Wet op de archeologische monumentenzorg; Voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20052006-29259, nr. C

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-06-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

29259 nr. C

13-06-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamAlgemeenI – Relatie van dit wetsvoorstel tot ruimtelijke
ordeningII – Rol overhedenIII – Rol Rijksdienst voor het Oudheidkundig BodemonderzoekIV – ArtikelgewijsArtikel 34aArtikel 37, lid 3Artikel 38, lid 1Artikelen 39 en 40Artikel 41aArtikel 42Artikel 44Artikel 45Artikel 48Artikel 49Artikel 50Artikel 51, lid 1Artikel 57Artikel 58Tot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29259Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 259Wijziging van de Monumentenwet 1988 en enkele andere wetten ten behoeve
van de archeologische monumentenzorg mede in verband met de implementatie
van het Verdrag van Valletta (Wet op de archeologische monumentenzorg)CVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR CULTUUR1Vastgesteld 13 juni 2006Het voorbereidend onderzoek heeft de commissie aanleiding gegeven tot
het maken van de volgende opmerkingen en het stellen van de volgende vragen.AlgemeenDe leden van de CDA-fractie hadden met belangstelling
van het wetsvoorstel kennis genomen. Deze leden onderschreven de noodzaak
om archeologische monumentenzorg een volwaardige plaats te geven in de relevante
wetgeving. Deze leden onderschreven in dit verband de wenselijkheid een regeling
te scheppen die zoveel mogelijk aansluit bij de bestaande wet- en regelgeving
zoals daar zijn het wettelijk regime voor MER-plichtige projecten, het regime
voor bouw en het anderszins uitvoeren van werkzaamheden in het kader van bestemmingsplannen
of in het kader van vrijstellingen alsmede het regime voor ontgrondingen.Deze leden wilden nog bij een aantal elementen van het wetsvoorstel nader
stilstaan. Zij zullen daarbij zoveel mogelijk de volgorde volgen van de artikelen
van het wetsvoorstel.De fractie van de PvdA is verheugd dat het
verdrag van Valletta nu eindelijk op de agenda van de Eerste Kamer staat om
geratificeerd te worden, maar deze fractie ziet ook de nadelen van een archeologische
markt en daarover enkele vragen stellen.De VVD-fractie heeft met belangstelling kennis
genomen van voorliggend wetsvoorstel. De VVD onderschrijft
de lijn die de staatssecretaris heeft gekozen om archeologische activiteiten
meer integraal in het ruimtelijk beleid in te bedden, meer te decentraliseren
en de markt ruim baan te geven. Essentieel hierbij is dat bij het vaststellen
van de inhoud (wat en met welke intensiteit moet worden geïnventariseerd
en onderzocht) recht wordt gedaan aan de beleidsruimte die de verschillende
bestuurslagen hebben op basis van de WRO en dat er geen centralistische rijksdirectieven
worden uitgevaardigd die de onderliggende bestuurslagen hun ruimte ontnemen.
Iedere gemeente heeft het recht op eigen keuzes en een mogelijkheid zijn eigen
identiteit te creëren met behulp van de geschiedenis in de bodem. Op
gemeentelijk niveau moeten hiervoor ook de middelen worden gevonden.De VVD-fractie maakt zich zorgen over de verdere
uitwerking van dit wetsvoorstel. Van oudsher is het archeologisch beleid erg
centralistisch georiënteerd. Zo hebben wij bijv. de Rijksdienst voor
het Oudheidkundig Bodemonderzoek, de Erfgoedinspectie, de universiteiten.
Het zal noodzakelijk zijn de verschillende verantwoordelijkheden strak en
scherp te gaan onderscheiden. In het wetsvoorstel is wat dit punt betreft
nog veel onduidelijk.Dit leidt voor de VVD-fractie tot een aantal
vragen.De leden van de SP-fractie merken op dat de
staatssecretaris met deze nieuwe Monumentenwet onder meer het Verdrag van
Malta wil implementeren. Deze leden hebben enkele vragen over de besluitvorming
tot de inrichting van een archeologische markt, de rol van overheden, de kwaliteitsborging
en de marginalisering van universiteiten.De leden van de fracties van de ChristenUnie en
de SGP hadden met belangstelling en waardering
kennis genomen van de inhoud van het wetsvoorstel. Zij waren de regering erkentelijk
voor de heldere toelichting en veelszins overtuigende verdediging van deze
belangrijke vernieuwing van de wetgeving met betrekking tot dit deel van ons
cultuurbezit.Deze leden stelden het op prijs wanneer nader zou worden beargumenteerd
waarom legislatief gekozen is voor de Monumentenwet als drager van de implementatie
van het Verdrag van Malta. Is ook overwogen een zelfstandige en dus voor de
zaak zelf veel meer herkenbare wet te maken? Het gaat toch om een geheel eigen
materie, met een aanpak die fors verschilt van die met de «bovengrondse»
monumenten. Dan zou terecht kunnen worden gesproken van een Wet op de archeologische
monumentenzorg, zoals nu als titel is vermeld. Wat is overigens de zin van
deze titel waar in de opzet van het wetsvoorstel na aanvaarding toch slechts
sprake zal zijn van een gewijzigde Monumentenwet 1988?I – Relatie van dit wetsvoorstel tot ruimtelijke
ordeningKan de staatssecretaris de PvdA-fractie uitleggen
hoe de aansluiting tussen deze wet en de nieuwe Wet op de Ruimtelijke Ordening
wordt gemaakt?Minister Dekker (VROM) wil voorrang geven aan woningbouw en wil voorkomen
dat Europese regels voor o.m. archeologie deze woningbouw beperken. De fractie
wil graag weten hoe deze uitlatingen zich verhouden tot de implementatie van
het Verdrag van Valletta. Dit geldt ook voor de aankondiging die deze minister
heeft gedaan inzake de introductie van een fast track
procedure waardoor gemeenten al bouwvergunningen aan bouwers kunnen afgeven
voordat het (gewijzigde) bestemmingsplan is goedgekeurd.De PvdA-fractie maakt zich zorgen over het
feit dat vigerende bestemmingsplannen in het wetsvoorstel buiten schot blijven
met alle nadelige gevolgen voor het bodemarchief van dien. Deelt de staatssecretaris
deze zorgen? Zoja, wat denkt ze eraan te doen?De leden van de VVD-fractie vernemen graag
hoe de staatssecretaris borgt dat beleidsruimte die nu binnen de WRO bestaat
ook gehandhaafd blijft en niet wordt ingenomen door sectorale belangen.De leden van de fractie van ChristenUnie en SGP vragen of het bij deze regelgeving niet allereerst
gaat om een zaak van ruimtelijke ordening. Het instrumentarium dat zal worden
ingezet is allereerst door die invalshoek gekwalificeerd. Immers, het gaat
om ruimtelijke afwegingen in bestemmingsplannen, om bouwvergunningen en ook
om een nieuwe provinciale bevoegdheid van ruimtelijk beleid namelijk het aanwijzen
van attentiegebieden. In de nota naar aanleiding van het verslag wordt gesteld
dat het wetsvoorstel er met name toe strekt «het archeologisch
belang beter te verankeren in ruimtelijke besluiten en andere besluiten met
gevolgen voor de bodem». Hieruit blijkt toch dat het aspect van de ruimtelijke
ordening, althans regelgevend en bestuurlijk, voorop staat?II – Rol overhedenEen aantal gemeenten hebben een eigen archeologische dienst. Kan de staatssecretaris
voor de leden van de VVD-fractie aangeven wat
precies hun bevoegdheden worden? Worden deze archeologische gemeentelijke
diensten nu ook gelijkwaardige partners in de markt? Gaan zij concurreren
met de commerciële bureaus? Mogen zij dan ook door het hele land gaan
werken?Zal in een AMvB duidelijk worden omschreven wie waarvoor verantwoordelijk
is ? Wie is de eisensteller, wie de toetser, wie de handhaver,wie de adviseur
en wie de uitvoerder? Naar de mening van de VVD
is het nodig dat de scheiding tussen beleid en uitvoering en markt en overheid
heel helder wordt.In het Verdrag van Malta is opgenomen dat de rijksoverheid verantwoordelijk
is voor de kwaliteit van de archeologiebeoefening. Hoeveel geld gaat er op
dit moment om in de archeologiemarkt, vragen de leden van de SP-fractie? Hoeveel extra belastingopbrengsten brengt dat met zich
mee? Welk percentage van deze extra opbrengsten zou naar op opvatting van
de staatssecretaris nodig zijn om universiteiten voldoende eigen middelen
te geven om invulling te geven aan de wettelijke mogelijkheid om een preferente
positie op te eisen?Gemeenten en provincies hebben bij opgravingen als gevolg van bodemverstoring
vaak een verantwoordelijkheid van zowel uitvoerder, adviseur én handhaver.
Kan de staatssecretaris aangeven hoe deze mogelijk strijdige rollen in dit
wetsvoorstel uit elkaar worden gehaald?In een brief aan Archon van 24 maart 2006 schrijft de staatssecretaris
met betrekking tot het synthetiserende onderzoek dat wordt gedaan in het kader
van het Oogst van Malta-programma: «Ik ben dan in het bijzonder benieuwd
naar de mate waarin het synthetiserend onderzoek dat uit middelen is gefinancierd
heeft bijgedragen aan meer politieke en beleidsmatige ruimte en aandacht voor
onderzoek op het gebied van archeologisch/ historisch landschap.» Deze
leden vragen wat de staatssecretaris heeft doen besluiten zich inhoudelijk
te mengen in deze wetenschappelijke archeologische discussie. Onderschrijft
zij, zo willen deze leden weten, de inhoudelijke scheiding van wetenschap
en politiek?Is de staatssecretaris het met de leden van de SP-fractie
eens dat in de door haar gekozen uitwerking van het Verdrag van Malta de archeologische
markt wordt gelijkgesteld met nagenoeg het gehele archeologische veld? En
dat daarmee onvoldoende recht wordt gedaan aan de onderscheiden functies van
archeologische bedrijven, universiteiten en overheden?De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP konden instemmen met het aanvaarden
van het beginsel de-veroorzaker-betaalt. De erkenning dat het bij onze archeologische
bodemschatten allereerst gaat om een gemeenschappelijk cultureel erfgoed hoeft
een zekere toerekening van kosten aan veroorzakers in geval van onderzoek
aan de bodem, eventuele opgravingen inbegrepen, niet in de weg te staan. De
vraag is dan wel of dit niet kan leiden tot een grotere kwetsbaarheid van
het beheer van dit erfgoed. Immers, veroorzakers krijgen een belang bij het
zo laag mogelijk houden van de kosten. Is in de gekozen opzet wel voldoende
zeker dat het vernietigen van archeologisch waardevolle artefacten om kosten
te voorkomen zal worden tegengegaan? Wie ziet daarop toe? Op welk moment?
En is zeker dat dit toezicht effectief zal zijn? Wat zijn de sancties bij
het verduisteren of zelfs onomkeerbaar vernietigen van archeologisch materiaal
om bijvoorbeeld de vertraging van een bouwproject ongehinderd voorgang te
laten vinden?III – Rol Rijksdienst voor het Oudheidkundig BodemonderzoekUit zeer recent onderzoek door de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek
(ROB) blijk dat 50% van de commerciële archeologische bedrijven
opgraafwerkzaamheden verrichten zonder deugdelijk programma van eisen. Op
welke termijn, denkt de staatssecretaris, dat de achterstand in kennis in
de hele keten is ingehaald? Zou tot die tijd de ROB niet de opdracht moeten
krijgen extra waakzaamheid te betrachten, zo vroegen de leden van de PvdA-fractie zich af.Kan de Staatssecretaris de rol van de ROB nog eens kritisch beschouwen
in dit nieuwe bestel vragen de leden van de VVD-fractie?
De ROB zegt te staan voor het nationaal archeologisch belang. Wat is dat precies
en waar is dat vastgelegd? Is dat nog noodzakelijk in dit nieuwe bestel?Kan de staatssecretaris aangeven welke inhoudelijke archeologische criteria
bepalen dat vondsten van nationaal of internationaal belang zijn? Zijn dit
criteria die door de hele archeologische wereld worden gedeeld en maatschappelijk
geaccepteerd (democratisch vastgesteld) of is dat de archeologische inhoudelijke
visie van de ROB? Zijn deze keuzes kwantificeerbaar te maken? Zou het niet
zo moeten zijn dat het Rijk alleen zeer globale kaders aangeeft in de vorm
van een nota en dat de provincie dat meer mag invullen en de gemeente het
verder verfijnd in het bestemmingsplan?Hoe is de verhouding tussen het ROB en de Erfgoedinspectie? Kan de staatssecretaris
nog eens helder aangeven wat de taak van de Erfgoedinspectie in de toekomst
zal zijn? Het wetsvoorstel biedt daarover naar de mening van de VVD-fractie onvoldoende duidelijkheid.Ook bij de leden van de SP-fractie bestaat
onduidelijkheid over de afbakening van de taken en bevoegdheden van de Erfgoedinspectie
(de voormalige RIA) en het nieuw te vormen kennisinstituut (met daarin de
ROB). Kan de staatssecretaris aangeven welke taken en bevoegdheden beide nieuwe
instellingen krijgen en hoe die zich tot elkaar zullen verhouden?De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP stelden vervolgens enkele vragen over
de positionering van de ROB. Welke relatie zal er formeel en materieel zijn
tussen het ROB en de provinciale en gemeentelijk depots. Beschikt de ROB bijvoorbeeld
over bevoegdheden om aanwijzingen te geven over de beste manier van beheer?
Of zullen dergelijke relaties slechts gaan bestaan tussen de depots en de
aangekondigde Erfgoedinspectie, voorheen Rijksinspectie voor de Archeologie?
Dat roept vervolgens, zo meenden deze leden, een andere vraag op. Als het
ROB primair een kenniscentrum zal gaan worden, in hoeverre is het dan nog
nodig dat het een rijksdienst blijft? Kan privatisering dan worden overwogen?
De zaak van de verdeling van bevoegdheden verdient sowieso verduidelijking.
De ROB heeft ook beheerstaken en is betrokken bij de voorbereiding van beleid
(blz. 26 MvT). Dat pleit voor het handhaven van het karakter van rijksdienst.
Echter, zijn deze taken te rijmen met de verbreding tot kenniscentrum voor
de archeologie? Vergt deze nieuwe rol niet meer afstand tot en onafhankelijkheid
van de overheid? En wat zal in de gegeven constructie de verhouding zijn tussen
het ROB en de nieuwe Erfgoedinspectie? IV – ArtikelgewijsArtikel 34aDe leden van de CDA-fractie vragen of het
in art. 34a lid 2 gaat om een limitatieve opsomming? De staatssecretaris is
voornemens jaarlijks een subsidieplafond vast te stellen, waarbij uitkeringen
worden verleend volgens het principe wie het eerste komt, die het eerste maalt.
Leidt deze systematiek er niet toe dat er automatisch een stuwmeer zal ontstaan
van aangehouden aanvragen, omdat het immers onredelijk zou zijn een goed onderbouwde
aanvrage in december van enig jaar te weigeren en vervolgens enige weken later
een in januari van dat volgende jaar ingediende aanvraag, die eigenlijk minder
in aanmerking zou komen dan bedoelde aanvrage van december van het voorafgaande
jaar, te honoreren? Zal overigens de te hanteren systematiek waarbij gewerkt
wordt met jaarlijkse drempelbedragen per gemeente of provincie niet leiden
tot calculerend gedrag waarbij de desbetreffende gemeenten of provincies aanvragen
zoveel mogelijk zullen concentreren in één jaar, zodat alsdan
de drempelbijdrage per definitie fors wordt overschreden? Werkt de systematiek
van vaste drempelbedragen niet zeer in het nadeel van gemeenten met historische
binnensteden? Het is toch vreemd dat bijvoorbeeld bij stad als Maastricht
dezelfde drempelbijdrage gehanteerd zou worden als bijvoorbeeld Tilburg, waar
(vrijwel) noch boven, noch onder de grond enig monument te vinden is. Door
de Staatssecretaris wordt voorts opgemerkt dat kleinere gemeenten meer van
de geboden excessieve kostenregeling zullen profiteren dan grotere gemeenten.
Acht de Staatssecretaris dit redelijk? Dit komt er immers op neer dat de regeling
als gevolg van de gekozen uitgangspunten met name nadelig zal uitvallen voor
grote steden met grote historische centra, zoals bijv. Leiden. Had terzake
een klassenindeling van gemeenten niet meer voor de hand gelegen?Artikel 37, lid 3In art. 37 lid 3 is voorzien dat aan de aanvrager van een sloopvergunning
de verplichting wordt opgelegd een rapport over te leggen met betrekking tot
de archeologische waarde van de bodem. Dit rapport zal eerst opgesteld kunnen
worden nadat het desbetreffende gebouw is afgebroken. De leden van de CDA-fractie vragen wat in zo’n geval de sanctie
is indien in die situatie een zodanig rapport niet beschikbaar zou komen?
Het heeft immers geen zin dan de sloopvergunning in te trekken, aangezien
het gebouw dan reeds gesloopt is.Artikel 38, lid 1In verband met het gestelde in art. 38 lid 1 sub a vroegen de leden van
de CDA-fractie zich af welke regels nu precies
bedoeld zijn. Gaat het hierbij om andere regels dan bedoeld in art. 43 van
de Wet? Kan op basis van het gestelde in art. 38 lid 1 sub b een gemeenteraad
een verordening vaststellen waarin zij neerlegt dat in alle of vrijwel alle
gevallen wordt afgezien van nader archeologisch onderzoek en/of het opleggen
van daartoe strekkende verplichtingen. Kortom, kan middels een verordening
vrijwel het volledige regime van dit wetsvoorstel voorzover dat verplichtingen
met zich meebrengt voor gemeentebesturen opzij worden gezet, een en ander
uiteraard met uitzondering van het gestelde in art. 38a lid 1.Kan GS aan een door de gemeenteraad vastgesteld bestemmingsplan de goedkeuring
onthouden omdat naar haar mening onvoldoende rekening is gehouden met de in
de grond aanwezige dan wel te verwachten monumenten, vragen de leden van de CDA-fractie vervolgens? Kan ook de Raad van State tot
een zodanig oordeel komen en op voormelde gronden een eerder goedkeuringsbesluit
van GS vernietigen? Heeft het desbetreffende gemeentebestuur een ruime beleidsvrijheid
ten aanzien van de kwestie of zij al dan niet aanleiding zien voorafgaande
aan de vaststelling van het bestemmingsplan een inventariserend archeologisch
onderzoek uit te voeren en heeft zij voorts een grote beleidsvrijheid ten
aanzien van de betekenis die zij wensen toe te kennen aan de resultaten van
een zodanig bodemonderzoek. Kan een gemeente er, kortom, van af zien om in
gebieden met een relatief hoge verwachtingswaarde niettemin te oordelen dat
er geen voldoende aanleiding bestaat in het bestemmingsplan regelingen neer
te leggen zoals bedoeld in art. 39 en 40 Monumentenwet?Artikelen 39 en 40De in art. 39 en 40 genoemde verplichtingen kunnen alleen worden opgelegd
indien een daartoe strekkende bepaling in het bestemmingsplan is opgenomen.
Wat zou gemeentebesturen ervan kunnen weerhouden terzake een standaardbepaling
op te stellen van globaal de inhoud van art. 39 en 40 van het wetsvoorstel
en die veiligheidshalve in ieder bestemmingsplan op te nemen, zo vragen de
leden van deCDA-fractie? Is een gemeentebestuur
gehouden een zodanige verplichting alleen op te nemen voor specifieke gebieden
binnen het bestemmingsplan omschreven met voorts een uitvoerige motivering
waarom juist daar de mogelijkheid om een zodanige verplichtingen op te leggen
wenselijk moet worden geacht? Indien een zodanige bepaling waarin de mogelijkheid
van het opleggen van zodanige verplichtingen is neergelegd vrijwel standaard
in alle bestemmingsplannen van een gemeente neergelegd zouden worden, wat
is dan nog de waarde van het argument dat veroorzakers zich niet al te zeer
moeten beklagen over de door hen te dragen kosten, aangezien immers de desbetreffende
kosten op basis van de vastgestelde bestemmingsplannen min of meer voorzienbaar
zijn geworden.Op pag. 25 nota naar aanleiding van het verslag Tweede Kamer stelt de
staatssecretaris dat voor een bouwer de bezwaar- en beroepsmogelijkheden van
de Awb openstaan. De leden van de CDA-fractie
willen weten op welke wijze een bouwer zich kan verweren tegen een daadwerkelijk
opleggen van de verplichting zoals bedoeld in art. 39 en 40 van het wetsvoorstel
in situaties waarin het bestemmingsplan B&W de bevoegdheid geven zodanige
voorschriften aan de vergunning te verbinden? Rust in zo’n geval de
bewijslast op B&W dat er aanleiding bestaat daadwerkelijk zo’n verplichting
aan de vergunning te verbinden of dient bij een vastgesteld goedgekeurd bestemmingsplan
de bouwer in zo’n bezwaar en beroepsprocedure maar aan te tonen dat
in dat concrete geval het opleggen van een zodanige verplichting geen redelijk
doel dient?Leidt het stramien van dit wetsvoorstel ertoe dat in gebieden waar nog
geen bestemmingsplannen zijn vastgesteld met daarin bepalingen opgenomen zoals
bedoeld in art. 39 en 40 het gemeentebestuur in feite machteloos staat indien
als gevolg van uitvoering van bouwwerkzaamheden zou blijken dat daar waardevolle
archeologische resten in de bodem aanwezig zijn. Moet dan eerst een bestemmingsplan
zijn vastgesteld, alvorens dat het gemeentebestuur regulerend kan optreden?Waarom wijkt de formulering van art. 39 lid 3 sub c ten aanzien van de
hoedanigheid van de desbetreffende deskundige af van de formulering neergelegd
in het voorgestelde art. 3 derde lid Ontgrondingenwet sub j, zo vragen de
leden van de CDA-fractie. Artikel 41aIn verband met het gestelde in art. 41 a vroegen de leden van de CDA-fractie zich af of een gemeenteraad van de desbetreffende
oppervlakte, «kleiner dan 100m2» zowel opwaarts als
neerwaarts kunnen afwijken. Kan de gemeenteraad in beginsel de uitsluiting
van bescheiden bodemingrepen terugbrengen tot 100 cm en daarmee in feite verdere
betekenis aan art. 41a van het wetsvoorstel ontnemen?Artikel 42In art. 42 is neergelegd de mogelijkheid van toekenning van een naar billijkheid
te bepalen schadevergoeding indien de betrokkene schade lijdt die redelijkerwijze
niet of niet geheel te zijner laste behoort te blijven. In de memorie van
toelichting wordt gesteld dat het daarbij met name gaat om «de excessieve
kosten als gevolg van opgravingen». Of daarvan sprake is zou blijkens
de toelichting sterk afhankelijk zijn van:– Het (financiële) belang van de aanvrager– diens draagkracht– de mogelijkheid om naar een andere locatie om te zien.De leden van de CDA-fractie waren van de laatste
twee criteria niet erg onder de indruk, terwijl bij toepassing van alleen
het eerstgenoemde criterium in het desbetreffende artikel kennelijk zou staan
dat men een financiële tegemoetkoming kan krijgen afhankelijk van het
eigen financiële belang. Dit is vrijwel een tautologie. Acht de staatssecretaris
het voorts van belang of de bodemverstorende activiteiten van doen hebben
met bouwplannen en/of ontgrondingsplannen met een winstoogmerk? Zijn voorts
van belang de omvang van de kosten, gerelateerd aan de totale investering
die ter plaatse is voorzien? Welke rol speelt de voorzienbaarheid van de desbetreffende
schade in dit verband? Is voorts van belang de vraag of de desbetreffende
veroorzaker de schade kan doorberekenen?Gemeenten kunnen zelf bepalen wat excessieve kosten zijn. Als betrokkenen
het er niet mee eens zijn staat volgens de staatssecretaris de weg naar de
bestuursrechter open. Is het niet logisch, zo vragen de leden van de fracties
van D66 en OSF, om
vooraf een visie op te stellen over de vraag wanneer iets excessief is i.p.v.
door de rechter te laten bepalen onder welke omstandigheden het bestuursorgaan
gehouden is tot het toekennen van een schadevergoeding?De fracties van D66 en OSF willen graag een vraag herhalen die de VVD al in de Tweede Kamer
heeft gesteld, omdat het antwoord niet duidelijk was. Of betrokkenen voor
een excessieve kostenregeling in aanmerking komen kan onder meer worden bepaald
aan de hand van hoeveel van de kosten de betrokken investeerder redelijkerwijs
voor zijn rekening kan nemen. Kan het zijn dat de solvabiliteit van een onderneming
gemeten kan worden om te kijken of er sprake is van excessieve kosten?Welke sanctie kan getroffen worden indien de gemeenteraad nalatig zou
blijven binnen een door Provinciale Staten gestelde termijn een bestemmingsplan
vast te stellen in verband met een aangewezen archeologisch attentiegebied?
Kan de provincie dan zelfstandig een zodanig bestemmingsplan vaststellen?
Kan door GS voorts goedkeuring worden onthouden aan een bestemmingsplan indien
het gemeentebestuur binnen de gestelde termijn weliswaar een bestemmingsplan
vaststelt, doch niet of onvoldoende rekening houdt met een aangewezen archeologisch
attentiegebied? Op welke wijze kunnen Provinciale Staten in concreto bij de
vaststelling of herziening van een streekplan rekening houden met aangewezen
archeologische attentiegebieden? Leent de schaalgrootte van een streekplan
zich voor opname van archeologische attentiegebieden die wellicht
onder omstandigheden slechts enkele tientallen hectaren groot zijn? Moet een
en ander verwerkt worden in de kaart van het streekplan?Indien de houder van een opgravingsvergunning in gebreke blijft met nakoming
c.q. tijdige nakoming van de verplichtingen bedoeld in art. 46 lid 1 t/m 4
is dan de enige denkbare sanctie het intrekken van de opgravingsvergunning.
Is dat niet wat mager? Het intrekken van een opgravingsvergunning leidt immers
niet als zodanig tot het alsnog beschikbaar komen van de conserveerde monumenten
alsmede daarbij behorende opgravingsdocumentatie en/of het rapport waarin
de resultaten van de opgraving zijn beschreven.Artikel 44De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP achtten het verstandig om de provincies
een nieuwe rol te geven via de bevoegdheid van het aanwijzen van archeologische
attentiegebieden (artikel 44). De betekenis daarvan is dat de provincies via
dit instrument aan de bescherming van archeologisch erfgoed prioriteit kunnen
geven en gemeenten kunnen verplichten wijziging van bestemmingsplannen te
bevorderen. Dit creëert dus een nieuwe en materieel niet onbelangrijke
hiërarchische verhouding tussen provincie en gemeente. Dat kan gerechtvaardigd
zijn, maar het gebruik van dit instrument moet dan wel beperkt blijven tot
die situaties waarin een inzet duidelijk en overtuigend geïndiceerd is.
Deze leden vroegen nu in hoeverre de wet provincies verplicht tot een dergelijke
disciplinering. Laat de wet het bijvoorbeeld toe dat een provincie met een
sterk ontwikkelde archeologische belangstelling een besluit neemt waarin het
gehele provinciale gebied wordt verklaard tot attentiegebied? Hoe zou een
gemeente in een geval van evidente onredelijkheid zich tegen een dergelijk
besluit kunnen verzetten?Artikel 45De leden van de SP-fractie vragen waarom op
basis van dit verdrag besloten is tot de inrichting van een archeologische
markt. Zij willen weten wie het initiatief heeft genomen tot de inrichting
van deze kennismarkt, hoe hierbij het borgen van de wetenschappelijke kwaliteit
van de archeologische opgravingen is verzekerd en wanneer het parlement de
inrichting van deze kennismarkt heeft goedgekeurd.Is de staatssecretaris het met deze leden eens dat in nagenoeg elke markt
sprake is van een toezichthouder? En dat dit in het bijzonder geldt als marktwerking
wordt gekozen als middel bij het uitvoeren van publieke taken? Welke instantie
houdt in dit wetsvoorstel toezicht op het functioneren van de archeologiemarkt?
Op welke manier ziet deze toezichthouder erop toe dat wetenschappelijke waarden
op deze kennismarkt worden geborgen?De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP constateerden dat in de nieuwe opzet
ook particuliere organisaties gerechtigd zullen zijn onder voorwaarden tot
inzet bij bepaalde typen archeologisch onderzoek. Door deze liberalisering
van de opgravingsmarkt ontstaat er dus een economische markt waarop overheden
en overheidsinstellingen in economisch opzicht in een concurrentiele verhouding
zullen komen te staan met particuliere bedrijven. Als dat zo is moet de vraag
gesteld worden of ook is nagegaan of hierop Europese mededingingsregels en
ook aanbestedingsregels van toepassing zullen zijn. In de toelichting wordt
erop gewezen dat de normstelling voor archeologische werkzaamheden in het
geval van opleiding en onderzoek niet onverkort zal gelden. Op blz. 25 wordt
zelfs gesteld dat onder strikte voorwaarden de markt zal worden gepasseerd.
Dat zou dus opgevat kunnen worden als een vorm van gereguleerde concurrentievervalsing.
Is de regering ervan overtuigd dat deze regeling door de Brusselse
beugel zal kunnen? Als de regering oordeelt dat deze zorgen niet nodig zijn
kan zij dan uiteenzetten hoe zij tot die zekerheid is gekomen?Artikel 48In het debat in de Tweede Kamer is een amendement aangenomen van het lid
Vergeer, waarin wordt bepaald dat in een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB)
nadere regels worden gesteld over de wijze waarop de wetenschappelijke zorgvuldigheid
en relevantie van archeologisch onderzoek en opgravingen worden gewaarborgd.
Tijdens het debat in de Tweede Kamer op 30 maart 2006 stelde de staatssecretaris: «In
de AMvB wil ik eisen gaan stellen aan het opgraven zelf.» (Handelingen
TK, 65–4132). De leden van de SP-fractie
vragen wanneer zij deze AMvB kunnen verwachten. Graag zouden zij vernemen
welke uitgangspunten de staatssecretaris daarbij zal hanteren. Tevens vragen
zij de staatssecretaris om een afschrift van de AMvB naar de Eerste Kamer
te sturen.De eis dat een aanvrager bekwaam dient te zijn zal in een algemene maatregel
van bestuur worden uitgewerkt. Bepaalde certificaten zullen bij beleidsmatige
beoordeling van aanvragen gezaghebbend zijn. Kan de staatssecretaris dit voor
de leden van de D66 en OSF-fracties iets nader toelichten. Over wat voor certificaten wordt
er hier gesproken?Op verzoek van de fractie van de SP heeft
de staatssecretaris een onderzoek laten uitvoeren naar de Programma’s
van Eisen (PvE’s). Uit de rapportage «Mag het ietsje meer zijn?»
van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) bleek dat ruim
de helft van de PvE’s van onvoldoende kwaliteit is, iets minder dan
de helft van de daaropvolgende rapporten van onderzoek voldoende is en er
een aantoonbare relatie is tussen de kwaliteit van een rapport en het archeologische
bedrijf dat dit heeft opgesteld.Is de staatssecretaris het met de SP-fractieleden
eens dat de Nederlandse onderzoeksschool Archeologie (Archon) én de
Vereniging van Ondernemers in Archeologie (VOiA) hebben aangedrongen op maatregelen
om de kwaliteit van de PvE’s te verbeteren? Is zij bekend met de klacht
van Archon en VOiA dat zij het opmerkelijk vinden dat bedrijven de door henzelf
opgestelde PvE’s uitvoeren? Is haar eveneens bekend dat Archon en VOiA
aandacht vragen voor de verantwoordelijkheid van de overheid in haar rol als
toezichthouder en voorwaardensteller? Hoe heeft zij in dit wetsvoorstel recht
willen doen aan deze verzoeken?De staatssecretaris lijkt naar de opvatting van deze leden niet bereid
het gevraagde wetenschappelijke toezicht op de PvE’s te organiseren
en lijkt zich te beperken tot het stellen van eisen aan bedrijven bij het
verlenen van vergunningen. Kan de staatssecretaris uitleggen waarom zij als
wetgever niet tegemoet komt aan de bovengenoemde wensen van de sector?Naar de mening van deze leden stelt de staatssecretaris terecht dat een
goed PvE niet als vanzelf zal leiden tot een goede opgraving als deze wordt
uitgevoerd door een slecht archeologisch bedrijf. Is zij het echter met deze
leden eens dat een slecht PvE het ook voor een goed bedrijf onmogelijk maakt
om een goede opgraving te doen, bijvoorbeeld omdat deze opgraver in dat geval
gebonden is aan slechte methodologische eisen en te beperkte financiële
middelen? Artikel 49De PvdA-fractie onderkent het gevaar dat door
de komst van de commerciële archeologische bedrijven de universitaire
archeologie gemarginaliseerd gaat worden. Budgetten voor een voldoende opleiding
in het veld ontbreken, waardoor de vakgroep archeologie in de commerciële
archeologie gesleurd wordt om de opleiding te bekostigen. De fractie is niet
tegen een derde geldstroom, maar acht het onjuist wanneer de ontwikkeling
van het onderwijs hieraan direct gerelateerd wordt en er zelfs van afhankelijk
wordt. Is de staatssecretaris het met deze fractie eens dat er financiële
middelen gereserveerd moeten worden zodat de archeologieopleiding en het direct
daaraan verwante (veld)onderzoek losgekoppeld kunnen worden van de commercie?
Zo nee, waarom niet?Daar komt nog bij dat door gebrek aan middelen en capaciteit bij de universiteiten
het universitaire aanbod aan archeologen krimpt. En dat bij een groeiende
archeologische markt! Deelt de staatssecretaris de zorg van de PvdA-fractie?De leden van de SP-fractie constateren dat
in de archeologie, sinds Maltaconform wordt gewerkt, de positie van universiteiten
en instellingen als de ROB kleiner is geworden, ten voordele van archeologische
bedrijven.Is de staatssecretaris bekend met klacht van zowel universiteiten als
bedrijven dat in de huidige marktsituatie sprake is van een grote concurrentie
op prijs en dat dit volgens betrokkenen ten koste kan gaan van de kwaliteit
van de opgravingen? Hoe waardeert zij deze kritiek?In artikel 49 van de voorgestelde wet wordt aan universiteiten de mogelijkheid
geboden om een preferente positie op te eisen, in geval van een opgraving
van bijzondere wetenschappelijke waarde. Waarom heeft de staatssecretaris
ervoor gekozen om universiteiten in dit geval geen middelen te geven om een
opgraving en onderzoek uit te voeren? Is de staatssecretaris het met deze
leden eens dat in een volwaardige archeologische wetenschap ook ruimte moet
zijn voor universiteiten om met eigen middelen opgravingen en onderzoek te
doen, zoals in bijvoorbeeld Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk
het geval is? Is de staatssecretaris het met deze leden eens dat die ruimte
voor Nederlandse universiteiten nagenoeg is verdwenen?Is de staatsecretaris het met deze leden eens dat universiteiten op dit
moment te weinig middelen hebben om studenten een voldoende praktische opleiding
te geven in het doen van opgravingen? Zo nee, waarom niet? Is zij het met
deze leden eens dat hierdoor in de toekomst de instroom van goed geschoolde
werknemers voor de archeologische bedrijven niet is verzekerd? Zo nee, waarom
niet?Artikel 50In verband met het gestelde in art. 50 vroegen de leden van de CDA-fractie zich af wat de juridische status is van bedoelde
roerende monumenten indien zij na ontdekking niet feitelijk overgedragen worden
aan de provincie of de gemeente waar ze zijn gevonden, doch door degene die
de opgraving heeft verzorgd, worden behouden. Wordt de houder van de desbetreffende
roerende monumenten dan op termijn door verjaring eigenaar van de desbetreffende
zaken? Stel voorts voor de situatie waarbij iemand als hobby op meerdere plaatsen
in ons land illegaal opgravingen uitvoert en dan steeds de desbetreffende
roerende monumenten behoudt. Op die wijze zou door hem een grote privé
verzameling opgebouwd kunnen worden waarbij van de afzonderlijke voorwerpen niet meer vastgesteld kan worden in welke provincie of gemeente
ze zijn gevonden. Is dan daardoor zo’n collectie eigendom van de desbetreffende
persoon, aangezien geen enkele provincie of gemeente meer aanspraak kan maken
op zijn eigendomsrechten? Is het derhalve niet simpel om aan de werking van
art. 50 te ontkomen? Daarvoor lijkt immers toereikend het doorsnijden van
een aantoonbare band tussen een roerend monument en een concrete provincie
of concrete gemeente. Waarom is er niet voor gekozen het niet afgeven van
roerende monumenten aan de provincie of gemeente, waar het voorwerp is gevonden,
strafbaar te stellen? Wellicht dat men dan in die situatie aan de desbetreffende
persoon middels een rechterlijk gebod versterkt met een dwangsom, de plicht
had kunnen opleggen bekend te maken in welke concrete provincie of gemeente
het desbetreffende voorwerp is gevonden, zodat vervolgens de desbetreffende
overheden hun eigendomsrecht hadden kunnen uitoefenen? Had het wellicht geen
aanbeveling verdiend een art. 50 lid c te formuleren als volgt: «de Staat, indien die monumenten buiten het grondgebied van enige gemeente
zijn gevonden, danwel niet vastgesteld kan worden binnen het grondgebied van
welke gemeente de desbetreffende monumenten zijn gevonden?»Artikel 51, lid 1De leden van de CDA-fractie stellen de vraag
of een formulering van art. 51 lid 1 niet had dienen te luiden: «Iedere provincie houdt een depot in stand..» enz. De
desbetreffende depots worden immers door de provincies in stand gehouden en
niet door GS. Dat college heeft immers geen rechtspersoonlijkheid. Hebben
de provincies en de gemeenten in beginsel een acceptatieplicht ten aanzien
van alle geconserveerde roerende monumenten die ter opslag in hun depot worden
aangeboden? Zal dit in concreto niet leiden tot grote opslaghallen die voornamelijk
gevuld zijn met potscherven? Zal het onder omstandigheden wel zinvol zijn
om al die potscherven te bewaren?In menig gemeentehuis in Nederlands staat in de ontvangsthal een vitrinekast
waarin een aantal roerende momenten – vaak grotere of kleinere potjes –
zijn uitgestald die in de desbetreffende gemeenten bij opgravingen zijn gevonden.
Vooralsnog aannemende dat zo’n simpele vitrinekast niet kan worden aangemerkt
als een depot en evenmin als een museale instelling zoals bedoeld in art.
52 lid 3, vroegen deze leden zich af of dit voor nieuwe vondsten ook in de
toekomst mogelijk zal blijven en waar zulks in dit wetsvoorstel geregeld is.De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP constateerden dat de regering terecht
erop wijst dat naast het voorkomen van schade ook het actieve beheer van bodemschatten
aandacht vergt. De Archeologiebalans 2002 van de ROB heeft daarvoor terecht
aandacht gevraagd. Deze leden begrepen dat de regering tijd nodig heeft om
nader inzicht in deze problematiek te verkrijgen alsook in de eventueel te
nemen instandhoudingsmaatregelen en daarmee samenhangende kosten. Klopt hun
waarneming dat voor deze matregelen thans nog geen toegespitste bevoegdheden
in de wet zijn opgenomen? Betekent dit derhalve dat rekening moet worden gehouden
met een latere wetswijziging, die daarin dan zal voorzien? Zou het niet verstandiger
zijn om met deze belangrijke vernieuwing van het instrumentarium althans een
begin te maken met het vragen van aandacht voor het beheer? Bijvoorbeeld door
het aan gemeenten voorschrijven van een eerste, vooralsnog vrijblijvende,
verantwoording van het voorgenomen beheer? Of verwacht de regering dat dit
een plek zal kunnen krijgen in gemeentelijke verordeningen? Ligt het in het
voornemen van de regering om hier later ook een taak te geven aan de Rijksinspectie
voor de Archeologie? Het was deze leden opgevallen dat in de
taakomschrijving (blz. 27 MvT) niet expliciet wordt gesproken van dergelijk
beheer.De leden van de fracties van de ChristenUnie
en de SGP stelden dat de regeling met betrekking
tot de depots, zowel provinciaal als gemeentelijk, een belangrijke vernieuwing
is die met dit wetsvoorstel wordt gegarandeerd. Wel vroegen zij of de regeling
met betrekking tot de inbewaringhouding niet te rigide is. Met de Raad van
State meenden deze leden dat het belang van het bodemarchief niet uitluidend
is gelegen in het omberoerd laten ervan, maar ook in het kennisnemen ervan.
Mede daarom zijn initiatieven van provincies en gemeenten tot de inrichting
van archeologische informatiecentra hoopgevend. Nu doen de desbetreffende
voorschriften ex artikel 52 vermoeden dat het kennisnemen uitsluitend mogelijk
zal zijn in de depots. Betekent dit dat deze depots daarmee ook een museale
functie krijgen en daarop dus moeten zijn ingericht? Vervolgens doet zich
de vraag voor of het aan het publiek tonen van archeologische vondsten niet
ook elders mogelijk zou moeten zijn. Te denken valt aan exposities met een
tijdelijk karakter op bijzondere plaatsen, zoals scholen, bedrijven of gemeentelijke
culturele instellingen. Dit wordt door de wet toch niet onmogelijk gemaakt?Artikel 57De leden van de CDA-fractie vragen of de gedoogplicht,
neergelegd in art. 57 alleen geldt ten aanzien van onbebouwde terreinen of
in beginsel ten aanzien van iedere onroerende zaak?Artikel 58Voorts vragen de CDA-fractieleden of de betrokkene
op basis van het gestelde in art. 58 in beginsel recht heeft op volledige
vergoeding van schade, zij het naar redelijkheid te bepalen? Waarom is in
dit geval daarvoor gekozen in tegenstelling tot het gestelde in art. 42 waar
slechts schadevergoeding wordt gegeven ten aanzien van schade die redelijkerwijze
niet of niet geheel te zijner laste behoort te blijven.Tot slotDient na inwerkingtreding van de wet door iedere belanghebbende in beginsel
een nieuwe opgravingsvergunning aangevraagd te worden, zo vragen de leden
van de CDA-fractie? Is de capaciteit van het werkapparaat
die een en ander zou moeten verwerken daarop afgestemd?Als een bedrijf een verkeerde of onzorgvuldige opgraving heeft gedaan
zijn er maar weinig middelen om op te treden. De vergunning kan dan worden
ingetrokken of tijdelijk worden ingetrokken. Er wordt nog gewerkt aan de mogelijkheid
van het opleggen van een bestuurlijke boete. Wanneer is duidelijk of en hoe
deze mogelijkheid van een bestuurlijke boete eruit gaat zien, vragen de leden
van deD66 en OSF-fracties?
Is er een mogelijkheid om onzorgvuldig handelen openbaar te maken zodat bedrijven
maar ook bijvoorbeeld gemeenteraadsleden beter een oordeel kunnen vellen over
het aanstellen van een bedrijf dat archeologisch onderzoek gaat doen?Het grote probleem dat zich voordoet bij bodemverstoring is dat we niet
weten wat er precies verstoord wordt. Bij nagenoeg elk project is het zo dat
ook direct buiten het feitelijke terrein bodemverstoringen optreden, bijvoorbeeld
door tijdelijke grondwaterpeilwisselingen. Dit proces van tijdelijke erosie
wordt nog onvoldoende onderkend. De vraag van de PvdA-fractie
aan de staatssecretaris is: wie is daarvoor verantwoordelijk? De fracties van D66 en OSF maken uit de stukken op dat het archeologiebeleid van provincies
nogal verschilt. Meestal is het uitvoeren van een archeologische inventarisatie
in een vroegtijdig stadium verplicht in gebieden met een middelhoge en hoge
archeologische verwachtingswaarde, maar niet altijd. Kan de staatssecretaris
een overzicht geven van de verschillende aanpakken en welke provincies al
klaar zijn voor de invoering van de wetswijzigingen en welke minder?De leden van de PvdA-fractie vragen zich af
of deze wet ook gaat gelden op de Nederlandse Antillen?Tot slot wil de VVD-fractie de staatssecretaris
vragen of het noodzakelijk is bij de behandeling van dit wetsvoorstel steeds
door elkaar het Verdrag van Valletta, het Verdrag van Malta en ook nog «Malta»
te gebruiken. Insiders in de archeologie begrijpen het wel, maar voor buitenstaanders
is dit wel erg verwarrend. Gaarne een oplossing van de staatssecretaris voor
dit knellende probleem.De leden van de vaste commissie voor Cultuur zien met belangstelling de
reactie van de staatssecretaris tegemoet.De voorzitter van de commissie,WittemanDe griffier van de commissie,Van DoorenXNoot1Samenstelling: Leden: Van den Broek-Laman Trip (VVD), Woldring (CDA),
Tan (PvdA), Van der Lans (GL), Kalsbeek-Schimmelpenninck van der Oije (VVD),
Witteman (PvdA), voorzitter, Nap-Borger (CDA), Doek (CDA), Van Middelkoop
(CU), Schouw (D66) en Van Raak (SP).Plv. leden: Biermans (VVD), Pastoor (CDA), De Wolff (GL), Luijten (VVD),
Dölle (CDA), V. Dalen-Schiphorst (CDA), Holdijk (SGP), Engels (D66)
en Slagter-Roukema (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20052006-29259-C.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl