Wet dwangsom bij niet tijdig beslissen; Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20062007-29934, nr. D

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

06-03-2007

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

29934 nr. D

02-03-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29934Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 934Voorstel van wet van het lid Wolfsen tot aanvulling van de Algemene
wet bestuursrecht met de mogelijkheid van een dwangsom bij niet tijdig beslissen
door een bestuursorgaan (Wet dwangsom bij niet tijdig beslissen)DMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 2 maart 2007Met grote belangstelling hebben de indieners kennis genomen van het voorlopig
verslag dat de vaste commissie voor Justitie over het wetsvoorstel heeft uitgebracht.
De indieners zullen hierna graag ingaan op de gestelde vragen of gemaakte
opmerkingen van de genoemde commissie.De leden van de fractie van het CDA plaatsen vraagtekens bij de kwalificatie «effectief
rechtsmiddel» in verband met de dwangsomregeling; zowel bij het bijvoeglijk
naamwoord als bij het zelfstandig naamwoord. Naar de mening van de indieners
betreft de dwangsom een effectief middel omdat zij er vanuit gaat dat bestuursorganen
onder druk van een dwangsom wel degelijk tijdiger zullen gaan beslissen. Met
het begrip rechtsmiddel wordt bedoeld een «rechtsmiddel» in de
zin van «een middel tot handhaving van een recht» Er wordt niet
bedoeld een rechtsmiddel om op te komen tegen een rechterlijke beslissing
zoals verzet en hoger beroep. Om verwarring te voorkomen met het begrip «rechtsmiddel»
zoals dat overigens ook in de Awb staat, zou het inderdaad beter zijn om van
een «instrument» te spreken.De leden van de CDA-fractie vragen de verdedigers naar hun mening over
een integrale schouw van thans vigerende beslistermijnen. De indieners staan
zeker sympathiek ten aanzien van een dergelijke schouw, maar willen benadrukken
dat het naar hun mening, in eerste instantie niet de mogelijk te korte wettelijke
beslistermijnen zijn die structurele termijnoverschrijdingen veroorzaken.
Hoewel de indieners in incidentele gevallen zich kunnen voorstellen dat een
eventuele schouw te korte beslistermijnen bloot legt, zijn naar hun mening
de oorzaken voor structurele termijnoverschrijdingen in het algemeen veel
eerder te zoeken binnen de organisatie van het desbetreffende bestuursorgaan.
De indieners voelen zich in deze mening gesterkt door publicaties van de Algemene
Rekenkamer en de Nationale Ombudsman die dezelfde oorzaken voor vertragingen
aanwijzen. Tenslotte zouden de indieners er wellicht ten overvloede nog op
willen wijzen dat in geval een bestuursorgaan niet in staat is binnen de daarvoor
geldende wettelijke termijn op een bezwaar te beslissen of daar waar de wet
uitdrukkelijk de mogelijkheid daartoe biedt, ook nog de mogelijkheid tot verdaging
open kan staan. Bij de genoemde schouw zou daarom naar onze mening ook meegenomen
moeten worden in hoeverre bestuursorganen gebruik maken van die mogelijkheid.De leden van het CDA hebben de indruk dat de verdedigers van het voorstel «soms
wel erg sterk vanuit het beeld «krachtige wat arrogante overheid versus
eenvoudige wat hulpeloze burger» (nergens is sprake van rechtspersonen)
redeneren». De indieners kunnen zich niet in deze indruk vinden. Zij
gaan slechts uit van de wettelijk vastgelegde beslistermijnen en overschrijdingen
daarvan. Omdat ook zij inzien dat er factoren kunnen zijn waardoor een bestuursorgaan
zich niet aan de wettelijke beslistermijnen kan houden, voorziet het wetsvoorstel
in diverse opschortingsgronden (zoals vastgelegd in artikel 4:15). De wetgever
heeft bij het vastleggen van wettelijke beslistermijnen al rekening gehouden
met de aard en gecompliceerdheid van sommige beschikkingen. Als blijkt dat
voor sommige beschikkingen structureel meer tijd nodig is, zou dat uit bovengenoemde
schouw moeten blijken. Tenslotte willen de indieners er in dit verband op
wijzen dat onder andere zowel de Algemene Rekenkamer als de Nationale Ombudsman
herhaaldelijk bepaalde bestuurorganen terecht hebben moeten wijzen in verband
met structurele termijnoverschrijdingen waarvan de oorzaken binnen die bestuursorganen
zelf liggen.Naast een doorlichting van de redelijkheid van wettelijk voorgeschreven
termijnen zouden ook op die onderdelen die zich daarvoor lenen fatale termijnen
kunnen worden gesteld. De verdedigers noemen adoptie en sociale zekerheid.
De leden van de fractie van het CDA hebben twijfels bij de voorbeelden van
adoptie en sociale zekerheid daar waar het gaat om het eventueel stellen van
fatale termijnen. De indieners gaan hier graag op in. De genoemde leden stellen
terecht dat bij genoemde beschikkingen ook belangen van derden of collectieve
middelen in het geding zullen zijn. Het stelsel van beschikkingen komt immers
voort uit het tegen elkaar afwegen van belangen van de aanvrager en het algemeen
belang zoals een bestuursorgaan dat de beschikking moet verlenen dat beoordeelt.
De voorbeelden van beschikkingen waarbij een fatale termijn zou kunnen worden
overwogen betreffen beschikkingen die voor de individuele aanvrager grote
belangen met zich meedragen en grote gevolgen kunnen hebben en waarvan bij
het overschrijden van een fatale termijn de gevolgen voor derden of het algemeen
belang relatief gering zijn. Bij het aanvragen van een uitkering zal in het
individuele geval niet snel sprake zijn van een grote aantasting van de collectieve
middelen, terwijl het individuele belang groot kan zijn. Bij bijvoorbeeld
het uitblijven van beschikking bij een adoptieaanvraag kunnen de aanvragers
te lang in het ongewisse gelaten worden. In geval van ongeschiktheid om te
adopteren moet het bestuursorgaan dat binnen de wettelijke termijn kunnen
weten. Toch achten de indieners achteraf het genoemde voorbeeld van adoptie
niet helemaal gelukkig, daar zij van mening zijn dat in ieder geval het belang
van het kind goed moet worden afgewogen. Dat verhoudt zich niet altijd tot
een fatale termijn. Overigens willen de indieners er graag op wijzen dat er
in het wetsvoorstel juist omwille van het derdenbelang dat in het geding kan
zijn, zij niet gekozen hebben om in hun wetsvoorstel de variant van het stellen
van fatale termijnen uit te werken. De indieners prefereren de dwangsom of
de mogelijkheid van direct beroep als instrumenten tot het verkrijgen van
een beschikking. Zie hiervoor verder de passages in de memorie van toelichting
bij het wetsvoorstel.De leden van de CDA-fractie hebben vragen bij het gebruik van de begrippen «beslissen», «beschikken», «beschikking»
en «besluit(en)». De indieners wijzen er op dat de termen beslissen
en beslissing ook nu al in de Awb voorkomen, onder andere in de titel over
beschikkingen (titel 4.1) en in de hoofdstukken over bezwaar en administratief
beroep (hoofdstukken 6 en 7). Zie in titel 4.1 bij voorbeeld de artikelen
4:1 tot en met 4:4, handelend over het beslissen op aanvragen. In het wetsvoorstel
komen deze termen, naast de wetstitel en de citeertitel, voor in de opschriften
van de nieuwe afdelingen en paragrafen, in enkele bepalingen die handelen
over beslissingen van de rechter of beslissingen, genomen in bezwaar of in administratief beroep, en in het overgangsrecht (artikel III). Voor
het overige wordt consequent gesproken van het geven van een beschikking of
het nemen van een besluit. Dit is geheel in overeenstemming met de gebruikelijke
terminologie in de Awb.Als antwoord op een vraag van de leden van de CDA-fractie kan worden gegeven
dat het inderdaad zo is dat indien een vertraging in verband waarmee een dwangsom
wordt gevorderd in een situatie waarin meerdere aanvragers een beschikking
vragen toe te rekenen is aan één van die aanvragers, dat dat
betekent dat dan geen van de aanvragers de termijnoverschrijding kan tegenwerpen.
Op grond van artikel 4:15 lid 2 onder b wordt de termijn voor het geven van
een beschikking opgeschort als de vertraging aan een aanvrager kan worden
toegerekend. Bepalend is niet het aantal aanvragers van één
beschikking, maar die ene beschikking. Aanvragers vragen zelf met meerderen
de beschikking aan, dat wil zeggen dat zij voor een aan hen toe te rekenen
vertraging ook samen verantwoordelijk zijn.De leden van de CDA-fractie hebben voorts enkele vragen in verband met
de verhouding tussen het fenomeen van (mislukte) «mediation» en
het wetsvoorstel. Met name willen deze leden weten of de verdedigers van dit
voorstel niet bevreesd zijn dat meer in het algemeen bemiddelingspogingen
bijvoorbeeld in bezwaarschriftenprocedures vaker zullen worden nagelaten omdat
deze zeker bij mislukking snel leiden tot termijnoverschrijding?De indieners delen deze vrees niet. De aanvrager zal het in eerste instantie
vrijwel altijd te doen zijn om het krijgen van een beschikking. Als hij verwacht
dat dat via mediation sneller kan dan door middel van een mogelijke dwangsomprocedure,
dan zal hij de voorkeur aan mediation geven. Verder zal mediation altijd met
instemming van de aanvrager moeten plaatsvinden. Bij die gelegenheid kan ook
(schriftelijk) worden afgesproken dat de beslistermijn wordt opgeschort zolang
de mediation duurt (zie art. 4:15, tweede lid, onderdeel a). Indien een mediation
onverhoopt mislukt, kan daarna de dwangsomprocedure door de aanvrager ingang
worden gezet.De verdedigers van dit wetsvoorstel gaan er volgens de leden van de CDA-fractie
vanuit dat de prikkel van de dwangsom door het bestuursorgaan vastgesteld
werkt omdat volksvertegenwoordigende organen bestuursorganen zullen aanspreken
op die dwangsommen. Deze leden wijzen er op dat dat ook nu al met grote regelmaat
gebeurt. De indieners zijn het eens met de genoemde leden dat volksvertegenwoordigende
organen nu al vaak het bestuursorgaan op vertragingen aanspreken. De indieners
juichen dit ook zeer toe. Maar helaas blijkt dat ondanks het feit dat volksvertegenwoordigende
organen bestuursorganen aanspreken, er nog steeds sprake is van structurele
termijnoverschrijdingen bij sommige bestuursorganen. De dwangsomregeling is
daarom ook een nuttig instrument waardoor dergelijke termijnoverschrijdingen
nog meer voor het voetlicht worden gebracht, alleen al omdat die op de begrotingen
zullen moeten worden weergegeven. In aanvulling hierop en als antwoord op
een vraag van de leden van de D66-fractie zijn de indieners daarom van mening
dat een actievere opstelling van controlerende organen wel degelijk te verwachten
is op het moment dat het budget van een bestuursorgaan door dwangsommen wordt
aangetast.De leden van de CDA-fractie vragen zich af of het niet te verwachten is
dat bestuursorganen zeer voorzichtig zullen zijn om een besluit te nemen waarbij
een dwangsom wordt vastgesteld met het oog op mogelijk nog te volgen civiele
procedures. De indieners hebben niet de intentie om met dit wetsvoorstel iets
te veranderen in wetgeving of jurisprudentie ten aanzien van schuld, aansprakelijkheid
en schadevergoeding. Daarvan is ook geen sprake. Een dwangsom wordt gegeven
na het overschrijden van een wettelijke termijn en kan niet worden gezien
als «schuldbekennen» van het bestuursorgaan. Derhalve zijn er
ook geen gevolgen te verwachten voor een eventuele civiele procedure
waarin sprake kan zijn van schadevergoeding. Daarvoor blijven de normale eisen
voor schadevergoeding, zoals vastgelegd in het burgerlijk recht, gelden.Welke is de situatie indien de gewraakte termijnoverschrijding noch is
toe te rekenen aan de aanvrager noch materieel aan het bestuursorgaan? Bijvoorbeeld
in het geval een laat uitgebracht benodigd advies van een derde instantie
of van een andere overheid hiervan de oorzaak is? In antwoord op deze vragen
van de leden van de CDA-fractie wijzen de indieners er allereerst op, dat
een bestuursorgaan niet altijd verplicht is het advies van een derde af te
wachten alvorens toch een besluit te nemen (vgl. artikel 3:6, tweede lid,
Awb). Of er sprake is van overmacht bij het niet tijdig ter beschikking komen
van informatie van een derde, zal afhangen van de omstandigheden. De rechter
lijkt in elk geval geneigd dit tot de risicosfeer van het bestuursorgaan te
rekenen indien het gaat om informatie van een ander bestuursorgaan (zie bijvoorbeeld
CBB 25 november 2003, LJN AO1044). Tenslotte zij er op gewezen dat in
het algemeen kan worden gesteld dat bij een wettelijke regeling die voor haar
uitvoering in sterke mate afhankelijk is van informatie op de verstrekking
waarvan de overheid geen of weinig invloed kan uitoefenen, ook een langere
termijnstelling kent. Kortom kan derhalve een door een derde te laat uitgebracht
advies niet zonder meer als excuus voor het bestuursorgaan gelden om te laat
een beschikking af te geven. De indieners hopen hiermee tevens een gelijkaardige
vraag van de leden van de fractie van D66 te hebben beantwoord.De leden van de CDA-fractie vragen de indieners om aan te geven aan te
geven of voor wat betreft betwiste (momenten van) ingebrekestelling de ontvangst
of de verzendtheorie geldt en of de ingebrekestelling aangetekend dient te
worden verzonden. Onder verwijzing naar artikel 4:17 derde lid kan in antwoord
hierop worden gesteld dat de ontvangsttheorie geldt. Voor de verzending van
een ingebrekestelling is aantekenen niet verplicht. Indien de verzender meer
zekerheid wenst over de ontvangst kan hij of zij de aanvraag bijvoorbeeld
aangetekend laten verzenden met ontvangstbevestiging of zelf zorg dragen voor
de afgifte van de aanvraag en het desbetreffende bestuursorgaan laten tekenen
voor ontvangst.Voorts vragen de leden van de CDA-fractie of onder het begrip «noodzakelijke
informatie aan een buitenlandse instantie gevraagd» ook informatie valt
die is gevraagd aan een Europese instelling of ambt? Dat kunnen de indieners
bevestigen. Artikel 4:15 lid 1 onder b is ook geldig indien het een Europese
instelling of ambt betreft.Is de «verjaringsperiode» van 5 jaren uit art. 4:20 wetsvoorstel
in alle situaties van toepassing, dus ook in die waarvan later is gebleken
dat bedrog door de aanvrager beslissend bleek voor de besluitvorming indertijd?
Ook deze vraag van de leden van de CDA-fractie kunnen de indieners bevestigd
beantwoorden. Ook ingeval van bedrog is de verjaringstermijn van toepassing.
Het bedrog zal dus binnen de termijn van 5 jaren moeten worden aangetoond.Deze leden van de CDA-fractie «begrijpen nog niet geheel wat in
Artikel IIA van dit wetsvoorstel wordt bepaald». Deze leden lichten
hun vraag als volgt toe: «In het tweede lid wordt vastgesteld dat met
name genoemde bepalingen uit anterieure verordeningen van rechtswege zijn
vervallen. Dit is een gevolg dat normaliter door art. 122 Gemeentewet (en
119 Provinciewet) wordt verbonden aan de vaststelling van een latere, «posterieure»,
hogere regeling als dit wetsvoorstel beoogt. Kennelijk willen de verdedigers
van het wetsvoorstel vooral vastleggen dat de rest van die anterieure verordening
niet vervalt. Lezen deze leden art. IIA 2e lid goed wanneer zij vaststellen
dat die delen van de anterieure verordeningen die ex art. IIA eerste lid blijven
gelden dus niet meer bij gemeentelijk besluit kunnen worden gewijzigd? Nemen
deze leden terecht aan dat die bepalingen in de anterieure verordening die
in strijd zijn met bepalingen uit dit wetsvoorstel ook niet meer verbinden?
Of is dat nu wel het geval gelet op het bepaalde in art. IIA van
het wetsvoorstel?» Het antwoord van de indieners luidt als volgt: Het
tweede lid van artikel IIA dient gelezen te worden in samenhang met het daaraan
voorafgaande eerste lid. De gedachte achter deze beide bepalingen is de volgende.
Er zijn gemeenten en provincies die, vooruitlopend op de aanvaarding en inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel, zelf al regelingen hebben vastgesteld, strekkende tot
het in het leven roepen van een eigen dwangsomregeling. Andere zijn daar nog
mee bezig of overwegen dit te gaan doen. De opstellers van het wetsvoorstel
hebben deze voortvarendheid uiteraard niet willen ontmoedigen. Zoals deze
leden terecht stellen, is de normale gang van zaken bij de vaststelling van
een latere, «posterieure» hogere regeling echter, dat bepalingen
uit anterieure verordeningen die in hetzelfde onderwerp voorzien, van rechtswege
vervallen. Voor gemeentelijke verordeningen is dat bijvoorbeeld geregeld in
het door deze leden genoemde artikel 122 Gemeentewet. De eerste twee leden
van artikel IIA strekken ertoe om dat in dit geval te voorkomen. De betrokken
bepalingen uit decentrale verordeningen vervallen, in afwijking van het normale
regime, niet van rechtswege bij de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel (eerste
lid), maar pas op het tijdstip waarop de wettelijke dwangsomregeling zijn
facultatieve karakter verliest (tweede lid).De leden van de CDA-fractie vragen hoe de indieners de situatie kwalificeren
waarbij een onvoorziene piek van aanvragen voor een bepaald type beslissing/beschikking «bijvoorbeeld
uit een bepaald deel van de stad «loskomt»?» De indieners
achten het in sommige gevallen onvermijdelijk dat er sprake zal zijn van een
zekere piekbelasting. Bijvoorbeeld zullen gemeenten na het afgeven van WOZ-beschikkingen
onvermijdelijk te maken krijgen met een piek in bezwaarschriften of zal de
Belastingdienst met pieken te maken blijven houden. Bij dergelijke bestuursorganen
vloeien de pieken voort uit de aard en timing van de beschikkingen.De leden van de CDA-fractie vragen ook wat te verstaan is bijvoorbeeld
onder de risicosfeer van een bestuurscommissie of een stichting die in een
gemeente bevoegdheden tot beslissen heeft overgedragen gekregen? Wat is de
situatie indien mocht blijken dat de oorzaak van een vertraging is te herleiden
tot een ander bestuursorgaan binnen dezelfde overheid? Is de gehoudenheid
een dwangsom te betalen er dan een van de rechtspersoon gemeente?In antwoord hierop melden de indieners dat de verplichting een dwangsom
te betalen altijd rust op het bestuursorgaan dat de beschikking tijdig had
moeten geven. Dat volgt uit de tekst van het wetsvoorstel (vgl. art. 4:17,
eerste lid). Dit geldt dus ook als de oorzaak van de vertraging niet aan dat
bestuursorgaan te wijten is, bijvoorbeeld als die veroorzaakt wordt doordat
een ander bestuursorgaan binnen dezelfde overheid niet meewerkt. Vermogensrechtelijk
gaat het in dat geval inderdaad meestal om dezelfde rechtspersoon die de gevolgen
draagt, maar bestuursrechtelijk is altijd uitsluitend het beschikkingsbevoegde
bestuursorgaan aanspreekbaar. In het geval de bevoegdheid om bepaalde beschikkingen
te geven binnen een gemeente is gedelegeerd aan een bestuurscommissie of aan
een stichtingsorgaan, is die commissie of dat stichtingsorgaan het verantwoordelijke
bestuursorgaan geworden, dat dus in voorkomend geval verplicht is om een dwangsom
te betalen. In het geval van een stichtingsorgaan is dus ook de stichting
vermogensrechtelijk aansprakelijk en niet de rechtspersoon gemeente.De leden van de CDA-fractie vragen zich voorts af of het waar is dat een
gemeenteraad respectievelijke provinciale staten in een verordening kunnen
vastleggen dat de paragraaf 4.1.3.2 voor (categorieën van) besluiten
van het college van B en W, respectievelijke gedeputeerde staten geldt en/of
voor categorieën van besluiten van andere bestuursorganen zoals de burgemeester
en de Commissaris van de Koning? Dat klopt inderdaad. De term «wettelijk
voorschrift» in artikel 4:16 omvat niet alleen formele wetgeving, maar
ook lagere wetgeving. Vergelijk in de Awb artikel 3:10, eerste
lid, dat eenzelfde bepaling bevat voor het van toepassing verklaren van de
uniforme openbare voorbereidingsprocedure.De leden van de CDA-fractie halen de opvatting van de indieners van het
voorstel aan dat het ongewenst is om een termijn te noemen bij overschrijding
waarvan een ingebrekestelling onredelijk laat moet heten. Zijn zij van mening –
zo vragen de leden van de CDA-fractie – dat een termijn die langer is
dan die welke voor het bestuursorgaan gold in ieder geval (het vermoeden van)
onredelijkheid schept? De indieners zijn dit niet per se van mening. Een dergelijke
door de leden van de CDA-fractie gesuggereerde termijn wordt een fatale termijn
waarna de burger indien hij alsnog een ingebrekestelling wenst te versturen,
niet ontvankelijk zal worden verklaard. Zoals de indieners in antwoord op
vragen vanuit de Tweede Kamer hebben aangevoerd vinden zij dit te ver voeren.
Het is immers de burger die recht heeft op een tijdige beslissing. Het invoeren
van een vaste termijn voor een ingebrekestelling zou kunnen betekenen dat
een coulante burger die het bestuursorgaan meer tijd gunt om een beslissing
te nemen of door dat bestuursorgaan aan het lijntje wordt gehouden, gestraft
wordt in die zin dat hij zijn recht op een dwangsom daarmee verspeelt. Bovendien
achten de indieners het risico dat een bestuursorgaan pas na lange tijd zal
worden geconfronteerd met een ingebrekestelling niet zo groot, aangezien het
vrijwel altijd in het belang van de burger zelf zal zijn om zo snel mogelijk
een ingebrekestelling te sturen. Om het bestuursorgaan toch niet al te lang
in het ongewisse te laten over de verschuldigdheid van een dwangsom hebben
wij in ons voorstel wel de bepaling opgenomen dat een ingebrekestelling niet
onredelijk laat mag worden ingediend. Wij willen er graag op wijzen dat de
grond «onredelijk laat» reeds in de Awb wordt gebruikt (artikel
6:12, derde lid). Bovendien bestaat reeds de nodige rechtspraak over dit begrip,
zoals in de memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel is vermeld.De leden van de CDA-fractie stellen voorts enkele vragen of het mogelijk
is om de bevoegdheid/verplichting om een dwangsom vast te stellen door het
betrokken bestuursorgaan kan worden gedelegeerd danwel gemandateerd? Als een
beschikkingsbevoegdheid wordt gedelegeerd, krijgt het bestuursorgaan dat die
bevoegdheid krijgt overgedragen vanzelf ook de bevoegdheid om ten aanzien
van de niet-tijdige uitoefening van die bevoegdheid eventuele dwangsommen
vast te stellen (evenals de verplichting om de dwangsommen te betalen; zie
hierboven). Daarvoor is geen apart delegatiebesluit nodig, omdat dit reeds
voortvloeit uit de wet. Een delegatiebesluit zou slechts nodig zijn in de
situatie waarin een bestuursorgaan een beschikkingsbevoegdheid zelf blijft
uitoefenen, maar het alleen de bevoegdheid om eventuele daarmee samenhangende
dwangsommen vast te stellen, wil delegeren. Dat lijkt ons echter niet erg
voor de hand te liggen. Tegen mandaat van de bevoegdheid om een dwangsom vast
te stellen, zal in het algemeen geen bezwaar bestaan. Wij verwachten dat dit
in de praktijk ook regel zal zijn.De leden van de CDA-fractie vragen de indieners om een oordeel over de
vrees van de hoogleraar Van Buuren dat hun voorstel gemakkelijk kan leiden
tot defensief gedrag van betrokken bestuursorganen en calculerend gedrag van
aanvragers waardoor ook de bestuurslasten toenemen. «Is met name bij
beschikkingsfabrieken als bijv. de Informatie Beheer Groep het risico niet
aanwezig dat studenten nog een dwangsommetje willen «scoren» en
de uitkerende instantie van de weeromstuit het door de hoogleraar gevreesde
defensieve gedrag gaat vertonen door extra formaliteiten met opschortende
werking in te zetten, zoals het vragen van nadere gegevens?», vragen
dezelfde leden. Naar de mening van de indieners zal er van «dwangsommetje
scoren» niet gemakkelijk sprake zijn. De indieners schatten het risico
van defensief gedrag van het bestuursorgaan evenmin hoog in. Het enigszins
kunstmatig hanteren van extra formaliteiten zal waarschijnlijk weinig genade
vinden in de ogen van de rechter. Voorts is te verwachten dat ook hier volksvertegenwoordigende
organen snel corrigerend zullen gaan optreden. In aanvulling hierop
en als antwoord op een vraag van leden van de fractie van D66 merken de indieners
op dat de kans dat calculerende burgers termijnoverschrijdingen zullen proberen
uit te lokken nooit helemaal uit te sluiten is. De indieners zijn echter van
mening dat het risico dat dit op grote schaal zal gebeuren niet groot is.
Evident onzinnige aanvragen zullen bijvoorbeeld snel kunnen worden afgewezen.
Bij aanvragen waarbij vertraging aan de aanvrager zelf te wijten is, wordt
de termijn voor het geven van een beschikking opgeschort. Daarnaast zal in
veel gevallen het zomaar aanvragen van beschikking louter vanwege de kans
op een relatief kleine dwangsom niet erg waarschijnlijk zijn. Denk aan de
kosten die gepaard gaan met het aanvragen van bijvoorbeeld een bouwvergunning
of een verblijfsvergunning.De leden van de PvdA-fractie verwijzen naar een bijdrage van professor
Van der Vlies in het Nederlands Juristenblad van 5 mei 2006, waarin wordt
geconstateerd dat in de procedure bij de rechter ook weerwoord verwacht kan
worden van het bestuur wat betreft de redelijkheid of onredelijkheid van de
opstelling van de burger; zij vreest dat het voorstel «leidt tot bureaucratisering
van de burger». De leden van de PvdA-fractie vragen die indieners deze
vrees weg te nemen. Naar de indieners vermoeden doelt professor met de term «bureaucratisering
van de burger» kennelijk op dat de burger onder andere:– zich moet afvragen of hij het bestuur in gebreke wil stellen of
juist wel wil instemmen met enig uitstel, bijvoorbeeld omdat dat ook in zijn
belang is,– instemming met uitstel alleen schriftelijk kan geven,– bij gebruik maken van de dwangsomregeling eerst een ingebrekestelling
moet sturen,– eventuele meningsverschillen met het bestuur moet uitvechten,– als hij instemt met uitstel voor de betrokken periode moet afzien
van ingebrekestelling.Bovenstaande punten zijn allen mogelijk, maar ook onontkoombaar. Ook in
veel andere gevallen in de wet wordt schriftelijke actie van burgers verwacht
en wordt verondersteld dat zij hun eigen keuzen en afwegingen maken. Hierbij
valt te denken aan het doen van aanvragen of het indienen van bezwaar- of
beroepschriften. Naar de mening van de indieners kan dit niet onder de noemer «bureaucratisering»
worden geschikt. Voorts stelt professor Van der Vlies dat in procedures voor
de rechter aan de orde kan komen of de burger wel een redelijke termijn heeft
gesteld aan het bestuur. Hierbij wordt kennelijk gedoeld op de situatie dat
een burger schriftelijk instemt met termijnoverschrijding ten behoeve van
bijvoorbeeld een onderzoek waar het bestuursorgaan niet toe verplicht is,
maar waar die burger zelf speciaal om heeft gevraagd (ten behoeve dus van
de individuele behandeling die in het artikel van professor Van der Vlies
in dit verband noemt). Iets dergelijks gebeurt naar men mag aannemen in overleg
met het bestuursorgaan, waarbij de duur van het uitstel gerelateerd zal worden
aan de tijd die voor dat onderzoek nodig is. Stel dat men het over die tijdsduur
niet eens wordt, en er dus niet wordt ingestemd en opgeschort, maar het bestuursorgaan
besluit gewoon zonder dat nadere onderzoek (want dat zal het dan doen met
een dwangsom boven het hoofd), dan kan er bij de rechter inderdaad discussie
ontstaan over de vraag of de burger van het bestuursorgaan mocht verwachten
dat het toch dat nadere onderzoek zou doen, gegeven de wettelijke termijn,
dan wel of de burger dan ook maar had moeten instemmen met een voorstel van
het bestuur om de beslistermijn in dat geval op te schorten en of dat bestuursvoorstel
in dit geval redelijk was. Zulke discussies komen ook nu wel voor bij beslissingen
op bezwaar, waar het instemmingsvereiste bij verder uitstel al geldt.De leden van de PvdA-fractie constateren «met spijt dat toepassing
op beschikkingenfabrieken voorlopig facultatief is en dat met
name de IND buiten de regeling valt». Zij achten het uit rechtsstatelijk
oogpunt uiterst ongewenst als de IND en ook UWV, zich nog langer aan redelijke
termijnen voor hun taakvervulling kunnen onttrekken. Deze leden willen van
de indieners weten of er andere mogelijkheden om genoemde bestuursdiensten
te dwingen zijn?De indieners wijzen er op dat de voorgestelde dwangsomregeling tot 1 januari
2009 een facultatief karakter voor alle bestuursorganen heeft. Na die datum
gaat de regeling van rechtswege gelden. Bestuursorganen hebben dus tot 2009
de tijd om zich voor te bereiden op het volledig van kracht worden van de
dwangsomregeling en om de daarvoor noodzakelijke organisatorische maatregelen
te treffen. Indien bestuursorganen reeds gereed zijn om tijdig beschikkingen
af te geven, kunnen deze bestuursorganen de dwangsomregeling nog voor afloop
van de facultatieve periode voor zichzelf vrijwillig van toepassing verklaren.
De indieners vinden het feit dat enkele bestuursorganen reeds vrijwillig een
dwangsomregeling hebben ingevoerd (enkele provincies en gemeenten) in dit
verband hoopgevend. Er is geen sprake van dat er voor «beschikkingenfabrieken»
in het algemeen een langere facultatieve periode wordt gehanteerd dan voor
andere bestuursorganen. Evenmin valt de IND buiten de dwangsomregeling. Wel
is het zo dat er voor beschikkingen op grond van de Vreemdelingenwet 2000
of het Soeverein Besluit van 12 december 1813 drie jaar langer dan voor
andere bestuursorganen sprake is van een facultatief karakter van de wet.
Het een en ander laat onverlet dat een bestuursorgaan, ook de bewindspersoon
die verantwoordelijk is voor de IND, er ook tijdens de periode dat de dwangsomregeling
nog facultatief is, zorg voor dient te dragen dat er tijdig wordt beslist.De leden van de PvdA-fractie vragen zich af «welke andere beschikkingenfabrieken
onder de regeling zullen vallen en of bij deze diensten wellicht bereidheid
bestaat de wet snel op hun eigen functioneren van toepassing te verklaren»?
Alle bestuursorganen, «beschikkingenfabriek» of niet, vallen onder
de voorgestelde regeling. In hoeverre bestuursorganen, waaronder beschikkingenfabrieken,
bereid zijn om tijdens de facultatieve periode tot 1 januari 2009 de
dwangsomregeling voor zichzelf van toepassing te verklaren, is de indieners
niet bekend.De leden van de fractie van D66 vragen zich af of wij niet naar een cultuur
dreigen te gaan waarin elke termijnoverschrijding voor risico en rekening
komt van het verantwoordelijke bestuursorgaan. Dezelfde leden stellen in dit
verband de vraag of er niet zodanig gedifferentieerd zou kunnen of moeten
worden dat alleen bij substantiële en verwijtbare inbreuken op rechten
en belangen van burgers en bedrijven de dwangsomfiguur in beeld komt, en voor
het overige strakke termijnen worden gekoppeld aan zogeheten fictieve besluiten?De indieners zijn van mening dat termijnen die wettelijk zijn vastgelegd
ook betekenis moeten hebben. Een korte overschrijding is ook een overschrijding,
waarbij de indieners wel de mening van D66 volgen in de zin van dat bij een
kleine overschrijding een kleine dwangsom past. Daarin voorziet het wetsvoorstel
ook. Bij grote overschrijdingen zal de gang naar de rechter eerder passen
dan de dwangsomregeling. Daarom voorziet het voorstel ook in de mogelijkheid
van direct beroep. Een aanvrager blijft zelf verantwoordelijk voor zijn handelen
als een beschikking te lang uitblijft. De dwangsom is naar de mening niet
het niet doel, maar een van de middelen die een aanvrager ter beschikking
heeft om bestuursorganen aan te zetten tot tijdig beslissen. De indieners
zijn van mening dat de dwangsomregeling juist bijdraagt aan een betere verhouding
tussen burger en bestuursorgaan, omdat de dwangsomregeling de een laagdrempelig
instrument biedt waarmee de gang naar de rechter kan worden voorkomen.De leden van de fractie van D66 vragen zich af waarom de indieners er
niet voor hebben gekozen om eerst als proef bij een aantal bestuursorganen
van variërende grootte de voorgestelde dwangsommen toe te passen, met
daaraan gekoppeld een evaluatie. De indieners merken op dat de facultatieve
periode die tot 1-1-2009 loopt, nu al de mogelijkheid tot eigen initiatieven
biedt. Enkele bestuursorganen maken daar gebruik van door eigen of door dit
wetsvoorstel geïnspireerde dwangsomregelingen in het leven te roepen.
In feite bestaat daarmee nu al de mogelijkheid om met dwangsomregelingen te
experimenteren. Toch zijn de indieners van mening dat er per 1-1-2009 voor
alle bestuursorganen een uniforme dwangsomregeling moet gaan gelden. Tegen
die tijd hebben de bestuursorganen voldoende tijd gehad om zich in te stellen
op het structureel volgens de wettelijke beslistermijnen afgeven van beschikkingen.
Te meer daar het gaat om iets waar men feitelijk al jaren toe verplicht is
en waar onder andere Nationale Ombudsman en Algemene Rekenkamer al jaren op
wijzen, namelijk het tijdig beslissen.De leden van de SGP-fractie alsmede de leden van de CU-fractie vragen,
nu het regeringsvoorstel 30 435 (beroep bij niet tijdig beslissen) is
geïncorporeerd in wetsvoorstel 29 934, de indieners hoe zij de motieven
voor het indienen van hun oorspronkelijk wetsvoorstel beoordelen. De indieners
merken op dat de motieven voor het indienen van hun wetsvoorstel ongewijzigd
zijn gebleven. Zowel bij de dwangsom als de mogelijkheid van beroep gaat het
om instrumenten voor de burger om het recht op een tijdige beslissing van
het bestuursorgaan beter te kunnen afdwingen.Dezelfde leden van de fracties van de SGP en CU vragen de initiatiefnemers
een beschouwing te wijden aan de vraag welke (extra) belasting van de (administratieve)
rechter het gevolg van hun wetsvoorstel zal zijn. De initiatiefnemers zien
de dwangsomregeling als een laagdrempelig instrument voor het aanpakken van
de problematiek van de «trage overheid». Vanwege deze lage drempel
zal dit instrument daarom eerder worden gebruikt dan dat meteen de gang naar
de rechter zal worden gemaakt. Hoewel het wetsvoorstel een direct beroep op
de rechter mogelijk maakt, is moeilijk te voorzien in welke mate hiervan gebruik
zal worden gemaakt. Wel voelen de indieners zich gesterkt door de mening van
de Raad voor de Rechtspraak die stelt dat «De betrekkelijk eenvoudige
aard van [uit de dwangsomregeling] voortvloeiende geschillen maakt
dat de werklast van de bestuursrechter niet noemenswaard wordt vergroot».1 De voorziene evaluaties van de dwangsomregeling zullen
dit moeten uitwijzen.De leden van de fracties van de SGP en CU vragen zich af waarom de clausule
dat het bestuursorgaan de burger niet behoeft te informeren over de opschorting
van de beslistermijn «in de gevallen waarin de burger daar uit de vergaderzaal
al van op de hoogte is» niet opgenomen is in de wet. Kunnen de initiatiefnemers
voorbeelden geven van situaties waarin deze clausule van toepassing zou kunnen
zijn? In antwoord op deze vraag melden de indieners dat artikel 4:15, vierde
lid, Awb het bestuursorgaan verplicht om aan de aanvrager van de beschikking
mededeling te doen van het eindigen van de opschorting van de beslistermijn,
onder vermelding van de termijn binnen welke de beslissing alsnog moet worden
gegeven. De functie van dit artikellid is het informeren van burger die op
de beschikking wacht. De mededelingsplicht geldt blijkens de tekst van het
vierde lid niet in alle gevallen waarin de opschorting van een termijn eindigt,
doch alleen in de gevallen bedoeld in het eerste lid, onderdeel b, of het
tweede lid, onderdelen b en c, van artikel 4:15. Er zijn dus ook gevallen
waarin de mededelingsplicht niet geldt. Dat zijn de gevallen waarin de aanvrager
uit de aard der zaak al op de hoogte is van het moment waarop de opschorting
eindigt, ofwel omdat het bestuursorgaan hem heeft uitgenodigd zijn onvolledige
aanvraag aan te vullen en hij daarvoor een termijn heeft gekregen (artikel
4:15, eerste lid, onderdeel a), ofwel omdat hij zelf schriftelijk heeft ingestemd
met uitstel voor een bepaalde termijn (artikel 4:15, tweede lid,
onderdeel a). Wij begrijpen de passage «waarin de burger daar uit de
vergaderzaal al van op de hoogte is» aldus dat op deze twee uitzonderingen,
die dus al in de wet zijn opgenomen, wordt gedoeld.Voorts vragen de leden van de SGP en CU realistische voorbeelden te noemen
van situaties waarin in de zin van artikel 4:15. tweede lid, onder C, sprake
is van de zin van overmacht aan de zijde van het bestuursorgaan die langer
dan enkele dagen zou kunnen voortduren.De indieners verwijzen naar de Memorie van Toelichting waarin is vooral
is ingegaan op omstandigheden die niet als overmacht kunnen worden aangemerkt.
Bij overmacht zal het moeten gaan om een onmogelijkheid om te beslissen die
veroorzaakt wordt door uitzonderlijke en onvoorziene omstandigheden buiten
toedoen van het bestuursorgaan en ook buiten zijn risicosfeer liggen. Of er
sprake is van een dergelijke onmogelijkheid zal de rechter moeten bepalen.
De indieners kunnen zich voorstellen dat onder omstandigheden bijvoorbeeld
sprake kan zijn van overmacht in geval van een brand, overstroming of een
langdurige algemene stroomstoring waarbij de voor een bestuursorgaan benodigde
bescheiden voor het geven van een beschikking verloren zijn gegaan of voor
langere tijd ontoegankelijk zijn.Met betrekking tot artikel 6:12, eerste lid, stellen de leden van de fracties
van de SGP en CU de vraag of daarin niet van een redactionele onvolkomenheid
sprake is.Hoewel de redactie van het eerste lid van artikel 6:12 AWB mogelijk aanscherping
verdient, hebben de indieners slechts de voorgestelde formulering van het
eerste lid van artikel 6:12 overgenomen van de huidige wetstekst.Met betrekking tot het voorgestelde artikel 8:55b, derde lid, vragen de
leden van de SGP en CU op welke overwegingen de keuze van de formulering «zo
mogelijk binnen dertien weken» berust. Achten de initiatiefnemers een
strakkere omschrijving en een kortere termijn niet mogelijk of wenselijk?
De formulering «zo mogelijk binnen dertien weken» in artikel 8:55b
is afkomstig uit het amendement van de Tweede-Kamerleden Fierens en Van Schijndel
(29 934, nr. 16). De indieners van het amendement hebben het betrokken
artikel in zijn geheel overgenomen uit het regeringsvoorstel voor een Wet
beroep bij niet tijdig beslissen (Kamerstukken II 2005/2006, 30 435,
nr. 2). In de memorie van toelichting bij dat wetsvoorstel is uiteengezet
dat in dit geval gekozen is voor de term «zo mogelijk», omdat
uitzonderlijke gevallen denkbaar zijn waarin het beroep wegens niet tijdig
beslissen dermate complex is dat een gewone in plaats van een versnelde behandeling
nodig is, die niet binnen dertien weken kan worden afgerond. De indieners
zijn van mening dat dit een redelijke bepaling betreft.Lid Tweede Kamerfractie van de Partij van de Arbeid,WolfsenXNoot1Brief Raad voor de Rechtspraak dd. 26 januari aan de griffier van
de vaste commissie voor Justitie van de Tweede Kamer der Staten-Generaal [verspreid
onder de leden van leden van de vaste commissies voor Justitie en BZK, onder
nummer BZK06-57, Just06-54]. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20062007-29934-D.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl