Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139317
 2009-2010
 
 22 112
 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de
Europese Unie
 
 
 
 
 DG
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 22 december 2009
 De vaste commissie voor de JBZ-Raad heeft
in haar vergadering van 22 september 2009 gesproken over de Europese
mededeling «Wetgevingspakket betreffende de oprichting van een agentschap
voor het operationele beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van
vrijheid, veiligheid en recht» en de beoordeling
van de regering van dit specifieke voorstel zoals neergelegd in het bijbehorende
BNC-fiche.
 Naar aanleiding hiervan heeft de commissie op 13 oktober 2009 een
brief gestuurd aan de minister van Justitie met een aantal opmerkingen en
vragen.
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft mede namens
de minister van Justitie en de staatssecretaris voor Europese Zaken op 17 december
2009 gereageerd.
 
 De commissie brengt bijgaand verslag uit van het gevoerde schriftelijk
overleg.
 
 De griffier van de vaste commissie voor de JBZ-Raad,
 Kim van Dooren
 
 BRIEF AAN DE MINISTER VAN JUSTITIE 
 Den Haag, 18 oktober 2009
 
 In haar vergadering van 22 september 2009 heeft de vaste commissie
voor de JBZ-Raad gesproken over de Europese mededeling «Wetgevingspakket
betreffende de oprichting van een agentschap voor het operationele beheer
van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht» en de beoordeling van de regering van dit specifieke
voorstel zoals neergelegd in het bijbehorende BNC-fiche. Deze bespreking heeft de commissie aanleiding gegeven tot het maken
van de hieronder gestelde opmerkingen en het voorleggen van de volgende vragen.
 
 De commissie leest uit het fiche dat de regering kritische vragen opwerpt
over de taken en bevoegdheden van het op te richten agentschap. Het fiche
werpt echter niet de daaraan voorafgaande vraag op of de oprichting van een
dergelijk agentschap op dit moment wel onderwerp van bespreking dient te zijn
in de Europese fora, gelet op het «pas op de plaats» met betrekking
tot nieuwe regelgevende agentschappen. Dit wekt bij de commissie de zorg dat
de Nederlandse regering medewerking zal verlenen aan het agenderen en bespreken
van dit voorstel, terwijl meer terughoudendheid op zijn plaats zou zijn.
 
 Zoals bekend volgt de Eerste Kamer de ontwikkeling en het functioneren
van Europese agentschappen met een kritische blik. In briefwisselingen en
in mondelinge overleggen met de regering heeft deze Kamer in het bijzonder
grote terughoudendheid uitgesproken ten aanzien van de oprichting van nieuwe
Europese regelgevende agentschappen. In dit licht heeft de vaste commissie
voor Europese Samenwerkingsorganisaties (ESO) de regering op 11 september
2009 een brief gestuurd over de voortgang van de werkzaamheden van de Europese
inter-institutionele werkgroep Agentschappen.
 
 In haar brief d.d. 11 juli 2008 geeft de regering aan dat enkel onder
bepaalde voorwaarden kan worden gekozen voor de vervulling van bepaalde taken
van de Unie door agentschappen, zoals aangegeven in de aanbevelingen in het
advies van de Raad van State inzake regelgevende agentschappen (Kamerstuk
EK, 2005–2006, 22 112, nr. V) en het ICER-rapport Europese regelgevende
agentschapen (6 juli 2004) die de regering nadrukkelijk als uitgangspunt
heeft gekozen. De commissie verzoekt de regering aan de hand van deze criteria
nog eens toe te lichten hoe zij tot haar oordeel ten aanzien subsidiariteit
en proportionaliteit van het onderhavige voorstel is gekomen.
 
 Zoals bekend heeft de Commissie in de Mededeling «Europese Agentschappen –
Verdere ontwikkelingen» (COM(2008)135) van 11 maart 2008 toegezegd
geen voorstellen voor nieuwe regelgevende agentschappen te zullen doen alvorens
de resultaten van deze evaluatie bekend zijn. In deze context heeft de regering
in het bijbehorende BNC-fiche specifiek het voornemen
uitgesproken de door de Commissie aangekondigde haalbaarheidsstudie naar het
voorgenomen agentschap voor het operationele beheer van SIS II, VIS en Eurodac
af te wachten. Daar de conclusies van deze haalbaarheidsstudie niet in het
op 31 augustus 2009 aangeboden BNC-fiche zijn opgenomen, zou de commissie
graag een afschrift ontvangen van deze haalbaarheidsstudie met daarbij een
duiding van de wijze waarop en de mate waarin de uitkomsten hiervan een rol
hebben gespeeld bij de oordeelsvorming van de regering.
 
 Tevens heeft de regering in het eerdere fiche aangegeven dat voortzetting
van de besluitvorming over een agentschap dat reeds door de Commissie is voorgesteld, wat Nederland betreft alleen kan wanneer een meerderheid
van lidstaten daarmee instemt. De commissie zou graag door de regering nader
geïnformeerd worden over het Europese krachtenveld rond dit voorstel.
Tevens vraagt de commissie zich af welke conclusie de regering heeft verbonden
aan de verhoudingen tussen lidstaten ten aanzien van de voortzetting van de
besluitvorming over dit voorstel.
 
 Een gelijkluidende brief is heden verzonden naar de staatssecretaris van
Buitenlandse Zaken.
 
 De commissie wacht met belangstelling op de antwoorden van de regering.
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor de JBZ-Raad,
 M. J. M. Kox
 
 BRIEF AAN DE VOORZITTER VAN DE EERSTE KAMER DER STATEN-GENERAAL
 Den Haag, 17 december 2009
 
 Ik stuur u hierbij, mede namens de minister van Justitie en de staatssecretaris
voor Europese zaken, de antwoorden op de vragen van de vaste commissie voor
de JBZ-raad van de Eerste Kamer («de vaste commissie») over het
BNC-fiche IT-agentschap.
 
 De vaste commissie constateert dat in het BNC-fiche «IT-agentschap»
de vraag of de behandeling van de oprichting van het IT-agentschap wel zou
moeten plaatsvinden, gezien de opschorting van de oprichting van nieuwe regelgevende
agentschappen, niet wordt gesteld. De vaste commissie heeft de zorg dat de
regering medewerking zal verlenen aan de bespreking van het voorstel, terwijl
meer terughoudendheid op zijn plaats zou zijn. Hierover kan ik u het volgende
meedelen.
 
 Het Europees Parlement en de Raad hebben in de gezamenlijke verklaringen
bij de rechtsinstrumenten betreffende SIS II van 20 december 2006 en
VIS van 9 juli 2008 de Commissie verzocht om, na een effectbeoordeling,
voorstellen te doen om een autoriteit te belasten met het operationeel beheer
op de lange termijn van het centrale deel van SIS II, alsmede onderdelen van
de communicatie-infrastructuur, en VIS. De Commissie heeft daartoe op 24 juni
2009 het voorstel gedaan om een regelgevend IT-agentschap op te richten.
 
 De Commissie heeft in de Mededeling «Europese agentschappen –
Verdere ontwikkelingen» van 11 maart 2008 gemeld dat zij voorstellen
voor nieuwe regelgevende agentschappen pas zal indienen na een evaluatie van
de bestaande agentschappen. De Commissie zou de bespreking van voorstellen
voor regelgevende agentschappen waarover de inter-institutionele besprekingen
al aan de gang waren, waaronder het IT-agentschap, voortzetten.
 
 Het standpunt van de regering over de Mededeling «Europese agentschappen»
was dat de haalbaarheidsstudie naar het IT-agentschap zou worden afgewacht
en dat de inter-institutionele besprekingen over het IT-agentschap alleen
konden worden voortgezet als de meerderheid van de lidstaten daarmee zou instemmen.
Nu deze instemming door de lidstaten heeft plaatsgevonden, heeft Nederland
er geen bezwaar tegen dat de inter-institutionele besprekingen van het voorstel
worden hervat.
 Ik kan u mededelen dat ik terughoudend maar niet negatief ben over het
voorstel voor de oprichting van het IT-agentschap. Ik heb, in het gelijknamige
BNC-fiche, een aantal kritische opmerkingen gemaakt over de taken van het
IT-agentschap, de verdeling van de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden
tussen het IT-agentschap, de Raad en de Commissie en de dataprotectie van
het IT-agentschap.
 
 De vaste commissie vraagt ook om een toelichting van de regering op het
oordeel van de subsidiariteit en proportionaliteit van het voorstel van de
Commissie aan de hand van criteria van het advies van de Raad van State inzake
regelgevende agentschappen en het ICER-rapport Europese regelgevende agentschappen.
 
 De overwegingen bij het oordeel over de subsidiariteit van het voorstel
aan de hand van de criteria van de Raad van State en de ICER waren als volgt.
Het doel van het IT-agentschap, het operationeel beheer van EURODAC, SIS-II
en VIS kan niet door de lidstaten worden geregeld. Het niet organiseren van
het operationeel beheer van deze IT-systemen door de Europese
Unie betekent dat operationele samenwerking op het gebied van visa, asiel
en immigratie en politiële en justitiële samenwerking in strafzaken
niet adequaat kan plaatsvinden. Het beleggen van het operationeel beheer van
EURODAC, SIS-II en VIS op Europees niveau biedt bovendien voordelen ten opzichte
van nationaal niveau.
 
 De overwegingen bij het oordeel over de proportionaliteit van het voorstel
aan de hand van de criteria van de Raad van State en de ICER waren als volgt.
Het belangrijkste argument voor het IT-agentschap is het werken aan technische
onderwerpen of specialistische materie, waarover de Commissie niet voldoende
kennis heeft. De hiervoor genoemde kritische opmerkingen over de taken van
het IT-agentschap en de verdeling van de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden
tussen het IT-agentschap, de Raad en de Commissie hebben toch geleid tot een
(voorlopig) negatief oordeel over de proportionaliteit.
 
 De vaste commissie vraagt tevens naar de wijze en de mate waarin de uitkomst
van het Impact Assessment een rol hebben gespeeld in de oordeelsvorming van
de regering. De Commissie heeft in het Impact Assessment een aantal alternatieven
voor de vormgeving van de autoriteit voor het operationeel beheer EURODAC,
SIS en VIS vergeleken. Ik heb in het BNC-fiche opgemerkt dat de afweging tussen
de verschillende alternatieven niet voldoende transparant is. Ik heb de alternatieven
bestudeerd en in het BNC-fiche mijn voorkeur uitgesproken voor een agentschap
met uitsluitend uitvoerende taken.
 
 De vaste commissie vraagt tenslotte naar het Europese krachtenveld aangaande
dit voorstel. Het krachtenveld is nog lastig te beoordelen, omdat de behandeling
van het voorstel recentelijk is gestart. Tijdens de vergadering van de JBZ-Raad
op 30 november en 1 december jl. heeft een oriënterend debat
plaatsgevonden over de wenselijkheid van het IT-agentschap. De uitkomst is
als volgt. Twee lidstaten zijn (voorlopig) tegen het IT-agentschap, vier lidstaten
zijn voor. Vijf lidstaten zijn ook voor het IT-agentschap, maar hebben nog
vragen over de taken, kostenvoordelen en invloed van de lidstaten.
 
 Ik heb tijdens de vergadering van de JBZ-Raad laten weten dat Nederland
voorstander is van het IT-agentschap mits de taken duidelijk zijn gedefinieerd
en afgebakend en uitsluitend uitvoerende taken betreffen. Ook moeten de diverse
regimes voor databescherming goed worden toegepast. Tenslotte heb ik opgemerkt
dat Nederland vragen heeft over de aansturing van het IT-agentschap en de
vormgeving van de relatie tussen het IT-agentschap en de lidstaten.
 
 Tenslotte stuur ik u hierbij op uw verzoek het Impact Assessment toe.
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 G. ter Horst
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Holdijk (SGP), Dölle (CDA), Van de Beeten (CDA), Broekers-Knol (VVD),
De Graaf (VVD), Kox (SP), voorzitter, Meurs (PvdA), Eigeman (PvdA), Engels
(D66), Franken (CDA), vice-voorzitter, Van Kappen (VVD), Peters (SP), K.G.
de Vries (PvdA), Haubrich-Gooskens (PvdA), Reuten (SP), Koffeman (PvdD), Böhler
(GL), Van Bijsterveld (CDA), Strik (GL), Lagerwerf-Vergunst (CU), Duthler
(VVD), Vliegenthart (SP), Kuiper (CU), Yildirim (Fractie-Yildirim) en Tiesinga
(CDA).
 
 
 Zie dossier 2.3216a op www.europapoort.nl
 
 
 Kamerstuk TK 2008–2009, 22 112, nr. 904.
 
 
 Zie dossier 2.3.216a op www.europapoort.nl
 
 
 Kamerstuk TK 2008–2009, 22 112, nr. 904.
 
 
 Kamerstuk EK, 2009–2010, 22 112, DB.
 
 
 Kamerstuk TK, 2007–2008, 22 112, 635 [1].
 
 
 Ter inzage gelegd op de afdeling Inhoudelijke ondersteuning onder griffienummer
145610.