onderdeel
d, van de Wet openbaarheid van bestuur, zijn uitgezonderd:a. de Nederlandse Omroep Stichting, genoemd in artikel 16 van de Mediawet,
voor zover belast met andere werkzaamheden dan welke voortvloeien uit onderscheidenlijk
verband houden met de coördinatie van de programma's van de instellingen
die zendtijd hebben gekregen voor landelijke omroep, onderscheidenlijk met
het indelen van de zendtijd van de instellingen die zendtijd hebben verkregen
voor de landelijke omroep;b. De Nederlandsche Bank NV, voor zover belast met de werkzaamheden die
voortvloeien uit onderscheidenlijk verband houden met haar taken op grond
van artikel 26 van de Bankwet 1998 vanaf het tijdstip van inwerkingtreding
van de Bankwet 1998 tot 1 januari 1999 respectievelijk de artikelen 2,
eerste, tweede en derde lid, en 3 van de Bankwet 1998 in de periode vanaf 1 januari
1999, en haar taken en bevoegdheden ingevolge artikel 4, eerste lid, van de
Bankwet 1998;c. de Verzekeringskamer, voor zover belast met werkzaamheden die voortvloeien
uit onderscheidenlijk verband houden met haar taken en bevoegdheden ingevolge
de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993, de Wet toezicht natura-uitvaartverzekeringsbedrijf,
de Pensioen- en Spaarfondsenwet, de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds
2000, de Wet betreffende verplichte deelneming in een beroepspensioenregeling
en de Wet tot invoering van een leeftijdsgrens voor het notarisambt en oprichting
van een notarieel pensioenfonds;d. de Stichting toezicht effectenverkeer, voor zover belast met werkzaamheden
die voortvloeien uit onderscheidenlijk verband houden met haar taken en bevoegdheden
ingevolge de Wet toezicht effectenverkeer 1995.Artikel 2Als bestuursorgaan als bedoeld in artikel 1a, tweede lid, van de Wet Nationale
ombudsman onderscheidenlijk artikel 1a, tweede lid, van de Wet openbaarheid
van bestuur, zijn aangewezen de bestuursorganen van:a. de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, genoemd in artikel
1.5 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;b. de Open Universiteit, genoemd in artikel 1.3 van de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;c. Openbare universiteiten als bedoeld in de bijlage bij de Wet op het
hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;d. Openbare hoge scholen als bedoeld in de bijlage bij de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;e. de Koninklijke Bibliotheek, genoemd in artikel 1.5 van de Wet op het
hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek;f. landelijke organen als bedoeld in artikel 1.5.1 van de Wet educatie
en beroepsonderwijs;g. de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek
TNO, genoemd in artikel 3 van de TNO-wet;h. de Centrale commissie vaststelling examenopgaven en beoordelingsnormen, genoemd in het Besluit Instelling Centrale commissie vaststelling
examenopgaven en beoordelingsnormen;i. het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, genoemd in het koninklijk
besluit van 28 juli 1979 (Stb. 426);j. de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek, genoemd
in artikel 2 van de Wet op de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk
onderzoek.Artikel 3Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van de
uitgifte van het Staatsblad waarin het wordt geplaatst [14 oktober 1998] en werkt terug tot en met 30 juni 1998.Artikel 4Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit bestuursorganen WNo en Wob. 6.3 Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsmanBesluit van 4 september 1998, Stb. 547, houdende regels
over de vergoedingen die verschuldigd zijn terzake van door de Nationale ombudsman
ontvangen klachten (Vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman), zoals gewijzigd
bij besluit van 14 september 2001, Stb. 415.Artikel 1In dit besluit wordt verstaan onder:a. Onze Minister: Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties;b. rechtspersoon: rechtspersoon waartoe het ingevolge artikel 1b van de
wet aangewezen bestuursorgaan behoort;c. verzoekschrift: schriftelijk verzoek als bedoeld in artikel 12, eerste
lid, van de wet;d. wet: Wet Nationale ombudsman.Artikel 21. De rechtspersoon is per verzoekschrift dat door de Nationale ombudsman
wordt ontvangen over gedragingen van een bestuursorgaan dat tot die rechtspersoon
behoort, een vergoeding verschuldigd ter grootte van € 874,89 [ten aanzien van verzoekschriften die zijn ontvangen in de periode
1 september 2000 tot en met 31 augustus 2001: € 912,55
(aanpassing bij besluit van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van 21 september 2001, Stcrt. 191)];2. In afwijking van het eerste lid kan bij ministerieel besluit ten aanzien
van de rechtspersoon worden bepaald dat een per verzoekschrift gedifferentieerde
vergoeding is verschuldigd, te weten:a. een vergoeding ter grootte van € 2 717,24 [ten aanzien van verzoekschriften die zijn ontvangen in de periode 1 september
2000 tot en met 31 augustus 2001: € 2 833,86 (aanpassing
bij besluit van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
van 21 september 2001, Stcrt. 191)] indien het een verzoekschrift
betreft dat leidt tot een onderzoek als bedoeld in artikel 12 van de wet,
enb. een vergoeding ter grootte van € 184,23 [ten aanzien van verzoekschriften die zijn ontvangen in de periode 1 september
2000 tot en met 31 augustus 2001: € 191,95 (aanpassing bij
besluit van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van
21 september 2001, Stcrt. 191)] in de overige gevallen.3. In afwijking van het eerste en tweede lid bepaalt Onze Minister, de
Nationale ombudsman gehoord, in het geval dat twee of meer verzoekschriften
dezelfde gedraging betreffen, dat eenmaal de voor een dergelijk verzoekschrift
geldende vergoeding is verschuldigd.Artikel 31. Het ministerieel besluit, bedoeld in artikel 2, tweede lid, wordt gegeven
op verzoek van de desbetreffende rechtspersoon.2. Het in het eerste lid bedoelde ministeriële besluit heeft een
geldigheidsduur van twee jaar. Deze geldigheidsduur wordt telkenmale met een
periode van twee jaar verlengd, tenzij de desbetreffende rechtspersoon voor
1 december van het jaar voorafgaand aan het jaar waarin de verlenging
plaats zal vinden, aan Onze Minister heeft verzocht de toepassing van artikel
2, tweede lid, ten aanzien van hem te beëindigen.3. Het in het eerste lid bedoelde verzoek wordt voor 1 december van
het jaar voorafgaand aan het jaar met ingang waarvan het bestuursorgaan van
de rechtspersoon ingevolge artikel 1b van de wet is aangewezen, bij Onze Minister
ingediend. 4. Indien het in het eerste lid bedoelde verzoek niet voor de in het derde
lid bedoelde datum wordt gedaan, kan dat verzoek iedere periode van twee jaar
na die datum worden ingediend, uiterlijk voor 1 december van het jaar
waarin een periode van twee jaar eindigt. De toepassing van artikel 2, tweede
lid, vindt dan plaats met ingang van 1 januari van het jaar volgend op
het einde van de periode van twee jaar.Artikel 41. De vergoeding, bedoeld in artikel 2, dient jaarlijks achteraf en uiterlijk
op 30 november van het desbetreffende kalenderjaar te zijn voldaan aan
het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.2. Onze Minister stelt jaarlijks vast hoeveel de rechtspersoon in het
totaal aan vergoedingen is verschuldigd, gerekend over de periode 1 september
van het voorafgaande jaar tot en met 31 augustus van het desbetreffende
jaar. Deze vaststelling geschiedt terstond na de laatstgenoemde datum.Artikel 51. Bij ministeriële regeling worden de bedragen, bedoeld in artikel
2, aangepast overeenkomstig het door het Centraal Bureau voor de Statistiek
in het kader van de Nationale Rekeningen vastgestelde prijsindexcijfer van
de consumptie van de overheid van de activiteit algemeen bestuur, volgens
de jaar-op-jaarmethode.2. De in het eerste lid bedoelde aanpassing vindt voor het eerst plaats
in het jaar 2000 ten aanzien van de verzoekschriften die zijn ontvangen in
de periode 1 september 1999 tot en met 31 augustus 2000, op basis
van het in dat lid bedoelde prijsindexcijfer 1999 ten opzichte van 1998. Vervolgens
vindt ieder jaar de aanpassing op overeenkomstige wijze plaats.Artikel 6[Overgangsbepaling]Artikel 7Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte
van het Staatsblad waarin het wordt geplaatst [23 september
1998] en werkt terug tot en met 30 juni 1998.Artikel 8Dit besluit kan worden aangehaald als Vergoedingenbesluit Wet Nationale
ombudsman.XNoot130 juni 1998 (zie koninklijk besluit van 18 juni 1998, Stb. 357). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28260-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl