Jaarverslag Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2012
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-06-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2012-2013
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 33 605
 VIII
 
 Jaarverslag en slotwet Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2012
 
 
 Nr. 1
 JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP (VIII)
 Aangeboden 15 mei 2013
 
 
 
 
 
 Gerealiseerde ontvangsten van het departement verdeeld over de beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 Gerealiseerde uitgaven van het departement verdeeld over de beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 INHOUDSOPGAVE
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 blz.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 
 
 Algemeen
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 Aanbieding en dechargeverlening
 
 
 7
 
 
 
 
 
 Leeswijzer
 
 
 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 
 
 Beleidsverslag
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsverslag over 2012
 
 
 
 
 15
 
 
 
 
 
 
 
 De beleidsartikelen
 
 
 
 
 31
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 31
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 36
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 41
 
 
 
 
 
 6. en 7.
 
 
 Hoger onderwijs
 
 
 46
 
 
 
 
 
 8.
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 52
 
 
 
 
 
 9.
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 55
 
 
 
 
 
 11.
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 59
 
 
 
 
 
 12.
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 67
 
 
 
 
 
 13.
 
 
 Lesgeld
 
 
 70
 
 
 
 
 
 14.
 
 
 Cultuur
 
 
 71
 
 
 
 
 
 15.
 
 
 Media
 
 
 78
 
 
 
 
 
 16.
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 82
 
 
 
 
 
 25.
 
 
 Emancipatie
 
 
 86
 
 
 
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 88
 
 
 
 
 
 
 91.
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 88
 
 
 
 
 
 92.
 
 
 Apparaat kerndepartement
 
 
 91
 
 
 
 
 
 93.
 
 
 Inspecties
 
 
 93
 
 
 
 
 
 94.
 
 
 Adviesraden
 
 
 94
 
 
 
 
 
 
 De bedrijfsvoeringsparagraaf
 
 
 
 
 95
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 
 
 
 
 Jaarrekening
 
 
 
 
 98
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Verantwoordingsstaat van het ministerie van OCW
 
 
 98
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Samenvattende verantwoordingsstaat van de baten-lastendiensten
 
 
 100
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Jaarverantwoording Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
 
 
 100
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Jaarverantwoording Nationaal Archief (NA)
 
 
 108
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 Saldibalans
 
 
 116
 
 
 
 
 
 6.
 
 
 Misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving
 
 
 125
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 D.
 
 
 
 
 Bijlagen
 
 
 
 
 129
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 ZBO’s en RWT’s
 
 
 129
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Afgerond evaluatie- en overig onderzoek
 
 
 135
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Externe inhuur
 
 
 138
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Afkortingenlijst
 
 
 139
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 Trefwoordenregister
 
 
 143
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbieding en dechargeverlening
 
 A.
 ALGEMEEN
 
 
 
 
 AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
 
 Aan de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal.
 Hierbij bied ik, mede namens de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het departementale jaarverslag van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het jaar 2012 aan.
 Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap decharge te verlenen over het in het jaar 2012 gevoerde financiële beheer.
 
 Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:
 
 
 1.
 het gevoerde financieel en materieel beheer;
 
 
 2.
 de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
 
 
 3.
 de financiële informatie in het jaarverslag;
 
 
 4.
 de betrokken saldibalans;
 
 
 5.
 de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering;
 
 
 6.
 de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering.
 
 
 
 
 Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
 
 
 1.
 het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2012;
 
 
 2.
 het voorstel van de slotwet over het jaar 2012 die het onderhavige jaarverslag samenhangt;
 
 
 3.
 het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2012 met betrekking tot het onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;
 
 
 4.
 de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2012 opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over 2012, alsmede met betrekking tot de saldibalans van het Rijk over 2012 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001).
 
 
 
 Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
 
 
 
 
 De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
 
 M.
 Bussemaker
 
 
 
 
 
 
 
 
 
				Dechargeverlening door de Tweede Kamer
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
				verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede
				Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
				door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van de Tweede Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 
 Op grond van artikel 64, tweede lid van de
			 Comptabiliteitswet 2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige
			 jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter
			 behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
 
 
 
				Dechargeverlening door de Eerste Kamer
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
				verklaart de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste
				Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen
				door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van
 
 De Voorzitter van de Eerste Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum:
 
 
 Op grond van artikel 64, derde lid van de
			 Comptabiliteitswet 2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige
			 jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring,
			 doorgezonden aan de Minister van Financiën.
 
 
 
 
 
 Leeswijzer
 
 
 
 LEESWIJZER
 
 Het departementaal jaarverslag 2012 bestaat uit de volgende onderdelen:
 
 
 A.
 Een algemeen deel
 
 
 B.
 Het beleidsverslag
 
 
 C.
 De jaarrekening
 
 
 D.
 Bijlagen
 
 
 A. Het algemeen deel bevat de aanbieding van het departementaal jaarverslag, het verzoek tot dechargeverlening en deze leeswijzer.
 Groeiparagraaf
 Op 20 april 2011 is de Tweede Kamer akkoord gegaan met een aanpassing van de presentatie van de Rijksbegroting onder de naam «verantwoord begroten» in de Tweede Kamer behandeld (Kamerstuk 31 865, nr. 26). De nieuwe presentatie geeft meer inzicht in de financiële informatie, de rol en verantwoordelijkheid van de minister en laat een duidelijke splitsing tussen apparaat en programma zien.
 De begroting 2012 was een overgangsjaar waarin de Rijksbegroting deels volgens de systematiek van Verantwoord Begroten is opgesteld. Dit jaarverslag is vormgegeven conform de voorschriften van Verantwoord Begroten voor zover deze in de begroting 2012 al waren doorgevoerd. Door de nieuwe indeling kunnen in sommige tabellen geen gegevens worden opgenomen voor de jaren 2011 en 2012.
 In 2012 zijn al veel aanpassingen verwerkt die ook zijn weerslag hebben in het jaarverslag:
 
 
 •
 in de beleidsagenda is aan het eind een totaaloverzicht opgenomen van de streefdoelen;
 
 
 •
 de opbouw van de beleidsartikelen is aangepast;
 
 
 •
 alle artikelen zijn vormgegeven conform VB behalve de indeling in financiële instrumenten;
 
 
 •
 de begroting bevat een centraal apparaatsartikel waarop alle apparaatsuitgaven van het kerndepartement bij elkaar staan. Dit is artikel 92 Apparaat kerndepartement van deze begroting;
 
 
 •
 In verband met een herziening van de afspraken tussen de ministeries van Financiën en OCW staat OCW vanaf 2012 garant voor de rekening courantlimieten die instellingen aanhouden bij het ministerie van Financiën.
 
 
 
 Informatie in het departementaal jaarverslag en andere relevante publicaties
 
 Schematische weergave van de informatie aan de Tweede Kamer gedurende de begrotingscyclus
 
 
 Hieronder volgt een nadere toelichting bij het schema.
 
 
 •
 Op Prinsjesdag ontvangt de Tweede Kamer de begroting van OCW en Trends in Beeld. In Trends in Beeld zijn de relevante cijfers te vinden die inzicht geven in de kwaliteit en prestaties van de Nederlandse onderwijs, cultuur en wetenschapsstelsels en van emancipatie. In deze publicatie zijn ook onderzoeksresultaten van Education at a Glance opgenomen, de jaarlijkse publicatie van de OESO.
 
 
 •
 Begin oktober komt ook Cultuur in beeld uit. In deze publicatie wordt ingegaan op de veranderingen in het Nederlandse cultuurbeleid. Deze publicatie gaat dieper in op de gevolgen van het beleid en schetst de te verwachten ontwikkelingen in de culturele sector. Daarbij is er bijzondere aandacht voor de bijdrage van cultuur aan de Nederlandse economie en werkgelegenheid, het financieel-maatschappelijk draagvlak, publieksbereik en de financiële verhoudingen tussen subsidieverstrekkers.
 
 
 •
 De Inspectie van het Onderwijs heeft een belangrijke rol in het onderwijsstelsel als toezichthouder, maar ook als leverancier van beleidsinformatie. In het jaarwerkplan van de Inspectie van het Onderwijs worden voorgenomen werkzaamheden gepresenteerd aan de Tweede Kamer.
 
 
 •
 Gedurende het jaar wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de begrotingsuitvoering door middel van de Voorjaarsnota (1e suppletoire begroting) en de Najaarsnota (2e suppletoire begroting).
 
 
 •
 Ook worden gedurende het jaar allerlei beleidsdocumenten zoals actieplannen, beleidsdocumenten, beleidsevaluaties, beleidsdoorlichtingen naar de Tweede Kamer gestuurd. Wetsvoorstellen worden ter behandeling aangeboden en AMvB’s worden voorgehangen. Over verschillende beleidsterreinen worden brieven naar de Tweede Kamer gestuurd, onder andere ter nadere uitwerking van de beleidsagenda en de begroting. Hierover vindt vaak separaat overleg met het parlement plaats. De actieplannen geven voor de verschillende beleidsterreinen een beeld van het beleid. Beleidsdoorlichtingen en andere evaluaties verschaffen inzicht in de effectiviteit van beleid.
 
 
 •
 De derde woensdag in mei is verantwoordingsdag. De Tweede Kamer ontvangt dan het jaarverslag van OCW en de publicatie Kerncijfers. In Kerncijfers worden resultaten, de stand van zaken en ontwikkelingen in het OCW-veld met een kwantitatieve toelichting en onderbouwing in beeld gebracht. Ook wordt het Onderwijsverslag aan de Tweede Kamer toegestuurd. Daarin wordt uitgebreid stilgestaan bij de staat van het onderwijs.
 
 
 Relatie verplichtingen versus uitgaven
 In de tabel budgettaire gevolgen van beleid vindt u naast de uitgaven en de ontvangstenmutaties ook verplichtingenmutaties. Bij de verplichtingen wordt ook aangegeven welk deel garantieverplichtingen betreft. Het gaat hier met name om zogenaamde garanties voor bouwprojecten in het onderwijs (schatkistbankieren) en kredietgaranties/verzekeringen in de cultuursector. Hier moet gedacht worden aan een indemniteitsregeling voor kunstvoorwerpen die op uitleenbasis in een Nederlands museum zijn tentoongesteld. In verband met een herziening van de afspraken tussen de ministeries van Financiën en OCW staat OCW vanaf 2012 tevens garant voor de rekening courantlimieten die instellingen aanhouden bij het ministerie van Financiën. Dit verklaart de forse toename in de garantieverplichtingen als onderdeel van de verplichtingenstand.
 In de toelichting op de tabel worden de voornaamste verschillen en oorzaken verklaard tussen de oorspronkelijke begroting en de realisatie. De kasuitgaven zijn voor deze toelichting leidend. In het algemeen is er in de begroting sprake van een vaste verhouding tussen de verplichtingen en uitgaven die gerelateerd is aan het bekostigingsmoment voor scholen/instellingen. Er geldt daarom alleen een aanvullende, aparte toelichting voor de verplichtingmutaties als er sprake is van een opmerkelijk verschil met de uitgavenmutaties. Hiervoor wordt het procentuele realisatieverschil bij de verplichtingen vergeleken met het procentuele realisatieverschil bij de uitgaven. En als het verschil tussen deze percentages meer dan 10 bedraagt, dan worden de verplichtingenmutaties apart toegelicht.
 Het accent van de toelichting ligt vooral op de geboekte resultaten van in 2012 in gang gezette specifieke actieplannen en dergelijke. In het algemeen wordt hier niet ingegaan op «going concern» resultaten.
 B. Het beleidsverslag kent de volgende elementen:
 
 
 1.
 Beleidsverslag
 
 
 2.
 De beleidsartikelen
 
 
 3.
 De niet-beleidsartikelen
 
 
 4.
 Bedrijfsvoeringparagraaf
 
 
 1. Beleidsverslag
 In het beleidsverslag kijken we terug op de activiteiten in 2012.
 2. De beleidsartikelen
 De veranderingen in de beleidsartikelen komen voort uit de modellen van Verantwoord begroten (VB) voor begroting 2012.
 3. De niet-beleidsartikelen
 Met ingang van begroting 2012 zijn de niet-beleidsartikelen artikel 17 t/m 20 vernummerd naar artikel 91 t/m 94.
 Op artikel 91 (Nominaal en onvoorzien) wordt een overzicht gegeven van de verdelingen van tijdelijk geparkeerde middelen, zoals de loon- en prijsbijstelling. De apparaatsuitgaven van het kerndepartement, de inspecties en de adviesraden worden op artikel 92 t/m 94 verantwoord.
 4. Bedrijfsvoeringparagraaf
 In de bedrijfsvoeringparagraaf wordt verslag gedaan over de bedrijfsvoering. De paragraaf bevat tevens de mededeling bedrijfsvoering. Deze heeft betrekking op het financieel- en materieel beheer en de daarvoor bijgehouden administraties.
 C. De jaarrekening
 De jaarrekening bevat de departementale verantwoordingsstaat 2012, de samenvattende verantwoordingsstaat 2012 van de baten-lastendiensten, de jaarverantwoording van de baten-lastendiensten Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en het Nationaal Archief (NA), de saldibalans en het paragraaf misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving.
 D. De volgende bijlagen zijn opgenomen:
 
 
 1.
 Toezichtsrelaties ZBO’s en RWT’s
 
 
 2.
 Afgerond evaluatie en overig onderzoek
 
 
 3.
 Externe inhuur
 
 
 4.
 Afkortingen
 
 
 5.
 Trefwoorden
 
 
 
 
 
 
 Beleidsverslag
 
 B.
 BELEIDSVERSLAG
 
 
 
 
 BELEIDSVERSLAG OVER 2012
 
 Inleiding
 Onderwijs, wetenschap, cultuur, media en emancipatie zijn van groot belang voor ons functioneren, nu en in de toekomst. Ze dragen bij aan een samenleving die toegerust is voor de uitdagingen van de 21e eeuw, waar mensen tot hun recht komen, actief deelnemen aan de maatschappij en samen bouwen aan een sterk en sociaal Nederland. Het beleid van OCW is gericht op het creëren van de juiste voorwaarden, zodat scholen, docenten, kunstenaars, wetenschappers en programmamakers die belangrijke bijdrage kunnen leveren. Kwaliteit is daarbij van cruciale waarde.
 Eind 2012 verscheen een internationaal vergelijkend onderzoek onder scholieren naar de leerprestaties in lezen, rekenen en natuuronderwijs in ruim 45 landen. Dit liet opnieuw zien dat het Nederlandse onderwijs goed is, we behoren tot de subtop. Maar we blinken niet uit. Het Nederlandse onderwijs is goed in staat om zwak presterende leerlingen op het middenniveau te brengen, maar heeft moeite talentvolle leerlingen te laten excelleren. Als we het beste uit alle leerlingen willen halen, is «goed» niet goed genoeg. Als we blijvend willen meedoen in de top vijf van kenniseconomieën in de wereld, is versterking van de kwaliteit nodig.
 Het kabinet heeft daarom de ambitie om de stap te zetten van «goed» naar «excellent» onderwijs. Om het talent van alle leerlingen en studenten te benutten. Leraren, maar ook schoolleiders en lerarenopleidingen zijn hierbij cruciaal. Daarbij bouwen we voort op de inzet van het vorige kabinet.
 Zo zijn in 2011/2012 in het onderwijs een aantal bestuursakkoorden en prestatieafspraken gesloten om de kwaliteit van het onderwijs structureel te verbeteren. Continuïteit en tijd zijn belangrijk voor instellingen om de afgesproken aanpak succesvol te laten zijn. Maar om de stap van «goed» naar «excellent» te kunnen maken is meer nodig dan de huidige inzet. Eind 2012 zijn dan ook gesprekken gestart met de Stichting van het Onderwijs om te komen tot een nationaal onderwijsakkoord dat leidt tot meer kwaliteit en meer participatie.
 
 De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs. Jaarlijks stelt de Inspectie van het Onderwijs een onderwijsverslag op waarin positieve en negatieve ontwikkelingen in het stelsel worden beschreven. Het onderwijsverslag bevat ook aanbevelingen voor verbeteringen. De minister van OCW schrijft naar aanleiding van het onderwijsverslag een beleidsreactie. Zowel het onderwijsverslag als de beleidsreactie worden aan de Tweede Kamer aangeboden. De behandeling in de Tweede Kamer vindt tegelijkertijd met het jaarverslag OCW plaats.
 Bij het jaarverslag wordt ook de publicatie Kerncijfers aangeleverd aan de Tweede Kamer. In deze publicatie wordt een beeld gegeven van de werking van het stelsel en de behaalde resultaten. Door middel van het beleidsverslag, het onderwijsverslag en Kerncijfers maar ook door de tussentijdse evaluaties wordt verantwoording afgelegd over de behaalde resultaten van het beleid.
 
 In de cultuursector zijn kunstenaars en culturele instellingen van hoge kwaliteit het uitgangspunt van het beleid en een noodzakelijke voorwaarde voor artistiek succes en een sterk cultureel klimaat. Daarbij gaat het om artistieke kwaliteiten, maar ook heel nadrukkelijk om de maatschappelijke en economische waarde. Er is in 2012 scherp gekozen voor een sterke basisinfrastructuur. Daarbij streven we er naar dat instellingen en kunstenaars de band met hun publiek en met de samenleving versterken en uitbouwen en nieuwe middelen verwerven in Nederland, maar ook daarbuiten. Op het gebied van de media blijft de taak van de publieke omroep het verzorgen van een breed, onafhankelijk, pluriform en kwalitatief hoogwaardig media-aanbod dat bovendien toegankelijk is voor iedereen.
 
 In dit beleidsverslag presenteren we de voortgang die in 2012 is geboekt om de door het vorige kabinet gestelde doelen te bereiken en de eerste stappen die eind 2012 zijn gezet voor de implementatie van het beleid van het nieuwe kabinet.
 Voor de opbouw van het beleidsverslag is gekozen voor een indeling waarbij de belangrijkste resultaten op de terreinen onderwijs, wetenschap, cultuur, media en emancipatie in 2012 zijn beschreven. De beleidsagenda 2012 en het beleid van het kabinet Rutte II zijn hierbij als leidraad gebruikt.
 
 Onderwijs
 Funderend onderwijs
 
 Om te werken aan een excellente onderwijscultuur in het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs, stimuleren we dat scholen opbrengstgericht werken. Dat wil zeggen dat scholen systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van leerprestaties. Dat doet een beroep op de verschillende vaardigheden van de schoolleider en de leraar. Daarom wordt er geïnvesteerd in de professionalisering van deze sleutelfiguren.
 In 2012 zijn de maatregelen voor het stimuleren van de professionele ontwikkeling van leraren en het op peil houden van de omvang en kwaliteit van de lerarenpopulatie voortgezet en op onderdelen geïntensiveerd. Zo zijn er in 2012 circa 4.400 lerarenbeurzen voor bachelor- en mastopleidingen toegekend. In februari 2012 is het lerarenregister voor leraren in po, vo en bve van start gegaan. Verder is er in 2012 gewerkt aan het verbeteren van de lerarenopleidingen. In het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs zijn in 2012 de bekwaamheidsprofielen voor schoolleiders geactualiseerd. In het voortgezet onderwijs is in 2012 de VO-academie voor schoolleiders gestart, deze biedt een overzicht van het (na)scholingsaanbod, gerangschikt naar de bekwaamheidsprofielen. Inmiddels hebben zich 340 schoolleiders geregistreerd bij de VO-academie. De VO-academie wordt verder uitgebouwd en is medio 2013 volledig operationeel. Alle nieuwe schoolleiders die vanaf dat moment starten, volgen een gevalideerde basisopleiding, of zijn daarvoor ingeschreven. In het PO zijn in 2012 plannen geconcretiseerd voor de doorstart van de Nederlandse Schoolleiders Academie in een nieuwe registerorganisatie. Die is begin 2013 van start gegaan.
 
 Opbrengstgericht werken en de professionalisering van leraren en schoolleiders zijn ook belangrijke peilers van de bestuursakkoorden die eind 2011 en begin 2012 met de VO-raad en de PO-raad werden afgesloten. In de bestuursakkoorden zijn gedeelde ambities vertaald in concrete afspraken, gekoppeld aan meetbare streefdoelen. Via de Regeling Prestatiebox PO en Regeling Prestatiebox VO ontvangen scholen jaarlijks aanvullende middelen, dat hen financiële slagkracht biedt om de door hun geformuleerde doelen in het kader van de akkoorden te realiseren. Per brief van 1 november is de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de bestuursakkoorden (Kamerstuk 33 400 VIII, nr. 11). Scholen zijn in 2012 nadrukkelijk aan de slag gegaan om de sectorale prestatieafspraken te vertalen naar doelstellingen op schoolniveau en om opbrengstgericht werken, excellentie, professionalisering van leraren en schoolorganisatie en passend onderwijs op hun specifieke situatie toegepast vorm te geven. Het ondersteuningsprogramma School aan Zet ondersteunt scholen – 447 in het voortgezet onderwijs, 1.792 in het (speciaal) basisonderwijs en 89 in het speciaal (voortgezet) onderwijs in 2012 – bij het formuleren en het realiseren van deze ambitie. Eind 2013 wordt aan de hand van de landelijke monitor, uitgevoerd door OCW, opnieuw de balans opgemaakt. Aan de hand van de eerste resultaten wordt dan bekeken in hoeverre de scholen erin geslaagd zijn de tussendoelen uit de bestuursakkoorden te bereiken.
 
 Ook de betrokkenheid van ouders is van belang bij het verhogen van de leeropbrengst van een kind en het goed functioneren van de school als gemeenschap. Daarom is 2012 het onderwerp ouderbetrokkenheid geagendeerd. Dit heeft onder andere geresulteerd in een herhaling van het monitoronderzoek ouderbetrokkenheid po, vo en mbo (in 2009 voor het eerst uitgevoerd) en een vervolgonderzoek bij het SCP (deels eerder uitgevoerd in 2000). Een inhoudelijke reactie op de monitorresultaten ouderbetrokkenheid po, vo en mbo wordt in het eerste kwartaal van 2013 naar de Tweede Kamer gestuurd.
 Tevens heeft op 14 januari 2013 de OCW-conferentie «Ouders en school: samen de schouders eronder» plaatsgevonden. Hier kwamen de opbrengsten van het afgelopen jaar samen:
 
 
 •
 Op het gebied van ouderbetrokkenheid zijn ruim 50 goede praktijkvoorbeelden op scholen beschreven en vervolgens digitaal en tijdens de conferentie gedeeld. Pabo’s en lerarenopleidingen zijn zelf met dit thema aan de slag gegaan, gesteund door OCW.
 
 
 •
 Onderwijsadviesbureaus hebben zich op eigen initiatief georganiseerd om kennis en ondersteuning aan het veld te bieden via een landelijk dekkend netwerk van expertisepunten.
 
 
 •
 Zo’n 50 gemeenten denken na over de wijze waarop zij in staat zijn om ouderbetrokkenheid te versterken.
 
 
 •
 De PO-, VO- en MBO-raad, de ouderorganisaties, de besturenorganisaties hebben in het kader van het programma initiatieven genomen, zoals het uitvoeren van diverse pilots om ouderbetrokkenheid te versterken, o.a. op het gebied van taal en rekenen en het ontwikkelen en inzetten van samenwerkingsovereenkomsten etc.
 
 
 •
 Uit de monitor ouderbetrokkenheid en gesprekken met leraren, ouders, onderzoekers en andere betrokken, blijkt dat niet alleen dat het onderwerp meer is gaan leven, men is ook daadwerkelijk actie gaan ondernemen.
 
 
 
 In 2012 hebben de Tweede Kamer en de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel passend onderwijs en met het wetsvoorstel kwaliteit (v)so. Met het begrotingsakkoord 2013 is besloten de eerder voorgenomen bezuiniging van structureel € 300 miljoen op passend onderwijs niet door te voeren. Ook krijgen scholen één schooljaar langer de tijd om de invoering van passend onderwijs voor te bereiden. Het ministerie van OCW heeft in 2012 volop ondersteuning geboden aan schoolbesturen en samenwerkingsverbanden om te komen tot een zorgvuldige invoering van goed passend onderwijs.
 In juni 2012 is de wet onderwijstijd VO aangenomen. Vanaf schooljaar 2013–2014 veranderen hierdoor de voorschriften ten aanzien van de onderwijstijd in het voortgezet onderwijs. Het Regeerakkoord van het nieuwe kabinet kondigt een modernisering van de wettelijke norm voor onderwijstijd aan, en bij de behandeling van de begroting 2013 is de regering verzocht hiervoor een voorstel te doen.
 
 Het wetsvoorstel dat de invoering van een centrale eindtoets en de verplichting voor het leerling- en onderwijsvolgsysteem beoogt te regelen, is in januari 2012 door de regering ingediend bij de Tweede Kamer. In het voortgezet onderwijs is bij de examens in 2012 voor alle scholen de extra eis gaan gelden dat de leerling gemiddeld voor alle centrale examens ten minste een voldoende moet hebben behaald. Scholen en leerlingen lijken daar goed op te hebben geanticipeerd. Het aantal geslaagden is slechts met 0,9% afgenomen. Uit de examenmonitor blijkt dat leerlingen hogere cijfers hebben gehaald bij het centraal examen.
 In 2013 gaat naast deze eis nog gelden dat de leerling maximaal één vijf als eindcijfer voor de vakken Nederlands, Engels en wiskunde mag hebben.
 
 Het kabinet heeft als doelstelling het aantal voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) verder terugbrengen. In het schooljaar 2011–2012 is het aantal vsv’ers gedaald naar 36.250. Hiermee is weer een stap richting de doelstelling van maximaal 25.000 in 2016. Om doelgericht de schooluitval in het mbo aan te pakken worden met vijftien ROC’s afzonderlijk de mogelijkheden voor verbetering besproken. Voor het realiseren van deze doelstelling zijn in 2012 opnieuw meerjarige (voor de periode 2012–2015) prestatiegerichte convenanten afgesloten met scholen in het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs en de contactgemeenten van de 39 RMC-regio’s.
 Middelbaar Beroepsonderwijs
 In 2012 werd in het mbo verder uitwerking gegeven aan de beleidsagenda die is opgenomen in Focus op Vakmanschap en Leraar 2020 en het daarmee samenhangende Bestuursakkoord. Het doel is te komen tot aantrekkelijk, uitdagend beroepsonderwijs waar meer jongeren voor willen kiezen. Kernpunten van Leraar 2020 zijn: docenten zo hoog mogelijk opleiden, continue professionalisering en leren van elkaar. Daarnaast richt Focus op Vakmanschap zich op intensiveren en verkorten van mbo-opleidingen om aan kwaliteit en aantrekkingskracht te winnen. Met het begrotingsakkoord 2013 is besloten dat de leeftijdsgrens van 30 jaar voor bekostiging in het mbo niet ingevoerd wordt en dat de ombuiging «MBO vereenvoudiging kwalificatiestructuur en verkorten» en de intensivering «MBO kwaliteitsverbetering» beide met één jaar vertraagd worden.
 Focus op vakmanschap
 De hoofdlijnen van het beleid voor het mbo in deze kabinetsperiode zijn uitgewerkt in het actieplan mbo «Focus op Vakmanschap 2011–2015» (Kamerstuk 31 524, nr. 88).
 Het actieplan leraar 2020
 
 Het actieplan leraar 2020 heeft de volgende kernpunten:
 
 
 •
 de kwaliteit van de leraar en middenmanager wordt duurzaam gegarandeerd
 
 
 •
 naar professionele scholen, met ruimte voor goed onderwijspersoneel
 
 
 •
 voldoende en goed opgeleide leraren
 
 
 Aan de instellingen is gevraagd om een Plan van Aanpak (2012 t/m 2015) in te dienen. Op basis van het positieve totaalbeeld van de beoordelingen heeft OCW in 2012 eenmalig een aanvullend budget van € 7 miljoen beschikbaar gesteld voor een versnelling van de startfase van professionalisering in het schooljaar 2012–2013.
 Op basis van het begrotingsakkoord wordt vanaf 2013 structureel een aanvullend budget van € 14 miljoen beschikbaar gesteld. In lijn met het bestuursakkoord zijn er aanvullende afspraken gemaakt gericht op maatwerk per instelling.
 
 Financiële problematiek
 Het jaar 2012 stond ook in het teken van de financiële problematiek bij verschillende ROC’s, waaronder Amarantis en Zadkine. Begin 2012 werd duidelijk dat de Amarantis Onderwijsgroep in acute financiële problemen was gekomen. Naar aanleiding van deze problemen is toen de Commissie onderzoek financiële problematiek Amarantis ingesteld. Begin december 2012 is het eindrapport verschenen. De (beleids) reacties hierop zullen in 2013 hun beslag krijgen. In 2012 is aan Amarantis een continuïteitsbijdrage betaald.
 Hoger onderwijs
 
 
 Prestatieafspraken over onderwijskwaliteit en studiesucces, profilering en valorisatie
 
 In 2012 hebben alle bekostigde hogeronderwijsinstellingen een voorstel voor een prestatieafspraak ingediend bij OCW. De prestatieafspraken hebben betrekking op onderwijskwaliteit en studiesucces, profilering en valorisatie. Deze voorstellen zijn beoordeeld door de Reviewcommissie Hoger Onderwijs en Onderzoek (RCHOO). De RCHOO heeft geadviseerd alle voorstellen (uitgezonderd de Open Universiteit (OU)) te belonen met prestatiebekostiging en de OU de kans te bieden een nieuw voorstel in te dienen. Dit advies is overgenomen. De komende jaren werken de instellingen aan het realiseren van hun ambities. De RCHOO monitort het profileringsproces op sectorniveau en adviseert de regering. Om prestatiebekostiging mogelijk te maken is in 2012 het Besluit experiment prestatiebekostiging hoger onderwijs (Staatsblad 2012, 534) gepubliceerd. Dit besluit maakt het mogelijk om de komende (maximaal) 6 jaar instellingen te bekostigen op basis van een prestatieafspraak. Op basis van de ervaringen met het experiment moet besloten worden of prestatiebekostiging wettelijk wordt verankerd.
 
 
 De strategische agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap (Kamerstuknummer 31 288 , nr. 194) is op verschillende manieren geoperationaliseerd. Voor een aantal onderwerpen geldt dat daartoe wet- en regelgeving moest worden aangepast. Het wetsvoorstel Kwaliteit in verscheidenheid is in januari 2013 ingediend bij de Tweede Kamer. In de strategische agenda zijn ook de voornemens opgenomen naar aanleiding van de uitkomsten van de onderzoeken naar zogenoemde alternatieve afstudeertrajecten. Dit is in een wetsvoorstel opgenomen dat in november 2012 is ingediend bij de Tweede Kamer. Daarnaast zijn drie algemene maatregelen van bestuur in voorbereiding. Deze hebben een experimenteel karakter: flexibiliteit van het onderwijs (een leven lang leren), promotieonderwijs (een experiment op beperkte schaal met bursalen) en het verruimen van de mogelijkheden tot een bindend studieadvies in latere jaren (na de propedeuse).
 Externe validering
 In het hoofdlijnenakkoord tussen OCW en de HBO-raad is afgesproken dat de HBO-raad een commissie van deskundigen instelt die adviseert over hoe de externe validering van examenkwaliteit kan worden versterkt. In mei 2012 is het advies «Vreemde ogen dwingen» van de commissie Bruijn uitgebracht. In oktober 2012 heeft de HBO-raad een plan ingediend over de wijze waarop de hogescholen voornemens zijn invulling te geven aan de implementatie van de voorstellen voor de externe validering van opleidingen. In januari 2013 hebben de voorzitter van de HBO-raad en de minister van OCW bestuurlijke afspraken over de uitwerking van het advies van de commissie Bruijn gemaakt.
 Studiefinanciering: Studeren is investeren
 In 2012 is het wetsvoorstel Studeren is investeren ingediend. Vanwege de val van het kabinet Rutte I is de invoering van een sociaal leenstelsel in de masterfase niet doorgevoerd. Ook is de verlenging van de aflossingstermijn van studieleningen van 15 naar 20 jaar niet doorgevoerd. Wel is het recht op de reisvoorziening (OV-kaart) beperkt tot de nominale studieduur plus één uitloopjaar in plaats van drie uitloopjaren. Een nieuw wetsvoorstel dat invoering van een sociaal leenstelsel beoogt, is in voorbereiding.
 Wetenschap
 Met de universiteiten zijn prestatieafspraken gesloten die onder meer zullen leiden tot meer zwaartepuntvorming en profilering in het wetenschappelijk onderzoek, mede in relatie tot de economische topsectoren en de grand challenges. In het topsectorenbeleid is gewerkt aan versterking van de keten leerervaring door valorisatie. NWO en KNAW hebben hun programma’s voor een deel in lijn gebracht met de integrale agenda’s voor de topsectoren. Het bedrijfslevenbeleid leidt tot intensievere samenwerking en meer synergie en netwerkvorming tussen bedrijven en kennisinstellingen. Zwaartepuntvorming in het wetenschappelijk onderzoek werd ook gerealiseerd door het aantal toponderzoekscholen over fundamenteel wetenschappelijk onderzoek met diverse wetenschapsgebieden aanzienlijk uit te breiden. Bijvoorbeeld met het programma zwaartekracht van NWO en door meer te investeren in grootschalige onderzoeksfaciliteiten en in ICT-onderzoeksinfrastructuur.
 Cultuur
 Stelselwijziging
 
 Het kabinet heeft in 2012 de nieuwe basisinfrastructuur vormgegeven. Dit is gebeurd op basis van het advies «Slagen in Cultuur» van de Raad voor Cultuur.
 Het kabinet wil een omslag in het cultuurbeleid: minder subsidieafhankelijkheid en scherpe selectie van te financieren instellingen. De overheid biedt een financiële ondersteuning voor eventuele frictie- en transitiekosten van instellingen die gedurende een lange periode publiek gefinancierd zijn. In totaal stelt het Rijk € 138 miljoen beschikbaar. De nieuwe basisinfrastructuur is 1 januari 2013 gestart. De BTW-verhoging voor podium- en beeldende kunsten gaat definitief niet door.
 
 Stimuleren van ondernemerschap en een groter publieksbereik
 Om de cultuursector te helpen om nieuwe inkomstenbronnen aan te boren is in 2012 het Programma Ondernemerschap Cultuur opgestart. Het programma loopt langs drie lijnen: het stimuleren van een geefcultuur, het ondersteunen van culturele instellingen en makers op het terrein van ondernemerschap, onderzoek en monitoring. De Tweede Kamer is in mei 2012 (Kamerstuk 32 820, nr. 57) geïnformeerd. Het programma is tijdelijk van aard en loopt tot en met 2016.
 Creatieve bedrijven in de architectuur en vormgeving maakten deel uit van de grote handelsmissie naar Brazilië in november 2012. In 2012 was tevens de viering van 400 jaar diplomatieke betrekkingen met Turkije. Het programma «Dutch Design, Fashion and Architecture» is in 2012 afgerond.
 Het uitvoeren van wettelijke erfgoedtaken
 
 In april 2012 is aangegeven welke wijzigingen in de instandhoudingssubsidie voor rijksmonumenten (Brim) per 2013 worden ingevoerd. Het nieuwe Brim is aangepast aan de eisen van deze tijd. Incidenteel is in 2012 € 47,2 miljoen ingezet voor monumenten ter bestrijding van de crisis in de bouwsector.
 In 2012 heeft Nederland het Unesco-verdrag rond Immaterieel erfgoed geratificeerd, Nederland verplicht zich met de ratificatie van dit verdrag om het eigen immaterieel erfgoed in kaart te brengen, te documenteren en om maatregelen te nemen voor bescherming ervan.
 
 In 2012 heeft het kabinet een beleidsreactie gegeven op het rapport «Ruimte voor Archeologie», (Kamerstuk II 2011–2012, 33 053, nr. 1). Dit rapport bevat de evaluatie van de effectiviteit van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg en het Besluit archeologische monumentenzorg die in 2007 in werking zijn getreden. De conclusie is dat op basis van de huidige wetgeving een betere bescherming van de archeologische waarden mogelijk is gebleken. Dit resultaat is vooral te danken aan het feit dat in de ruimtelijke ordening steeds meer rekening wordt gehouden met archeologie.
 Het verhogen van de kwaliteit van cultuureducatie
 In 2012 hebben de Onderwijsraad en de Raad voor Cultuur een gezamenlijk advies uitgebracht: Cultuureducatie: leren, creëren, inspireren! In oktober 2012 hebben minister en staatsecretaris van OCW een beleidsreactie op het advies gegeven. Het belangrijkste element uit deze reactie is het ontwikkelen van een leerlijn cultuureducatie.
 Van 20 september tot en met 29 november 2012 kon er via internetconsultatie gereageerd worden op een conceptwetsvoorstel over de profielen havo / vwo. Een onderdeel daarvan is het voornemen het verplichte examenvak CKV (Culturele en Kunstzinnige vorming) te vervangen door de algemene, op schoolniveau vorm te geven, opdracht om in het curriculum van alle leerlingen herkenbaar en structureel aandacht te besteden aan culturele en kunstzinnige vorming. De internetconsultatie heeft vooral ten aanzien van dit onderdeel zeer veel reacties opgeleverd. Dit vergt een zorgvuldige afweging. Naar verwachting zal de Tweede Kamer in het voorjaar van 2013 geïnformeerd kunnen worden over het besluit ter zake.
 De realisatie van een landelijke digitale bibliotheek
 In 2012 zijn alle openbare bibliotheken aangesloten op de landelijke digitale infrastructuur. Openbare bibliotheken konden hiervoor gebruik maken van de Subsidieregeling aansluiting op de digitale bibliotheek. In 2013 zal de digitale collectie worden uitgebreid met rechtenvrije en rechtendragende content.
 Media
 Stelselwijziging
 Op 17 juli 2012 is de wet tot wijziging van de Mediawet in het Staatsblad verschenen (Stb. 2012, 319). Deze wijziging heeft betrekking op de verlaging van de rijksmediabijdrage met € 200 miljoen en beëindiging van de wettelijke taken van de Stichting Radio Nederland Wereldomroep. De (financiële) verantwoordelijkheid voor de Wereldomroep is overgeheveld naar Buitenlandse Zaken. Verder is de fusie van omroepverenigingen, waarbij het aantal omroeporganisaties teruggebracht wordt van 21 tot 8, een belangrijke voorwaarde om de ingeboekte besparingen op het budget van de publieke omroep te realiseren. De NPO en de omroepverenigingen zijn hiermee het afgelopen jaar voortvarend aan de slag gegaan.
 Maatregelen nieuw kabinet
 Over de wijze waarop de mediaparagraaf uit het Regeerakkoord Rutte II wordt uitgewerkt, is de Tweede Kamer in een brief van 6 december 2012 (Kamerstuk 33 400, nr. 129) nader geïnformeerd. In deze brief is ingegaan op de wijze waarop de structurele verlaging van de rijksmediabijdrage met € 100 miljoen wordt ingevuld.
 Emancipatie
 Het aantal actieve LHBT1Lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders gemeenten is meer dan verdubbeld tot 40. In 2012 zijn 134 scholen gestart met de pilot LHBT jongeren op school. Doel van de pilot is om een impuls te geven aan het sociale veiligheidsbeleid ten aanzien van LHBT jongeren op scholen. Het wetsvoorstel Lesbisch ouderschap ligt momenteel bij de Eerste Kamer. Het wetsvoorstel Erkenning genderidentiteit ligt momenteel bij de Tweede Kamer. In 22 gemeenten wordt het programma «Eigen Kracht» uitgevoerd als doel een positieve houding bij de deelnemende vrouwen ten opzichte van solliciteren, volgen van een opleiding of verrichten van vrijwilligerswerk te weeg te brengen. Met vijftien gemeenten zijn afspraken gemaakt over de werving van zogenaamde «changemakers» voor de We Can Young campagne gericht op veiligheid en weerbaarheid van jongeren.
 Caribisch Nederland
 Er is gewerkt aan het uitvoeren van de Onderwijsagenda Caribisch Nederland 2011–2016. Beide Kamers worden in mei 2013 geïnformeerd over de voortgang. Met Aruba is een bilateraal samenwerkingsprotocol gesloten voor alle beleidsterreinen van OCW. Met Curaçao en Sint Maarten werden protocollen afgesloten ter stimulering van studeren in de regio.
 
 Monitor streefdoelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Streefdoelen
 
 
 
 Basiswaarde
 
 
 Realisatiewaarde 2011
 
 
 Realisatiewaarde 2012
 
 
 Streefwaarde
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 Box 1 Onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. 
 
 
 
 
 Gemiddelde score basisvakken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 gemiddelde score CITO-eindtoets omhoog (Primair onderwijs)
 
 
 535,5 (2012)
 
 
 n.v.t.
 
 
 535,5 (2012)
 
 
 537 (2015)
 
 
 CITO- Jaarlijks Peilingsonderzoek van het Onderwijsniveau (2009, 2010, 2011, 2012)
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 gemiddelde taalvaardigheidsscores in groep 8 van het bao hoger dan 250 (Primair onderwijs)
 
 
 Woordenschat 251 / Spelling 252 / Begrijpend lezen 257 (2011)
 
 
 n.v.t.
 
 
 Woordenschat 251 / Spelling 252 / Begrijpend lezen 257 (2011)
 
 
 >250
 
 
 CITO- Jaarlijks Peilingsonderzoek van het Onderwijsniveau (2009, 2010, 2011, 2012)
 
 
 
 
 
 c)
 
 
 gemiddelde rekenvaardigheidsscores in groep 8 van het bao hoger dan 250 (Primair onderwijs)
 
 
 Getallen en bewerkingen 252/ Breuken en procenten en verhoudingen 253/ Meten en meetkunde en tijd en geld 254 (2011)
 
 
 n.v.t.
 
 
 Getallen en bewerkingen 252/ Breuken en procenten en verhoudingen 253/ Meten en meetkunde en tijd en geld 254 (2011)
 
 
 >250
 
 
 CITO- Jaarlijks Peilingsonderzoek van het Onderwijsniveau (2009, 2010, 2011, 2012)
 
 
 
 
 
 d)
 
 
 gemiddelde PISA-score wiskunde (Voortgezet onderwijs)
 
 
 526 (2009)
 
 
 n.v.t.
 
 
 Nieuwe data eind 2013 beschikbaar
 
 
 536 (2015), 541 (2018)
 
 
 Programme for international student assesment (PISA), OESO
 
 
 
 
 
 e)
 
 
 gemiddelde PISA-score lezen (Voortgezet onderwijs)
 
 
 508 (2009)
 
 
 n.v.t.
 
 
 Nieuwe data eind 2013 beschikbaar
 
 
 516 (2015), 520 (2018)
 
 
 Programme for international student assesment (PISA), OESO
 
 
 
 
 
 f)
 
 
 Gemiddelde PISA-score science (Voortgezet onderwijs)
 
 
 522 (2009)
 
 
 n.v.t.
 
 
 Nieuwe data eind 2013 beschikbaar
 
 
 526 (2015), 528 (2018)
 
 
 Programme for international student assesment (PISA), OESO
 
 
 
 
 
 2. 
 
 
 
 
 Excellente leerlingen en studenten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 po: de grensscore voor de beste 20% van de leerlingen stijgt naar 545 in 2015
 
 
 543/544 (2010)
 
 
 543/544 (2011)
 
 
 543/544 (2012)
 
 
 545 (2015)
 
 
 CITO, jaarlijkse eindtoets
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 vo: gemiddelde eindexamencijfers (CE+SE) van de 20% best presterende vwo-leerlingen van 7,6 in 2010 naar 7,8 in 2015
 
 
 7,5 (2010)
 
 
 7,5 (2011)
 
 
 7,5 (2011/2012)
 
 
 7,8 (2015)
 
 
 Bestuursakkoord VO-Raad – OCW 2012; cijfers worden verstrekt door DUO
 
 
 
 
 
 3. 
 
 
 
 
 Verhogen percentage deelnemers per mbo niveau dat de opleiding succesvol afrondt
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Percentage mbo-deelnemers per niveau dat met diploma de instelling verlaat, jaarresultaat per niveau, 1, 2, 3, 4
 
 
 niveau 1: 66% / niveau 2: 62%/ niveau 3: 63%/ niveau 4: 65%
 
 
 0
 
 
 Nieuwe data juni 2013 beschikbaar
 
 
 70% (2015) alle niveau's
 
 
 Benchmark MBO Raad
 
 
 
 
 
 4. 
 
 
 
 
 Verhogen rendement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Het aantal nieuwe vsv'ers per kalender jaar (nationale indicator)
 
 
 41800 (2009)
 
 
 39115 (2010/2011)
 
 
 36200 (2011/12)
 
 
 35000 (2012), 25000 (2016)
 
 
 Kamerstuk 26 695, nr. 44
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 Verhogen rendement, verminderen studiewisseling en uitval ho conform prestatieafspraken 2012 met universiteiten & hogescholen
 
 
 Hogescholen: Verminderen studie-uitval (cohort 2010: 28,0% in 2011)/ Verminderen switch (cohort 2010; 9,0% in 2011)/ Verhogen rendement n+1 (cohort 2006; 65,7% in 2011). Universiteiten: Verminderen studie-uitval (cohort 2010: 18,9% in 2011)/ Verminderen switch (cohort 2010; 9,0% in 2011)/ Verhogen rendement n+1 (cohort 2007; 60,9% in 2011)
 
 
 0
 
 
 Hogescholen: Verminderen studie-uitval (cohort 2010: 28,0% in 2011)/ Verminderen switch (cohort 2010; 9,0% in 2011)/ Verhogen rendement n+1 (cohort 2006; 65,7% in 2011). Universiteiten: Verminderen studie-uitval (cohort 2010: 18,9% in 2011)/ Verminderen switch (cohort 2010; 9,0% in 2011)/ Verhogen rendement n+1 (cohort 2007; 60,9% in 2011)
 
 
 0
 
 
 1 cijfer ho
 
 
 
 
 
 5. 
 
 
 
 
 Percentage opbrengstgerichte scholen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 In po het percentage po-scholen dat opbrengstgericht werktvan 30% naar 60% in 2015 en naar 90% in 2018
 
 
 35% (2010/2011) Alle indicatoren voldoende, behalve «volgen en analyseren»
 
 
 35% (2010/2011)
 
 
 Nieuwe data medio april 2013 beschikbaar, onderwijsverslag IvhO
 
 
 60% (2015), 90% (2018)
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 In vo het aantal vo-scholen dat opbrengstgericht werkt naar minstens 50% in 2015 en naar 90% in 2018
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Nieuwe data medio april 2013 beschikbaar, onderwijsverslag IvhO
 
 
 50% (2015), 90% (2018)
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 c)
 
 
 In het (v)so naar minstens 25% in 2012, minstens 50% in 2015 en minstens 75% in 2018
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Nieuwe data medio april 2013 beschikbaar, onderwijsverslag IvhO
 
 
 25% (2012), 50% (2015), 75% (2018)
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 6. 
 
 
 
 
 Intensivering onderwijstijd
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Uitbreiding van het aanbod van vve, schakelklassen en zomerscholen aan kinderen met risico op taalachterstand
 
 
 Aanbod VVE 35680 (2011)/ Schakelklassen 525 (2011)/ Zomerscholen 30 (2011)
 
 
 n.v.t.
 
 
 Aanbod VVE 35680 (2011)/ Schakelklassen 525 (2011)/ Zomerscholen 30 (2011)
 
 
 Aanbod VVE 43490 (2015)/ Schakelklassen 1380 (2015)/ Zomerscholen 220 (2015)
 
 
 In 2011 opgave gemeenten. In 2013 bron: Inspectie. In 2012 geen meting
 
 
 
 
 
 7. 
 
 
 
 
 Onderpresterende scholen / opleidingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 In po reductie van het aantal zeer zwakke scholen
 
 
 zeer zwakke scholen 69/ taal en rekenzwakke scholen 238 (2010)
 
 
 zeer zwakke scholen 57/ taal en rekenzwakke scholen (2011 beschikbaar april 2013)
 
 
 Nieuwe data medio april 2013 beschikbaar, onderwijsverslag IvhO
 
 
 zwakke scholen 35/ taal en rekenzwakke scholen 199 (2015)
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 In (vso) verder reductie van het aantal (zeer) zwakke scholen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Nieuwe data medio april 2013 beschikbaar, onderwijsverslag IvhO
 
 
 0
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 c)
 
 
 In vo geen stijging van het aantal (zeer) zwakke scholen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Nieuwe data medio april 2013 beschikbaar, onderwijsverslag IvhO
 
 
 0
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 d)
 
 
 In het mbo geen stijging van het aantal (zeer) zwakke opleidingen
 
 
 311 zwak (2010)/ 34 zeer zwak (2010)
 
 
 175 zwak (2011)/ 14 zeer zwak (2011)
 
 
 Nieuwe data medio april 2013 beschikbaar, onderwijsverslag IvhO
 
 
 175 zwak (2012)/ 14 zeer zwak (2011)
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 8. 
 
 
 
 
 Aantal leraren, docenten dat over een master- of PhD-graad beschikt
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 hbo: percentage op master- of PhD-niveau opgeleide leraren/docenten bedraagt 80% in 2016 (in 2009 63%)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 66,2% waarvan 6,4% PhD (2011)
 
 
 80% (2016)
 
 
 «Kwaliteit in verscheidenheid» – Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap, 2011. De indicator is gebaseerd op het Personeels- en Mobiliteitsonderzoek (POMO) van het Ministerie van Binnenlandse Zaken
 
 
 
 
 
 9. 
 
 
 
 
 Bekwame leraren en schoolleiders
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 In 2016 voldoen alle leraren in po en vo aan de bekwaamheidseisen op de onderdelen «afstemmen op verschillen en opbrengst gericht werken» (indicatoren van de Inspectie van het Onderwijs).
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Nieuwe data medio april 2013 beschikbaar, onderwijsverslag IvhO
 
 
 0
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 In 2016 voldoen alle schoolleiders po, vo en teamleiding/middenmanagement in het mbo aan de dan geldende bekwaamheids eisen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Nieuwe data medio april 2013 beschikbaar, onderwijsverslag IvhO
 
 
 0
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 10.
 
 
 
 
 Geregistreerde leraren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In 2014 is 40 % van de leraren in po, vo en mbo die voldoen aan de bekwaamheidseisen opgenomen in het register vr leraren
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3% (2012)
 
 
 40% (2012), 100% (2018)
 
 
 CIBG, agentschap van het ministerie van VWS
 
 
 
 
 
 11. 
 
 
 
 
 Deelname eindtoets basisonderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vanaf voorjaar 2013 leggen alle leerlingen in het basisonderwijs de verplichte eindtoets af.
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Wetsvoorstel toetsing Primair Onderwijs wacht op behandeling TK (stand van zaken in januari 2013)
 
 
 0
 
 
 Wetsvoorstel toetsing Primair Onderwijs wacht op behandeling TK (stand van zaken in januari 2013)
 
 
 
 
 
 12. 
 
 
 
 
 Percentage opleidingen met voldoende examenkwaliteit in het mbo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In 2012 is het percentage opleidingen mbo met voldoende examenkwaliteit 85% (2012; 63%)
 
 
 63% (2009)
 
 
 83% (2010)
 
 
 Beschikbaar april 2013
 
 
 85% (2012)
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 
 
 
 13. 
 
 
 
 
 Tevredenheid studenten, docenten en bedrijfsleven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 a)
 
 
 Van mbo-studenten rapportcijfer opleiding
 
 
 6,9 (2010)
 
 
 0
 
 
 6,9 (2012)
 
 
 7,0 (2014)
 
 
 JOB-monitor
 
 
 
 
 
 b)
 
 
 van mbo-docenten over organisatie/begeleiding studie: indicator wordt nog ontwikkeld
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Nog niet uitgewerkt
 
 
 0
 
 
 MBO Raad
 
 
 
 
 
 c)
 
 
 van bedrijfsleven over mbo onderwijs/mbo-afgestudeerden: indicator wordt nog ontwikkeld
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 Nog niet uitgewerkt
 
 
 0
 
 
 SBB
 
 
 
 
 
 d)
 
 
 van hbo-studenten; 65,6% scoort 4 of 5 op algemene tevredenheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 65,6% (2011)
 
 
 4 of 5 op algemene tevredenheid
 
 
 NSE (Nationale Studentenenquête)
 
 
 
 
 
 e)
 
 
 van wo-studenten: 80,1% scoort 4 of 5 op algemene studenttevredenheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 80,1% (2011)
 
 
 4 of 5 op algemene tevredenheid
 
 
 NSE (Nationale Studentenenquête)
 
 
 
 
 
 
 Box 2 Wetenschap
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Mondiale top-5 positie op basis van citatiescores
 
 
 Positie 4 (data 2005–2008)
 
 
 Positie 3 (data 2006–2009)
 
 
 Positie 3 (data 2007–2010)
 
 
 Behorende tot de Top-5
 
 
 De indicator is gebaseerd op een door externe instituten uitgevoerde en door OCW gefinancierde dataverzameling. Het CWTS onderhoudt hiervan een database, waaruit de indicator is ontwikkeld. Tot en met 2009 via opdrachtverlening aan NOWT/CWTS, vanaf 2011 via opdrachtverlening aan Dialogic. – NOWT/CWTS, middels de tweejaarlijkse rapporten «Wetenschaps- en Technologie- Indicatoren». De gegevens in de begroting 2011 zijn gebaseerd op het NOWT-rapport 2010 (januari 2010). – Dialogic/NIFU voor de realisatiewaarde 2009. Vanaf 2011 verzamelen Dialogic en NIFU, in samenwerking met het CWTS, wetenschaps-, technologie- en innovatie-indicatoren, in opdracht van OCW en hebben hiervoor een website (www.wti2.nl) ontwikkeld om de indicatoren te publiceren
 
 
 
 
 2.
 
 
 Inzet middelen NWO voor economische topsectoren/grand challenges cf. Strategische Agenda HO, OWB
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 Nieuwe waarde medio 2013 beschikbaar
 
 
 Maximaal 275 miljoen (2015)
 
 
 Het gegeven moet komen uit het jaarverslag van NWO
 
 
 
 
 3.
 
 
 Versterken privaat-publieke samenwerking in kader topsectoraanpak; streefwaarde nog uit te werken
 
 
 Nog niet uitgewerkt
 
 
 Nog niet uitgewerkt
 
 
 Nog niet uitgewerkt
 
 
 Nog niet uitgewerkt
 
 
 invulling volgt
 
 
 
 
 4.
 
 
 Valorisatie versterken; streefwaarde is 2,5% van de publieke onderzoeksmiddelen in 2016
 
 
 Nog niet uitgewerkt
 
 
 Nog niet uitgewerkt
 
 
 Nog niet uitgewerkt
 
 
 2,5% (2016)
 
 
 invulling volgt
 
 
 
 
 
 Box 3 Cultuur en media
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Percentage cultuurproducerende instellingen in de BIS dat voldoet aan de eigen inkomstennorm van minimaal 17,5 %
 
 
 85% (2009)
 
 
 85% (2010)
 
 
 90% (2011)
 
 
 95%
 (2012)
 
 
 Jaarrekeningen gesubsidieerde instellingen
 
 
 
 
 2.
 
 
 Bezoeken aan door OCW gesubsidieerde podiumkunsten (incl. buitenland)
 
 
 4,1 miljoen (2009)
 
 
 4,2 miljoen (2010)
 
 
 4,9 miljoen (2011)
 
 
 4,2 miljoen (2012)
 
 
 Jaarrekeningen gesubsidieerde instellingen
 
 
 
 
 3.
 
 
 Aantal bezoeken rijksgesubsidieerde musea
 
 
 5,7 miljoen (2009)
 
 
 6,1 miljoen (2010)
 
 
 6,1 miljoen (2011)
 
 
 6 miljoen (2012)
 
 
 Jaarverantwoording van rijksgesubsidieerde musea.
 
 
 
 
 4.
 
 
 Aantal monumenten met een restauratie-achterstand
 
 
 17%
 
 
 10%
 
 
 10%
 
 
 10%
 
 
 Onderzoek PRC Bouwcentrum (2001, nulmeting); Rapport PRC Bouwcentrum: «Effectmeting middelen inzake restauratie van rijksmonumenten» (2005) (bijwerking gegevens 2001); Rapport PRC Bouwcentrum: «Rapportage onderzoek naar de restauratieachterstand bij rijksmonumenten» (2006)
 
 
 
 
 5.
 
 
 Bereik landelijke publieke televisie
 
 
 85% (2003)
 
 
 85% (2011)
 
 
 84,3% (2012)
 
 
 85% (2015)
 
 
 NPO/ Dienst Kijk en Luisteronderzoek
 
 
 
 
 6.
 
 
 Onderscheidende programmering publieke televisie
 
 
 77% (2006)
 
 
 79% (2011)
 
 
 79% (2012)
 
 
 70% (2015)
 
 
 Stichting Kijkonderzoek
 
 
 
 
 7.
 
 
 Bekendheid Kijkwijzer
 
 
 79% (2006)
 
 
 95% (2009)
 
 
 97% (2012)
 
 
 minimaal 95% in 2015
 
 
 Het onderzoek wordt uitgevoerd door Intomart Gfk in opdracht van het Nederlands Instituut voor Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM)
 
 
 
 
 
 Box 4 Emancipatie
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Sociale acceptatie van homoseksuelen onder de bevolking
 
 
 91% (2010)
 
 
 93%
 
 
 96%
 
 
 ≥ 91% (2014)
 
 
 SCP monitoring van sociale acceptatie van homoseksuelen in Nederland
 
 
 
 
 2.
 
 
 Aantal scholen met gay-straight alliantie verdubbeld; van 150 (2011) naar 300 (2014)
 
 
 150
 
 
 0
 
 
 160 (2013)
 
 
 300 (2014)
 
 
 
 www.gaystraightalliance.nl
 
 
 
 
 
 
 
 Verschillen DJV 2012 t.o.v. Begroting 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Box 1 Monitor streefdoelen onderwijs
 
 
 
 
 Reden
 
 
 
 
 
 2. Excellente leerlingen en studenten
 
 
 T.o.v. de begroting 2012 is in het DJV 2012 c) niet meer opgenomen, reden : De oude definitie van excellentie uit de begroting 2012 is gewijzigd in het kader van de prestatieafspraken. Daardoor is het niet meer mogelijk periodiek een landelijk beeld op hbo- en wo-niveau te geven. Excellentie is nu onderdeel van de prestatieafspraken met de afzonderlijke instellingen en zal net als de meeste andere pa-indicatoren buiten begroting en jaarverslag om worden gemonitord.
 
 
 
 
 4. Verhogen rendement
 
 
 b) in begroting stond ho totaal onder b) in DJV 2012 is ho uitgesplitst naar hbo en wo
 
 
 
 
 6. Intensivering onderwijstijd
 
 
 T.o.v. de begroting 2012 is in het DJV 2012 b) niet meer opgenomen, reden : voor onderwijsintensiteit geldt dat er afspraken met individuele instellingen zijn gemaakt. De instellingen gaan namelijk heel verschillend om met de inrichting van de curricula, afhankelijk van het type opleidingen en de eigen pedagogische visie, en hebben nu de vrijheid gekregen om binnen die context de onderwijsintensiteit te verbeteren. Dat betekent dus geen landelijke cijfers en monitoring buiten de begrotingscyclus om.
 
 
 
 
 8. Aantal leraren, docenten dat over een master- of PhD-graad beschikt
 
 
 T.o.v. de begroting 2012 is in het DJV 2012 a) niet meer opgenomen, reden: vervallen ivm aanhouden brief over masters. b) is a) geworden.
 
 
 
 
 9. Bekwame leraren en schoolleiders
 
 
 T.o.v. de begroting 2012 is in het DJV 2012 c) niet meer opgenomen, reden: vervallen omdat dat de einddatum is verschoven van 2016 naar 2018 en daarmee buiten het bestek van deze begroting/verslag is komen te vallen (looptijd tot 2017).
 
 
 
 
 13. Tevredenheid studenten, docenten en bedrijfsleven
 
 
 T.o.v. de begroting 2012 is in het DJV 2012 onderdeel d) en e) toegevoegd (tevredenheid hbo en wo-studenten)
 
 
 
 
 14. Prestatieafspraken ho
 
 
 T.o.v. de begroting 2012 is in het DJV 2012 c) niet meer opgenomen, reden : De prestatieafspraken zijn in contracten per instelling opgenomen en ondertekend. De monitoring hiervan vind buiten de begroting plaats. Is niet mogelijk per instelling te verantwoorden.
 
 
 
 
 
 Box 2: Monitor streefdoelen emancipatiebeleid
 
 
 
 
 
 
 2. Aantal gemeenten dat een actief homo-emancipatiebeleid voert
 
 
 T.o.v. de begroting 2012 is in het DJV 2012 niet meer opgenomen, reden: Meetinstrument gewijzigd, zoals werd gemeten wordt het niet meer gemeten
 
 
 
 
 
 Beleleidsdoorlichtingen
 
 Realisatie beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Realisatie
 
 
 Toelichting
 
 
 
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 1, 3 en 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Heroverweging Produktiviteit Onderwijs
 
 
 √
 
 
 
 
 
 Productiviteit
 
 
 
 
 
 
 Artikel 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Leren & Werken
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 012, nr. 36
 
 
 
 
 
 
 Artikel 6, 7 en 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Heroverweging Hoger Onderwijs & SF
 
 
 √
 
 
 
 
 
 Hoger onderwijs & SF
 
 
 
 
 
 
 Artikel 9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Actieplan Leerkracht
 
 
 
 
 
 Afronding begin 2013
 
 
 
 
 
 Artikel 12
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Heroverweging Kindregelingen
 
 
 √
 
 
 
 
 
 Kindregeling
 
 
 
 
 
 
 Artikel 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Waarborgen aanbod en participatie Cultuur
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 8
 
 
 
 
 
 
 Artikel 15
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Mediabeleid
 
 
 √
 
 
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 7
 
 
 
 
 
 
 Artikel 16
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Toerusting Onderzoekstelsel
 
 
 
 
 
 Niet in 2012/2013 maar in 2014 samen met de beleidsdoorlichting Behoud van kwaliteit wetenschap, wetenschappelijk talent en versterken impact wetenschap
 
 
 
 
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 1)
 
 DE BELEIDSARTIKELEN
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 1:
 Primair onderwijs
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het primair onderwijs zorgt dat leerlingen in de eerste fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het legt bovendien de basis voor de huidige en toekomstige deelname van deze leerlingen aan de samenleving.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor een primair onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij.
 In het bijzonder is zij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van de middelen voor het onderwijs en het borgen van de onderwijskwaliteit. De instrumenten die zij tot haar beschikking heeft zijn het uitvaardigen van wet- en regelgeving, het verstrekken van bekostiging, subsidies en opdrachten, het houden van toezicht en het voeren van een dialoog met belanghebbenden, en zonodig actief voeren van regie.
 
 
 
 
 Kengetallen
 
 Indicatoren voor het primair onderwijsstelsel worden beschreven in het Onderwijsverslag 2011–2012 en in Trends in Beeld 2012 .
 
 
 Tabel 1.1: Leerlingen primair onderwijs (x 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Raming
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Leerlingen basisonderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 geen gewicht
 
 
 1.316,6
 
 
 1.344,3
 
 
 1.338,5
 
 
 1.330,8
 
 
 1.322,7
 
 
 1.328,1
 
 
 
 
 –
 
 
 0.25
 
 
 37,5
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 –
 
 
 0.3
 
 
 89,0
 
 
 117,2
 
 
 111,7
 
 
 104,2
 
 
 96,9
 
 
 100,8
 
 
 
 
 –
 
 
 0.4
 
 
 0,4
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 –
 
 
 0.7
 
 
 0,7
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 –
 
 
 0.9
 
 
 47,3
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 –
 
 
 1.2
 
 
 61,6
 
 
 86,3
 
 
 84,7
 
 
 82,3
 
 
 78,3
 
 
 81,3
 
 
 
 
 Subtotaal1(Sub)totalen kunnen een kleine afwijking vertonen door het afronden van de aantallen.
 
 
 1.553,0
 
 
 1.547,8
 
 
 1.534,9
 
 
 1.517,4
 
 
 1.497,9
 
 
 1.510,3
 
 
 
 
 Leerlingen trekkende bevolking
 
 
 0,4
 
 
 0,5
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 1.553,5
 
 
 1.548,3
 
 
 1.535,3
 
 
 1.517,9
 
 
 1.498,3
 
 
 1.510,7
 
 
 
 
 Leerlingen in het speciaal basisonderwijs
 
 
 44,1
 
 
 43,3
 
 
 42,8
 
 
 41,8
 
 
 39,9
 
 
 41,0
 
 
 
 
 Leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs
 
 
 66,8
 
 
 68,5
 
 
 68,9
 
 
 70,2
 
 
 70,7
 
 
 69,3
 
 
 
 
 Ambulant begeleide leerlingen
 
 
 39,4
 
 
 42,3
 
 
 38,9
 
 
 40,5
 
 
 39,8
 
 
 42,3
 
 
 
 
 
 NB: De gewichtenregeling is herzien per 1 augustus 2006. Hierdoor zijn twee nieuwe gewichten (0,3 en 1,2) ingevoerd. Per 1 oktober 2009 is de oude gewichtenregeling afgebouwd.
 Bron: Referentieraming 2012, raming op teldatum 1 oktober van de respectievelijke jaren. De realisatie 2012 is op basis van een voorlopige telling.
 
 
 
 Tabel 1.2: uitgaven per leerling, excl. DUO en apparaatskosten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Raming
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 5,4
 
 
 5,7
 
 
 5,7
 
 
 5,8
 
 
 6,0
 
 
 5,9
 
 
 
 
 
 Bron: Referentieraming 2012, op teldatum 1 oktober van de respectievelijke jaren. De realisatie 2012 is op basis van een voorlopige telling.
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 In 2012 is met de PO-raad een bestuursakkoord afgesloten. In dit bestuursakkoord zijn op sectorniveau afspraken gemaakt over de gedeelde ambities en streefwaarden voor het primair onderwijs. Om de ambities uit het Bestuursakkoord te realiseren hebben schoolbesturen in 2012 extra middelen ontvangen via de «prestatiebox». Schoolbesturen hebben daarnaast ondersteuning gekregen bij het werken aan de ambities uit het bestuursakkoord. Hiervoor is in 2012 het programma «School aan Zet» opgestart. Per brief van 1 november is de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang op de ambities uit de bestuursakkoorden (Kamerstuk 33 400 VIII, nr. 11).
 
 Uit monitorgegevens blijkt dat bijna negen op de tien ondervraagde schoolbesturen positief tot zeer positief is over de «prestatiebox». Tweederde van de schoolbesturen zet het geld uit de prestatiebox in voor het bereiken van de ambities en streefwaarden uit het bestuursakkoord. Het bestuursakkoord en de «prestatiebox» lijken er ook toe te hebben geleid dat op de werkvloer het gesprek over onderwijskwaliteit is losgekomen. Circa 80% van de ondervraagde schoolbesturen en schoolleiders geeft aan dat met elkaar is overlegd over de geplande besteding van de extra middelen (CED-Groep/Kohnstamm, 2012).
 In 2012 hebben zowel de Tweede als de Eerste Kamer ingestemd met het Wetsvoorstel «passend onderwijs» en het Wetsvoorstel «kwaliteit (v)so». In het Begrotingsakkoord 2013 is besloten de eerder voorgenomen bezuiniging van structureel € 300 miljoen op «passend onderwijs» niet door te voeren. Dit is in de begroting 2013 verwerkt. Ook krijgen scholen één schooljaar langer de tijd om de invoering van «passend onderwijs» voor te bereiden. Vanaf schooljaar 2014–2015 wordt «passend onderwijs» gefaseerd ingevoerd. Via halfjaarlijkse rapportages worden zowel de Tweede als de Eerste Kamer op de hoogte gehouden van de voortgang van de implementatie van «passend onderwijs».
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 1.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 9.282.969
 
 
 
 
 9.625.193
 
 
 
 
 9.460.186
 
 
 
 
 9.914.081
 
 
 
 
 9.752.070
 
 
 
 
 9.634.780
 
 
 
 
 117.290
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 48.850
 
 
 0
 
 
 48.850
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 8.981.019
 
 
 
 
 9.567.428
 
 
 
 
 9.471.237
 
 
 
 
 9.554.470
 
 
 
 
 9.746.672
 
 
 
 
 9.635.996
 
 
 
 
 110.676
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 8.974.817
 
 
 
 
 9.562.350
 
 
 
 
 9.466.210
 
 
 
 
 9.549.482
 
 
 
 
 9.746.672
 
 
 
 
 9.635.996
 
 
 
 
 110.676
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Personele bekostiging
 
 
 7.411.429
 
 
 7.873.478
 
 
 7.824.174
 
 
 7.822.355
 
 
 7.934.682
 
 
 7.717.687
 
 
 216.995
 
 
 
 
 •
 
 
 Materiële bekostiging
 
 
 1.089.307
 
 
 1.145.841
 
 
 1.142.896
 
 
 1.154.479
 
 
 1.166.070
 
 
 1.148.598
 
 
 17.472
 
 
 
 
 •
 
 
 Bekostiging Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10.563
 
 
 11.949
 
 
 10.782
 
 
 1.167
 
 
 
 
 •
 
 
 Conciërgeregeling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 9.724
 
 
 21.830
 
 
 21.700
 
 
 130
 
 
 
 
 •
 
 
 Verbeteren binnenmilieu
 
 
 1.354
 
 
 1.775
 
 
 105.555
 
 
 1.454
 
 
 528
 
 
 2.103
 
 
 – 1.575
 
 
 
 
 •
 
 
 Onderwijspersoneelsbeleid
 
 
 4.603
 
 
 6.432
 
 
 3.314
 
 
 2.204
 
 
 9.179
 
 
 5.083
 
 
 4.096
 
 
 
 
 •
 
 
 Humanistisch vormend en godsdienstonderwijs
 
 
 1.963
 
 
 5.529
 
 
 7.440
 
 
 8.196
 
 
 9.996
 
 
 10.000
 
 
 – 4
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanpak (zeer) zwakke scholen
 
 
 180
 
 
 989
 
 
 1.616
 
 
 1.037
 
 
 1.989
 
 
 2.080
 
 
 – 91
 
 
 
 
 •
 
 
 Verbeteren van taal- en rekenopbrengsten
 
 
 13.421
 
 
 20.680
 
 
 41.009
 
 
 20.141
 
 
 4.065
 
 
 42.588
 
 
 – 38.523
 
 
 
 
 •
 
 
 Invoering centrale eindtoets en verplicht leerling-onderwijsvolgsysteem
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.922
 
 
 25.375
 
 
 – 20.453
 
 
 
 
 •
 
 
 Excellentie en talentontwikkeling
 
 
 920
 
 
 2.970
 
 
 3.698
 
 
 2.840
 
 
 260
 
 
 11.711
 
 
 – 11.451
 
 
 
 
 •
 
 
 Verbreding techniek in het basisonderwijs
 
 
 7.875
 
 
 8.071
 
 
 5.407
 
 
 15.300
 
 
 18.569
 
 
 11.300
 
 
 7.269
 
 
 
 
 •
 
 
 Cultuur en school
 
 
 16.774
 
 
 18.119
 
 
 27.949
 
 
 18.659
 
 
 0
 
 
 9.500
 
 
 – 9.500
 
 
 
 
 •
 
 
 Passend onderwijs en LGF
 
 
 39.258
 
 
 58.108
 
 
 71.242
 
 
 71.422
 
 
 82.013
 
 
 93.460
 
 
 – 11.447
 
 
 
 
 •
 
 
 Onderwijsachterstandenbeleid
 
 
 283.542
 
 
 266.260
 
 
 110.779
 
 
 289.491
 
 
 359.596
 
 
 360.190
 
 
 – 594
 
 
 
 
 •
 
 
 Onderwijsvoorzieningen voor jonggehandicapten
 
 
 0
 
 
 16.454
 
 
 19.000
 
 
 21.500
 
 
 22.500
 
 
 23.862
 
 
 – 1.362
 
 
 
 
 •
 
 
 Veiligheid op school
 
 
 21.614
 
 
 22.217
 
 
 22.594
 
 
 23.886
 
 
 25.591
 
 
 23.417
 
 
 2.174
 
 
 
 
 •
 
 
 Brede scholen
 
 
 970
 
 
 28.931
 
 
 1.412
 
 
 788
 
 
 1.140
 
 
 12.331
 
 
 – 11.191
 
 
 
 
 •
 
 
 Overig
 
 
 40.375
 
 
 38.977
 
 
 34.938
 
 
 37.898
 
 
 27.723
 
 
 6.290
 
 
 21.433
 
 
 
 
 •
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 41.232
 
 
 47.518
 
 
 43.187
 
 
 37.546
 
 
 44.070
 
 
 44.859
 
 
 – 789
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 53.079
 
 
 – 53.079
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven1Met ingang van de begroting 2012 zijn de apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid in artikel 92 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 
 
 6.202
 
 
 
 
 5.078
 
 
 
 
 5.027
 
 
 
 
 4.988
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 71.404
 
 
 
 
 61.435
 
 
 
 
 45.002
 
 
 
 
 20.668
 
 
 
 
 52.385
 
 
 
 
 1.661
 
 
 
 
 50.724
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De realisatie van de uitgaven in het primair onderwijs ligt € 110,7 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. De realisatie van de ontvangsten is € 50,7 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. Hieronder worden de grootste verschillen toegelicht.
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Uitgaven
 
 
 
 •
 Personele bekostiging: Het verschil met de begroting wordt grotendeels verklaard door de toevoeging van middelen voor loon- en prijsbijstelling (€ 53,1 miljoen), de tegemoetkoming voor werkgeverslasten (€ 34,8 miljoen) en de uitvoering van het «Actieplan Leerkracht» (€ 16,3 miljoen). Tevens zijn de middelen die vanaf 2012 via de «prestatiebox» beschikbaar worden gesteld aan de schoolbesturen onderdeel van de personele bekostiging (€ 132,5 miljoen, waarvan € 42,0 miljoen middelen voor het professionaliseren van leraren en schoolleiders). Tegenover deze toevoegingen staat een verlaging van € 23,8 miljoen, doordat er in 2012 minder leerlingen waren dan geraamd.
 
 
 •
 Materiële bekostiging: Het budget voor materiële bekostiging is per saldo verhoogd met € 17,5 miljoen. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door het toevoegen van de prijsbijstelling (€ 27,0 miljoen) aan de begroting. Hier staat een verlaging van de materiële bekostiging tegenover, doordat er in 2012 minder leerlingen waren dan geraamd (€ 3,2 miljoen) en door interne herschikkingen (€ 5,0 miljoen).
 
 
 •
 Onderwijspersoneelsbeleid: De verhoging van het budget voor onderwijspersoneelsbeleid is grotendeels het gevolg van een toevoeging van € 4,9 miljoen voor het Participatiefonds (zie ook de toelichting op de ontvangsten).
 
 
 •
 Verbeteren van taal- en rekenopbrengsten: Van het budget voor verbeteren taal- en rekenopbrengsten is € 38,5 miljoen beschikbaar gesteld via de «prestatiebox» (personele bekostiging).
 
 
 •
 Invoering centrale eindtoets en verplicht leerlingonderwijsvolgsysteem: Van het budget voor invoering centrale eindtoets en verplicht leerlingonderwijsvolgsysteem is € 20,5 miljoen beschikbaar gesteld via de «prestatiebox» (personele bekostiging).
 
 
 •
 Excellentie en talentontwikkeling: Van het budget voor excellentie en talentontwikkeling is € 11,5 miljoen beschikbaar gesteld via de «prestatiebox» (personele bekostiging).
 
 
 •
 Verbreding techniek in het onderwijs: De verhoging van € 7,3 miljoen van het budget voor verbreding techniek in het onderwijs is grotendeels veroorzaakt door de bijdragen van de artikelen 3 en 9 voor de projecten «School aan Zet» (€ 5,7 miljoen) en «Meer Betere Bèta’s» (€ 3,0 miljoen).
 
 
 •
 Cultuur en school: Het budget voor «Cultuur en school» is beschikbaar gesteld via de «prestatiebox» (personele bekostiging).
 
 
 •
 Passend Onderwijs en LGF: De verlaging van het budget voor «passend onderwijs» en «Leerling Gebonden Financiering» met € 11,4 miljoen wordt deels veroorzaakt door het later starten van projecten «passend onderwijs» (€ 3,6 miljoen) en de bijdrage aan artikel 3 voor de examenkosten van VSO-leerlingen in het voortgezet onderwijs (€ 0,9 miljoen). Daarnaast komt een deel van de stimuleringsregeling «passend onderwijs» in 2013 tot betaling (€ 3,0 miljoen). Het project «Herstart» is ten laste gebracht van het budget voor veiligheid op school (€ 2,3 miljoen).
 
 
 •
 Brede scholen: Het budget voor brede scholen is verlaagd door een overboeking naar het Gemeentefonds van € 11,2 miljoen voor het realiseren van combinatiefuncties in brede scholen.
 
 
 •
 Overig: Het verschil op het budget overig wordt grotendeels verklaard door de toevoeging van € 16,9 miljoen uit de Eindejaarsmarge voor dekking van overlopende verplichtingen van 2011 naar 2012. Daarnaast zijn op dit instrument uitgaven gedaan voor diverse projecten, zoals «Ouderbetrokkenheid» en «Vensters voor Verantwoording Primair Onderwijs».
 
 
 •
 Loon- en prijsbijstelling: De middelen voor loon- en prijsbijstelling zijn toegevoegd aan de personele bekostiging.
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 •
 De ontvangsten zijn € 50,7 miljoen hoger dan geraamd.
 
 
 –
 Grootste oorzaak is dat gemeenten over de periode 2006–2010 onderwijsachterstandsmiddelen niet hebben besteed (€ 37,0 miljoen). Enerzijds is dit het gevolg van onderbesteding, anderzijds bleek een deel van de middelen niet exact aan de doelen van de specifieke uitkering te zijn besteed.
 
 
 –
 Er zijn voor € 8,8 miljoen hogere ontvangsten gerealiseerd dan geraamd door afhandeling van jaarrekeningen en afrekeningen van subsidies.
 
 
 –
 Voor € 4,9 miljoen is teruggevorderd bij scholen als gevolg van onterechte declaraties van wachtgeldkosten. Dit bedrag is weer beschikbaar gesteld aan het Participatiefonds.
 
 
 
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 3)
 
 
 Artikel
 
 
 3:
 Voortgezet onderwijs
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het voortgezet onderwijs zorgt dat leerlingen in deze fase van de doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en vervolgonderwijs kunnen volgen dat het best past bij hun talenten. Het bereidt hen voor op volwaardige deelname aan de samenleving en een bij hun talenten passende (toekomstige) positie op de arbeidsmarkt.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor een voortgezet onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij.
 In het bijzonder is zij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van middelen voor het onderwijs en het borgen van de onderwijskwaliteit. De instrumenten die zij tot haar beschikking heeft zijn het uitvaardigen van wet- en regelgeving, het verstrekken van bekostiging, subsidies en opdrachten, het houden van toezicht en het voeren van een dialoog met belanghebbenden, en zonodig actief voeren van regie.
 
 
 
 
 Kengetallen
 
 
 Tabel 3.1 Kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Totaal aantal ingeschreven leerlingen, teldatum 1-10-2012
 
 
 937.200
 
 
 
 
 
 Bron: DUO
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Uitgaven per onderwijsdeelnemer (x € 1,-)
 
 
 7.669
 
 
 
 
 
 Bron: DUO
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Totaal aantal scholen
 
 
 646
 
 
 
 
 
 Bron: DUO
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Gemiddeld aantal leerlingen per school
 
 
 1.451
 
 
 
 
 
 Bron: DUO
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 In het beleidsverslag is de stand van zaken beschreven van een aantal belangrijke beleidsonderwerpen van het voorgezet onderwijs, te weten excellente scholen, schoolleiders, bestuursakkoord vo inclusief «prestatiebox» en «School aan Zet», ouderbetrokkenheid, onderwijstijd en (aangescherpte) examens. Daarnaast worden hieronder de onderstaande prioriteiten extra benadrukt:
 
 Taal en rekenen
 
 Uit onderzoek van Regioplan (Onderwijsinspanningen taal en rekenen in het po, vo en mbo, Regioplan augustus 2012) blijkt, dat scholen volop bezig zijn met de intensivering van het taal- en rekenonderwijs. Ze nemen instap- en voortgangstoetsen af, geven meer aandacht aan zwakke leerlingen en programmeren extra lesuren. Tegelijkertijd geven veel scholen aan dat zij zich in een voorbereidend stadium bevinden.
 In de brief van 19 december 2012 (Kamerstuk 31 332, nr. 19) is de Kamer op de hoogte gesteld van deze bevindingen en de maatregelen die genomen worden voor het vervolgtraject.
 
 Tussendoelen onderbouw
 De Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) heeft de gevalideerde concept-tussendoelen voor Nederlands, Engels en wiskunde/rekenen in 2012 opgeleverd. Deze worden gebruikt in verband met de voorbereidingen voor de diagnostische tussentijdse toets (dtt). In het kader van de wetgeving hierover zullen de tussendoelen definitief worden vastgesteld.
 Experimenten doorlopende leerroutes: VM2, vakmanschap- en technologieroute
 
 In 2012 is gewerkt aan het vormgeven van het wettelijk kader voor vmbo-scholen en bve-instellingen om nieuwe experimenten met doorlopende leerlijnen vmbo-mbo uit te voeren. De ervaringen van VM2 worden bij deze nieuwe experimenten meegenomen. Er worden twee typen van experimenten mogelijk gemaakt: experimenten met een vakmanschaproute en experimenten met een technologieroute. De vakmanschaproute is gericht op het behalen van een startkwalificatie op mbo 2 niveau.
 De technologieroute richt zich op opleidingen met een technisch of technologisch karakter op mbo 4 niveau. Via deelname aan de experimenten kunnen scholen en instellingen op een aantal onderdelen afwijken van voorschriften uit wet- en regelgeving.
 
 Vernieuwing beroepsgerichte examenprogramma’s
 In november 2011 is de vernieuwing van de beroepsgerichte examenprogramma’s in het vmbo gestart. Gedurende 2012 is in verschillende commissies gewerkt aan een toekomstbestendige nieuwe programmering van beroepsgerichte vmbo-vakken in de sectoren economie, techniek en zorg & welzijn. De nieuwe structuur kent een kernprogramma per sector, dat via een profieldeel in een centraal examen met aandacht voor praktijk en theorie getoetst zal worden. In september 2012 is tevens een voorstudie gestart om te komen tot één breed intersectoraal examenprogramma. Met dit vernieuwingstraject wordt gewerkt aan een beter herkenbaar en organiseerbaar vmbo, dat beter aansluit bij vervolgopleidingen en de huidige arbeidsmarktpraktijk.
 Techniek (Toptechniek in Bedrijf)
 
 Begin 2012 is in opdracht van de ministeries van OCW en EZ het Platform Bètatechniek (PBT) van start gegaan met het Actieprogramma Toptechniek in Bedrijf met als doelstelling te werken aan voldoende arbeidsmarktrelevant opgeleide technici in het vmbo en mbo in de regio. Speciale aandacht gaat hierbij uit naar de topsectoren.
 De basis van het programma wordt gevormd door een zogenaamde regiovisie die de route aangeeft hoe het regionale bedrijfsleven, overheden en vmbo- en mbo-instellingen tot een toekomstbestendig en aantrekkelijk techniekonderwijs willen komen dat aansluit op de regionale arbeidsmarktbehoeften.
 
 Excellente leerlingen
 Sinds 2012 ontvangen scholen met een vwo-afdeling via de prestatiebox voortgezet onderwijs middelen voor maatwerk en verbetering van de prestaties van hoogbegaafde- en excellente leerlingen. Uit de prestatiemonitor blijkt, dat 68 procent van de vo-scholen maatwerktrajecten aanbiedt die specifiek gericht zijn op excellente en hoogbegaafde leerlingen. Voor scholen met een vwo-afdeling is dit zelfs 87 procent.
 Scholenstichting
 In 2012 is door splitsing van een bestaande school goedkeuring verleend voor een nieuwe school voor praktijkonderwijs in Almere. De daadwerkelijke bekostiging start per 1 augustus 2013. Het betreffende besluit is gepubliceerd in de Staatscourant jaargang 2012 nr. 8643.
Met ingang van 1 augustus 2012 is de bekostiging gestart van een nieuwe school voor praktijkonderwijs in Boxmeer, die ook op basis van splitsing werd goedgekeurd. De rapportage aan de Tweede Kamer over de evaluatie van de per 1 augustus 2008 gewijzigde wetgeving met betrekking tot de voorzieningenplanning voortgezet onderwijs is voorzien vóór augustus 2013.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 3.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 6.651.112
 
 
 
 
 7.183.021
 
 
 
 
 6.964.926
 
 
 
 
 7.057.626
 
 
 
 
 7.296.426
 
 
 
 
 6.902.783
 
 
 
 
 393.643
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 122.352
 
 
 0
 
 
 122.352
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 6.484.945
 
 
 
 
 6.788.278
 
 
 
 
 6.958.031
 
 
 
 
 6.950.405
 
 
 
 
 7.131.701
 
 
 
 
 6.933.900
 
 
 
 
 197.801
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 6.479.381
 
 
 
 
 6.782.445
 
 
 
 
 6.950.011
 
 
 
 
 6.942.483
 
 
 
 
 7.131.701
 
 
 
 
 6.933.900
 
 
 
 
 197.801
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Personele en materiële bekostiging
 
 
 6.271.963
 
 
 6.546.179
 
 
 6.672.161
 
 
 6.485.190
 
 
 6.655.969
 
 
 6.468.423
 
 
 187.546
 
 
 
 
 •
 
 
 Actieplan beter presteren
 
 
 51.855
 
 
 55.646
 
 
 59.673
 
 
 55.703
 
 
 110.049
 
 
 47.644
 
 
 62.405
 
 
 
 
 •
 
 
 Versterken centrale en uniforme toetsing
 
 
 
 
 
 
 3.190
 
 
 31.638
 
 
 – 28.448
 
 
 
 
 •
 
 
 Excellente leerlingen en hoogbegaafden
 
 
 
 
 
 
 681
 
 
 8.349
 
 
 – 7.668
 
 
 
 
 •
 
 
 Maatschappelijke stages
 
 
 27.970
 
 
 38.325
 
 
 69.478
 
 
 55.233
 
 
 47.043
 
 
 47.308
 
 
 – 265
 
 
 
 
 •
 
 
 Regionaal zorgbudget etc.
 
 
 
 
 
 65.123
 
 
 72.527
 
 
 73.970
 
 
 – 1.443
 
 
 
 
 •
 
 
 Leerplusarrangement
 
 
 
 
 
 93.970
 
 
 82.962
 
 
 84.074
 
 
 – 1.112
 
 
 
 
 •
 
 
 Doorontwikkeling praktijkonderwijs
 
 
 
 
 
 4.600
 
 
 2.159
 
 
 2.300
 
 
 – 141
 
 
 
 
 •
 
 
 Visueel gehandicapten
 
 
 
 
 
 1.071
 
 
 1.292
 
 
 1.206
 
 
 86
 
 
 
 
 •
 
 
 Experimenten vmbo-mbo2
 
 
 
 7.199
 
 
 18.698
 
 
 10.510
 
 
 5.936
 
 
 11.772
 
 
 – 5.836
 
 
 
 
 •
 
 
 Borgingscohort experimenten vmbo-mbo2
 
 
 
 
 
 16.913
 
 
 21.245
 
 
 16.913
 
 
 4.332
 
 
 
 
 •
 
 
 Onderwijs Caribisch Nederland
 
 
 
 
 
 12.003
 
 
 12.967
 
 
 10.367
 
 
 2.600
 
 
 
 
 •
 
 
 Scholen aan zet en Platform Beta en Techniek
 
 
 
 
 
 9.800
 
 
 0
 
 
 7.400
 
 
 – 7.400
 
 
 
 
 •
 
 
 Taal en rekenen
 
 
 
 
 
 
 2.074
 
 
 8.074
 
 
 – 6.000
 
 
 
 
 •
 
 
 Actieprogramma «Onderwijs bewijs»
 
 
 749
 
 
 3.243
 
 
 3.521
 
 
 5.342
 
 
 4.641
 
 
 4.744
 
 
 – 103
 
 
 
 
 •
 
 
 Wet SLOA (po, vo, mbo)
 
 
 50.605
 
 
 51.849
 
 
 51.828
 
 
 49.839
 
 
 45.393
 
 
 45.892
 
 
 – 499
 
 
 
 
 •
 
 
 Overig
 
 
 19.444
 
 
 18.069
 
 
 15.630
 
 
 17.782
 
 
 10.115
 
 
 15.747
 
 
 – 5.632
 
 
 
 
 •
 
 
 Ondersteuning ICT (po, vo, mbo)
 
 
 32.106
 
 
 35.154
 
 
 33.628
 
 
 31.873
 
 
 22.030
 
 
 20.900
 
 
 1.130
 
 
 
 
 •
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 24.689
 
 
 26.781
 
 
 25.394
 
 
 27.531
 
 
 31.428
 
 
 27.179
 
 
 4.249
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven1Met ingang van de begroting 2012 zijn de apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen in artikel 92 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 
 
 5.564
 
 
 
 
 5.833
 
 
 
 
 8.020
 
 
 
 
 7.922
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 67.658
 
 
 
 
 63.729
 
 
 
 
 62.450
 
 
 
 
 9.450
 
 
 
 
 4.322
 
 
 
 
 1.361
 
 
 
 
 2.961
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De realisatie van de uitgaven van het voortgezet onderwijs is circa € 197,8 miljoen hoger dan oorspronkelijk geraamd. De realisatie van de ontvangsten is € 3 miljoen hoger dan geraamd.
 Hieronder worden de grootste verschillen toegelicht:
 Uitgaven
 
 
 •
 Personele en materiële bekostiging:
 
 
 –
 Een verhoging met € 10,7 miljoen, omdat er in dit jaar meer leerlingen in het voortgezet onderwijs waren dan in de oorspronkelijke raming.
 
 
 –
 Een verhoging met € 34,3 miljoen in verband met de uitdeling van de middelen voor de verbetering van het onderwijspersoneel convenant leerkracht (tranche 2012).
 
 
 –
 Een verhoging met € 28,3 miljoen in verband met de uitdeling van de loonbijstelling (werkgeverslasten tranche 2012) en de compensatie voor de maatregelen met betrekking tot de inkomensafhankelijke bijdrage zorgverzekering (IAB ZVW).
 
 
 –
 Een verhoging met € 24,6 miljoen in verband met de uitdeling van de prijsbijstelling tranche 2012.
 
 
 –
 Een verhoging met € 56 miljoen. In 2010 is aan de sector VO ten behoeve van de kosten van arbeidsvoorwaarden een bedrag van € 56 miljoen verstrekt. Voorgaande jaren is deze € 56 miljoen via kasschuiven doorgeschoven naar 2012. Omdat de loonbijstelling 2012 ontoereikend is om dit bedrag te compenseren, is deze post (via een kasschuif) doorgeschoven naar 2013. Omdat er in verband met de nullijn voor 2013 geen loonruimte beschikbaar is, is deze eenmalige compensatie in 2013 met de personele lumpsumbekostiging verrekend.
 
 
 –
 Een toevoeging vanuit de eindejaarsmarge van een bedrag van € 33 miljoen, dat ten goede is gekomen aan het VO-onderwijsveld.
 
 
 –
 Een verhoging met € 18 miljoen in verband met de financiële situatie van Amarantis. Hiervan is € 11 miljoen naar latere jaren doorgeschoven, omdat van de € 18 miljoen er in 2012 € 7 miljoen is besteed.
 
 
 
 
 
 
 •
 Actieplan beter presteren:
 Bij dit budget is de mutatie zichtbaar als gevolg van de invoering van de prestatiebox voortgezet onderwijs. Het beschikbare bedrag voor de Kwaliteitsagenda voortgezet onderwijs ad. € 48 miljoen is verhoogd met € 62 miljoen, waardoor voor 2012 de prestatiebox uitkomt op een bedrag van € 110 miljoen. De verhoging met € 62 miljoen is als volgt opgebouwd:
 
 
 –
 Het beschikbaar komen van een bedrag van € 25 miljoen in verband met de uitdeling van de middelen voor de professionalisering van het onderwijspersoneel.
 
 
 –
 Een verschuiving van in totaal € 41 miljoen van de volgende budgetten:
 
 
 –
 Versterken centrale en uniforme toetsing: – € 22 miljoen;
 
 
 –
 Excellente leerlingen en hoogbegaafden: – € 8 miljoen;
 
 
 –
 Scholen aan zet: – € 5 miljoen;
 
 
 –
 Taal en rekenen: – € 6 miljoen.
 
 
 Voor de invoeringskosten van het actieplan beter presteren is een bedrag van € 4 miljoen beschikbaar.
 
 
 •
 Experimenten vmbo-mbo2 en borgingscohort experimenten vmbo-mbo2:
 Een verschuiving en aanpassing van beide reeksen (per saldo – € 1,5 miljoen).
 
 
 •
 Onderwijs Caribisch Nederland: aanvullende middelen ad. € 2,6 miljoen voor Caribisch Nederland.
 
 
 Resteert een bedrag van – € 22,2 miljoen, verdeeld over diverse instrumenten en onder meer bestaand uit meerdere overboekingen van en naar andere artikelen en departementen en uit diverse bijstellingen en kasschuiven.
 De ontvangsten zijn met € 3 miljoen gestegen, voornamelijk als gevolg van terugvorderingen van middelen naar aanleiding van de controle op aanvragen in het kader van de regeling praktijkgerichte leeromgeving vmbo/pro.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 4)
 
 
 Artikel
 
 
 4:
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zorgen ervoor dat deelnemers hun talenten maximaal kunnen ontplooien en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving. Deelnemers worden voorbereid op passend vervolgonderwijs en/of een positie op de arbeidsmarkt die optimaal aansluit bij hun talenten.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele deelnemers en bij de behoeftes van de maatschappij. In het bijzonder is zij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van middelen voor het onderwijs en het borgen van de onderwijskwaliteit. De instrumenten die zij tot haar beschikking heeft zijn het uitvaardigen van wet- en regelgeving, het verstrekken van bekostiging, subsidies en opdrachten, het houden van toezicht en het voeren van een dialoog met belanghebbenden, en zonodig het actief voeren van regie. De verantwoordelijkheid voor de educatie is belegd bij de gemeenten, omdat zij het beste zicht hebben op de lokale behoefte. Gemeenten ontvangen via het participatiebudget de rijksbijdrage educatie voor de inkoop van educatieve activiteiten bij roc’s.
 
 Indicatoren voor het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie worden beschreven in Trends in Beeld 2012.
 
 
 Kengetallen
 
 
 
 Tabel 4.1 Kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2007–2008
 
 
 2008–2009
 
 
 2009–2010
 
 
 2010–2011
 
 
 2011–2012
 
 
 
 
 
 Indicator
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Aantal deelnemers mbo (x 1000)
 
 
 477.1
 
 
 479.6
 
 
 486.1
 
 
 488.7
 
 
 478.0
 
 
 
 
 
 bol-vt
 
 
 319
 
 
 313.1
 
 
 321.9
 
 
 327.2
 
 
 328.2
 
 
 
 
 
 bbl
 
 
 147
 
 
 156.9
 
 
 155.4
 
 
 152.9
 
 
 142.3
 
 
 
 
 
 bol-dt
 
 
 11.1
 
 
 9.6
 
 
 8.8
 
 
 8.6
 
 
 7.5
 
 
 
 
 
 Bron: Bekostigingstelling mbo
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Gemiddelde prijs per mbo-deelnemer (x € 1.000)
 
 
 6.7
 
 
 7.2
 
 
 7.3
 
 
 7.3
 
 
 7.4
 
 
 
 
 
 Bron: Lumpsum budget/specifieke regelingen en gewogen bekostigingsdeelnemers mbo
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Het aantal deelnemers in het mbo is onder andere gedaald door demografische ontwikkelingen. De grote daling in de bbl vanaf 2008–2009 en de geringe stijging in de bol worden veroorzaakt door de economische situatie. Deelnemers stappen over van de bbl naar de bol, omdat er niet genoeg bpv-plaatsen beschikbaar zijn voor de bbl-deelnemers.
 
 
 Beleidsconclusies
 
 
 In 2012 werd in het mbo verder uitwerking gegeven aan de beleidsagenda die is opgenomen in Focus op Vakmanschap en Leraar 2020 en het daarmee samenhangende Bestuursakkoord. In het actieplan mbo «Focus op vakmanschap 2011–2015» (maart 2011) heeft het kabinet Rutte I zijn beleid voor het middelbaar beroepsonderwijs uitgewerkt. Het doel is goed beroepsonderwijs. Het kabinet wil dat alle mbo-instellingen goed presteren. Daartoe zijn de volgende doelen gesteld:
 
 
 •
 In het mbo ligt de focus op goed, initieel beroepsonderwijs voor jongeren;
 
 
 •
 De besturing en de bedrijfsvoering van alle instellingen zijn op orde;
 
 
 •
 Het beroepsonderwijs is competitief met het algemeen vormend onderwijs.
 
 
 
 
 
 Het kabinet heeft in 2011 wetgeving voorbereid voor: het verkorten en intensiveren van opleidingen, modernisering van de bekostiging, invoering van de entrée-opleiding. Het wetsvoorstel «Doelmatige leerwegen en het moderniseren van de bekostiging van het beroepsonderwijs» is aan de Tweede Kamer aangeboden en is begin 2013 aangenomen. Het wetsvoorstel over de centralisatie van het Voortgezet Algemeen Volwassenenonderwijs (vavo) is in 2012 aangenomen. Daarnaast is er in 2012 een kamerbrief over het aanbod van mbo-opleidingen naar de Tweede Kamer verstuurd. In de brief wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de voorgestelde maatregelen ervoor moeten zorgen dat mbo-instellingen:
 
 
 •
 Voldoende kunnen investeren in de kwaliteit van opleidingen door versnippering van het aanbod tegen te gaan (doelmatigheid);
 
 
 •
 Aansluiten op de vraag vanuit de regionale arbeidsmarkt en (top)sectoren waarvoor zij werken (arbeidsmarktrelevantie);
 
 
 •
 Rekening houden met de bereikbaarheid voor studenten (toegankelijkheid).
 
 
 De uitwerking van deze maatregelen zijn voortvarend ter hand genomen.
 
 Het aparte wetsvoorstel 30-plusarrangement is ingetrokken en deze taakstelling vanuit het regeerakkoord van Rutte I is in het begrotingsakkoord budgettair gecompenseerd.
 
 In het najaar van 2012 bevat het regeerakkoord van Rutte II ook een pakket aan maatregelen voor het middelbaar beroepsonderwijs. Deze maatregelen worden verder uitgewerkt en vertaald in concept wetgeving. De maatregelen betreffen:
 
 
 •
 Minder opleidingen en macrodoelmatigheid in het mbo;
 
 
 •
 Intensiveren van het onderwijs;
 
 
 •
 Afschaffen afdrachtvermindering onderwijs en vervangen door een beter te richten subsidie;
 
 
 •
 De kenniscentra worden samengevoegd en hun wettelijke taken daar waar mogelijk ondergebracht bij de Stichting Beroepsonderwijs Bedrijfsleven en mbo-instellingen. Met de uitvoering van deze maatregel wil het kabinet een bezuiniging realiseren van € 40 miljoen in 2015 en structureel € 80 miljoen vanaf 2016 (incl. groen onderwijs).
 
 
 
 Het kabinet wil het aantal voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) verder terugbrengen naar maximaal 25.000 in 2016. De stand van zaken is bij brief van 12 februari 2013 (kamerstuk 26 695, nr. 89) aan de Tweede Kamer gemeld. In het schooljaar 2011–2012 is het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters gedaald naar 36 250 op landelijk niveau.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 4.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.520.349
 
 
 
 
 3.846.651
 
 
 
 
 3.385.269
 
 
 
 
 3.559.207
 
 
 
 
 3.824.455
 
 
 
 
 3.514.780
 
 
 
 
 309.675
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 90.817
 
 
 143.934
 
 
 6.290
 
 
 104.200
 
 
 193.020
 
 
 0
 
 
 193.020
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 3.336.258
 
 
 
 
 3.507.340
 
 
 
 
 3.502.523
 
 
 
 
 3.479.814
 
 
 
 
 3.501.845
 
 
 
 
 3.468.898
 
 
 
 
 32.947
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 3.332.952
 
 
 
 
 3.503.474
 
 
 
 
 3.498.688
 
 
 
 
 3.476.052
 
 
 
 
 3.501.845
 
 
 
 
 3.468.898
 
 
 
 
 32.947
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Bekostiging roc's/overige regelingen
 
 
 2.692.786
 
 
 2.834.325
 
 
 2.803.470
 
 
 2.852.729
 
 
 2.934.984
 
 
 2.878.690
 
 
 56.294
 
 
 
 
 •
 
 
 Bekostiging KBB's
 
 
 111.939
 
 
 115.821
 
 
 105.572
 
 
 98.820
 
 
 100.356
 
 
 98.814
 
 
 1.542
 
 
 
 
 •
 
 
 Bekostiging Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.829
 
 
 3.019
 
 
 2.089
 
 
 930
 
 
 
 
 •
 
 
 Verbetermiddelen Caribisch Nederland
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.756
 
 
 6.167
 
 
 18.072
 
 
 – 11.905
 
 
 
 
 •
 
 
 Leerlinggebonden financiering (LGF)
 
 
 23.066
 
 
 32.847
 
 
 38.174
 
 
 38.221
 
 
 45.012
 
 
 40.001
 
 
 5.011
 
 
 
 
 •
 
 
 Versterken centrale en uniforme toetsing
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.584
 
 
 11.911
 
 
 – 10.327
 
 
 
 
 •
 
 
 Taal en Rekenen
 
 
 9.237
 
 
 10.155
 
 
 60.570
 
 
 58.313
 
 
 53.963
 
 
 56.109
 
 
 – 2.146
 
 
 
 
 •
 
 
 Regeling stagebox
 
 
 35.000
 
 
 35.362
 
 
 34.900
 
 
 34.900
 
 
 34.900
 
 
 35.000
 
 
 – 100
 
 
 
 
 •
 
 
 Schoolmaatschappelijk werk
 
 
 0
 
 
 15.000
 
 
 15.000
 
 
 14.017
 
 
 14.042
 
 
 14.017
 
 
 25
 
 
 
 
 •
 
 
 Prestatiebox
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.755
 
 
 0
 
 
 3.755
 
 
 
 
 •
 
 
 Convenanten met RMC-regio's
 
 
 13.597
 
 
 21.146
 
 
 33.248
 
 
 39.590
 
 
 60.372
 
 
 68.160
 
 
 – 7.788
 
 
 
 
 •
 
 
 Programmagelden regio's
 
 
 6.800
 
 
 15.170
 
 
 22.865
 
 
 44.389
 
 
 0
 
 
 19.300
 
 
 – 19.300
 
 
 
 
 •
 
 
 Plusvoorziening «overbelaste jongeren»
 
 
 0
 
 
 11.900
 
 
 47.724
 
 
 72
 
 
 30.450
 
 
 30.000
 
 
 450
 
 
 
 
 •
 
 
 RMC's
 
 
 39.225
 
 
 53.251
 
 
 31.471
 
 
 31.599
 
 
 31.885
 
 
 31.599
 
 
 286
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvalsplan Laaggeletterdheid
 
 
 4.000
 
 
 4.200
 
 
 4.001
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Aanvullende vergoeding experimenten vmbo-mbo
 
 
 1.200
 
 
 0
 
 
 5.108
 
 
 3.788
 
 
 1.428
 
 
 4.530
 
 
 – 3.102
 
 
 
 
 •
 
 
 Sectorplan mbo-hbo techniek 2011–2016
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 400
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Netwerkscholen (FES)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.500
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Educatie
 
 
 197.591
 
 
 202.401
 
 
 150.445
 
 
 115.863
 
 
 111.604
 
 
 110.766
 
 
 838
 
 
 
 
 •
 
 
 Pilots Laaggeletterdheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.949
 
 
 5.000
 
 
 – 2.051
 
 
 
 
 •
 
 
 Overig
 
 
 25.826
 
 
 30.990
 
 
 26.742
 
 
 35.525
 
 
 39.391
 
 
 19.935
 
 
 19.456
 
 
 
 
 •
 
 
 Uitvoeringsorganisatie DUO
 
 
 13.919
 
 
 13.326
 
 
 17.177
 
 
 19.549
 
 
 18.584
 
 
 17.505
 
 
 1.079
 
 
 
 
 •
 
 
 School-ex programma's
 
 
 0
 
 
 8.485
 
 
 7.778
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Beroepsgerichte kwalificatiestructuur
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 3.785
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Stage en lerbaanoffensief Kenniscentra
 
 
 0
 
 
 7.000
 
 
 13.000
 
 
 3.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Leven Lang Leren en EVC
 
 
 16.142
 
 
 22.444
 
 
 22.920
 
 
 8.142
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Innovatiearrangement
 
 
 20.000
 
 
 21.500
 
 
 11.500
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Innovatiebox regulier
 
 
 44.495
 
 
 43.151
 
 
 43.238
 
 
 43.050
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Innovatiebox FES
 
 
 73.129
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven1Met ingang van de begroting 2012 zijn de apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid in artikel 92 Apparaat Kerndepartement
 
 
 
 
 3.306
 
 
 
 
 3.866
 
 
 
 
 3.835
 
 
 
 
 3.762
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 24.099
 
 
 
 
 15.190
 
 
 
 
 11.108
 
 
 
 
 11.108
 
 
 
 
 14.920
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 14.920
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De uitgaven voor het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zijn in 2012 ruim € 32,9 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. De verplichtingen zijn € 309,7 miljoen hoger dan geraamd. De realisatie van de ontvangsten is € 14,9 miljoen hoger dan geraamd.
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Verplichtingen
 
 De verhoging van de verplichtingen is € 276,6 miljoen hoger dan de verhoging van de uitgaven. Dit verschil wordt onder andere veroorzaakt door de toevoeging van een bedrag van € 66,6 miljoen aan garantieverplichtingen. Tevens zijn er in 2012 meerjarige verplichtingen aangegaan onder meer vanwege het afsluiten van meerjarige vsv-convenanten.
 Uitgaven
 Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht.
 
 
 •
 Bekostiging roc’s/overige regelingen: De stijging van € 56,3 miljoen op het onderdeel «bekostiging roc’s/overige regeling» ten opzichte van de vastgestelde begroting 2012 wordt met name veroorzaakt door de volgende mutaties.
 
 
 –
 Een bijstelling van € 14 miljoen voor de loonontwikkeling (werkgeverslasten tranche 2012) en de compensatie voor de maatregelen met betrekking tot de inkomensafhankelijke bijdrage voor de zorgverzekering;
 
 
 –
 Een bijstelling van € 24 miljoen voor de prijsontwikkeling 2012;
 
 
 –
 Het incidenteel toevoegen aan de lumpsum van € 12 miljoen van de middelen voor het versterken van de centrale en uniforme toetsing;
 
 
 –
 Toevoeging van een bedrag van € 6 miljoen door verschillende afrekeningen en kasschuiven.
 
 
 
 
 •
 Verbetermiddelen Caribisch Nederland: De realisatie is € 11,9 miljoen lager omdat middelen voor de verbetering van de onderwijshuisvesting zijn doorgeschoven om deze middelen in de juiste jaren beschikbaar te krijgen.
 
 
 •
 Leerlinggebonden financiering: De realisatie op het onderdeel Leerlinggebonden financiering (LGF) is € 5 miljoen hoger dan begroot.
 
 
 •
 Versterken centrale en uniforme toetsing: Zoals hierboven aangegeven is dit budget toegevoegd aan de lumpsum.
 
 
 •
 Prestatiebox: Het betreft een overheveling van de vsv-middelen naar de nieuwe prestatiebox van bve. De prestatiebox is een nieuw bekostigingselement voor het mbo. Het is bedoeld om mbo-instellingen financieel te stimuleren tot het realiseren van bijzondere beleidsdoelstellingen.
 
 
 •
 Convenanten met RMC-regio’s: De daling van € 7,8 miljoen wordt onder andere veroorzaakt door de overboeking van middelen naar de hierboven genoemde prestatiebox en de lagere realisatie bij de prestatieconvenanten.
 
 
 •
 Programmagelden regio’s: Er was sprake van een incidentele tegenvaller in 2011 van € 19,3 miljoen. De regeling programmagelden was met één jaar verlengd en het bijbehorende budget voor het jaar 2012 is na de aanvraagprocedure in 2011 ook verplicht en betaald in 2011. In de ontwerpbegroting 2012 is de kasschuif van 2012 naar 2011 abusievelijk niet verwerkt. Hierdoor is er nu vrijval in het jaar 2012.
 
 
 •
 Aanvullende vergoeding experimenten vmbo-mbo: Het betreft een kasschuif van € 0,7 miljoen uit 2012 en daarnaast een lagere realisatie door een lager deelnemersaantal dan begroot.
 
 
 •
 Overig: De stijging van de realisatie met € 19,5 miljoen wordt onder andere verklaard doordat uit 2011 € 11,9 miljoen is doorgeschoven naar 2012 om aan de verplichtingen uit de vsv convenanten te kunnen voldoen. Daarnaast is er € 3,4 miljoen uit 2011 naar 2012 doorgeschoven voor het transitiebudget om de fusie tussen ROC Zeeland en ROC Westerschelde te laten slagen. Het restant van de hogere realisatie wordt verklaard door een cumulatie van overboekingen van en naar andere artikelen, afrekeningen en kasschuiven.
 
 
 Ontvangsten
 De hogere ontvangsten van € 14,9 miljoen zijn het gevolg van onder andere afrekeningen die betrekking hadden op het innovatiearrangement, de technocentra, educatie en het project Leren en Werken.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)
 
 
 Artikel
 
 
 6 en 7:
 Hoger onderwijs
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het stelsel van hoger onderwijs en onderzoek zorgt dat studenten en (wetenschappelijk) personeel hun talenten en onderzoekend vermogen maximaal kunnen ontwikkelen. Het leidt hen op voor een positie op de nationale en internationale arbeidsmarkt en het vervullen van hun rol in de intellectuele voorhoede van onze samenleving. In de beleidsconclusie wordt beschreven in welke mate de inspanningen van 2012 hebben bijgedragen aan het bereiken van deze doelstelling.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De minister is verantwoordelijk voor een hoger onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de ambities van individuele studenten en bij de behoeftes van de maatschappij. In het bijzonder is zij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van middelen voor het hoger onderwijs en onderzoek en het borgen van de onderwijs- en onderzoekskwaliteit. De instrumenten die zij tot haar beschikking heeft, zijn het uitvaardigen van wet- en regelgeving, het verstrekken van bekostiging, subsidies en opdrachten, het houden van toezicht en het voeren van een dialoog met belanghebbenden, en zonodig actief voeren van regie. De minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor het groen onderwijs.
 
 
 
 Kengetallen
 
 
 
 Tabel 6.1 Kengetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (aantallen x 1.000)
 
 
 Realisatie 2008/2009
 
 
 Realisatie 2009/2010
 
 
 Realisatie 2010/2011
 
 
 Realisatie 2011/2012
 
 
 Realisatie 2012/2013
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Eerstejaars aantal studenten bachelorfase (excl. groen onderwijs)1De definitie van eerstejaars is aangepast aan het nieuwe bekostigingsmodel (één bachelor, één master). Er wordt nu niet meer gekeken of een student voor het eerst deelneemt aan hbo-bachelor, hbo-master of wo, maar of een student voor het eerst deelneemt aan een bachelor-opleiding dan wel master-opleiding, ongeacht het soort hoger onderwijs. In de tabel zijn alleen de eerstejaars in de bachelorfase opgenomen, omdat dit de nieuwe instroom is vanuit het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo voltijd
 
 
 78,0
 
 
 82,9
 
 
 82,6
 
 
 83,5
 
 
 82,8
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo deeltijd
 
 
 9,3
 
 
 9,5
 
 
 9,1
 
 
 7,9
 
 
 6,4
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo
 
 
 32,9
 
 
 34,7
 
 
 33,6
 
 
 34,3
 
 
 34,1
 
 
 
 
 2.
 
 
 Ingeschreven aantal studenten (excl. groen onderwijs)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo voltijd
 
 
 315,0
 
 
 332,8
 
 
 346,5
 
 
 357,0
 
 
 361,1
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo deeltijd
 
 
 62,0
 
 
 64,2
 
 
 64,5
 
 
 60,7
 
 
 52,7
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo
 
 
 214,0
 
 
 226,0
 
 
 234,3
 
 
 236,7
 
 
 232,3
 
 
 
 
 3.
 
 
 Gediplomeerden (excl. groen onderwijs)2In de onderwijsmatrix zijn enkele aanpassingen doorgevoerd die voortkomen uit de invoering van de bachelor-masterstructuur in het wo. Deze aanpassingen leiden tot een zuiverder telling van de aantallen gediplomeerden van wo-masteropleidingen. De aantallen gediplomeerden zijn met terugwerkende kracht voor alle getoonde jaren herberekend volgens deze nieuwe matrixdefinitie. Conform de referentieraming zijn nu ook de gediplomeerden van wo-postmasteropleidingen meegeteld. De aantallen zijn daardoor iets hoger dan in eerdere jaarverslagen en begrotingen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo voltijd
 
 
 51,6
 
 
 52,2
 
 
 51,9
 
 
 55,0
 
 
 –
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo deeltijd
 
 
 12,4
 
 
 12,3
 
 
 12,9
 
 
 13,1
 
 
 –
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo
 
 
 28,8
 
 
 30,8
 
 
 34,5
 
 
 38,6
 
 
 –
 
 
 
 
 Bron: 1 cijfer HO 2012 (tellingen conform OCW-referentieraming)
 
 
 
 
 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 4.
 
 
 Onderwijsuitgaven per student
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo
 
 
 
 6,0
 
 
 6,2
 
 
 6,3
 
 
 6,2
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Wo
 
 
 
 5,9
 
 
 5,9
 
 
 6,1
 
 
 6,2
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 
 1, 2 en 3
 Verondersteld wordt dat de ingevoerde – maar na de teldatum 1 oktober 2012 weer ingetrokken – langstudeermaatregel een effect heeft gehad op de instroom. De teruglopende aantallen studenten in deeltijd worden daarnaast verklaard door o.a.:
 
 
 –
 voortzetting van de tendens van dalende instroom in deeltijd hoger onderwijs (halvering instroom sinds begin deze eeuw);
 
 
 –
 crisis: verminderde bereidheid individuen en werkgevers te investeren in deelname aan deeltijdopleiding hoger onderwijs.
 
 
 Een tweede verondersteld effect van de langstudeermaatregel is het hogere aantal gediplomeerden in vergelijking met het vorige studiejaar, met name in voltijd hbo en wo.
 NB: Voor 2012/2013 zijn nog geen cijfers beschikbaar voor gediplomeerden, omdat deze worden geteld aan het eind van het studiejaar.
 
 
 4.
 Onderwijsuitgaven per student zijn in constante prijzen 2012 (dat wil zeggen gecorrigeerd voor de uitgekeerde loon- en prijsbijstelling). Omdat de langstudeerdersmaatregel is ingetrokken, wordt – in tegenstelling tot de begroting 2012 – in het jaarverslag 2012 geen onderscheid meer gemaakt in enerzijds de onderwijsuitgaven per student en anderzijds de ontvangsten per student van het verhoogd collegegeld conform de langstudeersmaatregel.
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Het beleid, zoals dat in de begroting 2012 was voorgenomen voor het hoger onderwijs, is overeenkomstig uitgevoerd. Uitzondering daarop is de langstudeerdersmaatregel. In 2012 is besloten deze maatregel in te trekken. Dit betekent dat langstudeerders – met terugwerkende kracht tot 1 september 2012 – geen verhoogd wettelijk collegegeld meer verschuldigd zijn. De hiermee samenhangende korting op de rijksbijdrage en de korting voor het gedragseffect van de hogescholen en universiteiten is in 2012 ongedaan gemaakt. Inmiddels is de wet die voorziet in de intrekking van de langstudeerdersmaatregel (Kamerstuk 33 452) door de Eerste Kamer aangenomen.
 
 In 2012 is de Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap (Kamerstuk 31 288, nr. 194) verder geoperationaliseerd en zijn noodzakelijke wet- en regelgevingstrajecten in gang gezet. Ook zijn in 2012 met alle hogescholen en universiteiten (met uitzondering van de Open Universiteit) afzonderlijk prestatieafspraken gemaakt (zie ook Kamerstuk 31 288, nr. 322) en is aan deze instellingen prestatiebekostiging toegekend. De Open Universiteit is de mogelijkheid geboden een nieuw voorstel in te dienen. In het beleidsverslag van dit Jaarverslag zijn beide onderwerpen nader toegelicht.
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 6.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.377.498
 
 
 
 
 2.692.061
 
 
 
 
 2.804.787
 
 
 
 
 2.509.747
 
 
 
 
 2.630.999
 
 
 
 
 2.455.998
 
 
 
 
 175.001
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 92.333
 
 
 176.362
 
 
 82.202
 
 
 40.000
 
 
 153.459
 
 
 0
 
 
 153.459
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 2.158.944
 
 
 
 
 2.323.653
 
 
 
 
 2.495.166
 
 
 
 
 2.515.211
 
 
 
 
 2.543.058
 
 
 
 
 2.501.470
 
 
 
 
 41.588
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 2.153.863
 
 
 
 
 2.317.618
 
 
 
 
 2.489.231
 
 
 
 
 2.509.283
 
 
 
 
 2.543.058
 
 
 
 
 2.501.470
 
 
 
 
 41.588
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Reguliere bekostiging1In de middelen voor «Reguliere bekostiging» zijn ook enkele posten voor overige uitgaven verwerkt.
 
 
 2.058.208
 
 
 2.214.185
 
 
 2.378.551
 
 
 2.454.511
 
 
 2.495.524
 
 
 2.456.191
 
 
 39.333
 
 
 
 
 •
 
 
 Profilering
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Studiekeuze-informatie voor het hoger onderwijs
 
 
 2.299
 
 
 2.400
 
 
 2.400
 
 
 2.400
 
 
 2.455
 
 
 2.400
 
 
 55
 
 
 
 
 •
 
 
 Praktijkgericht onderzoek (Raak)
 
 
 11.300
 
 
 13.100
 
 
 18.883
 
 
 18.883
 
 
 22.267
 
 
 20.267
 
 
 2.000
 
 
 
 
 •
 
 
 Ondernemerschap
 
 
 
 
 0
 
 
 95
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Hbo-masteropleidingen
 
 
 5.044
 
 
 0
 
 
 1.079
 
 
 5.490
 
 
 922
 
 
 1.481
 
 
 – 559
 
 
 
 
 •
 
 
 Deltaplan/Investerings-agenda bèta en techniek
 
 
 57.200
 
 
 64.500
 
 
 58.005
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Sectorplan mbo-hbo techniek 2011–2016/Centres of Expertise
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 
 
 •
 
 
 Verhogen studierendement niet-westerse allochtone studenten
 
 
 5.600
 
 
 8.765
 
 
 12.797
 
 
 12.848
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Emancipatie
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 100
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 14.112
 
 
 14.568
 
 
 17.416
 
 
 13.956
 
 
 20.390
 
 
 17.631
 
 
 2.759
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven Hoger Onderwijs en Studiefinanciering2Met ingang van de begroting 2012 zijn de apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid in artikel 92 Apparaat Kerndepartement
 
 
 
 
 5.081
 
 
 
 
 6.035
 
 
 
 
 5.935
 
 
 
 
 5.928
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 9.580
 
 
 
 
 11.404
 
 
 
 
 3.462
 
 
 
 
 3.948
 
 
 
 
 8.646
 
 
 
 
 974
 
 
 
 
 7.672
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 De uitgaven voor het hoger beroepsonderwijs zijn in 2012 € 41,6 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. De verplichtingen zijn € 175 miljoen hoger dan geraamd.
 De realisatie van de ontvangsten is € 7,7 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting.
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Verplichtingen
 
 De verhoging van de verplichtingen is € 133,4 miljoen hoger dan de verhoging van de uitgaven. Dit verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door de toevoeging van een bedrag van € 153,5 miljoen aan garantieverplichtingen (zie ook de Leeswijzer bij dit Jaarverslag).
 Uitgaven
 De belangrijkste oorzaken van de hogere realisatie van de uitgaven zijn:
 
 
 •
 Reguliere bekostiging: Een verhoging van in totaal € 39,3 miljoen als gevolg van met name:
 
 
 –
 een verlaging van € 30,7 miljoen als gevolg van de ontwikkeling van de studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs (Referentieraming 2012),
 
 
 –
 een toevoeging van € 7,7 miljoen aan het Profileringsfonds,
 
 
 –
 een verhoging van € 32 miljoen als gevolg van het intrekken van de langstudeerdersmaatregel,
 
 
 –
 een bijstelling van € 10,2 miljoen voor de loonontwikkeling (werkgeverslasten tranche 2012) en de compensatie voor de maatregelen met betrekking tot de inkomensafhankelijke bijdrage zorgverzekering,
 
 
 –
 een bijstelling van € 14,2 miljoen voor de prijsontwikkeling 2012,
 
 
 –
 een kasschuif (van 2012 naar 2016) van – € 2 miljoen vanwege de aanpassing van de periode waarin de middelen beschikbaar worden gesteld voor het verbeteren van de landelijke praktijk van toetsing,
 
 
 –
 toevoeging van een bedrag van € 4,7 miljoen voor de dekking van specifieke (incidentele) knelpunten, en
 
 
 –
 toevoeging van een bedrag van € 3,9 miljoen aan het macrokader van het hbo (zie de toelichting bij de ontvangsten).
 
 
 
 
 •
 Praktijkgericht onderzoek (Raak)/Centres of Expertise: Een bedrag van € 2 miljoen, dat was begroot voor de centres of expertise, is toegevoegd aan de middelen voor praktijkgericht onderzoek (Raak-programma). Zowel het Raak-programma als de centres of expertise dragen bij aan de versterking van het praktijkgericht onderzoek van hogescholen.
 
 
 •
 Dienst Uitvoering Onderwijs: De verhoging van € 2,8 miljoen heeft met name betrekking op de dekking van de kosten voor BRON-HO (€ 1,5 miljoen), Studielink (€ 0,9 miljoen) en het Diplomaregister (€ 0,2 miljoen).
 
 
 Een groot deel van bovengenoemde mutaties heeft een effect op de rijksbijdrage van de hogescholen. In onderstaand overzicht is de definitieve stand opgenomen van de rijksbijdrage voor de hogescholen voor het jaar 2012 (zie ook de 1e suppletoire begroting 2012; Kamerstuk 33 280 VIII, nr. 2, blz. 12 en de 2e suppletoire begroting 2012; Kamerstuk 33 480 VIII, nr. 2, blz. 10).
 
 Tabel 6.3 Overzicht rijksbijdrage 2012 hogescholen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Onderwijsdeel
 
 
 2.410.449
 
 
 
 
 Deel ontwerp en ontwikkeling (Lectoren en kenniskringen)
 
 
 68.605
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 2.479.054
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 De belangrijkste oorzaak van de hogere realisatie van € 7,7 miljoen op de ontvangsten is de terugstorting als gevolg van een lagere vaststelling van projectsubsidies (€ 3,8 miljoen) en terugvorderingen die in 2012 hebben plaatsgevonden (€ 3,9 miljoen). De teruggevorderde middelen zijn toegevoegd aan het macrokader van het hbo (zie de toelichting bij de uitgaven).
 
 Tabel 6.4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.784.930
 
 
 
 
 4.052.409
 
 
 
 
 4.009.600
 
 
 
 
 3.946.917
 
 
 
 
 4.028.132
 
 
 
 
 3.909.380
 
 
 
 
 118.752
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 50.000
 
 
 115.000
 
 
 35.000
 
 
 104.400
 
 
 0
 
 
 104.400
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 3.676.678
 
 
 
 
 3.781.800
 
 
 
 
 3.822.986
 
 
 
 
 3.954.885
 
 
 
 
 3.984.999
 
 
 
 
 3.894.034
 
 
 
 
 90.965
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Reguliere bekostiging1In de middelen voor «Reguliere bekostiging» zijn ook enkele posten voor overige uitgaven verwerkt.
 
 
 3.663.991
 
 
 3.764.651
 
 
 3.800.219
 
 
 3.929.396
 
 
 3.953.456
 
 
 3.862.491
 
 
 90.965
 
 
 
 
 •
 
 
 Profilering
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Toponderzoeksscholen voor topsectoren en «grand challenges»
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 20.000
 
 
 20.000
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent (Sirius Programma)
 
 
 575
 
 
 4.764
 
 
 11.436
 
 
 10.929
 
 
 11.543
 
 
 11.543
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent (kwaliteit en bekostiging)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Excellentie in onderwijs: binnen- en buitenlands talent (HSP/Libertas noodfonds)
 
 
 12.112
 
 
 12.385
 
 
 11.331
 
 
 11.351
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Verhogen studierendement niet-westerse allochtone studenten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.209
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 11.645
 
 
 
 
 13.894
 
 
 
 
 13.877
 
 
 
 
 25.117
 
 
 
 
 114
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 98
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 De uitgaven voor het wetenschappelijk onderwijs zijn in 2012 € 91,0 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. De verplichtingen zijn € 118,8 miljoen hoger dan geraamd.
 De realisatie van de ontvangsten is € 0,1 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting.
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Verplichtingen
 
 De verhoging van de verplichtingen is € 27,8 miljoen hoger dan de verhoging van de uitgaven. Dit verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door de toevoeging van een bedrag van € 104,4 miljoen aan garantieverplichtingen (zie de Leeswijzer bij dit Jaarverslag) en meerdere mutaties in de uitgaven voor het begrotingsjaar 2013. Omdat de laatst bedoelde uitgavenmutaties voor het jaar 2013 – overeenkomstig de bekostigingsregelgeving – in het jaar 2012 worden verplicht, worden deze verwerkt in het verplichtingenbudget 2012.
 Uitgaven
 
 De belangrijkste oorzaken van de hogere realisatie van de uitgaven zijn:
 
 
 •
 Reguliere bekostiging: Een verhoging van in totaal € 91,0 miljoen als gevolg van met name:
 
 
 –
 een verlaging van € 33,7 miljoen als gevolg van de ontwikkeling van het aantal studenten in het wetenschappelijk onderwijs (Referentieraming 2012),
 
 
 –
 een overboeking van € 18,8 miljoen door het ministerie van VWS voor de loonbijstellingen 2010, 2011 en 2012 betreffende de sector academische ziekenhuizen,
 
 
 –
 een toevoeging van € 2,2 miljoen aan het Profileringsfonds van de universiteiten,
 
 
 –
 een verhoging van € 28,4 als gevolg van het afschaffen van de langstudeerdersmaatregel,
 
 
 –
 een bijstelling van € 15,5 miljoen voor de loonontwikkeling (werkgeverslasten tranche 2012) en de compensatie voor de maatregelen met betrekking tot de inkomensafhankelijke bijdrage zorgverzekering,
 
 
 –
 een bijstelling van € 28,2 miljoen voor de prijsontwikkeling 2012,
 
 
 –
 een bijstelling van € 26,1 miljoen in verband met een beroepszaak van de Technische Universiteit Delft,
 
 
 –
 toevoeging van een bedrag van € 3,7 miljoen voor de dekking van specifieke (incidentele) knelpunten,
 
 
 –
 een verhoging van per saldo € 0,9 miljoen voor diverse kleinere bijstellingen.
 
 
 
 
 
 Een groot deel van bovengenoemde mutaties heeft een effect op de rijksbijdrage van de universiteiten. In onderstaand overzicht is de definitieve stand opgenomen van de rijksbijdrage voor de universiteiten voor het jaar 2012 (zie ook de 1e suppletoire begroting 2012; Kamerstuk 33 280 VIII, nr. 2, blz. 14 en de 2e suppletoire begroting 2012; Kamerstuk 33 480 VIII, nr. 2, blz. 12).
 
 Tabel 6.5 Overzicht rijksbijdrage 2012 universiteiten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Onderwijsdeel
 
 
 1.616.492
 
 
 
 
 Onderzoeksdeel
 
 
 1.706.967
 
 
 
 
 Deel ondersteuning geneeskundig onderwijs en onderzoek
 
 
 581.042
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 3.904.501
 
 
 
 
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 8)
 
 
 Artikel
 
 
 8:
 Internationaal beleid
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Bevorderen van internationale samenwerking, om daarmee de kwaliteit van onderwijs, cultuur en wetenschap een impuls te geven en de internationale competenties van studenten, docenten, kunstenaars en wetenschappers te vergroten.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 Bij het uitvoeren van de algemene doelstelling ligt de nadruk op het zoveel mogelijk stimuleren en ondersteunen van instellingen en burgers om zich op een internationale omgeving te oriënteren. Daartoe zorgt de minister vanuit zijn stelselverantwoordelijkheid voor de benodigde internationaal-bestuurlijke randvoorwaarden, bijvoorbeeld door afspraken over wederzijdse beroepserkenning, kwaliteitszorg en grensverkeer en door de uitwisseling van best practices. De minister opereert hierbij binnen multilaterale kaders als de Europese Unie, OESO en de Unesco en andere – vaak daarbij aangesloten – organisaties, alsmede via bilaterale contacten, verdragen, Memorandums of Understanding, etc. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van stimuleringsmaatregelen in de vorm van fondsen en beurzen en worden faciliterende en uitvoerende instanties gesubsidieerd, zoals het Europees Platform, Neth-er en het Duitsland Instituut. De bevordering van internationale samenwerking is ondersteunend aan de beleidsdoelstellingen van OCW. De voorgenomen activiteiten zijn dan ook voor een belangrijk deel opgenomen in de betreffende beleidsartikelen.
 De internationale activiteiten van OCW geven tenslotte mede-ondersteuning aan de doelstellingen en ambities van het bredere buitenlandse beleid, specifiek op de terreinen van OCW.
 Internationale – ondersteunende – maatregelen laten zich moeilijk vangen in «harde» cijfers en conclusies. In gevallen waar dit wel mogelijk is, bijvoorbeeld bij de bevordering van in- en uitgaande studiemobiliteit of bij de bevordering van culturele activiteiten in het buitenland zijn relevante cijfers opgenomen in de publicaties «Trends in Beeld 2012» en «Kerncijfers OCW». Bij de ten uitvoerlegging van de in de begroting opgenomen voornemens zijn er geen bijzondere ontwikkelingen opgetreden die een aanpassing of afwijking van die voornemens noodzakelijk maakten.
 
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 8.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 HGIS realisatie
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 28.899
 
 
 
 
 29.277
 
 
 
 
 57.293
 
 
 
 
 15.441
 
 
 
 
 7.312
 
 
 
 
 7.960
 
 
 
 
 – 648
 
 
 
 
 779
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 18.849
 
 
 
 
 24.418
 
 
 
 
 23.813
 
 
 
 
 19.393
 
 
 
 
 16.215
 
 
 
 
 16.890
 
 
 
 
 – 675
 
 
 
 
 779
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 16.329
 
 
 
 
 21.364
 
 
 
 
 20.794
 
 
 
 
 16.543
 
 
 
 
 16.215
 
 
 
 
 16.890
 
 
 
 
 – 675
 
 
 
 
 779
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Mobiliteitsprogramma's Europees Platform en Fulbright Center
 
 
 6.199
 
 
 6.102
 
 
 6.012
 
 
 6.084
 
 
 5.818
 
 
 5.730
 
 
 88
 
 
 
 
 
 •
 
 
 EU-programma Leven Lang Leren
 
 
 1.686
 
 
 1.804
 
 
 1.724
 
 
 1.731
 
 
 1.748
 
 
 1.731
 
 
 17
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Bilaterale samenwerking met andere landen
 
 
 1.487
 
 
 1.719
 
 
 1.713
 
 
 1.789
 
 
 1.642
 
 
 1.596
 
 
 46
 
 
 590
 
 
 
 
 •
 
 
 Programma's Agentschap NL
 
 
 1.286
 
 
 1.264
 
 
 1.097
 
 
 1.161
 
 
 1.162
 
 
 1.168
 
 
 – 6
 
 
 
 
 
 •
 
 
 OCW-vertegenwoordiging in het buitenland
 
 
 1.783
 
 
 1.660
 
 
 1.895
 
 
 2.050
 
 
 2.227
 
 
 2.551
 
 
 – 324
 
 
 140
 
 
 
 
 •
 
 
 Participeren in multilaterale organisaties
 
 
 3.263
 
 
 3.427
 
 
 3.376
 
 
 3.441
 
 
 3.287
 
 
 3.459
 
 
 – 172
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Stimuleren van internationale uitwisseling van kennis en cultuur, beleidsonderzoek en benchmarking
 
 
 625
 
 
 1.395
 
 
 668
 
 
 287
 
 
 331
 
 
 655
 
 
 – 324
 
 
 49
 
 
 
 
 •
 
 
 Het integreren van de BES-eilanden in Nederland
 
 
 
 3.993
 
 
 4.309
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven1Met ingang van begroting 2012 zijn de apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid in niet-beleidsartikel 92 Apparaatsuitgaven.
 
 
 
 
 2.520
 
 
 
 
 3.054
 
 
 
 
 3.019
 
 
 
 
 2.850
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 430
 
 
 
 
 84
 
 
 
 
 183
 
 
 
 
 16
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 99
 
 
 
 
 – 58
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Uitgaven
 De uitgaven zijn € 0.7 miljoen lager uitgevallen dan de vastgestelde begroting. Het betreft voornamelijk de uitgaven voor de OCW-vertegenwoordiging in het buitenland en de uitgaven voor internationale culturele uitwisseling.
 
 
 Internationale Uitgaven OCW – breed
 
 Het vergroten van internationale mobiliteit en grensoverschrijdende samenwerking tussen instellingen is een inzet die niet alleen plaatsvindt op dit artikel. Veel internationaliseringsbeleid is elders ondergebracht binnen de OCW-begroting. Hieronder is een overzicht opgenomen van de totale internationale uitgaven van OCW per beleidsartikel en daaraan gekoppeld, welk deel daarvan deel uitmaakt van de Homogene groep internationale samenwerking (HGIS), die wordt gecoördineerd door het ministerie van Buitenlandse Zaken.
 
 
 Tabel 8.2 Internationale uitgaven OCW (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 HGIS realisatie
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Primair onderwijs (artikel 1)
 
 
 17.657
 
 
 19.198
 
 
 22.008
 
 
 20.291
 
 
 20.992
 
 
 20.237
 
 
 755
 
 
 
 
 
 Voortgezet onderwijs (artikel 3)
 
 
 3.061
 
 
 3.914
 
 
 3.518
 
 
 4.660
 
 
 4.631
 
 
 4.274
 
 
 357
 
 
 
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (artikel 4)
 
 
 611
 
 
 1.172
 
 
 862
 
 
 830
 
 
 1.217
 
 
 868
 
 
 349
 
 
 
 
 
 Hoger beroepsonderwijs (artikel 6)
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 3.453
 
 
 
 3.453
 
 
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs (artikel 7)
 
 
 84.906
 
 
 86.428
 
 
 86.503
 
 
 87.582
 
 
 74.813
 
 
 87.350
 
 
 – 12.537
 
 
 58.254
 
 
 
 
 Internationaal beleid (artikel 8)
 
 
 16.329
 
 
 17.371
 
 
 16.485
 
 
 16.543
 
 
 16.215
 
 
 16.890
 
 
 – 675
 
 
 779
 
 
 
 
 Studiefinanciering (artikel 11)
 
 
 10.378
 
 
 4.363
 
 
 2.162
 
 
 55.165
 
 
 63.775
 
 
 49.152
 
 
 14.623
 
 
 
 
 
 Kunsten (artikel 14)
 
 
 11.818
 
 
 19.379
 
 
 18.334
 
 
 19.211
 
 
 18.017
 
 
 17.643
 
 
 374
 
 
 5.765
 
 
 
 
 Cultureel erfgoed (artikel 14)
 
 
 1.598
 
 
 1.389
 
 
 2.096
 
 
 2.129
 
 
 2.578
 
 
 2.892
 
 
 – 314
 
 
 395
 
 
 
 
 Media (artikel 14 en 15)
 
 
 47.401
 
 
 50.478
 
 
 50.872
 
 
 50.306
 
 
 49.891
 
 
 50.214
 
 
 – 323
 
 
 506
 
 
 
 
 Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)
 
 
 83.950
 
 
 88.675
 
 
 79.226
 
 
 91.964
 
 
 99.359
 
 
 85.457
 
 
 13.902
 
 
 685
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 281.162
 
 
 
 
 295.820
 
 
 
 
 285.519
 
 
 
 
 352.134
 
 
 
 
 354.941
 
 
 
 
 338.430
 
 
 
 
 16.511
 
 
 
 
 69.837
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 De uitgaven op de Homogene groep internationale samenwerking (HGIS) maken deel uit van de totale realisaties in het jaar 2012. De beleidsprestaties zijn – waar nodig en relevant – toegelicht bij de betreffende beleidsartikelen.
 Voor artikel 11 geldt dat de bedragen indicaties zijn van de omvang van uitgaven aan internationale studiefinanciering (diplomamobiliteit). Het betreft zowel de relevante als niet-relevante uitgaven voor meeneembare studiefinanciering (dit is uitgaande studentenmobiliteit) en voor inkomende mobiliteit (EU-studenten die een vorm van collegegeldvergoeding krijgen).
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 9)
 
 
 Artikel
 
 
 9:
 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 De kwaliteit van het onderwijs wordt gewaarborgd door de beschikbaarheid van voldoende personeel van voldoende kwaliteit voor alle onderwijsdeelnemers.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en ambities van individuele leerlingen/studenten en bij de behoeftes van de maatschappij.
 In het bijzonder is zij verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs, de rechtmatige en doelmatige besteding van middelen voor het onderwijs en het borgen van de onderwijskwaliteit. De instrumenten die zij tot haar beschikking heeft, zijn het uitvaardigen van wet- en regelgeving, het verstrekken van bekostiging, subsidies en opdrachten, het houden van toezicht en het voeren van een dialoog met belanghebbenden, en zonodig actief voeren van regie.
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 
 Vanuit het actieplan «Leraar 2020 – een sterker beroep!» zijn in 2012 de maatregelen voor het stimuleren van de professionele ontwikkeling van leraren en het op peil houden van de omvang en kwaliteit van de lerarenpopulatie voortgezet en op onderdelen geïntensiveerd. Zo zijn er in 2012 ruim 4.400 nieuwe lerarenbeurzen voor bachelor- en masteropleidingen toegekend. In februari 2012 is het lerarenregister voor leraren in po, vo en mbo van start gegaan. Ook is gewerkt aan de verbetering van de aantrekkelijkheid en de kwaliteit van de lerarenopleidingen.
 Professionalisering van leraren en schoolleiders is ook een belangrijke peiler van de bestuursakkoorden die met de PO-raad, VO-raad en MBO-raad zijn afgesloten. Via Prestatiebox-regelingen ontvangen scholen voor po, vo en mbo hiervoor jaarlijks aanvullende middelen (2012 € 90 miljoen) dat hen financiële daadkracht biedt om de door hun geformuleerde professionaliseringsdoelen in het kader van de akkoorden te realiseren. De scholen zijn in 2012 nadrukkelijk aan de slag gegaan om de sectorale prestatieafspraken te vertalen naar doelstellingen op schoolniveau.
 In 2012 was de onderwijsarbeidsmarkt redelijk in evenwicht. Zowel in het po, vo en in het mbo is de spanning op de arbeidsmarkt voor leraren het afgelopen jaar verminderd. Dat komt naast de hogere uittredeleeftijd van leraren, een hogere leerling/leraarratio en de gevolgen van de financiële crisis in belangrijke mate door de ingezette beleidsmaatregelen vanuit het Actieplan «LeerKracht van Nederland» (in 2012 ruim € 730 miljoen). In het vo zijn er, zowel naar vak als regionaal, wel duidelijk verschillen op de arbeidsmarkt. Vooral in en rondom de grote steden en in enkele groeigebieden is de arbeidsmarkt voor leraren meer gespannen. In 2012 is hier dan ook een aanvang gemaakt om via een vraaggestuurde aanpak ondersteuning te bieden aan regio’s die acute knelpunten ervaren of verwachten op de onderwijsarbeidsmarkt.
 Met het Begrotingsakkoord 2013 is besloten om geen middelen meer in te zetten voor prestatiebeloning in het onderwijs. Het betreft hier zowel de middelen voor het uitvoeren van de experimenten (€ 10 miljoen in 2012 oplopend tot € 80 miljoen in 2015) als voor de structurele middelen (€ 250 miljoen vanaf 2018). De in 2011 gepubliceerde regeling om de experimenten mogelijk te maken is in 2012 ingetrokken, waarbij een regeling is getroffen ter tegemoetkoming van de kosten die betrokken scholen en onderzoekers al hadden gemaakt (Stcrt, 21 juni 2012, nr. 12358).
 
 
 De kwaliteit van de leraar en schoolleider wordt duurzaam geborgd
 
 In 2012 is een volgende stap gezet om te zorgen voor een duurzame borging van de kwaliteit van het onderwijspersoneel.
 Met ingang van 2012 is de lerarenbeurs (Stcrt, 1 maart 2012, nr. 3917) exclusief ingezet voor geaccrediteerde bachelor- en masteropleidingen ter verkrijging van hogere kwalificaties voor leraren in het po, vo, mbo en hbo. In 2012 zijn er 4.400 nieuwe beurzen toegekend, in totaal is in 2012 € 68 miljoen aan beurzen verstrekt. Daarnaast zijn 350 subsidies voor zij-instroomtrajecten in het vo en mbo verleend en zijn 33 leraren in het po, vo, mbo en ho via de zogenaamde promotiebeurs in staat gesteld om onderzoek te verrichten dat uitmondt in een proefschrift.
 In het kader van de bestuursakkoorden met de sectorraden is in het po (Kamerstuk 31 293, nr. 132), vo (Kamerstuk 31 289, nr. 110) en mbo (Kamerstukken 27 923, nr. 121 en 33 400 VIII, nr. 11) verder geïnvesteerd (2012 € 90 miljoen) in de intensivering van het bekwaamheidsonderhoud van leraren en in de professionele ontwikkeling van leraren en in professionalisering van schoolleiders. Voorts is in februari 2012 het lerarenregister voor leraren in het po, vo en mbo van start gegaan waarin leraren activiteiten ten behoeve van hun bekwaamheidsonderhoud kunnen vastleggen (Kamerstuk 27 923, nr. 136). Ook het op Nederlands niveau brengen van de bekwaamheden in Caribisch Nederland is in 2012 in gang gezet.
 Ter versterking van het beroep en de kwaliteit van de leraar en om leraren te kunnen ondersteunen in hun professionele ontwikkeling zijn in 2012 subsidies verstrekt aan de Onderwijscoöperatie (€ 2,9 miljoen, Kamerstuk 27 923, nr. 139) en aan de Open Universiteit LOOK (€ 6,4 miljoen).
 
 Naar professionele scholen, met ruimte voor goed onderwijspersoneel
 
 De investeringen in beloning voor het onderwijspersoneel, ter verbetering van de arbeidsmarktpositie, voortvloeiend uit de convenanten LeerKracht van Nederland (Stcrt, 3 maart 2009, nr. 42) zijn in 2012 doorgezet. In totaal was in 2012 € 586 miljoen beschikbaar voor het versterken van de functiemix en het inkorten van de carrièrelijnen (inclusief schaal-uitloopbedrag en toelage directeuren po), dat aan de lumpsum of als aanvulling op de lumpsum van de instellingen voor po, vo, mbo en ho is toegevoegd.
 Met het Begrotingsakkoord 2013 zijn de middelen uit de intensivering «Prestatiebeloning op basis van leerwinst» ingehouden. Op basis daarvan is de «Regeling experimenten prestatiebeloning onderwijs» ingetrokken (Stcrt. 21 juni 2012, nr. 12358). Ter tegemoetkoming in de gemaakte kosten is aan instellingen en onderzoekers die al de nodige werkzaamheden hadden verricht een eenmalige tegemoetkoming verstrekt van in totaal € 1,5 miljoen.
 
 Er komen voldoende en goed opgeleide leraren
 
 Vanuit de Kwaliteitsagenda «Krachtig meesterschap» (Kamerstuk 27 923, nr. 68) hebben de opleidingen voor leraren die door hogescholen worden verzorgd verder gewerkt aan verbetering van de balans tussen het kennen en het kunnen van de leraren die zij opleiden. De invoering van kennisbases en kennistoetsen in de curricula spelen daarbij een belangrijke rol. Voorts is eind 2012 de Tweede Kamer geïnformeerd over de maatregelen die met opleidingen en scholen worden getroffen om de kwaliteit van de opleiding van leraren voor het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs te verbeteren (Kamerstuk 27 923, nr. 148). Ten slotte zijn universiteiten en hogescholen uitgenodigd om samen een sectorale agenda op te stellen en uit te voeren gericht op de realisering van een adequaat, flexibel en toekomstbestendig geheel van (initiële) opleidingsvoorzieningen.
 Ook zijn in 2012 vanuit diezelfde agenda op verschillende fronten de acties voortgezet om het leraaraanbod te vergroten. Het gaat om projecten als «Eerst de Klas», stimulering Krachtig meesterschap, de invoering van de educatieve minor en de uitbreiding van de hbo-kopopleiding.
 Om de samenwerking tussen lerarenopleidingen en het afnemend veld te verbeteren, zijn er 55 opleidingsscholen (samenwerkingsverbanden van één of meer lerarenopleidingen met één of meer scholen voor po, vo en mbo) erkend. Zij hebben in 2012 € 14 miljoen aan bekostiging ontvangen om gezamenlijk leraren op de werkplek op te leiden. Van de 55 opleidingsscholen zijn er 22 academische opleidingsscholen. Deze scholen verbinden het opleiden in de school met schoolontwikkeling, innovatie en onderzoek. In aanloop op een verdere verankering van de academische opleidingsschool hebben deze scholen hiervoor in 2012 € 2,5 miljoen extra aan bekostiging ontvangen.
 In 2011 zijn de experimenten Innovatie Impuls Onderwijs gestart. Het doel van het project is tweeledig: het implementeren van innovatieve maatregelen in de schoolorganisatie po en vo, gericht op de verhoging van de arbeidsproductiviteit met behoud van onderwijskwaliteit en zonder verhoging van werkdruk, en het meten van effecten van deze maatregelen op de arbeidsproductiviteit. Het project loopt tot eind 2014 (uitgaven 2012 € 5 miljoen).
 Voor verdere beleidsconclusies wordt verwezen naar de «Beleidsdoorlichting Actieplan LeerKracht van Nederland (2007–2012) zoals die begin 2013 aan de Tweede Kamer is aangeboden (Kamerstuk 31 511, nr. 10).
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 9.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 208.665
 
 
 
 
 203.820
 
 
 
 
 252.435
 
 
 
 
 312.184
 
 
 
 
 328.100
 
 
 
 
 426.396
 
 
 
 
 – 98.296
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 109.199
 
 
 
 
 178.436
 
 
 
 
 265.898
 
 
 
 
 273.113
 
 
 
 
 257.651
 
 
 
 
 426.396
 
 
 
 
 – 168.745
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 107.318
 
 
 
 
 176.265
 
 
 
 
 263.586
 
 
 
 
 270.983
 
 
 
 
 257.651
 
 
 
 
 426.396
 
 
 
 
 – 168.745
 
 
 
 
 
 •
 
 
 De kwaliteit van de leraar en schoolleider wordt duurzaam geborgd
 
 
 
 
 80.880
 
 
 98.112
 
 
 106.649
 
 
 185.435
 
 
 – 78.786
 
 
 
 
 •
 
 
 Naar professionele scholen, met ruimte voor goed onderwijspersoneel
 
 
 
 
 114.412
 
 
 106.805
 
 
 92.000
 
 
 162.412
 
 
 – 70.412
 
 
 
 
 •
 
 
 Er komen voldoende en goed opgeleide leraren
 
 
 
 
 37.555
 
 
 38.322
 
 
 31.286
 
 
 50.500
 
 
 – 19.214
 
 
 
 
 •
 
 
 Overig
 
 
 
 
 27.662
 
 
 24.672
 
 
 20.131
 
 
 21.773
 
 
 – 1.642
 
 
 
 
 •
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 2.488
 
 
 3.025
 
 
 3.077
 
 
 3.072
 
 
 7.585
 
 
 6.276
 
 
 1.309
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven1Met ingang van de begroting 2012 zijn de apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid in artikel 92 Apparaat Kerndepartement
 
 
 
 
 1.881
 
 
 
 
 2.171
 
 
 
 
 2.312
 
 
 
 
 2.130
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.344
 
 
 
 
 7.620
 
 
 
 
 4.688
 
 
 
 
 5.216
 
 
 
 
 7.335
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 7.335
 
 
 
 
 
 
 * Door herschikking van de instrumenten binnen de doelstellingen zijn de uitgaven op het niveau van de doelstellingen voor de jaren 2008 en 2009 niet meer te reconstrueren.
 
 
 
 Toelichting:
 Het verschil tussen de uitgaven op dit beleidsartikel en de oorspronkelijke begroting is € 168,7 miljoen. De realisatie van de ontvangsten is € 7,3 miljoen hoger dan oorspronkelijk geraamd. Hieronder worden de verschillen toegelicht.
 Verplichtingen
 De realisatie van de verplichtingen is € 98 miljoen lager ten opzichte van de begroting 2012, terwijl de realisatie van de uitgaven € 169 miljoen lager is. Dit wordt ondermeer veroorzaakt doordat in 2012 verplichtingen zijn aangegaan voor de regelingen «Lerarenbeurs voor scholing» en «Professionalisering mbo», die tot uitgaven leiden zowel in 2012 als in 2013 en 2014. In de begroting was hiervan geraamd dat in 2012 slechts de verplichtingen zouden worden aangegaan die in 2012 tot uitgaven zouden leiden.
 Uitgaven
 
 
 •
 De tranche 2012 aan beloningsmaatregelen uit het actieplan «LeerKracht van Nederland» is overgeboekt naar de onderwijssectoren po en vo (totaal € 50,7 miljoen) en toegevoegd aan de lumpsum.
 
 
 •
 In het kader van de professionalisering van het onderwijspersoneel is, in het verlengde van de met de sectoren afgesloten bestuursakkoorden € 69,2 miljoen overgeboekt naar po en vo en toegevoegd aan de bekostiging via de prestatiebox van die sectoren.
 
 
 •
 Voor het realiseren van de verdere professionalisering van medewerkers in het mbo zijn extra middelen (€ 7 miljoen) ter beschikking gesteld.
 
 
 •
 Om voor het beleidsonderwerp «aansluiting pabo’s/lerarenopleidingen met schoolbesturen de beschikbare budgetten in overeenstemming te brengen met de beoogde uitgaven is de begroting 2012 via een intertemporele compensatie verlaagd met € 16 miljoen.
 
 
 •
 Het, door het intrekken van de regeling «Prestatiebeloning in het onderwijs», niet tot uitkering komen van een groot deel van de middelen 2012 voor prestatiebeloning (€ 8,5 miljoen).
 
 
 •
 Onderuitputting van € 16,9 miljoen op de budgetten «Kwaliteitsagenda leraren», «experimenten actieplan LeerKracht» en «overige uitgaven lerarenopleidingen»; dit omdat diverse projecten later zijn gestart/aangevraagd dan wel eerst in 2013 worden ingezet.
 
 
 •
 De aanvragen op de regelingen «lerarenbeurs voor scholing» en de «zij-instroom» bleven achter bij de raming (€ 12,5 miljoen).
 
 
 •
 Op de regeling «tegemoetkoming kosten opleidingsscholen» is een meevaller van € 4 miljoen omdat het aantal studenten op de betreffende scholen nog niet het maximum heeft bereikt.
 
 
 •
 De loon- en prijsbijstelling hebben geleid tot een verhoging van het budget met € 2,1 miljoen.
 
 
 Ontvangsten
 Hierop is € 6,5 miljoen geboekt betreffende door leraren terugbetaalde lerarenbeurzen, dit omdat ze hun opleiding niet of niet voldoende hebben afgerond. Het resterende bedrag van € 0,8 miljoen is binnengekomen door het afrekenen van in voorgaande jaren verstrekte (project-) subsidies.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 11)
 
 
 Artikel
 
 
 11:
 Studiefinanciering
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het stelsel van studiefinanciering biedt studenten in het hoger onderwijs en deelnemers in de beroepsopleidende leerweg van het middelbaar beroepsonderwijs (vanaf 18 jaar) de financiële mogelijkheden om in Nederland en daarbuiten onderwijs te kunnen volgen.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De minister is verantwoordelijk voor de doeltreffende en doelmatige werking van het stelsel van studiefinanciering, zoals geregeld in de Wet studiefinanciering 2000. De financiële toegankelijkheid is gewaarborgd: er zijn geen onoverkomelijke financiële belemmeringen om te gaan studeren. Tegelijkertijd wordt recht gedaan aan het principe dat studeren ook investeren is.
 
 De minister heeft verschillende financiële instrumenten ter beschikking om de financiële toegankelijkheid van het onderwijs te waarborgen. Dit zijn de basisbeurs, de aanvullende beurs, de reisvoorziening, het collegegeldkrediet en de rentedragende lening. De overheid zet haar middelen voor studiefinanciering zo in dat het onderwijs voor iedereen toegankelijkheid is, ook voor mensen met een lager inkomen. Ook bij de ouders van studerenden ligt een verantwoordelijkheid: van hen wordt verwacht dat zij bijdragen aan de financiering van de studie van hun kinderen. Indien de ouders onvoldoende inkomen hebben, verstrekt de overheid een aanvullende beurs. Bij de studerende ligt de verantwoordelijkheid om zelf ook een bijdrage aan de studie te leveren, omdat de studie een investering in de eigen toekomst is.
 
 
 Beleidsconclusies
 
 In 2012 is het wetsvoorstel Studeren is investeren ingediend. Na de val van het kabinet Rutte I is dit wetsvoorstel controversieel verklaard. Daarom zijn de invoering van een sociaal leenstelsel in de masterfase en de verlenging van de aflossingstermijn van studieleningen van 15 naar 20 jaar niet doorgevoerd. Het recht op de reisvoorziening (OV-kaart) is wel beperkt van de nominale studieduur plus één uitloopjaar in plaats van drie uitloopjaren.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 11.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 (x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 3.782.267
 
 
 
 
 3.617.833
 
 
 
 
 3.790.873
 
 
 
 
 4.131.887
 
 
 
 
 3.807.055
 
 
 
 
 3.746.891
 
 
 
 
 60.164
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 3.782.267
 
 
 
 
 3.617.833
 
 
 
 
 3.790.873
 
 
 
 
 4.131.887
 
 
 
 
 3.807.055
 
 
 
 
 3.746.891
 
 
 
 
 60.164
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Basisbeurs
 
 
 
 
 992.566
 
 
 
 
 963.997
 
 
 
 
 1.198.484
 
 
 
 
 1.041.952
 
 
 
 
 1.176.404
 
 
 
 
 1.266.547
 
 
 
 
 – 90.143
 
 
 
 
 
 • Gift (R)
 
 
 640.966
 
 
 711.397
 
 
 808.120
 
 
 873.052
 
 
 915.853
 
 
 1.021.900
 
 
 – 106.047
 
 
 
 
 • Prestatiebeurs (NR)
 
 
 351.600
 
 
 252.600
 
 
 390.364
 
 
 168.900
 
 
 260.551
 
 
 244.647
 
 
 15.904
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanvullende beurs
 
 
 
 
 589.700
 
 
 
 
 578.100
 
 
 
 
 629.379
 
 
 
 
 583.500
 
 
 
 
 612.222
 
 
 
 
 671.230
 
 
 
 
 – 59.009
 
 
 
 
 
 • Gift (R)
 
 
 471.100
 
 
 473.400
 
 
 523.731
 
 
 489.800
 
 
 499.865
 
 
 514.517
 
 
 – 14.652
 
 
 
 
 • Prestatiebeurs (NR)
 
 
 118.600
 
 
 104.700
 
 
 105.648
 
 
 93.700
 
 
 112.357
 
 
 156.714
 
 
 – 44.357
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Reisvoorziening
 
 
 
 
 596.475
 
 
 
 
 440.630
 
 
 
 
 450.811
 
 
 
 
 803.237
 
 
 
 
 292.937
 
 
 
 
 196.608
 
 
 
 
 96.330
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan vervoersbedrijven (R)
 
 
 852.893
 
 
 672.178
 
 
 672.346
 
 
 996.331
 
 
 539.319
 
 
 374.318
 
 
 165.001
 
 
 
 
 • Gift (R)
 
 
 277.925
 
 
 355.754
 
 
 425.909
 
 
 463.234
 
 
 497.253
 
 
 520.583
 
 
 – 23.330
 
 
 
 
 • Prestatiebeurs (R)
 
 
 – 534.342
 
 
 – 587.303
 
 
 – 647.443
 
 
 – 656.328
 
 
 – 743.635
 
 
 – 698.294
 
 
 – 45.341
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Leenvoorzieningen
 
 
 
 
 1.219.326
 
 
 
 
 1.255.007
 
 
 
 
 1.294.051
 
 
 
 
 1.354.449
 
 
 
 
 1.423.416
 
 
 
 
 1.463.482
 
 
 
 
 – 40.066
 
 
 
 
 
 • Rentedragende lening
 
 
 1.174.713
 
 
 1.187.857
 
 
 1.207.497
 
 
 1.252.579
 
 
 1.300.675
 
 
 1.277.663
 
 
 23.012
 
 
 
 
 • Collegegeldkrediet
 
 
 44.613
 
 
 67.150
 
 
 86.554
 
 
 101.870
 
 
 122.741
 
 
 185.819
 
 
 – 63.078
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige uitgaven
 
 
 
 
 305.064
 
 
 
 
 303.500
 
 
 
 
 125.645
 
 
 
 
 260.235
 
 
 
 
 188.783
 
 
 
 
 60.596
 
 
 
 
 128.187
 
 
 
 
 
 Overige uitgaven relevant
 
 
 37.456
 
 
 52.265
 
 
 77.392
 
 
 70.448
 
 
 98.457
 
 
 88.753
 
 
 9.704
 
 
 
 
 Overige uitgaven niet-relevant
 
 
 267.608
 
 
 251.235
 
 
 48.253
 
 
 189.787
 
 
 90.326
 
 
 – 28.157
 
 
 118.483
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven overig
 
 
 
 
 78.228
 
 
 
 
 76.600
 
 
 
 
 92.503
 
 
 
 
 88.514
 
 
 
 
 113.293
 
 
 
 
 88.428
 
 
 
 
 24.865
 
 
 
 
 
 • Dienst Uitvoering Onderwijs (R)
 
 
 78.228
 
 
 76.600
 
 
 92.503
 
 
 88.514
 
 
 113.293
 
 
 88.428
 
 
 24.865
 
 
 
 
 
 Totaal programma-uitgaven
 
 
 
 
 3.781.359
 
 
 
 
 3.617.833
 
 
 
 
 3.790.873
 
 
 
 
 4.131.887
 
 
 
 
 3.807.055
 
 
 
 
 3.746.891
 
 
 
 
 60.164
 
 
 
 
 
 • Waarvan relevant
 
 
 1.824.225
 
 
 1.754.292
 
 
 1.952.557
 
 
 2.325.051
 
 
 1.920.405
 
 
 1.910.206
 
 
 10.199
 
 
 
 
 • Waarvan niet-relevant
 
 
 1.957.134
 
 
 1.863.541
 
 
 1.838.316
 
 
 1.806.836
 
 
 1.886.650
 
 
 1.836.685
 
 
 49.965
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 
 
 908
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale ontvangsten
 
 
 
 
 473.015
 
 
 
 
 541.891
 
 
 
 
 629.024
 
 
 
 
 662.979
 
 
 
 
 694.980
 
 
 
 
 755.386
 
 
 
 
 – 60.406
 
 
 
 
 
 • Terugontvangen hoofdsom (NR)
 
 
 226.918
 
 
 276.081
 
 
 337.562
 
 
 360.611
 
 
 384.348
 
 
 414.046
 
 
 – 29.698
 
 
 
 
 • Ontvangen rente en relevante hoofdsom (R)
 
 
 170.717
 
 
 198.092
 
 
 223.869
 
 
 240.832
 
 
 234.426
 
 
 277.345
 
 
 – 42.919
 
 
 
 
 • Kortlopende vorderingen (R)
 
 
 75.379
 
 
 67.718
 
 
 67.593
 
 
 61.536
 
 
 76.206
 
 
 63.995
 
 
 12.211
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale ontvangsten
 
 
 
 
 473.015
 
 
 
 
 541.891
 
 
 
 
 629.024
 
 
 
 
 662.979
 
 
 
 
 694.980
 
 
 
 
 755.386
 
 
 
 
 – 60.406
 
 
 
 
 
 • Waarvan relevant
 
 
 246.097
 
 
 265.810
 
 
 291.462
 
 
 302.368
 
 
 310.632
 
 
 341.340
 
 
 – 30.708
 
 
 
 
 • Waarvan niet-relevant
 
 
 226.918
 
 
 276.081
 
 
 337.562
 
 
 360.611
 
 
 384.348
 
 
 414.046
 
 
 – 29.698
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 Zowel voor de uitgaven als de ontvangsten wordt een onderscheid gemaakt tussen relevant en niet-relevant. Relevant betekent: relevant voor het begrotingstekort/EMU-saldo. De relevante uitgaven worden hoofdzakelijk gevormd door studiefinanciering die meteen als gift wordt toegekend en uitgekeerde prestatiebeurs die wordt omgezet in een gift (na behalen diploma binnen tien jaar). Onder de niet-relevante uitgaven vallen vooral de prestatiebeurs (zolang die nog niet is omgezet in een gift) en de rentedragende leningen.
 De relevante ontvangsten worden vooral gevormd door de ontvangen rente op leningen. De niet-relevante ontvangsten betreffen hoofdzakelijk aflossingen op de hoofdsom van rentedragende leningen.
 
 Uitgaven
 Het verschil tussen de oorspronkelijke begroting en de uitgavenrealisatie in 2012 is € 60,2 miljoen, waarvan € 10,2 miljoen relevant en € 50,0 miljoen niet-relevant.
 Ontvangsten
 Het verschil tussen de oorspronkelijke begroting en de ontvangstenrealisatie in 2012 is – € 60,4 miljoen, waarvan – € 30,7 miljoen relevant en – € 29,7 miljoen niet-relevant. De verschillen tussen de begrotingsramingen en realisaties 2012 worden hierna bij de instrumenten toegelicht.
 Het verschil tussen raming en realisatie bij de programma-uitgaven voor de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is € 24,9 miljoen. In 2011 is € 7,5 miljoen doorgeschoven naar 2012 voor de vernieuwing van de studiefinancieringssystemen en voor hetzelfde doel is bij Najaarsnota 2012 € 10,0 miljoen extra beschikbaar gekomen. Daarnaast is er op de DUO-budgetten op artikel 12 en 13 een onderuitputting van in totaal € 4,5 miljoen en deze uitgaven zijn om administratieve redenen gedaan ten laste van artikel 11. Voor de uitvoering van het Actieplan aanpak misbruik uitwonendenbeurs zijn de uitgaven in 2012 met € 2,5 miljoen verhoogd.
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 
 
 Tabel 11.2 Totaal aantal studerenden met studiefinanciering
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Studerenden met een basisbeurs
 
 
 
 
 568.549
 
 
 
 
 580.795
 
 
 
 
 606.390
 
 
 
 
 618.730
 
 
 
 
 629.184
 
 
 
 
 641.200
 
 
 
 
 – 12.016
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 210.186
 
 
 210.670
 
 
 219.110
 
 
 220.271
 
 
 223.172
 
 
 241.700
 
 
 – 18.528
 
 
 
 
 hbo
 
 
 242.882
 
 
 249.435
 
 
 260.442
 
 
 266.876
 
 
 271.003
 
 
 277.100
 
 
 – 6.097
 
 
 
 
 wo
 
 
 115.481
 
 
 120.690
 
 
 126.838
 
 
 131.583
 
 
 135.009
 
 
 122.400
 
 
 12.609
 
 
 
 
 
 Alleen (nul)lening
 
 
 
 
 64.550
 
 
 
 
 70.269
 
 
 
 
 97.841
 
 
 
 
 99.020
 
 
 
 
 101.745
 
 
 
 
 119.800
 
 
 
 
 – 18.055
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 0
 
 
 1.438
 
 
 1.752
 
 
 2.146
 
 
 4.632
 
 
 1.900
 
 
 2.732
 
 
 
 
 hbo
 
 
 30.681
 
 
 32.588
 
 
 42.647
 
 
 43.151
 
 
 44.706
 
 
 46.100
 
 
 – 1.394
 
 
 
 
 wo
 
 
 33.869
 
 
 36.243
 
 
 53.442
 
 
 53.723
 
 
 52.407
 
 
 71.800
 
 
 – 19.393
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 633.099
 
 
 
 
 651.064
 
 
 
 
 704.231
 
 
 
 
 717.750
 
 
 
 
 730.929
 
 
 
 
 761.000
 
 
 
 
 – 30.071
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 Toelichting:
 
 Het aantal studerenden met een vorm van studiefinanciering is in 2012 totaal 30.071 lager dan geraamd. Bij de studerenden met een basisbeurs ligt dit aantal per saldo ruim 12.000 lager. Bij het ho stijgt het aantal nog licht, maar met name bij de bol is de realisatie over 2012 veel lager dan de raming.
 Het aantal studerenden zonder beurs maar met een rentedragende lening en/of de reisvoorziening is 18.055 lager dan de raming. Voor het wo is in de raming van een te hoog aantal uitgegaan.
 
 
 Tabel 11.3 Uitgaven basisbeurs gift (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 bol direct gift (bol 1/2 en 3/4 met diploma)
 
 
 141,8
 
 
 124,2
 
 
 119,4
 
 
 112,5
 
 
 107,0
 
 
 126,7
 
 
 – 18,8
 
 
 
 
 bol omzettingen prestatiebeurs in gift
 
 
 35,8
 
 
 86,6
 
 
 138,6
 
 
 159,2
 
 
 173,8
 
 
 209,8
 
 
 – 36,8
 
 
 
 
 ho omzettingen prestatiebeurs in gift
 
 
 463,4
 
 
 500,6
 
 
 550,1
 
 
 601,3
 
 
 635,0
 
 
 685,4
 
 
 – 50,3
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 641,0
 
 
 
 
 711,4
 
 
 
 
 808,1
 
 
 
 
 873,1
 
 
 
 
 915,9
 
 
 
 
 1.021,9
 
 
 
 
 – 106,0
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 Tabel 11.4 Uitgaven basisbeurs prestatiebeurs (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 bol toekenningen
 
 
 178,4
 
 
 201,4
 
 
 219,1
 
 
 222,0
 
 
 222,5
 
 
 238,3
 
 
 – 15,7
 
 
 
 
 bol omzettingen
 
 
 – 35,8
 
 
 – 86,1
 
 
 – 137,9
 
 
 – 158,5
 
 
 – 173,0
 
 
 – 210,1
 
 
 37,1
 
 
 
 
 ho toekenningen
 
 
 759,6
 
 
 799,2
 
 
 853,1
 
 
 873,0
 
 
 884,5
 
 
 895,7
 
 
 – 11,1
 
 
 
 
 ho omzettingen
 
 
 – 550,7
 
 
 – 662,0
 
 
 – 543,9
 
 
 – 767,7
 
 
 – 673,5
 
 
 – 679,2
 
 
 5,6
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 351,6
 
 
 
 
 252,6
 
 
 
 
 390,4
 
 
 
 
 168,9
 
 
 
 
 260,6
 
 
 
 
 244,6
 
 
 
 
 15,9
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 In de bol is in 2012 € 36,8 miljoen minder basisbeurs in gift omgezet dan geraamd. Daarnaast is in totaal € 34,5 miljoen minder aan basisbeurs uitbetaald dan geraamd, waarvan € 18,8 miljoen minder toegekend in de bol direct gift (bol 1/2 en 3/4 met diploma) en € 15,7 miljoen minder als prestatiebeurs toegekend aan deelnemers op bol-niveau 3 en 4.
 In het ho is er ten opzichte van de raming 2012 € 50,3 miljoen minder basisbeurs omgezet in gift. Ten opzichte van 2011 is wel meer omgezet, maar de groei is minder sterk geweest dan geraamd. Daarnaast is er € 11,1 miljoen minder basisbeurs als prestatiebeurs toegekend dan geraamd.
 
 Tabel 11.5 Totaal aantal studerenden met aanvullende beurs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 104.374
 
 
 100.541
 
 
 103.455
 
 
 102.301
 
 
 103.469
 
 
 114.100
 
 
 – 10.631
 
 
 
 
 hbo
 
 
 80.978
 
 
 79.269
 
 
 82.102
 
 
 81.252
 
 
 81.821
 
 
 89.500
 
 
 – 7.679
 
 
 
 
 wo
 
 
 25.250
 
 
 24.672
 
 
 25.997
 
 
 25.785
 
 
 26.133
 
 
 28.700
 
 
 – 2.567
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 210.602
 
 
 
 
 204.482
 
 
 
 
 211.554
 
 
 
 
 209.338
 
 
 
 
 211.423
 
 
 
 
 232.300
 
 
 
 
 – 20.877
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Het aantal verstrekte aanvullende beurzen is in 2012 lager dan geraamd. In het verlengde van het aantal studerenden met basisbeurs (zie tabel 11.2) is ook het aantal aanvullende beurzen lager dan geraamd. Bij de bol is het verschil tussen raming en realisatie 2012 het grootst.
 
 Tabel 11.6 Uitgaven aanvullende beurs gift (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 bol gift
 
 
 153,1
 
 
 124,4
 
 
 121,6
 
 
 113,6
 
 
 117,0
 
 
 135,6
 
 
 – 18,6
 
 
 
 
 bol prestatiebeurs
 
 
 115,9
 
 
 143,5
 
 
 188,0
 
 
 198,7
 
 
 209,2
 
 
 238,8
 
 
 – 29,6
 
 
 
 
 ho
 
 
 202,2
 
 
 205,5
 
 
 214,2
 
 
 177,5
 
 
 173,6
 
 
 140,1
 
 
 33,5
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 471,1
 
 
 
 
 473,4
 
 
 
 
 523,8
 
 
 
 
 489,8
 
 
 
 
 499,9
 
 
 
 
 514,5
 
 
 
 
 – 14,6
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 Tabel 11.7 Uitgaven aanvullende beurs prestatiebeurs (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 bol toekenningen
 
 
 105,9
 
 
 124,1
 
 
 188,7
 
 
 137,7
 
 
 145,5
 
 
 157,1
 
 
 – 11,6
 
 
 
 
 bol omzettingen
 
 
 – 17,2
 
 
 – 52,4
 
 
 – 136,2
 
 
 – 103,2
 
 
 – 110,9
 
 
 – 122,6
 
 
 11,7
 
 
 
 
 ho toekenningen
 
 
 173,2
 
 
 171,5
 
 
 140,6
 
 
 217,4
 
 
 233,1
 
 
 269,9
 
 
 – 36,8
 
 
 
 
 ho omzettingen
 
 
 – 143,4
 
 
 – 138,4
 
 
 – 87,4
 
 
 – 158,2
 
 
 – 155,3
 
 
 – 147,7
 
 
 – 7,6
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 118,6
 
 
 
 
 104,7
 
 
 
 
 105,6
 
 
 
 
 93,7
 
 
 
 
 112,4
 
 
 
 
 156,7
 
 
 
 
 – 44,3
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 In de bol is in 2012 € 29,6 miljoen minder aanvullende beurs omgezet in gift dan geraamd. Daarnaast is in de bol totaal € 30,2 miljoen minder aan aanvullende beurs uitbetaald dan geraamd, waarvan € 18,6 miljoen minder toegekend als direct gift (bol 1/2 en 3/4 met diploma) en € 11,6 miljoen minder toegekend aan deelnemers op bol-niveau 3 en 4 in de vorm van prestatiebeurs. Deze realisaties zijn in lijn met het lagere aantal studerenden met een aanvullende beurs (zie tabel 11.5).
 In het ho is er ten opzichte van de raming 2012 € 33,5 miljoen meer aanvullende beurs omgezet in gift. In vergelijking met de raming bleek er in het ho minder recht op aanvullende beurs in de vorm van prestatiebeurs te zijn en zijn de uitgaven € 36,8 miljoen lager uitgevallen.
 
 Tabel 11.8 Aantal studenten met een reisvoorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal gebruikers van het reisrecht
 
 
 
 
 589.717
 
 
 
 
 607.052
 
 
 
 
 618.274
 
 
 
 
 644.700
 
 
 
 
 656.510
 
 
 
 
 669.900
 
 
 
 
 – 13.390
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 185.547
 
 
 188.093
 
 
 186.234
 
 
 192.548
 
 
 194.599
 
 
 215.600
 
 
 – 21.001
 
 
 
 
 ho
 
 
 404.170
 
 
 418.959
 
 
 432.040
 
 
 452.152
 
 
 461.911
 
 
 454.300
 
 
 7.611
 
 
 
 
 
 Aantal RBS
 
 
 
 
 15.129
 
 
 
 
 16.308
 
 
 
 
 17.671
 
 
 
 
 17.828
 
 
 
 
 18.964
 
 
 
 
 19.100
 
 
 
 
 – 136
 
 
 
 
 
 bol
 
 
 2.615
 
 
 2.571
 
 
 2.595
 
 
 2.418
 
 
 2.609
 
 
 3.000
 
 
 – 391
 
 
 
 
 ho
 
 
 12.514
 
 
 13.738
 
 
 15.076
 
 
 15.410
 
 
 16.355
 
 
 16.100
 
 
 255
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 604.846
 
 
 
 
 623.360
 
 
 
 
 635.945
 
 
 
 
 662.528
 
 
 
 
 675.474
 
 
 
 
 689.000
 
 
 
 
 – 13.526
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Het aantal studenten met een reisvoorziening («OV-kaart») is in 2012 per saldo 13.526 lager dan geraamd. In het ho is er ten opzichte van de raming een stijging met 7.611 kaarthouders. In de bol is in 2012 ten opzichte van voorgaande jaren een kleine stijging zichtbaar. Ten opzichte van raming zijn er echter 21.001 minder kaarthouders. Deze daling is in lijn met de lagere realisatie van het aantal basisbeursgerechtigden (tabel 11.2).
 Het aantal studenten met een financiële vergoeding voor studeren in het buitenland is in 2012 nagenoeg gelijk aan het geraamde aantal.
 
 Tabel 11.9 Uitgaven reisvoorziening (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Betaling aan vervoersbedrijven
 
 
 852,9
 
 
 672,2
 
 
 672,3
 
 
 996,3
 
 
 539,3
 
 
 374,3
 
 
 165,0
 
 
 
 
 bol prestatiebeurs
 
 
 – 126,2
 
 
 – 151,4
 
 
 – 170,0
 
 
 – 174,3
 
 
 – 200,4
 
 
 – 190,7
 
 
 – 9,7
 
 
 
 
 bol omzettingen
 
 
 31,1
 
 
 72,4
 
 
 106,3
 
 
 118,0
 
 
 129,7
 
 
 141,2
 
 
 – 11,5
 
 
 
 
 ho prestatiebeurs
 
 
 – 408,2
 
 
 – 435,9
 
 
 – 477,5
 
 
 – 482,0
 
 
 – 543,3
 
 
 – 507,6
 
 
 – 35,7
 
 
 
 
 ho omzettingen
 
 
 230,9
 
 
 265,9
 
 
 300,1
 
 
 325,7
 
 
 343,9
 
 
 359,0
 
 
 – 15,2
 
 
 
 
 RBS en overig
 
 
 15,9
 
 
 17,4
 
 
 19,5
 
 
 19,5
 
 
 23,7
 
 
 20,3
 
 
 3,4
 
 
 
 
 
 Totaal reisvoorziening
 
 
 
 
 596,5
 
 
 
 
 440,6
 
 
 
 
 450,8
 
 
 
 
 803,2
 
 
 
 
 292,9
 
 
 
 
 196,6
 
 
 
 
 96,4
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 
 De realisatie 2012 van de uitgaven reisvoorziening is per saldo € 96,4 miljoen hoger dan begroot. Bij de betaling aan vervoersbedrijven is het verschil tussen begroting en realisatie 2012 per saldo € 165,0 miljoen. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door kasschuiven van 2012 naar 2011 en van 2013 naar 2012. In december 2012 is € 221,5 miljoen van de voorlopige vergoeding 2013 aan de OV-bedrijven vooruit betaald, waarmee een bijdrage is geleverd aan de optimalisatie van het kasritme van de Staat.
 De reisvoorziening is voor de meeste studerenden onderdeel van de prestatiebeurs. Er is in 2012 € 45,4 miljoen minder reisvoorziening als prestatiebeurs toegekend (bol – € 9,7 miljoen; ho – € 35,7 miljoen).
 Hoewel er een stijging is ten opzichte 2011, zijn de omzettingen naar gift in 2012 € 26,6 miljoen lager dan de raming voor 2012 (bol – € 11,5 miljoen, ho – € 15,1 miljoen).
 Er is in 2012 € 3,4 miljoen minder aan reisvergoeding voor studerenden in het buitenland betaald dan geraamd.
 
 
 Tabel 11.10 Niet-relevante uitgaven leenfaciliteit (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Rentedragende lening
 
 
 1.122,9
 
 
 1.135,1
 
 
 1.131,5
 
 
 1.169,1
 
 
 1.212,8
 
 
 1.181,7
 
 
 31,1
 
 
 
 
 Omzettingen prestatiebeurs naar rentedragende lening
 
 
 51,9
 
 
 52,8
 
 
 76,0
 
 
 83,4
 
 
 87,9
 
 
 96,0
 
 
 – 8,1
 
 
 
 
 collegegeldkrediet
 
 
 44,6
 
 
 67,1
 
 
 86,6
 
 
 101,9
 
 
 122,7
 
 
 185,8
 
 
 – 63,1
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1.219,3
 
 
 
 
 1.255,0
 
 
 
 
 1.294,1
 
 
 
 
 1.354,4
 
 
 
 
 1.423,4
 
 
 
 
 1.463,5
 
 
 
 
 – 40,1
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 Per saldo is er in 2012 € 40,1 miljoen minder uitbetaald aan studieleningen dan geraamd. De uitgaven aan de reguliere studielening zijn in 2012 € 31,1 miljoen hoger dan geraamd. Bij het collegegeldkrediet is de realisatie lager uitgevallen, vooral omdat met het vervallen van de langstudeerdersregeling er geen langstudeerderskrediet nodig is geweest. Net als bij de omzetting van basis- en aanvullende prestatiebeurs en OV-prestatiebeurs in gift (zie voorgaande tabellen) is er in 2012 ook minder prestatiebeurs omgezet in een rentedragende lening.
 
 Tabel 11.11 Terugbetaling studieleningen (langlopende vorderingen) (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Hoofdsom (NR)
 
 
 226,9
 
 
 276,1
 
 
 337,6
 
 
 360,6
 
 
 384,3
 
 
 414,0
 
 
 – 29,7
 
 
 
 
 Relevante rentedragende lening
 
 
 21,9
 
 
 17,2
 
 
 12,3
 
 
 8,5
 
 
 5,5
 
 
 6,6
 
 
 – 1,1
 
 
 
 
 Rente ontvangsten
 
 
 143,6
 
 
 175,4
 
 
 206,4
 
 
 227,5
 
 
 223,8
 
 
 266,9
 
 
 – 43,1
 
 
 
 
 Renteloos voorschot
 
 
 5,2
 
 
 5,5
 
 
 5,1
 
 
 4,9
 
 
 5,1
 
 
 3,9
 
 
 1,2
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 397,6
 
 
 
 
 474,2
 
 
 
 
 561,4
 
 
 
 
 601,4
 
 
 
 
 618,8
 
 
 
 
 691,4
 
 
 
 
 – 72,6
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 Tabel 11.12 Ontvangsten op kortlopende vorderingen (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Achterstallig Lager Recht (ALR)
 
 
 60,3
 
 
 48,6
 
 
 47,6
 
 
 45,2
 
 
 48,1
 
 
 58,1
 
 
 – 10,0
 
 
 
 
 Reisvergoeding
 
 
 14,5
 
 
 18,8
 
 
 19,6
 
 
 16,1
 
 
 16,9
 
 
 5,6
 
 
 11,3
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0,5
 
 
 0,3
 
 
 0,4
 
 
 0,2
 
 
 11,2
 
 
 0,4
 
 
 10,8
 
 
 
 
 
 Totaal Kortlopende vorderingen
 
 
 
 
 75,4
 
 
 
 
 67,7
 
 
 
 
 67,6
 
 
 
 
 61,5
 
 
 
 
 76,2
 
 
 
 
 64,1
 
 
 
 
 12,1
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 In vergelijking met de raming is er in 2012 minder terugbetaald: € 43,1 miljoen aan rente en € 29,7 miljoen aan hoofdsom studielening. Vooral de extra aflossingen, die naast de verplichte aflossingen worden gedaan, zijn lager dan geraamd. Dit laatste valt lastig te ramen.
 
 Tabel 11.13 Bedrag aan uitstaande leningen (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Renteloze voorschotten t/m 1986
 
 
 37,3
 
 
 33,2
 
 
 30,2
 
 
 28,2
 
 
 27,5
 
 
 
 
 Rentedragende leningen verstrekt voor 1992
 
 
 82,5
 
 
 59,8
 
 
 44,4
 
 
 33,1
 
 
 25,7
 
 
 
 
 Rentedragende leningen verstrekt na 1992
 
 
 7.760,9
 
 
 8.744,9
 
 
 9.703,4
 
 
 10.645,4
 
 
 11.598,0
 
 
 
 
 Collegegeldkrediet
 
 
 55,8
 
 
 124,9
 
 
 208,2
 
 
 296,7
 
 
 397,7
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 7.936,5
 
 
 
 
 8.962,8
 
 
 
 
 9.986,2
 
 
 
 
 11.003,4
 
 
 
 
 12.048,9
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 Toelichting:
 De tabel geeft de vorderingstanden aan het einde van het jaar. Het betreft de vorderingen op oud-studenten en op actieve studenten exclusief de prestatiebeursleningen.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 12)
 
 
 Artikel
 
 
 12:
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 De tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten zorgt ervoor dat (ouders van) leerlingen in het voortgezet onderwijs, deelnemers in de beroepsopleidende leerweg (tot 18 jaar) en studenten aan een lerarenopleiding de financiële mogelijkheden hebben om onderwijs te volgen.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het onderwijs in Nederland. OCW waarborgt met de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) de toegankelijkheid van en de deelname aan het onderwijs door de financiële belemmeringen van deelname weg te nemen voor de volgende doelgroepen:
 
 
 •
 ouders van deelnemers aan de beroepsopleidende leerweg (bol) in het mbo tot 18 jaar, van minderjarige leerlingen aan het niet-volledig en rechtstreeks bekostigd voortgezet onderwijs (vo) en van minderjarigen in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) (TS17-);
 
 
 •
 scholieren in het voortgezet onderwijs van 18 jaar en ouder (VO18+);
 
 
 •
 leerlingen (ook deeltijd) in het voortgezet algemeen volwassenenonderwijs of (voortgezet) speciaal onderwijs (TS 18+ vavo en (v)so);
 
 
 •
 studenten aan de lerarenopleiding die geen recht (meer) hebben op studiefinanciering op grond van de WSF 2000 (TS 18+, tlo).
 
 
 
 
 Ouders zijn ervoor verantwoordelijk dat hun minderjarige kind onderwijs volgt. Daar waar ouders gezien hun inkomen niet draagkrachtig genoeg zijn om de kosten van hun schoolgaande minderjarige kinderen alleen te dragen, voorziet de overheid in een (gedeeltelijke) tegemoetkoming. Vanaf 18 jaar ligt de verantwoordelijkheid voor het volgen van onderwijs primair bij de leerling/student zelf. Hij/zij kan dan zelf in aanmerking komen voor een tegemoetkoming.
 
 
 Beleidsconclusies
 
 De afschaffing van het lesgeld in het voortgezet onderwijs en het cursusgeld voor minderjarige leerlingen in het middelbaar beroepsonderwijs, de invoering van de gratis schoolboeken in het voortgezet onderwijs en de ophoging van het kindgebonden budget heeft effect gehad op de WTOS-tegemoetkomingen. Die werden voor deze groepen verlaagd of geheel afgeschaft. Met actieve communicatie is eind 2011 getracht om de WTOS-regelingen bij de resterende doelgroepen beter onder de aandacht te brengen. Dit heeft in 2012 effect gehad.
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 12.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 271.660
 
 
 
 
 162.639
 
 
 
 
 119.358
 
 
 
 
 111.158
 
 
 
 
 107.389
 
 
 
 
 129.624
 
 
 
 
 – 22.235
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 271.660
 
 
 
 
 162.639
 
 
 
 
 119.358
 
 
 
 
 111.158
 
 
 
 
 107.389
 
 
 
 
 129.624
 
 
 
 
 – 22.235
 
 
 
 
 
 
 TS 17-
 
 
 
 
 180.352
 
 
 
 
 70.983
 
 
 
 
 24.681
 
 
 
 
 23.142
 
 
 
 
 20.866
 
 
 
 
 32.134
 
 
 
 
 – 11.268
 
 
 
 
 
 
 TS 18+
 
 
 
 
 12.238
 
 
 
 
 11.037
 
 
 
 
 9.143
 
 
 
 
 6.752
 
 
 
 
 6.248
 
 
 
 
 8.975
 
 
 
 
 – 2.727
 
 
 
 
 
 
 VO 18+
 
 
 
 
 61.423
 
 
 
 
 63.445
 
 
 
 
 66.586
 
 
 
 
 67.135
 
 
 
 
 66.210
 
 
 
 
 71.106
 
 
 
 
 – 4.896
 
 
 
 
 
 
 Waarvan relevante uitgaven
 
 
 
 
 58.922
 
 
 
 
 61.813
 
 
 
 
 65.034
 
 
 
 
 65.276
 
 
 
 
 64.900
 
 
 
 
 69.470
 
 
 
 
 – 4.570
 
 
 
 
 
 
 Waarvan niet-relevante uitgaven
 
 
 
 
 2.501
 
 
 
 
 1.632
 
 
 
 
 1.552
 
 
 
 
 1.859
 
 
 
 
 1.310
 
 
 
 
 1.636
 
 
 
 
 – 326
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven overig
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 17.647
 
 
 17.174
 
 
 18.948
 
 
 14.129
 
 
 14.065
 
 
 17.409
 
 
 – 3.344
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten
 
 
 
 
 17.906
 
 
 
 
 15.525
 
 
 
 
 14.188
 
 
 
 
 16.273
 
 
 
 
 4.644
 
 
 
 
 13.847
 
 
 
 
 – 9.203
 
 
 
 
 
 •
 
 
 TS 17–
 
 
 8.266
 
 
 5.295
 
 
 2.158
 
 
 1.604
 
 
 1.110
 
 
 1.470
 
 
 – 360
 
 
 
 
 •
 
 
 TS 18+
 
 
 1.215
 
 
 782
 
 
 1.041
 
 
 935
 
 
 574
 
 
 1.388
 
 
 – 814
 
 
 
 
 •
 
 
 VO 18+
 
 
 8.425
 
 
 9.448
 
 
 10.989
 
 
 13.734
 
 
 2.960
 
 
 10.989
 
 
 – 8.029
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 Toelichting:
 Uitgaven
 
 De uitgaven bij elk van de drie WTOS-regelingen is in 2012 lager dan begroot. Bij de regeling TS17- zijn de uitgaven in 2012 lager dan begroot, ondanks de hiervoor vermelde actieve communicatie eind 2011 over het gebruik van de regeling.
 De uitgaven van de Dienst Uitvoering Onderwijs op dit beleidsartikel houden verband met de kosten in 2012 voor de uitvoering van de diverse WTOS-regelingen.
 
 Ontvangsten
 De ontvangsten hebben betrekking op terugbetalingen van teveel of onterecht verstrekte WTOS-uitkeringen. Het verschil van – € 8,0 miljoen bij de ontvangsten VO 18+ houdt verband met een onjuiste raming 2012, omdat op dit artikelonderdeel abusievelijk ook bepaalde WSF-ontvangsten (artikel 11) waren geraamd.
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 
 
 Tabel 12.2 Aantal gebruikers per regeling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Aantal gebruikers TS 17-
 
 
 299.773
 
 
 235.855
 
 
 35.858
 
 
 42.294
 
 
 36.032
 
 
 47.300
 
 
 – 11.268
 
 
 
 
 Aantal gebruikers TS 18+
 
 
 10.876
 
 
 10.306
 
 
 8.459
 
 
 6.585
 
 
 6.331
 
 
 8.500
 
 
 – 2.169
 
 
 
 
 Aantal gebruikers VO 18+
 
 
 31.889
 
 
 33.664
 
 
 34.337
 
 
 35.943
 
 
 35.758
 
 
 36.900
 
 
 – 1.142
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 Toelichting:
 De daling van de aantallen gebruikers per WTOS-regeling in 2012 ligt in lijn met de daling van de uitgaven zoals in tabel 12.1 vermeld.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 13)
 
 
 Artikel
 
 
 13:
 Lesgeld
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het genereren van inkomsten voor de financiering van het onderwijs.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De minister is verantwoordelijk voor het dragen van een groot deel van de kosten voor het volgen van kwalitatief goed onderwijs, omdat de maatschappij baat heeft bij geschoolde burgers. Burgers hebben echter ook profijt van scholing. Daarom vraagt de overheid een bijdrage in de kosten van het onderwijs in de vorm van lesgeld aan de deelnemers in de bol en het vavo die op 1 augustus van het schooljaar 18 jaar of ouder zijn.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Er is geen directe aanleiding om de Les- en cursusgeldwet aan te passen.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 13.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 6.200
 
 
 
 
 6.297
 
 
 
 
 7.204
 
 
 
 
 5.708
 
 
 
 
 5.670
 
 
 
 
 6.837
 
 
 
 
 – 1.167
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 6.200
 
 
 
 
 6.297
 
 
 
 
 7.204
 
 
 
 
 5.708
 
 
 
 
 5.670
 
 
 
 
 6.837
 
 
 
 
 – 1.167
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 6.200
 
 
 6.297
 
 
 7.204
 
 
 5.708
 
 
 5.670
 
 
 6.837
 
 
 – 1.167
 
 
 
 
 
 Ontvangsten lesgeld
 
 
 
 
 179.854
 
 
 
 
 187.195
 
 
 
 
 202.553
 
 
 
 
 207.146
 
 
 
 
 221.726
 
 
 
 
 225.549
 
 
 
 
 – 3.823
 
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 Toelichting:
 De lesgeldontvangsten zijn in 2012 € 3,8 miljoen lager dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door een lager gerealiseerd aantal lesgeldplichtigen in 2012 dan begroot (zie tabel 13.2) in combinatie met een ander betaalritme van het verschuldigde lesgeld.
 
 Tabel 13.2 Aantal lesgeldplichtigen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Aantal lesgeldplichtigen
 
 
 188.532
 
 
 197.262
 
 
 204.842
 
 
 209.473
 
 
 215.376
 
 
 227.700
 
 
 – 12.324
 
 
 
 
 
 Bron: realisatiegegevens DUO
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Uitgaven
 
 De uitgaven op dit beleidsartikel hangen samen met de kosten van de Dienst Uitvoering Onderwijs in 2012 voor de uitvoering van inning van de lesgelden.
 Ontvangsten
 De lesgeldontvangsten hangen samen met het aantal lesgeldplichtigen. Dit aantal is een afgeleide van demografische ontwikkelingen en van de opleidingskeuze van studerenden/leerlingen. Er zijn geen basis- en streefwaarden vastgesteld.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 14)
 
 
 Artikel
 
 
 14:
 Cultuur
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Een sterke cultuursector, die ondernemend en innovatief is en goed zorgt voor ons erfgoed.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De rijksoverheid is verantwoordelijk voor een culturele Basisinfrastructuur (BIS) met kwaliteit. Educatie, spreiding en behoud en beheer van erfgoed, vernieuwing en talent zijn belangrijk. Het rijk stimuleert instellingen en kunstenaars om zich in te zetten op ondernemerschap en mecenaat. Publiek en private partijen moeten directer bij cultuur worden betrokken. Het cultuurbeleid van OCW omvat stelsels van onderling samenhangende wetten en regels, geldstromen en publieke voorzieningen. Die wetten bestrijken de sectoren archieven, archeologie, monumenten, musea, kunsten, letteren en bibliotheken. Daarbij zijn ook verplichtingen uit internationale wetten en verdragen van belang.
 
 De minister is verantwoordelijk voor het scheppen van voorwaarden voor het in stand houden, ontwikkelen en sociaal en geografisch spreiden van cultuuruitingen. Overwegingen van kwaliteit en verscheidenheid zijn hierbij leidend. Het kabinet stelt zich tevens tot doel het cultureel erfgoed zo goed mogelijk te behouden, te beheren en te ontsluiten. Het grootste gedeelte van het cultuuraanbod komt ongesubsidieerd en door particulier initiatief tot stand. De overheid staat waar mogelijk op afstand en is pas betrokken wanneer de publieke belangen onder druk staan.
 
 
 Kengetallen
 
 Indicatoren rondom de doelen en functies van het cultuurstelsel worden in woord, beeld en cijfers gepresenteerd op www.trendsinbeeld.minocw.nl en www.rijksoverheid.nl/cultuurinbeeld.
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Het kabinet heeft in 2012 de nieuwe basisinfrastructuur vormgegeven (Kamerstuk 32 820, nr. 65). Dit is gebeurd op basis van het advies Slagen in Cultuur van de Raad voor Cultuur. Het kabinet wilde een omslag in het cultuurbeleid: minder subsidieafhankelijkheid en een scherpe selectie van te financieren instellingen. Hiermee is ook uitvoering gegeven aan de ombuiging van € 200 miljoen. De overheid biedt financiële ondersteuning voor eventuele frictie- en transitiekosten van instellingen die gedurende een lange periode publiek gefinancierd zijn. De nieuwe basisinfrastructuur start vanaf januari 2013.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 14.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 14 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.779.161
 
 
 
 
 918.594
 
 
 
 
 1.130.082
 
 
 
 
 846.543
 
 
 
 
 2.945.919
 
 
 
 
 2.782.771
 
 
 
 
 163.148
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 253.465
 
 
 432.305
 
 
 767.539
 
 
 513.001
 
 
 608.000
 
 
 634.000
 
 
 26.000
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 946.945
 
 
 
 
 934.749
 
 
 
 
 991.219
 
 
 
 
 931.207
 
 
 
 
 943.170
 
 
 
 
 895.631
 
 
 
 
 47.539
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 887.290
 
 
 
 
 866.190
 
 
 
 
 928.913
 
 
 
 
 866.972
 
 
 
 
 890.988
 
 
 
 
 855.516
 
 
 
 
 35.472
 
 
 
 
 
 
 waarvan Cultuursubsidies 2009–2012
 
 
 
 
 474.186
 
 
 
 
 567.272
 
 
 
 
 571.272
 
 
 
 
 573.119
 
 
 
 
 561.851
 
 
 
 
 562.337
 
 
 
 
 – 486
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kunsten
 
 
 
 
 418.538
 
 
 
 
 438.893
 
 
 
 
 449.325
 
 
 
 
 445.477
 
 
 
 
 484.652
 
 
 
 
 434.096
 
 
 
 
 50.556
 
 
 
 
 
 
 Cultuursubsidies 2009–2012
 
 
 
 
 341.356
 
 
 
 
 390.534
 
 
 
 
 390.002
 
 
 
 
 391.604
 
 
 
 
 382.380
 
 
 
 
 382.813
 
 
 
 
 – 433
 
 
 
 
 
 4-jarig
 
 
 0
 
 
 93.334
 
 
 87.472
 
 
 90.559
 
 
 86.789
 
 
 85.740
 
 
 1.049
 
 
 
 
 •
 
 
 producerend
 
 
 
 71.980
 
 
 67.072
 
 
 70.107
 
 
 66.731
 
 
 65.836
 
 
 895
 
 
 
 
 •
 
 
 niet producerend
 
 
 
 21.354
 
 
 20.400
 
 
 20.452
 
 
 20.058
 
 
 19.904
 
 
 154
 
 
 
 
 Langjarig
 
 
 0
 
 
 145.730
 
 
 142.776
 
 
 142.054
 
 
 139.430
 
 
 140.470
 
 
 – 1.040
 
 
 
 
 •
 
 
 producerend
 
 
 
 122.653
 
 
 112.758
 
 
 111.819
 
 
 109.705
 
 
 110.249
 
 
 – 544
 
 
 
 
 •
 
 
 niet producerend
 
 
 
 23.077
 
 
 30.018
 
 
 30.235
 
 
 29.725
 
 
 30.221
 
 
 – 496
 
 
 
 
 Fondsen
 
 
 
 151.470
 
 
 159.754
 
 
 158.991
 
 
 156.161
 
 
 156.603
 
 
 – 442
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 77.182
 
 
 
 
 48.359
 
 
 
 
 59.323
 
 
 
 
 53.873
 
 
 
 
 102.272
 
 
 
 
 51.283
 
 
 
 
 50.989
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Verbreden inzet Cultuur
 
 
 45.857
 
 
 16.576
 
 
 17.000
 
 
 19.180
 
 
 12.803
 
 
 20.383
 
 
 – 7.580
 
 
 
 
 •
 
 
 Internationaal Cultuurbeleid (incl. HGIS)
 
 
 86
 
 
 5.765
 
 
 5.666
 
 
 7.867
 
 
 8.079
 
 
 4.666
 
 
 3.413
 
 
 
 
 •
 
 
 Overig Kunsten
 
 
 31.239
 
 
 26.018
 
 
 36.657
 
 
 26.826
 
 
 23.694
 
 
 26.234
 
 
 – 2.540
 
 
 
 
 •
 
 
 Frictie- en transitiekosten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 57.696
 
 
 0
 
 
 57.696
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Letteren en Bibliotheken
 
 
 
 
 94.856
 
 
 
 
 90.287
 
 
 
 
 115.099
 
 
 
 
 67.303
 
 
 
 
 75.390
 
 
 
 
 77.523
 
 
 
 
 – 2.133
 
 
 
 
 
 
 Cultuursubsidies 2009–2012
 
 
 
 
 24.351
 
 
 
 
 25.548
 
 
 
 
 26.238
 
 
 
 
 26.979
 
 
 
 
 26.528
 
 
 
 
 26.188
 
 
 
 
 340
 
 
 
 
 
 4-jarig
 
 
 0
 
 
 6.861
 
 
 6.786
 
 
 6.834
 
 
 6.719
 
 
 6.635
 
 
 84
 
 
 
 
 •
 
 
 producerend
 
 
 
 2.753
 
 
 2.713
 
 
 2.732
 
 
 2.686
 
 
 2.652
 
 
 34
 
 
 
 
 •
 
 
 niet producerend
 
 
 
 4.108
 
 
 4.073
 
 
 4.102
 
 
 4.033
 
 
 3.983
 
 
 50
 
 
 
 
 Langjarig
 
 
 0
 
 
 8.907
 
 
 9.144
 
 
 9.766
 
 
 9.601
 
 
 9.472
 
 
 129
 
 
 
 
 •
 
 
 producerend
 
 
 
 3.000
 
 
 2.948
 
 
 2.994
 
 
 2.946
 
 
 2.899
 
 
 47
 
 
 
 
 •
 
 
 niet producerend
 
 
 
 5.907
 
 
 6.196
 
 
 6.772
 
 
 6.655
 
 
 6.573
 
 
 82
 
 
 
 
 Fondsen
 
 
 
 9.780
 
 
 10.308
 
 
 10.379
 
 
 10.208
 
 
 10.081
 
 
 127
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 70.505
 
 
 
 
 64.739
 
 
 
 
 88.861
 
 
 
 
 40.324
 
 
 
 
 48.862
 
 
 
 
 51.335
 
 
 
 
 – 2.473
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Verbreden inzet Cultuur
 
 
 5.071
 
 
 2.405
 
 
 2.478
 
 
 892
 
 
 945
 
 
 1.078
 
 
 – 133
 
 
 
 
 •
 
 
 Beelden voor de toekomst
 
 
 25.578
 
 
 24.551
 
 
 46.896
 
 
 
 8.155
 
 
 8.135
 
 
 20
 
 
 
 
 •
 
 
 Bibliotheekvernieuwing
 
 
 21.040
 
 
 16.869
 
 
 17.730
 
 
 15.184
 
 
 18.147
 
 
 18.093
 
 
 54
 
 
 
 
 •
 
 
 Leesvoorziening leesgehandicapten
 
 
 13.607
 
 
 13.463
 
 
 11.589
 
 
 11.429
 
 
 11.241
 
 
 11.100
 
 
 141
 
 
 
 
 •
 
 
 Programma leesbevordering
 
 
 
 1.900
 
 
 2.980
 
 
 2.950
 
 
 2.930
 
 
 2.934
 
 
 – 4
 
 
 
 
 •
 
 
 Creatieve Industrie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 2.445
 
 
 2.445
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Internationaal Cultuurbeleid (HGIS)
 
 
 45
 
 
 366
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 506
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Overig Letteren en Bibliotheken
 
 
 5.164
 
 
 5.185
 
 
 6.682
 
 
 9.363
 
 
 4.493
 
 
 7.044
 
 
 – 2.551
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Cultureel Erfgoed
 
 
 
 
 354.471
 
 
 
 
 314.306
 
 
 
 
 342.197
 
 
 
 
 332.711
 
 
 
 
 302.084
 
 
 
 
 323.132
 
 
 
 
 21.048
 
 
 
 
 
 
 Cultuursubsidies 2009–2012
 
 
 
 
 108.479
 
 
 
 
 151.190
 
 
 
 
 155.032
 
 
 
 
 154.536
 
 
 
 
 152.943
 
 
 
 
 153.336
 
 
 
 
 – 393
 
 
 
 
 
 4-jarig
 
 
 0
 
 
 422
 
 
 2.881
 
 
 4.540
 
 
 2.844
 
 
 2.817
 
 
 27
 
 
 
 
 •
 
 
 producerend
 
 
 
 422
 
 
 670
 
 
 2.314
 
 
 655
 
 
 655
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 niet producerend
 
 
 
 0
 
 
 2.211
 
 
 2.226
 
 
 2.189
 
 
 2.162
 
 
 27
 
 
 
 
 Langjarig
 
 
 0
 
 
 150.768
 
 
 152.151
 
 
 149.996
 
 
 150.099
 
 
 150.519
 
 
 – 420
 
 
 
 
 •
 
 
 producerend
 
 
 
 148.300
 
 
 152.151
 
 
 149.996
 
 
 150.099
 
 
 150.519
 
 
 – 420
 
 
 
 
 •
 
 
 niet producerend
 
 
 
 2.468
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 220.068
 
 
 
 
 135.903
 
 
 
 
 159.547
 
 
 
 
 150.526
 
 
 
 
 125.925
 
 
 
 
 144.832
 
 
 
 
 – 18.907
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Verbreden inzet Cultuur
 
 
 8.621
 
 
 6.915
 
 
 2.493
 
 
 1.409
 
 
 1.468
 
 
 389
 
 
 1.079
 
 
 
 
 •
 
 
 Musea: huisvesting
 
 
 65.656
 
 
 18.324
 
 
 26.208
 
 
 26.376
 
 
 19.473
 
 
 16.626
 
 
 2.847
 
 
 
 
 •
 
 
 Musea: buiten Cultuursubsidies 2009–2012
 
 
 8.017
 
 
 15.736
 
 
 18.325
 
 
 8.127
 
 
 9.063
 
 
 9.045
 
 
 18
 
 
 
 
 •
 
 
 Erfgoed en Ruimte
 
 
 
 0
 
 
 900
 
 
 195
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Monumenten
 
 
 130.057
 
 
 90.403
 
 
 109.786
 
 
 111.353
 
 
 94.243
 
 
 109.627
 
 
 – 15.384
 
 
 
 
 •
 
 
 Archeologie
 
 
 2.000
 
 
 740
 
 
 658
 
 
 175
 
 
 279
 
 
 1.674
 
 
 – 1.395
 
 
 
 
 •
 
 
 Projecten en internationale verplichtingen
 
 
 5.717
 
 
 3.785
 
 
 1.177
 
 
 2.891
 
 
 1.399
 
 
 7.471
 
 
 – 6.072
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overdrachten
 
 
 
 
 25.924
 
 
 
 
 27.213
 
 
 
 
 27.618
 
 
 
 
 27.649
 
 
 
 
 23.216
 
 
 
 
 24.964
 
 
 
 
 – 1.748
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Archieven
 
 
 25.924
 
 
 27.213
 
 
 27.618
 
 
 27.649
 
 
 23.216
 
 
 24.964
 
 
 – 1.748
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan baten/lastendiensten
 
 
 
 
 19.425
 
 
 
 
 22.704
 
 
 
 
 22.292
 
 
 
 
 21.481
 
 
 
 
 28.862
 
 
 
 
 20.765
 
 
 
 
 8.097
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Nationaal Archief
 
 
 19.425
 
 
 22.704
 
 
 22.292
 
 
 21.481
 
 
 28.862
 
 
 20.765
 
 
 8.097
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 
 59.655
 
 
 
 
 68.559
 
 
 
 
 62.306
 
 
 
 
 64.235
 
 
 
 
 52.182
 
 
 
 
 40.115
 
 
 
 
 12.067
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Bestuursdepartement1Met ingang van de begroting 2012 zijn de apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid in artikel 92 Apparaat Kerndepartement
 
 
 10.423
 
 
 10.740
 
 
 9.534
 
 
 8.891
 
 
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Rijksdienst Cultureel Erfgoed
 
 
 49.232
 
 
 57.819
 
 
 52.772
 
 
 55.344
 
 
 52.182
 
 
 40.115
 
 
 12.067
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 35.206
 
 
 
 
 35.794
 
 
 
 
 36.217
 
 
 
 
 34.961
 
 
 
 
 17.072
 
 
 
 
 494
 
 
 
 
 16.578
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Verplichtingen
 
 
 De realisatie van de verplichtingen is € 163,1 miljoen hoger dan geraamd. De voornaamste posten zijn:
 
 
 •
 verhoging van de verplichtingenraming voor de Basisinfrastructuur 2013–2016 voor € 70,1 miljoen;
 
 
 •
 verhoging van niet geraamde verplichtingen voor € 47,3 miljoen voor het eerder beschikbaar stellen van het budget voor frictie- en transitiekosten;
 
 
 •
 verhoging van niet geraamde verplichtingen voor de monumentenzorg voor € 61,4 miljoen;
 
 
 •
 verlaging van geraamde verplichtingen als gevolg van lagere garantieverlening voor € 26 miljoen;
 
 
 •
 verlaging van geraamde verplichtingen als gevolg van de overboeking van de apparaatskosten Cultuur naar artikel 92 Apparaat Kerndepartement voor € 8,9 miljoen.
 
 
 
 Uitgaven
 Kunsten
 
 De realisatie van Verbreden inzet Cultuur is lager dan oorspronkelijk begroot, omdat bij Voorjaarsnota 2012 € 7,5 miljoen naar begrotingsartikel 1 (Primair Onderwijs) is overgeboekt voor de regeling Versterking cultuureducatie in het primair onderwijs.
 De niet geraamde uitgaven aan frictie- en transitiekosten zijn vooruitbetalingen op uitgaven die in 2013 en 2014 waren geraamd. Deze middelen zijn al in 2012 beschikbaar gesteld aan instellingen die hiertoe een verzoek hebben ingediend. Deze instellingen hebben in 2012 kosten voor frictie en transitie moeten maken omdat de subsidie met ingang van januari 2013 geheel of gedeeltelijk wordt beëindigd.
 De hogere realisatie op Internationaal Cultuurbeleid (inclusief HGIS) heeft twee oorzaken. Ten eerste is bij Voorjaarsnota 2012 € 1 miljoen overgeboekt door Buitenlandse Zaken, voor DDFA (Dutch Design, Fashion and Architecture). Ten tweede waren in de begroting alleen de HGIS-middelen op deze uitgavenpost geraamd. In de realisatiecijfers zijn alle uitgaven aan internationaal cultuurbeleid verantwoord. Omdat de niet-HGIS uitgaven in de begroting waren geraamd op de uitgavenpost Overig Kunsten, is daar een lagere realisatie zichtbaar.
 
 Letteren en Bibliotheken
 Bij overige uitgaven onder Letteren en Bibliotheken is € 2,6 miljoen minder uitgegeven dan begroot. Deze post bestaat voor een groot deel uit innoveringsgelden letteren en bibliotheken. Met het oog op de nieuwe basisinfrastructuur en de hiermee gepaard gaande frictiekosten is terughoudend met dit budget omgegaan. Niet bestede gelden konden zodoende mede gebruikt worden voor het betalen van frictie- en transitiekosten.
 Cultureel Erfgoed
 
 De realisatie op de post monumenten is € 15,4 miljoen lager dan begroot. Dit wordt onder meer veroorzaakt door een overboeking van € 20 miljoen aan het provinciefonds voor restauraties van grotere monumenten. Daarnaast heeft een verhoging plaatsgevonden van € 5 miljoen voor extra aflossing op de bekostigingsregeling instandhouding monumenten.
 De realisatie op projecten en internationalisering is € 6,1 miljoen lager dan begroot.
 Dit wordt onder meer veroorzaakt door een overboekingen ter grootte van € 1 miljoen voor gemeenschappelijk erfgoed naar de Rijksdienst Cultureel Erfgoed en het Nationaal Archief en overboeking van € 3,5 miljoen voor het betalen van frictie- en transitiekosten.
 
 Ontvangsten
 De realisatie van de ontvangsten is € 15,9 miljoen hoger dan geraamd. Dit wordt veroorzaakt door meerontvangsten van € 8,4 miljoen voor de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Voor een deel als gevolg van overboekingen uit het programmabudget ten behoeve van kennisinfrastructuur en externe financieringen waaronder EU subsidies en verrekening van apparaatskosten (huisvesting).
 Cultuursubsidies 2009–2012
 
 Met cultuursubsidies werd een basisinfrastructuur van culturele voorzieningen in de verschillende sectoren ondersteund. In de periode 2009–2012 werden op basis van de nota Kunst van Leven (Kamerstuk 31 482, nr. 16) langjarige cq. vierjaarlijkse subsidies verstrekt aan culturele voorzieningen in de verschillende sectoren.
 De nieuwe basisinfrastructuur 2013–2016 is januari 2013 van start gegaan (Kamerstuk 32 820, nr. 65).
 
 Verbreden inzet Cultuur (Kunsten)
 
 In 2012 hebben de Onderwijsraad en de Raad voor Cultuur het gezamenlijk advies Cultuureducatie: leren, creëren, inspireren! uitgebracht. Beide raden concluderen dat een betere verankering van cultuureducatie in het curriculum nodig is om scholen, leraren en de culturele omgeving van de school meer houvast te bieden.
 Enkele elementen uit de beleidsreactie (Kamerstuk 32 820, nr. 68) zijn het ontwikkelen van een leerlijn cultuureducatie en versterking van de kwaliteit en samenhang van het curriculum via de Prestatiebox (€ 18 miljoen per jaar). Het Fonds voor Cultuurparticipatie financiert flankerend beleid, gericht op kennisdeling en, via een matchingsregeling met gemeenten en provincies, lokale plannen.
 Voor het schooljaar 2012–2013 is een doorstart van de Cultuurkaart gerealiseerd. Naar aanleiding van de motie Klijnsma/ Van der Werf (Kamerstuk 33 000 VIII, nr. 211) wordt hiervoor € 0,6 miljoen ingezet.
 
 Internationaal Cultuurbeleid (Kunsten)
 
 Creatieve bedrijven in de architectuur en vormgeving maakten deel uit van de grote handelsmissie naar Brazilië in november 2012. In 2012 was tevens de viering van 400 jaar diplomatieke betrekkingen met Turkije. Dit is gevierd met onder andere een groot cultureel uitwisselingsprogramma.
 Het programma «Dutch Design, Fashion and Architecture» is in 2012 afgerond. Het programma concentreerde zich op de focuslanden Turkije, India en China. De ministeries van Buitenlandse Zaken en OCW zullen een vervolg vanaf 2013 financieren via het nieuwe Fonds voor de Creatieve Industrie.
 
 Overig Kunsten: Architectuur
 De Actieagenda architectuur en ruimtelijk ontwerp 2013–2016 (Kamerstuk 31 535, nr. 10) is op 18 september 2012 aan de Kamer aangeboden. In dit interdepartementale werkprogramma wordt aangegeven hoe de rijksbrede middelen voor architectuur gebruikt worden om de positie van ontwerp en de ontwerpers te versterken.
 Overig Kunsten: overige instrumenten
 Om de cultuursector te helpen om nieuwe inkomstenbronnen aan te boren heeft het kabinet in 2012 het Programma «Ondernemerschap Cultuur» opgestart (Kamerstuk 32 820, nr. 57). Het programma is tijdelijk van aard en loopt tot en met 2016.
 Verbreden inzet Cultuur (Letteren en Bibliotheken)
 Vanuit dit instrument werden subsidies in het kader van de programma’s «Cultuur en Economie» en «Cultuur en ICT» betaald.
 Beelden voor de toekomst
 Door het omzetten en afbouwen van projectactiviteiten, die het gevolg zijn van het neerwaarts bijstellen van de financiële kaders, stoppen de collectiehoudende partijen, met uitzondering van Beeld en Geluid, gefaseerd met hun activiteiten. Tot en met 2011 zijn ruim 165.000 speeluren aan materiaal en ruim 1,9 miljoen foto’s gedigitaliseerd. In 2012 heeft de laatste bijdrage van OCW aan dit project, dat tot en met 2014 loopt, plaatsgevonden.
 Bibliotheekvernieuwing
 In 2012 zijn de belangrijkste onderdelen van de landelijke digitale bibliotheek gereed gekomen en in gebruik genomen: de gemeenschappelijke website-infrastructuur, de nationale bibliotheekcatalogus en het datawarehouse. Eind 2012 zijn alle Nederlandse openbare bibliotheken aangesloten op de digitale bibliotheek en heeft het algemene publiek kunnen kennismaken met een digitaal aanbod vanuit de openbare bibliotheken. Tevens werden voorbereidingen getroffen voor aanpassingen van de wetgeving aangaande openbare bibliotheken.
 Leesvoorziening leesgehandicapten
 
 In 2012 zijn concept certificeringsnormen vastgesteld voor de keten aangepast lezen. Verder werden leden geworven voor de Lezersraad die in het vierde kwartaal werd geïnstalleerd. De Raad heeft haar werkzaamheden voortvarend opgepakt.
 Ook ging de pilot «aanvragen gesproken boek» rond de zomer 2012 van start, alsmede een pilot gericht op vergroting van het bereik.
 Over de afgelopen jaren maakten 500 vestigingen gebruik van de mogelijkheid om met een bijdrage van het Sector Instituut Openbare Bibliotheken (SIOB) een aanbod aangepast lezen te realiseren. Een evaluatieonderzoek naar de subsidieregeling Aangepast Lezen (www.siob.nl) maakt duidelijk dat bibliotheken vinden dat de regeling heeft geholpen om aangepast lezen binnen de bibliotheek grotere bekendheid te geven, waarmee zij de klant beter kunnen bedienen.
 
 Programma leesbevordering
 
 In 2012 is het leesbevorderingsprogramma «Kunst van Lezen» door Stichting Lezen en Sector Instituut Openbare Bibliotheken (SIOB) op elk van de drie programmaonderdelen – strategische leesbevorderingsnetwerken, BoekStart en de Bibliotheek op School – geïntensiveerd. De campagne strategische netwerken is ontwikkeld en van start gegaan. Aan Boekstart voor baby’s doet inmiddels 90% van de basisbibliotheken (149 van de 163 in 809 vestigingen) mee. Ruim 300 kinderopvangcentra doen via lokale bibliotheken mee aan BoekStart in de Kinderopvang. De Bibliotheek op School voor het primair onderwijs is binnen tien samenhangende bouwstenen opgezet. Een of meer bouwstenen worden door de helft van de basisbibliotheken lokaal binnen het basisonderwijs ingezet.
 Tevens is in 2012 «De Leescoalitie» opgericht. Hierin werken diverse landelijke organisaties op het gebied van leesbevordering en boekpromotie nauw samen. Deze organisaties zijn: de Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB), Stichting Lezen, Stichting Lezen en Schrijven en het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB). Laatstgenoemde drie organisaties worden bekostigd door OCW.
 
 Creatieve Industrie
 Eind 2011 is het CRISP (Creative Industry Scientific Programme) opgezet. In 2012 zijn de samenwerkingsverbanden van onderzoekers, ontwerpers, en andere ketenpartijen van start gegaan. Het programma richt zich op het versterken van de wetenschappelijke kennisbasis van de ontwerpsector binnen de creatieve industrie en op het ontwikkelen van product-dienst-combinaties voor oplossingen van maatschappelijke problemen zoals vergrijzing, toenemende zorgbehoefte en de noodzaak tot meer bewegen van kinderen.
 Verbreden inzet Cultuur (Cultureel Erfgoed)
 Vanaf 2012 wordt gewerkt aan versterking van het archiefbestel door uitvoering van de innovatieagenda als uitvloeisel van de archiefvisie die in 2011 naar de Tweede Kamer is gezonden (Kamerstuk 26 643, nr. 187). Onderdelen van de agenda zijn digitale duurzaamheid, openbaarheid, collectievorming, toegang en bestel. Hierbij wordt nauw samengewerkt met zowel bestuurlijke partners als vertegenwoordigers uit de archiefsector. Eind 2012 is het archiefconvenant afgesloten tussen rijk, provincies, gemeenten en waterschappen. Binnen het bestel zal het Nationaal Archief zich verder ontwikkelen als kenniscentrum. Via de website www.gahetna.nl verleent het Nationaal Archief digitale diensten aan het publiek. Delen van de collectie zullen in toenemende mate op deze wijze voor een breed publiek toegankelijk worden gemaakt.
 Erfgoed en Ruimte
 In 2012 zijn met provincies en andere samenwerkingspartners voorstellen ontwikkeld voor uitvoering van het programma «Erfgoed en Ruimte» (Kamerstuk 32 156 nr. 29). In de jaren 2013–2015 wordt dit programma uitgevoerd.
 Monumenten
 Het monumentenbeleid wordt uitgevoerd op basis van de Monumentenwet 1988. De wetswijziging modernisering monumentenzorg is per 1 januari 2012 van kracht geworden. Zo zijn de mogelijkheden voor vergunningvrij bouwen in of bij monumenten en in beschermde stads- en dorpsgezichten verruimd, is er geen vijftigjaren grens meer voor het beschermen van monumenten en is de mogelijkheid voor derden om monumenten voor te dragen voor bescherming vervallen.
 Van belang is verder dat in het Besluit Ruimtelijke Ordening is opgenomen dat gemeenten voortaan moeten aangeven hoe zij in hun bestemmingsplan rekening houden met cultuurhistorische waarden in en boven de grond. Met ingang van 2012 zijn de rijksmiddelen voor restauratie van rijksmonumenten overgeheveld naar het provinciefonds. De provincies vullen aan en verdelen de middelen. De middelen voor Instandhouding blijven bij het Rijk. Ten slotte zijn ook dit jaar om herbestemming te stimuleren middelen beschikbaar gesteld voor een wind- en waterdichtregeling en een plankostenregeling. Een incidenteel bedrag van € 47,2 miljoen is in 2012 beschikbaar gesteld ter bestrijding van de crisis in de bouw (Kamerstuk 32 156 nr. 42). Dit zal in de komende jaren besteed worden aan de restauratie van monumenten.
 Archeologie
 
 In 2012 heeft het kabinet een aantal prioriteiten en verbetervoorstellen benoemd (Kamerstuk 33 053, nr. 3). Dit als reactie op de evaluatie van de archeologiewetgeving (Kamerstuk 33 053, nr. 1). De verbetervoorstellen die in deze brief werden genoemd, hebben geleid tot een aantal acties:
 
 
 •
 De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) heeft opdracht gekregen om een nieuw archeologische kenniskaart van Nederland te maken;
 
 
 •
 De RCE start het project «Archeologie voor gemeenten»;
 
 
 •
 LTO bereidt een pilot voor, waarin wordt onderzocht of het mogelijk is om bepaalde vormen van agrarisch gebruik uit te zonderen van archeologische verplichtingen, waarmee ook kosten worden voorkomen.
 
 
 
 Archieven
 Als gevolg van het Regeerakkoord is op de rijksbijdrage aan de Regionale Historische Centra (RHC’s) een korting van € 5 miljoen toegepast. Met de provincies is overeengekomen dat zij met ingang van 2012 zelf betalen voor het bewaren van hun archiefmateriaal in de RHC’s.
 Ontvangsten
 De realisatie van de ontvangsten is € 15,9 miljoen hoger dan geraamd. Dit wordt veroorzaakt door meerontvangsten van € 8,4 miljoen voor de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Voor een deel als gevolg van overboekingen uit het programmabudget ten behoeve van kennisinfrastructuur en externe financieringen waaronder EU subsidies en verrekening van apparaatskosten (huisvesting).
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 15)
 
 
 Artikel
 
 
 15:
 Media
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 
 Een divers media-aanbod
 De overheid borgt vier publieke belangen in het mediabeleid: onafhankelijkheid, verscheidenheid, kwaliteit en toegankelijkheid. Op basis van het Concessiebeleidsplan 2010–2016 (www.publiekeomroep.nl) heeft de minister van OCW met de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) een Prestatieovereenkomst afgesloten (bijlage bij Kamerstuk 32 123 VIII, nr. 128). Daarin zijn afspraken gemaakt over kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen voor het media-aanbod. Elk jaar stuurt de NPO vóór 1 mei een verslag (terugblik) over het afgelopen jaar aan de minister en het Commissariaat voor de Media (artikel 2.58 van de Mediawet 2008). Daarin is in ieder geval opgenomen een beschrijving van de wijze waarop in het afgelopen jaar uitvoering is gegeven aan de publieke mediaopdracht, de samenstelling van het media-aanbod op de aanbodkanalen, de realisatie van de prestatieafspraken (artikel 2.22 van de Mediawet 2008), de naleving van de wettelijke programmavoorschriften en de naleving van de code goed bestuur en integriteit van de NPO. Het Commissariaat voor de Media (CvdM) rapporteert jaarlijks over de naleving van de prestatieafspraken. Over de naleving van de prestatieafspraken wordt de Tweede Kamer apart geïnformeerd in de mediabegrotingsbrief 2014.
 
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 Het mediabeleid van de overheid richt zich op radio, kranten, opiniebladen, journalistieke en culturele uitingen via internet en, uiteraard, televisie. Deze media spelen een prominente rol in de samenleving. Ze zijn een bron van kennis en informatie, én podia voor democratisch debat. Media geven onze cultuur vorm, zowel in internationaal perspectief, als nationaal, lokaal en binnen groepen met een bepaald levensbeschouwelijk of maatschappelijk interessegebied. Tenslotte zijn media dragers van kunst en vermaak: verhalen, drama, muziek en documentaires.
 
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor het stelsel van landelijke, regionale en lokale publieke omroepen en de wet- en regelgeving op dat terrein. Zij is ook verantwoordelijk voor de financiering van de landelijke publieke omroep, de wereldomroep en enkele andere aan de omroep verbonden instellingen.
 De minister is verder verantwoordelijk voor het Stimuleringsfonds Nederlandse culturele mediaproducties, het Stimuleringsfonds voor de Pers en voor tijdelijke subsidies aan diverse non-profit initiatieven op het terrein van de media.
 De minister is tot slot verantwoordelijk voor naleving van de Mediawet en het Mediabesluit door de diverse publieke en commerciële media.
 De middelen die de minister ter beschikking heeft, zijn:
 
 
 1.
 Financiering van de landelijke publieke omroep en wereldomroep en wetgeving voor alle publieke omroepen (lokaal, regionaal, landelijk en wereldomroep).
 
 
 2.
 Wetgeving voor commerciële omroep, vooral voortvloeiend uit Europese richtlijnen op het gebied van audiovisuele media en interne markt.
 
 
 3.
 Wet- en regelgeving voor de distributie van elektronische media.
 
 
 4.
 Financiële steun voor dagbladen, voor opinieweekbladen en voor journalistiek en meningsvorming op internet. Hiervoor bestaan onder meer de subsidieregelingen van het Stimuleringsfonds voor de Pers.
 
 
 5.
 Aanmoedigen van zelfregulering door media via bijvoorbeeld de Kijkwijzer van het Nederlands Instituut voor Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM), de Nederlandse Reclame Code, de Raad voor de Journalistiek en de mediacode.
 
 
 6.
 Bescherming en educatie van mediagebruikers, in het bijzonder jongeren en hun ouders.
 
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 
 Het mediabeleid zoals beschreven in dit artikel en de bijbehorende resultaten waren het afgelopen jaar conform de verwachtingen zoals vermeld in de begroting. De eerste fase van de korting op de rijksmediabijdrage is gerealiseerd.
 Over de uitwerking van het Regeerakkoord Rutte I heeft de staatssecretaris van OCW voor het onderdeel Media de Tweede Kamer geïnformeerd in de mediabegrotingsbrief 2013 van 27 november 2012 (Kamerstuk 33 400, nr. 20).
 
 
 Het Regeerakkoord van het kabinet Rutte II (www.rijksoverheid.nl/regering/regeerakkoord) stelt een extra taakstelling van 100 miljoen voor op het mediabudget. Over de uitwerking van het Regeerakkoord voor het onderdeel Media heeft de staatssecretaris van OCW op 6 december 2012 de Tweede Kamer geïnformeerd (Kamerstuk 33 400, nr. 129).
 Publieke Omroep
 
 Op 17 juli 2012 is de wet tot wijziging van de Mediawet in het Staatsblad verschenen (Stb. 2012, 319). Deze wijziging heeft betrekking op de verlaging van de rijksmediabijdrage met € 200 miljoen en beëindiging van de wettelijke taken van de Stichting Radio Nederland Wereldomroep.
 De vermindering van het aantal erkende omroeporganisaties, is een belangrijke voorwaarde om de geplande bezuinigingen van het kabinet Rutte I op het budget van de publieke omroep te realiseren. De NPO en de omroepverenigingen zijn hiermee het afgelopen jaar voortvarend aan de slag gegaan.
 De omroepen en de NPO maken nu al, waar mogelijk, de eerste efficiencyslagen die geen formele reorganisaties vereisen. Doel is kosten besparen zonder dat dit ten koste gaat van de huidige kwaliteit van de publieke programmering.
 De overheveling van de (financiële) verantwoordelijkheid voor de Wereldomroep naar het ministerie van Buitenlandse Zaken verliep conform de opdracht in het kabinet Rutte I.
 In april 2012 ontving ik een voorstel van de NPO voor de transitie van de twee resterende ensembles (Groot Omroepkoor, en Radio Filharmonische Orkest) van het Muziekcentrum van de Omroep naar de landelijke publieke omroep. Ik heb de NPO gevraagd de verdere uitwerking van dit voorstel ter hand te nemen.
 
 Over de wijze waarop de mediaparagraaf uit het Regeerakkoord Rutte II zal worden uitgewerkt, is de Tweede Kamer in mijn brief van 6 december 2012 (Kamerstuk 33 400, nr. 129) nader geïnformeerd.
 Mediafonds
 
 In het Regeerakkoord Rutte II is opgenomen, dat het kabinet afziet van de voorgenomen samenvoeging van het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties (Mediafonds) en het Stimuleringsfonds voor de Pers. Het budget van het Mediafonds wordt per 1 januari 2017 op nul gezet; het fonds wordt op die datum opgeheven.
 Het Stimuleringsfonds voor de Pers blijft bestaan.
 Het Mediafonds bevorderde in 2012 de ontwikkeling en productie van culturele dramaproducties, kunst- en kinderprogramma’s en cultuurprojecten van de landelijke en regionale publieke omroep.
 
 Distributie
 Op 5 oktober 2012 is het wetsvoorstel dat strekt tot wijziging van de Mediawet in verband met de verspreiding van televisie- en radio- programmakanalen door middel van omroepnetwerken en omroepzenders en de vaststelling van de minimale omvang van het standaardpakket televisie- en radioprogrammakanalen ingediend (Kamerstuk 33 426, nr. 1–3). Dit wetsvoorstel wijzigt op een aantal punten de huidige «must carry» bepaling, breidt het aantal door te geven zenders in het standaardpakket uit, en maakt de regeling techniekneutraal. De nieuwe regels gaan namelijk gelden voor alle pakketaanbieders van radio- en televisie (kabel, satelliet, koper, ether en glasvezel).
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 15.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 15 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastge-stelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 909.647
 
 
 
 
 929.447
 
 
 
 
 894.942
 
 
 
 
 937.643
 
 
 
 
 886.809
 
 
 
 
 916.532
 
 
 
 
 – 29.723
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 887.881
 
 
 
 
 902.098
 
 
 
 
 901.765
 
 
 
 
 912.434
 
 
 
 
 951.461
 
 
 
 
 915.954
 
 
 
 
 35.507
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Publieke omroep
 
 
 866.433
 
 
 876.599
 
 
 863.468
 
 
 885.851
 
 
 927.165
 
 
 891.511
 
 
 35.654
 
 
 
 
 •
 
 
 Pers en journalisatieke producties
 
 
 
 1.000
 
 
 12.300
 
 
 4.300
 
 
 2.300
 
 
 2.300
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Bewust mediagebruik
 
 
 
 2.005
 
 
 1.610
 
 
 2.280
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Stimuleringsfonds Nederlandse culturele mediaproducties
 
 
 16.845
 
 
 17.482
 
 
 17.657
 
 
 17.922
 
 
 17.922
 
 
 17.922
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Overige uitgaven (geen Mediawet)
 
 
 4.603
 
 
 5.012
 
 
 6.730
 
 
 2.081
 
 
 2.074
 
 
 2.325
 
 
 – 251
 
 
 
 
 •
 
 
 Overige uitgaven (taakstelling Regeerakkoord)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 104
 
 
 104
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 252.022
 
 
 
 
 247.591
 
 
 
 
 228.224
 
 
 
 
 190.959
 
 
 
 
 215.510
 
 
 
 
 197.500
 
 
 
 
 18.010
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Verplichtingen
 De verplichtingen voor het beleidsterrein Media zijn in 2012 € 29,7 miljoen lager dan de vastgestelde begroting. Naast de hieronder genoemde hogere verplichtingen ten behoeve van hogere uitgaven in 2012 van € 35,7 miljoen zijn in 2012 voor een bedrag van € 65,4 miljoen minder verplichtingen vastgelegd voor 2012 dan waarmee in de begroting 2012 rekening is gehouden. Hiervan heeft € 50,3 miljoen betrekking op verplichtingen, die als gevolg van taakstellingen uit het regeerakkoord zijn verlaagd (Landelijke publieke omroep, € 4 miljoen) of zijn beëindigd (Wereldomroep, € 46,3 miljoen). De taakstellingen uit het regeerakkoord zijn in de begrotingsadministratie voor zowel kas als verplichtingen in 2013 ingeboekt, terwijl dit voor de verplichtingen een jaar eerder had moeten gebeuren. Daarnaast is de verplichting voor het Muziekcentrum van de Omroep (€ 30,9 miljoen) voor het jaar 2012 al in 2011 vastgelegd. Tenslotte is in de verplichting 2013 voor de landelijke publieke omroep al rekening gehouden met de wettelijke indexering 2013 (€ 15,9 miljoen).
 Uitgaven
 
 De uitgaven voor het beleidsterrein Media zijn in 2012 € 35,7 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. De belangrijkste oorzaken hiervan zijn:
 
 
 •
 Een hoger uitgavenbudget als gevolg van de wettelijke prijsindexering van € 14,5 miljoen.
 
 
 •
 Een hoger uitgavenbudget als gevolg van hoger dan verwachte reclameontvangsten van € 18 miljoen.
 
 
 •
 Een hoger uitgavenbudget als gevolg van een bijdrage van het ministerie van Buitenlandse Zaken ten behoeve van de frictiekosten van de Wereldomroep van € 3 miljoen.
 
 
 
 Het hogere uitgavenbudget is overgemaakt naar de Algemene Mediareserve ter dekking van de frictiekosten, die voortvloeien uit de bezuinigingen van kabinet Rutte I.
 Ontvangsten
 De ontvangsten voor het beleidsterrein Media zijn in 2012 € 18 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. Dit wordt veroorzaakt door hogere reclameontvangsten.
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 16)
 
 
 Artikel
 
 
 16:
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het scheppen van een internationaal concurrerende onderzoeksomgeving die onderzoekers uitdaagt tot optimale wetenschappelijke prestaties en die goed aansluit op maatschappelijke behoeften.
 
 Deze doelstellingen zijn behaald en worden deels beschreven in de beleidsconclusies en de tabel budgettaire gevolgen van beleid hierna.
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor:
 
 
 •
 het scheppen van voorwaarden voor het doelmatig functioneren van een aantal wetenschappelijke instellingen, waaronder onderzoeksorganisaties en wetenschappelijke bibliotheekinstellingen. Deze instellingen nemen binnen het onderzoeksbestel zowel zelfstandig als in relatie tot de universiteiten en bedrijven een belangrijke plaats in;
 
 
 •
 borging van het vernieuwend vermogen en de kwaliteit van het Nederlandse onderzoek en de Nederlandse onderzoeksfaciliteiten;
 
 
 •
 de coördinatie van het wetenschapsbeleid op nationaal en internationaal niveau;
 
 
 •
 het toezicht op een efficiënte besteding van publieke middelen en op voldoende verspreiding van kennis naar de maatschappij.
 
 
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Het Nederlandse wetenschappelijke onderzoek kan zich meten met het beste onderzoek in de wereld. Nieuwe cijfers over de mondiale positie op basis van citatiescores verschijnen medio 2013. Voor de periode 2007–2010 staat de Nederlandse wetenschap op een 3e positie mondiaal, met een citatiescore van 44% boven het wereldgemiddelde van 1. Dit heeft ertoe geleid dat Nederland gastland is van de eerste twee European Research Infrastructure Consortiums (ERIC’s) in Europa.
 
 De Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschap moet onder andere leiden tot meer zwaartepuntvorming en profilering in het wetenschappelijk onderzoek. In vervolg op de hoofdlijnenakkoorden hebben de instellingen en OCW prestatieafspraken gemaakt in november 2012. Om zwaartepuntvorming en profilering te versterken zijn middelen ingezet voor grootschalige onderzoeksfaciliteiten (80 miljoen) zoals de hoge FLUX-magneet faciliteit voor onderzoek naar materialen (zoals grafeen) en voor toponderzoekscholen (162 miljoen) zoals is de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie (NOVA).
 
 In het topsectorenbeleid zijn innovatiecontracten ontwikkeld met als doel de samenwerking in de Gouden Driehoek van bedrijven, kennisinstellingen en overheid te verbeteren en zo de innovativiteit van ons land te versterken.
 Het versterken van privaat-publieke samenwerking is telkens het doel geweest, de ontdekking van het marjoranadeeltje aan de TU Delft biedt kansen om zo een brug te slaan.
 
 NWO levert een actieve bijdrage aan het topsectorenbeleid. NWO heeft een aantal thematische calls in topsectorenverband ontwikkeld. De eerste subsidies hiervoor zijn inmiddels toegekend.
 
 Het streven valorisatie te versterken door in 2016 2,5% van de publieke onderzoeksmiddelen aan valorisatie te besteden heeft in de loop van 2012 een nadere nuancering gekregen. De valorisatiedoeleinden, met name die gericht op de versterking van de nationale en regionale infrastructuur, worden ingebed in het topsectorenbeleid en de prestatieafspraken hoger onderwijs en wetenschap.
 In elke sector van het topsectorenbeleid zijn afspraken neergelegd over valorisatie in de innovatiecontracten. Met alle ho-instellingen zijn prestatieafspraken gemaakt over onderwijs in ondernemerschap en valorisatie. Met de VSNU en de HBO-raad wordt gewerkt aan een brede set valorisatieindicatoren.
 
 Nederlandse onderzoekers blijven goed presteren in Europese programma’s en hebben in 2012 een nog groter aandeel van de subsidies uit het Zevende Kaderprogramma ontvangen dan vorig jaar: 7,0%. Sinds het begin van dit Kaderprogramma is al € 2,1 miljard aan Europese subsidies voor onderzoek naar Nederland gegaan. Ook in 2012 zijn de prestaties van individuele onderzoekers binnen de ERC daarbij opmerkelijk. Tien procent van de € 1,4 miljard die dat jaar binnen de ERC beschikbaar was is toegewezen aan in Nederland werkzame onderzoekers. Van de pilot call voor de zogenaamde ERC Synergy Grant zijn 3 van de 11 beurzen toegekend aan Nederlandse instituten.
 Door onze bijdrage aan internationale wetenschappelijke organisaties (CERN, ESA, ESO, EMBL/EMBC, GBIF) en samenwerking in internationale netwerken en (Europese) programma’s, hebben onze onderzoekers toegang tot de meest geavanceerde Internationale onderzoeksfaciliteiten. Zoals in ALMA (Atacama Large Millimeter Array), een stelsel van 66 radiotelescopen.
 
 Om een kwalitatief hoogwaardig en op vernieuwing gericht onderzoeksstelsel in stand te houden en verder te ontwikkelen, is het aantrekken en vasthouden van goede onderzoekers essentieel. Om wetenschappelijk (top)talent de ruimte te geven is een samenhangende instrumentarium ontwikkeld en ingezet, met als doel de in- en doorstroom van jong wetenschappelijk talent te vergroten, een meer evenwichtige samenstelling van het wetenschappelijk personeel qua leeftijdsopbouw te bereiken en om betere loopbaanmogelijkheden voor het wetenschappelijk personeel te creëren.
 Uit de evaluatie van de Vernieuwingsimpuls (Kamerstuk 29 338, nr. 65) en uit de beleidsdoorlichting talentvolle onderzoekers (Kamerstuk 31 511, nrs. 1 en 2) blijkt dat deze instrumenten succesvol zijn en dat de Vernieuwingsimpuls (VI) een belangrijke positie heeft ingenomen in de onderzoekswereld. Zij geeft een positieve impuls aan de wetenschappelijke loopbaan van talentvolle onderzoekers.
 
 
 In 2012 is ook op het beleidsterrein van onderzoek en wetenschapsbeleid een bijdrage geleverd aan de band met Caribisch Nederland (de BES-eilanden) en de overige landen van het Koninkrijk (de CASt-eilanden). NWO heeft de opdracht aanvaard om, als onderdeel van een Caribisch kennisnetwerk, in de komende jaren een multifunctioneel kenniscentrum op St Eustatius te ontwikkelen en bovendien een onderzoekprogramma in te richten voor onderzoeksprojecten op of over de Cariben.
 Voor het Poolonderzoek is infrastructuur gebouwd voor het Dirck Gerritszlaboratorium in Antarctica en in januari 2013 officieel geopend.
 
 Voor nadere informatie wordt verwezen naar:
 
 
 •
 Kwaliteit in verscheidenheid, Strategische Agenda Hoger Onderwijs, Onderzoek en Wetenschapsbeleid, Kamerstuk 31 288, nr. 194.
 
 
 •
 Hoofdlijnenakkoord VSNU-OCW, Kamerstuk 31 288, nr. 246.
 
 
 •
 Brief van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de voortgang van de prestatieafspraken, Kamerstuk 31 288, nr. 322.
 
 
 •
 «Naar de top, het bedrijfslevenbeleid in actie(s), Kamerstuk 32 637, nr. 15.
 
 
 •
 Voortgang bedrijfslevenbeleid, brief van 16 januari 2012, Kamerstuk 32 637, nr. 21.
 
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 16.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 16 (Bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 1.159.387
 
 
 
 
 1.152.585
 
 
 
 
 927.239
 
 
 
 
 830.254
 
 
 
 
 904.499
 
 
 
 
 829.971
 
 
 
 
 74.528
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 1.018.295
 
 
 
 
 1.167.402
 
 
 
 
 1.235.025
 
 
 
 
 909.781
 
 
 
 
 934.143
 
 
 
 
 894.029
 
 
 
 
 40.114
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 1.014.828
 
 
 
 
 1.163.883
 
 
 
 
 1.231.688
 
 
 
 
 906.831
 
 
 
 
 934.143
 
 
 
 
 894.029
 
 
 
 
 40.114
 
 
 
 
 
 •
 
 
 NWO
 
 
 317.610
 
 
 327.711
 
 
 319.563
 
 
 325.458
 
 
 326.975
 
 
 312.706
 
 
 14.269
 
 
 
 
 •
 
 
 KNAW
 
 
 94.470
 
 
 96.898
 
 
 93.517
 
 
 93.779
 
 
 94.316
 
 
 93.439
 
 
 877
 
 
 
 
 •
 
 
 Koninklijke Bibliotheek (KB)
 
 
 45.314
 
 
 46.429
 
 
 46.429
 
 
 46.537
 
 
 53.591
 
 
 46.336
 
 
 7.255
 
 
 
 
 •
 
 
 LF TUD bibliotheek
 
 
 7.375
 
 
 7.626
 
 
 7.626
 
 
 7.654
 
 
 7.734
 
 
 7.654
 
 
 80
 
 
 
 
 •
 
 
 SURF
 
 
 7.270
 
 
 7.517
 
 
 7.517
 
 
 7.545
 
 
 7.622
 
 
 7.545
 
 
 77
 
 
 
 
 •
 
 
 CPG
 
 
 493
 
 
 515
 
 
 515
 
 
 518
 
 
 520
 
 
 518
 
 
 2
 
 
 
 
 •
 
 
 Montesquieu Instituut
 
 
 1.032
 
 
 1.067
 
 
 1.067
 
 
 1.071
 
 
 1.082
 
 
 1.071
 
 
 11
 
 
 
 
 •
 
 
 Max Plack Instituut
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.622
 
 
 1.606
 
 
 16
 
 
 
 
 •
 
 
 NCB
 
 
 5.000
 
 
 5.270
 
 
 5.270
 
 
 5.289
 
 
 5.343
 
 
 5.289
 
 
 54
 
 
 
 
 •
 
 
 TNO
 
 
 198.668
 
 
 199.773
 
 
 192.814
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 BPRC/ Stichting AAP
 
 
 9.544
 
 
 9.597
 
 
 9.597
 
 
 9.653
 
 
 10.410
 
 
 9.653
 
 
 757
 
 
 
 
 •
 
 
 Nationaal Herbarium
 
 
 1.184
 
 
 1.125
 
 
 1.125
 
 
 1.129
 
 
 1.141
 
 
 1.129
 
 
 12
 
 
 
 
 •
 
 
 NLR
 
 
 865
 
 
 893
 
 
 893
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Deltares
 
 
 2.160
 
 
 2.208
 
 
 2.855
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 MARIN
 
 
 888
 
 
 891
 
 
 957
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 STT
 
 
 227
 
 
 233
 
 
 233
 
 
 234
 
 
 236
 
 
 234
 
 
 2
 
 
 
 
 •
 
 
 EMBC
 
 
 658
 
 
 707
 
 
 724
 
 
 740
 
 
 751
 
 
 740
 
 
 11
 
 
 
 
 •
 
 
 EMBL
 
 
 3.734
 
 
 3.988
 
 
 4.135
 
 
 4.377
 
 
 4.476
 
 
 4.380
 
 
 96
 
 
 
 
 •
 
 
 ESA
 
 
 33.775
 
 
 34.672
 
 
 36.516
 
 
 35.027
 
 
 29.393
 
 
 30.153
 
 
 – 760
 
 
 
 
 •
 
 
 CERN
 
 
 29.844
 
 
 35.322
 
 
 34.527
 
 
 38.017
 
 
 41.303
 
 
 36.254
 
 
 5.049
 
 
 
 
 •
 
 
 ESO
 
 
 6.252
 
 
 6.821
 
 
 6.582
 
 
 6.205
 
 
 15.405
 
 
 7.100
 
 
 8.305
 
 
 
 
 •
 
 
 NEMO
 
 
 3.284
 
 
 3.368
 
 
 3.368
 
 
 3.488
 
 
 3.626
 
 
 3.388
 
 
 238
 
 
 
 
 •
 
 
 Nationaal Contactpunt Kaderprogramma
 
 
 325
 
 
 383
 
 
 413
 
 
 440
 
 
 434
 
 
 459
 
 
 – 25
 
 
 
 
 •
 
 
 NTU/INL
 
 
 2.963
 
 
 3.077
 
 
 3.132
 
 
 3.228
 
 
 3.071
 
 
 3.190
 
 
 – 119
 
 
 
 
 •
 
 
 EIB
 
 
 1.254
 
 
 1.297
 
 
 1.297
 
 
 1.302
 
 
 1.316
 
 
 1.302
 
 
 14
 
 
 
 
 •
 
 
 Nationale coördinatie
 
 
 12.504
 
 
 9.193
 
 
 7.816
 
 
 8.435
 
 
 6.285
 
 
 6.389
 
 
 – 104
 
 
 
 
 •
 
 
 Bilaterale samenwerking
 
 
 5.854
 
 
 3.611
 
 
 2.474
 
 
 4.070
 
 
 4.505
 
 
 4.383
 
 
 122
 
 
 
 
 •
 
 
 Weerstandsverhoging onderzoeksinstellingen (CBRN)
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 2.785
 
 
 1.968
 
 
 1.433
 
 
 2.000
 
 
 – 567
 
 
 
 
 •
 
 
 BSIK
 
 
 51.452
 
 
 39.348
 
 
 19.561
 
 
 33.405
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 ITER
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 GATE
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Grootschalige researchfaciliteiten
 
 
 22.822
 
 
 10.162
 
 
 3.902
 
 
 1.830
 
 
 1.830
 
 
 1.830
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Parelsnoer
 
 
 7.750
 
 
 7.750
 
 
 7.750
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 SURF-net
 
 
 0
 
 
 6.800
 
 
 11.700
 
 
 6.300
 
 
 7.200
 
 
 7.200
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 NCB
 
 
 0
 
 
 4.700
 
 
 10.000
 
 
 8.400
 
 
 6.900
 
 
 6.900
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 ITER-2
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Hersenen en Cognitie
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 3.900
 
 
 3.900
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Genomics
 
 
 15.000
 
 
 36.000
 
 
 40.000
 
 
 44.000
 
 
 44.000
 
 
 44.000
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Kenniswerkers
 
 
 0
 
 
 33.610
 
 
 101.811
 
 
 931
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Smart-mix
 
 
 4.975
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 EET
 
 
 988
 
 
 990
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Valorisatie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.500
 
 
 – 2.500
 
 
 
 
 •
 
 
 Talentenkracht
 
 
 300
 
 
 400
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Kust- en zeeonderzoek
 
 
 2.065
 
 
 2.000
 
 
 2.035
 
 
 2.534
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Grootschalige research infrastructuur
 
 
 10.000
 
 
 16.000
 
 
 19.000
 
 
 20.000
 
 
 61.950
 
 
 56.000
 
 
 5.950
 
 
 
 
 •
 
 
 STW
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 10.000
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Poolonderzoek
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 2.992
 
 
 2.992
 
 
 1.500
 
 
 1.492
 
 
 
 
 •
 
 
 Gezondheidsonderzoek
 
 
 0
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 VI-Talentenontwikkeling
 
 
 104.613
 
 
 187.873
 
 
 208.373
 
 
 169.460
 
 
 168.481
 
 
 168.481
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Nader te verdelen
 
 
 37
 
 
 18
 
 
 21
 
 
 21
 
 
 3
 
 
 506
 
 
 – 503
 
 
 
 
 •
 
 
 Uitvoeringsorganisatie DUO
 
 
 279
 
 
 540
 
 
 288
 
 
 294
 
 
 297
 
 
 294
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven1Met ingang van de begroting 2012 zijn de apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid in artikel 92 Apparaat Kerndepartement.
 
 
 
 
 3.467
 
 
 
 
 3.519
 
 
 
 
 3.337
 
 
 
 
 2.950
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 178.093
 
 
 
 
 186.900
 
 
 
 
 176.117
 
 
 
 
 1.520
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 101
 
 
 
 
 – 101
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Verplichtingen
 
 De verplichtingen voor beleidsterrein OWB zijn in 2012 € 74,5 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. De hogere realisatie van € 74,5 miljoen houdt verband met het aangaan van (meerjarige) verplichtingen als gevolg van de verhoging van het uitgavenbudget.
 Uitgaven
 
 De uitgaven voor beleidsterrein OWB zijn in 2012 € 40,1 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. De belangrijkste mutaties zijn:
 
 
 •
 Het budget voor NWO is met € 14,3 miljoen verhoogd voor onder meer het nakomen van een internationale (contributie)verplichtingen aan de internationale onderzoeksfaciliteiten. Daarnaast is in het kader van het «Masterplan Toekomst Wiskunde» een eenmalige bijdrage beschikbaar van € 4,0 miljoen voor het continueren van het nationaal toponderzoek en het academisch onderwijs door de wiskundeclusters.
 
 
 •
 Het budget voor de Koninklijke Bibliotheek (KB) is met € 7,2 verhoogd voor onder meer het verbeteren van de brandveiligheid bij de KB (€ 5,0 miljoen) en voor de samenwerking van de KB en het Nationaal Archief (€ 1,5 miljoen).
 
 
 •
 Het budget van ESO is met € 8,3 miljoen verhoogd in verband met een eenmalige bijdrage aan de Extremely Large Telescope.
 
 
 •
 Een technische mutatie van € 6,2 miljoen in verband met interne- en externe overboekingen waaronder een bijdrage in de kosten van de onderzoekskernreactor «Oyster» te Delft. Deze mutaties zijn toegevoegd aan de «Grootschalige research infrastructuur».
 
 
 •
 Het budget voor CERN is met € 5,0 miljoen verhoogd. De belangrijkste oorzaak voor deze verhoging is het gestegen BNP ten opzichte van de meeste overige lidstaten.
 
 
 •
 Het budget Valorisatie wordt met € 2,5 miljoen verlaagd in verband met een overboeking van dit budget naar het Ministerie van EL&I.
 
 
 •
 Een beleidsmatige mutatie van € 0,7 miljoen in verband met een gewijzigde BTW-positie van het primatenonderzoekscentrum Biomedical Primate Research Centre (BPRC).
 
 
 
 
 
 De beleidsartikelen (artikel 25)
 
 
 Artikel
 
 
 25:
 Emancipatie
 
 
 
 Algemene doelstelling
 
 Het bevorderen van emancipatie.
 
 
 Het kabinet wil de emancipatie bevorderen: de emancipatie van meisjes en vrouwen, en de emancipatie van lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen en transgenders (LHBT).
 Doel is de veiligheid van vrouwen, homoseksuelen en transgenders te vergroten en de participatie van vrouwen in alle lagen en sectoren van de arbeidsmarkt te bevorderen.
 Een positieve houding en beeldvorming ten aanzien van homoseksuele relaties en vrouwen met ambitie dienen vanzelfsprekend te worden.
 
 
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 
 De minister is verantwoordelijk voor het bevorderen van de emancipatie van meisjes en vrouwen en voor de emancipatie van lesbische vrouwen, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders (LHBT).
 Stimuleren: De instrumenten die de minister ter beschikking heeft zijn wet- en regelgeving. Voor communicatie naar het beleidsveld maakt de minister onder andere gebruik van belangenorganisaties.
 Regisseren: Gemeenten ontvangen via decentralisatie-uitkeringen een bijdrage voor de uitvoering van de samenwerkingsafspraken over versterking en uitvoering van het lokale emancipatiebeleid.
 
 
 
 
 Beleidsconclusies
 
 Versterken van veiligheid
 
 
 Het aantal grote gemeenten, dat zich inzet voor «veiligheid, weerbaarheid en sociale acceptatie van LHBT» is in 2012 toegenomen tot veertig.
 Met vijftien gemeenten zijn (conform doelstelling) afspraken gemaakt over de werving van zogenaamde «changemakers» voor de «We Can Young campagne» gericht op veiligheid en weerbaarheid van jongeren.
 
 Verbeteren van sociale acceptatie
 
 In 2012 zijn 134 scholen gestart met de pilot LHBT jongeren op school om een impuls te geven aan het sociale veiligheidsbeleid voor LHBT jongeren. Scholen gaan aan de slag met externe voorlichting, omgangsvormen, aandacht voor LHBT in het bestaand lesaanbod, nazorg op school en ouderbetrokkenheid. Het SCP doet een effectmeting en een procesevaluatie bij scholen. Dit onderzoek wordt medio 2014 afgerond.
 Op de domeinen werk, wijk, ouderen, onderwijs en sport zijn gay-straightallianties actief om de sociale acceptatie te bevorderen.
 
 Stimulering van arbeidsparticipatie vrouwen
 18 gemeenten en de vier grote steden voeren het programma «Eigen Kracht» uit gericht op laagopgeleide vrouwen. Met gemeenten is afgesproken dat de nu ontwikkelde aanpak structureel onderdeel moet gaan uitmaken van het gemeentelijk participatiebeleid. De aanpak wordt gemonitord en begin 2014 zal een eindevaluatie plaatsvinden. De Stichting Talent naar de Top ondersteunt bedrijven bij de doorstroom van vrouwen naar topposities. De Stichting ondersteunt 200 organisaties met circa 700.000 werknemers en zij draagt bij aan het publieke debat over dit onderwerp.
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 25.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 25 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 15.433
 
 
 
 
 11.229
 
 
 
 
 18.347
 
 
 
 
 18.597
 
 
 
 
 17.847
 
 
 
 
 14.554
 
 
 
 
 3.293
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 11.993
 
 
 
 
 13.990
 
 
 
 
 16.729
 
 
 
 
 16.075
 
 
 
 
 14.846
 
 
 
 
 16.630
 
 
 
 
 – 1.784
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Programma-uitgaven
 
 
 
 
 9.826
 
 
 
 
 11.875
 
 
 
 
 14.653
 
 
 
 
 14.063
 
 
 
 
 14.846
 
 
 
 
 16.630
 
 
 
 
 – 1.784
 
 
 
 
 
 • Emancipatie
 
 
 8.192
 
 
 9.315
 
 
 11.239
 
 
 9.608
 
 
 8.851
 
 
 10.967
 
 
 – 2.116
 
 
 
 
 • Homo-Emancipatie
 
 
 1.634
 
 
 2.560
 
 
 3.414
 
 
 4.305
 
 
 5.800
 
 
 5.513
 
 
 287
 
 
 
 
 • Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 
 
 
 150
 
 
 195
 
 
 150
 
 
 45
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatsuitgaven1Met ingang van de begroting 2012 zijn de apparaatsuitgaven opgenomen in de tabel budgettaire gevolgen van beleid in artikel 92 Apparaat Kerndepartement
 
 
 
 
 2.167
 
 
 
 
 2.114
 
 
 
 
 2.076
 
 
 
 
 2.012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 45
 
 
 
 
 289
 
 
 
 
 1.829
 
 
 
 
 27
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Verplichtingen
 De realisatie van de verplichtingen is € 3,3 miljoen hoger ten opzichte van de begroting 2012. In 2012 zijn verplichtingen aangegaan voor subsidies, die in de periode 2012 t/m 2016 tot uitgaven zullen leiden.
 Uitgaven
 
 De uitgaven van het Emancipatiebeleid zijn in 2012 € 1,8 miljoen lager dan de vastgestelde begroting.
 Voor «Vrouwenemancipatie» hebben overboekingen plaatsgevonden naar andere ministeries, waarmee wordt samengewerkt.
 Voor «Eigen Kracht» is een bijdrage van € 0,9 miljoen aan 18 gemeenten overgeboekt via het Gemeentefonds. € 0,3 miljoen is overgeboekt naar het gemeentefonds voor een bijdrage aan 15 gemeenten voor «We can Young». € 0,4 miljoen is overgeboekt naar het ministerie van EL&I voor «Talent naar de Top». (Zie voor deze drie onderwerpen voor de inhoud de beleidsconclusies). Voor de uitvoering van de regeling LHBT-jongeren op school is € 0,8 miljoen naar het budget van «Homo-emancipatie» overgeboekt. Tevens heeft een aantal technische verschuivingen plaatsgevonden.
 Voor «Homo-emancipatie» heeft een aantal overboekingen plaatsgevonden naar andere ministeries, waarmee wordt samengewerkt. Voor het LHBT-beleid in 40 gemeenten is € 0,9 miljoen overgeboekt naar het gemeentefonds (per gemeente € 20.000 en de vier grote steden € 50.000). De directies VO/PO en JOZ hebben een bijdrage geleverd van € 0,7 miljoen voor de uitvoering van de regeling LHBT-jongeren op school. De bijdrage van «Vrouwenemancipatie» is voor dit doel € 0,8 miljoen. Tevens heeft een aantal technische verschuivingen plaatsgevonden.
 
 
 
 
 
 DE NIET-BELEIDSARTIKELEN
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel 91)
 
 
 Artikel
 
 
 91:
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 91.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 91 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 •
 
 
 Nader te verdelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Het doel van dit artikel is het tijdelijk boeken van sectoroverstijgende middelen of taakstellingen. Zodra een exacte verdeling over de betrokken beleidsartikelen bekend is, worden de middelen of taakstellingen naar de desbetreffende artikelen overgeboekt. Op dit artikel worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord. Dat is ook de reden dat bovenstaande tabel volledig op nul eindigt.
 
 Hieronder worden de artikelonderdelen nader toegelicht. Daarmee wordt inzicht gegeven in de mutaties die via dit artikel gelopen zijn.
 Loonbijstelling
 
 Tabel 91.2 Loonbijstelling tranche 2012 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toegevoegd
 
 
 Uitgedeeld
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 Loonbijstelling tranche 2012
 
 
 110.914
 
 
 
 
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 
 – 35.225
 
 
 
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 
 – 28.431
 
 
 
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 
 – 13.490
 
 
 
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 
 – 10.216
 
 
 
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 
 – 15.523
 
 
 
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 
 – 29
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
 
 
 
 – 1.702
 
 
 
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 
 – 213
 
 
 
 
 
 Cultuur
 
 
 
 – 3.039
 
 
 
 
 
 Media
 
 
 
 – 9
 
 
 
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 
 – 2.454
 
 
 
 
 
 Emancipatie
 
 
 
 – 35
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 – 548
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 110.914
 
 
 
 
 – 110.914
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Het totaal van de loonbijstelling (€ 110,9 miljoen) is aan de OCW begroting toegevoegd. Het betreft de vergoeding voor de ontwikkeling in de sociale werkgeverslasten van in totaal € 97,2 miljoen voor 2012. Daarnaast krijgen de onderwijssectoren vo, bve, hbo en wo een specifieke compensatie van in totaal € 13,7 miljoen vanwege het nadeel dat ze ondervinden door de wijzigingen per 1 januari 2012 in de inkomensafhankelijke bijdrage (Iab) voor de zorgverzekeringswet. De loonbijstelling is in de 2e suppletoire begroting 2012 en de ontwerpbegroting 2013 doorverdeeld naar de verschillende beleidsartikelen.
 Prijsbijstelling
 
 Tabel 91.3 Prijsbijstelling tranche 2012 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toegevoegd
 
 
 Uitgedeeld
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling tranche 2012
 
 
 159.694
 
 
 
 
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 
 – 27.895
 
 
 
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 
 – 24.819
 
 
 
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 
 – 24.546
 
 
 
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 
 – 14.359
 
 
 
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 
 – 28.180
 
 
 
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 
 – 182
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
 
 
 
 – 415
 
 
 
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 
 – 9.912
 
 
 
 
 
 Cultuur
 
 
 
 – 7.363
 
 
 
 
 
 Media
 
 
 
 – 14.488
 
 
 
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 
 – 6.482
 
 
 
 
 
 Emancipatie
 
 
 
 – 237
 
 
 
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 
 724
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 – 1.540
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 159.694
 
 
 
 
 – 159.694
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Het totaal van de prijsbijstelling (€ 159,7 miljoen) is aan de OCW begroting toegevoegd. De prijsbijstelling is in de 2e suppletoire begroting 2012 en de ontwerpbegroting 2013 doorverdeeld naar de verschillende beleidsartikelen.
 Nader te verdelen
 
 Tabel 91.4 Nader te verdelen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toegevoegd
 
 
 Uitgedeeld
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 Eindejaarsmarge 2011/2012
 
 
 219.044
 
 
 
 
 
 
 Meevaller leerlingenraming en studiefinanciering
 
 
 136.305
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 23.550
 
 
 
 
 
 
 Overlopende verplichtingen
 
 
 
 – 96.603
 
 
 
 
 
 Taakstelling Begrotingsakkoord 2013
 
 
 
 – 171.478
 
 
 
 
 
 OCW specifieke knelpunten
 
 
 
 – 110.818
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 378.899
 
 
 
 
 – 378.899
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 In 2012 is er in totaal € 378,9 miljoen toegevoegd aan dit artikelonderdeel. De belangrijkste toevoegingen zijn de middelen die 2011 niet tot besteding zijn gekomen en die via de eindejaarsmarge zijn doorgeschoven naar 2012 (€ 219,0 miljoen) en de meevaller als gevolg van de doorwerking van de lagere leerlingenaantallen en de raming studiefinanciering (€ 136,3 miljoen).
 
 Deze middelen zijn in 2012 volledig ingezet ter dekking van:
 
 
 •
 de overlopende verplichtingen uit 2011 die in 2012 alsnog tot betaling zijn gekomen (€ 96,6 miljoen);
 
 
 •
 een deel van de departementale taakstelling uit het Begrotingsakkoord 2013 (€ 171,5 miljoen); en
 
 
 •
 een aantal OCW specifieke knelpunten (€ 110,8 miljoen). Het gaat daarbij onder meer om de kosten die de Koninklijke Bibliotheek moet maken als gevolg van de aangescherpte regeling brandveiligheid en asbestverwijdering, een tegenvaller bij CERN in verband met de wisselkoers van de Zwitserse franc en een bijdrage aan het reddingsplan van de Amarantis onderwijsgroep.
 
 
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel 92)
 
 
 Artikel
 
 
 92:
 Apparaat kerndepartement
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 92.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 92 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 127.438
 
 
 
 
 146.542
 
 
 
 
 134.679
 
 
 
 
 129.607
 
 
 
 
 154.565
 
 
 
 
 143.920
 
 
 
 
 10.645
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 127.449
 
 
 
 
 146.555
 
 
 
 
 134.679
 
 
 
 
 129.607
 
 
 
 
 154.565
 
 
 
 
 143.920
 
 
 
 
 10.645
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Kerndepartement
 
 
 127.449
 
 
 146.555
 
 
 134.679
 
 
 128.709
 
 
 153.495
 
 
 143.920
 
 
 9.575
 
 
 
 
 •
 
 
 Schatkistbankieren
 
 
 
 
 
 898
 
 
 1.070
 
 
 0
 
 
 1.070
 
 
 
 
 
 Totale ontvangsten
 
 
 
 
 200
 
 
 
 
 6.156
 
 
 
 
 1.414
 
 
 
 
 907
 
 
 
 
 2.800
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 2.233
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Schatkistbankieren
 
 
 
 
 
 898
 
 
 1.070
 
 
 0
 
 
 1.070
 
 
 
 
 •
 
 
 Overige ontvangsten
 
 
 200
 
 
 6.156
 
 
 1.414
 
 
 9
 
 
 1.730
 
 
 567
 
 
 1.163
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Uitgaven
 
 
 De uitgaven voor het bestuursdepartement zijn in 2012 € 10,6 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. Dit heeft onder andere de volgende oorzaken:
 
 
 •
 In het kader van Verantwoord Begroten heeft OCW goed gekeken of alle uitgaven op het goede artikel werden geraamd. Toen is gebleken dat er € 10,2 miljoen als programmakosten werden geraamd terwijl dat eigenlijk apparaatskosten zijn. Dit is gecorrigeerd zodat OCW een goed uitgangspunt heeft voor Verantwoord Begroten;
 
 
 •
 Door de aansluiting van OCW bij de Shared Service Organisatie FMH heeft OCW haar meubilair overgedragen. Daarvoor heeft OCW een vergoeding ontvangen (zie Ontvangsten). Daarnaast moet OCW over 2012 en 2013 de afschrijving van dit meubilair betalen. Dit verhoogt de uitgaven voor 2012 met € 0,8 miljoen;
 
 
 •
 Door de vorming van één Auditdienst Rijk (ADR), onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Financiën per 1 mei 2012, wordt door de betrokken departementen structureel budget overgeboekt naar het ministerie van Financiën. Voor OCW verlaagt dit de uitgaven met € 2,8 miljoen;
 
 
 •
 In totaal is € 1,9 miljoen toegevoegd voor loon- en prijscompensatie.
 
 
 
 Ontvangsten
 
 De realisatie van de ontvangsten is in 2012 € 2,2 miljoen hoger dan geraamd. Dit heeft de volgende oorzaken:
 
 
 •
 OCW staat garant voor onderwijsinstellingen die bij de Staat lenen (schatkistbankieren). Voor het risico dat OCW hierdoor loopt, heeft OCW een vergoeding (premie) van € 1,1 miljoen ontvangen.
 
 
 •
 Door de aansluiting van OCW bij de Shared Service Organisatie FMH heeft OCW haar meubilair overgedragen. Daarvoor heeft OCW een vergoeding ontvangen van € 1,6 miljoen.
 
 
 
 
 Tabel 92.2 Apparaatsuitgaven en -kosten (bedragen x € 1 miljoen)1De cijfers in bovenstaande tabel zijn niet met elkaar te consolideren aangezien het zowel uitgaven als kosten betreft.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal ministerie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kerndepartement
 
 
 127.449
 
 
 146.555
 
 
 134.679
 
 
 129.607
 
 
 154.565
 
 
 143.920
 
 
 10.645
 
 
 
 
 Inspecties
 
 
 59.682
 
 
 67.131
 
 
 66.406
 
 
 62.626
 
 
 62.123
 
 
 60.948
 
 
 1.175
 
 
 
 
 Adviesraden
 
 
 7.396
 
 
 6.478
 
 
 6.986
 
 
 6.487
 
 
 6.597
 
 
 5.967
 
 
 630
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Baten-lastendiensten2De apparaatskosten bij de baten-lastendiensten en ZBO’s en RWT’s betreffen naast de apparaatskosten in verband met werkzaamheden voor OCW ook de kosten die verband houden met werkzaamheden die voor tweeden en derden worden uitgevoerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 
 
 
 188.410
 
 
 273 847
 
 
 221.704
 
 
 52 143
 
 
 
 
 Nationaal Archief
 
 
 
 
 
 25.741
 
 
 23.136
 
 
 24.408
 
 
 1.272
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ZBO’s en RWT’s3Genoemde bedragen betreffen de realisatiecijfers van 2011 omdat de jaarrekeningen over 2012 niet voorhanden zijn.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting fonds voor beeldende kunsten4Samengevoegd met Modriaanstichting
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting fonds voor de podiumkunsten
 
 
 
 
 4,6
 
 
 5,0
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting fonds voor cultuurparticipatie
 
 
 
 
 2,5
 
 
 2,4
 
 
 
 
 
 
 
 Mondriaanstichting
 
 
 
 
 1,9
 
 
 3,5
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Nederlands fonds voor de film
 
 
 
 
 2,9
 
 
 2,9
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting stimuleringsfonds voor de architectuur
 
 
 
 
 1,3
 
 
 1,4
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Nederlands letterenfonds
 
 
 
 
 1,3
 
 
 1,8
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting stimuleringsfonds Nederlandse culturele mediaproducties (Mediafonds)
 
 
 
 
 
 1,6
 
 
 
 
 
 
 
 Commissariaat voor de Media (CvdM)
 
 
 
 
 
 4,4
 
 
 
 
 
 
 
 Nederlandse Publieke Omroep (voorheen NPO)
 
 
 
 
 
 3,0
 
 
 
 3,1
 
 
 
 
 
 Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
 
 
 
 
 
 3,3
 
 
 
 2,9
 
 
 
 
 
 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW)
 
 
 
 
 76,7
 
 
 77,7
 
 
 
 
 
 
 
 Koninklijke Bibliotheek (KB)
 
 
 
 
 16,2
 
 
 15,3
 
 
 
 
 
 
 
 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
 
 
 
 
 110,7
 
 
 114,5
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Participatiefonds
 
 
 
 
 
 6,8
 
 
 
 3,0
 
 
 
 
 
 Stichting Vervangingsfonds
 
 
 
 
 
 20,9
 
 
 
 11,5
 
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Pers
 
 
 
 
 
 0,7
 
 
 
 
 
 
 
 College voor examens5Dit bedrag is ook opgenomen in de reeks kerndepartement omdat het College daar onderdeel van uitmaakt.
 
 
 
 
 
 2,8
 
 
 
 3,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel 93)
 
 
 Artikel
 
 
 93:
 Inspecties
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 93.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 93 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 59.682
 
 
 
 
 67.131
 
 
 
 
 66.406
 
 
 
 
 62.626
 
 
 
 
 62.123
 
 
 
 
 60.948
 
 
 
 
 1.175
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 59.682
 
 
 
 
 67.131
 
 
 
 
 66.406
 
 
 
 
 62.626
 
 
 
 
 62.123
 
 
 
 
 60.948
 
 
 
 
 1.175
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Inspectie van het Onderwijs
 
 
 57.335
 
 
 64.147
 
 
 63.478
 
 
 59.958
 
 
 59.458
 
 
 58.231
 
 
 1.227
 
 
 
 
 •
 
 
 Erfgoedinspectie
 
 
 2.347
 
 
 2.984
 
 
 2.928
 
 
 2.668
 
 
 2.665
 
 
 2.717
 
 
 – 52
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 237
 
 
 
 
 800
 
 
 
 
 479
 
 
 
 
 238
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 238
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Uitgaven
 
 De uitgaven van de Inspectie van het Onderwijs zijn in 2012 € 1,2 miljoen hoger dan de vastgestelde begroting. Dit betreft met name uitgaven voor ICT ontwikkelingen (software en hardware), extra capaciteit voor het financieel toezicht en uitgaven voor het doen van onderzoek in opdracht van OCW (o.a. financiële positie MBO instellingen). De ontvangsten van de inspectie betreffen met name de opbrengsten van de verkopen van dienstauto’s welke in eigendom van de inspectie zijn.
 
 
 De niet-beleidsartikelen (artikel 94)
 
 
 Artikel
 
 
 94:
 Adviesraden
 
 
 
 Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 Tabel 94.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 94 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 7.396
 
 
 
 
 6.478
 
 
 
 
 6.986
 
 
 
 
 6.487
 
 
 
 
 6.597
 
 
 
 
 5.967
 
 
 
 
 630
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale uitgaven
 
 
 
 
 7.396
 
 
 
 
 6.478
 
 
 
 
 6.986
 
 
 
 
 6.487
 
 
 
 
 6.597
 
 
 
 
 5.967
 
 
 
 
 630
 
 
 
 
 
 •
 
 
 Onderwijsraad
 
 
 2.792
 
 
 2.700
 
 
 2.503
 
 
 2.419
 
 
 2.390
 
 
 2.398
 
 
 – 8
 
 
 
 
 •
 
 
 Raad voor Cultuur
 
 
 3.124
 
 
 2.756
 
 
 3.153
 
 
 2.771
 
 
 2.818
 
 
 2.849
 
 
 – 31
 
 
 
 
 •
 
 
 Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid
 
 
 1.480
 
 
 1.022
 
 
 1.330
 
 
 1.297
 
 
 1.389
 
 
 720
 
 
 669
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de instrumenten
 
 Uitgaven
 
 De uitgaven van de drie adviesraden zijn in 2012 € 0,6 miljoen hoger dan geraamd. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de bijdrage van het ministerie van EZ voor de Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid gedurende het jaar wordt ontvangen.
 
 
 
 Bedrijfsvoeringsparagraaf
 
 BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
 
 
 
 1.
 Inleiding
 
 Deze paragraaf bevat een rapportage over de bedrijfsvoering van OCW. Hiermee geeft OCW aan in hoeverre er sprake is van beheerste bedrijfsprocessen en maakt OCW waar nodig melding van bijzonderheden, onvolkomenheden en onrechtmatigheden.
 Een belangrijke conclusie is dat de bedrijfsvoering en het financieel beheer binnen OCW in het algemeen op orde zijn. Wat betreft de financiële rechtmatigheid en getrouwheid kan worden geconstateerd dat zowel het aantal fouten als de onzekerheden in de uitgavensfeer gedurende het jaar 2012 binnen de gestelde toleranties zijn gebleven, met uitzondering van begrotingsartikel 4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (BVE). De financiële overzichten geven verder een getrouw beeld van de uitkomsten van de begrotingsuitvoering.
 
 
 
 2.
 Rechtmatigheid
 
 De verantwoording in het departementale jaarverslag is in overeenstemming met de begrotingswetten, de Europese regelgeving, Nederlandse wetten, algemene maatregelen van bestuur en in ministeriële regelingen opgenomen bepalingen. Voor de bepaling van fouten en onzekerheden is de rijksbrede normering toegepast.
 OCW stuurt zijn bedrijfsprocessen onder meer door risicoanalyses uit te voeren, tijdig beheersmaatregelen te treffen door een expliciet normenkader voor het financieel en materieel beheer. Het management draagt hieraan bij door in de planning en controlcyclus periodiek verantwoording af te leggen over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering.
 In 2012 is een overschrijding geconstateerd bij artikel 4 BVE. Op artikel 4 zijn voor € 204 miljoen onjuistheden in de verplichtingen vastgesteld. De tolerantiegrens van artikel 4 is € 115 miljoen. Hiermee is de tolerantiegrens met € 89 miljoen overschreden. Het merendeel van de onjuistheden, € 120 miljoen, betreft onrechtmatigheden wegens het niet-naleven van de regelgeving over onderwijstijd bij mbo-opleidingen. Het voornemen is om de urennorm niet meer als maatstaf voor de hoogte van de bekostiging van een mbo-opleiding te hanteren. De urennorm wordt daarmee een inrichtingsvoorschrift. Daarnaast heeft OCW voor € 84 miljoen aan overige fouten gemaakt. Voorbeelden hiervan zijn onder andere het hanteren van een afwijkend betaalritme, het niet volledig aan voorwaarden voor een betaling voldoen of het niet toekennen conform de subsidieaanvraag.
 
 
 
 3.
 Totstandkoming beleidsinformatie
 
 Het is van belang dat de Tweede Kamer juiste en goede informatie ontvangt over de ontwikkeling van de indicatoren en kengetallen in de begroting en het departementaal jaarverslag. Daarom moet ook de niet-financiële informatie van goede kwaliteit zijn. In het jaarverslag zijn de indicatoren en kengetallen zo veel mogelijk voorzien van een eenduidige bronvermelding en voorts wordt in kwaliteitsdocumenten beschreven hoe de niet-financiële informatie tot stand is gekomen. Daarnaast publiceert OCW jaarlijks de belangrijkste indicatoren en kengetallen in «Trends in Beeld» en «Kerncijfers». Deze gegevens inclusief de totstandkoming hiervan, worden ook op het internet aangeboden via www.trendsinbeeld.minocw.nl. De in het jaarverslag opgenomen beleidsinformatie sluit hier op aan.
 
 
 
 4.
 Financieel- en materieel beheer
 
 
 Voor OCW zijn het afgelopen jaar, wat betreft het financieel- en materieel beheer, de onderstaande onderwerpen aan de orde gekomen. Tevens zijn deze onderwerpen opgenomen in het verantwoordingsonderzoek over 2011 van de Algemene Rekenkamer (AR). Het gaat hierbij om:
 
 
 •
 Inkoopbeheer;
 
 
 •
 Subsidiebeheer;
 
 
 •
 Informatiebeveiliging.
 
 
 
 Inkoopbeheer
 De AR constateerde dat, mede doordat de verbetermaatregelen te laat waren gestart, er ten aanzien van het inkoopbeheer onvoldoende verbeterd is in 2011. Het gaat met name om de volledigheid van de aanbestedingsdossiers en het voldoen aan de Europese aanbestedingsregels.
 In 2012 heeft OCW diverse verbetermaatregelen getroffen. Zo zijn door onder meer een verbeterd centraal toezicht aanzienlijk minder rechtmatigheidsfouten ontstaan. Tevens heeft OCW contracten die door de ADR en de AD als onrechtmatig werden beoordeeld versneld afgebouwd. Hierbij dient te worden opgemerkt dat de onrechtmatigheden van formele aard waren: OCW heeft in alle gevallen een marktconforme tegenprestatie ontvangen. Ook zijn verbeteringen in de contractregisters aangebracht. Over 2011 is de tolerantiegrens voor baten- lastendiensten overschreden, in 2012 is dat mede door bovenstaande maatregelen niet het geval. De laatste verbetermaatregelen worden, gelijktijdig met de invoering van de nieuwe aanbestedingswet, in het tweede kwartaal van 2013 doorgevoerd.
 Subsidiebeheer
 
 Doordat het subsidievaststellingsproces niet voldoende heeft gefunctioneerd, is onder andere het aantal administratief af te handelen openstaande voorschotten hoog. In 2012 heeft DUO daartoe twee beheersmaatregelen getroffen:
 
 
 •
 De voorraad openstaande voorschotten wordt op een verantwoorde wijze projectmatig versneld afgehandeld. Dit proces loopt door in 2013.
 
 
 •
 In een interdepartementale werkgroep worden maatregelen getroffen om nieuwe beschikkingen kwalitatief te verbeteren. Zodoende ontstaan minder nieuwe problemen bij de afhandeling. Het zwaartepunt hiervan ligt in 2013.
 
 
 
 In 2013 zal voortvarend verder worden gegaan met het oplossen van de problematiek omtrent het subsidiebeheer. De in paragraaf 2 genoemde diverse fouten op artikel 4 zullen in dit verbeterproces nadrukkelijk worden betrokken.
 Informatiebeveiliging
 De AR heeft over 2011 onvolkomenheden geconstateerd met betrekking tot informatiebeveiliging. Hiervan zijn de belangrijkste twee:
 
 
 •
 Bij de informatiesystemen worden de veiligheidsrisico's onvoldoende in beeld gebracht en worden hierop onvoldoende maatregelen getroffen
 
 
 •
 Voor een aantal systemen hebben de verantwoordelijke lijnmanagers de veiligheidsrisico's niet volledig in beeld.
 
 
 OCW/kerndepartement heeft in 2012 additionele kwetsbaarheidsanalyses op geautomatiseerde systemen uitgevoerd en de uitkomsten daarvan met de AR gedeeld. Bij DUO zal het informatiebeveiligingsbeleid volgens planning in 2013 op orde zijn gebracht.
 
 
 
 5.
 Overige aspecten van de bedrijfsvoering
 
 Betaalgedrag
 Het betaalgedrag bij OCW in 2012 is ten opzichte van 2011 sterk verbeterd. Het percentage tijdig betaalde facturen is met 5,1% gestegen van 88,8% in 2011 naar 93,9% in 2012 en voldoet daarmee ruimschoots aan de rijksbrede norm van 90%. De aanloopproblemen die bij de introductie van het nieuwe proces van inkopen, bestellen en betalen in 2011 ontstonden, zijn opgelost.
 Externe inhuur
 De externe inhuur binnen OCW is over 2012 uitgekomen op 10,8%. Hiermee is de inhuur boven de rijksbrede norm van 10% uitgekomen. De oorzaak hiervan is dat DUO vanwege het project vernieuwing studiefinanciering een flexibele schil aanhoudt. Deze zal gelijkelijk worden afgebouwd. Daarnaast is sprake van piekwerkzaamheden in verband met het klantencontact bij DUO. Hiervoor zijn extra uitzendkrachten ingehuurd.
 Bij de berekening van het inhuurpercentage over 2012 is gebleken dat het inhuurpercentage 2011 foutief is berekend. In het jaarverslag van 2011 is zodoende abusievelijk gerapporteerd dat de externe inhuur in 2011 10,2% bedroeg. In werkelijkheid lag het percentage op 11,1%. Ten opzichte van 2011 heeft OCW hiermee in 2012 uiteindelijk een daling gerealiseerd van 0,3%.
 Open standaarden
 OCW voldoet aan toegepast beleid op open standaarden waar het gaat om de relevante aanbestedingen in vernieuwing/aanpassing ketenprocessen. Zo zijn er in 2012 twee projecten geweest die gericht zijn op vernieuwing van ketenprocessen (BRON HO en CES). Bij beide projecten wordt gewerkt met open standaarden (WUS). Daarnaast is een pilot uitgevoerd met Digikoppeling Grote Berichten Standaarden.
 Audit Committee
 Het Audit Committee OCW heeft tot taak het adviseren van het departementale management op ten minste het risicomanagementbeleid, het borgen van de kwaliteit van de bedrijfsvoering en de regie op het auditbeleid. In 2012 is onder andere geagendeerd in het audit committee OCW: Auditplan, jaarverslag OCW, rechtmatigheidsonderzoek AR, managementletter, secretarisbrief AR, risicomanagement OCW en de uitkomsten van de bevindingen uit de gesprekkenronde die de externe leden jaarlijks hebben met de MT-OCW leden.
 
 
 
 
 
 
 Jaarrekening
 
 C.
 JAARREKENING
 
 
 
 
 Departementale verantwoordingsstaat 2012 van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII)
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3) = (2) – (1)
 
 
 
 
 Art.
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 
 
 
 33.694.015
 
 
 
 
 1.197.555
 
 
 
 
 
 34.169.160
 
 
 
 
 1.244.747
 
 
 
 
 
 475.145
 
 
 
 
 47.192
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 33.483.180
 
 
 
 
 1.196.988
 
 
 
 
 
 33.945.875
 
 
 
 
 1.241.709
 
 
 
 
 
 462.695
 
 
 
 
 44.721
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 9.634.780
 
 
 9.635.996
 
 
 1.661
 
 
 9.752.070
 
 
 9.746.672
 
 
 52.385
 
 
 117.290
 
 
 110.676
 
 
 50.724
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 6.902.783
 
 
 6.933.900
 
 
 1.361
 
 
 7.296.426
 
 
 7.131.701
 
 
 4.322
 
 
 393.643
 
 
 197.801
 
 
 2.961
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 3.514.780
 
 
 3.468.898
 
 
 0
 
 
 3.824.455
 
 
 3.501.845
 
 
 14.920
 
 
 309.675
 
 
 32.947
 
 
 14.920
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 2.455.998
 
 
 2.501.470
 
 
 974
 
 
 2.630.999
 
 
 2.543.058
 
 
 8.646
 
 
 175.001
 
 
 41.588
 
 
 7.672
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 3.909.380
 
 
 3.894.034
 
 
 16
 
 
 4.028.132
 
 
 3.984.999
 
 
 114
 
 
 118.752
 
 
 90.965
 
 
 98
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 7.960
 
 
 16.890
 
 
 99
 
 
 7.312
 
 
 16.215
 
 
 41
 
 
 – 648
 
 
 – 675
 
 
 – 58
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 426.396
 
 
 426.396
 
 
 0
 
 
 328.100
 
 
 257.651
 
 
 7.335
 
 
 – 98.296
 
 
 – 168.745
 
 
 7.335
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 3.746.891
 
 
 3.746.891
 
 
 755.386
 
 
 3.807.055
 
 
 3.807.055
 
 
 694.980
 
 
 60.164
 
 
 60.164
 
 
 – 60.406
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 129.624
 
 
 129.624
 
 
 13.847
 
 
 107.389
 
 
 107.389
 
 
 4.644
 
 
 – 22.235
 
 
 – 22.235
 
 
 – 9.203
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 6.837
 
 
 6.837
 
 
 225.549
 
 
 5.670
 
 
 5.670
 
 
 221.726
 
 
 – 1.167
 
 
 – 1.167
 
 
 – 3.823
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 2.782.771
 
 
 895.631
 
 
 494
 
 
 2.945.919
 
 
 943.170
 
 
 17.072
 
 
 163.148
 
 
 47.539
 
 
 16.578
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 916.532
 
 
 915.954
 
 
 197.500
 
 
 886.809
 
 
 951.461
 
 
 215.510
 
 
 – 29.723
 
 
 35.507
 
 
 18.010
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 829.971
 
 
 894.029
 
 
 101
 
 
 904.499
 
 
 934.143
 
 
 0
 
 
 74.528
 
 
 40.114
 
 
 – 101
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 14.554
 
 
 16.630
 
 
 0
 
 
 17.847
 
 
 14.846
 
 
 14
 
 
 3.293
 
 
 – 1.784
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 
 
 
 210.835
 
 
 
 
 567
 
 
 
 
 
 223.285
 
 
 
 
 3.038
 
 
 
 
 
 12.450
 
 
 
 
 2.471
 
 
 
 
 
 91
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 92
 
 
 Apparaat kerndepartement
 
 
 143.920
 
 
 143.920
 
 
 567
 
 
 154.565
 
 
 154.565
 
 
 2.800
 
 
 10.645
 
 
 10.645
 
 
 2.233
 
 
 
 
 93
 
 
 Inspecties
 
 
 60.948
 
 
 60.948
 
 
 0
 
 
 62.123
 
 
 62.123
 
 
 238
 
 
 1.175
 
 
 1.175
 
 
 238
 
 
 
 
 94
 
 
 Adviesraden
 
 
 5.967
 
 
 5.967
 
 
 0
 
 
 6.597
 
 
 6.597
 
 
 0
 
 
 630
 
 
 630
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Samenvattende verantwoordingsstaat 2012 inzake baten-lastenagentschappen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII)
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)
 
 
 (4)
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 
 
 Naam baten-lastenagentschap
 
 
 Totaal baten
 
 
 Totaal lasten
 
 
 Saldo baten en lasten
 
 
 Totaal baten
 
 
 Totaal lasten
 
 
 Saldo baten en lasten
 
 
 Totaal baten
 
 
 Totaal lasten
 
 
 Saldo baten en lasten
 
 
 Totaal baten
 
 
 Totaal lasten
 
 
 Saldo baten en lasten
 
 
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
 
 
 229.534
 
 
 229.534
 
 
 0
 
 
 282.526
 
 
 280.269
 
 
 2.257
 
 
 52.992
 
 
 50.735
 
 
 2.257
 
 
 264.339
 
 
 264.729
 
 
 – 390
 
 
 
 
 Nationaal Archief (NA)
 
 
 27.533
 
 
 27.533
 
 
 0
 
 
 25.278
 
 
 25.160
 
 
 118
 
 
 – 2.255
 
 
 – 2.373
 
 
 118
 
 
 27.946
 
 
 27.707
 
 
 239
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 257.067
 
 
 257.067
 
 
 0
 
 
 307.804
 
 
 305.429
 
 
 2.375
 
 
 50.737
 
 
 48.362
 
 
 2.375
 
 
 292.285
 
 
 292.436
 
 
 – 151
 
 
 
 
 Naam baten-lastenagentschap
 
 
 Totaal kapitaaluitgaven
 
 
 
 Totaal kapitaalontvangsten
 
 
 Totaal kapitaaluitgaven
 
 
 
 Totaal kapitaalontvangsten
 
 
 Totaal kapitaaluitgaven
 
 
 
 Totaal kapitaalontvangsten
 
 
 Totaal kapitaaluitgaven
 
 
 
 Totaal kapitaalontvangsten
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO
 
 
 8.857
 
 
 
 –
 
 
 6.484
 
 
 
 –
 
 
 – 2.373
 
 
 
 –
 
 
 10.988
 
 
 
 –
 
 
 
 
 Nationaal Archief (NA)
 
 
 3.041
 
 
 
 2.500
 
 
 514
 
 
 
 7.947
 
 
 – 2.740
 
 
 
 5.446
 
 
 1.753
 
 
 
 56
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 11.898
 
 
 
 2.500
 
 
 6.998
 
 
 
 7.947
 
 
 – 5.113
 
 
 
 5.446
 
 
 12.741
 
 
 
 56
 
 
 
 
 
 
 
 Jaarrekening
 
 Jaarverantwoording baten-lastenagentschappen per 31 december 2012
 
 
 
 
 Baten-lastenagentschap
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
 
 
 
 Inleiding
 
 De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid voor het onderwijs. DUO levert producten en diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van studenten, informatievoorziening alsmede diensten gericht op de verbetering van de verbinding tussen beleid en uitvoering. Daarnaast verricht DUO werkzaamheden voor overige departementen en derden.
 
 
 
 Financieel resultaat
 
 
 
 Tabel 1 Samenvattende verantwoordingsstaat DUO (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en
 oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2011
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 229.534
 
 
 282.526
 
 
 52.992
 
 
 264.339
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 229.534
 
 
 280.269
 
 
 50.735
 
 
 264.729
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 2.257
 
 
 
 
 2.257
 
 
 
 
 – 390
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaalsontvangsten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Totale kapitaalsuitgaven
 
 
 8.857
 
 
 6.484
 
 
 – 2.373
 
 
 10.988
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 DUO heeft, mede als gevolg van incidentele baten en een hogere invulling van de generieke inkooptaakstelling in de tweede helft van het jaar, een positief resultaat van € 2,3 miljoen gerealiseerd. Het voorstel is om dit resultaat toe te voegen aan het eigen vermogen. DUO streeft voor 2013 naar een sluitende begroting.
 DUO heeft voor 2012 geen aanvullend beroep gedaan op de leenfaciliteit. De kapitaalsuitgaven zijn gelijk aan de investeringen (€ 6,2 miljoen) plus de aflossing op de leningen (€ 0,3 miljoen).
 
 Tabel 2 Staat van baten-lastenagentschap DUO (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 207.791
 
 
 253.726
 
 
 45.935
 
 
 239.490
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 10.537
 
 
 16.277
 
 
 5.740
 
 
 12.760
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 11.106
 
 
 11.502
 
 
 396
 
 
 11.982
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 100
 
 
 15
 
 
 – 85
 
 
 107
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 –
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 –
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 –
 
 
 1.004
 
 
 1.004
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 229.534
 
 
 
 
 282.526
 
 
 
 
 52.992
 
 
 
 
 264.339
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 221.704
 
 
 273.847
 
 
 52.143
 
 
 257.806
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 personele kosten
 
 
 
 119.080
 
 
 
 122.831
 
 
 
 
 3.751
 
 
 
 
 120.178
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 materiële kosten
 
 
 
 102.624
 
 
 
 151.016
 
 
 
 
 48.392
 
 
 
 
 137.628
 
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 7.730
 
 
 5.980
 
 
 – 1.750
 
 
 6.656
 
 
 
 
 –
 
 
 
 materieel
 
 
 
 7.730
 
 
 
 5.980
 
 
 
 
 – 1.750
 
 
 
 
 6.656
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 immaterieel
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 100
 
 
 442
 
 
 342
 
 
 267
 
 
 
 
 –
 
 
 
 dotaties voorzieningen
 
 
 
 –
 
 
 
 381
 
 
 
 
 381
 
 
 
 
 194
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 rentelasten
 
 
 
 100
 
 
 
 61
 
 
 
 
 – 39
 
 
 
 
 73
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 bijzondere lasten
 
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 229.534
 
 
 
 
 280.269
 
 
 
 
 50.735
 
 
 
 
 264.729
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 2.257
 
 
 
 
 2.257
 
 
 
 
 – 390
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De baten en lasten 2012 wijken substantieel af van de oorspronkelijk vastgestelde begroting 2012 (€ 229,5 miljoen). Oorzaak hiervan is incidentele financiering van werkzaamheden op projectenbasis welke geen onderdeel vormden van de begroting. Het betreft ondermeer de werkzaamheden voor het programma Vernieuwing Studiefinanciering (€ 17,0 miljoen), grotere omvang beleidsagenda OCW (€ 6,5 miljoen), incassowerkzaamheden onterecht OV-kaart bezit (€ 4,0 miljoen), ontvangen loon en prijsbijstelling en overige aanvullende werkzaamheden ten behoeve van OCW. Voor Overige departementen betreft het met name het project Landelijk Register Kinderopvang (€ 6,0 miljoen).
 Baten
 Omzet moederdepartement
 De omzet moederdepartement is € 45,9 miljoen hoger dan begroot. De hogere baten worden voornamelijk verklaard door uitvoering van opdrachten en werkzaamheden die lopende het uitvoeringsjaar zijn verstrekt door het bestuursdepartement, en niet in de oorspronkelijke begroting waren voorzien.
 Omzet overige departementen
 Onder de omzet overige departementen vallen ondermeer de werkzaamheden in het kader van de inburgeringstaak (€ 7,9 miljoen), de invoering van het Landelijk Register Kinderopvang (€ 6,0 miljoen, welke niet was opgenomen in de oorspronkelijk vastgestelde begroting) beide voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, print en couverteerwerkzaamheden die DUO uitvoert voor het Centraal Justitieel Incasso Bureau (€ 1,2 miljoen) ten behoeve van het ministerie van Veiligheid en Justitie en een aantal overige taken voor andere ministeries dan OCW (€ 1,2 miljoen).
 Omzet derden
 De omzet derden betreffen de ontvangen examengelden inburgeringkandidaten (€ 4,8 miljoen), NT2 kandidaten (€ 2,7 miljoen), invoering OV-chipkaart (€ 1,5 miljoen), werkzaamheden van het Participatiefonds (€ 1,1 miljoen) en overige werkzaamheden voor derden binnen het domein onderwijs voortkomend uit OCW beleidsmaatregelen (€ 1,4 miljoen).
 Rentebaten
 De rentevergoeding op de rekening-courant is vrijwel nihil.
 Bijzondere baten
 De bijzondere baten (€ 1,0 miljoen) betreft inkoopkortingen aangaande oude boekjaren die in 2012 zijn gerealiseerd.
 Lasten
 Apparaatskosten
 
 De realisatie personeelskosten is € 3,8 miljoen hoger, omdat er is begroot op prijspeil 2011 en als gevolg van de omzetting van extern personeel naar vast personeel in het kader van het realiseren van de inkooptaakstelling welke leidt tot een besparing op materiële kosten. Daarnaast maakt een deel van de projectbezetting geen deel uit van de begrote reguliere personeelslasten, omdat deze kosten door middel van projectfinanciering (incidenteel) worden gedekt.
 De realisatie van materiële kosten is € 48,4 miljoen hoger door de kosten van inhuur en uitbesteed werk samenhangend met de eerder genoemde additionele werkzaamheden op projectenbasis en opdrachten OCW.
 
 Afschrijvingskosten
 De totale netto afschrijvingskosten (€ 6,9 miljoen minus € 0,9 miljoen vrijval investeringsbijdragen) zijn € 1,8 miljoen lager dan begroot als gevolg van het later doen van vervangingsinvesteringen op het vlak van ICT en dus lagere jaarlasten op de huidige activa.
 Dotaties voorzieningen
 De dotatie van € 0,4 miljoen zorgt dat de voorziening overeenkomt met de actuele waarde van de onderliggende verplichting.
 Rentelasten
 De rentelasten zijn € 0,1 miljoen.
 
 
 Balans
 
 
 Tabel 3 Balans per 31-12-2012 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans 2012
 
 
 Balans 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële vaste activa
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Materiële vaste activa
 
 
 20.966
 
 
 21.696
 
 
 
 
 –
 
 
 
 grond en gebouwen
 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 installaties en inventarissen
 
 
 
 
 20.966
 
 
 
 
 21.696
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 overige materiële vaste activa
 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Voorraden
 
 
 –
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Debiteuren
 
 
 3.046
 
 
 1.957
 
 
 
 
 Nog te ontvangen
 
 
 6.032
 
 
 9.606
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 45.002
 
 
 51.592
 
 
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 
 75.046
 
 
 
 
 84.851
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 
 2.701
 
 
 444
 
 
 
 
 –
 
 
 
 exploitatiereserve
 
 
 
 
 444
 
 
 
 
 834
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 onverdeeld resultaat
 
 
 
 
 2.257
 
 
 
 
 – 390
 
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 2.378
 
 
 3.760
 
 
 
 
 Leningen bij het MvF
 
 
 1.257
 
 
 1.572
 
 
 
 
 Crediteuren
 
 
 17.266
 
 
 18.790
 
 
 
 
 Nog te betalen
 
 
 51.444
 
 
 60.285
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 75.046
 
 
 
 
 84.851
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Activa
 Materiële vaste activa
 De boekwaarde van het materieel vast actief is in 2012 met € 0,7 miljoen afgenomen als gevolg van het achterblijven van vervangingsinvesteringen op het vlak van ICT.
 Debiteuren
 De stand debiteuren is met € 1,0 miljoen toegenomen ondermeer als gevolg van projectwerkzaamheden voor tweeden. Het gaat hier om Overheids Data Centrum Noord (ODC), Landelijk Register Kinderopvang en beëindigen OV Chipkaart.
 Nog te ontvangen
 Bij de post nog te ontvangen gaat het om werkzaamheden verricht in 2012 waarvoor nog geen middelen zijn verstrekt door OCW (€ 3,0 miljoen) en om vooruitbetaalde bedragen, voor het merendeel ten behoeve van softwarelicenties en onderhoudscontracten, die in 2012 voor een geheel jaar vooruit zijn betaald (€ 3,0 miljoen).
 Liquide middelen
 De stand liquide middelen is in 2012 met € 6,6 miljoen afgenomen. Dit als gevolg van de gepleegde investeringen van € 6,2 miljoen, aflossing op lening van € 0,3 miljoen, de positieve operationele kasstroom van € 0,1 miljoen en de afname van de overige liquide middelen € 0,2 miljoen. Zie ook verklaring bij het kasstroomoverzicht.
 Passiva
 Eigen vermogen
 Het eigen vermogen DUO bedraagt na toevoeging van het positieve exploitatieresultaat 2012 € 2,7 miljoen. Het eigen vermogen bedraagt 1% van de gemiddelde omzet in de laatste drie jaar. Dit is onder het plafond van 5% van de gemiddelde omzet in de afgelopen drie jaar (€ 13,5 miljoen).
 Leningen bij het MvF
 DUO heeft in 2012 geen nieuwe leenaanvraag ingediend bij het ministerie van Financiën. Er is € 0,3 miljoen afgelost op bestaande leningen.
 Voorzieningen
 De voorzieningen bestaan uit voorzieningen in het kader van personeel (FPU en wachtgelden, € 2,4 miljoen). Uit de voorzieningen FPU en wachtgelden is € 1,8 miljoen onttrokken ten behoeve van de uitkeringen in 2012. Aan de voorziening is € 0,4 miljoen gedoteerd.
 Crediteuren
 De crediteuren betreffen voornamelijk gefactureerde bedragen door externe dienstverleners.
 Nog te betalen
 
 De balanspost Nog te betalen bevat voor € 25,1 miljoen aan vooruit ontvangen middelen van OCW. Het betreft middelen die DUO in het boekjaar 2012 en voorgaande jaren al heeft ontvangen, maar waarvoor in het boekjaar nog geen prestatie is verricht. Op het moment dat de prestatie is verricht, worden de ontvangsten geboekt als baten. Het betreft hier doorlopende werkzaamheden welke in 2013 zullen worden verricht.
 Daarnaast gaat het om de opgebouwde rechten aan vakantiegeld, eindejaarsuitkering en verlofrechten ultimo 2012 van het personeel in loondienst (€ 7,4 miljoen) en schulden met afdrachtverplichtingen (€ 14,1 miljoen). Hiervan heeft € 14,0 miljoen betrekking op geïnde bedragen voor de OV-studentenkaart. Deze zijn af te dragen aan het Ministerie van OCW.
 Tevens zijn in deze balanspost de kosten opgenomen van prestaties die in de laatste maanden van 2012 zijn verricht, maar waarvoor nog geen factuur van de externe leverancier is ontvangen en vooruit ontvangen middelen voor werken voor tweeden welke in 2013 moeten worden verricht. Tenslotte zijn onder deze post de investeringsspecifieke financiële bijdragen van de ministeries verantwoord. Het betreft bijdragen die de financiering van uitbreidingsinvesteringen mogelijk maken. De onttrekking volgt het afschrijvingspatroon van de betrokken vaste activa en komt ten gunste van de afschrijvingskosten. De ultimo stand bedraagt € 1,7 miljoen waarvan € 1,5 miljoen een looptijd heeft van langer dan één jaar.
 De daling van de post nog te betalen ten opzichte van 2011 wordt verklaard door een daling van de overige schulden en het niet meer voorkomen van de post Nog te betalen belastingen en premies sociale verzekeringen als gevolg van de overgang naar P-direkt. Deze worden nu afgedragen door het moederdepartement.
 
 
 
 Kasstroom
 
 
 
 Tabel 4 Kasstroomoverzicht per 31-12-2012 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 1 januari 2012 + depositorekeningen
 
 
 
 
 65.375
 
 
 
 
 51.154
 
 
 
 
 – 14.221
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 5.400
 
 
 
 
 179
 
 
 
 
 – 5.221
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3a
 
 
 
 
 Totaal investeringen (–/–)
 
 
 
 
 – 8.543
 
 
 
 
 – 6.169
 
 
 
 
 2.374
 
 
 
 
 
 
 3b
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 
 
 – 8.543
 
 
 
 
 – 6.169
 
 
 
 
 2.374
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4a
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (–/–)
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 4b
 
 
 
 
 Eenmalig storting van moederdepartement (+)
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 4c
 
 
 
 
 Aflossingen op leningen (–/–)
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 – 315
 
 
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 4d
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit (+)
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 – 315
 
 
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 31 december 2012
 
 
 (= 1+2+3+4)
 
 
 
 
 61.918
 
 
 
 
 44.849
 
 
 
 
 – 17.069
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Naast de rekening courant RHB heeft DUO ook liquide middelen die buiten de RHB blijven. Het betreft hier een rekeningen ten behoeve van Europass, Regeling Surinaamse Studenten en Examendiensten waarop in totaal een saldo van € 0,2 miljoen staat (31 december 2011 € 0,4 miljoen). Het betreft hier subsidiegelden die door DUO worden beheerd.
 De operationele kasstroom (€ 0,2 miljoen) is het saldo van resultaat (€ 2,3 miljoen), afschrijvingskosten (€ 6,9 miljoen, inclusief € 0,9 miljoen vrijval investeringsbijdragen), netto onttrekkingen voorzieningen (– € 1,4 miljoen) en mutaties kortlopende vorderingen en schulden (– € 7,9 miljoen) en overige liquide middelen (€ 0,3 miljoen). De investeringen betreffen voornamelijk investeringen in hardware en software.
 
 
 Doelmatigheid
 
 Basisindicatoren zijn de kostprijs en kwaliteit per product of dienst. Doelmatigheid kan meerjarig worden bereikt door een lagere kostprijs (bij gelijke kwaliteit) of een hogere kwaliteit (bij gelijke kostprijs). Deze kengetallen geven inzicht in de ontwikkeling van de doelmatigheid uitgedrukt in financiële en kwaliteitskengetallen. Aangezien DUO per 1 januari 2010 is gestart, is er geen sprake van historische benchmarkgegevens die inzicht geven in de meerjarige ontwikkeling van de doelmatigheid uitgedrukt in financiële en kwaliteitskengetallen. In de begroting 2011 zijn voor het eerst afspraken over doelmatigheid gemaakt. Hierover heeft DUO zich in het departementaal jaarverslag 2011 verantwoord. Inmiddels is vanuit Financiën een richtlijn opgesteld aangaande de verantwoording over doelmatigheid. Voor het generieke deel kan DUO zich verantwoorden conform deze richtlijn. Aan het specifieke gedeelte, waarin de uitvoeringskosten per regeling in worden weergegeven, kan DUO niet voldoen. Hiervoor moet de informatievoorziening worden ingericht.
 
 
 Tabel 5 Doelmatigheidsindicatoren per 31 december 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Generiek Deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet per produktgroep (pxq) (x € miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet Bekostiging Instellingen
 
 
 n.v.t
 
 
 n.v.t
 
 
 37,4
 
 
 33,5
 
 
 
 
 Omzet Studiefinanciering
 
 
 n.v.t
 
 
 n.v.t
 
 
 98,1
 
 
 98,8
 
 
 
 
 Omzet Examendiensten
 
 
 n.v.t
 
 
 n.v.t
 
 
 17,8
 
 
 21,2
 
 
 
 
 Omzet Basisregister
 
 
 n.v.t
 
 
 n.v.t
 
 
 21,4
 
 
 19,4
 
 
 
 
 Omzet Informatiediensten
 
 
 n.v.t
 
 
 n.v.t
 
 
 3,6
 
 
 3,5
 
 
 
 
 Totaal omzet basiscontract OCW
 
 
 n.v.t
 
 
 165,8
 
 
 178,3
 
 
 176,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 FTE-totaal (excl. externe inhuur)
 
 
 n.v.t
 
 
 1 788
 
 
 1 727
 
 
 1 732
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tarieven/uur
 
 
 
 
 
 
 
 
 ICT gerelateerd
 
 
 n.v.t
 
 
 99
 
 
 99
 
 
 100
 
 
 
 
 Overige uren
 
 
 n.v.t
 
 
 70
 
 
 70
 
 
 72
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten (%)
 
 
 n.v.t
 
 
 99,4
 
 
 99,9
 
 
 100,8
 
 
 
 
 Klanttevredenheid e-mail
 
 
 n.v.t
 
 
 n.b.
 
 
 n.b.
 
 
 6,6
 
 
 
 
 Klanttevredenheid balie
 
 
 n.v.t
 
 
 n.b.
 
 
 n.b.
 
 
 8,0
 
 
 
 
 Klanttevredenheid telefonie
 
 
 n.v.t
 
 
 n.b.
 
 
 n.b.
 
 
 7,0
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 
 
 Kostprijs per product (groep): Binnen het basiscontract met OCW wordt niet over kostprijzen gerapporteerd.
 
 Omzet per product: DUO aggregeert haar werkzaamheden in de going concern (basiscontract) naar 5 producten. De realisatie 2012 ligt € 1,9 miljoen lager dan 2011 als gevolg van taakstellingen, overgang van personeel DUO met taken naar ADR, daarnaast is er ook sprake van uitbreiding van taken als gevolg van bundeling bestel en betaalfunctie OCW, volumeontwikkelingen basiscontract en ontvangen loon en prijscompensatie 2012.
 De daling van de omzet Bekostiging Instellingen wordt met name veroorzaakt door relatief hoge ICT kosten in 2011 als gevolg van het inrichten van de componenten in 2011 en een meer zuivere toedeling van kosten over de vijf producten. De stijging van de omzet Examendiensten hangt samen met toename van examens Nederlands als Tweede taal (NT2). Over 2010 was de verdeling van de omzet per product nog niet stabiel. Totale omzet basiscontract is wel beschikbaar en opgenomen.
 
 FTE totaal: De bezetting van ARAR laat een lichte stijging zien ten opzichte van 2011. DUO heeft in 2012 een aantal externe fte’s met specifieke kennis, omgezet naar interne fte’s. Dit vanuit kostenoverwegingen.
 
 Projecttarief per uur: Het projecttarief is € 100 per uur. Een stijging van € 1 ten opzichte van 2011.
 
 Meerwerktarief per uur: Het meerwerktarief is € 72 per uur. Een stijging van € 2 ten opzichte van 2011.
 
 Saldo baten en lasten: DUO begroot met een exploitatiesaldo van nul. Het positieve saldo van baten en lasten 2012 van € 2,3 miljoen wijkt 0,8% van de baten af.
 
 Indicatoren: voor 2012 is een nieuwe set van indicatoren afgesproken met het ministerie van OCW. Voor deze indicatoren zijn nog geen historische gegevens beschikbaar.
 
 Klanttevredenheid e-mail: Over 2012 heeft deze indicator een score van 6,6.
 
 Klanttevredenheid balie: Over 2012 heeft deze indicator een score van 8,0.
 
 Klanttevredenheid telefonie: Over 2012 heeft deze indicator een score van 7,0.
 
 
 
 
 
 
 Baten-lastenagentschap
 
 
 Nationaal Archief (NA)
 
 
 
 Inleiding
 
 Algemeen
 
 Er ontstaat een steeds grotere wisselwerking tussen de werelden van de geschiedenis en de actualiteit, die van de archiefvormer en de archiefgebruiker, die van de oude en nieuwe media en die van het publieke en het private domein. Onze opdracht is om die wisselwerking op alle niveaus te faciliteren. Daarom ziet het Nationaal Archief als haar missie:
 
 Wij dienen ieders recht op informatie en geven inzicht in het verleden van ons land door:
 
 
 •
 ons in te zetten voor een sterk archiefbestel, een afgewogen beleid voor archiefwaardering en selectie, en optimale zorg voor alle rijksarchieven
 
 
 •
 de nationale archiefcollectie in Den Haag te beheren en
 
 
 •
 on site en on line te presenteren.
 
 
 
 De collectie van het Nationaal Archief bestaat uit archieven van nationale betekenis met het accent op archieven van de rijksoverheid.
 Nationaal Archief en Regionale Historische Centra
 Krachtens de Archiefwet 1995 heeft de minister een specifieke verantwoordelijkheid voor alle rijksarchieven, zijnde het Nationaal Archief in Den Haag en de rijksarchiefbewaarplaatsen in de provinciehoofdsteden. Deze bewaarplaatsen in de provinciehoofdsteden maken deel uit van Regionale Historische Centra. Deze centra zijn zelfstandige openbare lichamen, die vanuit het Rijk en andere partners een bijdrage ontvangen.
 Deze jaarrekening handelt alleen om de baten en lasten van het Nationaal Archief. De rijksbijdragen aan de afzonderlijke RHC’s worden elders verantwoord op artikel 14 van de Rijksbegroting.
 
 
 Financieel resultaat
 
 
 
 Tabel 1 Samenvattende verantwoordingsstaat NA (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2011
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 27.533
 
 
 25.278
 
 
 – 2.255
 
 
 27.946
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 27.533
 
 
 25.160
 
 
 – 2.373
 
 
 27.707
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 118
 
 
 
 
 118
 
 
 
 
 239
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale kapitaalontvangsten
 
 
 2.500
 
 
 7.947
 
 
 5.447
 
 
 56
 
 
 
 
 Totale kapitaaluitgaven
 
 
 3.041
 
 
 514
 
 
 – 2.527
 
 
 1.753
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De realisatie over 2012 sluit met een positief exploitatieresultaat van € 118.000. Onder tabel 2 wordt een nadere beschouwing gegeven over de totstandkoming van dit resultaat.
 De kapitaalontvangsten sluiten aan op het kasstroom overzicht en betreft de boekwaarde van desinvesteringen, het bedrag aan ontvangen financiering (leenfaciliteit) en de eenmalige bijdragen van het moederdepartement. De kapitaaluitgaven zijn gelijk aan de investeringen en de aflossingen op leningen.
 
 Tabel 2 Staat van baten-lastenagentschap NA (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 20.765
 
 
 23.374
 
 
 2.609
 
 
 21.506
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 317
 
 
 700
 
 
 383
 
 
 1.200
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 2.944
 
 
 2.446
 
 
 – 498
 
 
 1.670
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6
 
 
 
 
 Mutatie projectgelden
 
 
 3.507
 
 
 – 1.242
 
 
 – 4.749
 
 
 3.299
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 265
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 27.533
 
 
 
 
 25.278
 
 
 
 
 – 2.255
 
 
 
 
 27.946
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 24.408
 
 
 
 
 23.136
 
 
 
 
 – 1.272
 
 
 
 
 25.741
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 personele kosten
 
 
 
 
 10.053
 
 
 
 
 10.425
 
 
 
 
 – 372
 
 
 
 
 11.336
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 materiële kosten
 
 
 
 
 14.355
 
 
 
 
 12.711
 
 
 
 
 – 1.644
 
 
 
 
 14.405
 
 
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 3.035
 
 
 
 
 2.036
 
 
 
 
 – 999
 
 
 
 
 2.019
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 Materieel
 
 
 
 
 780
 
 
 
 
 446
 
 
 
 
 – 408
 
 
 
 
 280
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 Immaterieel
 
 
 
 
 2.255
 
 
 
 
 1.590
 
 
 
 
 – 591
 
 
 
 
 1.739
 
 
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 – 12
 
 
 
 
 – 102
 
 
 
 
 – 53
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 dotaties voorzieningen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 19
 
 
 
 
 – 19
 
 
 
 
 27
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 
 
 90
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 – 83
 
 
 
 
 13
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 Bijzondere baten en lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 93
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 27.533
 
 
 
 
 25.160
 
 
 
 
 – 2.373
 
 
 
 
 27.707
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 118
 
 
 
 
 118
 
 
 
 
 239
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Baten
 De omzet moederdepartement bedraagt € 23,4 miljoen. In de omzet moederdepartement is opgenomen de 2e geldstroom projecten van totaal bijna € 2,6 miljoen.
 In 2012 heeft het Nationaal Archief het mandaat gekregen om op te treden als subsidieverstrekker van stichting Centraal Bureau voor de Genealogie (CBG). Het budget van het CBG ad € 1,8 miljoen is aan het budget van het Nationaal Archief toegevoegd. Het Nationaal Archief heeft dit bedrag volledig uitbetaald aan het CBG, ditzelfde bedrag is opgenomen in de materiële uitgaven.
 Het basisbudget van het Nationaal Archief bedraagt in 2012 circa € 18,7 miljoen. In dit basisbudget is circa € 0,9 miljoen aan compensatie opgenomen voor additionele uitgaven in de primaire activiteiten zoals bijvoorbeeld de OCW brede vergoeding inzake de APK problematiek, compensatie voor fusiekosten en compensatie voor WSW krachten. Na correctie van deze posten bedraagt het basis budget van het Nationaal Archief € 17,8 miljoen. Van dit basisbedrag is de taakstelling ad € 0,3 miljoen in mindering gebracht. Per saldo bedraagt het netto basisbudget (exclusief loon en prijs compensatie) van het Nationaal Archief in 2012 € 17,5 miljoen.
 De omzet overige departementen betreft de bijdrage van de provincie Zuid Holland ad € 0,4 miljoen voor de bewerking en bewaring van de archieven en de bijdragen van het ministerie van EL&I voor de bijdrage in het project DWR-Archief ad € 0,3 miljoen. De omzet overige departementen wijkt met circa € 0,4 miljoen af van de begroting. Dit wordt veroorzaakt doordat de bijdrage van de provincie Zuid Holland in de begroting onder omzet derden is verantwoord.
 De omzet derden betreft de subsidies in het kader van 3e geldstroomprojecten zoals het Europese project Apex en digitaliseringsprojecten zoals Metamorfoze en Beelden voor de Toekomst. Daarnaast is in deze omzet ook de opbrengsten van de overige dienstverlening verantwoord.
 De mutatie in de projectgelden betreft het bedrag aan projectgelden dat per saldo wordt overgeheveld naar volgend jaar.
 De exploitatierekening 2012 van het Nationaal Archief sluit met een positief resultaat van € 118.000. In het resultaat 2012 zijn een aantal incidentele posten begrepen.
 De activiteit wegwerken archiefachterstanden is in 2012 gekwalificeerd als een primaire activiteit in plaats van een projectactiviteit. Dit betekent dat het resultaat op deze activiteit niet langer onder de projectgelden op de balans dient te worden opgenomen maar volledig in het exploitatieresultaat moet worden verantwoord. In 2012 is dit nieuwe uitgangspunt verwerkt hetgeen betekent dat het saldo op deze activiteit in 2012 in één keer is genomen. Dit heeft een negatief effect op het resultaat van ruim € 0,9 miljoen. In 2012 zijn tevens een aantal incidentele baten verantwoord. Deze baten hebben alle betrekking op afrekeningen van voorgaande jaren. Deze afrekeningen hebben betrekking op de leegstandvergoeding van de RGD als gevolg van de kantoorrenovatie in 2010/2011 ad € 0,4 miljoen en afrekeningen van projecten van totaal € 0,5 miljoen.
 Lasten
 De personeelskosten bedragen in 2012 € 10,4 miljoen. Hierin is begrepen circa € 1,3 miljoen aan externe inhuur. De personeelskosten in 2012 vaste formatie (incl. tijdelijke contracten) en overige personeelskosten bedraagt circa € 9,1 miljoen.
 De materiële uitgaven in 2012 liggen ruim € 1,6 miljoen lager dan de begroting. Dit wordt veroorzaakt doordat in de begroting circa € 1,0 miljoen aan kosten voor de verbouwing van de publieke ruimte was begroot. Deze kosten cq. investeringen zullen pas in 2013 plaatsvinden. Daarnaast zijn de uitgaven op de meeste activiteiten lager uitgevallen dan begroot als gevolg van bezuinigingen en minder materiële uitgaven op projecten dan begroot.
 De gerealiseerde afschrijvingskosten zijn € 1,0 miljoen lager dan begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat er minder is geïnvesteerd en een aantal investeringen in 2012 volledig waren afgeschreven.
 Balans
 
 Tabel 3 Balans per 31-12-2012 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Balans 2012
 
 
 Balans 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële vaste activa
 
 
 4.735
 
 
 6.125
 
 
 
 
 Materiële vaste activa
 
 
 3.176
 
 
 3.354
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 grond en gebouwen
 
 
 
 
 273
 
 
 
 
 276
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 installaties en inventarissen
 
 
 
 
 2.903
 
 
 
 
 3.078
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 overige materiële vaste activa
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Voorraden
 
 
 0
 
 
 
 34
 
 
 
 
 
 Debiteuren
 
 
 752
 
 
 821
 
 
 
 
 Nog te ontvangen
 
 
 477
 
 
 635
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 13.724
 
 
 3.486
 
 
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 
 22.864
 
 
 
 
 14.455
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen
 
 
 2.919
 
 
 441
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 exploitatiereserve
 
 
 
 
 441
 
 
 
 
 378
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 Directe vermogensmutatie
 
 
 
 
 2.360
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 -
 
 
 
 
 onverdeeld resultaat
 
 
 
 
 118
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 80
 
 
 92
 
 
 
 
 Leningen bij het MvF
 
 
 1.990
 
 
 100
 
 
 
 
 Investeringsbijdrage
 
 
 7.519
 
 
 6.098
 
 
 
 
 Projectgelden
 
 
 6.505
 
 
 3.908
 
 
 
 
 Crediteuren
 
 
 2.149
 
 
 2.051
 
 
 
 
 Nog te betalen
 
 
 1.702
 
 
 1.765
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 22.864
 
 
 
 
 14.455
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De balans ultimo 2012 sluit met een positief eigen vermogen van ruim € 2,9 miljoen en een balanstotaal van € 22,9 miljoen. In het eigen vermogen is gemuteerd het positieve exploitatiesaldo ad € 118.000 en de directe vermogensmutatie ad € 2,3 miljoen. De directe vermogensmutatie betreft de eenmalige bijdragen van het moederdepartement voor het bouwproject publieke ruimte, vervanging toegangsysteem en gezamenlijke ingang KB/NA. Deze bijdragen zijn geoormerkt en kunnen niet worden beschouwd als vrij beschikbaar vermogen. Daarnaast heeft het NA van alle departementen totaal € 3,0 miljoen ontvangen voor het Masterplan Archiefdepots. Dit bedrag is direct gemuteerd in de investeringsbijdrage.
 Vergelijkende cijfers
 In de vergelijkende cijfers is een aantal correcties doorgevoerd:
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen Vermogen jaarrekening 2011
 
 
 617
 
 
 
 
 Correctie op projecten
 
 
 – 224
 
 
 
 
 Correctie op crediteuren
 
 
 16
 
 
 
 
 Correctie in overige posten per saldo
 
 
 32
 
 
 
 
 Gecorrigeerd Eigen Vermogen in vergelijkende cijfers
 
 
 441
 
 
 
 
 
 De correctie op projecten betreft onjuist verantwoorde kosten waarvan op basis van intern onderzoek is geconcludeerd dat deze niet aan de projecten zijn toe te rekenen. Deze kosten zijn ten laste gebracht van het eigen vermogen en ten gunste van de vooruit ontvangen projectgelden.
 De overige correcties zijn eveneens op basis van interne controle naar voren gekomen. Om de beginbalans volledig op te schonen is besloten ook deze correcties in het beginvermogen te corrigeren. Indien deze posten in 2011 waren verantwoord zou het resultaat 2011 € 63.000 positief zijn geweest in plaats van € 239.000 positief:
 
 
 
 
 
 
 
 Resultaat 2011
 
 
 239
 
 
 
 
 Correctie op projecten
 
 
 – 224
 
 
 
 
 Correctie op crediteuren
 
 
 16
 
 
 
 
 Correctie op overige posten
 
 
 32
 
 
 
 
 Resultaat op basis van correcties in beginbalans
 
 
 63
 
 
 
 
 
 Naast de bovengenoemde correcties is met ingang van 2012 een uitsplitsing gemaakt tussen bijdragen ten behoeve van investeringen en vooruitontvangen projectgelden die worden gefinancierd middels 2e of 3e geldstroom. In de vergelijkende cijfers is deze uitsplitsing ook gemaakt, om een duidelijk onderscheid te maken tussen interne investeringsprojecten en projecten uit hoofde van de operationele bedrijfsvoering.
 Activa
 De activa zijde van de balans laat een stabiele ontwikkeling zien. De post vaste activa is ten opzichte van 2011 gedaald omdat de afschrijvingen hoger liggen dan de investeringen in 2012. Het investeringsniveau in 2012 ligt relatief laag ten opzichte van voorgaande jaren als gevolg van het onderzoek naar mogelijke fusie met de Koninklijke Bibliotheek. De staatssecretaris van OCW heeft besloten dit proces te bevriezen.
 Opvallend is de ontwikkeling van de liquiditeitspositie (ultimo 2012 € 13,7 miljoen). De oorzaak van deze stijging is dat er relatief veel projectgelden vooruit zijn ontvangen en eenmalige investeringsbijdragen zijn ontvangen van het moederdepartement en andere departementen. Daarnaast zijn er leningen afgesloten voor investeringen in storage ten behoeve van het digitaal depot van totaal € 1,3 miljoen en voor de verbouwing van de publieke ruimte € 1,5 miljoen. Van al deze projecten ligt het zwaartepunt van de uitgaven in 2013. Feitelijk is in 2012 de financiering afgerond voor de investeringsprojecten die in 2013 van start gaan of eind 2012 zijn gestart.
 Passiva
 Het eigen vermogen ultimo 2012 bedraagt ruim € 2,9 miljoen. Zoals eerder gemeld is het werkelijk vrij beschikbaar eigen vermogen aanzienlijk lager namelijk circa € 0,6 miljoen. Het vrij beschikbaar eigen vermogen ultimo 2012 bedraagt 38% van het maximaal toegestane eigen vermogen (circa € 1,3 miljoen). Gezien de omvang en complexiteit van de projecten is de risicobuffer van het Nationaal Archief laag. Een risicobuffer van circa € 1,0 miljoen is een gewenste buffer.
 
 Verloopstaat voorziening
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2011
 
 
 
 
 
 
 Stand 1 januari
 
 
 92.185
 
 
 146.001
 
 
 
 
 Mutatie
 
 
 – 11.715
 
 
 – 53.816
 
 
 
 
 
 Stand 31 december
 
 
 
 
 80.740
 
 
 
 
 92.185
 
 
 
 
 
 
 De voorziening wachtgeld is voor de wachtgeldregelingen ex-medewerkers van het Algemeen Rijksarchief (de voorloper van het Nationaal Archief) (€ 73.120) en de voorziening FPU is voor de FPU-regeling van medewerkers van de Rijksarchiefdienst (€ 7.620). De voorziening voor het wachtgeld is berekend op basis van het salaris van de betreffende medewerkers tot de pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar. De voorziening voor de FPU-regeling is gebaseerd op de regelingen die met het ABP zijn getroffen.
 Eind 2012 is voor een bedrag van € 2,3 miljoen aan leningen aangetrokken voor uitbreiding van de storagecapaciteit (€ 1,3 miljoen) en voor de financiering van de verbouwing van de publieke ruimte (€ 1,0 miljoen). Het resterend saldo betreft het restsaldo van leningen die in het verleden zijn aangegaan. Een bedrag van € 0,4 miljoen van de leningen betreft is kortlopend.
 De investeringsbijdrage ad € 7,5 miljoen betreft de eerder genoemde bijdragen van de Ministeries inzake het Masterplan Archiefdepots van totaal € 3,0 miljoen en de in het verleden ontvangen investeringsbijdrage voor de bouw van het digitale depot van per saldo € 4,5 miljoen. De investeringsbijdragen dienen ter dekking van de afschrijvingskosten van de investeringen.
 De projectgelden zijn in 2012 gestegen ten opzichte van 2011 met ruim € 2,5 miljoen naar een bedrag ultimo 2012 van € 6,5 miljoen. De grootste projecten betreffen Archiefvisie € 1,3 miljoen, DWR-Archief € 1,8 miljoen en Teruggave Archief Suriname € 1,9 miljoen. De overige € 1,5 miljoen is bestemd voor verschillende kleinere projecten. De stijging van de positie vooruit ontvangen projectgelden wordt voornamelijk veroorzaakt door de ontvangst van projectgeld in 2012 voor het project Archiefvisie ad € 1,3 miljoen en een toevoeging van het DWR-Archief budget in 2012 van € 0,6 miljoen. De overige € 0,6 miljoen stijging is verdeeld over de overige projecten.
 Kasstroom
 
 Tabel 4 Kasstroomoverzicht per 31-12-2012 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 1 januari 2012 + depositorekeningen
 
 
 
 
 4.540
 
 
 
 
 3.486
 
 
 
 
 – 1.054
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 
 
 Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 – 865
 
 
 
 
 2.811
 
 
 
 
 3.676
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3a
 
 
 
 
 Totaal investeringen (–/–)
 
 
 
 
 – 2.550
 
 
 
 – 464
 
 
 2.086
 
 
 
 
 
 3b
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 
 
 0
 
 
 
 – 4
 
 
 – 4
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 
 
 Totaal investeringskasstroom
 
 
 
 
 – 2.550
 
 
 
 – 468
 
 
 2.082
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4a
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (–/–)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4b
 
 
 
 
 Eenmalig storting van moederdepartement (+)
 
 
 
 
 0
 
 
 
 5.643
 
 
 5.643
 
 
 
 
 
 4c
 
 
 
 
 Aflossingen op leningen (–/–)
 
 
 
 
 – 491
 
 
 
 – 50
 
 
 441
 
 
 
 
 
 4d
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit (+)
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 2.300
 
 
 – 200
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 
 
 Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 2.009
 
 
 
 
 7.893
 
 
 
 
 5.884
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 
 
 Rekening courant RHB 31 december 2012 (= 1+2+3+4)
 
 
 
 
 3.134
 
 
 
 
 13.724
 
 
 
 
 10.590
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De kasstroom van het Nationaal Archief is positief. Dit wordt veroorzaakt door de operationele kasstroom als gevolg van de vooruit ontvangen projectgelden en het positieve exploitatieresultaat. De investeringskasstroom is ten opzichte van de begroting ruim € 2,2 miljoen lager. Dit wordt veroorzaakt doordat in 2012 minder investeringen zijn gedaan dan begroot. De financieringskastroom is gestegen als gevolg van de additionele bijdragen voor de investeringsprojecten van het moederdepartement en de aangegane leningen.
 Doelmatigheid
 
 Tabel 5 Doelmatigheidsindicatoren per 31 december 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 Begroting 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving Generiek Deel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tarieven/uur 
 
 
 
 
 
 
 € 47,66 
 
 
 
 
 
 € 50,61 
 
 
 
 
 
 € 46,44 
 
 
 
 
 
 € 51,18 
 
 
 
 
 
 € 51,00 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 FTE-totaal (excl. externe inhuur)
 
 
 
 
 
 133,4
 
 
 
 
 127,08
 
 
 
 
 130,00
 
 
 
 
 127,80
 
 
 
 
 134,29
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Baten gedeeld door lasten
 
 
 
 
 
 – 2%
 
 
 
 
 – 3%
 
 
 
 
 1%
 
 
 
 
 0%
 
 
 
 
 0%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aantallen prestaties per produktgroep
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerven archieven
 
 
 aantal
 
 
 
 
 80
 
 
 43
 
 
 200
 
 
 
 
 
 
 Begeleiden vaststelling selectielijsten
 
 
 aantal
 
 
 
 
 18
 
 
 18
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 Bewerken particuliere archieven
 
 
 meter
 
 
 
 
 134
 
 
 459,14
 
 
 140
 
 
 
 
 
 Beleid & Bestel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Digitale depotdiensten
 
 
 
 
 
 0
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkelen bestel (selectiebeleid)
 
 
 uren
 
 
 
 
 6.066
 
 
 5.285
 
 
 6.100
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkelen beleid
 
 
 uren
 
 
 
 
 823
 
 
 3.141
 
 
 3.100
 
 
 
 
 
 
 Organisatieontwikkeling
 
 
 
 
 
 
 € 242.035
 
 
 
 € 66.364
 
 
 
 € 150.000
 
 
 
 
 
 Beheer/behoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opslag papieren archieven
 
 
 km's
 
 
 
 
 133
 
 
 133
 
 
 128
 
 
 
 
 
 
 Opslag fotoarchief
 
 
 aantal
 
 
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 Opslag digitaal archief
 
 
 tBites
 
 
 
 
 126
 
 
 2,6
 
 
 126
 
 
 
 
 
 
 Beheer/behoud archief
 
 
 km's
 
 
 
 
 118
 
 
 128
 
 
 128
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarstellen digitale collectie
 
 
 scans
 
 
 
 
 482.700
 
 
 400.000
 
 
 400.000
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek op archieven
 
 
 uren
 
 
 
 
 8.164
 
 
 2.336
 
 
 2.972
 
 
 
 
 
 Presentatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaar stellen collectie (klassiek)
 
 
 zitplekuren
 
 
 
 
 416.000
 
 
 293.320
 
 
 416.000
 
 
 
 
 
 
 Online beschikbaarstellen collectie
 
 
 reserveringen
 
 
 
 
 90.777
 
 
 68.709
 
 
 100.000
 
 
 
 
 
 
 Presenteren collectie
 
 
 bezoekers
 
 
 
 
 43.965
 
 
 33.458
 
 
 40.000
 
 
 
 
 
 
 Marketingcommunicatie van producten
 
 
 evenementen
 
 
 
 
 35
 
 
 29
 
 
 31
 
 
 
 
 
 Kennis & Innovatie
 
 
 uren
 
 
 
 
 12.407
 
 
 1697,50
 
 
 7994
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kostprijzen per product (groep)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerven/Bestel
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verwerven archieven
 
 
 
 
 
 
 € 11.400
 
 
 
 € 16.544
 
 
 
 € 4.500
 
 
 
 
 
 
 Begeleiden vaststelling selectielijsten
 
 
 
 
 
 
 € 12.300
 
 
 
 € 9.273
 
 
 
 € 5.300
 
 
 
 
 
 
 Bewerken particuliere archieven
 
 
 
 
 
 
 € 1.400
 
 
 
 € 1.500
 
 
 
 € 1.500
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkelen bestel/beleid
 
 
 
 
 
 
 € 112
 
 
 
 € 85
 
 
 
 € 100
 
 
 
 
 
 Beheer/behoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opslag papieren archieven
 
 
 
 
 
 
 € 20.100
 
 
 
 € 17.701
 
 
 
 € 20.700
 
 
 
 
 
 
 Opslag fotoarchief
 
 
 
 
 
 
 € 18.600
 
 
 
 € 8.817
 
 
 
 € 8.400
 
 
 
 
 
 
 Beheer/behoud archief
 
 
 
 
 
 
 € 27.400
 
 
 
 € 32.987
 
 
 
 € 28.600
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarstellen digitale collectie
 
 
 
 
 
 
 € 0,70
 
 
 
 € 0,43
 
 
 
 € 1,00
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek op archieven
 
 
 
 
 
 
 € 99
 
 
 
 € 92
 
 
 
 € 105
 
 
 
 
 
 Presentatie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaar stellen collectie (klassiek)
 
 
 
 
 
 
 € 5
 
 
 
 € 8
 
 
 
 € 5
 
 
 
 
 
 
 Online beschikbaarstellen collectie
 
 
 
 
 
 
 € 8
 
 
 
 € 4
 
 
 
 € 8
 
 
 
 
 
 
 Presenteren collectie
 
 
 
 
 
 
 € 8,00
 
 
 
 € 29
 
 
 
 € 34,00
 
 
 
 
 
 
 Marketingcommunicatie van producten
 
 
 
 
 
 
 € 13.200
 
 
 
 € 12.662
 
 
 
 € 15.800
 
 
 
 
 
 Kennis & Innovatie
 
 
 
 
 
 
 € 98
 
 
 
 € 97
 
 
 
 € 219
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteitsindicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Betaalgedrag
 
 
 
 
 
 91,7%
 
 
 93,3%
 
 
 90%
 
 
 
 
 
 
 
 Klanttevredenheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 In 2011 zijn de indicatoren voor het Nationaal Archief ontwikkeld en voor het eerst als zodanig in de jaarrekening opgenomen. De berekeningsmethodiek van de indicatoren is nog in ontwikkeling. De indicatoren geven in algemene zin een beeld van de ontwikkeling van de kosten in relatie tot de geleverde prestaties. Uit onze evaluatie van deze indicatoren blijkt dat er behoefte is aan minder indicatoren en indicatoren op basis waarvan gedurende het verantwoordingsjaar kan worden gestuurd. In 2013 wordt nagegaan of de huidige set aan indicatoren in stand wordt gehouden of wordt aangepast.
 Indien we de ontwikkeling van de kostprijzen nader beschouwen zien we een wisselend beeld van gestegen en gedaalde kostprijzen ten opzichte van de begroting. Bij verwerven/bestel zijn de fluctuaties in de kostprijs veroorzaakt door de gerealiseerde aantallen ten opzichte van de begroting. Bij beheer/behoud zijn de fluctuaties veroorzaakt door de kostenontwikkeling op de betreffende afdelingen. Indien wij de kostprijzen bij presentatie nader beschouwen zijn het voornamelijk het aantal uren die afwijken ten opzichte van de begroting.
 
 
 
 SALDIBALANS
 
 
 Tabel 1 Saldibalans per 31 december 2012 van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven ten laste van de begroting
 
 
 34.169.151
 
 
 Ontvangsten ten gunste van de begroting
 
 
 1.244.748
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 672
 
 
 
 
 
 
 Rekening-courant RHB
 
 
 
 Rekening courant RHB
 
 
 32.916.559
 
 
 
 
 Te verrekenen extern museaal aankoopfonds
 
 
 33.752
 
 
 Begrotingsreserve museaal aankoopfonds
 
 
 33.752
 
 
 
 
 Rekening-courant risicopremie garantstelling
 
 
 3.477
 
 
 Reserve risicopremie garantstelling
 
 
 3.477
 
 
 
 
 Uitgaven buiten begrotingsverband (= intra-comptabele vorderingen)
 
 
 4.730
 
 
 Ontvangsten buiten begrotingsverband (= intracomptabele schulden)
 
 
 13.246
 
 
 
 
 Openstaande rechten
 
 
 
 Tegenrekening openstaande rechten
 
 
 
 
 
 Extra comptabele vorderingen
 
 
 19.974.682
 
 
 Tegenrekening extra comptabele vorderingen
 
 
 19.974.682
 
 
 
 
 Tegenrekening extra comptabele schulden
 
 
 
 Extra comptabele schulden
 
 
 
 
 
 Voorschotten
 
 
 7.890.567
 
 
 Tegenrekening voorschotten
 
 
 7.890.567
 
 
 
 
 Tegenrekening garantieverplichtingen
 
 
 2.485.721
 
 
 Garantieverplichtingen
 
 
 2.485.721
 
 
 
 
 Tegenrekening openstaande verplichtingen
 
 
 25.647.460
 
 
 Openstaande verplichtingen
 
 
 25.647.460
 
 
 
 
 Deelnemingen
 
 
 –
 
 
 Tegenrekening deelnemingen
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 90.210.212
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 90.210.212
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Uitgaven/ontvangsten 2012
 De uitgaven over 2012 zijn uitgekomen op € 34.169.151.279,89 en de ontvangsten op € 1.244.747.610,38. In de departementale jaarrekening komen de uitgaven uit op € 34.169.160.000,00 en de ontvangsten op € 1.244.747.000,00.
 Het verschil tussen de werkelijke uitgaven en de realisatie volgens de departementale jaarrekening 2012 wordt veroorzaakt door de in deze rekening gehanteerde afrondingsregels.
 Liquide middelen
 De post Liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken (gebaseerd op het laatste dagafschrift) en de contante gelden aanwezig in de kluis van de kasbeheerders. De samenstelling is als volgt:
 
 Tabel 2 Liquide middelen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2012
 
 
 Openstaand per 31-12-2011
 
 
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Cultuurinstellingen
 
 
 672
 
 
 2.734
 
 
 
 
 Overige kasbeheerders
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 672
 
 
 
 
 2.734
 
 
 
 
 
 
 Rekening-Courant RHB
 Op de rekening-courant wordt de financiële verhouding met het Ministerie van Financiën geadministreerd. Tevens worden door middel van deze administratie de begrotingsuitgaven en ontvangsten met het Ministerie van Financiën afgewikkeld.
 Begrotingsreserve museaal aankoopfonds
 In 1998 is het museaal aankoopfonds opgericht. Dit is een intra-comptabel fonds met het karakter van een interne reserverekening. Op deze rekening wordt bijgehouden hoeveel geld er voor kunstaankopen voor latere jaren beschikbaar is.
 In 2012 is er voor twee aankopen een bijdrage geleverd:
 
 
 •
 de aankoop van het werk Het gebed van Tobias en Sara van Jan Steen (€ 400.000);
 
 
 •
 de aankoop van een drietal manuscripten uit de bibliotheek Ets Haim. (€ 3.000.000).
 
 
 
 Tabel 3 Rekening-courant museaal aankoopfonds (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Saldo 1 januari 2012
 
 
 36.517
 
 
 
 
 Rentebijschrijving 2012
 
 
 635
 
 
 
 
 Bijdrage aankopen 2012
 
 
 3.400
 
 
 
 
 
 Saldo per 31 december 2012
 
 
 
 
 33.752
 
 
 
 
 
 
 Rekening courant museaal aankoopfonds
 Voor de begrotingsreserve museaal aankoopfonds wordt een rekening-courant aangehouden bij het Ministerie van Financiën.
 Reserve risicopremie garantstelling onderwijsinstellingen
 
 In 2004 is de regeling Schatkistbankieren van kracht geworden. Instellingen kunnen bij het Ministerie van Financiën een schatkistlening krijgen op basis van een strikte hypothecaire zekerheid. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap staat garant voor deze leningen. Hiervoor ontvangt het Ministerie van OCW een risicopremie van 0,1%-punt per jaar gedurende de gehele looptijd van de schatkistlening. In verband met een herziening van de afspraken tussen de ministeries van Financiën en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap staat OCW vanaf 2012 tevens garant voor de rekening courantlimieten die instellingen aanhouden bij het ministerie van Financiën. Hiervoor ontvangt het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een risicopremie van 0,25%-punt van het uitstaande saldo. Beide risicopremies worden gestort op een begrotingsreserve.
 Op deze rekening wordt bijgehouden hoeveel geld er voor eventuele tegenvallers voor latere jaren beschikbaar is. Dit is een intra-comptabele rekening met het karakter van een interne reserverekening.
 
 Rekening courant risicopremie garantstelling onderwijsinstellingen
 Voor de begrotingsreserve risicopremie garantstelling onderwijsinstellingen en rekening courantlimieten die instellingen aanhouden bij het ministerie van Financiën wordt een rekening-courant aangehouden bij het Ministerie van Financiën.
 Uitgaven buiten begrotingsverband (= intra-comptabele vordering)
 
 Tabel 4 Uitgaven buiten begrotingsverband (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2012
 
 
 
 
 
 
 Te verrekenen personeel en voormalig personeel
 
 
 52
 
 
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 2.096
 
 
 
 
 Overig
 
 
 2.582
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 4.730
 
 
 
 
 
 
 De post overig bestaat uit door OC&W voor DUO betaalde kosten betalingsverkeer (€ 0,8 miljoen) en huurvergoeding (€ 1,7 miljoen).
 Ontvangsten buiten begrotingsverband (= intra-comptabele schulden)
 
 Tabel 5 Ontvangsten buiten begrotingsverband (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2012
 
 
 
 
 
 
 Loonheffing en overige inhoudingen salarissen
 
 
 11.054
 
 
 
 
 Overig
 
 
 2.192
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 13.246
 
 
 
 
 
 
 Extra comptabele vorderingen
 De stand van de debiteuren per 31-12-2012 wordt als volgt gespecificeerd naar beleidsartikel en overige onderdelen:
 
 Tabel 6 Stand debiteuren (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2012
 
 
 Openstaand per 31-12-2011
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 113
 
 
 2.713
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 795
 
 
 1.146
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 3.154
 
 
 5.962
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 142
 
 
 80
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 443
 
 
 186
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 968
 
 
 2.706
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 19.786.564
 
 
 18.325.514
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
 schoolkosten
 
 
 12.497
 
 
 12.307
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 141.469
 
 
 135.920
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 18.740
 
 
 666
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 487
 
 
 78
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 92
 
 
 Bestuursdepartement
 
 
 162
 
 
 752
 
 
 
 
 93
 
 
 Inspecties
 
 
 33
 
 
 54
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 115
 
 
 199
 
 
 
 
 Wachtgelden onderwijspersoneel
 
 
 
 
 
 
 Solvabiliteitsbuffers Participatiefonds en Vervangingsfonds
 
 
 9.000
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 19.974.682
 
 
 
 
 18.497.283
 
 
 
 
 
 
 De openstaande vorderingen studiefinanciering (beleidsartikel 11) betreffen de door de productgroep Studiefinanciering van de Dienst Uitvoering Onderwijs verstrekte leningen en voorschotten aan studenten ingevolge de oude regeling studiefinanciering en de nieuwe Wet studiefinanciering.
 De verstrekte leningen en voorschotten aan studenten kunnen als volgt worden gespecificeerd:
 
 Tabel 7 Verstrekte leningen en voorschotten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2012
 
 
 Openstaand per 31-12-2011
 
 
 
 
 
 
 Rentedragende leningen
 
 
 19.734.359
 
 
 18.272.288
 
 
 
 
 Renteloze voorschotten
 
 
 27.458
 
 
 28.181
 
 
 
 
 Overige vorderingen
 
 
 24.747
 
 
 25.045
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 19.786.564
 
 
 
 
 18.325.514
 
 
 
 
 
 
 De specificatie van het verloop van de posten rentedragende leningen en renteloze voorschotten is als volgt:
 
 Tabel 8 Verloop van de posten rentedragende leningen en renteloze voorschotten (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rentedragende
 Leningen
 
 
 Openstaande Voorschotten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaande bedragen per 01-01-2012
 
 
 18.272.288
 
 
 28.181
 
 
 
 
 Nieuw verstrekt, w.o omzettingen
 
 
 2.267.955
 
 
 5.094
 
 
 
 
 Afgelost
 
 
 – 606.779
 
 
 – 5.082
 
 
 
 
 Overige mutaties, w.o. buiten invordering en kwijtschelding
 
 
 – 192.197
 
 
 – 730
 
 
 
 
 Verrekeningen
 
 
 – 6.908
 
 
 –5
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 19.734.359
 
 
 
 
 27.458
 
 
 
 
 
 
 Voor de bedragen voor rentedragende leningen en renteloze voorschotten geldt de nominale waarde. De werkelijke waarde (uiteindelijk inbaar) hiervan wordt grotendeels beïnvloed door:
 
 
 •
 de mate waarin de als voorlopige rentedragende leningen uitgekeerde studiefinanciering (prestatiebeurs) zullen worden omgezet in beurzen, vanwege het voldoen aan de eerstejaars prestatienorm en /of diploma norm;
 
 
 •
 het sociaal risico bij (aflosbaar gestelde) langlopende leningen en renteloze voorschotten in verband met de wettelijk beperkte aflossingstermijnen;
 
 
 •
 de mate waarin de achterstallige vorderingen studiefinanciering (achterstallig lager recht en aflosbaar gestelde leningen en voorschotten) uit het deurwaarderstraject geïnd kunnen worden.
 
 
 
 De overige openstaande vorderingen (€ 188.118) hebben onder meer betrekking op de afrekeningen van voorschotten en de inning Lesgelden.
 Deze vorderingen worden beschouwd als direct opeisbaar.
 
 Voorschotten
 De stand van de voorschotten per 31-12-2012 wordt als volgt naar beleidsartikel gespecificeerd:
 
 Tabel 9 Voorschotten naar beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per 31-12-2012
 
 
 Openstaand per 31-12-2011
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 1.057.850
 
 
 717.929
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 264.520
 
 
 277.443
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 1.112.365
 
 
 835.607
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 203.012
 
 
 242.554
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 132.200
 
 
 149.187
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 11.827
 
 
 16.903
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 403.142
 
 
 361.360
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 1.034.500
 
 
 1.256.900
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 
 
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 2.435.539
 
 
 1.853.597
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 324.437
 
 
 291.521
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 817.737
 
 
 877.180
 
 
 
 
 92
 
 
 Bestuursdepartement
 
 
 70.997
 
 
 84.252
 
 
 
 
 93
 
 
 Inspecties
 
 
 
 19
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 22.441
 
 
 26.243
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Permanente voorschotten
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 7.890.567
 
 
 
 
 6.990.695
 
 
 
 
 
 
 Het bedrag openstaande voorschotten bij Studiefinanciering betreft de voorlopige vergoedingen 2011 en 2012 aan de OV-bedrijven.
 De stand van de voorschotten per 31-12-2012 wordt als volgt gespecificeerd naar vergoedingsjaar:
 
 Tabel 10 Voorschotten naar vergoedingsjaar (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand per 01-01-2012
 
 
 Verstrekt 2012
 
 
 Afgerekend 2012
 
 
 Stand per 31-12-2012
 
 
 
 
 
 
 2001
 
 
 
 
 
 
 
 
 2002
 
 
 
 
 
 
 
 
 2003
 
 
 1.340
 
 
 
 
 1.340
 
 
 
 
 2004
 
 
 27.465
 
 
 
 22.244
 
 
 5.221
 
 
 
 
 2005
 
 
 45.716
 
 
 
 20.495
 
 
 25.221
 
 
 
 
 2006
 
 
 153.077
 
 
 
 55.602
 
 
 97.475
 
 
 
 
 2007
 
 
 270.107
 
 
 
 25.733
 
 
 244.374
 
 
 
 
 2008
 
 
 333.576
 
 
 
 58.413
 
 
 275.163
 
 
 
 
 2009
 
 
 1.407.304
 
 
 
 205.697
 
 
 1.201.607
 
 
 
 
 2010
 
 
 1.992.111
 
 
 
 517.477
 
 
 1.474.634
 
 
 
 
 2011
 
 
 2.759.999
 
 
 
 566.258
 
 
 2.193.741
 
 
 
 
 2012
 
 
 0
 
 
 2.371.791
 
 
 0
 
 
 2.371.791
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 6.990.695
 
 
 
 
 2.371.791
 
 
 
 
 1.471.919
 
 
 
 
 7.890.567
 
 
 
 
 
 
 Van een achterstand in de afrekening van de oude jaargangen voorschotten is geen sprake, omdat deze vooral betrekking hebben op langlopende projecten op de verschillende beleidsterreinen.
 Garantieverplichtingen
 In het verleden zijn instellingen zelfstandig op de kapitaalmarkt leningen aangegaan ter financiering van bouwinvesteringen, onder garantiestelling van het Rijk jegens de geldverschaffers voor de rente en aflossingsverplichtingen. De destijds vigerende garantieregelingen zijn inmiddels niet meer van kracht. Het bedrag van de garantie verplichtingen (nog openstaande rente en aflossingsverplichtingen op lopende leningen) is het theoretisch maximale risico dat het ministerie ultimo 2012 nog loopt in verband met garantiestellingen op bouwleningen en overige garantieleningen. In onderstaand overzicht zijn de openstaande garanties gespecificeerd opgenomen in vergelijking met ultimo 2011:
 
 Tabel 11 Garantieverplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand per
 31-12-2012
 
 
 Openstaand per
 31-12-2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bouwleningen aan academische ziekenhuizen
 
 
 267.347
 
 
 281.338
 
 
 
 
 Bouwleningen aan scholen en instellingen vo
 
 
 326
 
 
 931
 
 
 
 
 Bouwleningen aan scholen en instellingen bve
 
 
 58
 
 
 153
 
 
 
 
 Bouwleningen aan scholen en instellingen hbo
 
 
 
 0
 
 
 
 
 Leningen Studiefinanciering
 
 
 
 
 
 
 Garanties Cultuur
 
 
 512.302
 
 
 500.103
 
 
 
 
 Garantie Vervangingsfonds
 
 
 23.000
 
 
 23.000
 
 
 
 
 Garantie Participatiefonds
 
 
 7.000
 
 
 7.000
 
 
 
 
 Garanties Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 28.299
 
 
 29.653
 
 
 
 
 Garanties Wetenschappelijk Onderwijs
 
 
 283.233
 
 
 190.000
 
 
 
 
 Garanties Hoger beroepsonderwijs
 
 
 604.649
 
 
 457.723
 
 
 
 
 Garanties Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 556.683
 
 
 408.460
 
 
 
 
 Garanties Voortgezet onderwijs
 
 
 138.407
 
 
 27.000
 
 
 
 
 Garanties Primair onderwijs
 
 
 64.417
 
 
 18.450
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2.485.721
 
 
 
 
 1.943.811
 
 
 
 
 
 
 
 Voor de academische ziekenhuizen is sinds 1991 de garantieregeling niet meer van kracht, met uitzondering van enkele op dat moment in gang gezette bouwprojecten. Sinds 1996 zijn geen garanties meer verstrekt. Deze leningen hebben gemiddeld een looptijd van 40 jaar. Expiratie van deze leningen zal omstreeks het jaar 2035 volledig hebben plaatsgevonden.
 In het hoger beroepsonderwijs (hbo) zijn sinds 1985 geen garanties op bouwleningen meer verstrekt.
 In het voortgezet onderwijs (vo) en beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (bve) worden eveneens geen garanties op bouwleningen meer verstrekt. Dit in verband met de decentralisatie van de huisvesting vo en de OKF-operatie bve. De meeste van deze leningen hebben een looptijd van gemiddeld 25 jaar. Expiratie van deze leningen zal omstreeks het jaar 2013 volledig hebben plaatsgevonden. Het feitelijk risico op deze garanties wordt als beperkt ingeschat.
 
 
 De uitstaande garanties bij Cultuur bedragen € 512,0 miljoen. Hiervan betreft € 199,5 miljoen garanties betreffende door het Nationaal Restauratiefonds verstrekte leningen en € 309,0 miljoen betreft een garantie onder de indemniteitsregeling. Voorts is er een kredietgarantie verleend ad € 3,5 miljoen aan de Stichting Nederlands Letterenfonds.
 De uitstaande garanties participatie- en vervangingsfonds zijn het gevolg van het bestuurlijk akkoord dat in 2003 met de fondsen is gesloten en houden verband met garantstelling in verband met het schatkistbankieren.
 
 De uitstaande garanties bij Onderzoek en Wetenschapsbeleid bedragen € 28,3 miljoen. Dit betreft de garantie voor een lening van Stichting Biomedical Primate Research Center (BPRC) bij de Bank Nederlandse Gemeenten.
 De uitstaande garanties bij Beroepsonderwijs en Volwasseneneductie (€ 556,7 miljoen), het hoger beroepsonderwijs (€ 604,6 miljoen), het Voortgezet onderwijs (€ 138,4 miljoen) het Wetenschappelijk Onderwijs (€ 283,2 miljoen) en het Primair Onderwijs (€ 64,4 miljoen) hebben betrekking op de door het Ministerie van Financiën onder hypothecaire zekerheid verstrekte geldleningen aan onderwijsinstellingen en garantstellingen rekening courantlimieten.
 Openstaande verplichtingen
 De opbouw van de stand van de aangegane verplichtingen kan als volgt worden weergegeven:
 
 Tabel 12 Openstaande verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand 1 januari 2012
 
 
 24.280.279
 
 
 
 
 Bij: correcties op de beginstand
 
 
 0
 
 
 
 
 Gecorrigeerde stand 1 januari 2011
 
 
 24.280.279
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bij: aangegaan in 2012
 
 
 36.765.956
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 1.229.623
 
 
 
 
 Totaal aangegaan in 2012
 
 
 35.536.333
 
 
 
 
 
 
 
 
 Af: Tot betaling gekomen in 2012
 
 
 34.169.152
 
 
 
 
 
 Stand 31 december 2012
 
 
 
 
 25.647.460
 
 
 
 
 
 
 De specificatie van de openstaande verplichtingen per beleidsartikel ultimo 2012 is hieronder opgenomen.
 
 Tabel 13 Openstaande verplichtingen naar beleidsartikel (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 Primair onderwijs
 
 
 5.470.598
 
 
 
 
 03
 
 
 Voortgezet onderwijs
 
 
 6.352.561
 
 
 
 
 04
 
 
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 3.304.119
 
 
 
 
 06
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 2.398.079
 
 
 
 
 07
 
 
 Wetenschappelijk onderwijs
 
 
 3.917.628
 
 
 
 
 08
 
 
 Internationaal beleid
 
 
 11.115
 
 
 
 
 09
 
 
 Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
 
 
 255.379
 
 
 
 
 11
 
 
 Studiefinanciering
 
 
 0
 
 
 
 
 12
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
 schoolkosten
 
 
 0
 
 
 
 
 13
 
 
 Lesgelden
 
 
 0
 
 
 
 
 14
 
 
 Cultuur
 
 
 2.255.274
 
 
 
 
 15
 
 
 Media
 
 
 791.719
 
 
 
 
 16
 
 
 Onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 875.484
 
 
 
 
 92
 
 
 Bestuursdepartement
 
 
 0
 
 
 
 
 93
 
 
 Inspecties
 
 
 0
 
 
 
 
 25
 
 
 Emancipatie
 
 
 15.504
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 25.647.460
 
 
 
 
 
 
 Op 3 november 2012 is voor de jaren 2013 tot en met 2016 de prestatiebekostiging voor de hogescholen en universiteiten toegekend. Omdat alleen voor 2013 de verdeling over de instellingen beschikbaar is, zijn in 2012 alleen de verplichtingen 2013 vastgelegd. Voor de jaren 2014 tot en met 2016 bedraagt de totale verplichting voor de prestatiebekostiging voor de hogescholen (inclusief groen onderwijs) respectievelijk € 172 miljoen, € 177 miljoen en € 185 miljoen. Voor de universiteiten (inclusief de Wageningen UR) bedraagt deze respectievelijk € 132 miljoen, € 137 miljoen en € 144 miljoen. De verplichtingen 2014 tot en met 2016 zijn niet opgenomen in de stand van de aangegane/ openstaande verplichtingen.
 Niet uit de saldibalans blijkende bestuurlijke verplichtingen
 
 In 2012 zijn met de sectoren vo en mbo bestuurs- dan wel hoofdlijnenakkoorden afgesloten. Op basis van deze akkoorden zijn of worden op sector- c.q. instellingsniveau afspraken gemaakt met betrekking tot het realiseren van de ambities.
 Met de VO-raad is op 14 december 2011 een convenant afgesloten ten behoeve van de doelen uit het bestuursakkoord voor een bedrag van € 554 miljoen voor de jaren 2012 t/m 2015. Het geactualiseerde bedrag voor de jaren 2013 t/m 2015 is € 449 miljoen, dit is inclusief de in het begrotingsakkoord 2013 beschikbaar gestelde extra middelen voor professionalisering van schoolleiders.
 Op 22 november 2011 is een akkoord met de MBO Raad afgesloten ten behoeve van professionalisering MBO (€ 81 miljoen), in oktober 2012 is hierop een addendum toegevoegd (+ € 51 miljoen). Hiermee is totaal een bedrag beschikbaar van € 132 miljoen voor de jaren 2012 t/m 2015. Van dit bedrag is ultimo 2012 voor de jaren 2012 en 2013 al een bedrag van € 60 miljoen juridisch verplicht, voor de jaren 2014 en 2015 moet nog een bedrag van € 72 miljoen juridisch verplicht worden.
 
 
 
 
 MISBRUIK EN ONEIGENLIJK GEBRUIK VAN WET- EN REGELGEVING
 
 Inleiding
 Bij de jaarlijkse M&O-inventarisatie wordt bekeken hoe gevoelig diverse begrotingsgelden zijn voor misbruik en oneigenlijk gebruik. Daarbij wordt ook gekeken naar wat wordt gedaan om die risico’s te beheersen. In sommige gevallen zijn de getroffen beheersmaatregelen niet voldoende om misbruik en oneigenlijk gebruik geheel uit te sluiten, bijvoorbeeld wanneer de kosten van controles hoger zijn dan de baten. Er is dan sprake van restrisico of «restant M&O». Dit is de gevoeligheid voor misbruik en oneigenlijk gebruik die (bewust) overblijft nadat alle adequate maatregelen ten aanzien van voorlichting, controle, sanctie en evaluatie zijn getroffen. Op dit restrisico wordt verder ingegaan in deze jaarrekening. Voor de vermelding van noemenswaardige gevallen van restrisico is gekozen voor een grensbedrag per regeling van € 1,0 miljoen.
 Studiefinanciering en tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
 Uitwonenden
 Op grond van de Wet studiefinanciering 2000 (WSF 2000) en de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) komen studerenden in aanmerking voor extra beurs ingeval ze uitwonend zijn. Het is onder beide regelingen voordelig voor een studerende om zich als uitwonende op te geven.
 Uitgaven
 De extra beurs voor uitwonende studerenden (verschil tussen de basisbeurs voor uit- en thuiswonenden) bedroeg in 2012 in totaal circa € 500 miljoen (WSF 2000). De bijdrage die op grond van de WTOS (regeling TS18+) aan uitwonenden is verstrekt, bedroeg in 2012 circa € 5,7 miljoen.
 Controle
 Om misbruik met de uitwonendenbeurs harder aan te kunnen pakken, zijn preventieve en repressieve maatregelen genomen. De WSF 2000 is per 1 januari 2012 aangepast.
 In de studiefinanciering wordt nu uitgegaan van het adres in de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens (GBA). Maar niet alle studerenden wonen op het geregistreerde adres. Daarom worden fysieke controles op het opgegeven woonadres uitgevoerd, zodat het risico op misbruik van de uitwonendenbeurs wordt beperkt.
 Er zijn in 2012 ruim 3.000 controles uitgevoerd bij studerenden met een hoog risicoprofiel. In ongeveer de helft van de gevallen is vastgesteld (voor bezwaar en beroep) dat de studerende (ho en mbo) niet op het in de GBA geregistreerde adres woonachtig was. Studenten moeten de onterecht ontvangen studiefinanciering terugbetalen en krijgen een boete opgelegd.
 Het bovenstaande betreft studerenden die in Nederland wonen. Bij studerenden in het buitenland wordt anders gecontroleerd. Er wordt gecontroleerd of de student aan de instelling in het buitenland is ingeschreven. Er wordt aangenomen dat hij in het buitenland woonachtig is. Omdat er geen adrescontrole plaatsvindt, is er voor studerenden in het buitenland een restrisico.
 Restrisico
 
 Het restrisico betreffende studerenden met een buitenlands woonadres bedraagt € 2,4 miljoen.
 Voor studerenden met een binnenlands woonadres is de precieze omvang van restrisico over 2012 niet bekend. Het restrisico bedraagt onder de in 2011 geldende wet € 30 tot € 45 miljoen. Als gevolg van de acties om misbruik met de uitwonendenbeurs aan te pakken, is het restrisico in 2012 substantieel afgenomen. Het resterende restrisico wordt veroorzaakt door onjuiste inschrijving in de GBA en wordt niet aan OCW toegerekend. Er is dus sprake van geïmporteerd M&O.
 
 Voor de WTOS is de omvang van het restant M&O maximaal gelijk aan het bedrag van de toekenningen, namelijk € 5,7 miljoen.
 Aanvullende beurs
 Van ouders wordt verwacht dat zij bijdragen aan de studie van hun kind. Kunnen ze dat niet of onvoldoende, dan kan de studerende op grond van de WSF 2000 een aanvullende beurs krijgen. De hoogte van de beurs hangt mede af van het ouderlijk inkomen. Het ouderlijk inkomen kan niet in alle gevallen juist en volledig worden vastgesteld.
 Uitgaven
 In 2012 is in totaal € 569,5 miljoen aan aanvullende beurs verstrekt. Daarvan is circa € 24,9 miljoen aan studenten met ouders in het buitenland verstrekt.
 Controle
 Het risico op misbruik is beperkt, doordat DUO bij controles inkomensgegevens van de Belastingdienst gebruikt. Sommige studenten met een aanvullende beurs hebben echter ouders in het buitenland. Voor deze groep van circa 11 500 studenten is de juistheid en volledigheid van het opgegeven inkomen niet altijd vast te stellen.
 Restrisico
 Het restant M&O bedraagt in totaal € 20,0 miljoen. De uitwisseling van gegevens door DUO met buitenlandse belastingdiensten komt in beperkte mate tot stand.
 Primair onderwijs
 Gewichtenregeling
 Scholen met veel achterstandsleerlingen krijgen via de gewichtenregeling extra geld voor personeel en materieel. De bepaling van het leerlingengewicht is gebaseerd op de ouderverklaring over het opleidingsniveau van de ouder(s). Het leerlinggewicht werkt ook door in de uitkering rondom de impulsgebieden.
 Uitgaven
 Met de gewichtenregeling waaronder de regeling impulsgebieden is een bedrag gemoeid van € 389,6 miljoen.
 Controle
 Het gewicht kan worden gecontroleerd aan de hand van de door de ouders ingevulde ouderverklaring. Dit neemt het risico van foutieve opgaaf (afwijkend van ingevulde formulieren) door de school weg. Wat niet wordt weggenomen is het risico dat ouders een verkeerde opgaaf doen, de school dat onveranderd doorgeeft, waardoor uiteindelijk verkeerde gegevens in de berekeningen worden meegenomen. De opleidingsgegevens van ouders zouden slechts getoetst kunnen worden aan documenten (diploma's etc) die hun opleidingsniveau bevestigen. Een dergelijke toets mag een school niet uitvoeren.
 
 Er wordt onderzocht of in de toekomst andere criteria dan «opleiding ouders» als basis voor de toekenning van de extra gewichtenmiddelen gehanteerd kunnen worden.
 Overigens zijn met de invoering van het onderwijsnummer per 1 augustus 2010 de controlemogelijkheden op leerlingaantallen, leerlinggegevens en leerlingkenmerken verder verbeterd. Zo is ondermeer controle aan de hand van de GBA mogelijk.
 
 Restrisico
 Het is lastig om in te schatten wat het restrisico is. Daarom wordt het totale bedrag aan gewichtenmiddelen € 389,6 miljoen als restrisico aangemerkt.
 Speciale groepen
 Scholen met leerlingen uit «speciale groepen» komen in aanmerking voor een aanvullende vergoeding. Het betreft onder meer leerlingen met een niet-Nederlandse culturele achtergrond.
 Uitgaven
 De uitgaven voor speciale groepen bedragen in 2012 € 22,8 miljoen.
 Controle
 De opgaven van de scholen worden gecontroleerd aan de hand van de door ouders of verzorgers getekende verklaringen of inschrijfformulieren. De inhoud van de verklaringen kan niet sluitend worden gecontroleerd.
 Restrisico
 Voor 2012 is het restrisico bij speciale groepen € 22,8 miljoen.
 Cultuur
 De regeling restauratie monumenten stadsherstellichamen
 De regeling betreft het verstrekken van subsidies voor het restaureren van beschermde monumenten van stadsherstellichamen in de jaren 2011 en 2012. Dit is een aparte regeling ter compensatie voor het wegvallen van de vrijstelling voor vennootschapsbelasting voor aangewezen organisaties. Op 13 februari 2010 is deze regeling in werking getreden.
 Uitgaven
 Het gaat in totaal om € 3,6 miljoen.
 Controle
 Het risico ontstaat doordat het maximale subsidiebedrag per organisatie afhankelijk is van door de organisaties aangeleverde financiële resultaten uit de jaren 2007 t/m 2010. Deze financiële resultaten zijn niet door een accountant gecontroleerd. Het betreft in alle gevallen zogenaamde «aangewezen organisaties voor monumentenbehoud» (AOM’s), die deze status krijgen als zij hebben aangetoond dat zij, zowel financieel als inhoudelijk, op een professionele manier omgaan met de monumenten die in hun bezit zijn. Het restant M&O wordt geaccepteerd omdat het totale budget vaststaat en de AOM’s het er op basis van onderling vertrouwen mee eens zijn dat de verdeling plaatsvindt op basis van niet gecontroleerde gegevens.
 Restrisico
 Het restant M&O bedraagt € 3,6 miljoen.
 
 
 
 
 
 Bijlagen
 
 D.
 BIJLAGEN
 
 
 
 
 BIJLAGE
 1:
 ZBO’S/RWT’S BIJ HET DEPARTEMENTAAL JAARVERSLAG 2012
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam organisatie
 
 
 RWT
 
 
 ZBO
 
 
 Art
 
 
 Financiering van RWT’s
 
 
 Verwijzing (URL-link) naar toezichtvisies/-arrangementen
 
 
 Het bestuur en/of accountant verklaart dat de rechtmatigheid 2011/2012 op orde is
 
 
 
 
 Realisatie 2012
 (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 premies
 
 
 tarieven
 
 
 OCW visie:
 Toezicht in vertrouwen, vertrouwen in toezicht
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Fonds voor de Podiumkunsten
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 63,4
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 17,9
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Mondriaanfonds
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 41,0
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Nederlands Fonds voor de Film
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 36,8
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting stimuleringsfonds voor de architectuur
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 13,3
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Nederlands letterenfonds
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 14
 
 
 10,2
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Nederlandse culturele mediaproducties
 (Mediafonds)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 17,9
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Commissariaat voor de Media (CvdM)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 4,4
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Nederlandse Publieke Omroep (NPO)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 94,7
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Landelijk omroep bestel
 
 
 X
 
 
 
 15
 
 
 674,5
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 Cluster, √
 
 
 
 
 Bevoegd gezagsorganen primair onderwijs PO
 
 
 X
 
 
 
 1
 
 
 9.694,3
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Bevoegd gezagsorganen voortgezet onderwijs VO
 
 
 X
 
 
 
 3
 
 
 6.755,2
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Regionale opleidings centra ROC’s en vakinstellingen
 
 
 X
 
 
 
 4
 
 
 2.925,0
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Kenniscentra voor beroeps onderwijs en bedrijfsleven
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 4
 
 
 100,3
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 COLO
 
 
 X
 
 
 
 4
 
 
 Bestaat niet meer
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 
 
 
 Instellingsbesturen hoge scholen
 
 
 X
 
 
 
 6
 
 
 2.522,7
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Instellingsbesturen universiteiten
 
 
 X
 
 
 
 7
 
 
 3.305,1
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Open Universiteit Nederland
 
 
 X
 
 
 
 7
 
 
 41,2
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Academische ziekenhuizen
 
 
 X
 
 
 
 7
 
 
 581,0
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 7
 
 
 4,0
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 vanaf 2012
 
 
 
 
 Rijksmusea
 
 
 X
 
 
 
 14
 
 
 130,5
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 cluster
 
 
 
 
 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 16
 
 
 94,3
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Koninklijke Bibliotheek (KB)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 16
 
 
 53,6
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek (NWO)
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 16
 
 
 327,0
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 Stichting Participatiefonds
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 1
 
 
 3,0
 
 
 2,65%
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √1rechtmatigheid op orde in het jaar t-2
 
 
 
 
 Stichting Vervangingsfonds
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 1, 9
 
 
 3,7
 
 
 7,52%
 
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 X2rechtmatigheid niet op orde in het jaar t-2
 6,84% van de declaraties niet op orde in 2011; daarvan is 3,25% onrechtmatig en 3,59% onzeker.
 
 
 
 
 Stimuleringsfonds voor de Pers
 
 
 X
 
 
 X
 
 
 15
 
 
 2,3
 
 
 N.v.t.
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 College voor examens
 
 
 
 X
 
 
 3, 4
 
 
 4,3
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 
 Kamerstuk 30 183, nr. 11
 
 
 
 √
 
 
 
 
 
 
 
 Uitzonderingsrapportage rechtmatigheid Vervangingsfonds
 Het bestuur van het Vervangingsfonds is gevraagd een voorstel te doen voor vergaande wijzigingen van het reglement of regelgeving die nodig zijn om de rechtmatigheid te verbeteren. Daarnaast heeft het kabinet in het Regeerakkoord aangekondigd het Vervangingsfonds te zullen moderniseren.
 Toelichting op de in de tabel genoemde RWT’s en ZBO’s.
 Cultuurfondsen
 
 In 2012 zijn bijdragen verstrekt aan de volgende fondsen:
 
 
 •
 
 Stichting fonds voor Podiumkunsten (
 
 www.fondspodiumkunsten.nl
 
 
 )
 
 Het Fonds ondersteunt alle vormen van podiumkunsten in Nederland: muziek, theater, muziektheater en dans. Bijzondere aandacht gaat uit naar internationalisering, culturele diversiteit bij kunstenaars, gezelschappen en podia. Het stimuleren van innovatie in de keten van scheppen, productie, distributie en afname is een speciale taak van het fonds.
 
 
 •
 
 Stichting fonds voor Cultuurparticipatie (
 
 www.cultuurparticipatie.nl
 
 
 )
 
 Het fonds stimuleert de actieve deelname aan het culturele leven van inwoners van Nederland, in al hun diversiteit, ongeacht leeftijd, herkomst, opleiding en woonplaats op het gebied van amateurkunst, cultuureducatie en volkscultuur.
 
 
 •
 
 Stichting Mondriaanfonds (
 
 www.mondriaanfonds.nl
 
 
 )
 
 Het fonds dat op 1 januari 2012 van start is gegaan, ondersteunt en stimuleert bijzondere projecten op het gebied van beeldende kunst, vormgeving en musea. Daarnaast maakt het beeldend kunstenaars, vormgevers, architecten en bemiddelaars mogelijk om door middel van subsidies, internationalisering en bijzondere projecten hun werk op velerlei wijzen te ontwikkelen. Het Mondriaanfonds is ontstaan uit een fusie van de Mondriaan Stichting en het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst.
 
 
 •
 
 Stichting Nederlands fonds voor de film (
 
 www.filmfonds.nl
 
 
 )
 
 Het fonds stimuleert de filmproductie in Nederland, met de nadruk op kwaliteit en diversiteit en bevordert een goed klimaat voor de Nederlandse filmcultuur.
 
 
 •
 
 Stichting stimuleringsfonds voor de Architectuur (
 
 www.architectuurfonds.nl
 
 
 )
 
 Het fonds voert verschillende subsidieregelingen uit die zijn gericht op kennisontwikkeling en kennisuitwisseling van de ontwerpende disciplines en het vergroten van de belangstelling voor architectuur, stedenbouw, planologie, landschapsarchitectuur en interieurarchitectuur.
 
 
 •
 
 Stichting Nederlands letterenfonds (
 
 www.letterenfonds.nl
 
 
 )
 
 Het fonds bevordert de kwaliteit, diversiteit, productie en de vertaling van de Nederlandse- en Friestalige literatuur.
 
 
 •
 
 Stichting stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproducties (
 
 www.mediafonds.nl
 
 
 )
 
 Het Mediafonds bevordert de ontwikkeling en productie van culturele dramaproducties, documentaires, kunst- en kinderprogramma’s en cultuurprojecten van de publieke landelijke en regionale omroep.
 
 
 
 Commissariaat voor de Media (www.cvdm.nl
 )
 Het Commissariaat ziet toe op de naleving van de Mediawet en de daarop gebaseerde regels. Het garandeert daarmee een eerlijke toegang tot de media en bewaakt de kwaliteit, de diversiteit en de onafhankelijkheid van de informatievoorziening.
 Nederlandse Publieke Omroep (NPO) (www.publiekeomroep.nl
 )
 De NPO is het samenwerkings- en coördinatieorgaan van de landelijke publieke omroep. Deze taak is per 1 januari 2010 overgegaan van de NOS naar een nieuwe stichting, de NPO.
 Landelijk Omroepbestel
 Het betreft middelen die aan de landelijke publieke omroepen beschikbaar zijn gesteld.
 Bevoegde gezagsorganen primair onderwijs
 Het betreft circa 1.170 bevoegde gezagsorganen van circa 7.360 instellingen. Voor zover het onderwijsinstellingen betreft waar de gemeente het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als RWT.
 Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs (cluster)
 Het betreft circa 350 bevoegde gezagsorganen van circa 650 instellingen. Voor zover het onderwijsinstellingen betreft waar de gemeente het bevoegd gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als RWT.
 Regionale Opleidingscentra (ROC's) en vakinstellingen
 Het betreft circa 57 ROC’s. Een ROC is een samenwerkingsverband van onderwijsinstituten in het middelbaar beroepsonderwijs (MBO) en de Volwasseneductie in Nederland.
 Kenniscentra voor beroepsonderwijs en bedrijfsleven
 Het betreft 17 kenniscentra die de schakels vormen tussen het onderwijs en het georganiseerde bedrijfsleven. Ze ontwikkelen kwalificaties voor het middelbaar beroepsonderwijs, werven leerbedrijven en bewaken de kwaliteit van deze leerbedrijven.
 Instellingsbesturen hogescholen
 Het betreft middelen die, direct en indirect, aan de circa 35 hogescholen beschikbaar zijn gesteld.
 Instellingsbesturen universiteiten
 Het betreft middelen die, direct en indirect, aan de 16 universiteiten beschikbaar zijn gesteld.
 Open Universiteit Nederland
 De Open Universiteit ontwikkelt, verzorgt en bevordert, samenwerkend in netwerken en allianties, hoogwaardig en innovatief hoger afstandsonderwijs.
 Academische Ziekenhuizen
 Het betreft de middelen voor de 8 ziekenhuizen die verbonden zijn aan een universiteit ten behoeve van de opleiding van artsen en ten behoeve van onderzoek.
 Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO) (www.nvao.net
 )
 De NVAO borgt de kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland en Vlaanderen. Zij beoordeelt op onafhankelijke wijze de kwaliteit van de opleidingen, verleent accreditatie, toetst nieuwe opleidingen en de instellingstoets kwaliteitszorg. Daarnaast levert de NVAO een bijdrage aan het vergroten van het kwaliteitsbewustzijn en bevordert zij de internationale samenwerking om tot afstemming en samenhang binnen de Europese hoger onderwijsruimte te komen.
 Rijksmusea
 Het betreft 17 musea die vallen onder de Wet verzelfstandiging rijksmuseale diensten.
 Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) (www.knaw.nl
 )
 De KNAW bevordert als forum, geweten en stem van de wetenschap de kwaliteit en de belangen van de wetenschap en zet zich in voor een optimale bijdrage van de Nederlandse wetenschap aan de culturele, sociale en economische ontwikkeling van de samenleving.
 Koninklijke Bibliotheek (KB) (www.kb.nl
 )
 De KB brengt als de nationale bibliotheek van Nederland mensen en informatie samen. De KB speelt voorts een centrale rol in de Nederlandse (wetenschappelijke) informatie-structuur en bevordert de duurzame toegang tot digitale informatie in (inter)nationaal verband.
 Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) (www.nwo.nl
 )
 De NWO heeft als taak het bevorderen van de kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek.
 Stichting Participatiefonds (PF) (www.vfpf.nl
 )
 Het PF is verantwoordelijk voor het beheren en terugdringen van de werkloosheidsuitgaven in het primair onderwijs. Het PF ondersteunt daarnaast scholen bij het opzetten van hun personeels- en mobiliteitsbeleid en individuele medewerkers die werkloos zijn met trainingen en cursussen.
 Stichting Vervangingsfonds (VF) (www.vfpf.nl
 )
 Het VF betaalt de kosten voor vervangers die scholen moeten inzetten bij ziekte of afwezigheid van personeel en levert een belangrijke bijdrage aan het terugdringen van het ziekteverzuim en de arbeidsongeschiktheid van onderwijspersoneel in het primair onderwijs door de kwaliteit van de arbeidsomstandigheden en het personeelsbeleid te verbeteren.
 Stimuleringsfonds voor de Pers (www.stimuleringsfondspers.nl
 )
 Het fonds heeft ten doel het handhaven en bevorderen van de pluriformiteit van de pers, voor zover die van belang is voor de informatie en opinievorming.
 College voor Examens (CVE) (www.cve.nl
 )
 
 Het College voor Examens (CvE) bestaat sinds 1 oktober 2009. Het is ontstaan uit een samenvoeging van de Centrale Examencommissie Vaststelling Opgaven (CEVO), de Staatsexamencommissie VO en de Staatsexamencommissie Nederlands als Tweede taal (NT2).
 Het College is verantwoordelijk voor de centrale examens en staatsexamens in het voortgezet onderwijs, de examens rekenen en taal in het (middelbaar) beroepsonderwijs en staatsexamens Nederlands als tweede taal.
 
 
 
 
 BIJLAGE
 2:
 AFGEROND EVALUATIE- EN OVERIG ONDERZOEK
 
 
 Evaluatie- en overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Soort onderzoek
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Artikel
 
 
 Start
 
 
 Afronding
 
 
 Vindplaats
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1a. Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actieplan LeerKracht
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 Kamerstuk 31 511, nr. 10
 
 
 
 
 
 
 1b. Ander onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doelgroepen OAB (ITS/KI)
 
 
 1
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 www.its-nijmegen.nl (zoekterm «doelgroepen OAB»)
 
 
 
 
 
 Passend Onderwijs (Cool-speciaal-cohort)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2012
 
 
 
 www.cool5–18.nl (komt beschikbaar)
 
 
 
 
 
 Pilot 15% onderwijs voor vreemde taal (RUG/UU)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2012
 
 
 
 www.europeesplatform.nl/sf.mcgi?4603 (rapport komt beschikbaar)
 
 
 
 
 
 Pilots segregatie
 
 
 1
 
 
 2008
 
 
 2012
 
 
 
 www.regioplan.nl (zie onder rapporten, februari 2012)
 
 
 
 
 
 Retentieonderzoek schakelklassen (ITS)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2012
 
 
 
 www.schakel-klassen.nl
 
 
 
 
 
 
 VVE (Pre-Cool-cohort) (NWO/KI) deelrapportage 2012
 
 
 1
 
 
 2010
 
 
 2019
 
 
 
 www.pre-cool.nl (zie onder «resultaten en publicaties»)
 
 
 
 
 
 Evaluatie 2e fase HAVO/VWO
 
 
 3
 
 
 2007
 
 
 2012
 
 
 
 Eindrapport evaluatie nieuwe wetgeving 2e fase-havo-vwo
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie wet voorzieningenplanning
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Vreemde talensurvey EU
 
 
 3
 
 
 2009
 
 
 2012
 
 
 
 Vreemde talensurvey
 
 
 
 
 
 
 Secundaire analyse PISA lezen
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie experimenten VM2
 
 
 3
 
 
 2007
 
 
 2013
 
 
 
 Op weg naar succes Eindrapportage 2011–2012
 
 
 
 
 
 
 Monitor bestuursakkoord
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 Opvraagbaar bij het ministerie van OCW, directie VO
 
 
 
 
 
 Evaluatie regeling energie-zuinigheid en binnenmilieu
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie plusvoorziening
 
 
 4
 
 
 2010
 
 
 2012
 
 
 
 Evaluatie 20plusvoorziening
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie experimenten Innovatie Impuls Onderwijs
 
 
 9
 
 
 2011
 
 
 2014
 
 
 Eerste rapportage afgerond, nog niet gepubliceerd.
 
 
 
 
 
 Beleefde bureaucratie en professionaliteit onder leraren
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 Beleefde-bureaucratie-en-professionaliteit-onder-leraren.
 
 
 
 
 
 
 Eindrapportage evaluatie educatieve minor
 
 
 9
 
 
 2010
 
 
 2012
 
 
 
 Eindrapportage-evaluatie-educatieve-minor.
 
 
 
 
 
 Ramingen onderwijsmarkt po, vo en mbo (MIRROR)
 
 
 9
 
 
 2008
 
 
 2012
 
 
 Voorlopige ramingen geleverd, nog niet gepubliceerd.
 
 
 
 
 
 Loopbaanmonitor 2012
 
 
 9
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 Rapportage afgerond, nog niet gepubliceerd.
 
 
 
 
 
 IPTO 2011, Bevoegdheid in het voortgezet onderwijs
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 Bevoegdheid-in-het-voortgezet-onderwijs
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek lerarenopleidingen (bevoegdheden) beroepsgerichte vakken vmbo
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 Rapport afgerond, nog niet gepubliceerd.
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarktbarometer 2011–2012
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 Rapport is afgerond, nog niet gepubliceerd.
 
 
 
 
 
 Monitoring en evaluatie «Leraar 2020»
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 Rapportage eerste meting afgerond, nog niet gepubliceerd.
 
 
 
 
 
 Toekomstverkenning
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 Essay «Lerarenbeleid 2.0». Nog niet gepubliceerd.
 
 
 
 
 
 Evaluatie experimenten prestatiebeloning
 
 
 9
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 Relatie-tussen-evaluaties-van-leraren-en-leerlingprestaties-evidentie-op-basis-van-lesobservaties
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Commissariaat voor de Media
 
 
 15
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 Nog niet verschenen.
 
 
 
 
 
 Evaluatie van meerjarig project Open Up (NJR)
 
 
 25
 
 
 2010
 
 
 2012
 
 
 
 www.njr.nl
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek onveiligheidsgevoel van vrouwen meetbaar maken
 
 
 25
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 intern rapport emancipatie
 
 
 
 
 
 
 Gendergelijkheid, de Masculiniteitsindex en Homo-emancipatie in Europa
 
 
 25
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie-ontwerpen vooractielijnen Sociale Media en GSA’s
 
 
 25
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 intern rapport emancipatie
 
 
 
 
 
 
 Universiteit van Utrecht, Molengraaff instituur
 
 
 25
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Secundaire analyse veiligheidsmonitor
 
 
 25
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Sociale onveiligheid van lhb-schoolpersoneel en lhb-leerlingen
 
 
 
 
 
 
 2. Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie impulsgebieden (intern onderzoek)
 
 
 1
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Brief-over-de-toekomst-van-het-onderwijsachterstandenbeleid.html
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Onderwijsnummer (Regioplan)
 
 
 1
 
 
 2011/12
 
 
 2012
 
 
 
 www.regioplan.nl (zie onder rapporten, maart 2012)
 
 
 
 
 
 Evaluatie WMS (Research voor beleid)
 
 
 1
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Evaluatie WMS
 
 
 
 
 
 
 Functioneren schoolbesturen (NWO-BOPO)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2012
 
 
 
 www.gion.gmw.eldoc.ub.rug.nl (zoekterm «functioneren van besturen»)
 
 
 
 
 
 Lokale Educatieve Agenda (NWO-BOPO)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2012
 
 
 
 www.nwo.nl (komt beschikbaar)
 
 
 
 
 
 Monitor experiment Flexibilisering onderwijstijd (Regioplan) tussenrapportage 2012)
 
 
 1
 
 
 2011/12
 
 
 2014
 
 
 
 Experiment_flexibele_onderwijstijden
 
 
 
 
 
 
 Monitor Leergang bewegingsonderwijs (Mulier Instituut)
 
 
 1
 
 
 2011/12
 
 
 2012
 
 
 
 Monitor leergang bewegingsonderwijs
 
 
 
 
 
 
 Monitor Ouderbetrokkenheid (Ecorys)
 
 
 1
 
 
 2008
 
 
 2012
 
 
 
 Monitor ouderbetrokkenheid
 
 
 
 
 
 
 Monitor Sociale Veiligheid (ITS/Regioplan)
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 Monitor sociale veiligheid
 
 
 
 
 
 
 Monitor Reboundvoorziening (NJi)
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 www.nji.nl (zoekterm «monitor reboundvoorziening»)
 
 
 
 
 
 Monitoring Regeling excellentie (SLO)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2012
 
 
 
 www.slo.nl
 
 
 
 
 
 
 Onderwijsinspanningen referentieniveaus in PO, VO en MBO (Regioplan)
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 www.regioplan.nl (zie onder rapporten, augustus 2012)
 
 
 
 
 
 Prestaties taal en rekenen basisonderwijs (Cito)
 
 
 1
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 www.cito.nl (zoekterm «jaarlijks peilingsonderzoek»)
 
 
 
 
 
 Rol gemeenten en schoolbesturen in VVE (NO-BOPO)
 
 
 1
 
 
 2009
 
 
 2012
 
 
 
 www.ru.nl/its (zoekterm «variatie in VVE»)
 
 
 
 
 
 Onderwijsinspanningen taal en rekenen
 
 
 1, 3, 4
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 Onderwijsinspanningen taal en rekenen
 
 
 
 
 
 
 Leerlingvolgsystemen in VO
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 LeerlingVolgSysteemVO 
 
 
 
 
 
 
 Vermindering Profielen
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Vermindering profielen havo-vwo
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie en assessment in Nederland
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 Evaluation and Assessment
 
 
 
 
 
 
 Extra vakken vmbo 2011–2012
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Extra vakken vmbo
 
 
 
 
 
 
 Doorstroomrelevantie van tien vakken in het vmbo
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Doorstroomrelevantie van 10 vakken vmbo
 
 
 
 
 
 
 Succesvol onderwijs aanpakken jongens
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 Onderwijsaanpakken-voor-jongens-in-het-onderwijs
 
 
 
 
 
 
 Praktijkonderzoek Jongens aan de slag
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 Jongens-aan-de-slag
 
 
 
 
 
 
 Internationaal vergelijkende analyse Tweede Fase VO
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 Opvraagbaar bij het ministerie van OCW, directie VO
 
 
 
 
 
 Excellente leerlingen en schoolloopbanen
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Excellente leerlingen vo
 
 
 
 
 
 
 Monitor ouderbetrokkenheid
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Ouderbetrokkenheid-in-het-po-vo-en-mbo-meting-2012 
 
 
 
 
 
 
 LAKS monitor tevredenheid scholieren
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 www.researchned.nl
 http://www.laks-monitor.nl/
 
 
 
 
 
 
 Eerste doorstroomatlas VMBO
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Kamerstuk 30 079, nr. 35
 
 
 
 
 
 
 Analyse verklarende factoren zwakke en sterke scholen
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 slechte en goede prestaties van scholen is er een relatie met personeelskenmerken
 
 
 
 
 
 
 Ruimte in curriculum bovenbouw HAVO VWO
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Schooladviezen en schoolloopbanen
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Monitor schoolkosten
 
 
 3
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Pilot tussentijdse toets Limburgse scholen
 
 
 3
 
 
 2011
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie financiering van de lokale omroep (Commissariaat voor de Media)
 
 
 15
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 Nog niet verschenen.
 
 
 
 
 
 Evaluatie Mozaïek
 
 
 16
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 Opvraagbaar bij NWO.
 
 
 
 
 
 Programma Evaluatie NCWT
 
 
 16
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 Opvraagbaar bij ministerie OCW.
 
 
 
 
 
 Monitor Kalma Bedrijven «Nulmeting streefcijfers vrouwen in de top»
 
 
 25
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 Nulmeting streefcijfers vrouwen in de top
 
 
 
 
 
 
 Transgendermonitor «Worden wie je bent» (aanvulling in monitor)
 
 
 25
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Worden wie je bent
 
 
 
 
 
 
 Homo-emancipatiepeiling (aanvulling in monitor)
 
 
 25
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Steeds gewoner nooit gewoon
 
 
 
 
 
 
 Emancipatiemonitor
 
 
 25
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 
 Emancipatiemonitor 2012
 
 
 
 
 
 
 Homo-emancipatiemonitor 2008–2011
 
 
 25
 
 
 2008
 
 
 2012
 
 
 
 Steeds gewoner nooit gewoon
 
 
 
 
 
 
 Emancipatie en de rol van de overheid
 
 
 25
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 Opvraagbaar bij het ministerie van OCW, directie Emancipatie
 
 
 
 
 
 Academische studie Emancipatie (essay)
 
 
 25
 
 
 2012
 
 
 2012
 
 
 Opvraagbaar bij het ministerie van OCW, directie Emancipatie
 
 
 
 
 
 Homo-emancipatie Niet te ver uit de kast
 
 
 25
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 Niet te ver uit de kast
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 3:
 EXTERNE INHUUR
 
 
 Tabel Externe inhuur
 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
 Verslagjaar 2012 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven 2012
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten:
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 Interim-management
 
 
 671
 
 
 
 
 2
 
 
 Organisatie- en Formatieadvies
 
 
 461
 
 
 
 
 3
 
 
 Beleidsadvies
 
 
 970
 
 
 
 
 4
 
 
 Communicatieadvisering
 
 
 370
 
 
 
 
 
 Beleidsgevoelig (som 1 t/m 4)
 
 
 
 
 2.472
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 Juridisch Advies
 
 
 359
 
 
 
 
 6
 
 
 Advisering opdrachtgevers automatisering
 
 
 1.382
 
 
 
 
 7
 
 
 Accountancy, financiën en administratieve organisatie
 
 
 882
 
 
 
 
 
 (Beleids)ondersteunend (som 5 t/m 7)
 
 
 
 
 2.623
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8
 
 
 Uitzendkrachten (formatie & piek)
 
 
 28.783
 
 
 
 
 
 Ondersteuning bedrijfsvoering (som 8)
 
 
 
 
 28.783
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven inhuur externen
 
 
 
 
 33.877
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie externe inhuur
 
 
 33.877
 
 
 
 
 Personele uitgaven
 
 
 278.768
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 312.645
 
 
 
 
 
 Percentage externe inhuur
 
 
 10,84%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inhuur externen buiten mantelcontracten
 
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 Aantal overschrijdingen maximumuurtarief
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 De realisatie 2012 is 10,84%. De herrekende (vanwege correctie dubbeltelling salariskosten DUO Zoetermeer ad € 27 miljoen) realisatie 2011 is 11,10%. De inhuur is in 2012 t.o.v. 2011 meer gedaald dan OCW (vanwege taakstelling) is ingekrompen. Wel is de inhuur nog steeds iets boven de norm van 10%. Dit komt omdat de Dienst Uitvoering Onderwijs vanwege grote systeemvernieuwing met toestemming van de SG een flexibele schil aanhoudt die geleidelijk zal worden afgebouwd.
 
 
 
 BIJLAGE
 4:
 AFKORTINGEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ad-programma
 
 
 Associate-degreeprogramma
 
 
 
 
 AMvB
 
 
 Algemene Maatregel van Bestuur
 
 
 
 
 AR
 
 
 Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 ASTRON
 
 
 Netherlands intitute for Radio Astronomy
 
 
 
 
 bbl
 
 
 beroepsbegeleidende leerweg
 
 
 
 
 bbp
 
 
 bruto binnenlands product
 
 
 
 
 bol
 
 
 beroepsopleidende leerweg
 
 
 
 
 BPRC
 
 
 Biomedical Primate Research Centre
 
 
 
 
 Bsik
 
 
 Besluit subsidies investeringen kennisinfrastructuur
 
 
 
 
 bve
 
 
 beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
 
 
 
 
 cao
 
 
 collectieve arbeidsovereenkomst
 
 
 
 
 CBS
 
 
 Centraal Bureau voor de Statistiek
 
 
 
 
 Cern
 
 
 Europese organisatie voor kern- en hogere energiefysica
 
 
 
 
 CINOP
 
 
 Centrum voor innovatie van opleidingen
 
 
 
 
 Cito
 
 
 Centraal Instituut voor Toetsontwikkeling
 
 
 
 
 CJP
 
 
 Cultureel Jongeren Paspoort
 
 
 
 
 COLO
 
 
 Vereniging voor landelijke organen beroepsonderwijs
 
 
 
 
 CPB
 
 
 Centraal Planbureau
 
 
 
 
 CPG
 
 
 Centrum voor Parlementaire Geschiedenis
 
 
 
 
 CWTS
 
 
 Centrum voor Wetenschaps- en Technologie Studies
 
 
 
 
 DUO
 
 
 Dienst Uitvoering Onderwijs
 
 
 
 
 EER
 
 
 Europese Economische Ruimte
 
 
 
 
 EET
 
 
 economie, ecologie, technologie
 
 
 
 
 EIB
 
 
 Europees Instituut voor Bestuurskunde
 
 
 
 
 Embc
 
 
 Europese moleculaire biologische conferentie
 
 
 
 
 Embl
 
 
 Europees moleculair biologische laboratorium
 
 
 
 
 ERC
 
 
 European Research Council
 
 
 
 
 ERIC
 
 
 European Reseach Infrastructure Consortium
 
 
 
 
 ESA
 
 
 Europees ruimte agentschap
 
 
 
 
 ESF
 
 
 Europees Sociaal Fonds
 
 
 
 
 ESO
 
 
 Europese organisatie voor astronomisch onderzoek
 
 
 
 
 Euribor
 
 
 Euro Interbank Offered Rate
 
 
 
 
 Eurostat
 
 
 Europese statistieken
 
 
 
 
 EVC
 
 
 Erkenning van verworven competenties
 
 
 
 
 EVD
 
 
 Economische Voorlichtingsdienst
 
 
 
 
 FES
 
 
 Fonds Economische Structuurversterking
 
 
 
 
 fte
 
 
 fulltime equivalent (formatie-eenheid)
 
 
 
 
 GATE
 
 
 Gate Foundation: een internationaal instituut voor niet-westerse, moderne en hedendaagse beeldende kunst
 
 
 
 
 GBA
 
 
 Gemeenschappelijke Basisadministratie Persoonsgegevens
 
 
 
 
 GGD
 
 
 Gemeentelijke Gezondheidsdienst
 
 
 
 
 gsb
 
 
 grote stedenbeleid
 
 
 
 
 havo
 
 
 hoger algemeen voortgezet onderwijs
 
 
 
 
 hbo
 
 
 hoger beroepsonderwijs
 
 
 
 
 HGIS
 
 
 Homogene Groep Internationale Samenwerking
 
 
 
 
 ho
 
 
 hoger onderwijs
 
 
 
 
 Huygens
 
 
 High level university year to gain excellence in the Netherlands
 
 
 
 
 IB
 
 
 Internationaal Beleid
 
 
 
 
 ICN
 
 
 Instituut Collectie Nederland
 
 
 
 
 ict
 
 
 informatie- en communicatie technologie
 
 
 
 
 IISG
 
 
 Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis
 
 
 
 
 IMON
 
 
 publicatie «Internationale Mobiliteit in het Onderwijs in Nederland"
 
 
 
 
 IPO
 
 
 Interprovinciaal overleg
 
 
 
 
 ITER
 
 
 internationaal samenwerkingsproject die de wetenschappelijke en technische haalbaarheid van kernfusie als energiebron wil aantonen
 
 
 
 
 KANS
 
 
 Koninkrijk der Nederlanden, Algemeen programma voor Nauwe Samenwerking tussen Scholen
 
 
 
 
 KB
 
 
 Koninklijke Bibliotheek
 
 
 
 
 kbb
 
 
 kenniscentra voor beroepsonderwijs en bedrijfsleven
 
 
 
 
 Kences
 
 
 Kenniscentrum studentenhuisvesting
 
 
 
 
 KNAW
 
 
 Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen
 
 
 
 
 KP
 
 
 Kaderprogramma
 
 
 
 
 lgf
 
 
 leerlinggebonden financiering
 
 
 
 
 Lofar
 
 
 Low Frequency Array
 
 
 
 
 MARIN
 
 
 Maritiem Research Instituut Nederland
 
 
 
 
 mavo
 
 
 middelbaar algemeen voortgezet onderwijs
 
 
 
 
 mbo
 
 
 middelbaar beroepsonderwijs
 
 
 
 
 MenO
 
 
 misbruik en oneigenlijk gebruik van regelingen
 
 
 
 
 MKB
 
 
 Midden- en kleinbedrijf
 
 
 
 
 NA
 
 
 Nationaal Archief
 
 
 
 
 NCB
 
 
 Nederlans centreum voor Biodiversiteit
 
 
 
 
 Nemo
 
 
 New Metropolis (educatieve attractie op het gebied van wetenschap en technologie)
 
 
 
 
 NESO
 
 
 Netherlands Education Support Office
 
 
 
 
 NIB
 
 
 Nederlandse Instituten in het Buitenland
 
 
 
 
 NLR
 
 
 Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium
 
 
 
 
 NOB
 
 
 Nederlandse Omroepproductie Bedrijf
 
 
 
 
 NOWT
 
 
 Nederlands Observatorium van Wetenschap en Technologie
 
 
 
 
 NT2
 
 
 Nederlands als tweede taal
 
 
 
 
 NTU/INL
 
 
 Nederlandse Taalunie/Instituut voor Nederlandse Lexicologie
 
 
 
 
 Nuffic
 
 
 Netherlands universities foundation for international cooperation
 
 
 
 
 NVAO
 
 
 Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie
 
 
 
 
 NWO
 
 
 Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
 
 
 
 
 odin
 
 
 onderzoek deelnemersinformatie
 
 
 
 
 OESO
 
 
 Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling
 
 
 
 
 OKF
 
 
 Omkering Kapitaalfinanciering
 
 
 
 
 OV
 
 
 Openbaar Vervoer
 
 
 
 
 owb
 
 
 onderzoek en wetenschapsbeleid
 
 
 
 
 pabo
 
 
 pedagogische academie basisonderwijs
 
 
 
 
 PIRLS
 
 
 Progress in International Reading Literature Study
 
 
 
 
 pisa
 
 
 programme for international student assessment
 
 
 
 
 po
 
 
 primair onderwijs
 
 
 
 
 POMO
 
 
 Personeels- en Mobiliteitsonderzoek
 
 
 
 
 PRC
 
 
 onafhankelijk en multidisciplinair adviesbureau, dat haar opdrachtgevers ondersteunt op het gebied van Bouw, Huisvesting en Ruimtelijke ontwikkeling en Infrastructuur
 
 
 
 
 Raak
 
 
 Regionale actie en aandacht voor kennisinnovatie
 
 
 
 
 RCE
 
 
 Rijksdienst voor het cultureel erfgoed
 
 
 
 
 R&D
 
 
 Research and Development
 
 
 
 
 RHB
 
 
 Rijkshoofdboekhouding
 
 
 
 
 RHC
 
 
 Regionale Historische Centra
 
 
 
 
 RISBO
 
 
 Rotterdams Instituut voor Sociaal-wetenschappelijk Beleidsonderzoek
 
 
 
 
 rmc
 
 
 regionale meld- en coördinatiefunctie
 
 
 
 
 ROA
 
 
 Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt
 
 
 
 
 roc
 
 
 regionaal opleidingencentrum
 
 
 
 
 RWT
 
 
 Rechtspersonen met een Wettelijke Taak
 
 
 
 
 SCP
 
 
 Sociaal en Cultureel Planbureau
 
 
 
 
 sfb
 
 
 studiefinancieringsbeleid
 
 
 
 
 SHARE
 
 
 Survey of Health, Aging, and Retirement in Europe
 
 
 
 
 SIA
 
 
 Stichting Innovatie Alliantie
 
 
 
 
 SIOB
 
 
 Sectorinstituut openbare bibliotheken
 
 
 
 
 SLO
 
 
 Stichting Leerplan Ontwikkeling
 
 
 
 
 sloa
 
 
 subsidiering landelijke onderwijsondersteunende activiteiten
 
 
 
 
 so
 
 
 speciaal onderwijs
 
 
 
 
 STT
 
 
 Stichting Toekomstbeeld der Techniek
 
 
 
 
 Surf
 
 
 Samenwerkingsorganisatie voor netwerkdienstverlening en informatie- en communicatietechnologie in het hoger onderwijs en onderzoek
 
 
 
 
 tlo
 
 
 tegemoetkoming lerarenopleiding
 
 
 
 
 TNO
 
 
 Nederlandse organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek
 
 
 
 
 TS17-
 
 
 tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen tot 18 jaar in het voortgezet onderwijs en de beroepsopleidende leerweg (volgens hoofdstuk 3 van de WTOS)
 
 
 
 
 TS18+
 
 
 tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen ouder dan 18 jaar in (deeltijd) voortgezet onderwijs die geen recht meer hebben op VO18+ en studerenden in het hoger onderwijs van 18 jaar en ouder aan lerarenopleidingen die geen recht meer hebben op WSF (volgens hoofdstuk 5 van de WTOS)
 
 
 
 
 TU
 
 
 Technische universiteit
 
 
 
 
 ud
 
 
 universitair docent
 
 
 
 
 uhd
 
 
 universitair hoofddocent
 
 
 
 
 UNESCO
 
 
 United Nations Educational Scientific and Cultural Organisation
 
 
 
 
 UWV
 
 
 Uitvoering Werknemersverzekeringen
 
 
 
 
 vavo
 
 
 voortgezet algemeen volwassenenonderwijs
 
 
 
 
 vmbo
 
 
 voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
 
 
 
 
 VNG
 
 
 Vereniging van Nederlandse Gemeenten
 
 
 
 
 VNO
 
 
 Verbond van Nederlandse Ondernemingen
 
 
 
 
 vo
 
 
 voortgezet onderwijs
 
 
 
 
 VO18+
 
 
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten voor leerlingen van 18 jaar en ouder in het voortgezet onderwijs (volgens hoofdstuk 4 van de WTOS)
 
 
 
 
 VOB
 
 
 Vereniging voor Openbare Bibliotheken
 
 
 
 
 VSNU
 
 
 Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten
 
 
 
 
 (v)so
 
 
 (voortgezet) speciaal onderwijs
 
 
 
 
 vsv
 
 
 voortijdig schoolverlaten
 
 
 
 
 vve
 
 
 voor- en vroegschoolse educatie
 
 
 
 
 vwo
 
 
 voorbereidend wetenschappelijk onderwijs
 
 
 
 
 WEB
 
 
 Wet Educatie en Beroepsonderwijs
 
 
 
 
 WEC
 
 
 Wet op de Expertise Centra
 
 
 
 
 WHW
 
 
 Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
 
 
 
 
 wo
 
 
 wetenschappelijk onderwijs
 
 
 
 
 WOOS
 
 
 Wet overige OCenW-subsidies
 
 
 
 
 WOPI
 
 
 Wetenschappelijk Onderwijs Personeels Informatie-systeem
 
 
 
 
 WOT
 
 
 Wet op het onderwijstoezicht
 
 
 
 
 wp
 
 
 wetenschappelijk personeel
 
 
 
 
 WPO
 
 
 Wet op het primair onderwijs
 
 
 
 
 WRR
 
 
 Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
 
 
 
 
 WSF
 
 
 Wet studiefinanciering
 
 
 
 
 wsns
 
 
 weer samen naar school
 
 
 
 
 WTOS
 
 
 Wet Tegemoetkoming Onderwijsbijdrage en Schoolkosten
 
 
 
 
 WVO
 
 
 Wet op het voortgezet onderwijs
 
 
 
 
 zbo
 
 
 zelfstandig bestuursorgaan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 5:
 TREFWOORDEN
 
 
 Aankoopfonds 116,
117
 Aanvullende beurs 59, 62, 63, 126
 Achterstandenbeleid 33, 136
 Arbeidsmarkt 5,
36, 37, 41, 42, 46, 55, 56, 86, 88, 89, 98, 119, 121, 124, 135,
141
 Arbeidsvoorwaarden 40
 Arbo 30, 55,
59, 67
 Archeologie 21, 71, 72, 77
 Archiefwet 108
 Archieven 71, 72, 77, 108,
109, 114, 115
 Basisbeurs 59, 61, 62, 64, 125
 Beeldende kunst 20, 92, 131, 139
 Bekostiging 13, 18, 19, 31, 33, 34, 36, 38, 39, 40, 41, 42,
43, 44, 46, 47, 48, 50, 55, 57, 58, 74, 95, 100, 106, 124
 Beroepsonderwijs 5, 18, 41, 42, 43, 54, 88, 89, 95, 98, 119,
121, 122, 123, 124, 132, 134, 139, 140, 141
 Beroepsopleidende
leerweg 59, 67, 139, 141
 Bibliotheken 21, 71,
72, 73, 75, 76, 141
 Bilaterale samenwerking 53, 84
 BPRC 84, 85, 123, 139
 Cao 139
 Collegegeld 47, 54
 Collegegeldkrediet 59,
60, 65, 66
 COLO 129, 139, 140
 Convenant 18, 39, 43, 44, 56, 76, 124
 Cultureel
erfgoed 54, 71, 140
 Culturele
diversiteit 131
 Cultuur en school 33, 34
 Cultuuruitingen 71
 Deelname 25, 31, 36, 37,
47, 67, 131
 Doorstroom 83, 86, 137
 Educatie 5, 21, 41, 43, 45, 54, 57, 71, 73, 74, 79, 88, 89,
95, 98, 119, 121, 122, 124, 131, 135, 136, 139, 140, 141
 ESF 139
 FES 16, 17, 18, 19, 34, 40, 43, 55,
56, 57, 58, 124, 128, 135, 139
 Film 92, 129, 131
 Fondsen 52, 72, 123, 131
 Genomics 84
 Gewichtenregeling 31, 126
 Hoger
beroepsonderwijs 48, 54, 88, 89, 98, 119, 121, 122, 123, 124,
139
 Hoger onderwijs 5, 19, 30, 46, 47, 48, 59, 83, 133,
139, 141, 142
 Hoofdlijnenakkoord 20, 82, 83, 124
 Hoogbegaafden 39, 40
 Huisvesting 44, 72, 74,
77, 122, 140
 Inburgering 101, 102
 Instroom 46, 47, 56, 58
 Internationaal
cultuurbeleid 73
 Internationale samenwerking 52,
53, 54, 133
 Inventaris 103, 111, 125
 Kennisnet 83
 Koers 90
 Kwalificatiestructuur 18, 43
 Kwaliteit 12,
15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 25, 26, 30, 31, 32, 36, 40, 41, 42, 46, 50,
52, 55, 56, 57, 58, 71, 74, 78, 79, 82, 83, 95, 97, 105, 115, 131, 132,
133
 Landelijke organen beroepsonderwijs 139
 Landelijke publieke omroep 78, 79, 80, 132
 Leenfaciliteit  65, 100, 105, 108, 113
 Leerlinggebonden financiering 43, 44, 140
 Lerarenbeleid 136
 Lerarenopleidingen 15, 16,
17, 55, 57, 58, 135, 141
 Lesgeld 5, 67, 70, 98, 119,
120, 121, 124
 Letteren 71, 72, 73, 75, 92, 122, 129,
131
 Leven lang leren 19
 Liquiditeit 112
 Maatwerk 19, 37
 Mediawet 22, 78, 79, 80, 132
 Meeneembare
studiefinanciering  54
 Metamorfoze 110
 Middelbaar beroepsonderwijs 18, 41, 42, 46, 56, 59, 67, 132,
140, 141
 Monumenten 21, 28, 71, 72, 74, 76, 77, 127,
128
 Monumentenwet 76
 Monumentenzorg 21,
73, 76
 Musea 27, 71, 72, 116, 117, 129, 131, 133
 Participatie 15, 30, 34, 35, 41, 74, 86, 92, 102, 119, 122,
123, 129, 131, 133
 Personeelsbeleid 5, 33, 34, 55, 88,
89, 98, 119, 121, 124, 133
 Podiumkunsten 27, 92, 129,
131
 Prestatiebeurs 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66,
120
 Primair onderwijs 5, 23, 31, 32, 33, 54, 73, 76,
88, 89, 98, 119, 121, 122, 124, 126, 129, 132, 133, 140, 142
 Raad voor Cultuur 20, 21, 71, 74, 94
 Regeerakkoord 18, 22, 42, 77, 79, 80, 131
 Reisvoorziening 20, 59, 61, 64
 Rendement 23,
24, 29, 48, 50
 Rentedragende lening 59, 60, 61, 65, 66,
119, 120
 Renteloze voorschotten 66, 119, 120
 Rijksbijdrage 41, 47, 49, 51, 77, 108
 Roc 13, 19, 23, 37, 41, 43, 44, 83, 86, 95, 96, 97, 112,
141
 Schoolkosten 119, 124, 137, 142
 Schoolontwikkeling 57
 Solvabiliteit 119
 Speciaal onderwijs 31, 67, 141
 Studentenmobiliteit
 54
 Studiefinanciering 5, 20, 48, 54, 59, 60,
61, 67, 88, 89, 90, 97, 98, 101, 106, 119, 120, 121, 122, 124, 125,
141, 142
 Studielening 20, 59, 65, 66
 Technocentra 45
 Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en
schoolkosten 5, 67, 98, 121, 125, 141
 Toegankelijkheid 31, 36, 41, 42, 46, 55, 59, 67, 78
 Uitval 18, 24
 Vernieuwingsimpuls 83
 Vervangingsfonds 92, 119, 122, 123, 129, 131, 133
 Vmbo 37, 39, 40, 43, 44, 135, 137, 141
 Voor- en
vroegschoolse educatie 141
 Voortijdig
schoolverlaten 141
 Wachtgeld 35, 104, 113,
119
 WEC 141
 Weer samen naar
school 142
 Wet studiefinanciering 2000 59,
125
 Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
(WTOS) 67
 Wetenschappelijk onderwijs 50, 54, 88,
89, 98, 119, 121, 124, 141, 142
 Wisselwerking 108
 WPO 142
 Ziekteverzuim 133
 Zorgbudget 39