Goedkeuring Protocol Internationaal Verdrag inzake Internationaal Fonds vergoeding schade door verontreiniging door olie; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29705, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

03-08-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29705-(R1766) nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamA. HET PROTOCOL; ALGEMEEN1. Achtergrond1.1 De problematiek: vergoeding van schade door ongevallen
met olietankschepen1.2 Het bestaande verdragssysteem1.3 Aanleiding tot het Protocol1.4 Verband met ontwikkelingen binnen de Europese Unie
(EU)2. Opzet en inhoud van het Protocol2.1 Doelstelling van het Protocol; volledige schadevergoeding2.2 Opzet van het Protocol; voortbouwen op het Fondsverdrag
19922.3 Kernbepalingen; het begrip «established claim»
en de artikelen 4 en 52.4 Minimum contributie per staat; artikel 142.5 Rechtsgevolgen van het niet indienen van olierapporten;
artikel 152.6 Maximumcontributie («capping»); artikel
183. Koninkrijkspositie4. Gevolgen voor het bedrijfsleven en administratieve
lasten5. UitvoeringswetgevingB. HET PROTOCOL; ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1 DefinitiebepalingenArtikel 2 Oprichting Aanvullend Fonds 2003Artikel 3 Geografisch toepassingsgebiedArtikelen 4 en 5 Aanvullende schadevergoedingArtikel 6 Verval van rechtenArtikel 7 Rechterlijke bevoegdheidArtikel 8 Erkenning en tenuitvoerleggingArtikel 9 Subrogatie en regresArtikel 10 Bijdragen aan het FondsArtikel 11 Budget en berekening bijdragen aan het Aanvullend
Fonds 2003Artikel 12 Handhaving bijdrageplichtArtikel 13 Rapportage olieontvangsten door verdragsstatenArtikel 14 Minimumbijdrage per verdragsstaatArtikel 15 Sanctie bij niet rapporteren olieontvangsten
door verdragsstaatArtikelen 16 en 17 Organisatie en administratieArtikel 18 Overgangsbepaling; maximumbijdrage per verdragsstaat
(«capping»)Artikel 21 en 22 InwerkingtredingArtikel 24 Stilzwijgende amendering van de schadevergoedingslimietArtikel 25 Doorwerking verhoogde limieten onder het Fondsverdrag
1992Artikel 26 en 27 OpzeggingArtikel 28 en 29 Beëindiging van het ProtocolC. DE GOEDKEURINGSWET; ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 2 Aanpassingen schadevergoedingslimietArtikel 3 Afwijking van Tijdelijke referendumwetOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29705Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 64 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 705 (R 1766)Goedkeuring van het op 16 mei 2003 te Londen tot stand gekomen
Protocol bij het Internationaal Verdrag betreffende de instelling van een
Internationaal Fonds voor vergoeding van schade door verontreiniging door
olie, 1992nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING1A. HET PROTOCOL; ALGEMEEN1. Achtergrond1.1 De problematiek: vergoeding van schade door ongevallen
met olietankschepenHet Protocol (Trb. ...) is tot stand gekomen in het kader van de Internationale
Maritieme Organisatie (IMO), een te Londen gevestigde gespecialiseerde organisatie
van de Verenigde Naties. Het betreft de schadeafwikkeling van ernstige ongevallen
met olietankschepen, zoals in het recente verleden met de «Prestige»
(2002) voor de Spaanse kust en met de «Erika» (1999) voor de Franse
kust. Dergelijke olierampen leiden niet alleen tot grote verontwaardiging
in de publieke opinie en de politiek, maar doorgaans ook tot zeer omvangrijke
economische schade, in het bijzonder in de kustgebieden, voor bevolking, bedrijfsleven
en overheden, alsmede tot kosten voor herstelmaatregelen ten behoeve van het
mariene milieu. Ter bescherming van slachtoffers tegen de gevolgen van ongevallen
met olietankschepen bestaat sinds vele jaren een internationaal schadevergoedingssysteem,
dat gebaseerd is op een tweetal verdragen, waarbij ook het Koninkrijk partij
is en die in de Nederlandse wetgeving zijn uitgevoerd in respectievelijk de
Wet aansprakelijkheid olietankschepen en de Wet schadefonds olietankschepen.
Het Protocol bewerkstelligt een aanvulling op dit bestaande verdragssysteem
en daarmee een belangrijke uitbreiding van de bescherming van slachtoffers
tegen de gevolgen van dergelijke rampen. Het is dan ook wenselijk dat het
Protocol zo spoedig mogelijk wordt goedgekeurd voor het Koninkrijk. Tegelijk
met dit voorstel wordt een voorstel van wet tot aanpassing van de Wet aansprakelijkheid
olietankschepen en de Wet schadefonds olietankschepen ingediend.1.2 Het bestaande verdragssysteemHet internationale schadevergoedingssysteem zoals dat thans bestaat en
is totstandgekomen in het kader van de Internationale Maritieme Organisatie,
is opgebouwd uit twee «lagen». De eerste wordt gevormd door het
op 27 november 1992 te Londen totstandgekomen Protocol van 1992 tot wijziging
van het Internationaal Verdrag inzake de wettelijke aansprakelijkheid
voor schade door verontreiniging door olie, 1969 (Trb. 1994, 229; verder:
Aansprakelijkheidsverdrag 1992) en regelt een risicoaansprakelijkheid van
de geregistreerde scheepseigenaar tot een bepaalde, met de grootte van het
schip oplopende limiet, die momenteel maximaal 89,77 miljoen bijzondere trekkingsrechten
van het IMF (verder: SDR), dat wil zeggen ongeveer € 110 miljoen
per ongeval bedraagt. Voor dit bedrag geldt tevens een verzekeringsplicht
met de mogelijkheid van een zogenaamde directe actie op de verzekeraar, waardoor
is gewaarborgd dat de verzekeringspenningen bij de slachtoffers terechtkomen.
Iedere staat die partij is bij het verdrag, is verplicht ervoor te zorgen
dat zijn eigen schepen hieraan voldoen, alsmede alle (andere) schepen die
in zijn wateren komen of zijn havens aandoen. Bij het Aansprakelijkheidsverdrag
1992 zijn thans ongeveer 87 staten partij.De tweede «laag» bestaat uit het op 27 november 1992
te Londen totstandgekomen Protocol van 1992 tot wijziging van het Internationaal
Verdrag betreffende de instelling van een Internationaal Fonds voor vergoeding
van schade door verontreiniging door olie, 1971 (Trb. 1994, 228; verder: Fondsverdrag
1992), dat de oprichting regelt van het Internationaal Fonds voor vergoeding
van schade door verontreiniging door olie (verder: 1992 Fonds), een zelfstandige,
te Londen gevestigde intergouvernementele organisatie, die de schade vergoedt
voor zover deze niet op grond van het Aansprakelijkheidsverdrag 1992 wordt
vergoed. Een staat kan slechts partij worden bij het Fondsverdrag 1992 (en
dus alleen lid zijn van het 1992 Fonds) indien hij partij is bij het Aansprakelijkheidsverdrag
1992. Ook het 1992 Fonds kent een limiet, die inclusief de aansprakelijkheid
van de scheepseigenaar, maar ongeacht de grootte van het schip, momenteel
203 miljoen SDR, dat wil zeggen ongeveer € 245 miljoen per ongeval
bedraagt. Aan het 1992 Fonds wordt bijgedragen door de feitelijke ontvangers
van over zee aangevoerde olie naar rato van de hoeveelheid olie die zij in
een bepaald jaar hebben ontvangen in een staat die partij is bij het Fondsverdrag
1992. Het gaat hier voor het grootste deel om de internationaal opererende
oliemaatschappijen, verenigd in de Oil Companies International Marine Forum
(OCIMF). Bij het 1992 Fonds zijn thans ongeveer 84 staten aangesloten.Dit wereldwijde schadevergoedingssysteem heeft tot dusverre goed gefunctioneerd
en wordt mondiaal dan ook bijzonder breed gesteund. Het overgrote deel van
de geïndustrialiseerde wereld, waaronder alle lidstaten van de Europese
Unie met een kustlijn, en een groeiend deel van de ontwikkelingslanden is
hierbij aangesloten. Een en ander zorgt ervoor dat vrijwel alle scheepvaartverkeer
met olietankschepen in de nabijheid van de Noordzeekust onder de regeling
valt en daarvoor dus behoorlijke dekking bestaat, hetgeen gelet op de kwetsbaarheid
van de drukbevaren Noordzee en de Rotterdamse havenmonding voor Nederland
van groot belang is.1.3 Aanleiding tot het ProtocolHet bestaande verdragssysteem is een gemoderniseerde versie van dat van
het op 29 november 1969 te Brussel totstandgekomen Internationaal Verdrag
inzake de wettelijke aansprakelijkheid voor schade door verontreiniging door
olie, met Bijlage (Trb. 1970, 196; Aansprakelijkheidsverdrag 1969) en het
op 18 december 1971 te Brussel totstandgekomen Internationaal Verdrag
betreffende de instelling van een Internationaal Fonds voor vergoeding van
schade door verontreiniging door olie (Trb. 1973, 101; Fondsverdrag 1971),
die als reactie op het destijds opzienbarende ongeval met de «Torrey
Canyon» (1967) tot stand kwamen. Bij deze modernisering zijn de schadevergoedingsbedragen
reeds aanzienlijk verhoogd, hetgeen de lidstaten bij de inwerkingtreding van
het 1992 Fonds in 1996 het vertrouwen gaf dat de bedragen voor de afzienbare
toekomst voldoende waren om alle slachtoffers hun schade integraal te vergoeden,
aangezientot dat moment alle door het 1971 Fonds behandelde ongevallen
geheel betaald hadden kunnen worden uit de oude limiet, die voor het 1971
Fonds slechts 60 miljoen SDR bedroeg. Reeds het eerste grote ongeval waarmee
het 1992 Fonds te maken kreeg, dat met de «Nakhodka» (1997) in
Japan, maakte echter duidelijk dat dit geenszins het geval was, aangezien
het daarbij van de aanvang af onzeker was of het totaal van de schade binnen
het daarvoor beschikbare bedrag van 135 miljoen SDR zou blijven. Deze internationale
twijfel aan de toereikendheid van de onder de verdragen van 1992 beschikbare
bedragen werd nog versterkt door het ongeval met de «Erika» voor
de Franse kust in 1999, waarbij van de aanvang af werd gedacht dat de totale
schade het onder de verdragen beschikbare bedrag naar alle waarschijnlijkheid
te boven zou gaan. Als reactie op een en ander is in hoog tempo internationaal
een aantal stappen gezet.Als onmiddellijke reactie is gebruik gemaakt van het feit dat de verdragen
van 1992 een stilzwijgende amenderingprocedure kennen die is bedoeld om de
schadevergoedingslimieten gelijke tred te kunnen laten houden met de stijgende
kosten van olierampen. Een dergelijke procedure maakt het bijeenroepen van
een diplomatieke conferentie ter aanpassing van de limieten van het verdrag
onnodig, maar vergt toch nog enkele jaren vooraleer een aanpassing in werking
treedt. Met gebruikmaking van deze procedure is in 2000 een maximaal mogelijke
verhoging van de bedragen met ongeveer 50 % tot stand gebracht, die per 1 november
2003 in werking is getreden. Daarmee liggen de schadevergoedingslimieten thans
op respectievelijk 89,77 miljoen SDR (ongeveer € 110 miljoen) per
ongeval voor de risicoaansprakelijkheid van de scheepseigenaar en 203 miljoen
SDR (ongeveer € 245 miljoen) per ongeval voor het 1992 Fonds. Hiermee
is op korte termijn een substantiële verhoging tot stand gebracht, maar
ook hiermee bestaat naar het gevoelen van de internationale gemeenschap nog
niet voldoende zekerheid van afdoende dekking voor denkbare gevallen in de
nabije toekomst.Daarnaast is daarom in 2000 in de derde intersessionele werkgroep van
het 1992 Fonds begonnen met een integrale herziening van het verdragssysteem,
teneinde te bezien welke aanpassingen nodig zijn om dit ook in de toekomst
naar behoren te laten functioneren. Deze werkgroep heeft zich allereerst gericht
op het zo spoedig mogelijk tot stand brengen van aanvullende financiële
dekking, aangezien dit werd gezien als het belangrijkste en meest acute probleem.
Het nu voorliggende Protocol is van dit werk het resultaat. Het is ontwikkeld
in genoemde werkgroep van het 1992 Fonds en vervolgens binnen de Internationale
Maritieme Organisatie, als competente internationale organisatie voor het
tot stand brengen van verdragen op het gebied van het maritieme recht, besproken
en voor een diplomatieke conferentie voorgedragen, welke in mei 2003 heeft
plaatsgevonden en waarop de tekst van het Protocol is vastgesteld. Het Protocol
vormt de derde «laag» van het internationale schadevergoedingssysteem.1.4 Verband met ontwikkelingen binnen de Europese Unie
(EU)Hoewel in het kader van het 1992 Fonds reeds aanzetten waren gegeven om
te komen tot een herziening van de verdragen van 1992, was de belangrijkste
reden om zowel in Europees als in internationaal verband absolute prioriteit
te verlenen aan dit Protocol gelegen in het ongeval met de olietanker «Erika»
voor de Franse kust in december 1999. Het ongeval met de olietanker «Prestige»
voor de Spaanse kust in november 2002 heeft de grote urgentie hiervan nog
eens duidelijk onderstreept. Ook in EU-verband zijn stappen gezet om de spoedige
totstandkoming van een aanvullend schadefonds te bevorderen. Hoewel de Europese
Commissie in eerste instantie een voorstel voor een Verordening heeft ingediend
dat de instelling van een zodanig fonds uitsluitend voor Europa zou moeten
regelen, bleek al snel dat de lidstaten sterk de voorkeur gaven aan een oplossing die voortbouwt op hetgeen mondiaal reeds bestaat en ook daadwerkelijk
in de praktijk functioneert, boven iets geheel nieuws in EU-verband, waarvan
maar zou moeten worden afgewacht of het in de praktijk zou functioneren. In
EU-verband is daarom besloten tot een afgestemde aanpak («common approach»)
van lidstaten in het kader van de herziening van het mondiale systeem. Deze
aanpak kwam erop neer dat lidstaten in IMO-kader de totstandkoming van een
aanvullend schadefonds, tot een limiet van € 1 miljard, op zeer
korte termijn zouden bepleiten en bevorderen. Het nu voorliggende Protocol
is mede daarvan het resultaat, waarbij van belang is op te merken dat de lidstaten
erin geslaagd zijn ook belangrijke staten van buiten de EU, zoals Canada en
Australië, te overtuigen van de noodzaak hiervan, alsmede het aanvankelijke
verzet hiertegen van staten als Japan en Zuid-Korea te doen ophouden. Door
de Europese Raad is op 15 december 2003 besloten dat lidstaten zo spoedig
mogelijk tot het Protocol zullen toetreden, zo mogelijk vóór
eind juni 2004.2. Opzet en inhoud van het Protocol2.1 Doelstelling van het Protocol; volledige schadevergoedingZoals uit het voorgaande blijkt is de (vrijwel) uitsluitende doelstelling
van het Protocol het verzekeren van volledige schadevergoeding voor slachtoffers.
Aangezien de verdragen van 1992 een gelimiteerde aansprakelijkheid en schadevergoeding
kennen, bestaat de mogelijkheid dat het totaalbedrag van de schade groter
is dan hetgeen onder de verdragen beschikbaar is. Voor dat geval bevatten
de verdragen een regel die bepaalt dat alle slachtoffers dan een gelijk percentage
van hun vordering vergoed krijgen, zodanig dat het totaal van de vorderingen
gelijk is aan het maximaal beschikbare bedrag («pro-rating»).
Dit bewerkstelligt gelijke behandeling van slachtoffers, hetgeen een belangrijke
pijler van het hele systeem is. Een gevolg van deze combinatie van uitgangspunten
(gelimiteerde vergoeding en gelijke behandeling) is echter, dat zodra het
totaal van de vorderingen op enig moment tijdens de afhandeling van een olieramp
serieus dreigt het beschikbare bedrag te overstijgen, de onmogelijkheid ontstaat
om slachtoffers wier vordering reeds bij het Fonds is ingediend (en waarvan
de hoogte ook door het Fonds niet wordt betwist) volledig te betalen, aangezien
anders aan het eind van de rit ongelijke behandeling dreigt of een situatie
waarin het Fonds meer moet betalen dan het heeft. Dit stuit in de praktijk
uiteraard op weinig begrip van slachtoffers en het is ook maatschappelijk
gezien weinig bevredigend. Door de vervaltermijn voor het indienen van vorderingen
kan deze situatie bovendien in de praktijk lang duren, nog afgezien van de
mogelijkheid dat over grote, door het Fonds betwiste, vorderingen jarenlang
wordt geprocedeerd, met als gevolg dat het totaal van te honoreren vorderingen
pas jaren na het ongeval definitief bekend is. De praktijk van het 1992 Fonds
heeft de afgelopen jaren regelmatig laten zien dat de zogenaamde «pro-rating»,
hoezeer dit ook noodzakelijk is, afbreuk doet aan de doelstellingen van het
Fonds en tot heftige negatieve reacties in publieke opinie en politiek leidt,
zeker naarmate het uit te betalen percentage lager wordt, zoals in het bijzonder
in het geval van de ramp met de «Erika» het geval is geweest.De oplossing van dit probleem kan lastig worden gezocht in het afschaffen
van de schadevergoedingslimieten. De aansprakelijkheid van de scheepseigenaar
(«laag 1») moet worden verzekerd, hetgeen gegeven de (internationale
her-)verzekeringsmarkt slechts tot bepaalde bedragen mogelijk is. Het Fonds
(«laag 2») wordt betaald uit de bijdragen van bedrijven die olie
na vervoer over zee ontvangen in een staat die partij is bij de verdragen.
Om de risico's hiervan voor het bedrijfsleven redelijkerwijs beheersbaar en
calculeerbaar te maken is het nodig dat duidelijkheid bestaat
over de maximale gehoudenheid onder het systeem. Aangezien het evenmin wenselijk
is het uitgangspunt van gelijke behandeling van slachtoffers te verlaten,
moet de oplossing voor dit probleem in de praktijk worden gezocht in het vaststellen
van zodanige limieten dat in alle voorzienbare gevallen volledige schadevergoeding
mogelijk is en (voorlopige) «pro-rating» achterwege kan blijven.
Het Protocol kent een zodanige limiet, die is gesteld op 750 miljoen SDR (ongeveer€ 906
miljoen) per ongeval. Gelet op de huidige limiet van 135 miljoen SDR kan dit
voor de afzienbare toekomst als een ruimschoots toereikende dekking worden
beschouwd.2.2 Opzet van het Protocol; voortbouwen op het Fondsverdrag
1992Het Protocol vormt een zelfstandig internationaal instrument, waarvan
de toetreding echter uitsluitend open staat voor staten die reeds partij zijn
bij het Fondsverdrag 1992 (art. 19, derde lid, Protocol). Aangezien toetreden
tot het Fondsverdrag alleen open staat voor staten die partij zijn bij het
Aansprakelijkheidsverdrag 1992, wordt aldus een getrapt internationaal schadevergoedingssysteem
tot stand gebracht, bestaande uit drie lagen. Staten kunnen zelf bepalen of
zij bij alleen bij de eerste, ook bij de tweede of bij alle drie de lagen
partij willen zijn en kunnen in dit opzicht dus de mate van bescherming die
het systeem hen biedt zelf bepalen. Er bestaat dus in het bijzonder geen verplichting
om tot het Protocol toe te treden, hetgeen vooral van belang is in verband
met het feit dat in het Fonds belangrijke landen als Japan en Zuid-Korea hadden
aangegeven vooralsnog de schadevergoedingslimieten van het Fondsverdrag 1992
toereikend te achten. Het Aanvullend Fonds 2003 zal een zelfstandig internationaal
fonds zijn, genaamd «International Supplementary Fund for compensation
for oil pollution damage» en zal daardoor ook zelfstandig als rechtspersoon
kunnen optreden.In verband met het uitsluitende doel van het Protocol een extra hoeveelheid
schadevergoeding ter beschikking te stellen voor gevallen die vergoedbaar
zijn onder de basisverdragen, bevat het een aantal bepalingen die ervoor moeten
zorgen dat alle uitgangspunten die onder het systeem van die basisverdragen
gelden, ook onder het Protocol zullen gelden. In de eerste plaats zijn daartoe
de terminologie en definities van de onderliggende verdragen overgenomen;
alleen is daaraan in verband met de aard van het Protocol een definitie van
«established claim» toegevoegd (zie onder 2.3). Daarnaast is in
artikel 3 het geografisch toepassingsgebied identiek geregeld. Voorts worden
in een aantal gevallen de bepalingen van het Fondsverdrag 1992 van overeenkomstige
toepassing verklaard of wordt verwezen naar de corresponderende bepaling in
de onderliggende verdragen, zoals in de artikelen 6 (verjaring en verval van
rechten), 7 (jurisdictie), 8 (erkenning en tenuitvoerlegging van rechterlijke
uitspraken) en 9 (subrogatie en regres). De bepalingen omtrent het contributiesysteem
zijn voor een belangrijk deel uitgeschreven, terwijl voor de rest ook hier
wordt verwezen naar de corresponderende bepalingen van het Fondsverdrag 1992
(Vgl. de artikelen 10, 11, 12 en 13). Hetzelfde geldt voor de bepalingen omtrent
de organisatie en administratie van het Aanvullend Fonds 2003 (Vgl. de artikelen
16 en 17). In het artikelsgewijze deel van deze toelichting zal op deze artikelen
nader worden ingegaan.Het Protocol bevat echter ook een paar noviteiten ten opzichte van het
Fondsverdrag 1992, die aan een goede complementaire werking ten opzichte van
de verdragen van 1992 geen afbreuk doen en om andere redenen wenselijk of
onontkoombaar waren (zie onder 2.4, 2.5 en 2.6).2.3 Kernbepalingen; het begrip «established claim»
en de artikelen 4 en 5Zoals gezegd zijn, gelet op het doel van het Protocol, de terminologie
en definities daarvan identiek aan die van de onderliggende verdragen.
Nieuw in het Protocol is het begrip «established claim» (art.
1, achtste lid). Dit begrip wordt gebruikt om aan te geven voor welke vorderingen
van slachtoffers het Aanvullend Fonds 2003 een vergoeding kan toekennen. Het
moet gaan om een vordering die hetzij door het 1992 Fonds is erkend, hetzij
is erkend in een definitieve, het 1992 Fonds bindende rechterlijke beslissing,
en die volledig zou zijn vergoed indien onder het 1992 Fonds daarvoor voldoende
schadevergoeding beschikbaar zou zijn geweest. Dit maakt het onnodig (en onmogelijk)
dat in het Aanvullend Fonds 2003 een beslissing wordt genomen inzake de vergoedbaarheid
van een schade(post) die ofwel niet in het 1992 Fonds aan de orde is geweest,
ofwel in het 1992 Fonds geheel of gedeeltelijk niet vergoedbaar is geoordeeld.De artikelen 4 en 5 zijn de kernartikelen van het Protocol. Artikel 4
bepaalt dat een slachtoffer dat geen volledige vergoeding krijgt van een «established
claim» van het 1992 Fonds, hetzij omdat er niet voldoende schadevergoeding
beschikbaar is, hetzij omdat het 1992 Fonds, hangende de onzekerheid omtrent
de vraag of dat het geval zal zijn, een voorlopige «pro-rating»
toepast op die vordering, die volledige vergoeding krijgt van het Aanvullend
Fonds 2003. Het legt aldus vast in welke gevallen
het Aanvullend Fonds 2003 betaalt. Artikel 5 bepaalt dat het Aanvullend Fonds
2003 zal (beginnen met) betalen wanneer de Algemene Vergadering van het 1992
Fonds heeft vastgesteld dat een reëel gevaar bestaat dat het totaalbedrag
van de «established claims» het totaal beschikbare bedrag aan
schadevergoeding zal overschrijden en daarom heeft besloten tot «pro-rating».
Het legt dus vast wanneer de verplichting tot
het betalen van aanvullende schadevergoeding ingaat.2.4 Minimum contributie per staat; artikel 14Artikel 14 is nieuw opgenomen in het Protocol. Het behelst het vaststellen
van een minimumhoeveelheid bijdragende olie die iedere partij bij het verdrag
geacht wordt te hebben ontvangen. Voor zover daarvoor in de desbetreffende
staat geen ontvangers zijn te vinden die boven de drempelwaarde voor bijdragen
komen, komt de verplichting tot het betalen van de met de minimumhoeveelheid
corresponderende bijdragen op die staat te rusten.Deze bepaling heeft een tweeledig doel. In de eerste plaats wordt hiermee
zeker gesteld dat een staat die de bescherming van het Protocol deelachtig
wordt door daartoe toe te treden (en dus een extra risico schept dat het Fonds
zal moeten uitkeren), daar in ieder geval een minimale bijdrage aan de kosten
van het Aanvullend Fonds 2003 tegenover moet stellen. De ook in het Protocol
(artikel 10) gevolgde bijdragesystematiek van het onderliggende Fondsverdrag
1992, gebaseerd op bijdragen van personen of bedrijven die per jaar in totaal
meer dan 150 000 ton olie ontvangen, zou het anders immers mogelijk maken
dat een staat beschermd is door het verdrag zonder dat enige bijdrage vanuit
die staat plaatsvindt. Gelet op de grote omvang van de financiële bescherming
die het Protocol biedt, werd een dergelijke minimumbijdrage gerechtvaardigd
geacht.Behalve gerechtvaardigd is de bepaling ook wenselijk omdat deze aldus
in een financiële prikkel voor staten voorziet om zich actief met de
gang van zaken in het Aanvullend Fonds 2003 bezig te houden. Dit laatste is
van belang omdat de praktijk in het 1992 Fonds heeft uitgewezen dat staten
van waaruit geen bijdragen aan het Fonds behoeven te worden betaald en die
zelf op dat moment ook niet betrokken zijn bij (de afwikkeling van) een ongeval
met een olietanker door het Fonds (kort gezegd dus: staten zonder financieel
belang), niet erg geneigd zijn zich bij de gang van zaken in het Fonds betrokken
te voelen. Aangezien de regels betreffende het functioneren van (de organen
van) het Fonds, de Uitvoerende Commissie (waarin beslissingen over schadeafwikkeling
worden genomen) en de Algemene Vergadering, uiteraard zijn gebaseerd op gelijkwaardigheid
van alle lidstaten, geeft dit in de praktijk problemen met het
quorum voor vergaderingen, met verkiesbaarheid voor de Uitvoerende Commissie,
enzovoort. Behalve dat de ervaring heeft geleerd dat de bestuurbaarheid van
het Fonds hierdoor op termijn in gevaar komt, leidt dit er tevens toe dat
het Fonds – een organisatie met ruim 80 lidstaten – in de praktijk
in overwegende mate wordt gestuurd door de (veel kleinere) groep lidstaten
van waaruit (substantiële) bijdragen aan het Fonds worden betaald.De maatstaf die voor de bepaling van de minimumbijdrage gekozen is, probeert
een evenwicht te vinden tussen enerzijds het bovenstaande, en anderzijds de
noodzaak de financiële lasten van het lidmaatschap van het Aanvullend
Fonds 2003 voor ontwikkelingslanden – voor wie het lidmaatschap van
het 1992 Fonds veelal geen financiële verplichtingen meebrengt omdat
zij geen olieontvangsten hebben – binnen de perken te houden. Krachtens
artikel 14 wordt een lidstaat geacht in ieder geval 1 miljoen ton olie te
hebben ontvangen. Tot welk bedrag aan te betalen bijdrage dat in concreto
leidt, valt niet met zekerheid te zeggen omdat dit afhangt van het aantal
ongevallen dat plaatsvindt en waarvoor het Fonds moet uitkeren. Ter vergelijking
kan echter worden vermeld dat in Nederland in het jaar 2001 (het laatste jaar
waarvan de precieze cijfers bekend zijn) ruim 106 miljoen ton olie is ontvangen.
Op de lijst van ontvangende landen zou in 2001 een staat met 1 miljoen ton
op de 35ste plaats hebben gestaan, met slechts vijf landen met minder ontvangsten
en meer dan twintig landen zonder ontvangsten onder zich.2.5 Rechtsgevolgen van het niet indienen van olierapporten;
artikel 15Ook artikel 15 is nieuw ten opzichte van het Fondsverdrag 1992. Het strekt
ertoe het Fonds de mogelijkheid te geven om een sanctie op te leggen aan lidstaten
die niet voldoen aan de verdragsverplichting om de jaarlijks op hun grondgebied
ontvangen hoeveelheden olie te administreren en te rapporteren aan het Fonds.
In de praktijk van het 1992 Fonds is gebleken dat een niet onaanzienlijk aantal
staten deze (bescheiden) verdragsverplichting niet nakomt. Daardoor is het
voor het Fonds onmogelijk om te bepalen wat de totale hoeveelheid van in alle
verdragsstaten ontvangen olie is (de omslagbasis voor de contributies), waardoor
het niet mogelijk is de bijdrage voor de andere contribuanten met zekerheid
vast te stellen. Hoewel de indruk bestaat dat het in de praktijk voor een
belangrijk deel gaat om landen die geen ontvangers hebben die boven de drempelwaarde
voor bijdrage aan het Fonds uitkomen (in welk geval het Fonds dus de facto
geen inkomsten misloopt), bestaat hierover bij gebreke van rapportage uiteraard
geen absolute zekerheid. Verder is het hierdoor voor het Fonds onmogelijk
om eventuele bijdrageplichtigen in die staten een rekening te sturen, hetgeen
de gelijke behandeling van contribuanten en daarmee het internationaal maatschappelijk
draagvlak voor het Fonds onder druk zet. Dit verschijnsel vormt dan ook, zeker
op termijn, een ernstige bedreiging voor het functioneren van een fonds en
is daarom zeer onwenselijk.In het Fondsverdrag 1992 zijn hiervoor geen bijzondere regels opgenomen,
zoals gezegd omdat men ervan uitging dat staten hun verdragsverplichtingen
in dit opzicht voldoende serieus zouden nemen. Dit heeft tot gevolg gehad
dat in het recente verleden in de Algemene Vergadering van het 1992 Fonds
ondernomen pogingen om dit zeer onwenselijke verschijnsel te bestrijden, steeds
zijn gestrand op het feit dat (de tekst van) het verdrag onvoldoende basis
zou bieden voor het verbinden van (effectieve) consequenties aan niet rapporteren
door een lidstaat. Opnemen van artikel 15 voorkomt dat deze onwenselijke situatie
ook onder het protocol zal optreden.Het artikel bepaalt dat het Aanvullend Fonds 2003 geen vergoeding zal
betalen voor schade op het territoir (zoals bepaald in artikel 3) van een
staat die in gebreke is ten aanzien van zijn rapportageverplichtingen, totdat deze verplichtingen alsnog zijn nagekomen voor alle voorgaande
jaren. Dit geldt voor een ieder die op het bedoelde territoir schade lijdt,
dus zowel voor de staat zelf als voor lagere overheden, burgers en bedrijven.
De Algemene Vergadering van het Aanvullend Fonds 2003 zal in het Interne Reglement
van het Fonds de criteria vastleggen aan de hand waarvan wordt vastgesteld
of een staat in dit opzicht in gebreke is. Indien voor schade op het grondgebied
van een staat om deze reden het recht op schadevergoeding is ontzegd, heeft
deze staat tot een jaar na notificatie door de directeur van het Fonds de
tijd om de ontbrekende gegevens aan te leveren, bij gebreke waarvan het recht
op schadevergoeding definitief vervalt. Naar verwachting zal hiermee althans
onder het Aanvullend Fonds 2003 een behoorlijke prikkel bestaan voor lidstaten
om aan hun rapportageverplichtingen onder het Protocol te voldoen.2.6 Maximumcontributie («capping»); artikel
18Op de conferentie is een door Japan ingediend voorstel aanvaard om een
zogenaamde «cap» (hetgeen zich het beste laat vertalen met: plafond)
op de contributie per lidstaat te zetten. Dit houdt in dat een maximum wordt
gesteld aan het totaal van de bijdragen van alle ontvangers binnen éénzelfde
staat, teneinde te voorkomen dat de bijdragen vanuit één enkele
partij bij het verdrag een bepaald percentage van het totaal van alle bijdragen
aan het Fonds overschrijden. Onder grote druk van Japan is in 1992 een dergelijke
(overgangs-)bepaling in het Fondsverdrag 1992 opgenomen, waardoor de totale
bijdrage van Japanse ontvangers in de aanvangsfase van dat Fonds niet hoger
werd dan 27,5 % van het totaal. Dit gebeurde zeer tegen de zin van Nederland,
aangezien «capping» immers het fundamentele uitgangspunt van het
verdrag van gelijke behandeling van ontvangers doorbreekt: te weten dat iedere
ontvanger binnen een verdragsstaat per ontvangen ton olie een gelijke bijdrage
betaalt. «Capping» heeft tot gevolg dat de ontvangers in een staat
ten behoeve waarvan de cap werkt een lagere bijdrage per ton betalen dan ontvangers
in staten waarvoor de cap niet werkt omdat in die staat minder olie wordt
ontvangen. Ontvangers in staten waarvoor een cap werkt, krijgen aldus een
concurrentievoordeel ten opzichte van ontvangers in andere staten. Dit is
onwenselijk en ook onredelijk omdat het systeem wordt bekostigd uit bijdragen
van ontvangers; staten zelf dragen niet bij. Gelijke behandeling van ontvangers
is dus essentieel, niet die van staten. Deze tijdelijke cap in het Fondsverdrag
1992 heeft er eind jaren negentig toe geleid dat aan de kosten van het eerste
zeer grote ongeval dat onder het 1992 Fonds werd vergoed (de «Nakhodka»,
met uitsluitend schade in Japan) uitgerekend door Japanse olieontvangers verhoudingsgewijs
minder werd bijgedragen dan door ontvangers in andere partijen bij het verdrag.
Door de sterke toename in lidstaten die het 1992 Fonds al snel kende, heeft
deze cap voor Japan maar korte tijd geduurd en kwam zij te vervallen door
de toetreding van Nederland tot het 1992 Fonds, waardoor de totale hoeveelheid
in lidstaten ontvangen bijdragende olie boven de voor het vervallen van de
cap geldende grens kwam. Nederlandse ontvangers hebben daardoor nooit nadelige
gevolgen van deze cap ondervonden.Om genoemde redenen heeft de Nederlandse delegatie zich op de diplomatieke
conferentie krachtig uitgesproken tegen het voorstel. Toen echter duidelijk
werd dat zonder een dergelijke bepaling Japan niet zou toetreden, een meerderheid
van de staten ter conferentie aangaf een cap onder omstandigheden te kunnen
aanvaarden, zekerheid kon worden verkregen dat in ruil voor een cap Japan
vroegtijdig tot het Protocol zou toetreden, en vasthouden aan het standpunt
derhalve een succesvolle uitkomst van de conferentie in de weg dreigde te
staan, heeft de Nederlandse delegatie conform de instructie haar standpunt
bijgesteld. Vroegtijdige toetreding van Japan betekent namelijk ook dat van
de aanvang af het Aanvullend Fonds 2003 de bijdragen geniet van
alle Japanse ontvangers, waardoor de basis voor de omslag van eventuele schades
sterk wordt verbreed, hetgeen ook Nederlandse ontvangers ten goede kan komen.In artikel 18 is nu als overgangsbepaling opgenomen dat voor elke staat
die partij is, jaarlijks een cap geldt van 20% van het totaal van de door
het Fonds geheven bijdragen. Teneinde toch de voor betaling van alle slachtoffers
benodigde bijdragen binnen te krijgen, wordt in dat geval de bijdrage voor
ontvangers in andere staten pro rata verhoogd. Dit geldt totdat ofwel de totale
hoeveelheid bijdragende olie die in alle lidstaten tezamen wordt ontvangen
1000 miljoen ton bedraagt, ofwel tien jaren na de inwerkingtreding van het
Protocol. Hoewel deze regeling voor elke staat geldt, heeft zij in de praktijk
alleen gevolgen voor Japan, doordat dit land van alle verdragsstaten verreweg
de grootste olie-importen kent. Het zal van het schadeverloop onder het Aanvullend
Fonds 2003 afhangen of de cap uiteindelijk voor Nederlandse (en andere niet-Japanse)
ontvangers gunstig of ongunstig zal uitpakken ten opzichte van de situatie
zonder cap, waarin Japan niet zou zijn toegetreden. Bij grote ongevallen in
Europa zal het gunstig, bij grote ongevallen in Japan ongunstig zijn.3. KoninkrijkspositieDe regeringen van de Nederlandse Antillen en Aruba beraden zich nog over
de wenselijkheid van medegelding van het Protocol. Teneinde mogelijk te maken
dat, wanneer de regeringen van de Nederlandse Antillen en Aruba medegelding
wenselijk zullen achten, die medegelding direct tot stand wordt gebracht,
wordt de goedkeuring voor het gehele Koninkrijk gevraagd. Overigens ligt medegelding
van het Protocol voor zowel de Nederlandse Antillen als Aruba in de rede,
aangezien de regeringen van beide landen medegelding van het Aansprakelijkheidsverdrag
1992 en het Fondsverdrag 1992 wenselijk achten. Ten aanzien van de Nederlandse
Antillen is de benodigde landswetgeving met het oog op deze medegelding reeds
door de Staten aanvaard, maar nog niet in werking getreden. Onderdeel van
de voor medegelding benodigde invoeringswetgeving is een wijziging van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, dat echter overeenkomstig gemaakte
afspraken op de Nederlandse Antillen en Aruba eenvormig dient te zijn. De
wijziging kan daardoor niet in werking treden zolang dat niet ook op Aruba
het geval is. Op Aruba zal de door de regering ingediende ontwerp-invoeringswetgeving,
die eerder door de Staten was aangehouden, mede gelet op de huidige ontwikkelingen
binnenkort voor behandeling worden geagendeerd.In het algemeen kan worden gesteld dat medegelding van de basisverdragen,
het Aansprakelijkheidsverdrag 1992 en het Fondsverdrag 1992, voor de Nederlandse
Antillen en Aruba wenselijk lijkt en de afgelopen jaren zijn binnen het Koninkrijk
activiteiten in gang gezet om medegelding voor de Nederlandse Antillen en
Aruba te bewerkstelligen. In de eerste plaats staan beide landen bloot aan
een meer dan gemiddeld risico door een ernstige olievervuiling te worden getroffen.
Daarnaast hebben beide landen een zeer kwetsbare kust en beschermde natuurgebieden
en zijn de economieën van beide landen in belangrijke mate afhankelijk
van inkomsten uit toerisme, terwijl recente grote ongevallen, zoals die met
de «Erika» en met de «Prestige» hebben laten zien
dat met name de schade in de toerismeindustrie van een getroffen gebied tot
grote vorderingen aanleiding kan geven. Vooralsnog vallen beide landen echter
niet onder de bescherming van het wereldwijde verdragssysteem. Het spreekt
vanzelf dat de uiteindelijke beslissing omtrent medegelding aan de regeringen
van de Nederlandse Antillen en Aruba is.Of ook medegelding van het Protocol voor de Nederlandse Antillen en Aruba
noodzakelijk is, is iets minder zeker. Wereldwijd hebben tot dusverre vooral
geïndustrialiseerde staten met een hoge levensstandaard, waaronder
de lidstaten van de Europese Unie, te kennen gegeven zeker tot het Protocol
te zullen toetreden. Veel andere staten zijn echter van mening dat de limieten
van de basisverdragen van 1992 – die recentelijk met ongeveer 50 % zijn
verhoogd – vooralsnog voldoende zijn om de schade van voorzienbare ongevallen
op hun grondgebied te kunnen vergoeden. Dit heeft vooral te maken met het
feit dat een hogere levensstandaard en een verder ontwikkelde economie bij
(feitelijk) eenzelfde ongeval leidt tot een hoger totaal bedrag aan schade,
alsmede het feit dat tegenover de grotere financiële bescherming van
het Protocol een grotere bijdrage per ton aangevoerde olie staat. Hoewel Nederland
op dit punt door een beslissing omtrent toetreding in EU-verband is gebonden,
verkeren de regeringen van de Nederlandse Antillen en Aruba uiteraard zelf
in de beste positie om te beoordelen of, alles overziende, medegelding van
ook het Protocol voor hun landen wenselijk is.4. Gevolgen voor het bedrijfsleven en administratieve
lastenZoals eerder opgemerkt, is de doelstelling van het Protocol het verzekeren
van volledige schadevergoeding voor slachtoffers van ongevallen met olietankers,
ook indien deze ongevallen grootschalig zijn. Aangezien het door de inwerkingtreding
van het Protocol tot stand te brengen Aanvullend Fonds, evenals het reeds
jaren bestaande 1992 Fonds, wordt gevoed door de bijdragen van olieontvangers
in verdragsstaten, zal toetreding tot het Protocol kunnen leiden tot hogere
bijdragen en derhalve tot aanvullende financiële lasten voor het olieontvangende
bedrijfsleven in alle verdragsstaten. Dit is echter de consequentie van de
internationaal sterk gevoelde wens om volledige schadevergoeding van slachtoffers
te waarborgen. De gebeurtenissen in het kader van het recente ongeval met
de «Prestige» hebben de noodzaak daarvan nog eens onderstreept,
hetgeen inmiddels ook heeft geleid tot een besluit van de Europese Raad van
15 december 2003, inhoudende dat alle lidstaten met spoed tot het Protocol
zullen toetreden, zo mogelijk vóór eind juni 2004. Overigens
is het Protocol onder auspiciën van de Internationale Maritieme Organisatie
totstandgekomen, met participatie van alle relevante geledingen van het (internationale
en internationaal georganiseerde) bedrijfsleven, in het bijzonder de olie-industrie
en de olieopslagindustrie. Het Protocol geniet dan ook de steun van alle relevante
geledingen van de industrie, met dien verstande dat met name de olieindustrie
het ziet als een onderdeel van de bredere heroverweging van de relevante verdragen,
zoals deze momenteel in een werkgroep van het Internationaal Olieschadefonds
1992 plaatsvindt. Voor alle duidelijkheid kan hieraan worden toegevoegd dat
(overheden van) lidstaten wel het Fonds en het Aanvullend Fonds besturen,
maar daaraan geen financiële bijdragen leveren, zodat het voorstel geen
consequenties heeft voor de overheidsfinanciën.Wat betreft administratieve lasten kan worden opgemerkt dat het voorstel
geen toename daarvan teweegbrengt. Dit heeft te maken met het karakter van
het Aanvullend Fonds en de wijze waarop het Protocol in de Nederlandse wetgeving
zal worden geïmplementeerd. Het karakter van het Aanvullend Fonds is,
zoals de naam al aangeeft, aanvullend, hetgeen in dit verband wil zeggen dat
de enige strekking is het ter beschikking van slachtoffers brengen van hogere
bedragen aan schadevergoeding. De basis voor de omslag van deze bedragen over
de bijdrageplichtigen in verdragsstaten blijft echter geheel dezelfde, te
weten de hoeveelheden bijdragende olie die dezen in een bepaald kalenderjaar
hebben ontvangen. Deze hoeveelheden moeten in de huidige situatie reeds worden
opgegeven op grond van artikel 5 van de Wet schadefonds olietankschepen, en
door de wijze waarop het nieuwe artikel 12a van die wet, in het voorstel van
wet tot uitvoering van het Protocol, is geredigeerd, volstaat het voldoen
aan deze reeds bestaande opgaveverplichting ook voor het Aanvullend Fonds
en wordt dus geen nieuwe of aanvullende opgaveverplichting gecreëerd.
Deze formulering van genoemd artikel 12a is geheel in lijn met de bewoordingen
van artikel 13, eerste lid, van het Protocol, die om precies deze reden aldus
zijn gekozen. Hetzelfde geldt voor de in de artikelen 7 en 8 van de Wet schadefonds
olietankschepen neergelegde mogelijkheden voor de Minister van Economische
Zaken om zich ervan te doen vergewissen dat de door ontvangers verstrekte
gegevens omtrent hun olieontvangsten overeenstemmen met de werkelijkheid.
De wet kent, in navolging van de verdragen, een zelfrapportagesysteem, waarbij
de Minister uitsluitend van deze bevoegdheden gebruik maakt indien er concrete
aanleiding is te veronderstellen dat de opgave niet correct is, en dan in
de praktijk nog alleen nadat een nader verzoek om opheldering niet tot de
gewenste duidelijkheid heeft geleid. Aangezien de opgave zoals gezegd voor
het Fonds en het Aanvullend Fonds gelijk is en opgave voor het Fonds krachtens
genoemd artikel 12a ook volstaat voor het Aanvullend Fonds, is niet denkbaar
dat voor het Aanvullend Fonds van deze bevoegheden gebruik zal worden gemaakt.
Ook op dit punt zal dus geen sprake zijn van een toename van administratieve
lasten voor het betrokken deel van het bedrijfsleven.5. UitvoeringswetgevingPartij worden van het Koninkrijk bij het Protocol maakt voor Nederland
aanpassing noodzakelijk van de Wet schadefonds olietankschepen. Een daartoe
strekkend voorstel van wet wordt tegelijk met dit voorstel van Rijkswet aanhangig
gemaakt.B. HET PROTOCOL; ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 1 DefinitiebepalingenDit artikel bevat, zoals gebruikelijk in verdragen, de definitiebepalingen.
De meeste van deze definities zijn van technische aard, bedoeld om het Protocol
goed te laten functioneren als aanvulling op de twee bestaande «lagen»
van het internationale verdragsregime. Deze vergen geen toelichting, met uitzondering
van de belangrijkste daarvan, de in het achtste lid opgenomen definitie van
«established claim», die cruciaal is voor een goede werking van
het Protocol. Verwezen wordt naar het algemeen deel van deze toelichting,
onder 2.3. In het zesde en zevende lid zijn de definities van de basisverdragen
overgenomen door middel van een verwijzing naar die verdragen.Artikel 2 Oprichting Aanvullend Fonds 2003Het artikel bepaalt in het eerste lid dat door het Protocol het Aanvullend
Fonds 2003 wordt opgericht. Het tweede lid regelt de rechtspersoonlijkheid
en vertegenwoordiging in rechte van het Fonds.Artikel 3 Geografisch toepassingsgebiedHet artikel bepaalt het geografisch toepassingsgebied van het Protocol.
Om een goede aansluiting op de basisverdragen te verzekeren is het woordelijk
gelijkluidend aan de corresponderende bepaling in het Fondsverdrag 1992.Artikelen 4 en 5 Aanvullende schadevergoedingDeze artikelen vormen, samen met de definitie van het begrip «established
claim», de kern van het Protocol (zie ook het algemeen deel van deze
toelichting, onder 2.3). Artikel 4 bepaalt in het eerste lid dat een slachtoffer
dat geen volledige vergoeding krijgt van een «established claim»
van het 1992 Fonds, hetzij omdat er niet voldoende schadevergoeding beschikbaar
is, hetzij omdat het 1992 Fonds, hangende de onzekerheid omtrent de vraag
of dat het geval zal zijn, een voorlopige «pro-rating» toepast
op die vordering, die volledige vergoeding krijgt van het Aanvullend Fonds
2003. Het legt aldus vast in welke gevallen het
Aanvullend Fonds 2003 betaalt. Dit is derhalve beperkt tot gevallen waarin
de financiële mogelijkheden van het 1992 Fonds niet toereikend zijn om
tot volledige betaling over te gaan. Indien een claim om andere redenen niet
of niet geheel door het 1992 Fonds wordt vergoed, kan ook vergoeding door
het Aanvullend Fonds 2003 niet plaatsvinden. Het Aanvullend Fonds 2003 heeft
derhalve uitsluitend ten doel hogere bedragen beschikbaar te krijgen voor
dezelfde gevallen als die reeds vergoedbaar zijn onder het 1992 Fonds. Dit
wordt nog eens bevestigd door het vierde lid, waarin wordt bepaald dat het
Aanvullend Fonds 2003 uitsluitend vergoedt in geval van een «established
claim» zoals gedefinieerd in het Protocol. Het tweede en derde lid bevatten
de schadevergoedingslimiet van het Aanvullend Fonds 2003 (zie het algemeen
deel van deze toelichting, onder 2.1), alsmede een bepaling voor het geval
de totale schade groter is dan de beschikbare hoeveelheid schadevergoeding.
De opzet van deze bepalingen is gelijk aan die van de corresponderende bepalingen
in het basisverdrag.Artikel 5 bepaalt dat het Aanvullend Fonds 2003 zal (beginnen met) betalen
wanneer de Algemene Vergadering van het 1992 Fonds heeft vastgesteld dat een
reëel gevaar bestaat dat het totaalbedrag van de «established claims»
het totaal onder het Fondsverdrag 1992 beschikbare bedrag aan schadevergoeding
zal overschrijden en daarom heeft besloten tot «pro-rating». Het
legt dus vast wanneer de verplichting tot het
betalen van aanvullende schadevergoeding ingaat. (Zie ook het algemeen deel
van deze toelichting, onder 2.3)Artikel 6 Verval van rechtenDit artikel bepaalt dat een vordering op het Aanvullend Fonds 2003 alleen
vervalt indien dit het geval is op grond van de desbetreffende bepaling van
het basisverdrag (art. 6), en dat een bij het 1992 Fonds ingediende claim
tevens geldt als een bij het Aanvullend Fonds 2003 ingediende claim. Ook deze
bepaling strekt ertoe een volledige aansluiting bij de basisverdragen te bewerkstelligen.Artikel 7 Rechterlijke bevoegdheidGelet op de doelstelling van het Protocol is het van belang dat ook de
regeling inzake jurisdictie zoveel mogelijk overeenstemt met die in artikel
7 van het Fondsverdrag 1992. Daartoe worden in het eerste lid van dit artikel
de leden 1, 2, 4, 5 en 6 van artikel 7 van het Fondsverdrag 1992 van overeenkomstige
toepassing verklaard op vorderingen tegen het Aanvullend Fonds 2003. Het tweede
lid bevat een met het derde lid van artikel 7 van het Fondsverdrag 1992 corresponderende
bepaling, welke voor de duidelijkheid integraal in het Protocol is uitgeschreven.
Het derde lid bevat een bepaling voor gevallen waarin een vordering aanhangig
is gemaakt in een staat die wel partij is bij het Fondsverdrag 1992, maar
niet bij dit Protocol.Artikel 8 Erkenning en tenuitvoerleggingHet eerste lid bevat een met artikel 8 van het Fondsverdrag 1992 corresponderende
bepaling, inhoudende dat een in een verdragsstaat door een bevoegde rechter
gewezen, onherroepelijk geworden uitspraak, in andere verdragsstaten wordt
erkend en ten uitvoer kan worden gelegd in dezelfde gevallen
als onder de basisverdragen het geval is (art. X Aansprakelijkheidsverdrag
1992).Het tweede lid is opgenomen op initiatief van de lidstaten en de Commissie
van de Europese Unie. Sinds de inwerkingtreding van de zogenaamde Brussel
I verordening inzake rechterlijke bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging
van rechterlijke vonnissen zijn de lidstaten van de Europese Unie niet langer
competent inzake kwesties die in die verordening zijn geregeld of die gevolgen
kunnen hebben voor hetgeen daarin is geregeld. De bevoegdheid daartoe ligt
uitsluitend bij de Gemeenschap, terwijl voor de overige inhoud van het Protocol
de lidstaten wel zelfstandig bevoegd zijn. Om deze reden is met betrekking
tot de artikelen 7 en 8 van het Protocol door de Europese Raad (JBZ) van 19 december
2002 aan de Europese Commissie een onderhandelingsmandaat gegeven, op basis
waarvan zij zou moeten verzekeren dat het in de Brussel I verordening neergelegde
regime voor erkenning en tenuitvoerlegging van rechterlijke uitspraken ook
zal gelden indien een rechterlijke uitspraak op basis van het Protocol is
gegeven in een EU-lidstaat en in een andere EU-lidstaat moet worden erkend
en ten uitvoer gelegd.Over de inhoud van het mandaat is onderhandeld in EU-verband, mede in
verband met het feit dat het in eerste instantie eenzijdig door de Commissie
nastreven van de toepasselijkheid van (uitsluitend) de regels van de Brussel
I verordening binnen het grondgebied van de Europese Unie in plaats van de regels van het Protocol op groot verzet van derde
landen (het gaat hier om een mondiaal verdrag) stuitte, omdat niet kon worden
uitgesloten dat hun onderdanen daarvan nadelige gevolgen zouden ondervinden
ten opzichte van de regeling van het Protocol. Bij coördinatieoverleg
in Brussel op 15 april 2003 ter afstemming van de op de Conferentie te
volgen koers is daarom afgesproken dat de Commissie – in lijn met het
onderhandelingsmandaat – namens de Gemeenschap en de lidstaten ter conferentie
een voorstel zou indienen dat een zelfde oplossing bevat als in 2002 ter zake
van het Protocol bij het Verdrag van Athene (aansprakelijkheid voor schade
van passagiers) was gekozen, echter dit keer zonder dat de Europese Unie ook
zelf bij het Protocol partij zou moeten kunnen worden, aangezien dat alleen
mogelijk is voor staten die reeds partij zijn bij de onderliggende verdragen.
In het kader van de voorbereiding van het Protocol bij het Verdrag van Athene
is destijds overeenstemming met derde landen over dit punt bereikt. De in
Europees verband ontwikkelde en door de Diplomatieke Conferentie aanvaarde
oplossing houdt in dat aan artikel 8 van het Protocol een nieuw tweede lid
is toegevoegd, bepalende dat een staat die partij is bij het Protocol andere
regels betreffende erkenning en tenuitvoerlegging mag hanteren dan die van
het Protocol, mits deze regels verzekeren dat erkenning en tenuitvoerlegging
in ieder geval mogelijk zijn in de gevallen voorzien in het Protocol.Artikel 9 Subrogatie en regresDit artikel bevat een regeling voor het Aanvullend Fonds 2003 betreffende
subrogatie en regres die gelijkluidend is aan die van artikel 9 van het Fondsverdrag
1992. Ook hier is de gedachte weer geweest een zo goed mogelijke aansluiting
van het Protocol op de basisverdragen. Het tweede lid bevat een regel betreffende
subrogatie van het Aanvullend Fonds 2003 in de rechten van door het Aanvullend
Fonds 2003 betaalde benadeelden jegens het 1992 Fonds.Artikel 10 Bijdragen aan het FondsDe regeling in dit artikel van de verplichting tot het betalen van bijdragen
aan het Aanvullend Fonds 2003 door olieontvangers in verdragsstaten is volkomen
gelijk aan die van artikel 10 van het Fondsverdrag 1992. Hierdoor wordt bewerkstelligd
dat in staten die zowel bij het Fondsverdrag 1992 als bij het
Protocol partij zijn, de groepen bijdrageplichtigen voor beide instrumenten
gelijk zijn, hetgeen van belang is in verband met het zuiver (financieel)
aanvullend karakter van het Aanvullend Fonds 2003.Artikel 11 Budget en berekening bijdragen aan het Aanvullend
Fonds 2003Dit artikel bevat bepalingen betreffende het budget van het Aanvullend
Fonds 2003 en de wijze waarop de bijdragen aan het Fonds moeten worden berekend
en vastgesteld die vrijwel woordelijk gelijkluidend zijn aan die van de corresponderende
bepaling in artikel 12 van het Fondsverdrag 1992.Artikel 12 Handhaving bijdrageplichtHet artikel verklaart, in verband met een zo goed mogelijke aansluiting
op de basisverdragen, het bepaalde in de artikelen 13 en 14 van het Fondsverdrag
1992 van overeenkomstige toepassing op het Aanvullend Fonds 2003. Deze artikelen
bevatten onder meer bepalingen inzake niet nakoming van de verplichting tot
het betalen van bijdragen aan het Fonds, de verplichting van verdragsstaten
om nakoming te verzekeren en de mogelijkheid voor een staat om de verplichtingen
van zijn bijdrageplichtigen onder bepaalde voorwaarden over te nemen.Artikel 13 Rapportage olieontvangsten door verdragsstatenArtikel 13 bepaalt dat onder het Protocol op verdragsstaten dezelfde verplichtingen
tot het opgeven van olieontvangsten op hun grondgebied rusten als onder het
Fondsverdrag 1992, met dien verstande dat het (naar behoren) rapporteren onder
het Fondsverdrag 1992 tevens wordt aangemerkt als een rapportage onder het
Protocol. Gelet op het zuiver aanvullend karakter van het Protocol zal het
immers om dezelfde hoeveelheden gaan die slechts eenmaal hoeven te worden
verstrekt.Artikel 14 Minimumbijdrage per verdragsstaatDit artikel bevat een noviteit voor het internationale verdragsregime
en een zelfde regeling is dus ook niet te vinden in de basisverdragen. Het
behelst het vaststellen van een minimumhoeveelheid bijdragende olie die iedere
partij bij het verdrag geacht wordt te hebben ontvangen. Voor zover daarvoor
in de desbetreffende staat geen ontvangers zijn te vinden die boven de drempelwaarde
voor bijdragen komen, komt de verplichting tot het betalen van de met de minimumhoeveelheid
corresponderende bijdragen op die staat te rusten. De achtergrond en strekking
van deze bepaling zijn reeds verduidelijkt in het algemeen deel van deze toelichting
(onder 2.4) waarnaar kortheidshalve moge worden verwezen.Artikel 15 Sanctie bij niet rapporteren olieontvangsten
door verdragsstaatHet eerste lid bepaalt expliciet dat een verdragsstaat ook tot rapportage
verplicht is indien op diens territoir geen ontvanger hoeveelheden olie boven
de drempelwaarde heeft ontvangen. Hoewel ook onder het Fondsverdrag 1992 verdragsstaten
wel deze zogenaamde «nil reports» uitbrengen, doen vele andere
verdragsstaten dit niet, hetgeen mede oorzaak is van de in het algemeen deel
van deze toelichting (onder 2.5) besproken problemen. Een complicatie hierbij
vormt het feit dat de (tekst van de) bepaling in het Fondsverdrag 1992 betreffende
rapportage van olieontvangsten (art. 15) slechts betrekking lijkt te hebben
op gevallen waarin in een verdragsstaat wél ontvangers hoeveelheden
boven de drempelwaarde ontvangen, en dus niet lijkt te verplichten
tot «nil reports». Voor het Protocol is hieromtrent door deze
bepaling volstrekte duidelijkheid geschapen.De overige leden van het artikel regelen de rechtsgevolgen van het uitblijven
van de onder het Protocol verplichte olierapporten. Op achtergrond en strekking
van deze bepalingen is reeds ingegaan in het algemeen deel van deze toelichting
(onder 2.5) waarnaar kortheidshalve moge worden verwezen.Artikelen 16 en 17 Organisatie en administratieArtikel 16 verklaart een groot aantal artikelen van het Fondsverdrag 1992
betreffende de organisatie en administratie van het 1992 Fonds van overeenkomstige
toepassing op het Aanvullend Fonds 2003, met als doel de werking van de twee –
immers zelfstandige – organisaties zo goed mogelijk op elkaar te laten
aansluiten.Artikel 17 regelt een aantal kwesties die te maken hebben met het feit
dat de verdragsstaten van het 1992 Fonds op de diplomatieke conferentie van
mening waren dat het de meest kostenefficiënte oplossing zou zijn om
het secretariaat van het 1992 Fonds tevens te laten optreden als secretariaat
van het Aanvullend Fonds 2003. Daarnaast bevat het artikel bepalingen betreffende
de samenwerking van het Aanvullend Fonds 2003 met het 1992 Fonds en de compensatie
van door het ene fonds ten behoeve van het andere verrichte diensten.Artikel 18 Overgangsbepaling; maximumbijdrage per verdragsstaat
(«capping»)In artikel 18 is, als overgangsbepaling, vastgelegd dat voor het totaal
van de bijdragen van alle ontvangers in een zelfde verdragsstaat, jaarlijks
een cap geldt van 20% van het totaal van de door het Fonds (wereldwijd) geheven
bijdragen. Teneinde toch de voor betaling van alle slachtoffers benodigde
bijdragen binnen te krijgen, wordt in dat geval de bijdrage voor ontvangers
in andere staten pro rata verhoogd. Dit geldt totdat ofwel de totale hoeveelheid
bijdragende olie die in alle lidstaten tezamen wordt ontvangen 1 miljard ton
bedraagt, ofwel tien jaren na de inwerkingtreding van het Protocol. De regeling
is bedoeld om te voorkomen dat een verdragsstaat met zeer veel of zeer grote
ontvangers in de aanvangsfase van het Aanvullend Fonds 2003 een disproportioneel
grote bijdrage aan het Fonds zou moeten worden geleverd. Op achtergrond en
strekking van deze bepaling is reeds ingegaan in het algemeen deel van deze
toelichting (onder 2.6) waarnaar kortheidshalve moge worden verwezen.Artikel 21 en 22 InwerkingtredingAls reflectie van het feit dat het Protocol niet meer behelst dan het
ter beschikking stellen van meer schadevergoeding in dezelfde gevallen als
nu reeds worden bestreken door het Fondsverdrag 1992, kent het Protocol dezelfde
voorwaarden voor inwerkingtreding als het Fondsverdrag 1992, te weten de toetreding
van acht staten, waarin gezamenlijk in totaal ten minste 450 miljoen ton bijdragende
olie wordt ontvangen. De depositaris van het Protocol, de Secretaris-Generaal
van de Internationale Maritieme Organisatie, draagt zorg voor het bijeenroepen
van de eerste Algemene Vergadering van verdragsstaten, zo spoedig mogelijk,
doch uiterlijk dertig dagen na inwerkingtreding van het Protocol.Artikel 24 Stilzwijgende amendering van de schadevergoedingslimietHet Protocol bevat een zelfde procedure voor stilzwijgende amendering
van de schadevergoedingslimiet als de basisverdragen, zij het dat van de gelegenheid
gebruik is gemaakt om enkele onnodig lange termijnen te bekorten. Een dergelijke
procedure heeft het voordeel dat voor een aanpassing van de limieten aan gewijzigde
omstandigheden, in het bijzonder de gestegen kosten van ongevallen met olietankschepen,
niet de complexe en zeer tijdrovende weg van een diplomatieke conferentie
behoeft te worden bewandeld. De ervaring met het gebruik van de procedure
voor de aanpassing van de limieten van de basisverdragen van 1992 heeft echter
geleerd dat nog altijd veel tijd verstrijkt tussen de beslissing gebruik te
maken van deze procedure en het moment waarop een aanpassing daadwerkelijk
internationaal in werking treedt. Op basis van die recente ervaringen zijn
enkele termijnen in de procedure bekort, hetgeen de slagvaardigheid van het
regime ten goede komt zonder afbreuk te doen aan de vereiste zorgvuldigheid.
Men zie ook de toelichting op artikel 2 van het voorstel.Artikel 25 Doorwerking verhoogde limieten onder het Fondsverdrag
1992Het artikel bepaalt dat indien de limieten van het Fondsverdrag 1992 worden
verhoogd, de stilzwijgende amenderingsprocedure van artikel 24 Protocol steeds
kan worden gebruikt om te komen tot een gelijke verhoging onder het Protocol.Artikel 26 en 27 OpzeggingVanwege de aansluiting van het Protocol op het Fondsverdrag 1992 is in
artikel 26 onder meer bepaald dat een opzegging van het Fondsverdrag 1992
tevens geldt als een opzegging van het Protocol, met inwerkingtreding op hetzelfde
moment. In artikel 27 is een bijzondere regeling neergelegd voor het geval
waarin de opzegging door een verdragsstaat zal resulteren in een aanzienlijke
verhoging van de bijdragen uit andere verdragsstaten. Dit zal met name het
geval zijn als een staat met bijzonder grote olieontvangsten besluit tot opzegging
van het Protocol. In dat geval kan een buitengewone Algemene Vergadering besluiten
dat ook andere staten tegen dezelfde datum het Protocol kunnen opzeggen.Artikel 28 en 29 Beëindiging van het ProtocolIn het Fondsverdrag 1992 is bepaald dat het verdrag eindigt wanneer het
aantal verdragsstaten minder bedraagt dan drie, evenals dat onder het oude
Fondsverdrag van 1971 het geval was. Ten tijde van de totstandkoming van het
Fondsverdrag 1992 was men zich immers nog niet bewust van de inadequatie van
deze regeling. Door de grote hoeveelheid verdragsstaten zijn er vele die in
het geheel geen olieontvangsten hebben en van waaruit dus ook geen bijdragen
aan het Fonds worden betaald. Deze beëindigingsregeling kan er daardoor
toe leiden dat het Fonds bestaat, en derhalve in geval van schade in een verdragsstaat
dient uit te keren, zonder dat het over inkomsten kan beschikken. Pas door
het grote succes van het 1992 Fonds en de daarmee gepaard gaande grote hoeveelheid
opzeggingen door staten van het oude Fondsverdrag 1971 in de tweede helft
van de negentiger jaren, is dit probleem in volle omvang aan het licht gekomen.
Voor het Protocol is dit geregeld in artikel 28, dat bepaalt dat het Protocol
zal ophouden te bestaan indien er ofwel minder dan zeven lidstaten zijn, ofwel
de totale hoeveelheid in alle verdragsstaten tezamen ontvangen bijdragende
olie minder bedraagt dan 350 miljoen ton. Doordat in deze bepaling
het voortbestaan van het Protocol niet alleen aan het aantal verdragsstaten,
maar ook aan de totale hoeveelheid ontvangen olie is gekoppeld, is verzekerd
dat er te allen tijde een minimale omslagbasis voor de bijdragen aan het Aanvullend
Fonds 2003 bestaat. Artikel 29 regelt de rechtsgevolgen van de beëindiging
van het Protocol.C. DE GOEDKEURINGSWET; ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel 2 Aanpassingen schadevergoedingslimietIn dit artikel is, op de voet van artikel 7, aanhef en onder a, van de
Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, bepaald dat aanpassingen van
de schadevergoedingslimiet van het Protocol die overeenkomstig de in artikel
24 van het Protocol neergelegde stilzwijgende amenderingsprocedure totstandgekomen
zijn, niet de goedkeuring van de Staten-Generaal behoeven. Dit is wenselijk
omdat de procedure van artikel 24 tot gevolg kan hebben dat het Koninkrijk
wordt gebonden aan een aanpassing van die limiet – strikt genomen inhoudende
een wijziging van het Protocol – die niet vooraf parlementair is goedgekeurd.
Bedacht dient te worden dat het hier, gelet op de in artikel 24 neergelegde
criteria voor toepassing van de procedure, een regeling betreft die niet méér
beoogt dan behoud van de intrinsieke waarde van het Protocol in geval van
inflatie en kostenstijgingen, anders dan langs de klassieke, tijdrovende en
bewerkelijke weg van een nieuwe diplomatieke conferentie en bekrachtiging
door alle lidstaten van het amendement in kwestie. Het gaat hier dus uitsluitend
om aanpassingen van de hoogte van de schadevergoedingslimiet binnen de grenzen
van artikel 24; voor overige wijzigingen van het Protocol geldt deze bijzondere
procedure niet en blijft derhalve onverlet dat goedkeuring vooraf door de
Staten-Generaal daarvoor nodig is.Artikel 3 Afwijking van Tijdelijke referendumwetIn artikel 3 van het voorstel is bepaald dat het, onder toepassing van
artikel 16 van de Tijdelijke referendumwet, in werking treedt met ingang van
de dag na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin zij wordt geplaatst.
Afgeweken wordt dus van de in artikel 12 van de Tijdelijke referendumwet voorgeschreven
periode van zes weken. De reden hiervoor is dat het voorstel mede strekt tot
uitvoering van een in maart 2004 genomen beslissing van de Europese Raad (2004/246/EG)
dat de lidstaten binnen een redelijke termijn, zo mogelijk vóór
30 juni 2004, tot het Protocol zullen toetreden, teneinde de lidstaten
zo snel mogelijk de grotere financiële bescherming tegen olierampen van
het Protocol deelachtig te doen worden. Inmiddels is in internationaal overleg
binnen het Internationaal Olieschadefonds te Londen duidelijk geworden dat
een belangrijk deel van de lidstaten met behulp van spoedprocedures ófwel
deze datum gaat halen, ófwel kort daarna tot het Protocol zal kunnen
toetreden. Daarnaast valt de toetreding door Japan eveneens gedurende de zomer
van 2004 te verwachten. Artikel 21 van het Protocol bepaalt dat het Protocol
in werking treedt drie maanden nadat ten minste acht staten tot het Protocol
zijn toegetreden en bovendien in deze staten tezamen ten minste 450 miljoen
ton bijdragende olie is ontvangen in het voorafgaande kalenderjaar. Als gevolg
van een en ander zal het Protocol naar verwachting reeds in het najaar van
2004 internationaal in werking treden. Deze zeer grote urgentie van zowel
het onderhavige voorstel als het – gelijktijdig ingediende –
voorstel van wet houdende uitvoering van het Protocol brengt mee dat afwijking
van genoemde periode van artikel 12 van de Tijdelijke referendumwet alleszins
gerechtvaardigd is.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerDe Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotDe Minister van Economische Zaken,L. J. BrinkhorstDe Minister van Verkeer en Waterstaat,K. M. H. PeijsXNoot1De oorspronkelijke tekst van het wetsvoorstel en de memorie van toelichting
zijn ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29705-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl