Rapportage Integratiebeleid Etnische Minderheden 2003; Verslag algemeen overleg op 10 maart 2004
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29203, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29203 nr. 9

29-03-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de bewindsliedenNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29203Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 51 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 203Rapportage Integratiebeleid Etnische Minderheden 2003nr. 9VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 29 maart 2004De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 en de vaste commissie voor Justitie1 hebben
op 10 maart 2004 overleg gevoerd met de heer De Geus, minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, en mevrouw Verdonk, minister voor Vreemdelingenzaken
en Integratie, over:– het plan van aanpak op hoofdlijnen
voor de emancipatie en integratie van vrouwen en meisjes uit etnische minderheden
(29 203, nr. 3);– de SCP-doelgroepanalyse vrouwen uit etnische minderheidsgroeperingen
(SZW-0400085).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Hirsi Ali (VVD) is verheugd dat de
regering een extra inspanning wil leveren voor de emancipatie van meisjes
en vrouwen uit etnische minderheden en snel uitvoering heeft gegeven aan de
motie-Bussemaker c.s. (28 600-XV, nr. 101) waarin werd gevraagd om vrouwen
die aantoonbaar slachtoffer zijn van huiselijk geweld, een zelfstandige verblijfsvergunning
te verlenen. Het plan van aanpak op hoofdlijnen is op een aantal punten een
stap in de goede richting voor het bestrijden van de sociaal-economische achterstand
van vrouwen uit etnische minderheden, zoals het opzetten van projecten om
allochtone vrouwen te leren hoe zij een baan kunnen bemachtigen en het stimuleren
van gemeenten en werkgevers om allochtone vrouwen aan het werk te helpen.
Concrete doelstellingen worden echter uitgesteld of uitbesteed. Wat verstaat
de regering trouwens precies onder emancipatie van allochtone vrouwen?Het grootste obstakel op de weg van emancipatie en integratie van vrouwen
uit etnische minderheden is het cultuurgelegitimeerde geweld, gepleegd door
mannelijke familieleden, en het doodzwijgen door vrouwelijke familieleden,
de zogenaamde sociale roddelcultuur. Hoe wil de regering deze roddelcultuur
doorbreken? Niet alle vrouwen en meisjes worden trouwens blootgesteld aan
geweld dat door de plegers ervan verdedigd wordt op grond van cultuur of geloof.
Ook zijn niet alle onderdelen van de cultuur en het geloof van de diverse
minderheden in Nederland onderdrukkend. Zorgwekkend zijn die cultuuren geloofsuitingen
die door middel van drang en dwang individuen, met name vrouwen, belemmeren
in hun vrijheid en veiligheid. Het lijkt niet doenlijk om, zoals het kabinet
voorstelt, deze vormen van geweldsmisdrijven te voorkomen door debat en dialoog.
Op voorhand wijst mevrouw Hirsi Ali debatten en dialogen tussen bijvoorbeeld
de commissie PaVEM (Participatie van vrouwen uit etnische minderheidsgroepen)
en de plegers van dat geweld niet af, maar het kabinet moet bedreigde vrouwen
en meisjes ook bescherming bieden.Er is een beschermingsplan nodig op grond waarvan vrouwen en meisjes die,
omdat zij geëmancipeerd zijn of die zich willen emanciperen, bedreigd
worden met geweld, een casemanager toegewezen krijgen. Voor de inzet van deze
mogelijk met de door de regering genoemde wijkgebonden contactpersoon te vergelijken
persoon zou het in het kader van het Veiligheidsprogramma voor rechtshandhaving
uitgetrokken geld aangewend kunnen worden. Verder moeten bedreigde vrouwen
een mobiel alarmsysteem krijgen dat rechtstreeks in verbinding staat met de
politie. Momenteel wordt er met zo'n alarmsysteem geëxperimenteerd, maar
de coördinatie verloopt slecht. Aangezien het een primaire taak van de
overheid is om de veiligheid van haar onderdanen te garanderen, is het kabinet
gehouden om die problemen zo spoedig mogelijk weg te werken. Eerwraak, ontvoeringen
en gedwongen huwelijken kunnen pas worden voorkomen, als er inzicht is in
de aantallen gepleegde delicten. Er zou dan ook een registratiesysteem voor
cultuurgelegitimeerd geweld opgezet moeten worden. Op grond daarvan kan in
een volgende analyse van de emancipatie van vrouwen en meisjes uit etnische
minderheden ook beoordeeld worden of de preventieve maatregelen van de regering
effect hebben gehad. Er mag ook niet langer sprake zijn van een gedoogcultuur.
Weet de regering overigens hoeveel Nederlandse meisjes met Marokkaanse of
Turkse ouders ontvoerd worden naar dorpen in Marokko of Turkije? Zijn er reddingsoperaties
in gang gezet om die meisjes terug te halen naar Nederland en worden de ontvoerders
vervolgd? Ook die reddingsoperaties zouden opgenomen moeten worden in genoemd
beschermingsplan.Desgevraagd merkt mevrouw Hirsi Ali nog op dat zij vindt dat mannen die
zich schuldig hebben gemaakt aan huiselijk geweld, na hun scheiding niet straffeloos
weer een nieuwe vrouw moeten kunnen halen uit het land van herkomst. Aangezien
het strafrecht op dit punt geen soelaas biedt, wil zij dat mannen die zich
hieraan schuldig maken, tien jaar lang betalen voor hun ex-vrouw. Dat wil
echter niet zeggen dat de ex-vrouw die naar Nederland is gekomen voor haar
huwelijk, bij die man moet zijn of van hem afhankelijk is. Die vrouwen kunnen
ervoor kiezen om terug te gaan naar het land van herkomst, maar zij kunnen
ook een inburgeringstraject volgen.Mevrouw Stuurman (PvdA) memoreert dat het
tweede paarse kabinet de commissie Arbeidsdeelname vrouwen uit etnische minderheidsgroepen
heeft ingesteld en dat in 2002 een rapport is uitgebracht over de bevordering
van de maatschappelijke participatie van vrouwen uit etnische minderheidsgroepen.
Uit de inventarisatie van het kabinetsbeleid voor allochtone vrouwen in Nederland
uit 2003 blijkt dat allochtone vrouwen in het beleid tussen wal en schip vallen.
Deze conclusie is ook getrokken door de commissie-Blok. Thans is er het plan
van aanpak op hoofdlijnen voor de emancipatie en integratie van
vrouwen en meisjes uit etnische minderheden. Voor de uitwerking hiervan wordt
de komende drie jaar ruim 5,5 mln uitgetrokken. Zijn de inspanningen evenwel
gericht op het doorbreken van het isolement van vrouwen of ligt het accent
op het bespreekbaar maken van onderwerpen die een belemmering vormen voor
emancipatie? Wat wordt bedoeld met het vergroten van de toegankelijkheid voor
vrouwen uit etnische minderheden van de arbeidsmarkt? Wanneer is het beleid
geslaagd? Welke effecten worden verwacht van discussies over emancipatiebelemmerde
factoren?In de uitwerking van het plan van aanpak zal vooral nadruk moeten worden
gelegd op het arbeidsmarktbeleid en scholing, omdat die zaken cruciaal zijn
voor emancipatie en integratie. Toeleiding naar de arbeidsmarkt en instroom
in een functie op een niveau dat overeenkomt met verworven competenties, moeten
centraal staan. Als elders verworven diploma's worden erkend, zouden vele
vrouwen, met een aanvullende scholing, eerder ingezet kunnen worden op de
arbeidsmarkt. Aandacht voor werkloosheid van allochtone meisjes is niet genoeg.
Met de sociale partners moet tot een concreet plan van aanpak arbeidsparticipatie
van etnische minderheden gekomen worden. Verder moet de overheid de deskundigheid
ter zake bij gemeenten en CWI vergroten. Het behoud van de Wet SAMEN is van
belang voor bevordering van de arbeidsparticipatie van vrouwen uit etnische
minderheden. Er zijn duale trajecten nodig die na de inburgering aansluiting
bieden op reïntegratietrajecten. Ook moeten er leerwerktrajecten ontwikkeld
worden, speciaal gericht op allochtone vrouwen. Het bieden van betaalbare
kinderopvang die aansluit bij de behoefte van deze groep, is ook nog een probleem,
maar dat komt aan de orde bij de behandeling van de Wet basisvoorziening kinderopvang.Op welke wijze worden werkgevers ertoe aangespoord om bij voorrang allochtone
vrouwen aan te nemen? Wordt hierbij voortgegaan op de met het MKB-minderhedenconvenant
ingeslagen weg of wordt er een nieuw convenant voor deze specifieke groep
afgesloten? Het kabinet wil tot 2005 40 000 herintreders aan werk helpen.
Hoeveel allochtone vrouwen zullen hierdoor aan werk geholpen worden en hoe
zal een en ander gefinancierd worden? Volgens MKB-Nederland kunnen zo'n 10 000
allochtone vrouwen direct aan het werk. Zal er in het actieplan Vrouwen uit
de WAO trouwens rekening worden gehouden met het feit dat allochtone vrouwen
oververtegenwoordigd raken in de WAO? Taal blijkt voor vrouwen nog vaak een
grote hindernis te zijn bij het zoeken van werk. Allochtone vrouwen, ook oudkomers,
moeten dan ook gestimuleerd worden om taalcursussen te volgen. Ook moeten
taalcursussen beter aangesloten worden op de praktijk. Misschien is het een
idee om «eigen» mensen bij het geven van die cursussen te betrekken,
omdat zij weten wat er in de praktijk nodig is.Het plan van aanpak richt zich op vrouwen en meisjes die reeds langere
tijd in Nederland wonen of hier geboren zijn, en specifiek op degenen die
met het huidige beleid niet of nauwelijks worden bereikt. Nieuwkomers zouden
al worden uitgerust middels de inburgering, maar daar zijn nogal wat vraagtekens
bij te plaatsen, bijvoorbeeld ten aanzien van alleenstaande vrouwen. Verder
is het de vraag hoe achterhaald kan worden welke allochtone vrouwen niet door
het huidige beleid worden bereikt. Ook moet er meer aandacht komen voor een
individuele benadering. De wijkgebonden contactpersonen waarvan sprake is
in het nieuwe subsidiebeleid, zouden echter breder en minder vrijblijvend
ingezet moeten worden. Hiervoor kunnen bestaande sociaal-culturele of maatschappelijke
werkers worden ingezet. Verder zouden vrijwilligersinitiatieven meer geactiveerd
moeten worden. Aangezien de moedercentra hier een goede rol bij kunnen spelen,
zou de subsidie hiervoor centraal verstrekt moeten worden door het ministerie
van SZW.Allochtone vrouwen en meisjes uit de Turkse of Marokkaanse gemeenschap
moeten hun zelfbeschikkingsrecht vaak volop bevechten. Wat wil de minister
ondernemen om hun rechtspositie te versterken? Aangezien geconcludeerd
moet worden dat het kabinet in het plan van aanpak geen concrete doelstellingen
en doelen heeft geformuleerd, moet nu eerst de vraag beantwoord worden wanneer
allochtone vrouwen volgens het kabinet geëmancipeerd zijn en wanneer
allochtone vrouwen zelf vinden dat zij geëmancipeerd zijn. Mevrouw Stuurman
zegt desgevraagd dat zij vreest dat het emancipatieproces nooit voltooid zal
zijn, maar meent dat er van een stap in de goede richting gesproken kan worden
als een groot gedeelte van de allochtone vrouwen economisch zelfstandig is
en dus arbeid kan verrichten.Mevrouw Kraneveldt (LPF) meent dat de sleutel
tot emancipatie en integratie van etnische minderheden vooral bij de vrouwen
en de meisjes ligt. In de brief van 28 oktober staat dat het plan van
aanpak op hoofdlijnen nader in een uitvoeringsplan zal worden uitgewerkt door
FORUM (Instituut voor multiculturele ontwikkeling), de commissie PaVEM en
E-Quality (Experts in gender en etniciteit). Dit zijn natuurlijk ter zake
kundige partners in de discussie over dit thema, maar het is wel de vraag
waarom een en ander wordt uitbesteed. Het is wel een goede zaak dat het kabinet
het accent wil verschuiven van het aanbieden van regelingen en voorzieningen
naar het stimuleren en uitlokken van initiatieven van de doelgroep zelf. Etnische
vrouwen moeten gestimuleerd worden tot het leren van Nederlands, als zij dat
nog onvoldoende spreken, tot het volgen van de hoogste opleiding die zij aankunnen,
en tot het zoeken van een goede baan. Verder moeten zij beschermd worden tegen
cultureel en huiselijk geweld en onderdrukking. In dit verband is het de vraag
hoe het kabinet de verantwoordelijkheidsverdeling ziet tussen die vrouwen,
de maatschappij en de overheid.Het is een goede zaak dat het kabinet de rol van zelforganisaties en de
doelgroep zelf wil versterken, omdat de emancipatie anders alleen een zaak
wordt van voornamelijk witte beleidsmakers, hulpverleners en betweters. Die
zelforganisaties zullen dan echter wel extra geld moeten krijgen. Vraag aan
de minister van SZW is hoe de emancipatiesubsidies verdeeld moeten worden
over de verschillende organisaties om versnippering te voorkomen en initiatieven
zo goed mogelijk te bundelen. Verder is het de vraag of de organisaties moeten
voldoen aan de nieuwe eisen voor projectsubsidie of dat zij in aanmerking
komen voor subsidie op structurele basis. Zullen voor deze doelgroep trouwens
ook alleen maar projecten die zich richten op vrouwen met een achterstand
ten opzichte van andere vrouwen, gesubsidieerd worden en zo ja, betekent dit
dat projecten voor emancipatie ten opzichte van de eigen allochtone echtgenoot
niet gesubsidieerd worden?Het kabinet wil ook expertmeetings, debatten en dialogen organiseren.
Op zichzelf is er niets mis met praten, maar er moet niet weer een duur betaald
babbelcircuit opgetuigd worden. Er moet vooral gesproken worden met de mensen
die het direct betreft. Wat dat aangaat, ziet mevrouw Kraneveldt meer in het
samenstellen van een pool van 50 discussieleiders, omdat die een positief
rolmodel kunnen vervullen. Zij vraagt zich overigens af waarom de participatietoolkit
die ontwikkeld gaat worden, eerst twee jaar in pilotvorm door een aantal gemeenten
getest moet worden. Kan er niet een goede toolkit ontwikkeld worden waarmee
alle gemeenten meteen aan de slag kunnen gaan? Welke gemeenten zijn overigens
geselecteerd om mee te doen aan de pilot en is die pilot al gestart? Verder
wil mevrouw Kraneveldt weten hoe de aangekondigde landelijke campagne voor
emancipatie en integratie eruit moet komen te zien. Is het niet beter om de
moeilijkst te bereiken doelgroep, de vrouwen en meisjes die nauwelijks hun
huis uitkomen, aan te spreken op de plaatsen waar zij wel komen, dus op school,
op het consultatiebureau of bij een inburgerings- of taalcursus?Het SCP heeft geconcludeerd dat het opleidingsniveau, de sociale positie
en de arbeidsparticipatie van vrouwen uit etnische minderheden de afgelopen tien jaar verbeterd is. In het licht van de conclusie over gezinsvorming
en de rem die hierdoor gezet wordt op de emancipatie van zowel de vrouwen
die hier komen, als de vrouwen die hier al zijn, pleit mevrouw Kraneveldt
nogmaals voor strenge criteria voor gezinsvorming en -hereniging. Er moet
een welbewuste keuze gemaakt worden voor de allochtone vrouwen die hier al
zijn.De heer Eski (CDA) merkt op dat veel vrouwen
uit etnische groepen hun plek hebben gevonden in de Nederlandse samenleving.
Volgens het CBP vormt deze groep iets minder dan een kwart van de groep. Ze
spreken de Nederlandse taal, ze volgen onderwijs of hebben een baan, maar
53% van de allochtone vrouwen bevindt zich in een kansarme positie. Overheden,
maatschappelijke organisaties en betrokkenen zelf hebben de verantwoordelijkheid
om zich in te zetten voor sociaal-economische en culturele integratie, maatschappelijke
participatie en emancipatie. Zoals de commissie PaVEM heeft geformuleerd,
zijn vrouwen uit etnische minderheden de sleutel voor een succesvolle integratie
van etnische minderheden in Nederland in het algemeen. In het beleid dient
wel rekening gehouden te worden met de diversiteit binnen de etnische groepen.
Gezien het belang van kennis van de Nederlandse taal en samenleving kan de
heer Eski instemmen met het voorstel om de inburgeringscursussen reeds te
starten in het land van herkomst. Verder zullen de nog aan te stellen wijkgebonden
contactpersonen onder meer vrouwen met opvoedkundige taken moeten aanzetten
tot deelname aan inburgeringstrajecten. Kan met het oog daarop met de minister
van OCW gewerkt worden aan een verbetering van de toegankelijkheid van taalcursussen
in de buurt? Het actief werven van allochtone vrouwen als personeel voor kinderopvang
en peuterspeelzalen zal allochtone ouders stimuleren hun kinderen naar de
voor- en vroegschoolse educatie te sturen.De werkloosheid onder meisjes en vrouwen met een Turkse of Marokkaanse
achtergrond is drie tot vier keer hoger dan de werkloosheid onder autochtone
meisjes en vrouwen. Het kabinet wil het aandeel van vrouwen op de arbeidsmarkt
verhogen van 54% naar 65% in 2010. Van de 60 000 allochtone vrouwen die
ingeschreven zijn als werkzoekende, zijn er 10 000 direct bemiddelbaar
en kunnen de anderen met enige scholing aan een baan geholpen worden. In het
plan van aanpak staat echter niets over discriminatie op de arbeidsmarkt en
de traditionele rolpatronen in allochtone gezinnen. Wat wordt hieraan gedaan
en naar welk percentage wordt er gestreefd voor de arbeidsparticipatie van
allochtone vrouwen? Het kabinet moet in dit verband ook een beroep doen op
de gemeenten en de sociale partners. Van de Antilliaanse en Surinaamse vrouwen
heeft 59% werk, maar zij zijn veelal alleenstaande ouder. Om te voorkomen
dat er sociale problemen ontstaan omdat kinderen opgroeien zonder betrokkenheid
van de vader, moet bekeken worden of vaders die hun verantwoordelijkheid niet
nemen, bijvoorbeeld financieel geprikkeld kunnen worden om alsnog een bijdrage
te leveren aan de opvoeding.Om de emancipatie van meisjes en vrouwen uit etnische minderheden te bevorderen,
moet ook voorlichting gegeven worden over zaken die culturele integratie bevorderen
of belemmeren. Ook is het van belang dat allochtone mannen zich bewust worden
van zaken als gelijke kansen voor vrouwen en mannen en een gezamenlijke verantwoordelijkheid
voor de opvoeding van kinderen en zorgtaken. Bij de discussies die het kabinet
hierover wil organiseren, moeten niet alleen allochtone vrouwenorganisaties
en allochtonenorganisaties in het algemeen betrokken worden, maar ook religieuze
organisaties, juist om de mannen erbij te betrekken. Verder kunnen allochtone
media worden benut om informatie te verspreiden en mensen te bereiken die
anders niet bereikt worden. In mediacampagnes kunnen rolmodellen uit de eigen
groep helpen om een cultuuromslag tot stand te brengen. In discussies en voorlichtingscampagnes
over bijvoorbeeld partnerkeuze, besnijdenis en eerwraak moet voorts
aandacht besteed worden aan de rol van religie en traditie. Als problemen
die te maken hebben met de sociale of economische positie, in verband worden
gebracht met de religie, dan ontstaat er niet alleen een verkeerd beeld, maar
worden ook de vooroordelen over een religieuze groep bevorderd. De eigen identiteit
van mensen moet evenwel gerespecteerd worden, mits die niet botst met de fundamentele
waarden van de rechtsstaat. Religie kan mensen positief inspireren en motiveren
om een bijdrage te leveren aan de samenleving. Daarom moet de religie niet
uit het openbare leven gebannen worden, maar moet er een dialoog worden aangegaan
met allochtone groepen met een andere religieuze overtuiging om een brug te
slaan tussen hun religieuze identiteit en de westerse tradities. Gebruiken
als vrouwenbesnijdenis of geweld tegen vrouwen, moeten echter krachtig bestreden
worden.Een kwart van de gezinnen uit etnische minderheden wordt geconfronteerd
met geweld in de privésfeer, maar slechts 5% van de allochtone vrouwen
doet aangifte van huiselijk geweld. Aangezien bijna 60% van de instroom in
de vrouwenopvang van allochtone afkomst is, moeten overheid en instellingen
preventief aandacht besteden aan de bestrijding van huiselijk geweld en voorlichting
geven om het taboe rond dit onderwerp te doorbreken. De politie moet dreigementen
serieus nemen, de veiligheid van het slachtoffer waarborgen en de daders daadwerkelijk
bestraffen. Verder zou niet het slachtoffer, maar de dader de woning moeten
verlaten. Ook moet onderzocht worden of er juridische maatregelen genomen
kunnen worden om de daders van huiselijk geweld gedurende een aantal jaren
te verbieden om een bruid uit het land van herkomst te halen.Mevrouw Vos (GroenLinks) wil weten waarom
de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie een debat wil starten over
het dragen van een hoofddoek door allochtone vrouwen. Tijdens Nationale vrouwendag
hebben moslimvrouwen te kennen gegeven dat zij trots zijn op hun hoofddoek
en hun godsdienst en dat het dragen van een hoofddoek niet betekent dat zij
onderdrukt worden. Die vrouwen moeten juist gesteund worden, omdat zij nu
vanwege hun hoofddoek vaak gediscrimineerd worden door werkgevers. Natuurlijk
mag er geen sprake zijn van dwang, waar het gaat om het dragen van kleding,
het verrichten van werk, het volgen van scholing en het aangaan van een relatie.
Vrouwen die geen hoofddoek willen dragen en zelf keuzes willen maken, moet
ook de ruimte worden geboden om daarover met anderen in gesprek te gaan. Dat
is echter iets anders dan het entameren van een debat onder het mom dat een
hoofddoek synoniem is aan onderdrukking. Keuzevrijheid moet de kern zijn van
alle activiteiten ter bevordering van de emancipatie en integratie van allochtone
vrouwen.In het plan van aanpak wordt te weinig aandacht besteed aan discriminatie
van allochtonen. De overige voorstellen in het plan zijn goed, maar moeten
nog wel nader uitgewerkt worden in concrete actieplannen. Er moet met name
gekeken worden naar de onderwerpen onderwijs en arbeidsmarkt, omdat vrouwen
juist langs die weg de mogelijkheid krijgen om hun leven zelf in te richten,
economisch zelfstandig te worden en eigen verantwoordelijkheid te nemen. Het
is trouwens verbazingwekkend dat het plan van aanpak alleen gericht is op
vrouwen die hier al zijn. Het is een illusie om te denken dat mensen in hun
land van herkomst al voldoende kennis kunnen opdoen van de taal en de inrichting
van de samenleving, inclusief de man–vrouwverhouding. Daarom moeten
de inburgeringscursussen ook opengesteld worden voor nieuwkomers.Gemeenten besteden momenteel veel aandacht aan allochtone jongens, omdat
zij problemen veroorzaken. Voor allochtone meisjes worden veel minder activiteiten
opgezet, omdat zij het wel redelijk doen. Ook zij hebben echter problemen,
bijvoorbeeld door onderdrukking en de ontwikkeling van de eigen seksualiteit.
Het kabinet moet dan ook uitdrukkelijker aandacht besteden aan allochtone
meisjes, onder meer om gelijke behandeling van jongens en meisjes
op school te waarborgen. Verder moeten er concrete doelstellingen geformuleerd
worden waaruit blijkt hoeveel allochtone meisjes en vrouwen op een bepaald
moment aan het werk moeten zijn. De bezuinigingen op gesubsidieerde banen
staan trouwens haaks op het streven om de arbeidsparticipatie van allochtone
vrouwen te laten toenemen. Ook moet er een alternatief gezocht worden voor
de Wet SAMEN. Verder vindt mevrouw Vos de inburgeringscursussen zowel qua
inhoud als qua aantal onvoldoende. Los hiervan, moeten vrouwen voorrang krijgen
bij de inburgeringscursussen. Zij hebben niet alleen de grootste achterstand,
maar zij vervullen ook een cruciale rol bij de opvoeding van hun kinderen,
de overdracht van de taal en de deelname aan de Nederlandse samenleving. Verder
is inburgering van groot belang voor de emancipatie van die vrouwen.Er zou een verbod op gedwongen huwelijken ingevoerd moeten worden. Verder
moeten vrouwen en meisjes gesteund worden bij het zelfstandig kiezen van een
partner. Op scholen zouden dan ook aparte emancipatielessen gegeven moeten
worden om meisjes, maar ook jongens beter voor te bereiden op en te steunen
in hun keuzes rond relaties en seksualiteit. Dat is namelijk niet alleen een
kwestie van het gezin. Ook zouden er op scholen een soort huiskamers ingericht
moeten worden voor meisjes die hierover thuis problemen hebben. Hier moet
natuurlijk extra geld voor vrijgemaakt worden. De school is echter de aangewezen
plek om aandacht te besteden aan de problemen die de multiculturele samenleving
met zich brengt. Verder moeten er veilige plekken gecreëerd worden voor
vrouwen die onderdrukt worden, die te maken hebben met seksueel geweld en
die thuis geen steun krijgen voor hun eigen keuzes.De heer Bakker (D66) merkt op dat er reden
is voor een specifiek beleid op het punt van emancipatie en integratie van
vrouwen en meisjes uit etnische minderheden. Die emancipatiebeweging zou echter
eigenlijk door de vrouwen zelf ingezet moeten worden. Het plan van aanpak
van de regering schetst een braaf beleid op diverse punten, maar er gaat geen
inspiratie vanuit. Om door te dringen tot de vrouwen en mannen waar het om
gaat, moet gezocht worden naar kopgroepen en moeten de rolmodellen veel creatiever
ingezet worden. Het laten opstellen van een uitvoeringsplan door FORUM, een
instituut waar veel allochtone mannen in zitten, de commissie PaVEM die voorgezeten
wordt door twee witte mannen, en E-Quality waar voornamelijk witte vrouwen
in zitten, zal volgens de heer Bakker niet zo veel effect hebben. Het is dan
ook de vraag hoe er een beweging kan ontstaan waardoor het emancipatieproces
van allochtone vrouwen mee geïnspireerd wordt. Desgevraagd zegt de heer
Bakker dat hij meent dat allochtone vrouwen hun hoofddoek zullen afdoen op
het moment dat zij het gevoel hebben dat zij in de Nederlandse samenleving
kunnen emanciperen, zonder bang te hoeven zijn. Hij heeft ook het idee dat
de allochtone vrouwen die zeggen dat zij er zelf voor kiezen om een hoofddoek
te dragen, slechts een beperkt aantal opties hebben om uit te kiezen, gezien
de smalle marges van sommige culturen en religies. Een verbod van de overheid
op het dragen van een hoofddoek zal ook geen enkel nut hebben, maar de hoofddoek
en de onderdrukking moeten wel onderwerp van discussie kunnen zijn.Nederland is een land van vrijheid en gelijke rechten. Onderdrukking,
uithuwelijking, ontvoering en bedreiging van vrouwen en meisjes zijn echter
te lang in het algemene strafrecht ondergebracht. Eerwraak en daaruit voortkomende
handelingen zijn zelfs enige tijd aangemerkt als strafverlichtende omstandigheden,
terwijl dat in de Nederlandse cultuur eigenlijk strafverzwarende omstandigheden
zijn. Er moet dan ook veel strikter bekeken worden waar vrouwen en meisjes
mee te maken krijgen. Daarom voelt de heer Bakker er wel voor om een beschermingsplan
op te zetten, al weet hij nog niet precies hoe dat vormgegeven moet worden.
In ieder geval moet duidelijk gemaakt worden dat Nederland genoeg
heeft van een cultuur die haar eigen mensen onderdrukt.In het plan van aanpak staan geen concrete doelen waarop het kabinet kan
worden afgerekend op het punt van de arbeidsparticipatie van allochtone vrouwen
en meisjes. Hier moet het kabinet echt meer ambitie tonen. Tot slot vraagt
de heer Bakker de minister van SZW, een oplossing te zoeken voor het feit
dat diploma's die vrouwen in het buitenland gehaald hebben, hier niet erkend
worden waardoor zij niet in hun oude beroep aan de slag kunnen.Het antwoord van de bewindsliedenDe minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie
merkt op dat een belangrijk gedeelte van de etnische minderheden in Nederland
afkomstig is uit niet-westerse, vaak traditionele samenlevingen en uit regio's
die op sociaal en economisch terrein ver achterlopen. Veel allochtone vrouwen
brengen van daar een leefpatroon met zich dat de integratie in ieder geval
niet bevordert. Zij hebben weinig of geen opleiding, zijn ondergeschikt aan
hun man en hebben geen mogelijkheden om deel te nemen aan het openbare leven.
Als zij het recht op seksuele zelfbeschikking of zelfbeschikking in het algemeen
opeisen, lopen zij het risico van gewelddadige acties. Het plan van aanpak
stimuleert het proces van zelfemancipatie en ondersteunt initiatieven van
vrouwen uit etnische groepen. Immers, een vrouw die deelneemt aan de samenleving,
integreert niet alleen zelf, maar beïnvloedt daarmee ook haar kinderen
en hopelijk ook haar man in positieve zin en is een voorbeeld en aanspreekpunt
voor andere vrouwen. Het nieuwe inburgeringsstelsel verplicht huwelijksmigranten
tot het leren van de Nederlandse taal en maatschappelijke oriëntatie,
voordat zij naar Nederland komen. Dat is in het belang van de vrouwen die
hierheen komen, en van hun eventuele kinderen. Zo kan voorkomen worden dat
zij drie hoog achter worden neergezet en zich niet kunnen ontplooien. Ook
het inburgeren van oudkomers heeft prioriteit. De taalcursussen moeten trouwens
wel aansluiten bij de praktijk.Emancipatie veronderstelt ook het bespreekbaar maken van taboes als huiselijk
geweld. Voordat er een oplossing gezocht kan worden voor problemen, moet de
omvang ervan echter eerst duidelijk in kaart gebracht zijn. Met de minister
van Justitie wordt momenteel gezocht naar een manier om vormen van geweld
tegen allochtone vrouwen en eerwraak te registreren. Hier zal in een apart
algemeen overleg over huiselijk geweld nader op worden ingegaan, evenals op
de suggestie van een beschermingsplan voor allochtone vrouwen. Tijdens een
bijeenkomst op Nationale vrouwendag met als onderwerp Religie en emancipatie
hebben allochtone vrouwen aangegeven dat er althans voor de moslima geen emancipatie
kan plaatsvinden zonder geweld. Juridisch zijn er trouwens geen mogelijkheden
om te verhinderen dat mannen die geweld hebben gebruikt tegen hun eerste vrouw,
opnieuw trouwen met een vrouw uit het land van het herkomst. Hier wordt wel
nader onderzoek naar gedaan.In het inburgeringsbeleid wordt wel degelijk aandacht besteed aan allochtone
vrouwen. Met de gemeenten wordt er een doelgroepenbeleid ontwikkeld voor niet-uitkeringsgerechtigde
vrouwen om die vrouwen door middel van positieve prikkels uit hun isolement
te halen. De inburgeringsplicht is op zichzelf niet echt een positieve prikkel,
maar daardoor kan wel van mannen geëist worden dat zij hun vrouw een
inburgeringscursus laten volgen. De minister zal overigens met MKB-Nederland
bekijken hoe er in het kader van het MKB-minderhedenconvenant snel meer allochtone
vrouwen aan werk geholpen kunnen worden. Verder bekijkt zij met de staatssecretaris
van SZW in hoeverre grote bedrijven hier een bijdrage aan kunnen leveren.
Nieuwkomers zullen voortaan trouwens het eerste gedeelte van het inburgeringstraject
in het land van herkomst moeten volgen. In Nederland volgt het
tweede gedeelte en pas daarna volgt het inburgeringsexamen.FORUM is een door de overheid ingesteld expertisecentrum op het terrein
van integratie. Vanwege die expertise en de daar aanwezige kennis van cultuurspecifieke
aspecten is FORUM gevraagd om het plan van aanpak uit te werken in een uitvoeringsplan.
Mensen zijn overigens in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor zaken
als integratie en emancipatie. De overheid kan hier wel voorwaarden voor scheppen,
zij het dat het aanbodgerichte systeem dan omgevormd moet worden in een vraaggericht
systeem. De te ontwikkelen participatietoolkit zal vanaf eind mei/begin juni
in pilotvorm worden toegepast door Breda, Groningen, Nijmegen, Zaanstad en
Ede. Roermond, Amsterdam-Noord of Alkmaar staan op de reservelijst indien
een van de zojuist genoemde gemeenten afhaakt. De zelforganisaties zullen
hier nauw bij betrokken worden. Uit de SCP-analyse blijkt dat nog 188 000
van de allochtone vrouwen die hier al langer zijn, kansarm zijn. Er zullen
extra inspanningen gepleegd moeten worden om deze vrouwen deel te laten uitmaken
van de samenleving, bijvoorbeeld door Nederlandse cursussen op brede scholen
of middels de voor- en vroegschoolse educatie.Ook initiatieven van allochtonenorganisaties worden gesubsidieerd, zoals
de video's van het Inspraakorgaan Turken om zaken als huiselijk geweld, eerwraak
en partnerkeuze bespreekbaar te maken. Het is trouwens van belang om bij het
aankaarten van die zaken een scheiding aan te brengen tussen religie en cultuur.
Ook moeten de allochtone mannen betrokken worden in de discussies hierover,
omdat zij veelal bepalen welke mogelijkheden de vrouwen krijgen om zich te
emanciperen. De mannen hebben ook meer moeite om een scheiding aan te brengen
tussen religie en cultuur. Nu gebruiken zij de Koran nog om hun vrouwen bepaalde
dingen te verbieden, maar zij moeten leren dat zij alleen maar kunnen winnen
in een situatie van gelijkheid tussen mannen en vrouwen.In bijeenkomsten over uiteenlopende onderwerpen blijken allochtonen vaak
vooral over het dragen van een hoofddoek te willen praten. Er zijn vele redenen
om een hoofddoek te dragen, maar er mag geen sprake zijn van dwang. Ook is
het de vraag of vrouwen die zeggen dat zij vrijwillig een hoofddoek dragen,
dat daadwerkelijk vrijwillig doen. Overigens mag het dragen van een hoofddoek
geen reden zijn voor discriminatie. Hier moet dan ook nog de nodige aandacht
aan besteed worden in de uitwerking van het plan van aanpak. Er is al wel
het nodige beleid ter bestrijding van discriminatie in het algemeen. Verder
hebben bijvoorbeeld de commissie Gelijke behandeling, het Landelijk bureau
ter bestrijding van rassendiscriminatie en de lokale klachtenbureaus extra
middelen gekregen voor verdere professionalisering. Ook is begin dit jaar
het Nationaal actieprogramma ter bestrijding van racisme en discriminatie
uitgebracht.De minister verwacht dat allochtone vrouwen zich als gevolg van de inburgeringsplicht
uit zichzelf zullen melden voor de inburgeringscursussen. Als dat niet gebeurt,
kan altijd nog overwogen worden om die vrouwen een voorrangspositie te geven.
Hierover zal alsdan overleg gevoerd moeten worden met de gemeenten. Emancipatie
maakt nu trouwens al deel uit van de inburgeringscursussen. Over het geven
van emancipatielessen op scholen zal verder gesproken moeten worden met de
minister van OCW. Ook moet er gezocht worden naar een manier om seksualiteit
en relaties op scholen bespreekbaar te maken voor allochtone meisjes. Het
aanmerken van burgerschap als een van de leerdoelen is overigens al een stap
in de goede richting. De minister merkt verder nog op dat de problemen van
allochtonen inderdaad niet langer gerelativeerd moeten worden, maar juist
helder benoemd en opgelost moeten worden. Er zijn veel allochtone vrouwen
die een rolmodel kunnen vervullen, maar zij moeten dan wel door de gemeenten
en het Rijk uitgedaagd worden om bijvoorbeeld als voorlichtster of discussieleidster
te functioneren. Tot slot merkt de minister op dat het plan van
aanpak uitgewerkt moet worden in een strijdbaar uitvoeringsplan.De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
beschouwt de inbreng van de commissie als een aansporing om het plan van aanpak
op hoofdlijnen snel concreet uit te werken. Op het punt van arbeidsmarkt en
scholing kunnen allochtone vrouwen ook profiteren van het meer algemene arbeidsmarktbeleid,
bijvoorbeeld waar het gaat om het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt
van bepaalde groepen en de strengere herkeuring voor de WAO. In het kader
van het plan van aanpak wordt specifiek aandacht besteed aan de knelpunten
die vrouwen uit etnische minderheden ondervinden op de arbeidsmarkt en bij
scholing, en wordt bekeken aan welke randvoorwaarden het algemene beleid moet
voldoen voor deze groep. Ondernemers worden trouwens ook aangesproken op de
arbeidsparticipatie van allochtone vrouwen. Met meer dan 100 grote ondernemingen
zijn al afspraken gemaakt over diversiteitsbeleid. Verder zijn er drie ESF/mixed-pilots
gaande waaraan met name allochtone vrouwen deelnemen, en wordt de doorstroming
van allochtone vrouwen als speerpunt meegenomen in het Ambassadeursnetwerk.
Overigens is de staatssecretaris van SZW degene die gaat over het benutten
van eerder verworven competenties en de betrokkenheid van de sociale partners
daarbij. Het mag evenwel niet zo zijn dat eerder verworven competenties van
vrouwen die naar Nederland komen in het kader van gezinshereniging of gezinsstichting,
niet benut worden.De subsidieregeling voor emancipatieprojecten geeft alle partijen de ruimte
om projecten in te dienen. Het is zeker niet de bedoeling om alleen discussiegroepen
te subsidiëren. Interne dialogen onder allochtone vrouwen zijn ook alleen
maar zinvol, als er vervolgens contact gezocht wordt met werkgevers of gemeenten.
Om voor subsidie in aanmerking te komen, moet men dan ook aantonen dat een
project meetbare doelen heeft en effectief is. In die zin is er op het punt
van kwaliteit dus sprake van een zekere concurrentie tussen de indieners van
projecten. In samenwerking met gemeenten wordt in een landelijk kader vormgegeven
aan de in het plan van aanpak genoemde campagne voor emancipatie en integratie.
De commissie Gelijke behandeling houdt zich overigens al bezig met het aanpakken
van specifieke punten waarop nog sprake is van discriminatie. Verder zullen
werkgevers in het kader van de wetgeving op het punt van gelijke behandeling
betrokken worden bij een positieve beeldvorming over emancipatie en integratie.
Ook wordt middels onder meer het plan van aanpak, het project Mannen in de
hoofdrol en het emancipatiesubsidiebeleid ingezet op de emancipatie van allochtone
mannen en jongens.De emancipatie van allochtone vrouwen begint geleidelijk aan vorm te krijgen.
Om de arbeidsparticipatie te verbeteren, moet er echter nog wel specifieke
aandacht worden besteed aan allochtone vrouwen die de Nederlandse taal niet
goed spreken, of zij hier nou al langer zijn of net in Nederland zijn gekomen.
Allochtone vrouwen die hier zijn opgegroeid, doen het wel redelijk goed op
de arbeidsmarkt. De opstelling van allochtone mannen is evenwel van cruciaal
belang voor het welslagen van de emancipatie van hun vrouwen. Daarover wordt
dan ook een dialoog aangegaan met deze mannen. Verder wordt hier aandacht
aan besteed door de commissie PaVEM. Er wordt dus gezocht naar middelen om
allochtone mannen duidelijk te maken dat zij niet bang behoeven te zijn voor
de emancipatie van hun vrouw. Nadere gedachtewisselingMevrouw Hirsi Ali (VVD) kondigt aan dat zij
een VAO zal aanvragen om een motie in te dienen waarin de regering aangespoord
wordt om te komen tot een beschermingplan voor allochtone vrouwen die te maken
hebben met geweld.Mevrouw Kraneveldt (LPF) herhaalt dat het
volgens haar niet goed mogelijk is om cultuur en religie van elkaar te scheiden
en roept de bewindslieden en de collega's op de discussie zonder taboes te
voeren.De heer Eski (CDA) merkt op dat het wel van
belang is dat allochtonen er onderling over discussiëren of zaken worden
ingegeven door religie of cultuur. Aangezien de emancipatie van allochtone
vrouwen volgens hem niet zal slagen, als deze vrouwen geen betaald werk kunnen
krijgen, vraagt hij de minister om een concrete doelstelling te formuleren
voor de arbeidsparticipatie van allochtone vrouwen.Mevrouw Vos (GroenLinks) vindt ook dat er
veel meer gedaan moet worden om de arbeidsparticipatie van allochtone vrouwen
te verbeteren. Er zou bijvoorbeeld niet bezuinigd moeten worden op gesubsidieerde
arbeid. Ook moeten bedrijven erop worden aangesproken dat zij geacht worden
om allochtone vrouwen in dienst te nemen.De heer Bakker (D66) herhaalt zijn vraag om
de arbeidsmarktdoelstellingen te concretiseren.De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
memoreert dat uit de SCP-analyse blijkt dat 53% van de allochtone vrouwen
in de leeftijd van 15 tot 64 jaar zich in een kansarme positie bevindt. Een
en ander heeft te maken met het gebrek aan scholing van met name de generatie
vrouwen die hier niet zijn opgegroeid. Op de langere termijn zal dit probleem
dus vanzelf afnemen. Op de kortere termijn zal de arbeidsparticipatie van
allochtone vrouwen evenwel gestimuleerd worden via beleid op het punt van
de arbeidsmarkt en de sociale uitkeringen. Verder zal worden geprobeerd om
meer zicht te krijgen op de precieze knelpunten hierbij.Van de 60 000 allochtone vrouwen die ingeschreven staan als werkzoekende,
zijn er inderdaad, zoals de commissie PaVEM stelt, 10 000 direct bemiddelbaar.
Zij worden dan ook direct bemiddeld door CWI. De resterende 50 000 vrouwen
hebben de een of andere vorm van hulp nodig, zoals een motivatie- of sollicitatietraining.
CWI heeft overigens vastgesteld dat allochtone vrouwen, los van hun kansen
op de arbeidsmarkt, zelf allerlei belemmeringen zien om te solliciteren. Zij
zijn bijvoorbeeld bang dat zij, als zij een baan in de zorg accepteren, dingen
moeten doen die tegen hun culturele overtuiging ingaan. In de bemiddeling
door CWI kunnen daar echter afspraken over gemaakt worden met bijvoorbeeld
ziekenhuizen. In het arbeidsmarktbeleid als geheel wordt trouwens al speciale
aandacht besteed aan allochtone vrouwen. Ingevolge het onderhavige
plan van aanpak wordt in aanvulling daarop geprobeerd om zaken die de arbeidsparticipatie
van allochtone vrouwen belemmeren, apart in beeld te brengen.De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,HamerDe voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en
Werkgelegenheid,Post XNoot1Samenstelling:Leden: Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker (D66), Bibi de Vries (VVD), De Wit
(SP), Van Gent (GroenLinks), Verburg (CDA), Hamer (PvdA), voorzitter, Bussemaker
(PvdA), Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Smits (PvdA), Örgü
(VVD), Weekers (VVD), Rambocus (CDA), De Ruiter (SP), Ferrier (CDA), ondervoorzitter,
Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Bruls (CDA), Varela (LPF), Eski (CDA), Koomen
(CDA), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Douma (PvdA), Stuurman (PvdA), Kraneveldt
(LPF) en Hirsi Ali (VVD).Plv. leden: Depla (PvdA), Dittrich (D66), Blok (VVD), Kant (SP), Halsema
(GroenLinks), Smilde (CDA), Verbeet (PvdA), Timmer (PvdA), Tonkens (GroenLinks),
Omtzigt (CDA), Adelmund (PvdA), Van Miltenburg (VVD), Visser (VVD), Algra
(CDA), Lazrak (Groep-Lazrak), Vietsch (CDA), Van der Vlies (SGP), Hessels
(CDA), Hermans (LPF), Van Oerle-van der Horst (CDA), Van Dijk (CDA), Wilders
(VVD), Van Dijken (PvdA), Blom (PvdA), Kalsbeek (PvdA), Eerdmans (LPF) en
Schippers (VVD).XNoot2Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Klaas de Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA), Vos
(GroenLinks), Rouvoet (ChristenUnie), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak
(PvdA), Luchtenveld (VVD), Wilders (VVD), Weekers (VVD), De Pater-van der
Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Verbeet (PvdA), ondervoorzitter,
Lazrak (Groep-Lazrak), Wolfsen (PvdA), Tonkens (GroenLinks), Jan de Vries
(CDA), Van Haersma Buma (CDA), Eerdmans (LPF), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van
Fessem (CDA), Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Griffith (VVD), Van der Laan (D66)
en Visser (VVD).Plv. leden: Van Hijum (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten
(PvdA), Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Vergeer (SP), Arib (PvdA), Karimi
(GroenLinks), Buijs (CDA), Sterk (CDA), Varela (LPF), Joldersma (CDA), Ormel
(CDA), Van Dijken (PvdA), Hermans (LPF), Örgü (VVD), Lambrechts
(D66) en Rijpstra (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29203-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl