Wijziging Wet op de rechtsbijstand, herijking verlening rechtsbijstand door raden voor rechtsbijstand en invoering adviestoevoeging, vergoeding mediation; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30436, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

28-09-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

30436 nr. 6

20-09-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Algemeen3. Het juridisch loket4. Lichte adviestoevoeging5. Informatie over de stelselherziening6. Gevolgen voor huidige stichtingen rechtsbijstand7. Alternatieven8. Versterking aanbod9. Financiële gevolgen stelselherziening10. Mediation11. Advisering12. Administratieve lasten13. ArtikelsgewijsAMNPOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30436Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 86 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 436Wijziging van de Wet op de rechtsbijstand houdende herijking van de
verlening van rechtsbijstand door de raden voor rechtsbijstand en de invoering
van een lichte adviestoevoeging, alsmede de regeling van de vergoeding van
conflictbemiddelingnr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 20 september 20061. InleidingMet belangstelling heb ik kennis genomen van het verslag van de vaste
commissie voor Justitie over dit wetsvoorstel. Het verheugt mij dat de leden
van de fracties van het CDA, de PvdA en de VVD hun steun betuigen aan de stelselwijziging
die in dit wetsvoorstel is vervat. Deze wijziging strekt er inderdaad toe
om een duidelijke scheiding aan te brengen tussen publieke en private taken
ten aanzien van de gesubsidieerde rechtsbijstand.Om te voorkomen dat de toegang tot de zogeheten eerstelijns rechtshulp
in het gedrang komt worden juridische loketten ingericht die zich toeleggen
op het verlenen van kortdurende hulp. Het verlenen van verdergaande rechtsbijstand
wordt voortaan in alle gevallen op basis van een toevoeging uitgevoerd door
de advocatuur. Met het oog op het stimuleren van het gebruik van mediation
in geval van conflicten behelst dit wetsvoorstel daarnaast de mogelijkheid
om ook voor mediation ten behoeve van minder draagkrachtigen een toevoeging
te verlenen. Ik hoop met mijn beantwoording van de in het verslag gestelde
vragen en de door mij op onderdelen voorgestelde wijzigingen van het wetsvoorstel
de bedenkingen die er bij de verschillende fracties nog leven weg te nemen.
Bij de beantwoording van de vragen houd ik zo veel mogelijk de indeling en
volgorde van het verslag aan, met dien verstande dat vergelijkbare vragen
waar mogelijk zijn samengenomen.De leden van de fracties van het CDA en de PvdA stellen terecht vast dat
dit wetsvoorstel het sluitstuk vormt van bovengenoemde wijziging van het stelsel
van de gesubsidieerde rechtsbijstand. Met instemming van uw Kamer is de implementatie
van deze stelselwijziging al enige tijd geleden ter hand genomen. Een en ander
heeft er onder meer in geresulteerd dat thans in dertig vestigingsplaatsen
een juridisch loket operationeel is geworden, dat bureaus rechtshulp die hieraan
de voorkeur hebben gegeven gefaciliteerd zijn bij de omvorming tot advocatenkantoor
en dat door de raden voor rechtsbijstand aan advocaten ook een toevoeging
kan worden verleend voor eenvoudig rechtskundig advies. Van de voortgang van
deze implementatie heb ik uw Kamer met halfjaarlijkse rapportages verslag
gedaan. In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie, in
hoeverre de al ingezette stelselwijziging afhankelijk is van het onderhavige
wetsvoorstel, merk ik op dat het voor het volledig kunnen realiseren van de
stelselwijziging inderdaad nodig is om de Wet op de rechtsbijstand en de daarop
gebaseerde regelgeving te wijzigen. Niet alleen moeten de nieuwe verantwoordelijkheden
en bevoegdheden van onder meer de juridische loketten wettelijk worden vastgelegd,
maar ook moet worden voorzien in een juridische grondslag voor bijvoorbeeld
de lichte adviestoevoeging en de hiervoor verschuldigde eigen bijdrage. Teneinde
een toevoeging in lichte advieszaken mogelijk te maken zijn nu nog met de
advocatuur bij wijze van tijdelijke maatregel verwijsarrangementen gesloten
waarin afspraken zijn gemaakt over het behandelen van lichte adviestoevoegingen.
Tot het moment waarop de in dit wetsvoorstel vervatte wijzigingen werking
krijgen, ontbreekt het echter nog aan een voldoende juridische basis om de
voor dergelijke toevoegingen beoogde verschuldigde eigen bijdrage in te voeren.
Vooralsnog geldt daarom dat deze eigen bijdrage een zelfde hoogte kent als
de eigen bijdrage die nu nog wettelijk is vastgelegd voor het verlengd spreekuur.
Ook met betrekking tot bijvoorbeeld de mediationtoevoeging is het onderhavige
wetsvoorstel nog nodig om daaraan een juridische grondslag te verlenen. Op
dit punt is door de raden voor rechtsbijstand, gelet op artikel 4:23, derde
lid, onderdeel a, van de Algemene wet bestuursrecht, voorlopig voorzien in
een beleidsregel die subsidiëring van mediators mogelijk maakt. Een en
ander is echter alleen mogelijk in afwachting van de totstandkoming van de
in dit wetsvoorstel opgenomen voorschriften met betrekking tot het verstrekken
van subsidie voor door een mediator op basis van een toevoeging verrichte
werkzaamheden.2. AlgemeenDe leden van de PvdA-fractie merken op dat de raden voor rechtsbijstand
veel vrijheid krijgen met betrekking tot de wijze waarop zij hun taken uitvoeren
en invulling geven aan regelgevende bevoegdheden. Voorts stellen deze leden
enkele vragen over de voor regels van de raden voorgeschreven goedkeuring
door de minister van Justitie. In reactie hierop merk ik ten eerste op dat
de in het nieuwe stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand aan de raden toegekende
taken en de in dat verband bestaande beoordelingsruimte in belangrijke mate
overeenkomen met de situatie vóór de stelselherziening. In dat
verband zij onder meer gewezen op de taken en bevoegdheden met betrekking
tot het verlenen van toevoegingen. Een belangrijk verschil is wel dat de raden
voortaan ook de verlening van de eerstelijns rechtshulp tot taak hebben en
daartoe gezamenlijk een afzonderlijke voorziening treffen. Daarnaast worden
aan de raden met betrekking tot mediation enige taken toebedeeld die zij thans
ook al met betrekking tot rechtsbijstand hebben (organisatie uitvoering, beoordeling
toevoegingsaanvragen, etc.). Zoals de leden van de PvdA-fractie al opmerken
is er in enkele gevallen voorzien in een regelgevende bevoegdheid voor de
raden. In sommige van die gevallen is die regelgevende bevoegdheid voor de
raden ook thans al in de wet geregeld (zie bv. artikel 42b); in enkele andere
gevallen is er sprake van een nieuwe regelgevende bevoegdheid (zie bv. artikel
7a, eerste lid). Telkens is in de desbetreffende artikelen bepaald dat de
regels de goedkeuring van de minister van Justitie behoeven. Daarbij zij overigens
wel opgemerkt dat dit laatste abusievelijk verzuimd is met betrekking tot
de in de artikelen 14 en 33b bedoelde regels; dit wordt met de bij deze nota
gevoegde nota van wijziging hersteld. Ten aanzien van de goedkeuring door
de minister is het bepaalde in de hierop betrekking hebbende afdeling in de
Algemene wet bestuursrecht (10.2.1) van toepassing, aangezien deze afdeling
ook betrekking heeft op besluiten van algemene strekking van bestuursorganen.
Hieruit volgt onder meer dat de minister goedkeuring slechts kan onthouden
aan regels die hem ingevolge de Wet op de rechtsbijstand worden
voorgelegd wegens strijd met het recht of op een grond die uitdrukkelijk is
neergelegd in diezelfde wet (artikel 10:27). Bovendien geldt dat onthouding
van goedkeuring niet kan plaatsvinden dan nadat aan de raden gelegenheid tot
overleg is geboden.De leden van de VVD-fractie vragen welke waarborgen bestaan met betrekking
tot het aanbod van advocaten die deel willen nemen aan het stelsel van gesubsidieerde
rechtsbijstand. Ook vragen zij of een evaluatiemoment is ingepland om te bepalen
of dit aanbod voldoende is toegenomen, wat er gebeurt als prikkels ter versterking
van dat aanbod onvoldoende blijken te zijn, en of de kans bestaat dat juridische
loketten bij onvoldoende aanbod commerciële taken op zich zullen nemen.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de ontwikkelingen in de afgelopen vijf
jaren zich verhouden tot een voorspelling in 2001 dat het aantal rechtsbijstandverleners
zal dalen.In antwoord hierop merk ik op dat er thans geen tekort bestaat aan advocaten
die bereid zijn deel te nemen aan het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand.
Dat laat onverlet dat de ontwikkelingen in het aanbod van advocaten nauwlettend
worden gevolgd. Dit gebeurt onder meer met behulp van de Monitor Gesubsidieerde
Rechtsbijstand die ik jaarlijks naar uw Kamer stuur. Uit de Monitor 2005,
die ik uw Kamer bij brief van 14 november 2005 heb gezonden (Kamerstukken
II 2005/06, 30 300 VI, nr. 29), blijkt dat het aantal advocaten
dat gesubsidieerde rechtsbijstand verleent in de afgelopen periode, na een
aanvankelijke daling, al enkele jaren weer toeneemt. Van belang is dat de
ontwikkelingen in het aanbod van advocaten die deelnemen aan het stelsel van
gesubsidieerde rechtsbijstand voortdurend scherp in het oog worden gehouden.
Met het oog hierop is er geen reden voor een specifiek evaluatiemoment gezien.
Om ervoor te zorgen dat het aanbod van advocaten voldoende is en blijft zijn
al verschillende maatregelen genomen. Gewezen kan worden op de verhoging van
het uurtarief voor advocaten die gesubsidieerde rechtsbijstand verlenen en
de vermindering van administratieve lasten van de advocaat vanwege de in de
Wet Vivalt vervatte wijzigingen (Stb. 2006, 9). Daarnaast heeft de doorstroming
van juristen van de bureaus rechtshulp naar de advocatuur geleid tot een versterking
van het aanbod van advocaten die gesubsidieerde rechtsbijstand verlenen. Voorts
worden op het gebied van scholing initiatieven ontplooid om een voldoende
aanbod van advocaten die deelnemen aan het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand
te garanderen. Zo wordt door de Universiteit Tilburg, in samenwerking met
de Nederlandse orde van advocaten (NOvA), de lokale dekens en de raden voor
rechtsbijstand, inmiddels een duale masteropleiding sociaal recht aangeboden,
die zich specifiek richt op gesubsidieerde rechtsbijstand. Daarnaast hebben
de raden faciliteiten in het leven geroepen om de aanwas van advocaten die
werkzaam zijn in het stelsel van de gesubsidieerde rechtsbijstand te bevorderen.
Te denken valt hierbij met name aan de subsidieregelingen van de raden in
Amsterdam en Den Haag voor het aantrekken en opleiden van advocaat-stagiaires
die gesubsidieerde rechtsbijstand verzorgen. Thans is er sprake van een toename
van het aanbod van advocaten en is ook gebleken dat er geen aanleiding is
om te veronderstellen dat op termijn een aanbodprobleem zal ontstaan. Een
en ander geeft derhalve op dit moment geen reden om aan te nemen dat bovenstaande
maatregelen onvoldoende stimulerend zullen blijken te zijn. Daarbij hecht
ik eraan te benadrukken dat er in elk geval geen sprake van kan zijn dat de
juridische loketten bij een eventueel aanbodprobleem commerciële taken
op zich gaan nemen en actief worden op het terrein van verdergaande rechtsbijstand.
Dit wetsvoorstel regelt juist uitdrukkelijk dat de juridische loketten, anders
dan de bureaus rechtshulp waar de eerstelijns rechtshulp in het gedrang was
gekomen, zich volledig toeleggen op de publieke taak van het verlenen van
eerstelijns rechtshulp en dat verdergaande rechtsbijstand voortaan
in alle gevallen aan private rechtsbijstandverleners wordt gelaten.De leden van de SP-fractie vragen zich af of rechtzoekenden het meest
gebaat zijn bij een voorziening die alleen eenvoudige juridische adviezen
mag geven. Zij vragen of de inrichting van de juridische loketten niet zal
leiden tot al te veel doorverwijzingen en daardoor vraaguitval. Ook vragen
zij of de kwaliteit van de juridische loketten dusdanig is dat in concrete
gevallen een juiste inschatting van de benodigde rechtshulp kan worden gemaakt,
en of ook de meest recente informatie over het functioneren van de juridische
loketten positief is. Hierop antwoord ik graag het volgende. De in dit wetsvoorstel
vervatte stelselherziening strekt er juist toe om ten behoeve van minder draagkrachtige
rechtzoekenden de toegang tot de eerstelijns rechtshulp, die door vermenging
van publieke en private taken bij de bureaus rechtshulp in het gedrang was
gekomen, te garanderen. Bij de hiertoe ingerichte juridische loketten kunnen
rechtzoekenden inderdaad terecht voor eenvoudig juridisch advies, maar ook
voor een analyse en verduidelijking van hun probleem alsmede informatie over
mediation en over verdergaande rechtsbijstand. Zo nodig worden zij verder
geholpen door middel van verwijzingen naar terzake doende instanties, rechtsbijstandverleners
en mediators. Van belang is ook dat het gratis spreekuur bij de juridische
loketten voortaan niet meer een half uur maar een uur bedraagt. Met het oog
hierop heb ik de verwachting uitgesproken dat ongeveer 90% van de bij
de juridische loketten aangebrachte zaken zonder verwijzing naar een advocaat
zal kunnen worden afgehandeld. Zoals ik heb aangegeven in de vijfde voortgangsrapportage
(Kamerstukken II 2005/06, 30 300 VI, nr. 176) lijkt de praktijk
vooralsnog aan te sluiten bij deze verwachting. Naar mijn oordeel zijn er
thans dan ook geen aanwijzingen dat de afschaffing van het verlengd spreekuur
tot vraaguitval leidt. Uit de Monitor Gesubsidieerde Rechtsbijstand 2005 blijkt
dat rechtzoekenden in het algemeen tevreden zijn over de kwaliteit van de
door de juridische loketten verleende rechtshulp. Ook blijkens voormelde vijfde
voortgangsrapportage is er nog steeds sprake is van grote tevredenheid bij
rechtzoekenden. Voorts is hierin aangegeven dat uit gegevens die ik van de
raden ontvang blijkt dat de juridische loketten steeds beter functioneren
en dat het aantal gebruikerscontacten nog steeds groeiende is.Op de vraag van de leden van de SP-fractie, waarom dit wetsvoorstel geen
klachtenregeling bevat voor cliënten van het juridisch loket en of de
regering bereid is om een dergelijke regeling alsnog in de wet op te nemen,
kan ik antwoorden dat in het wetsvoorstel abusievelijk is verzuimd om een
dergelijke klachtenregeling op te nemen en dat dit met de bij deze nota gevoegde
nota van wijziging wordt hersteld. Voor een nadere toelichting op deze aanpassing
van het wetsvoorstel verwijs ik graag naar de toelichting op de nota van wijziging
(artikel I, onderdeel F).Op de vraag van de leden van de LPF-fractie, of na de thans voorgestelde
stelselwijziging nog wordt voldaan aan de eisen van artikel 6, eerste lid,
van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), meer in het bijzonder
de eisen met betrekking tot het recht op toegang tot een (civiele) rechter,
kan ik bevestigend antwoorden. Om te voorkomen dat binnen het stelsel van
gesubsidieerde rechtsbijstand de toegang tot de eerstelijns rechtshulp voor
rechtzoekenden in de knel komt, wordt ten eerste met de voorgestelde stelselwijziging
juist bewerkstelligd dat de toegang daartoe verzekerd blijft. Door de inrichting
van juridische loketten wordt aan rechtzoekenden een laagdrempelige mogelijkheid
geboden om gratis eenvoudig juridisch advies te verkrijgen. In gevallen waarin
minder draagkrachtige rechtzoekenden, bijvoorbeeld in verband met een gerechtelijke
procedure, verdergaande rechtsbijstand behoeven voorziet ook het nieuwe
stelsel daarnaast in de mogelijkheid om die rechtsbijstand door een advocaat
op basis van een toevoeging verleend te krijgen. Met de introductie van de
lichte adviestoevoeging wordt bereikt dat de toegankelijkheid van het stelsel
van gesubsidieerde rechtsbijstand niet in het gedrang komt door afschaffing
van het verlengd spreekuur. Bij deze toevoegingen betaalt de rechtzoekende
een lagere eigen bijdrage dan wanneer hem op basis van een gewone toevoeging
rechtsbijstand wordt verleend. Ten aanzien van rechtsbijstand door een advocaat
in het kader van een gerechtelijke procedure behelst het nieuwe stelsel geen
wijziging. Voor minder draagkrachtige rechtzoekenden blijft derhalve gelden
dat hiervoor een toevoeging kan worden verkregen. Een en ander betekent dat
op het punt van de rechtsbijstand ook de toegang tot de (civiele) rechter
voor minder draagkrachtigen gewaarborgd blijft.Op de vragen van de LPF-fractie, wat wordt gedaan met bestaande initiatieven
voor mediation en of hieraan naar aanleiding van dit wetsvoorstel vervolg
wordt gegeven, antwoord ik graag het volgende. Om te bevorderen dat partijen
de mogelijkheid van mediation betrekken bij hun afweging van oplossingen voor
een conflict en in daarvoor aangewezen gevallen niet om financiële redenen
afzien van een keuze voor mediation, heb ik bij brief van 19 april 2004
aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal (Kamerstukken II
2003/04, 29 528, nr. 1) een aantal maatregelen aangekondigd. Ter
stimulering van het gebruik van mediation wordt aan de juridische loketten
als taak opgedragen rechtzoekenden hierover te adviseren en, indien het een
probleem betreft dat geschikt is voor mediation, door te verwijzen naar een
mediator. Met dit wetsvoorstel wordt in een wettelijke grondslag voorzien
voor de thans al bestaande doorverwijzingsvoorziening bij de juridische loketten
(artikel 7, tweede lid). Daarnaast kan ook de rechter partijen naar een mediator
blijven verwijzen. Voorts wordt met dit wetsvoorstel geregeld dat mediators
in aanmerking kunnen komen voor een subsidie voor de uitvoering van mediation
aan minder draagkrachtige rechtzoekenden. Daarbij is ervoor gekozen om zo
veel mogelijk aan te sluiten bij de systematiek zoals die reeds in de wet
is vastgelegd (artikel 33a e.v.). Dit betekent dat voor mediation een toevoeging
kan worden toegekend op dezelfde wijze als in geval van een rechtsbijstandtoevoeging.
De eigen bijdrage zal, net als de eigen bijdrage bij een rechtsbijstandtoevoeging,
bij algemene maatregel van bestuur worden geregeld. Hierop vooruitlopend is
door de raden, op grond van artikel 4:23, derde lid, onderdeel a, van de Algemene
wet bestuursrecht, thans voorzien in een beleidsregel die het verlenen van
mediationtoevoegingen reeds mogelijk maakt (Beleidsregel subsidiëring
conflictbemiddelaars (Stcrt. 2005, 79)).3. Het juridisch loketHet verheugt mij dat de leden van de CDA-fractie het belang van de laagdrempelige
toegang en de uniformiteit van de juridische loketten onderschrijven. Ten
opzichte van de voordien bestaande situatie is de duur van het spreekuur bij
de juridische loketten voor het verlenen van eerstelijns rechtshulp, zoals
de leden van de CDA-fractie ook opmerken, uitgebreid tot een uur. Met het
oog hierop heb ik inderdaad de verwachting uitgesproken dat ongeveer 90%
van de bij de juridische loketten aangebrachte zaken zonder verwijzing naar
een advocaat zal kunnen worden afgehandeld. De vraag van de leden van de CDA-fractie,
of de regering scherp in de gaten houdt of deze verwachting wordt bewaarheid,
kan ik bevestigend beantwoorden. Zoals in voormelde vijfde voortgangsrapportage
is aangegeven lijkt de praktijk, nu de juridische loketten inmiddels in alle
vestigingsplaatsen volledig operationeel zijn geworden, vooralsnog aan te
sluiten bij de verwachting dat ongeveer 90% van de zaken door de juridische loketten zonder verwijzing naar een advocaat zal kunnen worden
afgedaan.De leden van de CDA-fractie vragen of geluiden, dat te weinig personen
de weg naar het juridisch loket weten te vinden, correct zijn, of dit ertoe
zou kunnen leiden dat gestelde doelen niet worden behaald, en of de garantie
kan worden gegeven dat de eerstelijns rechtshulp op peil blijft. Hierop kan
ik antwoorden dat de geluiden, waaraan de leden van de CDA-fractie refereren,
mij niet bekend zijn en dat er ook overigens geen aanwijzingen zijn dat thans
te weinig rechtzoekenden zich met een juridisch probleem tot het juridisch
loket wenden. Voor de stelselwijziging, waaraan met dit wetsvoorstel een wettelijke
grondslag wordt gegeven, geldt nu juist dat deze ertoe strekt de eerstelijns
rechtshulp voor rechtzoekenden, die door vermenging van publieke en private
taken bij de bureaus rechtshulp in het gedrang was gekomen, te versterken.
Uit de Monitor Gesubsidieerde Rechtsbijstand 2005 blijkt dat het aantal gebruikerscontacten
bij de loketten een gestage groei te zien geeft. Blijkens voormelde vijfde
voortgangsrapportage is er in de periode van november 2005 tot mei 2006 wederom
sprake geweest van een groei van de publiekscontacten. In deze voortgangsrapportage
is ook aangegeven dat uit de informatie die ik ontvang van de raden blijkt
dat de juridische loketten steeds beter functioneren en blijven voldoen aan
de verwachtingen. Een en ander geeft derhalve geen reden om te veronderstellen
dat de doelstellingen terzake niet zullen worden behaald.De leden van de CDA-fractie merken op dat mensen nu al op de meeste terreinen
bij het juridisch loket terecht kunnen en vragen of het voor de hand ligt
om het juridisch loket nog verder uit te bouwen. Hierop kan ik het volgende
antwoorden. Bij de juridische loketten kunnen rechtzoekenden inderdaad op
veel terreinen terecht voor eenvoudig juridisch advies. Het gaat dan om advies
op het gebied van onder meer het arbeidsrecht, personen- en familierecht,
verbintenissenrecht, consumentenrecht, huurrecht, sociale zekerheidsrecht,
vreemdelingenrecht, strafrecht en bestuursrecht. Daarbij richten de juridische
loketten zich in hoofdzaak op rechtzoekenden die naar inkomen en vermogen
in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand. Indien de verlening
van rechtshulp alleen bestaat uit het verstrekken van informatiemateriaal
of een onmiddellijke verwijzing naar instanties wordt echter geen rekening
gehouden met de draagkracht van rechtzoekenden. Voor een verdere uitbouw van
de juridische loketten zie ik vooralsnog geen reden.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie, waarom
niet is voorzien in een regeling inzake klachten over de dienstverlening door
de juridische loketten, verwijs ik graag naar het antwoord hierboven in paragraaf 2
op een gelijke vraag van de leden van de SP-fractie.De leden van de fracties van de PvdA en de VVD stellen enkele vragen over
het aantal juridische loketten. Zo vragen de leden van de PvdA-fractie of
het voor iedereen mogelijk is om binnen een uur een loket te bereiken, of
burgers bij het huidige aantal loketten daar automatisch naartoe gaan, en
of er in elke stad met een feitelijke regionale functie een loket of dependance
zou moeten worden opgericht. De leden van de VVD-fractie vragen waarop het
aantal van dertig loketten is gebaseerd, wat de definitie van centrumgemeente
is, of het in de rede ligt om bij andere definities aan te haken, en of is
overwogen om dependances mogelijk te maken of bij andere overheidsloketten
aan te sluiten.Voor het bepalen van het huidige aantal vestigingsplaatsen van het juridisch
loket en de spreiding daarvan over het land zijn de uitgangspunten, zoals
die zijn neergelegd in het Raamwerk vorming Juridisch Loket dat ik uw Kamer
bij brief van 6 oktober 2003 (Kamerstukken II 2003/04, 29 200 VI,
nr. 6) heb toegezonden, bepalend geweest. Een van deze uitgangspunten
is geweest dat er sprake dient te zijn van een landelijke dekking van juridische
loketten die voor rechtzoekenden binnen ongeveer een uur bereikbaar zijn.
Ook is als uitgangspunt gehanteerd dat de loketten, met het oog op de borging
van de bedrijfszekerheid en de kwaliteit van de loketorganisatie, een bepaalde
minimale schaalgrootte moeten hebben. Daarbij is rekening gehouden met de
voor de juridische loketten verwachte hoeveelheid spreekuren en publiekscontacten
langs andere weg (telefoon, internet, e-mail). Bij het bepalen van de locaties
van het juridisch loket is ervan uitgegaan dat in principe in iedere hoofdplaats
van een arrondissement een fysiek loket moet zijn gevestigd. In aanvulling
daarop is onder meer rekening houdend met het aantal inwoners per arrondissement
tot vaststelling van de overige locaties gekomen. Daarbij is, aan de hand
van de lijst van G30-gemeenten en de 40 COROP-gebieden, zo veel mogelijk aansluiting
gezocht bij de grotere steden met een regionale centrumfunctie. Met het begrip
centrumgemeenten wordt in dit verband derhalve gedoeld op de (middel)grote
steden die een centrale functie voor een omliggende regio vervullen. Voor
het aansluiten bij eventuele andere definities is gelet op het voorgaande
geen aanleiding gezien. Met de huidige dertig locaties van het juridisch loket
wordt voorzien in een evenwichtige spreiding van loketten waarbij nadrukkelijk
rekening is gehouden met de regionale functie van (middel)grote steden en
de fysieke bereikbaarheid van de locaties voor rechtzoekenden. Daarnaast is
er voor rechtzoekenden uiteraard ook de mogelijkheid om juridische problemen
via internet, e-mail of telefoon aan medewerkers van het juridisch loket voor
te leggen. Naar mijn oordeel is er derhalve vanwege de aanwijzing van de huidige
locaties van het juridisch loket geen sprake van zodanige belemmeringen dat
de toegankelijkheid van de eerstelijns rechtshulp voor rechtzoekenden onvoldoende
gewaarborgd is.Het voorgaande laat onverlet dat de (regionale) bereikbaarheid van de
huidige locaties van het juridisch loket scherp in het oog wordt gehouden
en er met de aanwijzing van dertig locaties geen rigide stelsel in het leven
is geroepen. Zoals onder meer is aangegeven in de derde voortgangsrapportage
(Kamerstukken II 2004/05, 29 800 VI, nr. 158) is de mogelijkheid
opengelaten om zogenaamde buitenspreekuren of dependances te openen op andere
locaties in regio’s waarbinnen het niet goed mogelijk blijkt te zijn
om in ongeveer een uur bij het juridisch loket te zijn. Daarbij kan zo nodig
ook worden samengewerkt met andere publieke loketorganisaties. In dit verband
is momenteel in Terneuzen een tijdelijke dependance van het juridisch loket
in Middelburg geopend, dit naar aanleiding van informatie van de raden waaruit
is gebleken dat de reistijd van een substantieel aantal rechtzoekenden in
Zeeuws-Vlaanderen mogelijk meer dan een uur bedraagt. In de loop van 2007
zal, na onderzoek of de voorziening in voldoende mate aan de behoeften en
verwachtingen voldoet, worden besloten of deze voorziening een permanent karakter
krijgt. Ik heb uw Kamer hierover laatstelijk bericht in bovengenoemde vijfde
voortgangsrapportage. Voor het overige zijn er vooralsnog geen aanwijzingen
dat rechtzoekenden in andere regio’s in het algemeen niet binnen een
reistijd van ongeveer een uur een locatie van het juridisch loket kunnen bereiken.Zoals hierboven bij de beantwoording van vragen van de leden van de CDA-fractie
al is aangegeven zijn er thans ook geen aanwijzingen dat in de praktijk te
weinig rechtzoekenden zich met een juridisch probleem tot het juridisch loket
wenden. Blijkens voormelde vijfde voortgangsrapportage is er ook in de periode
van november 2005 tot mei 2006 wederom sprake geweest van een groei van de
publiekscontacten. Dat geldt nadrukkelijk ook voor het aantal
geregistreerde gebruikers van de spreekuren van de juridische loketten. Van
belang is daarnaast dat blijkens deze voortgangsrapportage ruim 80%
van de gebruikerscontacten afgesloten wordt met het verstrekken van informatie
via de website, e-mail of de telefoon en dat dus in veel gevallen aan rechtzoekenden
rechtshulp kan worden verleend zonder dat daarvoor hoeft te worden gereisd.
Ook blijkt uit laatstbedoelde voortgangsrapportage dat rechtzoekenden nog
steeds in het algemeen tevreden zijn over het functioneren van het juridisch
loket. Een en ander geeft naar mijn oordeel geen reden om aan te nemen dat
thans in de praktijk door groepen rechtzoekenden bijvoorbeeld vanwege de reisafstand
wordt afgezien van het verkrijgen van rechtshulp.De leden van de PvdA-fractie vragen wat wordt gedaan om de naamsbekendheid
van het juridisch loket te vergroten en of bijvoorbeeld is besloten om een
postbus 51-spotje te laten maken. Ook de leden van de VVD-fractie wijzen op
het belang van bekendheid bij rechtzoekenden van het bestaan en de functie
van de juridische loketten. Zij vragen waaruit de herkenbaarheid en bereikbaarheid
van de loketten blijkt en wat de regering voor ogen heeft in het kader van
de verbetering hiervan. In antwoord hierop merk ik op dat het inderdaad van
groot belang is dat er sprake is van een goede herkenbaarheid en bereikbaarheid
van de juridische loketten. Voor de juridische loketten geldt dat zij een
laagdrempelige voorziening bieden aan rechtzoekenden die ten aanzien van juridische
problemen kortdurende rechtshulp en hulp bij het inzichtelijk krijgen van
eventueel verder te bewandelen wegen behoeven. Dat de juridische loketten
zich volledig toeleggen op het verlenen van rechtshulp komt ook de herkenbaarheid
van hun dienstverlening ten goede. Ten behoeve van de juridische loketten
is er één call-centre en één website. Voorts wordt
de herkenbaarheid van de juridische loketten onder meer bevorderd door het
hanteren van een uniforme huisstijl. Zoals hierboven al is toegelicht blijkt
uit voortgangsrapportages onder meer dat het aantal bezoekers van de loketten
een gestage groei te zien geeft. Om de bekendheid van de loketten verder te
vergroten wordt in het hele land publieksvoorlichting verzorgd. Aanvankelijk
is dit, onder meer via huis-aan-huisbladen en verenigingsbladen, op lokaal
niveau gebeurd, maar inmiddels is de voorlichting uitgebreid naar regionaal
en landelijk niveau. Daarbij wordt onder meer gebruik gemaakt van gelijksoortige
abri-posters en spotjes op regionale radio- en televisiezenders. Bovendien
zijn de loketten opgenomen in gemeentegidsen, telefoongidsen en de Gouden
Gids. Om de bereikbaarheid van de juridische loketten via internet, naast
de contacten via e-mail, telefoon en de balies, te vergroten is recentelijk
een verbetering van de website gerealiseerd, die naar verwachting een verdere
toename van de publiekscontacten langs deze weg te zien zal geven. Een campagne
door middel van een postbus 51-spotje acht ik met het oog op het voorgaande
daarnaast niet nodig.Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie, of het zo is dat een doorverwijzing
door het loket naar een advocaat nog niet betekent dat een zaak toevoegwaardig
is, kan ik antwoorden dat een doorverwijzing inderdaad niet zonder meer betekent
dat een toevoeging wordt verkregen. Voor de eerstelijns rechtshulp geldt dat
zij niet op basis van een toevoeging wordt verleend en dat hiervoor ook geen
eigen bijdrage is verschuldigd. Indien een rechtzoekende aanspraak maakt op
rechtshulp, met inbegrip van probleemanalyse en eventuele verwijzing naar
een advocaat, wordt bij hem informatie ingewonnen omtrent zijn draagkracht
(artikel 8, derde lid (nieuw)). Het gaat hierbij echter wel om een eenvoudige
schatting van de draagkracht, aangezien het spreekuur te kort is om hiernaar
uitgebreid onderzoek te doen. In de praktijk komt het erop neer dat de medewerker
van het loket voor aanvang van de verlening van rechtshulp de rechtzoekende
vraagt naar zijn verdiensten of het werk dat hij verricht, dat de rechtzoekende
een draagkrachtformulier invult en dat op basis van deze gegevens de draagkracht
wordt ingeschat. Verdergaande rechtsbijstand, al dan niet na doorverwijzing
door het juridisch loket, wordt daarentegen in alle gevallen alleen op basis
van een toevoeging door de advocatuur verleend. In deze gevallen geldt derhalve
dat een aanvraag hiervoor bij de raad voor rechtsbijstand moet worden gedaan
en dat de raad in verband hiermee een draagkrachttoets uitvoert die uitgebreider
is dan hiervoor is beschreven voor rechtshulp. Van belang is vooral ook dat
de raad bij de belastingdienst gegevens over het inkomen en vermogen van een
rechtzoekende opvraagt. Hierdoor is het mogelijk dat de raad, anders dan het
juridisch loket, vaststelt dat het inkomen van een rechtzoekende te hoog is
om voor gesubsidieerde rechtsbijstand in aanmerking te komen. Uiteraard is
het van belang dat rechtzoekenden ervan op de hoogte zijn dat uit de verlening
van rechtshulp niet zonder meer volgt dat een toevoeging in verband met verdergaande
rechtsbijstand zal worden verleend. Daarom zal de medewerker van het juridisch
loket een rechtzoekende in geval van doorverwijzing naar een advocaat hierop
nadrukkelijk wijzen en niet de verwachting wekken dat zijn zaak zonder meer
toevoegwaardig is.De leden van de VVD-fractie vragen of de juridische loketten zich zullen
ontwikkelen tot voorportalen voor eerste hulp bij juridische problemen en
hoe de regering er tegen aankijkt dat de loketten een algemene verwijzingsinstelling
kunnen zijn. Hierop kan ik antwoorden dat het inderdaad juist ook de strekking
is van de stelselwijziging, die in dit wetsvoorstel is vervat, dat de juridische
loketten fungeren als een laagdrempelige voorziening voor eerstelijns rechtshulp.
Bij de juridische loketten kunnen rechtzoekenden terecht voor eenvoudig juridisch
advies. Daarbij kan het onder meer gaan om advies op het gebied van arbeidsrecht,
personen- en familierecht, verbintenissenrecht, consumentenrecht, huurrecht,
sociale zekerheidsrecht, strafrecht en bestuursrecht. Voorafgaand aan het
geven van juridisch advies wordt door de medewerker van het loket een analyse
en verduidelijking van het probleem verricht. Indien hierna duidelijk is dat
er geen sprake is van een probleem dat juridisch advies behoeft, wordt een
rechtzoekende naar de terzake doende instantie verwezen. In andere gevallen
kan het juridisch loket rechtzoekenden in het kader van het geven van eenvoudig
juridisch advies behulpzaam zijn bij handelingen die hen verder helpen bij
het oplossen van zijn probleem, zoals het invullen van formulieren of het
opstellen van een brief. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om bestuursrechtelijke
aanvragen of klachten bij een geschillencommissie voor consumentenzaken. Bovendien
hebben de juridische loketten tot taak om rechtzoekenden te verwijzen naar
een advocaat of mediator, indien blijkt dat voor de oplossing van het juridisch
probleem verdergaande rechtsbijstand nodig is dan wel de oplossing voor een
juridisch conflict in mediation gelegen kan zijn. In bovenbedoelde zin kunnen
de juridische loketten dus inderdaad ook worden aangemerkt als een algemene
verwijzingsinstelling. Van belang is daarbij wel dat dit alleen geldt voorzover
het inderdaad gaat om burgers die redelijkerwijs menen een juridisch probleem
te hebben en dat de loketten derhalve niet ook overigens als verwijzingsinstelling
dienen. Voorts zij nog eens benadrukt dat de loketten zich richten op minder
draagkrachtige rechtzoekenden, met dien verstande dat andere rechtzoekenden
ook bij de loketten terecht kunnen als het uitsluitend gaat om het verstrekken
van informatiemateriaal of een onmiddellijke verwijzing naar terzake doende
instanties.De leden van de VVD-fractie stellen enkele vragen over de bij de juridische
loketten werkzame medewerkers. In antwoord hierop kan ik opmerken dat de werkzaamheden
bij de loketten worden verricht door academisch gevormde juristen, medewerkers
met een hbo-opleiding en (ondersteunende) medewerkers met een mbo-opleiding.
In de profielen van de diverse functies is hiertoe een nadrukkelijke koppeling
gelegd tussen kennis, kunde, taken en verantwoordelijkheden.
Ten opzichte van de bezetting van de bureaus rechtshulp is er bij de juridische
loketten sprake van een lager aantal academisch gevormde juristen. Dit laat
zich verklaren door het feit dat de juridische loketten hun aandacht volledig
richten op het verlenen van eerstelijns rechtshulp en niet ook meer belast
zijn met het verlenen van verdergaande rechtsbijstand. Daar staat tegenover
dat bij de juridische loketten in vergelijking met de bureaus rechtshulp een
relatief hoog aantal medewerkers met een hbo-opleiding werkzaam is. Zij hebben
allen een basisopleiding gevolgd die is verzorgd door het opleidingsinstituut
OSR Juridische Opleidingen, dat gespecialiseerd is in post-academisch juridisch
onderwijs voor advocaten, rechters en andere in de praktijk werkzame juridische
professionals. Daarnaast houden de medewerkers van de juridische loketten
hun kennis en vaardigheden bij door aanvullende scholing, vaktechnisch overleg
en casuïstiekbespreking. Voorzover er studenten bij de juridische loketten
werkzaam zijn betreft het medewerkers met een hbo-opleiding die een vervolgopleiding
op academisch niveau volgen. Hierboven is reeds toegelicht dat rechtzoekenden
in het algemeen tevreden zijn over de kwaliteit van de door de loketten verleende
rechtshulp. Naar mijn oordeel geeft de bezetting van de juridische loketten
gelet op het voorgaande dan ook geen reden tot bezorgdheid.De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre de elektronische bestanden
van de verschillende juridische loketten met elkaar zijn verbonden. Hierop
kan ik antwoorden dat het juridisch loket met een centrale database werkt
waarin onder meer de persoonsgegevens van een rechtzoekende, de datum waarop
hij zich tot het loket heeft gewend, de rechtsvraag in verband waarmee hij
juridisch advies heeft gevraagd en een eventuele doorverwijzing naar de advocatuur
worden geregistreerd. Ieder loket is aan deze database verbonden, zodat er
daadwerkelijk sprake is van informatiedeling. Daarmee wordt dan ook in belangrijke
mate voorkomen dat een rechtzoekende met hetzelfde juridisch probleem verschillende
juridische loketten kan bezoeken om zo bijvoorbeeld licht advies door een
advocaat te vermijden. Overigens zij nog opgemerkt dat in het nieuwe stelsel
met de lichte adviestoevoeging voor rechtzoekenden die langer dan kortdurend
juridisch advies behoeven juist ook een laagdrempelige mogelijkheid tot het
verkrijgen van gesubsidieerde rechtsbijstand wordt geboden.De leden van de LPF-fractie vragen wat er gebeurt met medewerkers die
overbodig worden in geval van inperking van de taken van het juridisch loket
en of het bestaande sociaal plan toereikend is om verlies aan werkgelegenheid
voor deze werknemers te voorkomen. In antwoord hierop wil ik allereerst graag
benadrukken dat er geen sprake van is dat de taken, die thans in de praktijk
aan de juridische loketten toekomen, bijvoorbeeld vanwege het onderhavige
wetsvoorstel worden ingeperkt. Dit wetsvoorstel strekt er juist toe om deze
taken van een wettelijke grondslag te voorzien. Voor het geval de vragen van
deze leden mede beogen betrekking te hebben op de verschillen in werkzaamheden
tussen de juridische loketten en de bureaus rechtshulp merk ik daarnaast het
volgende op. Om te bereiken dat de toegang tot de eerstelijns rechtshulp,
die in het gedrang was gekomen bij de bureaus rechtshulp, gewaarborgd blijft,
strekt de thans voorgestelde stelselwijziging ertoe een duidelijke scheiding
aan te brengen tussen publieke en private taken op het terrein van de gesubsidieerde
rechtsbijstand. Een en ander betekent dat de juridische loketten zich, anders
dan de bureaus rechtshulp, volledig richten op eerstelijns rechtshulp en verdergaande
rechtsbijstand voortaan telkens aan de advocatuur overlaten. Daar staat overigens
wel tegenover dat de loketten ook enige taken met betrekking tot mediation
(bevorderen, doorverwijzen) gaan verrichten. Uitgangspunt bij de plaatsingsprocedure
van medewerkers van de bureaus rechtshulp is geweest dat zo veel
mogelijk medewerkers behouden blijven voor het stelsel van gesubsidieerde
rechtsbijstand, hetzij als medewerker van het juridisch loket, hetzij als
medewerker van een advocatenkantoor dat toevoegingszaken behandelt. Met het
oog hierop is in overleg met de werknemersverenigingen een sociaal plan tot
stand gebracht, met daarin afspraken met betrekking tot de overgang van medewerkers
van de bureaus rechtshulp naar het juridisch loket (belangstellingsregistratie,
plaatsingsvolgorde, etc.) en een regeling van zaken als scholing en sollicitatiebegeleiding.
Zoals vermeld in voormelde derde periodieke voortgangsrapportage is voor vrijwel
alle medewerkers van de bureaus rechtshulp een passende functie bij een juridisch
loket of advocatenkantoor gevonden. Voor de resterende medewerkers, die voornamelijk
een functie vervulden die niet meer bij het juridisch loket voorkomt, is door
de raden de Stichting Mobiliteit in het leven is geroepen.Dat er naast de huidige dertig vestigingen van het juridisch loket nog
eens dertig vestigingen hiervan worden geopend, zoals de leden van de LPF-fractie
veronderstellen, berust op een misverstand. Waar in de memorie van toelichting
op dit wetsvoorstel wordt gesproken van dertig vestigingen van het juridisch
loket wordt gedoeld op de juridische loketten die thans reeds operationeel
zijn. Voor het geval de vragen van deze leden over de spreiding en bereikbaarheid
van juridische loketten mede beogen betrekking te hebben op de huidige juridische
loketten verwijs ik voor het antwoord hierop naar de beantwoording hierboven
van vragen hierover van de leden van de fracties van de PvdA en de VVD. Voor
het antwoord op de vraag van de leden van de LPF-fractie over eventueel papierwerk
of tijdsverlies voor het juridisch loket verwijs ik graag naar paragraaf 12.De leden van de D66-fractie vragen waarom in de memorie van toelichting
de toekomstige tijd wordt gebruikt als wordt gesproken over de oprichting
van de stichting het juridisch loket en de dertig vestigingen hiervan, welke
wettelijke grondslag het juridisch loket nu heeft en hoe de thans voorgestelde
wetswijziging zich hiertoe verhoudt. Hierop antwoord ik graag het volgende.
Deze leden merken terecht op dat enige tijd geleden al is overgegaan tot oprichting
van de stichting juridisch loket. Ook zijn de dertig vestigingen van deze
stichting inmiddels alle operationeel geworden. Hiermee is vooruitgelopen
op het onderhavige wetsvoorstel dat op dit punt tot herziening van het stelsel
van gesubsidieerde rechtsbijstand strekt. Ik heb uw Kamer hierover onder meer
geïnformeerd met de halfjaarlijkse voortgangsrapportages over de stelselherziening.
Hierboven is in paragraaf 1 al toegelicht dat dit wetsvoorstel het sluitstuk
vormt van de stelselwijziging die er mede toe strekt om de raden een voorziening
te doen oprichten die zich volledig toelegt op de verlening van eerstelijns
rechtshulp. Daarmee worden de juridische loketten derhalve van een wettelijke
grondslag voorzien (artikel 7, tweede lid). Dat in de memorie van toelichting
over het juridisch loket in de toekomstige tijd wordt gesproken is ingegeven
geweest door het feit dat de formele vastlegging van de stelselwijziging eerst
na inwerkingtreding van de in dit wetsvoorstel vervatte wijzigingen een feit
zal zijn. Voor de oprichting van de stichting en de opening van de vestigingen
hiervan geldt echter dat hiermee daarop vooruitlopend al een aanvang kon worden
gemaakt.4. Lichte adviestoevoegingZoals de leden van de CDA-fractie terecht opmerken wordt met de afschaffing
van het verlengd spreekuur de scheiding tussen publieke en private taken ten
aanzien van gesubsidieerde rechtsbijstand inderdaad benadrukt. Om de toegankelijkheid
van het stelsel ook in dit opzicht te waarborgen wordt met de introductie
van de lichte adviestoevoeging voorzien in een laagdrempelige
mogelijkheid tot het verkrijgen van gesubsidieerde rechtsbijstand door een
advocaat voor rechtzoekenden die zijn aangewezen op langere dan kortdurende
rechtshulp. Bij de lichte adviestoevoeging betaalt de rechtzoekende een lagere
eigen bijdrage dan wanneer op basis van een gewone toevoeging rechtsbijstand
wordt verleend. Met genoegen heb ik ervan kennis genomen dat de leden van
de CDA-fractie onderschrijven dat de eigen bijdrage bij de lichte adviestoevoeging
ertoe kan bijdragen dat rechtzoekenden niet al te lichtvaardig beslissen tot
inschakeling van verdergaande gesubsidieerde rechtsbijstand.In antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie, of de eigen bijdrage
bij een lichte adviestoevoeging in vergelijking met die voor het verlengd
spreekuur (€ 13,50) voor mensen op bijstandsniveau € 21,50
hoger is, kan ik opmerken dat dit inderdaad het geval is. Voor rechtzoekenden
met een inkomen op of net boven het bijstandsniveau zal de eigen bijdrage
bij een lichte adviestoevoeging € 35,– (prijspeil 2005) gaan
bedragen. Voor andere minder draagkrachtige rechtzoekenden zal deze eigen
bijdrage € 66,– (prijspeil 2005) gaan bedragen. Bij het bepalen
van de hoogte van de eigen bijdrage bij lichte adviestoevoegingen is uiteraard
in het oog gehouden dat deze niet van dien aard mag zijn dat daardoor een
onoverkomelijke financiële drempel wordt opgeworpen voor rechtzoekenden
die eenvoudig rechtskundig advies van een advocaat willen krijgen. Om deze
reden zal deze eigen bijdrage bij een lichte adviestoevoeging dan ook voor
alle rechtzoekenden aanzienlijk lager zijn dan de eigen bijdrage die zij moeten
betalen wanneer op basis van een gewone toevoeging rechtsbijstand wordt verleend.
Bovendien geldt dat de hoogte van de eigen bijdrage ook bij een lichte adviestoevoeging
afhankelijk wordt gesteld van de draagkracht van de rechtzoekende en derhalve
voor mensen met een inkomen op bijstandsniveau minder zal bedragen dan voor
andere rechtzoekenden. Overigens zij ook nog gewezen op de verlenging van
het gratis spreekuur tot een uur. Daarnaast is bij het vaststellen van de
eigen bijdrage bij een lichte adviestoevoeging tevens bepalend geacht dat
ook deze eigen bijdrage dient ter voorkoming van een al te lichtvaardig gebruik
van het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand en dat de hoogte hiervan
dan ook zodanig moet zijn dat rechtzoekenden hierdoor daadwerkelijk worden
gestimuleerd om gebruik van deze vorm van rechtsbijstand bewust af te wegen.
Hierbij is ook in ogenschouw genomen dat in het rapport betreffende het interdepartementale
onderzoek rechtsbijstand is aangegeven dat een verdere versterking van de
eigen bijdrage als afwegingsprikkel in bepaalde situaties wenselijk is. Een
en ander heeft geresulteerd in de beslissing om de eigen bijdrage bij een
lichte adviestoevoeging wel in enige mate te verhogen ten opzichte van die
voor het verlengd spreekuur, maar de hoogte hiervan ook voor mensen met een
inkomen op bijstandsniveau niet van dien aard te laten zijn dat hierdoor de
toegang tot het recht in het gedrang komt. Of er vanwege de eigen bijdrage
bij een lichte adviestoevoeging wellicht toch sprake zal zijn van vraaguitval
laat zich lastig voorspellen, met name omdat de wettelijke grondslag hiervoor
thans nog ontbreekt en rechtzoekenden daarom bij deze toevoegingen als eigen
bijdrage nog die voor het verlengd spreekuur betalen. Uiteraard zullen de
ontwikkelingen met betrekking tot (het aantal) lichte adviestoevoegingen,
zodra voormelde wettelijke grondslag voorhanden is, nauwlettend in het oog
worden gehouden.De vraag van de leden van de LPF-fractie, of het waar is dat het verlengd
spreekuur verdwijnt, kan ik bevestigend beantwoorden. Zoals hierboven is toegelicht
zal in het nieuwe stelsel naar verwachting ongeveer een derde van de zaken
uit het verlengd spreekuur voortaan kosteloos door de juridische loketten
kunnen worden afgehandeld. Daarnaast wordt met de introductie
van de lichte adviestoevoeging inderdaad een nieuwe mogelijkheid tot het verkrijgen
van gesubsidieerde rechtsbijstand geschapen. Voor het antwoord op de vraag,
wat er voor rechtzoekenden in de praktijk zal veranderen, verwijs ik graag
naar het gestelde in paragraaf 2, waar ik ook ben ingegaan op de vraag
van deze leden, of na de stelselwijziging aan de eisen van artikel 6 van het
EVRM wordt voldaan. Op de vraag van de leden van de LPF-fractie, binnen welke
termijn rechtzoekenden na aanvraag van de lichte adviestoevoeging hierop een
besluit krijgen, kan ik antwoorden dat zij hierover in het algemeen binnen
acht werkdagen uitsluitsel krijgen.In antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie, waarom het voorstel
van de NOvA om de eigen bijdrage bij een lichte adviestoevoeging te bepalen
op € 25 respectievelijk € 35 niet is overgenomen, merk
ik graag het volgende op. Naar aanleiding van opmerkingen van uw Kamer en
de brief van de NovA van 3 oktober 2003 heb ik in een algemeen overleg
op 8 oktober 2003 aangekondigd in overleg te treden met de NovA over
de hoogte van de eigen bijdrage bij de lichte adviestoevoeging (Kamerstukken
II 2003/04, 29 200 VI, nr. 103). Dit overleg is voor mij aanleiding
geweest om terug te komen op het voornemen om voornoemde eigen bijdrage te
bepalen op € 45 respectievelijk € 75 en te komen tot een
verlaging hiervan tot € 35 respectievelijk € 66. Ik heb
uw Kamer hierover geïnformeerd bij brief van 27 oktober 2003 (Kamerstukken
II 2003/04, 29 200 VI, nr. 67). Voor een toelichting op de hoogte
van de eigen bijdrage in geval van een lichte adviestoevoeging verwijs ik
graag naar de beantwoording hierboven van de vragen hierover van de leden
van de SP-fractie.5. Informatie over de stelselherzieningEnkele fracties stellen vragen naar aanleiding van de vermelding in de
memorie van toelichting en het nader rapport dat op termijn wordt gedacht
aan een herziening van het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand. In antwoord
op deze vragen kan ik opmerken dat met deze verwijzing gedoeld wordt op de
studie die wordt verricht naar de functie, besturing en financiering van het
stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand, waarover uw Kamer is bericht in
de kabinetsreactie van 26 september 2005 op het advies «Toegang
tot Recht» van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (Kamerstukken
II 2005/06, 29 279, nr. 31). Daarbij staat de scheiding tussen publieke
en private taken ten aanzien van gesubsidieerde rechtsbijstand, waartoe het
onderhavige wetsvoorstel strekt, nadrukkelijk niet ter discussie. Een en ander
doet dan ook niet af aan de noodzaak van de in dit wetsvoorstel vervatte stelselherziening.De leden van de LPF-fractie vragen of na de in dit wetsvoorstel vervatte
wijzigingen en eventueel nog komende wijzigingen een rol is weggelegd voor
andere instanties die ook rechtshulp verlenen, zoals rechtswinkels. Daarop
kan ik antwoorden dat met de in dit wetsvoorstel vervatte stelselwijziging
wordt voorzien in een laagdrempelige voorziening voor het verkrijgen van rechtshulp
aan personen met een juridisch probleem en er naar mijn oordeel in het voorgestelde
stelsel derhalve geen aanvullende voorziening voor de verlening van rechtshulp
nodig is. Dat laat echter onverlet dat andere rechtshulpverlenende instanties
voor zichzelf een rol weggelegd kunnen zien.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de LPF-fractie, of de regering
er voorstander van is dat anderen dan advocaten ook kunnen procederen in civiele
zaken, anders dan kantonzaken, verwijs ik graag naar het kabinetsstandpunt
dat naar verwachting in het najaar van 2006 aan uw Kamer zal worden gezonden
inzake het advies van de Commissie Advocatuur, onder voorzitterschap
van prof. mr. P. C. E. van Wijmen, die ik heb ingesteld om mij te
adviseren over de positie van de advocatuur in het rechtsbestel.De leden van de D66-fractie vragen of met de voorgestelde wijzigingen
de toegang tot het recht voor de lange termijn wordt gewaarborgd. Zoals ik
hierboven in paragraaf 2 heb toegelicht strekt de thans voorgestelde
stelselwijziging er inderdaad toe om de toegang tot de eerstelijns rechtshulp,
die bij de bureaus rechtshulp door vermenging van taken in het gedrang was
gekomen, voor rechtzoekenden te waarborgen. Bovendien is in deze paragraaf
uiteengezet dat met de voorgestelde introductie van de lichte adviestoevoeging
wordt bereikt dat de toegankelijkheid van het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand
niet in de knel komt door de afschaffing van het verlengd spreekuur. Ook in
alle andere gevallen waarin een rechtzoekende is aangewezen op rechtsbijstand
door een een advocaat voorziet het nieuwe stelsel onverminderd in de mogelijkheid
om daarvoor een toevoeging verleend te krijgen. Om te garanderen dat er voldoende
aanbod is van advocaten die gesubsidieerde rechtsbijstand willen verlenen
zijn al verschillende maatregelen getroffen en worden nog steeds initiatieven
ontplooid. Zoals ik in paragraaf 2 ook heb uiteengezet is er thans sprake
van een toename van het aanbod van advocaten en is er ook geen aanleiding
om te veronderstellen dat op termijn een aanbodprobleem zal ontstaan. Naar
mijn oordeel wordt de toegang tot het recht voor minder draagkrachtigen gelet
op het voorgaande dan ook niet slechts voor de korte termijn gegarandeerd.6. Gevolgen voor huidige stichtingen rechtsbijstandDe leden van de SP-fractie vragen of het waar is dat met de stichtingen
rechtsbijstand asiel wordt gesproken over een herziening van het stelsel.
Ook vragen zij of het standpunt over de specifieke kenmerken van de asielprocedure
is veranderd. Op deze vragen kan ik het volgende antwoorden. Zoals ik ook
heb aangegeven in de beantwoording van vragen van het lid Azough van uw Kamer
(Aanhangsel Handelingen II 2005/06, nr. 1785), vindt thans een evaluatie
van de inrichting van het stelsel van rechtsbijstand in asielzaken plaats.
Ten behoeve van deze evaluatie hebben de raden gesprekken gevoerd met onder
meer de Stichting rechtsbijstand asiel Nederland, de NOvA en Vluchtelingenwerk
Nederland. Op basis van hun bevindingen hebben de raden mij inmiddels een
voorstel voor de toekomstige inrichting van het stelsel van asielrechtsbijstand
doen toekomen. Ik ben voornemens uw Kamer hierover in het najaar nader te
informeren. Anders dan de leden van de SP-fractie vermoeden is mijn standpunt
over de specifieke kenmerken van de asielprocedure overigens niet gewijzigd.
Bij de keuze voor de toekomstige inrichting van de asielrechtsbijstand is
nog steeds uitgangspunt dat een tijdige, adequate en kwalitatief goede rechtsbijstand
moet zijn gewaarborgd.De leden van de D66-fractie vragen om een reactie op door hen ontvangen
signalen dat er bij de juridische loketten landelijk 30 voltijdse arbeidsplaatsen
zullen verdwijnen. In antwoord hierop wil graag benadrukken dat er van het
vervallen van structurele arbeidsplaatsen bij de juridische loketten of van
een bezuinigingsoperatie geen sprake is. Voor de onderhavige stelselwijziging
geldt dat het een budgettair neutrale operatie betreft, waarbij in de overgangsfase
tijdelijk extra kosten worden gemaakt. Zoals ik onder meer in de vijfde voortgangsrapportage
heb aangegeven wordt voor de juridische loketten uitgegaan van een benodigde
structurele capaciteit van 240 fte. Op dit moment bedraagt de bezetting bij
de juridische loketten circa 259 fte. Reden hiervoor is dat er bewust toe
is overgegaan om in de aanvangsfase van de juridischeloketten
een ruimere bezetting, met tijdelijke medewerkers, te hebben. Het is in de
aanvangsfase voor de juridische loketten immers geen overbodige luxe om in
een «wat ruimer jasje» te kunnen beginnen, aangezien een nieuwe
organisatie en werkwijze extra inspanningen van mensen, als gevolg van bijvoorbeeld
scholingsactiviteiten, inwerktijd en zogeheten kinderziektes, vragen. Met
deze zogenaamde frictiecapaciteit is dan ook nadrukkelijk rekening gehouden
in de oorspronkelijke raming. Voor de toekomst zal de capaciteit van de juridische
loketten in beginsel via natuurlijk verloop op de beoogde 240 fte moeten uitkomen,
uiteraard voorzover dat dan nog steeds de daadwerkelijk benodigde capaciteit
betreft. Op dit moment is er overigens geen aanleiding om te veronderstellen
dat deze capaciteit te ruim of te krap is.7. AlternatievenDe leden van de CDA-fractie stellen enkele vragen over eventuele aanbesteding
van taken van de bureaus rechtshulp op de private markt. Daarop antwoord ik
graag het volgende. Door de toenmalige staatssecretaris van Justitie is bij
brief van 18 juni 2001 (Kamerstukken II 2000/01, 27 400 VI, nr. 67)
aangegeven op grond van welke risico’s zij heeft geconcludeerd dat de
keuze voor aanbesteding van taken van de bureaus rechtshulp niet de voorkeur
verdiende. Daarbij heeft zij opgemerkt dat de risico’s van aanbesteding
met name gelegen zijn in de onduidelijkheid met betrekking tot de prijs die
de overheid zou moeten gaan betalen voor gesubsidieerde rechtsbijstand en
het ontbreken van voldoende zicht op het effect van aanbesteding op het aanbod
van rechtsbijstandverleners. Ook heeft zij gewezen op het risico dat invoering
van aanbesteding gepaard zou kunnen gaan met hoge investeringskosten voor
nieuwe toetreders. Thans staat voor mij echter voorop dat het waarborgen van
de eerstelijns rechtshulp een publieke taak is en duidelijk onderscheiden
moet worden van de private taak van het verlenen van verdergaande rechtsbijstand.
Dit wetsvoorstel strekt er dan ook toe dat de verlening van eerstelijns rechtshulp
een taak is van de raden voor rechtsbijstand, die daarvoor een voorziening
treffen die zich nadrukkelijk alleen op het verrichten van deze publieke taak
toelegt. Voor het verlenen van verdergaande rechtsbijstand komt te gelden
dat dit voortaan in alle gevallen wordt overgelaten aan private rechtsbijstandverleners.
Met het oog hierop zie ik dan ook geen reden voor aanbesteding van bepaalde
taken.8. Versterking aanbodDe leden van de CDA-fractie vragen hoeveel nieuwe advocatenkantoren zijn
voortgekomen uit de omvorming van stichtingen rechtsbijstand, of dit aantal
voldoende is om aan de vraag naar advocaten te voldoen, hoe dit in de toekomst
in de gaten wordt gehouden, en wat wordt gedaan als het aanbod van advocaten
achterblijft bij de vraag. Hierop kan ik het volgende antwoorden. Thans zijn
er in 21 plaatsen advocatenkantoren geopend die voortkomen uit de bureaus
rechtshulp. Naar verwachting zullen ook nog in Groningen en Assen advocatenkantoren
worden geopend. Zoals ik in paragraaf 2 heb toegelicht is er mede hierom
thans geen sprake van een tekort aan advocaten die werkzaam willen zijn in
het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand en is er ook geen reden om te
veronderstellen dat zich op termijn een aanbodprobleem zal voordoen. Dat laat
onverlet dat de ontwikkelingen in het aanbod van advocaten nauwlettend worden
gevolgd. Ook worden, in aanvulling op de reeds getroffen maatregelen, nog
steeds initiatieven ontplooid om het aanbod van advocaten te versterken. Voor
een nadere toelichting hierop verwijs ik ook graag naar mijn beantwoording
van vragen hierover in paragraaf 2. Op dit moment is er gelet op het
voorgaande geen reden om aan te nemen dat bovenbedoelde maatregelen onvoldoende
stimulerend zullen zijn. 9. Financiële gevolgen stelselherzieningDe leden van de fracties van het CDA en de LPF stellen enkele vragen over
de kosten die aan het onderhavige wetsvoorstel zijn verbonden en de budgettaire
verwerking van een eventuele kostenoverschrijding. Over de financiële
gevolgen van de stelselherziening heb ik uw Kamer geïnformeerd bij brieven
van 27 oktober 2003 (Kamerstukken II 2003/04, 29 200 VI, nr. 67)
en 16 december 2002 (Kamerstukken II 2002/03, 28 600 VI, nr. 119).
Ten aanzien van de structurele kosten geldt dat de stelselwijziging geen toename
daarvan tot gevolg heeft en het derhalve een budgettair neutrale operatie
betreft. Met de door de leden van de CDA-fractie aangehaalde zinsnede over
de structurele kosten wordt bedoeld dat het budget dat beschikbaar was voor
de bureaus rechtshulp in de nieuwe situatie beschikbaar is voor de financiering
van de juridische loketten en van de vergoedingen aan de advocatuur voor rechtsbijstand
die voorheen door bureaus rechtshulp op basis van een toevoeging werd verleend.
Ook voor de incidentele kosten die aan de stelselherziening zijn verbonden
zijn de bestaande budgettaire kaders het uitgangspunt. Deze incidentele kosten
kunnen grofweg worden onderverdeeld in drie categorieën: kosten die samenhangen
met de opbouw van de loketorganisatie (geraamd op circa € 9,6 miljoen),
kosten die samenhangen met de overgang van personeel naar het private domein
(geraamd op circa € 4,4 miljoen) en kosten die samenhangen met de
gefaseerde invoering (geraamd op circa € 5,4 miljoen). Voor een
nadere toelichting op de dekking van deze incidentele kosten zij verwezen
naar voormelde brief van 27 oktober 2003. Ik heb uw Kamer in de periodieke
voortgangsrapportages over de implementatie van de stelselherziening telkens
geïnformeerd over de kostenontwikkeling met betrekking tot zowel de incidentele
kosten als de structurele kosten. Zoals hierin is vermeld is er nog steeds
geen reden om de aannames over de structurele kosten bij te stellen en blijven
de incidentele kosten naar huidig inzicht binnen de raming. Mochten de bronnen
ter dekking van de incidentele kosten desalniettemin ontoereikend zijn, dan
zal binnen de Justitie-begroting worden gezocht naar dekking. Daarbij hecht
ik eraan te benadrukken dat in dit, naar mijn oordeel onwaarschijnlijke, geval
geen maatregelen zullen worden getroffen die beleidsmatige impact op de toegang
tot de rechtsbijstand zullen hebben. Voor de introductie van de mediationtoevoeging
geldt ook dat zij budgettair neutraal is, aangezien voor dergelijke toevoegingen
weliswaar kosten worden gemaakt maar hierdoor ook kosten voor gewone toevoegingen
worden voorkomen.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie, of een
becijfering van de kosten van de juridische loketten kan worden gegeven, verwijs
ik graag naar het antwoord hierboven op vragen hierover van de leden van de
fracties van het CDA en de LPF. In reactie op het verzoek van de leden van
de VVD-fractie om een becijfering van mogelijk goedkopere varianten of dependances
merk ik het volgende op. Zoals ik hierboven in paragraaf 3 al heb aangegeven
wordt met het huidige aantal juridische loketten de toegankelijkheid van de
eerstelijns rechtshulp in voldoende mate gewaarborgd en is er geen reden om
voor de vestiging van de juridische loketten andere criteria te hanteren dan
die op basis waarvan de aanwijzing van de huidige locaties heeft plaatsgevonden.
Met het oog hierop is er geen aanleiding gezien voor een becijfering van een
alternatieve inrichting van de verlening van de eerstelijns rechtshulp. Voor
de dependance die op tijdelijke basis is geopend in Terneuzen geldt overigens
dat de kosten hiervoor ten laste komen van het huidige voor de juridische
loketten beschikbare budget.De leden van de LPF-fractie vragen waarom de thans nog in artikel 35 van
de wet opgenomen hoogten van de eigen bijdrage niet in dit wetsvoorstel zijn opgenomen en of de eigen bijdragen een financieringsbron voor
de hierin opgenomen maatregelen vormen.Hierop kan ik antwoorden dat de hoogten van de eigen bijdragen ingevolge
het voorgestelde artikel 35 voortaan bij algemene maatregel van bestuur worden
vastgesteld. Met dit voorstel is niet beoogd om een eenvoudiger mogelijkheid
te creëren voor verhogingen van de eigen bijdrage anders dan de jaarlijkse
indexering. Van belang is dat voor de vaststelling en daaropvolgende wijzigingen
van deze algemene maatregel van bestuur ingevolge artikel 49 een voorhangprocedure
is voorgeschreven. Aangezien de overheveling van de regeling van de eigen
bijdragen van wet naar algemene maatregel van bestuur geen materiële
wijziging behelst, vormt het ook geen extra financieringsbron voor de in dit
wetsvoorstel vervatte maatregelen.10. MediationVerschillende fracties (CDA, PvdA, VVD en SP) stellen vragen over het
gebruik van het begrip «conflictbemiddeling» in plaats van «mediation»
in het onderhavige wetsvoorstel. Daarbij wijzen zij erop dat eerstgenoemd
begrip niet kan worden beschouwd als een synoniem voor het andere begrip,
dat het gebruik van het begrip conflictbemiddeling om mediation aan te duiden
tot verwarring kan leiden, en dat de term mediation voldoende in de Nederlandse
taal is ingeburgerd. Gevraagd wordt of de regering bereid is om de term conflictbemiddeling
te vervangen door mediation. Hierop antwoord ik graag het volgende. Voor het
gebruik van de term conflictbemiddeling is in dit wetsvoorstel reden gezien
vanwege het in Aanwijzing 57 van de Aanwijzingen voor de regelgeving opgenomen
voorschrift, dat vreemde woorden of woorden die van vreemde talen zijn afgeleid
in beginsel worden vermeden. Terecht wijzen deze leden erop dat uit dezelfde
aanwijzing ook volgt dat een vreemd woord wel mag worden gebruikt, indien
dit de bedoeling duidelijker weergeeft dan een Nederlands woord en in de Nederlandse
taal ingang heeft gevonden. Mede naar aanleiding van de door deze leden geuite
bezwaren ben ik bij nader inzien van oordeel dat het gebruik van de term conflictbemiddeling
om mediation aan te duiden tot onnodige verwarring aanleiding kan geven en
dat de term mediation geacht kan worden voldoende ingang te hebben gevonden
in de Nederlandse taal. In dit verband hecht ik ook betekenis aan de terzake
door het Nederlands Mediation Instituut en het Genootschap Onze Taal ingenomen
standpunten waaraan door leden van bovengenoemde fracties wordt gerefereerd.
Ik zie daarom aanleiding om in dit wetsvoorstel de term conflictbemiddeling
(en conflictbemiddelaar) te vervangen door de term mediation (en mediator).
De hiertoe strekkende wijzigingen van het wetsvoorstel zijn opgenomen in de
bij deze nota gevoegde nota van wijziging.Het verheugt mij dat de leden van de CDA-fractie het toejuichen dat de
juridische loketten rechtzoekenden adviseren over de mogelijkheden van mediation
en eventueel doorverwijzen naar een mediator. Mediation op basis van een toevoeging
kan op basis van dit wetsvoorstel alleen geschieden door bij de raad ingeschreven
mediators (artikel 33a). Zowel in Nederland kantoor houdende mediators als
mediators uit een andere lidstaat kunnen worden ingeschreven indien zij aan
door de raad vastgestelde voorwaarden voldoen (artikel 33b). Tot de inschrijvingsvoorwaarden
behoort onder meer de voorwaarde dat aan door de raden vastgestelde vakbekwaamheidseisen
moet worden voldaan (artikel 33c). Daarbij is het echter nadrukkelijk geen
vereiste dat een in Nederland door de marktsector ontwikkeld certificaat kan
worden overgelegd. Weliswaar ligt het in de rede om aan te nemen dat een dergelijk
certificaat garandeert dat aan de vakbekwaamheidseisen wordt voldaan, maar
Nederlandse mediators en mediators uit een andere lidstaat kunnen ook op andere wijze aantonen dat zij hieraan voldoen. Met het oog hierop is er dan
ook geen noodzaak om in dit wetsvoorstel een clausule van wederzijdse erkenning
van mediators, waarvan de leden van de CDA-fractie spreken, op te nemen.Op de vraag van de leden van de CDA-fractie, wat de consequenties van
het aannemen van het voorstel van een richtlijn betreffende bepaalde aspecten
van bemiddeling in burgerlijke en handelszaken voor het onderhavige wetsvoorstel
zijn, kan ik het volgende opmerken. Voornoemd voorstel van de Commissie strekt
ertoe het gebruik van mediation actief te laten bevorderen door rechterlijke
instanties in de lidstaten zonder dit evenwel verplicht te stellen of daaraan
sancties te verbinden en te zorgen voor een goede relatie tussen mediation
en gerechtelijke procedures. Zo is in dit voorstel onder meer opgenomen dat
rechterlijke instanties waarbij een zaak aanhangig is de mogelijkheid moeten
krijgen om partijen te verzoeken van mediation gebruik te maken en dat ervoor
gezorgd moet worden dat de uit een geslaagde bemiddeling voortvloeiende overeenkomst
uitvoerbaar kan worden verklaard. In geval van vaststelling van de richtlijn
zal er op enkele onderdelen aanleiding zijn om de procesrechtelijke wetgeving
aan te passen. Voor het onderhavige wetsvoorstel, waarin de bepalingen met
betrekking tot mediation in hoofdzaak beperkt blijven tot de verlening van
een toevoeging hiervoor, zal dit echter geen gevolgen hebben.Met genoegen heb ik kennis genomen van de steun van de leden van de fracties
van de PvdA en de SP voor het bevorderen van het gebruik van mediation, de
keuze om mediation deel te laten uitmaken van het takenpakket van het juridisch
loket en de mogelijkheid voor rechtzoekenden om ook in geval van mediation
een toevoeging aan te vragen.Naar de mening van de leden van de VVD-fractie moet de keuze voor mediation
actief worden aangemoedigd. Zij vragen of de regering van oordeel is dat de
aanmoediging hiervan niet alleen uit een financiële prikkel zou moeten
bestaan en welke andere middelen de regering daarvoor wil aanwenden. In antwoord
hierop merk ik op dat het bevorderen van het gebruik van mediation inderdaad
niet beperkt dient te blijven tot de in dit wetsvoorstel geregelde mogelijkheid
voor rechtzoekenden om hiervoor een toevoeging te verkrijgen. Ter bevordering
van het gebruik van mediation wordt dan ook op verschillende wijzen bekendheid
gegeven aan het bestaan van deze vorm van conflictoplossing. In algemene zin
stimuleert het ministerie van Justitie het gebruik van mediation door het
geven van algemene voorlichting aan burgers alsmede beroepsgroepen en instanties
die met conflictpartijen in aanraking kunnen komen (sociaal raadslieden, maatschappelijk
werk, etc.). Deze voorlichting geschiedt door middel van brochures en fact
sheets en via de website van Justitie. De publieksbrochures zijn onder meer
verkrijgbaar op gemeentehuizen, op politiebureaus en bij de juridische loketten.
Naast algemene informatievoorziening is het ook van belang dat personen die
betrokken zijn in een specifiek conflict gewezen worden op de mogelijkheid
van mediation. Aan de juridische loketten komt dan ook nadrukkelijk de taak
toe om rechtzoekenden hieromtrent bij de behandeling in het spreekuur te adviseren
en, in gevallen waarin een conflict geschikt lijkt te zijn voor mediation,
naar een mediator door te verwijzen. Daarnaast kan ook de rechter partijen
adviseren om een conflict voor te leggen aan een mediator. In verband met
de omstandigheid dat zich bij het juridisch loket doorgaans slechts één
van de conflictpartijen aandient, hebben loketmedewerkers ook tot taak om
de wederpartij met het oog op mediation te benaderen. Voorts wordt door de
raden voor rechtsbijstand gewerkt aan een website met een internet-toepassing
om het keuzeproces voor personen die verwikkeld zijn geraakt in een conflict
te ondersteunen. De leden van de VVD-fractie stellen enkele vragen over de uitkomsten van
de evaluaties van twee mediationprojecten, de grondslag voor de vaststelling
dat mediation in veel zaken binnen vier uur kan worden afgehandeld, en de
omstandigheid dat mediation in bepaalde zaken meer dan vier uur in beslag
kan nemen. Op deze vragen antwoord ik graag het volgende. Zoals deze leden
ook opmerken, is uit het evaluatie-onderzoek van het WODC naar projecten met
doorverwijzing naar mediation bij vijf rechtbanken en een hof en drie bureaus
rechtshulp («Ruimte voor mediation», 2003) inderdaad gebleken
dat de gemiddelde behandelingsduur bij mediation na doorverwijzing door de
bureaus voor rechtshulp (2,6 uur) verschilt van die bij mediation na doorverwijzing
door de rechterlijke macht (6,3 uur). Dit verschil laat zich verklaren door
het feit dat mediation in de zaken die zijn doorverwezen vanuit de rechterlijke
macht, met name ook vanwege de langere tijd die in die zaken al met het conflict
was gemoeid ten opzichte van de andere zaken, in het algemeen complexer is
geweest. Voor bovengenoemde projecten gold in alle gevallen dat het mediation
in civiele en bestuursrechtelijke zaken betrof. Dat mediation in de meeste
zaken binnen vier uur kan worden afgehandeld is inderdaad gebaseerd op bovenvermeld
evaluatie-onderzoek. Dit onderzoek is naar mijn oordeel van een dusdanige
omvang en verscheidenheid geweest dat het hiervoor als grondslag kan dienen.
Ik hecht eraan te benadrukken dat echter geenszins uit het oog verloren is
dat mediation blijkens datzelfde evaluatie-onderzoek in verschillende gevallen
ook meer dan vier uur tijd in beslag kan nemen. In verband hiermee is namelijk
besloten om met betrekking tot mediationtoevoegingen een onderverdeling te
maken tussen zaken waarin met mediation minder dan vier uur is gemoeid en
zaken waarin mediation vier uur of meer in beslag neemt. Voor het vaststellen
van de vergoeding voor mediation op basis van een toevoeging zal bij algemene
maatregel van bestuur worden geregeld dat in het eerste geval aan een zaak
per rechtzoekende anderhalf punt, met een maximum van drie punten, wordt toegekend
en in het tweede geval aan een zaak per rechtzoekende vier punten, met een
maximum van acht punten. Met deze onderverdeling wordt ook aansluiting gevonden
bij de regeling van de vergoeding voor rechtsbijstandverleners in bijvoorbeeld
advieszaken. Bovendien zal met betrekking tot de eigen bijdrage bij mediationtoevoegingen
ook rekening worden gehouden met voormelde tweedeling. Voor gevallen waarin
mediation minder dan vier uur onderscheidenlijk vier uur of meer in beslag
neemt zal bij algemene maatregel van bestuur worden bepaald dat de rechtzoekende
een eigen bijdrage ter grootte van de helft van de laagste eigen bijdrage
onderscheidenlijk de laagste eigen bijdrage bij een rechtsbijstandtoevoeging
verschuldigd is. Een en ander is overigens nu al vastgelegd in de Beleidsregel
subsidiëring conflictbemiddelaars die door de raden, in afwachting van
voormelde regeling bij algemene maatregel van bestuur, tot stand is gebracht.Op de vraag van de leden van de LPF-fractie, waarom mediation niet kan
worden uitgevoerd door het juridisch loket, kan ik het volgende antwoorden.
Zoals ik in de voorgaande paragrafen heb aangegeven is er in dit wetsvoorstel,
om de toegang tot de eerstelijns rechtshulp te waarborgen, juist voor gekozen
om de juridische loketten uitsluitend met die publieke taak te belasten en
verdergaande (rechts)bijstand voortaan in alle gevallen aan de private markt
over te laten. Voor de medewerkers van de juridische loketten geldt dat zij
de rechtzoekende behulpzaam kunnen zijn met een analyse van zijn probleem
en het zoeken naar een oplossing daarvoor. Zij hebben daarbij nadrukkelijk
ook tot taak om rechtzoekenden te adviseren over mediation, hen door te verwijzen
naar een mediator in zaken die daarvoor geschikt lijken te zijn, en de wederpartij
zo nodig met het oog daarop te benaderen. Net als in het geval van verdergaande
rechtsbijstand geschiedt het uitvoeren van mediation daarna telkens op basis
van een toevoeging door een private partij. Om te stimuleren dat partijen gebruik maken van mediation is bij een toevoeging hiervoor een lagere
eigen bijdrage verschuldigd dan bij een rechtsbijstandtoevoeging. Voor gesubsidieerde
mediation geldt, in navolging van gesubsidieerde rechtsbijstand, dat verlening
hiervan alleen kan geschieden door mediators die door de raden zijn ingeschreven
nadat onder meer is vastgesteld dat zij aan de gestelde vakbekwaamheidseisen
voldoen. Mede omdat in een stelsel waarin het juridisch loket wél mediation
zou verlenen toch telkens een toevoeging zou moeten worden aangevraagd, verwacht
ik ook niet dat het in dit wetsvoorstel vervatte stelsel tot meer bureaucratie
en kosten zal leiden.De leden van de LPF-fractie vragen hoe het risico wordt ondervangen dat
mediation tot uitstel van de gang naar de civiele rechter leidt. Hierop antwoord
ik graag het volgende. Door de medewerkers van het juridisch loket wordt tijdens
het spreekuur onder meer beoordeeld of het geschil, waarin een rechtzoekende
betrokken is, zich al dan niet leent voor mediation. Of een zaak daarvoor
geschikt is hangt onder meer af van de aard van het conflict en de opstelling
van de partijen daarbij. Mediation zal dan ook lang niet altijd als meest
geschikte wijze van conflictoplossing kunnen worden aangemerkt. Indien een
zaak niet geschikt lijkt te zijn voor mediation, zal hierover door het juridisch
loket ook duidelijkheid worden verschaft. Bij het uitblijven van medewerking
van een of meer andere partijen zal het in elk geval niet tot mediation kunnen
komen. Van belang is uiteraard dat ook in het nieuwe stelsel voor gevallen
waarin mediation niet is aangewezen de toegang tot gesubsidieerde rechtsbijstand
is gewaarborgd. Daarnaast wijs ik erop dat bovenvermeld evaluatie-onderzoek
van het WODC geen reden geeft om te veronderstellen dat het risico groot is
dat mediation alleen maar tot uitstel van de gang naar de rechter leidt. Uit
dit onderzoek blijkt namelijk dat in 78% van de gevallen waarin partijen
door de bureaus rechtshulp naar een mediator zijn doorverwezen overeenstemming
is bereikt. Daarbij is ook van belang gebleken dat eerst tijdens het spreekuur
wordt beoordeeld of een geschil zich leent voor mediation. Uiteraard zal mediation
niet in alle gevallen tot een oplossing van het conflict leiden, maar gelet
op het voorgaande is de conclusie met name gerechtvaardigd dat mediation als
een waardevolle aanvulling op andere vormen van conflictoplossing kan worden
aangemerkt. Opgemerkt zij nog dat in de eerste helft van 2007 ook op dit punt
een tussenbalans zal worden opgemaakt op basis van de eerste monitorresultaten.
Hierover zal ik uw Kamer te zijner tijd informeren.11. AdviseringOp de vraag van de leden van de CDA-fractie, waarom het wetsvoorstel na
advisering hierover lang op zich heeft laten wachten, kan ik antwoorden dat
dit wetsvoorstel mede vanwege de prioriteit die aan andere wetgevingsprojecten
moest worden gegeven inderdaad en tot mijn spijt vertraging heeft opgelopen.
Daarbij zij wel benadrukt dat de implementatie van de in dit wetsvoorstel
vervatte stelselwijziging hiervan geen grote hinder heeft ondervonden en dat
de stelselwijziging in de praktijk dan ook niet aan voortgang heeft hoeven
inboeten. Van de voortgang van de implementatie heb ik uw Kamer door middel
van halfjaarlijkse rapportages telkens verslag gedaan.De leden van de LPF-fractie vragen op welke wijze de minister van Justitie
controleert of de raden voor rechtsbijstand hun taak rechtmatig en doelmatig
uitvoeren. Voorts vragen zij naar de bereidheid om de Tweede Kamer periodiek
hierover te informeren. In antwoord hierop merk ik graag het volgende op.
Voor de minister van Justitie bestaat er door middel van de planning- en controlcyclus
een goed zicht op de wijze waarop de raden hun taak uitoefenen. Een belangrijk
onderdeel hiervan vormt het beoordelen van de jaarplannen (activiteitenplan,
begroting) en de jaarverslagen (activiteitenverslag, jaarrekening) van de
raden. De jaarrekeningen worden in opdracht van de raden door een accountant
op basis van een controleprotocol onder meer beoordeeld op rechtmatigheid
en getrouwheid. Bovendien wordt jaarlijks bij twee van de vijf raden het werk
van de accountant in opdracht van de minister gereviewd. Aanvullend hierop
is met de raden een toezichtarrangement afgesproken. Van dit arrangement maken
onder andere deel uit een jaarlijkse verplicht te houden steekproef bij de
belastingdienst met betrekking tot de inkomenstoets van rechtzoekenden en
het periodiek aanleveren van voortgangsrapportages waarin onder meer wordt
gerapporteerd over doorlooptijden en klachten. Door middel van de jaarlijkse
behandeling van de begroting van mijn departement en de jaarlijkse verantwoording
over de uitgaven wordt uw Kamer geïnformeerd over de doel- en rechtmatigheid
van de taakuitoefening door de raden. Naar mijn oordeel bestaat er geen noodzaak
om daarnaast nog op andere wijze aan de Kamer inzicht in de taakuitoefening
door de raden te verschaffen.12. Administratieve lastenDe leden van de fracties van het CDA en de PvdA hebben gevraagd naar een
toename van de administratieve lasten voor de advocatuur en de redenen hiervoor.
In reactie hierop merk ik graag op dat de in dit wetsvoorstel vervatte stelselwijziging
voor de advocatuur geen toename van de administratieve last per toevoeging
tot gevolg heeft. Dat er desondanks sprake is van een lichte toename van de
administratieve lasten is enkel het gevolg van het feit dat de advocatuur
in het nieuwe stelsel gewoonweg meer toevoegingen zal kunnen aanvragen. Dit
hangt derhalve volledig samen met de verschuiving van private taken terzake
van gesubsidieerde rechtsbijstand van de bureaus rechtshulp naar de advocatuur
om zo de toegang tot de eerstelijns rechtshulp te waarborgen. In dit verband
hecht ik er nog aan te verwijzen naar de recente afname van de administratieve
lasten per toevoeging voor de advocatuur als gevolg van de Wet van 22 december
2005 tot wijziging van de Wet op de rechtsbijstand houdende aanpassing van
het inkomens- en vermogensbegrip aan het fiscale inkomens- en vermogensbegrip
(Stb. 2006, 9).Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie, of de regering op de hoogte
is van problemen die leven bij advocaten die relatief veel toevoegingszaken
behandelen en te maken krijgen met niet of te laat betalende klanten, kan
ik antwoorden dat mij geen signalen hebben bereikt die erop wijzen dat het
innen van de eigen bijdrage in toevoegingszaken in de praktijk grotere problemen
oplevert dan het innen van de vergoedingen in commerciële zaken. In dit
verband zij erop gewezen dat advocaten in toevoegingszaken het overgrote deel
van hun vergoeding ontvangen van de raden en zelf alleen in hoofdzaak verantwoordelijk
zijn voor de inning van de eigen bijdrage bij hun cliënten. Voor de advocatuur
geldt in commerciële zaken uiteraard evenzeer dat bijvoorbeeld eventuele
kosten worden gemaakt om bij cliënten in rekening gebrachte vergoedingen
te innen. Overigens kunnen advocaten eventuele inningsproblemen voorkomen
door eerst de eigen bijdrage te innen alvorens met de werkzaamheden voor een
cliënt aan te vangen.De leden van de LPF-fractie vragen of de wijzigingen bij de juridische
loketten niet te veel papierwerk of tijdsverlies met zich brengen en in hoeverre
dit wetsvoorstel zich verhoudt tot het streven om de administratieve lasten
te verminderen. Zoals ik in de voorgaande paragrafen al heb toegelicht, zijn
de juridische loketten, anders dan de bureaus rechtshulp, alleen nog belast
met de eerstelijns rechtshulp en worden de voorheen door de bureaus rechtshulp
verrichte private taken op het terrein van de gesubsidieerde
rechtsbijstand overgelaten aan de advocatuur. Wel hebben de juridische loketten
nog enkele taken terzake van mediation (voorlichting, doorverwijzing) toebedeeld
gekregen. Mediation zelf geschiedt, net als verdergaande rechtsbijstand, door
private partijen (mediators). Bij de juridische loketten zal in een zaak in
beginsel een uur worden besteed aan het verrichten van bovenbedoelde publieke
taak. Met het oog hierop is er geen reden om aan te nemen dat de voorgestelde
stelselherziening voor de juridische loketten te veel papierwerk of onnodig
tijdsverlies tot gevolg zal hebben. In dit verband kan er bijvoorbeeld nog
op worden gewezen dat het vaststellen van de draagkracht van een rechtzoekende
door het juridisch loket op eenvoudiger wijze geschiedt dan in het kader van
de beoordeling van de aanvraag om een toevoeging. Deze stelselherziening is
daarnaast in zeer beperkte mate van invloed op de administratieve lasten voor
het bedrijfsleven (advocatuur) en de burger (rechtzoekenden). Voor een toelichting
op de administratieve lasten voor de advocatuur verwijs ik naar het antwoord
hierboven op de vragen hierover van de leden van de fracties van het CDA en
de PvdA. De administratieve lasten zullen voor de burger gemiddeld genomen
licht afnemen, omdat het juridisch loket beter geëquipeerd is dan de
bureaus rechtshulp (call centre, website) en rechtzoekenden daardoor minder
reistijd hoeven te maken.13. ArtikelsgewijsADe leden van de LPF-fractie merken op dat in dit onderdeel wordt verwezen
naar artikel 1, eerste lid, onderdeel q, van de Wet op de rechtsbijstand,
maar dat laatstbedoeld onderdeel in de huidige wet en in dit wetsvoorstel
ontbreekt. Dit laatste berust echter op een misverstand. Vanwege de Wet van
22 december 2005 tot wijziging van de Wet op de rechtsbijstand houdende
aanpassing van het inkomens- en vermogensbegrip aan het fiscale inkomensen
vermogenbegrip (Stb. 2006, 9) zijn aan artikel 1 van de Wet op de rechtsbijstand
namelijk zes nieuwe onderdelen, waaronder een onderdeel q, toegevoegd.MDe leden van de CDA-fractie vragen waarom in het voorgestelde artikel
24a niet is opgenomen dat een rechtzoekende in geval van doorverwijzing door
het juridisch loket naar een advocaat voor een licht advies in aanmerking
komt voor de lichte adviestoevoeging.Hierop antwoord ik graag het volgende. Dat in dit wetsvoorstel niet wordt
bepaald dat doorverwijzing van een rechtzoekende naar een advocaat zonder
meer betekent dat bijvoorbeeld een lichte adviestoevoeging wordt verkregen,
kent met name als reden dat de raad voor rechtsbijstand in het kader van de
beoordeling of een toevoeging kan worden verleend een uitgebreidere draagkrachttoets
uitvoert dan in het spreekuur van het juridisch loket kan plaatsvinden. Hierdoor
is het mogelijk dat wordt geconcludeerd dat het inkomen van een rechtzoekende,
aan wie rechtshulp door het juridisch loket is verleend, toch te hoog is om
voor gesubsidieerde rechtsbijstand in aanmerking te komen. Voor een nadere
toelichting hierop verwijs ik graag naar het antwoord op een vraag hierover
in paragraaf 3. Daarnaast kan erop worden gewezen dat zich het geval
kan voordoen dat in een zaak waarbij voor licht advies is doorverwezen, door
de advocaat wordt geconcludeerd dat de hoeveelheid arbeid die hierin moet
worden geïnvesteerd bij nader inzien toch meer is dan in geval van licht
advies en dat daarom bijvoorbeeld een reguliere adviestoevoeging zal moeten
worden aangevraagd. Ook dit vormt reden om doorverwijzing naar een advocaat
voor licht advies niet zonder meer tot gevolg te laten hebben
dat een lichte adviestoevoeging wordt verleend. Voorts wijs ik er in dit verband
nog op dat voor het aanvragen van een lichte adviestoevoeging tussenkomst
door het juridisch loket niet noodzakelijk is. Een rechtzoekende kan zich
voor bijvoorbeeld licht advies ook direct tot een advocaat wenden en dan een
lichte adviestoevoeging laten aanvragen.Ook vragen de leden van de CDA-fractie waarom er niet voor is gekozen
om voor alle rechtzoekenden dezelfde eigen bijdrage bij een lichte adviestoevoeging
te introduceren. In antwoord hierop merk ik op dat met betrekking tot de eigen
bijdrage bij een lichte adviestoevoeging twee inkomenscategorieën worden
onderscheiden, omdat de hoogte van deze eigen bijdrage, net als de eigen bijdrage
bij een reguliere toevoeging, afhankelijk wordt gesteld van de draagkracht
van de rechtzoekende. Voor rechtzoekenden met een inkomen dat op of net boven
het bijstandsniveau ligt, bedraagt de eigen bijdrage bij een lichte adviestoevoeging € 35
(prijspeil 2005). Andere minder draagkrachtige rechtzoekenden zijn bij deze
toevoeging een eigen bijdrage van € 66 (prijspeil 2005) verschuldigd.
Voor een nadere toelichting op de hoogte van de eigen bijdrage bij een lichte
adviestoevoeging verwijs ik nog graag naar mijn antwoord op vragen hierover
van enkele fracties in paragraaf 4.NDe leden van de SP-fractie vragen in te gaan op het risico dat een medewerker
van het juridisch loket oordeelt dat voor een probleem inschakeling van een
advocaat nodig is en de advocaat meent dat het loket dat probleem moet kunnen
oplossen. Zij vragen of er met de in artikel 28, eerste lid, nieuw opgenomen
weigeringsgrond niet een kans is dat de rechtzoekende heen en weer wordt gestuurd
tussen loket en advocaat. Hierop antwoord ik graag het volgende. Zoals ik
in de voorgaande paragrafen heb aangegeven strekt de in dit wetsvoorstel vervatte
stelselherziening er juist toe om een zuiver onderscheid aan te brengen tussen
publieke taken (rechtshulp) en private taken (verdergaande rechtsbijstand)
terzake van gesubsidieerde rechtsbijstand. Eerstgenoemde taak wordt uitsluitend
en kosteloos door het juridisch loket verricht; verdergaande rechtsbijstand
wordt in alle gevallen door de advocatuur op basis van een toevoeging verleend.
In lijn hiermee is dan ook voorgesteld om in artikel 28, eerste lid, onderdeel
d (nieuw), vast te leggen dat een toevoeging wordt geweigerd indien het gaat
om een rechtsprobleem dat het juridisch loket kan afhandelen. Dat deze weigeringsgrond
toepassing vindt in gevallen waarin een rechtzoekende door het juridisch loket
naar een advocaat voor bijvoorbeeld licht advies is verwezen, valt uiteraard
niet geheel uit te sluiten, maar de kans dat hiervan vaak sprake zal zijn
acht ik niet groot. Mede vanwege de uitbreiding van de duur hiervan biedt
het spreekuur medewerkers van het juridisch loket immers voldoende gelegenheid
voor een analyse van het probleem van de rechtzoekende en een goede inschatting
of dat probleem al dan niet verdergaande rechtsbijstand behoeft. Naar verwachting
zal laatstbedoelde weigeringsgrond veeleer toepassing kunnen gaan vinden in
het geval dat de rechtzoekende zich zonder tussenkomst van het juridisch loket
tot een advocaat gewend heeft. In geval van weigering van de toevoeging op
bovenbedoelde grond is ook meteen duidelijk dat afhandeling van het rechtsprobleem
door het juridisch loket dient te geschieden. Naar mijn oordeel zal de introductie
van deze weigeringsgrond mede hierom dan ook niet vaak tot gevolg hebben dat
rechtzoekenden voor de afhandeling van hun probleem tussen het juridisch loket
en de advocatuur zullen blijven worden gestuurd. Benadrukt zij tenslotte nog
dat rechtzoekenden in geval van weigering van de toevoeging op bovenbedoelde
grond ook geen financieel nadeel daarvan zullen ondervinden, aangezien zij
dan kosteloos terecht kunnen bij het juridisch loket. PIn het voorgestelde artikel 35, tweede lid, wordt bepaald dat de regels
omtrent de (hoogte van de) eigen bijdrage bij algemene maatregel van bestuur
worden vastgesteld. In reactie op het verzoek van de leden van de CDA-fractie
om een nadere toelichting op deze regels, kan ik ten eerste opmerken dat in
laatstgenoemde algemene maatregel van bestuur datgene wat thans nog in artikel
35 van de wet wordt geregeld een plaats zal krijgen. Daarbij gaat het derhalve
in hoofdzaak om de verschillende inkomenscategorieën, de daarbij behorende
hoogten van de door de rechtzoekende verschuldigde eigen bijdrage alsmede
de jaarlijkse indexering van de eigen bijdragen. Daarnaast zullen in deze
algemene maatregel van bestuur bijvoorbeeld ook de (lagere) eigen bijdrage
in geval van een lichte adviestoevoeging en de gevallen waarin de rechtzoekende
wordt vrijgesteld van de eigen bijdrage worden geregeld. Benadrukt zij nogmaals
dat ingevolge artikel 49 van de wet voor de vaststelling en daaropvolgende
wijzigingen van deze algemene maatregel van bestuur een voorhangprocedure
is voorgeschreven.De Minister van Justitie,J. P. H. Donner 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30436-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl