Duurzame ontwikkeling en beleid; Brief minister over de voortgang op het dossier Duurzaam Inkopen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30196, nr. 44

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

24-11-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

30196 nr. 44

14-11-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleiding1. Criteria ontwikkeling2. Implementatie2.1 Overheden2.2 Nieuwe deelnemers2.3 Bedrijfsleven3. Internationale context4. Monitoring5. 2009 en verder6. Stand van zaken aangenomen motiesMotie Duijvendak/Vermeij trein voor dienstreizenMotie Ouwehand m.b.t. dierenwelzijnMotie Spies/Boelhouwer over het stellen van doelvoorschriften7. Stand van zaken toezeggingenDiffuse bronnenDuurzame cateringAfspraken met gemeenten over duurzaam inkopenBioplastics en verpakkingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 30196, nr. 44 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30196Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 26 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 196Duurzame ontwikkeling en beleidnr. 44BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN
MILIEUBEHEERAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 november 2008Tijdens het Algemeen Overleg op 27 maart jl. (Kamerstuk 30 196,
nr. 29) met de Vaste Commissie voor VROM, heb ik toegezegd u halfjaarlijks
te informeren over de voortgang op het dossier Duurzaam Inkopen. In deze brief
geef ik de stand van zaken weer met betrekking tot de criteria ontwikkeling,
implementatie, de internationale context en de monitoring. Daarnaast blik
ik vooruit op 2009. Tot slot meld ik de stand van zaken van de moties en toezeggingen.InleidingDuurzame ontwikkeling is een van de speerpunten van dit kabinet. Om de
markt voor duurzame producten te stimuleren, gebruiken we de inkoopkracht
van de overheid. Met jaarlijks 40 miljard euro aan bestedingen kunnen wij
een belangrijke prikkel geven aan innovatie en duurzaamheid in het bedrijfsleven.In 2010 gaat het Rijk voor 100 procent duurzaam inkopen. Gemeenten streven
naar 75 procent in 2010 en 100 procent in 2015. Provincies en waterschappen
hebben 50 procent in 2010 als doel gesteld. Door het goede voorbeeld te geven
en duurzaam in te kopen, krijgt de markt voor duurzame producten een stevige
impuls.1. Criteria ontwikkelingDe realisatie van Duurzaam Inkopen heeft mijn absolute prioriteit. Om
invulling te geven aan het begrip «duurzaamheid», zorg ik dat
door SenterNovem criteria worden opgesteld voor alle productgroepen die de
overheid inkoopt: van kantoormeubelen en energie tot wegen en kantoren. Met
behulp van deze criteria kunnen overheden duurzaamheid inpassen in hun inkoopbeleid. De criteriasets bestaan uit eisen en wensen die worden opgenomen in de
bestekteksten. Iedere leverancier die aan de overheden levert, is verplicht
aan de eisen te voldoen. Met de «wensen» kunnen opdrachtnemers
zich onderscheiden tijdens de gunningsfase. Bij het stellen van de criteria
heb ik hoge ambities. Ik ga voor de inkoop van duurzame producten en diensten
en dus voor de marktpartijen die een hoge duurzaamheidsstandaard kunnen garanderen.Op dit moment zijn voor 31 productgroepen de milieucriteria gereed. De
nog resterende criteriasets volgen de komende maanden, zie planning in de
bijlage1. Ik ben tevens gestart met de invoering
van «Cradle to Cradle»-elementen in de milieucriteria voor duurzaam
inkopen.Dat wil zeggen dat in de wensen productkenmerken als herbruikbaarheid,
demonteerbaarheid en het gebruik van secundaire grondstoffen worden meegenomen.
Naar verwachting zullen in 2009 25 productgroepen en medio 2010 de helft van
de productgroepen criteria hebben waarin deze aanpak is meegenomen.Zoals u weet zijn inmiddels ook de uitgangspunten voor sociale criteria
vastgesteld (TK 2007–2008, 30 196 nr. 33). De komende periode wordt
benut voor de uitwerking hiervan. Zodra deze fase is afgerond, zal ik u informeren
over de exacte invulling van deze criteria. In het eerste kwartaal 2009 zullen
voor alle productgroepen die de overheid inkoopt de milieucriteria beschikbaar
zijn.2. Implementatie2.1 OverhedenOm de implementatie van de duurzaamheidcriteria te stimuleren, heb ik
op 22 mei jl. het startsein gegeven voor de campagne «Duurzaam
Inkopen: gewoon doen!». In het kader van deze campagne organiseren de
koepelorganisaties VNG, IPO en UvW meer dan honderd cursussen en bijeenkomsten
voor bestuurders en inkopers van gemeenten, provincies en waterschappen. De
campagne wordt gesubsidieerd en gecoördineerd door het ministerie van
VROM. Ter ondersteuning van deze campagne wordt een aantal handreikingen voor
het toepassen van duurzaamheidcriteria opgesteld, zoals de onlangs verschenen
brochure «Aan de slag met duurzaam inkopen!» van de VNG. Iedere
gemeente in Nederland heeft deze brochure inmiddels per post ontvangen.Voor de bevordering van duurzaam inkopen binnen het Rijk werk ik samen
met het nieuwe DG Organisatie en Bedrijfsvoering Rijksoverheid van BZK. Per
departement worden voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd voor inkopers,
budgethouders en bestuurders. Daarin wordt onder meer toegelicht dat het in
specifieke gevallen nodig kan blijken te zijn (veiligheid, hoge kosten of
operationele eisen) om bepaalde criteria niet voor de volle honderd procent
toe te passen. Daarnaast heb ik in juni 2008 een brief gestuurd aan mijn medebewindspersonen
waarin ik hen attent heb gemaakt op de opgeleverde duurzaamheidcriteria. Hierbij
heb ik aangegeven, dat zij ook verantwoordelijk zijn voor de realisatie van
de 100%-doelstelling in 2010 bij baten-lastendiensten en Zelfstandige
BestuursOrganen (ZBO’s) zonder rechtspersoonlijkheid. Verder heb ik
hen gevraagd om afspraken te maken over duurzaam inkopen met ZBO’s met
eigen rechtspersoonlijkheid en Rechtspersonen met een wettelijke taak.Daarnaast vindt samenwerking plaats met PIANOo (Professioneel en Innovatief
Aanbesteden, Netwerk voor Overheids-opdrachtgevers), onderdeel van het ministerie
van Economische Zaken. Via de PIANOo-desk vindt kennisuitwisseling
over duurzaam inkopen plaats met en tussen overheidsinkopers. Centrale informatiebron
voor duurzaam inkopen is de website van het ministerie van VROM.2.2 Nieuwe deelnemersNaast de bevordering van duurzaam inkopen bij overheden, benader ik ook «nieuwe
groepen» om duurzaam in te kopen. Daarbij gaat het vooralsnog om organisaties
die (voornamelijk) met publieke middelen worden bekostigd. Zo tekenen universiteiten
en hogescholen, op mijn verzoek, komende december een verklaring om duurzaam
in te kopen. Ook het middelbaar beroepsonderwijs, voortgezet onderwijs en
basisonderwijs heb ik bereid gevonden duurzaamheidcriteria te gaan toepassen
bij de inkoop.Inmiddels heeft de ambtelijke dienst van de Tweede Kamer al aangegeven
in 2010 voor 100 % duurzaam inkopen te gaan. Verkennende gesprekken
zijn gevoerd met de politie, de SER en enkele intermediaire organisaties uit
de gezondheidszorg.2.3 BedrijfslevenVoor de voorlichting richting bedrijfsleven wordt nauw samengewerkt met
MVO-Nederland. Deze organisatie is door het Rijk opgericht om de ontwikkeling
van maatschappelijk verantwoord ondernemen te faciliteren. Tijdens de bijeenkomsten
die MVO-Nederland tweewekelijks voor ondernemers organiseert, wordt informatie
gegeven over duurzaam inkopen door overheden. Daarnaast staat op de MVO-website
een dossier met alle voor het bedrijfsleven relevante informatie over duurzaam
inkopen en in oktober is een handreiking voor bedrijven verschenen. Tevens
is op 28 oktober de «Marktplaats Duurzaam Inkopen» gelanceerd.
Dit is een website waar duurzame producenten zich kunnen presenteren en waar
(overheids)inkopers snel kunnen zien welke bedrijven voldoen aan de criteria
die door de overheid zijn gesteld aan duurzaam inkopen.Vanzelfsprekend onderhoudt VROM zelf ook actief contact met brancheverenigingen,
koepelorganisaties en individuele bedrijven. Bij de ontwikkeling van criteria
worden brede stakeholderbijeenkomsten en consultatieronden gehouden. Hiervoor
bestaat grote belangstelling bij het bedrijfsleven. Daarnaast vinden intervisiebijeenkomsten
plaats met een vertegenwoordiging van het bedrijfsleven. Naar aanleiding van
de bijeenkomst in januari is de procedure rond criteriaontwikkeling geoptimaliseerd.
Tijdens een bijeenkomst die afgelopen juni heeft plaatsgevonden, werd duidelijk
dat deze aanpassing geslaagd is. Vanuit diverse partijen, waaronder MKB-Nederland
en VNO-NCW, kwam het signaal dat men tevreden is over de samenwerking met
VROM en de procedure van criteriaontwikkeling.3. Internationale contextInmiddels begint Duurzaam Inkopen ook binnen de EU vaste vormen aan te
nemen. In het kader van de richtlijn «Sustainable Consumption and Production»
publiceerde de Commissie een mededeling betreffende «Government Green
Procurement», waarin een kader wordt gepresenteerd dat moet leiden tot
een systeem van duurzaam inkopen bij alle lidstaten. De Commissie heeft daarbij
uitgebreid gebruik gemaakt van de expertise en ervaringen in ons land, dat
alom wordt gezien als voorloper binnen de Europese context. Nederland heeft,
met steun van een groot aantal landen, ervoor gepleit dat het Europese systeem
geen belemmeringen gaat vormen voor lidstaten die verder willen gaan en een
hogere ambitie nastreven dan de door Brussel te ontwikkelen criteria. Op voorspraak
van Nederland heeft de Commissie gekozen voor een doelstelling van
50% duurzaam inkopen per lidstaat in plaats van aan aanvankelijke Europa-brede
doelstelling van 50%. Ook heeft Nederland de Commissie gevraagd om
naast milieucriteria sociale criteria een plaats te geven in het systeem.4. MonitoringHet monitoren van de toepassing van Duurzaam Inkopen is, onder meer vanwege
het benchmark-effect, een goede stimulans voor overheden om voortvarend verder
te gaan. De laatst beschikbare monitor (TK 2006–2007, 30 196 en
30 800 XI, nr. 14) geeft cijfers weer uit 2006. Op dit moment wordt een
nieuwe monitor uitgevoerd waarin wordt getoetst of overheden de beschikbare
criteria toepassen. Daarnaast wordt gevraagd welke andere duurzaamheidaspecten
bij het inkopen zijn meegenomen. De resultaten brengen de voortgang van duurzaam
inkopen in kaart. Ook universiteiten doen dit keer mee aan de monitor. Organisaties
die niet voldoen aan de gemaakte afspraken over Duurzaam Inkopen, zal ik daarop
aanspreken.Op basis van de resultaten wordt een rapportage opgesteld waarin de voortgang
ten opzichte van 2006 wordt weergegeven. Ook worden de resultaten gemeld van
de survey die de Europese Commissie deze zomer heeft uitgevoerd naar duurzaam
inkopen in de zeven koploperlanden van de Europese Unie, waaronder Nederland.
U ontvangt deze informatie bij de volgende voortgangsrapportage, die komend
voorjaar naar u wordt gezonden.5. 2009 en verderIn het eerste kwartaal 2009 zullen de criteria voor alle 80 productgroepen
zijn gepubliceerd. Daarmee start de fase van onderhoud en continue aanscherping
van de criteria. Niet alleen worden (knock-out)-eisen geregeld aangescherpt,
in veel gevallen worden wensen omgezet in eisen, zodat deze een meer uitsluitend
karakter krijgen. Ook wordt gestart met het uitvoeren van een zogenoemde «derde
trap» van het stelsel van eisen en wensen, waarbij innovatieve leveranciers
verder worden uitgedaagd om met aansprekende verbeteringen te komen. Het invoeren
van «Cradle to Cradle»-elementen is daar een voorbeeld van. Op
dit moment zijn wij bezig om zo’n derde trap vorm te geven. In de eerstvolgende
voortgangsrapportage ga ik hier nader op in.Ook in 2009 zal een juiste en consequente wijze van toepassing van eisen
en wensen nauwlettend worden gevolgd. Training en instructie van inkopers
en andere betrokkenen worden voortgezet. De komende jaren wil ik nog meer
nieuwe doelgroepen inspireren om duurzaam in te kopen en waar mogelijk bied
ik hulp.Ik ga ervan uit dat de oproep «Duurzaam Inkopen: Gewoon Doen!»
binnenkort gewijzigd kan worden in de constatering: «Duurzaam Inkopen:
dat doen we gewoon!».6. Stand van zaken aangenomen motiesMotie Duijvendak/Vermeij trein voor dienstreizenDe motie is ingediend in het debat inzake Duurzaam inkopen op 2 april
jl (Handelingen der Kamer II, vergaderjaar 2007–2008, nr. 71, blz. 4952–4956).
In de motie wordt de regering verzocht te bewerkstelligen dat bij internationale
dienstreizen tot 500 kilometer in principe de (snelle) trein wordt genomen.
De stand van zaken van uitvoering van deze motie is als volgt. Nader overleg
heeft uitgewezen dat, in verband met de ontwikkeling naar steeds
snellere reizen, een tijdlimiet een betere maatstaf is dan de afstand. Daarbij
wordt gedacht aan een limiet van 6 uur. Na interdepartementaal overleg is
gebleken dat daarop in sommige gevallen uitzonderingen van toepassing kunnen
zijn. In de criteria zal daarom worden toegevoegd dat het eigen vervoerbeleid
van de inkopende organisatie uitzonderingen kan beschrijven. Dit wordt gecombineerd
met een eis dat de dienstreizen klimaatgecompenseerd moeten worden. Tevens
zijn wensen toegevoegd inzake duurzaamheidinformatie te geven aan de reiziger
en inzake huurauto’s ter plaatse.Mijn eigen Ministerie kent al sinds 2004 soortgelijke bepalingen t.a.v.
de buitenlandse dienstreizen.Zeer onlangs is de stuurgroep duurzaam inkopen, waarin alle overheden
zijn vertegenwoordigd en die zoals bekend de bevoegdheid heeft de criteria
vast te stellen, akkoord gegaan met genoemde criteria. Deze zullen binnenkort
worden gepubliceerd.. Parallel hieraan onderzoekt het Ministerie van Binnenlandse
Zaken in samenwerking met mijn Ministerie hoe dit geheel ook in het Reisbesluit
Buitenland kan worden opgenomen.Motie Ouwehand m.b.t. dierenwelzijnDe motie is ingediend in het debat op 2 april jl. inzake Duurzaam
inkopen (Handelingen der Kamer II, vergaderjaar 2007–2008, nr. 71, blz.
4952–4956). In de motie wordt de regering verzocht in de eerstvolgende
voortgangsrapportage Duurzaam Inkopen aan te geven op welke wijze dierenwelzijn
integraal kan worden opgenomen in de duurzaamheidcriteria.Het karakter van de productgroepen is dermate verschillend dat het opnemen
van algemeen geldende criteria niet goed mogelijk is. Bij vele productgroepen
zal een criterium m.b.t. dierenwelzijn in het geheel niet relevant zijn. Er
wordt per productgroep afzonderlijk geïnventariseerd welke aspecten of
onderdelen het meest cruciaal zijn in de zin van de grootste milieu- of sociale
impact en de criteria zullen daarop worden toegesneden. Dit houdt in dat voor
dierenwelzijn geen algemeen geldende criteria zullen worden opgesteld, maar
dat per productgroep wordt nagegaan waar dat nodig is.Motie Spies/Boelhouwer over het stellen van doelvoorschriftenDe motie is ingediend in het debat op 1 juli jl. inzake Luchtkwaliteit
(Handelingen der Kamer II, vergaderjaar 2007–2008, nr. 103, blz. 7352–7355).
In de motie wordt de regering verzocht om in overleg met aanbesteders van
openbaar vervoer te treden om hen ervan te overtuigen geen middel-, maar doelvoorschriften
te stellen.De stand van zaken rond de uitvoering van deze motie is als volgt. In
het kader van het programma Duurzaam Inkopen is met de verschillende overheden
besproken dat als uitgangspunt wordt gehanteerd dat in principe uitsluitend
functionele eisen, dat wil zeggen doel- en niet middelgericht, worden gesteld
aan productgroepen. Bij openbaar vervoer en andere vervoersgerelateerde productgroepen
worden dan ook via de duurzaamheidscriteria geen specifieke eisen aan brandstoffen
gesteld. Wel wordt in de toelichting van de criteriadocumenten opgenomen dat
er meerdere opties zijn voor de toepassing van brandstoffen. In een nog te
ontwikkelen afzonderlijke productgroep Brandstoffen wordt meer gericht op
deze materie ingegaan, waarbij nogmaals gesteld zal worden dat gekozen is
voor een brandstofneutrale aanpak.7. Stand van zaken toezeggingenDiffuse bronnenIk heb tijdens het Debat op 27 maart jl. inzake Duurzaam inkopen
(30 196 nrs. 18, 19, 20) toegezegd het vraagstuk van diffuse
bronnen mee te nemen bij de ontwikkeling van criteria van duurzaam inkopen
door bouwbedrijven en de Kamer hierover te informeren. In de brief van 23 mei
jl (TK 2207–2008, 30 196, nr. 33) is aangekondigd dat zomer 2008
onderzoek is afgerond op basis waarvan zal worden bezien of eventueel aanvullend
beleid noodzakelijk is. Dit onderzoek heeft vertraging opgelopen, maar zal
naar verwachting spoedig kunnen worden afgerond. Nadat het beleid t.a.v. deze
metalen verder is uitgewerkt zal bij de vaststelling van de criteria voor
de relevante productgroepen hiermee rekening worden gehouden. De Kamer zal
hierover in de volgende voortgangsrapportage nader worden geïnformeerd.Duurzame cateringIk heb tijdens het debat op 2 juli jl. waarbij ondermeer is gesproken
over eerdergenoemde brief van 23 mei jl.toegezegd de Tweede kamer nader
te informeren over de catering bij LNV.Sinds 1 januari 2008 hanteert LNV als beleidsdoelstelling dat de
catering in 2010 100% duurzaam is en dat er een 100% duurzaam
assortiment is dat bestaat uit minimaal 75% biologische ingrediënten
aangevuld tot 100% met ingrediënten met andere duurzaamheidaspecten
(conform de lijst die op de SenterNovem-site staat sinds 10 september
jl.).Deze doelstelling geldt voor alle LNV-locaties waar LNV het contract beheert
en wordt stapsgewijs ingevoerd door de cateraar, dusdanig dat in 2010 de doelstelling
is bereikt. Op dit moment bestaat het assortiment nog niet uit 100%
duurzame ingrediënten.Afspraken met gemeenten over duurzaam inkopenIk heb tijdens het debat op 2 juli jl. waarbij ondermeer is gesproken
over eerdergenoemde brief van 23 mei jl.aangegeven te willen rapporteren
welke successen gemeenten boeken omdat ik actief wil laten zien dat er voortgang
wordt geboekt. In paragraaf 4 wordt een en ander gesteld over de monitoring.
Deze monitoring zal aandacht besteden aan de resultaten bij gemeenten.Bioplastics en verpakkingenBij verschillende gelegenheden is gevraagd de toepassing van biologisch
afbreekbare kunststoffen bij verpakkingen te bevorderen.Bij de herziening van criteria in de loop van 2009 zal door SenterNovem
worden onderzocht welke juridische mogelijkheden er zijn om bij de eisen voor
duurzaam inkopen op te nemen een voorkeur voor biologisch afbreekbare kunststoffen
uit te spreken en bij welke productgroepen dat van toepassing is.De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,J. M. CramerXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30196-44.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl