Goedkeuring Partnerschaps- en Samenwerkingsovereenkomsten tussen EG en Oekraïne en tussen EG en Russische Federatie; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24427, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

06-10-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24427 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMENE INLEIDINGII. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING PreambuleArtikel 1TITEL I. ALGEMENE BEGINSELEN (ARTIKEL 2–5) Artikel 2TITEL II. POLITIEKE DIALOOG (ARTIKEL 6–9)TITEL III. GOEDERENVERKEER (ARTIKELEN 10–22) (OEKRAÏNE
10–23) Artikel 22 (Oekraïne 23)TITEL IV. BEPALINGEN INZAKE HET HANDELSVERKEER EN DE INVESTERINGEN
(ARTIKELEN 23–51) (OEKRAÏNE 24–47) Hoofdstuk I. Arbeidsvoorwaarden (artikelen 23–27)
(Oekraïne 24–29)Hoofdstuk II. Bepalingen inzake de vestiging en de werking
van vennootschappen (artikelen 28–35) (Oekraïne 30–36)Artikel 29, bijlage 6, bijlage 7 (Oekraïne geen equivalent)Hoofdstuk III. Grensoverschrijdend dienstenverkeer (artikelen
36–43) (Oekraïne 37–40)Artikel 36Artikel 37Artikel 38Artikel 39Artikel 40 (Oekraïne geen equivalent)Artikel 41Artikel 42Artikel 43 (Oekraïne 40)Hoofdstuk IV. Algemene bepalingen (artikelen 44–51)
(Oekraïne 41–47) Artikel 44 (Oekraïne 45)Artikel 47Artikel 48 (Oekraïne 42)Artikel 49 (Oekraïne 46)Artikel 50 (Oekraïne 47)Artikel 51 (Oekraïne 44)TITEL V. BETALINGS- EN KAPITAALVERKEER (ARTIKEL 52) (OEKRAÏNE
48)TITEL VI. MEDEDINGING, BESCHERMING VAN INTELLECTUELE,
INDUSTRIËLE EN COMMERCIËLE EIGENDOM, SAMENWERKING OP HET GEBIED
VAN DE WETGEVING (ARTIKELEN 53–55) (OEKRAÏNE 49–51) Artikel 53–55 (Oekraïne 49–51)TITEL VII. ECONOMISCHE SAMENWERKING (ARTIKELEN 56–83)
(OEKRAÏNE 52–79)Artikel 78 (Oekraïne 76)Protocol 2 Betreffende wederzijdse administratieve bijstand
voor de correcte toepassing van de douanewetgevingTITEL VIII. SAMENWERKING OP HET GEBIED VAN VOORKOMING
VAN ILLEGALE ACTIVITEITEN (ARTIKEL 84) (OEKRAÏNE GEEN EQUIVALENT)TITEL IX. CULTURELE SAMENWERKING (ARTIKEL 85) (OEKRAÏNE
TITEL VIII; ARTIKEL 80)TITEL X. FINANCIËLE SAMENWERKING (ARTIKELEN 86–89)
(OEKRAÏNE TITEL IX; ARTIKELEN 81–84)TITEL XI. INSTITUTIONELE, ALGEMENE EN SLOTBEPALINGEN (ARTIKELEN
90–112) (OEKRAÏNE TITEL X; ARTIKEL 77–110)Artikel 107 (Oekraïne 94)Artikel 108 (Oekraïne 103)Artikel 109 (Oekraïne 96)III. KONINKRIJKSPOSITIEOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24427Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 78 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 427Goedkeuring van de op 14 juni 1994 te Luxemburg tot stand gekomen Partnerschaps-
en Samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten,
enerzijds, en Oekraïne, anderzijds, met Bijlagen, Protocol en Brieven,
en de op 24 juni 1994 te Korfoe tot stand gekomen Overeenkomst inzake Partnerschap
en Samenwerking waarbij een partnerschap tot stand wordt gebracht tussen de
Europese Gemeenschappen en hun Lid-Staten, enerzijds, en de Russische Federatie,
anderzijds, met bijlagen en Protocollennr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGINHOUDSOPGAVEblz.   I.ALGEMENE
INLEIDING2   II.ARTIKELSGEWIJZE
TOELICHTING5 Preambule5  Artikel 16  Titel I. Algemene beginselen6  Artikel 26   Artikel 37  Titel II. Politieke
dialoog8  Titel III. Goederenverkeer8  Artikel 108   Artikel 118   Artikel 129  Artikel 139   Artikel 159  Artikel 169   Artikelen 17 en 189   Artikel
2010   Artikel 2110   Artikel 2210 Titel IV. Bepalingen inzake het handelsverkeer en de investeringen12 Hoofdstuk I. Arbeidsvoorwaarden12   Artikel 2612 Hoofdstuk II. Bepalingen inzake de vestiging en de werking van
vennootschappen13   Artikel 2813   Artikel
29, bijlage 6, bijlage 7.114  Hoofdstuk III Grensoverschrijdend
dienstenverkeer16   Artikel 3616   Artikel
3717   Artikel 3817   Artikel 3917  Artikel 4017   Artikel 4117  Artikel 4218   Artikel 4318  Hoofdstuk IV.
Algemene bepalingen18   Artikel 4418   Artikel
4718   Artikel 4818   Artikel 4919  Artikel 5019   Artikel 5119  Titel
V. Betalings- en kapitaalverkeer19  Titel VI. Mededinging,
bescherming van intellectuele, industriële en commerciële eigendom,
samenwerking op het gebied van de wetgeving20   Artikel 53–5520 Titel VII. Economische samenwerking21   Artikel
5821   Artikel 6522   Artikel 6622  Artikel 7822   Artikel 8123  Protocol
2. Betreffende wederzijdse administratieve bijstand voor de correcte toepassing
van de douanewetgeving23  Titel VIII. Samenwerking op het
gebied van voorkoming van illegale activiteiten24   Artikel
8424  Titel IX. Culturele samenwerking24  Titel
X. Financiële samenwerking25  Titel XI. Institutionele,
algemene en slotbepalingen25   Artikel 10725  Artikel 10926    III.KONINKRIJKSPOSITIE26I. ALGEMENE INLEIDINGOp 14 juni 1994 respectievelijk 24 juni 1994 sloten de Europese Gemeenschap,
de EGKS, Euratom en hun lid-staten verdragen inzake Partnerschap en Samenwerking
met respectievelijk Oekraïne en de Russische Federatie, de zogenaamde
partnerschapsakkoorden (deze laatste term zal in deze memorie van toelichting
gebezigd worden). Het betreft verdragen met een gemengd karakter, die voor
een eerste periode van tien jaar zijn gesloten. Zij zullen telkens automatisch
worden verlengd met een jaar. Vooruitlopend op de inwerkingtreding ervan,
zullen tijdelijk communautaire voorzieningen getroffen worden (de zogenaamde
interimakkoorden) die de voorlopige toepassing van een deel van deze akkoorden,
voornamelijk aangaande handel in goederen, mogelijk maken.De partnerschapsakkoorden zijn voor het communautaire gedeelte gebaseerd
op de artikelen 54, tweede lid, 57, tweede lid, laatste volzin, 66, 73 C,
tweede lid, 75, 84, tweede lid, 99, 100, 113, 235 en 228, tweede en derde
lid, van het EG-verdrag. Ingevolge laatstgenoemd artikel zal het Europees
Parlement met de onderhavige partnerschapsakkoorden dienen in te stemmen.
De materie, die door de akkoorden wordt bestreken, is evenwel breder dan de
bevoegdheden van de Gemeenschap (onder meer politieke dialoog en cultuur);
reden waarom ook de lid-staten partij dienen te worden.Voor de op 1 januari 1995 toegetreden lid-staten van de Unie, Oostenrijk,
Finland en Zweden, vormen onderhavige partnerschapsakkoorden onderdeel van
het acquis communautaire.Met de formule van de partnerschaps- en samenwerkingsakkoorden worden
van Unie-zijde de volgende doelstellingen nagestreefd:– het scheppen van een passend kader voor een politieke dialoog
met het oog op de bevordering van nauwe politieke betrekkingen;– het bevorderen van handel en investeringen en harmonische economische
betrekkingen op grond van de beginselen van de markteconomie teneinde een
duurzame ontwikkeling te stimuleren;– het leggen van de grondslag voor economische, sociale, financiële
en culturele samenwerking die berust op de beginselen van wederzijds voordeel,
wederzijdse verantwoordelijkheid en wederzijdse steun;– het ondersteunen van de inspanningen van het betreffende land
om zijn democratie te consolideren, zijn economie te ontwikkelen en de overgang
naar een markteconomie te verwezenlijken.Na het uiteenvallen van de Sovjetunie eind 1991 zag de Gemeenschap zich
geplaatst voor de opgave met de twaalf zelfstandig geworden republieken afzonderlijk
een nieuwe verdragsrelatie aan te gaan, die tot dan toe was vastgelegd in
de op 18 december 1989 tussen EEG/Euratom en de Sovjetunie gesloten Overeenkomst
inzake Handel en Commerciële en Economische Samenwerking (PbEG 1990 L
68). In afwachting van de totstandkoming van deze nieuwe akkoorden worden
de betrekkingen met de zelfstandig geworden landen voortgezet op basis van
het verdrag van 1989.Het fundamenteel gewijzigde Europa-beeld en de inmiddels in deze landen
soms meer, soms minder op gang gekomen politieke en economische hervormingsprocessen,
hebben op vorm en inhoud van de nieuwe verdragsrelaties hun stempel gezet.
Het onderhandelingsmandaat voor de partnerschaps- en samenwerkingsakkoorden
werd in oktober 1992 door de Algemene Raad te Luxemburg vastgesteld (Kamerstukken
II 1992/93, 21 501–02, nr. 72, punt 10). Het brede kader van dit
mandaat liet een gedifferentieerde benadering toe bij de onderhandelingen
over de te sluiten akkoorden, zodat zoveel mogelijk rekening kon worden gehouden
met de specifieke omstandigheden van de verschillende landen. Vorm en inhoud van de partnerschapsakkoorden kunnen niet los worden gezien
van de eerder totstandgekomen Europa-Overeenkomsten waarbij een associatie
tot stand wordt gebracht tussen de Europese Gemeenschappen en hun lid-staten,
enerzijds, en, respectievelijk, de Republiek Polen, de Republiek Hongarije,
Roemenië, de Republiek Bulgarije, de Tsjechische Republiek en de Slowaakse
Republiek, anderzijds (gesloten op respectievelijk 16 december 1991 te Brussel
(Trb. 1992, 184), 16 december 1991 te Brussel (Trb. 1992, 185), 1 februari
1993 te Brussel (Trb. 1994, 16), 8 maart 1993 te Brussel (Trb. 1994, 17),
4 oktober 1993 te Luxemburg (Trb. 1994, 73) en 4 oktober 1993 te Luxemburg
(Trb. 1994, 72)), de zogenaamde Europa-akkoorden. Het door de Raad vastgestelde
onderhandelingsmandaat was voor een belangrijk deel reeds gebaseerd op de
indeling en de inhoud van deze verdragen. Vervolgens beriepen de onderhandelingspartners
zich tijdens de onderhandelingen herhaaldelijk op deze precedenten.De ten opzichte van de Europa-akkoorden belangrijkste verschillen zijn
het ontbrekende toetredingsperspectief, het vooralsnog non-preferentiële
karakter van het handelsgedeelte en de minder vergaande samenwerking op financieel
gebied.Dat in Gemeenschapskader besloten werd de GOS-staten nog niet in aanmerking
te laten komen voor een vrijhandelsverdrag is terug te voeren op het feit
dat het politieke en economische hervormingsproces in die landen later op
gang is gekomen en een moeizamer verloop kent dan in de geassocieerde Midden-Europese
landen en de Baltische staten, waarmee op 12 juni 1995 Europa-akkoorden werden
ondertekend, en Slovenië, waarmee het resultaat van de onderhandelingen
terzake inmiddels is geparafeerd.Zowel Rusland als Oekraïne deelden de opvatting, dat het tijdstip
voor een dergelijk vrijhandelsverdrag nog niet was aangebroken.Desgevraagd kregen zij echter wel een duidelijk perspectief op een dergelijk
verdrag.Voorts zijn de artikelen inzake de politieke dialoog met de Russische
Federatie en Oekraïne aangepast aan het andere karakter van de relatie
met deze landen, ten opzichte van de relatie van de Europese Unie met de landen
met een Europa-akkoord.De onderhandelingen met Rusland hebben een periode van ruim anderhalf
jaar in beslag genomen (november 1992–juni 1994) en op onderdelen een
moeizaam verloop gekend. Twee maal heeft de Algemene Raad ingestemd met een
uitbreiding van het oorspronkelijke mandaat (5 april en 9 november 1993).
Hierbij ging het met name om de volgende nieuwe elementen: een vrijhandelsperspectief
met als tijdstip voor evaluatie 1998, een meer GATT-conforme vrijwaringsclausule,
een samenwerkingsprocedure in geval van antidumping conform de Samenwerkingsovereenkomst
tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek India inzake partnerschap en
ontwikkeling (PbEG 1994 L 223), de verlening van nationale behandeling aan
ondernemingen na vestiging, de coördinatie van sociale zekerheidsrechten,
samenwerking bij het voorkomen van illegale activiteiten en een versoepeling
van de opschortingsclausule in geval van ernstige mensenrechtenschendingen
(conform de clausule in de Europa-akkoorden met Roemenië en Bulgarije).Kenmerkend voor de onderhandelingen met Rusland was eveneens, dat deze,
vergeleken bij de zo goed als gelijktijdig gevoerde onderhandelingen met onder
meer Oekraïne, Wit-Rusland, Kazachstan, Kyrgyzstan en Moldavië,
tot in groter detail werden gevoerd.Dit leidde veelal tot verder uitgewerkte artikelen en een groter aantal
verklaringen bij het akkoord. Ofschoon het aanvankelijk de bedoeling was de onderhandelingen over het
partnerschapsakkoord met Rusland vóór de Europese Raad van Brussel
(december 1993) af te ronden, bleek dit niet haalbaar. Over een tweetal cruciale
onderwerpen was nog geen overeenstemming bereikt. Op de eerste plaats betrof
het hier de vraag over het al dan niet opnemen in het partnerschapsakkoord
van handel in nucleaire goederen. Voorts vormde het hoofdstuk over de financiële
diensten een obstakel voor afsluiting van de onderhandelingen. Beide dossiers
waren ook voor Nederland van direct belang. Voor een nadere uiteenzetting
over deze knelpunten wordt verwezen naar de toelichting bij artikel 22 respectievelijk
artikel 29.De onderhandelingen met Oekraïne kenden minder knelpunten.De Algemene Raad heeft op 7 maart 1994 een verruimd onderhandelingsmandaat
goedgekeurd, waardoor aan Oekraïne inhoudelijk nagenoeg hetzelfde kon
worden geboden als aan Rusland.Daar het bevorderen van de stabiliteit en de economische ontwikkeling
van Oekraïne van groot belang geacht werden voor de veiligheidssituatie
in zowel Oost- als West-Europa, besloot de Gemeenschap de onderhandelingen
met Oekraïne te versnellen, onafhankelijk van die met Rusland. Na de
ondertekening van de trilaterale verklaring inzake ontmanteling van strategische
kernraketten tussen de Verenigde Staten, Rusland en Oekraïne wilde de
Gemeenschap een positief signaal afgeven ter ondersteuning van president Kravtsjoek
vlak voor de parlementsverkiezingen van 27 maart 1994. Ondanks dat de Gemeenschap
veel waarde hecht aan toetreding van Oekraïne tot het op 1 juli 1968
te Londen, Moskou en Washington voor ondertekening opengestelde Non-proliferatie
verdrag (Trb. 1968, 126), is toch besloten het onderhavige akkoord op 23 maart
1994 te paraferen.Het lag in de bedoeling beide partnerschapsakkoorden tijdens de Europese
Raad van Korfoe (24/25 juni 1994) te ondertekenen.Daar deze top echter plaatsvond aan de vooravond van de presidentsverkiezingen
in Oekraïne was president Kravtsjoek niet in staat naar Korfoe af te
reizen. Derhalve is het akkoord met Oekraïne tijdens de Algemene Raad
van 13/14 juni 1994 te Luxemburg ondertekend. Tien dagen later is op Korfoe
wel het akkoord met Rusland ondertekend.De twee onderhavige akkoorden kennen dezelfde structuur en vertonen inhoudelijk
geen fundamentele verschillen. Het is om deze reden dat er voor gekozen is
de twee akkoorden gezamenlijk ter goedkeuring in te dienen. Relevante onderlinge
verschillen zullen in de toelichting worden aangegeven. Bij de artikelsgewijze
toelichting is uitgegaan van de tekst van het akkoord met de Russische Federatie.
Bij toekomstige behandeling van de partnerschapsakkoorden met andere republieken
van de voormalige Sovjetunie zullen wij ons veroorloven om te refereren aan
onderhavige memorie van toelichting. Uiteraard zullen de specifieke bepalingen
wel in de toelichting van het dan voorliggende partnerschapsakkoord worden
uitgewerkt.Met het sluiten van partnerschapsakkoorden met Rusland en Oekraïne
is een nieuwe stap gezet in de betrekkingen van de Gemeenschappen en de lid-staten
met deze regio. Beide landen zijn de weg van politieke en economische hervorming
opgegaan en weten zich hierbij in sterke mate gesteund door de Gemeenschappen
en haar lid-staten. Met dit partnerschap is een belangrijke periode van nauwere
betrokkenheid van de Europese Unie bij het hervormingsproces in Rusland en
Oekraïne ingeluid. Het gewelddadige optreden van het Russische leger in Tsjetsjenië
in december 1994 en de daarop volgende maanden heeft aanleiding gegeven tot
opschorting van de ondertekening van het interim-akkoord betreffende de handel
en aanverwante zaken (dat tussen de Gemeenschap en de Russische Federatie
in werking zou treden vooruitlopend op de inwerkingtreding van het onderhavige
partnerschapsakkoord). Instemming van Rusland met het betrekken van de OVSE
bij het vredesproces en met enkele humanitaire maatregelen maakte uiteindelijk
ondertekening van het interimakkoord op 17 juli 1995 mogelijk.De regering wil benadrukken dat het onderhavige akkoord de relatie regelt
van de Europese Unie met het grootste land van het Europese continent op vele
belangrijke terreinen over een groot aantal jaren. Het is van eminent belang
voor zowel de Europese Unie als voor Rusland om de ontwikkeling van hun verdere
betrekkingen te baseren op een solide verdragsrelatie. Daarbij bieden de artikelen
over eerbiediging van de democratische beginselen en de mensenrechten en over
de politieke dialoog bij uitstek de mogelijkheid om met Rusland een gesprek
aan te gaan over situaties zoals die zich in Tsjetsjenië voordeden. De
regering beveelt daarom goedkeuring van dit verdrag ten zeerste aan. Dat neemt
niet weg dat, nadat alle lid-staten hun interne procedures voor goedkeuring
hebben doorlopen, in Raadskader, ingevolge artikel 228, derde lid, tweede
alinea, van het EG-verdrag na instemming van het Europees Parlement, nader
het moment kan worden bepaald, waarop de kennisgeving van voltooiing van deze
procedures ingevolge artikel 112, tweede alinea, aan Rusland wordt gedaan,
gezien de politieke signaalwerking die hiervan kan uitgaan. II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING PreambuleDe preambule bevat zoals gebruikelijk een opsomming van intenties en grondslagen
die tezamen de context vormen van de akkoorden. Er wordt in het bijzonder
benadrukt dat de akkoorden de wens van beide partijen om hun banden te versterken
weerspiegelt en Rusland en Oekraïne een kader bieden om met steun van
de Gemeenschappen hun economie te ontwikkelen, de overgang naar een markteconomie
te voltooien, het proces van democratische hervorming te versterken en geleidelijke
integratie van beide landen in het open internationaal handelssysteem te bevorderen.Benadrukt wordt dat ook het proces van regionale samenwerking met de buurlanden
op de door de partnerschapsakkoorden bestreken gebieden de welvaart en stabiliteit
in deze regio zal bevorderen. Partijen verbinden zich tot het eerbiedigen
en versterken van politieke en economische vrijheden alsmede tot het bevorderen
van internationale vrede en veiligheid en de vreedzame oplossing van geschillen.
Op voorstel van Nederland is in de preambule van beide akkoorden de verwijzing
naar de Verklaring van de Conferentie van Luzern inzake milieu-aangelegenheden
van 30 april 1993 opgenomen (zoals door de toenmalige Minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer per brief van 10 december 1993, kenmerk
DGM/IMZ/07D93 001 aan de Voorzitter van de vaste commissie voor het Milieubeheer
der Tweede Kamer der Staten-Generaal is toegezonden).De preambule van het akkoord met Rusland vermeldt dat Rusland door de
Gemeenschappen beschouwd wordt als een «overgangseconomie». Voor
Rusland was het van groot belang – mede gezien de resultaten van de
reeds doorgevoerde hervormingen – niet langer als staatshandelland te
worden aangemerkt. Dit hing samen met de wens om reeds vanaf inwerkingtreding
van onderhavig akkoord zoveel als mogelijk een GATT-conforme behandeling te
krijgen, wat onder andere resulteerde in een meer GATT-conforme vrijwarings-clausule.
In de preambule wordt dan ook verwezen naar de beginselen die zijn vervat
in de GATT.Ten aanzien van Oekraïne wordt van Unie-zijde het belang van de inspanningen,
die Oekraïne zich getroost om de overgang van een economie met staatshandel
en centrale planning naar een markteconomie te bewerkstelligen, erkend. Dit
akkoord zal naar overtuiging van partijen verdere vooruitgang in de richting
van een markteconomie begunstigen. Artikel 1In artikel 1 wordt het partnerschap ingesteld en de doelstellingen ervan
omschreven. Het betreft hier onder andere de ontwikkeling van nauwe politieke
samenwerking, uitbreiding van de economische betrekkingen alsmede ondersteuning
bij de consolidatie van de Russische c.q. Oekraïense democratie en bij
de voltooiing van de markteconomie in deze landen. In het akkoord met Rusland
wordt in artikel 1 als doel gesteld het scheppen van de nodige voorwaarden
om in de toekomst een vrijhandelszone tot stand te brengen en te komen tot
de vrijheid van vestiging van bedrijven, de vrijheid van grensoverschrijdend
dienstenverkeer en de vrijheid van het kapitaalverkeer. In artikel 3 wordt
verder op deze doelstelling ingegaan. In het akkoord met Oekraïne is
de doelstelling van een vrijhandelszone neergelegd in artikel 4. TITEL I. ALGEMENE BEGINSELEN (ARTIKEL 2–5) Artikel 2Onder de algemene beginselen van beide akkoorden is bepaald dat eerbiediging
van de democratische beginselen en de mensenrechten, als vastgelegd in de
Slotakte van Helsinki (Stcrt. 1975, 149, aanhangsel) en het Handvest van Parijs
voor een Nieuw Europa (Trb. 1991, 31, rubriek J) de grondslag vormen van het
binnen- en buitenlands beleid van de partijen en een essentieel onderdeel
van het partnerschap vormen (zie ook de gemeenschappelijke verklaring bij
artikel 2 en artikel 107 van het akkoord met Rusland).In het akkoord met Oekraïne wordt tevens aan de beginselen van de
markteconomie gerefereerd. In het akkoord met Rusland is dit reeds in artikel
1 gebeurd. Artikel 107, tweede lid, (artikel 94 voor Oekraïne) biedt
in combinatie met artikel 2 onder meer de mogelijkheid tot opschorting van
het partnerschapsakkoord in geval van ernstige mensenrechtenschending. Deze
bepaling is gelijkluidend aan de mensenrechtenbepaling in de eerdergenoemde
Europa-akkoorden met Roemenië en Bulgarije. Een en ander behoeft niet
de onmiddellijke en volledige opschorting van de akkoorden in te houden; ook
valt te denken aan opschorting van bepaalde delen ervan, bijvoorbeeld die
inzake economische samenwerking (Titel VII) of financiële samenwerking
(Titel X voor Rusland, Titel IX voor Oekraïne). Het kan evenwel zijn,
dat de schendingen van de democratische beginselen of de mensenrechten een
zo ernstige vorm aannemen, dat naar het oordeel van de Gemeenschappen en haar
lid-staten, opschorting van het gehele akkoord de juiste reactie is. Overigens
ligt het voor de hand dat in eerste instantie middels de politieke dialoog
voorzien in artikel 6 tot en met 9, getracht wordt een oplossing te vinden.Tijdens de onderhandelingen is door de Gemeenschap steeds gewezen op het
belang van een goede regionale samenwerking tussen de staten die na de ontbinding
van de Sovjetunie onafhankelijk waren geworden. In het akkoord
met Oekraïne is dit belang verwoord in artikel 3, in het akkoord met
Rusland in de preambule (9e overweging).In artikel 3 (Oekraïne 4) is de mogelijkheid opengehouden
om te komen tot een vrijhandelsverdrag. Op Russisch aandringen is hier het
jaar 1998 aangegeven waarin partijen zich zullen beraden over een dergelijke
mogelijkheid. Voor Oekraïne is hetzelfde jaar genomen. Bij de in 1998
voorgenomen consultaties zullen ook de mededingingsaspecten aan de orde komen
(vergelijk artikel 53, Oekraïne 49). Naast artikel 3 is er het aanpassingsartikel
4 (Oekraïne 5), dat tot wijziging van de akkoorden kan leiden wanneer
omstandigheden daartoe aanleiding geven, bij voorbeeld de voortgang in de
economische hervormingen of toetreding van beide landen tot de WTO (het op
14 april 1994 te Marrakech ondertekende verdrag tot oprichting van de Wereld
Handelsorganisatie; Trb. 1994, 235).Rusland heeft in 1990 de status van waarnemer bij de GATT gekregen. Tijdens
de GATT-raad van 16/17 juni 1993 heeft Rusland formeel het verzoek gedaan
om onder normale voorwaarden (dus niet als staatshandelland) toe te treden
tot het GATT-verdrag 1947. De Nederlandse regering heeft deze stap in beginsel
verwelkomd, mede in het licht van de vrijhandelszone die op termijn door middel
van het onderhavige akkoord tot stand kan komen.Om het toetredingsverzoek te onderzoeken is eind 1993 op basis van artikel
XXXIII GATT een werkgroep ingesteld. De aanvraag moet worden beoordeeld op
basis van economische criteria. Rusland wordt beschouwd als een land in overgang
naar een markteconomie (preambule van het partnerschapsakkoord, 14e overweging).
De verwachting is dat definitieve toetreding nog enige tijd op zich zal laten
wachten. De Europese Commissie heeft Rusland bijstand toegezegd in het kader
van de toetredingsonderhandelingen.Op 30 november 1993 heeft ook Oekraïne het verzoek gedaan te mogen
toetreden tot het GATT-verdrag van 1947. Ook hiervoor is begin 1994 een werkgroep
ingesteld.Artikel 94 (Oekraïne 89) bepaalt dat, als zich kwesties
voordoen die betrekking hebben op artikelen van het akkoord, waarin wordt
verwezen naar een GATT-artikel, zoveel mogelijk de (onder de GATT-partijen)
gebruikelijke interpretatie zal worden gevolgd van dat GATT-artikel. Opgemerkt
wordt nog, dat bij Titel III en artikel 94 een gemeenschappelijke verklaring
is afgelegd, die stelt dat onder GATT in beginsel moet worden verstaan de
afspraken die zijn gemaakt in het kader van GATT 1947, tenzij de Samenwerkingsraad
(ingesteld door het partnerschapsakkoord) anders besluit.Inmiddels is duidelijk geworden, dat GATT-1947 binnen afzienbare termijn
(in dit verband is sprake van 1 januari 1996) door de WTO-leden zal worden
opgezegd, met name om toetreding tot het WTO-verdrag, cum annexis,
te bevorderen. Rusland en Oekraïne hebben inmiddels verzocht om toetreding
tot de WTO, zodat daarmee samenhangende aanpassingen van de akkoorden waarschijnlijk
zijn (zie hierboven met betrekking tot artikel 4). Voor aanpassingen in het
licht van de Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS) bij
het WTO-verdrag is tevens artikel 51 (Oekraïne 44) van toepassing.Voor artikel 5 (Oekraïne 12) wordt verwezen naar de toelichting bij
artikel 10. TITEL II. POLITIEKE DIALOOG (ARTIKEL 6–9)De artikelen 6 tot en met 9 voorzien in een regelmatige politieke dialoog
tussen partijen. Hoewel sprake is van enkele kleine verschillen in de tekst
van de betreffende artikelen is de ratio van een politieke dialoog voor wat
betreft beide landen hetzelfde. Doelstellingen zijn: het begeleiden en intensiveren
van het proces van toenadering tussen de Europese Unie en de betrokken landen,
het ondersteunen in algemene zin van het proces van economische en politieke
hervormingen, het afstemmen van buitenlands beleid, samenwerking ter bevordering
van vrede en stabiliteit alsmede eerbiediging van democratische beginselen
en mensenrechten.De wijze waarop de politieke dialoog gestalte zal krijgen, is evenwel
niet identiek. In afspiegeling van het relatief grotere belang dat wordt gehecht
aan de betrekkingen met Rusland, zal de politieke dialoog met dat land frequenter
en op een hoger niveau plaatsvinden. Zo is in het akkoord met Rusland bepaald
dat in principe twee maal per jaar bijeenkomsten zullen plaatsvinden tussen
de voorzitter van de Raad van de Europese Unie en de voorzitter van de Commissie
enerzijds, en de president van Rusland anderzijds. In het akkoord met Oekraïne
wordt de frequentie van de ontmoetingen op dat niveau in het midden gelaten. TITEL III. GOEDERENVERKEER (ARTIKELEN 10–22) (OEKRAÏNE
10–23) In de artikelen 10 tot en met 13 wordt een koppeling gelegd tussen de
handel in goederen en bepaalde artikelen van het GATT-verdrag, waar Rusland
en Oekraïne, zoals bekend, nog geen partij bij zijn. Vooral Rusland wilde
een zoveel mogelijke GATT-conforme behandeling (men spreekt in dit verband
wel van «GATT by reference») onder meer om niet langer als staatshandelland
te worden aangemerkt. Rusland heeft bij de aanvraag tot toetreding reeds aangegeven
de GATT-rechten en verplichtingen te zullen respecteren. Deze intentie wordt
bevestigd door de vele referenties aan GATT-artikelen in het akkoord. Er zal
echter nog veel werk moeten worden verricht om in Rusland GATT-uniformiteit
in het handelsbeleid en de handelswetgeving te verkrijgen. Het huidige beleid
is veelal nog niet GATT-conform.Artikel 10 geeft aan dat partijen ten aanzien van elkaar de
algemene meestbegunstigingsclausule zullen toepassen (artikel I GATT).In het tweede lid worden gebruikelijke preferenties uitgezonderd van meestbegunstiging
(onder meer preferenties aan ontwikkelingslanden). Minder gebruikelijke uitzonderingen
zijn neergelegd in artikel 5 (Oekraïne artikel 12) en de bij deze artikelen
behorende bijlagen 1. Het betreft hier nog van kracht zijnde regelingen op
het gebied van het goederenverkeer (Titel III) tussen voormalige Sovjet-republieken
onderling, die als uitzondering op het meestbegunstigingsprincipe gehandhaafd
kunnen worden; voor Oekraïne tot eind 1998, voor Rusland gedurende een
periode van 3 jaar na inwerkingtreding van het onderhavige akkoord. De uitzondering
vervalt wanneer een of beide landen voor het verstrijken van deze periodes
toetreden tot de WTO. Voor de in bijlage 1 buiten de materie van Titel III
vallende regelingen heeft Rusland een uitzonderingspositie bedongen van minimaal
5 jaar. Het betreft hier terreinen als het betalingsverkeer, vervoer en doorvoer
alsmede de levering van diensten. Een verdere uitzondering is gegeven voor
goederen die onder bepaalde voorwaarden, veelal in het kader van technische
of humanitaire hulp, Rusland binnenkomen (verklaring bij artikel 10). Verder is overeengekomen (artikel 11, Oekraïne 15), dat
produkten afkomstig uit het grondgebied van de andere partij niet zullen worden
gediscrimineerd door middel van hogere interne belastingen/heffingen. Ook
mogen produkten van het grondgebied van de andere partij niet op enige andere
manier worden gediscrimineerd (bijvoorbeeld met betrekking tot de verkoop).
Dit betreft de verplichting van nationale behandeling van goederen zoals vastgelegd
in artikel III GATT. Dit geldt niet voor de in GATT-artikel III, leden 8,
9 en 10, genoemde uitzonderingen (respectievelijk regels met betrekking tot
overheidsaanbestedingen en het verstrekken van interne subsidies, interne
prijsmaatregelen en het vaststellen van kwantitatieve bepalingen ten aanzien
van films).Artikel 12 (Oekraïne 11) waarborgt de vrije doorvoer.
In het artikel wordt gerefereerd aan de relevante artikelen in het GATT-verdrag
(artikel V tweede, derde, vierde en vijfde lid).Artikel 13 (Oekraïne 16) verwijst eveneens naar een aantal
GATT-artikelen (artikel VII, douanewaarde bepalingen; artikel VIII, import-
en exportbepalingen; artikel IX originebepaling; artikel X publicatie van
handelsmaatregelen).Bij artikel 15 (Oekraïne 14) worden de kwantitatieve invoerrestricties
in het wederzijds goederenverkeer afgeschaft, met uitzondering van het goederenverkeer
betrekking hebbend op textiel (artikel 20, Oekraïne 21) en EGKS-produkten (artikel 21, Oekraïne 22) alsmede
het goederenverkeer, dat op grond van een vrijwaringsmaatregel door een dergelijke
restrictie zou worden getroffen (artikel 17, Oekraïne 18).Voor Spanje en Portugal zijn in samenhang met de EG-toetredingsaktes van
die lid-staten uitzonderingen op Titel III mogelijk welke inhouden, dat Rusland
en Oekraïne geen gunstiger behandeling krijgen dan door beide lid-staten
op grond van de overgangsbepalingen bij de Toetredingsakte aan de overige
lid-staten verleend.Derogatie van artikel 15 is gedurende een bepaalde periode voor zowel
Rusland (bijlage 2 juncto bijlage 9) als Oekraïne (bijlage 2) mogelijk
wanneer in sectoren sprake is van herstructurering, ernstige sociale problemen
of de oprichting van nieuwe industrieën.Op verzoek van de Gemeenschap kunnen over de te nemen maatregelen vooraf
consultaties plaatsvinden. Soortgelijke derogatiemogelijkheden werden eerder
ook in de Europa-akkoorden ten behoeve van de geassocieerde landen in Midden-
en Oost-Europa overeengekomen.Consultaties zijn ook mogelijk indien Rusland (artikel 16)overweegt
de invoerrechten voor bepaalde produkten te verhogen.Om de markt te beschermen is van deze methode door Rusland, dat in dit
verband niet gebonden is door de GATT, een aantal malen gebruik gemaakt.Het akkoord met Oekraïne bevat nog een prijzenclausule (artikel
17). De betekenis hiervan is betrekkelijk. Bij niet marktconform prijsgedrag
kan sprake zijn van dumping/ongeoorloofde subsidies, in welk geval artikel
19 kan worden ingeroepen.In de artikelen 17 en 18 (Oekraïne 18 en 19) zijn de vrijwarings-
en de anti-dumpingclausules opgenomen. Aangezien beide landen nog geen markteconomie
hebben, is beide landen nog geen GATT-conforme vrijwaringsclausule gegeven.
Een gemeenschappelijke verklaring bij deze clausule geeft dit in zoveel woorden
aan. De voorwaarden, die volgens de GATT het nemen van een vrijwaringsmaatregel
mogelijk maken, zijn in de onderhavige akkoorden echter dicht benaderd. Volgens
GATT-artikel XIX dient sprake te zijn van onder meer ernstige
schade, volgens de akkoorden van aanzienlijke schade: een gradueel verschil,
dat niettemin een eerder ingrijpen mogelijk maakt. De retaliatiemogelijkheden
(alleen Rusland, artikel 17, zesde en zevende lid) zijn GATT-conform. In de
anti-dumping clausule is een samenwerkingsprocedure voorzien die is gebaseerd
op de tekst van het eerdergenoemde handelsakkoord tussen de Gemeenschap en
India. De verklaring bij artikel 18 (alleen Rusland) bepaalt, dat een dergelijke
samenwerking echter geen vertraging mag brengen in de (autonome) besluitvorming
van één der partijen om anti-dumpingrechten in te stellen. Hetzelfde
geldt bij subsidie-onderzoek en de instelling van compenserende heffingen.
Dat, volgens een verklaring bij artikel 18, in een anti-dumpingprocedure bij
de vaststelling van de normale waarde rekening wordt gehouden met de natuurlijke
comparatieve voordelen, levert geen uitzonderingspositie op voor Rusland.
Met deze voordelen wordt steeds rekening gehouden.Met Rusland (artikel 20) en Oekraïne (21)zijn
sedert 1 januari 1993 textielakkoorden (PbEG 1994 L. 123) van kracht voor
een periode van 2 jaar met een verlengingsmogelijkheid. Het voorheen voor
de Sovjetunie geldende regiem van kwantitatieve restricties voor textiel-
en kledingprodukten is over deze akkoorden en het soortgelijke akkoord met
Wit-Rusland verdeeld (PbEG 1994 L. 123). Beide partners en Wit-Rusland zijn
belangrijke exporteurs van deze produkten. Met de overige negen landen van
de voormalige Sovjetunie zijn praktisch geen kwantitatieve beperkingen meer
van kracht. Met name Rusland – maar ook Wit-Rusland – ondervindt
in toenemende mate hinder van het krappe textielakkoord en heeft om substantiële
verruiming van de uitvoermogelijkheden gevraagd. Nederland staat hier positief
tegenover. Een aantal lid-staten houdt structurele verhogingen echter tegen.Artikel 21 (Oekraïne 22) voorziet in een afzonderlijke
kwantitatieve regeling voor de handel in EGKS-produkten. Op grond van een
door de Algemene Raad in juni 1994 goedgekeurd mandaat wordt over een dergelijke
regeling thans onderhandeld met beide landen (en met Kazachstan). Deze regeling
zal de bestaande autonome communautaire invoerquota vervangen. Het is de bedoeling
deze nieuwe staalakkoorden qua inhoud in te richten naar het klassieke model
van de textielakkoorden zoals die zijn gesloten onder het GATT Multi-vezelakkoord
(MVA) (PbEG 1974 L. 118).Dit houdt in dat Rusland en Oekraïne de jaarlijkse uitvoer naar de
Gemeenschap van EGKS ijzer- en staalprodukten beperken tot de overeengekomen
hoeveelheden. Deze hoeveelheden worden beheerd door middel van een stelsel
van dubbele controle en voorzien wordt onder meer administratieve samenwerking
en een consultatieprocedure. Tevens zal een bepaling worden opgenomen om regionale
concentraties tegen te gaan. Zoals gebruikelijk onder de Europa-akkoorden
wordt ook bij de onderhavige akkoorden een contactgroep «kolen en staal»
ingesteld (protocol 1), die zich in ruimere zin kan beraden over handel en
produktie. Artikel 22 (Oekraïne 23)Zoals reeds in de Algemene Inleiding is aangegeven, was de handel in nucleair
materiaal een van de cruciale onderwerpen in de onderhandelingen met Rusland.
Over dit onderwerp kon slechts moeizaam overeenstemming worden bereikt. De
oorzaak daarvan was met name gelegen in de vrije toegang die Rusland eiste
tot de EU-markt voor natuurlijk en verrijkt uranium, hetgeen de stabiliteit
en de betrouwbaarheid van de markt in gevaar dreigde te brengen, en ten koste
dreigde te gaan van gevestigde Europese verrijkingsbedrijven zoals Urenco
en Cogema/Eurodif. Op de wereldverrijkingsmarkt bestaat de laatste jaren reeds
een overcapaciteit, onder meer als gevolg van het geringe aantal
orders voor nieuwe kerncentrales. Van Russische zijde is er de laatste jaren
ook nog eens sprake van een substantieel extra aanbod tegen bijzonder lage
prijzen. Daarenboven worden de extra hoeveelheden verrijkt uranium die vrijkomen
uit het ontmantelen van kernwapens, voor civiel gebruik aangeboden. Deze factoren
kunnen de markt voor verrijkt uranium verstoren.Uitgangspunt van de zijde van de Unie bij de onderhandelingen waren de
beginselen van diversificatie en garantie (lange termijn) van aanbod en, daarmee
samenhangend, de economische levensvatbaarheid van de eigen industrie. De
Europese Commissie tracht op grond van het Euratom-verdrag marktverstoring
als gevolg van het toenemend aanbod van Russisch (verrijkt) uranium zoveel
mogelijk tegen te gaan. Het Euratom-verdrag kent namelijk specifieke bepalingen
(Hoofdstuk VI) ten aanzien van onder andere de handel in nucleair materiaal.
Meer in het bijzonder beschikt het Voorzieningsagentschap Euratom over specifieke
bevoegdheden terzake. Voor de Europese Commissie stond voorop dat deze rol
en de bevoegdheden van het Voorzieningsagentschap onaangetast dienden te blijven.
Dit stuitte echter voortdurend op weerstand van Rusland.Uiteindelijk kon in juni 1994 over het nucleaire onderdeel met de Russen
een interim-oplossing worden bereikt. Deze houdt in dat voor de duur van 2
jaar voor de handel in nucleaire materialen een aantal bepalingen van de eerdergenoemde
handels- en samenwerkingsovereenkomst die in 1989 met de voormalige Sovjetunie
werd gesloten, van kracht blijft, in afwachting van het tot stand komen van
een specifiek verdrag voor die sector vóór 1 januari 1997 (artikel
22, tweede lid). Artikel 22, eerste lid, bepaalt dat uit de overeenkomst van
1989 gehandhaafd blijven:artikel 6 dat bepaalt dat de respectieve regelgeving van de partijen op
de nucleaire handel van toepassing blijft; in een gemeenschappelijke verklaring
van partijen behorend bij artikel 22 wordt bevestigd dat deze respectieve
regelgeving ook het Euratomverdrag omvat en meer in het bijzonder de rechten
en bevoegdheden van het Voorzieningsagentschap Euratom;artikel 7 dat een intentieverklaring tot het liberaliseren van de markt
bevat;artikel 14 dat een marktprijsclausule bevat; enartikel 15 dat voorziet in een vrijwaringsclausule die restrictiever is
dan die uit het onderhavige partnerschapsakkoord, zodat bij marktverstoring
eerder kan worden ingegrepen.Zolang partijen geen overeenstemming hebben bereikt over een specifiek
nucleaire handelsverdrag blijven op de nucleaire handel de genoemde bepalingen
uit de overeenkomst van 1989 van toepassing (artikel 22, derde lid). In een
specifieke briefwisseling terzake bevestigt Rusland zich als een stabiele
en ook voor de lange termijn betrouwbare leverancier van nucleaire materialen
aan de Gemeenschap te zullen gedragen. Voorts spreken partijen af om op gezette
tijden met elkaar overleg te voeren over ontwikkelingen en vooruitzichten
met betrekking tot de nucleaire handel teneinde moeilijkheden terzake zoveel
mogelijk te vermijden. De samenwerking ter voorkoming van illegale handel
in nucleaire materialen wordt ondervangen door artikel 84 (met name het derde
gedachtestreepje «illegale transacties in verschillende goederen, inclusief
industriële afvalprodukten»). In de aanloop naar de Europese Raad
van Essen van december 1994 is voorgesteld om met andere partnerlanden van
de Unie een briefwisseling op te stellen naar analogie van artikel 84 van
het partnerschapsakkoord met Rusland. Met Oekraïne dient nog onderhandeld te worden over de handel in nucleaire
produkten (artikel 23, zie ook artikel 62, eerste lid). TITEL IV. BEPALINGEN INZAKE HET HANDELSVERKEER EN DE INVESTERINGEN
(ARTIKELEN 23–51) (OEKRAÏNE 24–47) Hoofdstuk I. Arbeidsvoorwaarden (artikelen 23–27)
(Oekraïne 24–29)De artikelen 23 tot en met 27 bevatten bepalingen die betrekking hebben
op de sociale zekerheid. Soortgelijke bepalingen komen ook voor in de Europa-akkoorden
en een aantal andere samenwerkingsakkoorden van de Gemeenschap met derde staten.
Ten behoeve van Russische c.q. Oekraïense onderdanen die in de lidstaten
van de Gemeenschap werkzaamheden verrichten zullen regelingen worden getroffen
voor de coördinatie van de verschillende sociale zekerheidsstelsels.
Deze regelingen zullen met name betrekking hebben op de samentelling van tijdvakken
voor de opening van het recht op ouderdoms-, invaliditeits- en overlijdenspensioenen,
alsmede medische zorg voor de werknemers (en – voor wat Rusland betreft –
hun gezinsleden), op het ongehinderd overmaken van uitkeringen wegens ouderdom,
overlijden, invaliditeit, arbeidsongevallen en beroepsziekten (tenzij het
gaat om uitkeringen die niet berusten op premie- of bijdragebetaling). Voor
wat betreft Rusland, zullen de regelingen ook in de toekenning van kinderbijslag
ten behoeve van gezinsleden voorzien. In de gemeenschappelijke verklaring
bij artikel 24 (Rusland) wordt gestipuleerd dat met betrekking tot medische
zorg en kinderbijslag het begrip «gezinsleden» moet worden uitgelegd
volgens de wetgeving van het gastland.Voor onderdanen van de lid-staten die in Rusland werken, worden soortgelijke
regelingen getroffen, met uitzondering van de samentelling van tijdvakken
voor de opening van het recht op uitkeringen of medische zorg. Ten behoeve
van onderdanen van de lidstaten die in Oekraïne werkzaamheden verrichten,
zal slechts een regeling worden getroffen voor het ongehinderd overmaken van
soortgelijke uitkeringen als hiervoor aangestipt.Er wordt op gewezen dat de te treffen regelingen moeten worden vervat
in een tussen de verdragsluitende partijen te sluiten verdrag. Aan de bepalingen
van artikel 24 respectievelijk artikel 25 kunnen derhalve op zich geen rechten
worden ontleend door burgers.Voor zover er reeds bilaterale verdragen tussen lid-staten en Rusland
c.q. Oekraïne zouden bestaan waaruit gunstigere rechten voortvloeien,
zullen deze verdragen volgens artikel 25 respectievelijk artikel 26 voorrang
hebben boven de hierbedoelde regelingen.Tussen het Koninkrijk en Rusland/Oekraïne is een dergelijk verdrag
niet gesloten.Artikel 26 (Oekraïne 28) legt de Samenwerkingsraad op
na te gaan welke verbeteringen kunnen worden aangebracht in de werkomstandigheden
van zakenlieden. Volgens een verklaring bij artikel 26 zorgen partijen ervoor
dat de afgifte van visa en verblijfsvergunningen overeenkomstig de nationale
wetten en voorschriften in overeenstemming is met de beginselen van het slotdocument
van de CVSE-conferentie van Bonn van 9 tot 11 april 1990. In deze verklaring
bevestigen partijen (i.e. Rusland en de lid-staten) dat het van belang is
terug- en overname-verdragen te sluiten. Opgemerkt kan worden dat de relevantie
van deze bilaterale verdragen vooral binnen de context van artikel
84 (illegale immigratie) ligt. Artikel 27 van het akkoord met Oekraïne,
waarin samenwerking bij het tegengaan van illegale immigratie wordt voorzien,
kan in beginsel tot soortgelijke bilaterale verdragen leiden. Hoofdstuk II. Bepalingen inzake de vestiging en de werking
van vennootschappen (artikelen 28–35) (Oekraïne 30–36)In artikel 28 (Oekraïne 30) worden de algemene voorwaarden
vastgelegd die bij de vestiging en de werking (i.e. de uitvoering van bedrijf)
van ondernemingen, na vestiging, door partijen wederzijds worden toegepast.
In het akkoord met Rusland is dit meestbegunstiging met betrekking tot vestiging
en, naar gelang wat gunstiger is, meestbegunstiging of nationale behandeling
met betrekking tot de werking. Voor filialen geldt deze keuzemogelijkheid
niet met betrekking tot de werking (alleen meestbegunstiging). Voor banken
en verzekeringsmaatschappijen geldt in het geval Rusland een afwijkende regeling
(zie artikel 29).Voorts is artikel 28 (Oekraïne 30) niet van toepassing op lucht-,
rivier- en zeetransport, aldus artikel 35 (Oekraïne 31). Voor dochterondernemingen
en filialen van scheepvaartondernemingen geldt echter een uitzondering voor
zover zij bepaalde activiteiten verrichten op het gebied van het zeevervoer
(nationale behandeling of meestbegunstiging) zoals bijvoorbeeld de aan- en
verkoop van vervoersdiensten.Wanneer in artikel 28 (Oekraïne 30) wordt gesproken over een behandeling
«overeenkomstig de wetgeving en voorschriften» van elke partij,
betekent dit, dat partijen bij de vaststelling van dergelijke wetten en voorschriften
geen nieuwe beperkingen instellen ten aanzien van de in artikel 28 (Oekraïne
30) genoemde voorwaarden van meestbegunstiging en nationale behandeling (zie
verklaring bij deze artikelen).De keuzemogelijkheid meestbegunstiging/nationale behandeling voorziet
in de situatie, dat in Rusland en Oekraïne meestbegunstiging aantrekkelijker
kan zijn dan nationale behandeling. Voor de Gemeenschap is deze alternatieve
formulering overbodig. Indien vestiging op het grondgebied van de Gemeenschap
naar geldend recht heeft plaatsgevonden, wordt nationale behandeling gegeven,
die gunstiger is dan meestbegunstiging. Rusland stond echter, in tegenstelling
tot Oekraïne, op een gelijkluidende formulering voor beide zijden.Oekraïne (artikel 30) bood daarenboven aan zijn grenzen verder open
te stellen en verleent nationale behandeling c.q. meestbegunstiging bij en
na vestiging aan zowel dochterondernemingen als filialen van ondernemingen
uit de Gemeenschap. Dit privilege berust op de Oekraïense wens investeringen
te bevorderen (zie briefwisseling inzake Titel IV, hoofdstuk 2 bij het akkoord).Voor zowel de Gemeenschap als Rusland (respectievelijk bijlage 3 en 4)
en Oekraïne (respectievelijk 4 en 5) zijn bepaalde sectoren van de toepassing
van deze beginselen uitgesloten. Dit doet zich in het bijzonder voor met betrekking
tot de financiële sector, die ook in de Europa-akkoorden met Polen en
Hongarije werden uitgezonderd. Oekraïne behoudt zich in deze sector het
recht voor gedurende een overgangsperiode van 5 jaar na ondertekening van
het akkoord af te wijken van het beginsel van nationale behandeling. Gedurende
deze periode zal de mate van discriminatie ten opzichte van nationale Oekraïense
ondernemingen evenwel niet mogen toenemen.Rusland heeft de financiële sector in bijlage 4 niet uitgezonderd. Dit levert echter eerder een formeel dan een materieel onderscheid op,
aangezien door Rusland opgelegde beperkingen in deze sector in het akkoord
zelf zijn geregeld onder artikel 29 en de bijbehorende bijlage 7. Artikel 29, bijlage 6, bijlage 7 (Oekraïne geen equivalent)Dit artikel maakt voor Russische dochterondernemingen van ondernemingen
uit de landen van de Gemeenschap, die bancaire of verzekeringsdiensten verlenen,
een uitzondering op de bepalingen van artikel 28, derde lid. In bijlage 6
is beschreven welke bancaire en verzekeringsdiensten het hier betreft. De
toegekende behandeling is omschreven in bijlage 7.Wat betreft bancaire diensten, als vermeld in bijlage 6, worden in bijlage
7, deel A, enkele uitzonderingen gemaakt op de aan Russische dochterondernemingen
van ondernemingen uit de landen van de Gemeenschap toegekende nationale behandeling.
Hieraan werd door de Russische onderhandelaars sterk gehecht. Het akkoord
met Oekraïne bevat, in overeenstemming met de wens van de Gemeenschap
en Oekraïne, geen uitzondering op de nationale behandeling. Een onderneming
is een Russische dochteronderneming van een onderneming uit een land van de
Gemeenschap, indien meer dan 50 % van het aandelenkapitaal in het bezit is
van de onderneming uit een land van de Gemeenschap.Rusland mag aan Russische dochterondernemingen van ondernemingen uit de
landen van Gemeenschap de volgende beperkingen opleggen:a. een maximum aandeel van buitenlands kapitaal in het Russische bankstelsel,
dat op de datum van ondertekening geldt;b. een verplicht minimumvermogen dat hoger is dan dat voor Russische nationale
ondernemingen, maar niet hoger dan het minimumvermogen dat geldt op de dag
van ondertekening;c. tot ten hoogste vijf jaar na ondertekening van het akkoord een beperking
van het aantal filialen;d. tot ten hoogste vijf jaar na ondertekening van het akkoord een minimumniveau
voor saldo's op rekeningen van personen in dienst bij Russische dochterondernemingen
van ondernemingen uit de Gemeenschap, waarbij dit minimumniveau niet hoger
mag zijn dan 55 000 ecu;e. tot ten hoogste drie jaar na ondertekening van het akkoord een verbod
op transacties met aandelen en instrumenten die converteerbaar zijn in aandelen
van Russische ondernemingen;f. een verbod op transacties met Russische ingezetenen.Alle bepalingen zijn slechts van toepassing als ze niet discriminatoir
worden toegepast op dochterondernemingen van ondernemingen uit de landen van
de Gemeenschap. Na vijf jaar wordt bezien of het onder a genoemde maximum
kan worden verhoogd en of het onder b genoemde minimum kan worden verlaagd,
met inachtneming van de ter zake doende monetaire, fiscale, financiële
en betalingsbalansoverwegingen, alsmede de toestand van het bankstelsel in
Rusland. Na drie jaar zal Rusland verzachting van de beperkingen onder c en
d overwegen, eveneens met inachtneming van de ter zake doende monetaire, fiscale,
financiële en betalingsbalansoverwegingen, alsmede de toestand van het
bankstelsel in Rusland.Het onder punt f bepaalde geldt slechts tot 1 januari 1996 en is slechts
van toepassing op dochterondernemingen die niet voor 15 november 1993 in Rusland
waren gevestigd of niet voor 15 november 1993 aan hun activiteiten met Russische
ingezetenen waren begonnen. Dit laatste is overgenomen uit een op 17 november
1993 door de president van Rusland uitgevaardigd decreet waarin
de activiteiten van buitenlandse banken in Rusland aan banden werden gelegd.Twee Nederlandse banken werden, naast enkele banken uit andere EU-landen,
getroffen door dit decreet.Tijdens de verdere onderhandelingen over het akkoord is inzet van de Nederlandse
regering gericht geweest op het opheffen van de restrictieve werking van het
genoemde decreet en de vertaling daarvan in het akkoord op de activiteiten
van de twee Nederlandse banken in Rusland. Een belangrijke stap naar een oplossing
voor dit probleem was de uitvaardiging van een nieuw presidentieel decreet
op 10 juni 1994, waarin werd gesteld dat banken, die reeds voor 15 november
1993 in het bezit waren van een banklicentie, ook diensten mochten verlenen
aan Russische ingezetenen. De betreffende passage uit het decreet van 17 november
1993 werd echter niet verwijderd in het akkoord. Additionele zekerstellingen
waren dan ook noodzakelijk om zeker te zijn dat deze passage niet door de
Russische autoriteiten zou worden ingeroepen. In een brief van de Centrale
Bank van Rusland aan onder andere de twee Nederlandse banken werd vervolgens
bevestigd dat deze banken alle diensten mogen verlenen die vermeld staan in
hun banklicentie, waaronder dienstverlening aan Russische ingezetenen. Deze
brief bood voldoende zekerheden aan de Nederlandse banken, waarna de regering
besloot dat het Nederlandse bezwaar op dit onderdeel van het akkoord kon worden
opgeheven.Tot slot bepaalt de Russische wetgeving dat maximaal 49 % van het aandelenvermogen
van een onderneming die verzekeringsdiensten verleent in handen van buitenlanders
mag zijn. In bijlage 7, Deel B, is bepaald dat Rusland dit maximum na ten
hoogste vijf jaar afschaft.De onder artikel 29, tweede lid, (Oekraïne 33) voorkomende bepaling
inzake bedrijfseconomisch toezicht is gebruikelijk met het oog op het gewenste
vertrouwen in de financiële stelsels van partijen. Artikel 29, derde
lid, is van belang, omdat hierin voor banken en verzekeringsmaatschappijen
wordt vastgelegd, dat partijen geen nieuwe voorschriften kunnen vaststellen
of goedkeuren die, in vergelijking met de situatie op de datum van ondertekening
van het akkoord, discriminerend zijn ten opzichte van nationale ondernemingen
of een dergelijke, bestaande discriminatie versterken. Deze zogenaamde «standstill»-bepaling
in de banken- en verzekeringssector, die overigens bijlage 7, Deel A deels
onverlet laat en niet van toepassing is op non-communautaire ondernemingen,
is absoluter van aard dan de algemene «standstill»-bepaling in
artikel 34, eerste lid.De algemene «standstill»-bepaling in artikel 34 houdt slechts
een streven van partijen in om de voorwaarden voor de vestiging en de werking
van ondernemingen niet restrictiever te maken, dan op de dag, voorafgaande
aan de datum van ondertekening van het akkoord. Een werkelijke garantie voor
een «standstill» kon door Rusland niet worden gegeven. De transitieperiode
en de daarmee samenhangende wijziging en aanpassing van een groot aantal wetten
maakte een dergelijke garantie onmogelijk. Ook in de Europa-akkoorden zijn
onder bijzondere omstandigheden uitzonderingen op de geldende vestigingsvoorwaarden
nog tijdelijk mogelijk. Anderzijds gaat het ontbreken van garanties ten koste
van een investeringsklimaat, dat vraagt om een, ook in juridisch opzicht,
stabiele omgeving. In dit opzicht heeft de introductie van restrictievere
wetgeving voor buitenlandse banken in Rusland in november 1993, in samenhang
met de «standstill»-bepaling, de onderhandelingen verder gecompliceerd,
zoals uit de uitwerking van artikel 34, tweede lid, en de bijbehorende bijlage
8 blijkt.Rusland zal gedurende een overgangsperiode van drie jaar na ondertekening
van het akkoord de Gemeenschap in kennis stellen van voorgenomen maatregelen
die beperkingen kunnen inhouden van vestigingsvoorwaarden. De
Gemeenschap kan verzoeken om overleg over deze maatregelen. Belangrijk is,
dat dergelijke nieuwe maatregelen in ieder geval niet van toepassing zijn
op reeds in Rusland gevestigde ondernemingen voor een periode van 3 jaar na
inwerkingtreding van die maatregelen (bijlage 8, Deel B).Indien na de overgangsperiode van 3 jaar blijkt, dat de voorwaarden wat
de vestiging en de werking van ondernemingen betreft «aanmerkelijk restrictiever»
zijn geworden, kan overleg volgen, dat tot aanpassing van verplichtingen c.q.
compensatie van de restricties leidt (bijlage 8, Deel A). Na deze periode
zal tevens door partijen worden onderzocht of, aan de hand van de situatie
op dat moment tot een definitieve «standstill» kan worden overgegaan.Verschillen van mening over het begrip «aanmerkelijk restrictiever»
kunnen volgens een gemeenschappelijke verklaring bij artikel 34 en 38 overeenkomstig
artikel 101 worden voorgelegd aan de Samenwerkings- raad, c.q. aan arbitrage
worden onderworpen.In gevallen, waarin Rusland aan Gemeenschapsondernemingen een gunstiger
dan nationale behandeling geeft, zal het terugbrengen tot nationale behandeling
niet als een inbreuk worden beschouwd op artikel 34, eerste lid (zie gemeenschappelijke
verklaring bij artikel 34). Dergelijke aanpassingen kunnen eveneens voortvloeien
uit de toetreding door een van de partners tot de GATS (zie artikel 51, Oekraïne
44). Hoofdstuk III. Grensoverschrijdend dienstenverkeer (artikelen
36–43) (Oekraïne 37–40)Onderstaande toelichting heeft uitsluitend betrekking op Rusland.Het akkoord met Oekraïne beperkt zich ten aanzien van grensoverschrijdend
dienstenverkeer (artikelen 37–38) tot de vaststelling dat partijen stappen
zullen ondernemen om geleidelijk het over en weer verlenen van diensten mogelijk
te maken, en te zullen samenwerken met het oog op de ontwikkeling van een
marktgerichte dienstensector in Oekraïne. Artikel 36Ten aanzien van grensoverschrijdend dienstenverkeer door ondernemingen
in de aangeduide sectoren in bijlage 5 geldt het meestbegunstigingsprincipe.
In overeenstemming met de definitie die in artikel l, tweede lid, onder a,
GATS daaraan wordt gegeven, wordt in het geval van grensoverschrijdende dienstverlening
de dienst verricht vanaf het grondgebied van een partij ten behoeve van een
ontvanger op het grondgebied van de andere partij. Er vindt derhalve bij deze
vorm van dienstverlening geen verplaatsing plaats naar het grondgebied van
de andere partij door dienstverlener of -ontvanger.Grensoverschrijdende dienstverlening moet worden onderscheiden van een
andere, in het kader van de GATS (artikel l, tweede lid, onder d) omschreven
vorm, waarbij dienstverlening plaatsvindt op het grondgebied van een partij
via de tijdelijke aanwezigheid van natuurlijke personen afkomstig van het
grondgebied van de andere partij. Deze vorm van dienstverlening kent, evenals
de grensoverschrijdende dienstverlening, in het kader van de GATS nog vele
beperkingen.Voor zover er in de onderhavige verdragen sprake is van vestiging in de
zin van Titel IV, hoofdstuk II, kunnen ondernemingen van partijen rechtstreeks
diensten verlenen op elkaars grondgebied.Overigens dient in dit verband te worden opgemerkt, dat het binnen de
EG geldende recht ter zake van de liberalisatie van handel in diensten dient
te worden beschouwd als een uitzondering op het – in de onderhavige
verdragen in artikel 44 neergelegde – beginsel van meestbegunstiging. Artikel 37Natuurlijke personen, die een onderneming uit één van de
lidstaten of een Russische onderneming vertegenwoordigen, kunnen tijdelijk
toegang krijgen tot de markt van de andere partij ten behoeve van –
uitsluitend – onderhandelingen over de verkoop van grensoverschrijdende
dienstprestaties of voor het sluiten van overeenkomsten dienaangaande voor
die onderneming. Een en ander is beperkt tot de in bijlage 5 genoemde dienstensectoren
en geldt behoudens het bepaalde in artikel 48 (voorschriften ten aanzien van
personenverkeer). Artikel 38Elke partij kan de voorwaarden vaststellen voor het grensoverschrijdend
dienstenverkeer in de in bijlage 5 vermelde sectoren naar haar grondgebied.
Een en ander mag geen afbreuk doen aan het meestbegunstigingsprincipe (artikel
36) en de mogelijkheden van partijen op grond van artikel 50 de arbeidsmarkt
af te schermen. Drie jaar na ondertekening doen partijen onderzoek naar genomen
maatregelen en bezien zij de mogelijkheid de verplichting op zich te nemen
om af te zien van maatregelen of acties die de voorwaarden voor grensoverschrijdend
dienstenverkeer, als bedoeld in artikel 36, restrictiever maken. Evenals onder
artikel 34 kan, anders dan op grond van het GATS-lidmaatschap (artikel 51),
bij de invoering van aanzienlijk restrictiever voorwaarden door de ene partij,
de andere partij besluiten tot een dienovereenkomstige aanpassing van haar
verplichtingen (bijlage 8). Artikel 39De verkregen liberalisering voor transport is uiterst gering. Alleen voor
het zeevervoer zijn de beginselen van een vrij vervoer neergelegd. Partijen
verplichten zich tot de toepassing van het principe van onbeperkte toegang
tot de markt en het vervoer op commerciële basis. De rechten en verplichtingen,
die in het kader van de op 6 april 1974 in UNCTAD-verband tot stand gekomen
«Code for Liner Conferences» (Trb. 1980, 165) zijn aangegaan,
worden niet aangetast.In het geval van Rusland vormt de toegang tot rivieren met kustvaartschepen
(binnen-buitenvaart) een uitzondering op dit liberale regiem. Er is echter
wel overeengekomen dat uiterlijk in 1996 onderhandelingen zullen worden gestart
om ook hier geleidelijk tot liberalisering te komen. Artikel 40 (Oekraïne geen equivalent)In het kader van het akkoord met Rusland zullen beide partijen zich inzetten
om het vervoer per spoor te stimuleren. Het concept-partnerschapsakkoord,
zoals opgesteld door de Commissie, op basis waarvan de onderhandelingen zijn
gevoerd, bevatte deze bepaling niet. Tijdens de moeizaam verlopen onderhandelingen
met de Russische Federatie is op Russisch verzoek artikel 40 toegevoegd. Van
Oekraïense zijde is tijdens de onderhandelingen met dat land nimmer om
eenzelfde aanvulling gevraagd, zodat het verdrag met de Oekraïne geen
equivalente bepaling bevat. Artikel 41Met betrekking tot lanceringen en transport in de ruimte worden eerlijke,
evenwichtige, op de concurrentie gerichte en op gezonde economische beginselen
steunende voorwaarden gehanteerd en worden stappen ondernomen om te komen
tot multilaterale regels op dit terrein. In afwachting hiervan
is tussen de Gemeenschap en Rusland in juni 1993 overeenstemming bereikt over
een regeling waarin de voorwaarden voor Russische toegang tot de markt voor
lanceerdiensten zijn gedefinieerd. Ondertekening hiervan heeft vertraging
ondervonden vanwege de algemene discussie tussen Commissie en lid-staten over
de bevoegdheidsverdeling en de daarmee samenhangende rechtsbasis voor genoemde
regeling.Op basis van de uitspraak van het Europese Hof van Justitie (advies 1/94)
van november 1994 wordt terzake thans binnen afzienbare termijn een voorstel
van de Commissie verwacht. Artikel 42Dit artikel past in het streven te komen tot liberalisatie van mobiele
satelliet communicatiediensten. Vooralsnog wordt gestreefd naar het bevorderen
van samenwerking op dit terrein. In 1996 zal worden bezien of de verlening
wederzijds van meestbegunstiging in deze sector mogelijk is. Artikel 43 (Oekraïne 40)Voor het luchtvervoer, het wegvervoer, de binnenvaart en het spoorvervoer
is geen liberalisering geregeld. Na inwerkingtreding van de onderhavige akkoorden
zullen onderhandelingen worden aangevangen die geleidelijk tot liberalisering
dienen te leiden. Hoofdstuk IV. Algemene bepalingen (artikelen 44–51)
(Oekraïne 41–47) Artikel 44 (Oekraïne 45)De akkoorden verhinderen niet dat een der partijen gunstiger of verdergaande
liberalisatie-afspraken maakt op het punt van het grensoverschrijdend goederen-
of dienstenverkeer met andere landen in het kader van economische integratie-afspraken.
In een gemeenschappelijke verklaring (Rusland) wordt verduidelijkt dat «een
overeenkomst inzake economische integratie» een verdrag is conform de
beginselen van artikel V van de GATS danwel – voor activiteiten buiten
de dienstensector – conform de beginselen van artikel XXIV van de GATT
betreffende de instelling van vrijhandelszones of douane-unies. Beide artikelen
(GATT/GATS) scheppen een uitzonderingsgrond op het beginsel van meestbegunstiging. Artikel 47Vastgelegd is dat de liberalisering van de dienstensectoren zal worden
voortgezet, rekening houdend met de ontwikkeling van de dienstensectoren van
de partijen bij het akkoord en met andere voor deze partijen geldende internationale
verbintenissen. Een belangrijk aspect daarbij vormt de liberalisatie in het
kader van de GATS. Artikel 48 (Oekraïne 42)Geen enkele bepaling in de akkoorden kan een partij weerhouden van het
toepassen van wetten en voorschriften betreffende toelating en verblijf, het
verrichten van werk, arbeidsvoorwaarden, de vestiging van natuurlijke personen
en het verrichten van diensten.Voorwaarde hierbij is dat de voor een partij uit een specifieke bepaling
van het akkoord voortvloeiende voordelen niet worden tenietgedaan of beperkt.
In een gemeenschappelijke verklaring bij dit artikel wordt aangegeven dat
het vereiste van een visum voor natuurlijke personen van bepaalde
partijen en niet voor die van andere, op zichzelf niet wordt beschouwd als
zou dat de bedoelde voordelen teniet doen of daaraan afbreuk doen. Deze bepaling
komt overeen met hetgeen is neergelegd in de GATS-bijlage inzake personenverkeer. Artikel 49 (Oekraïne 46)Het principe van meestbegunstiging geldt niet voor belastingvoordelen
op grond van verdragen ter voorkoming van dubbele belastingheffing of andere
fiscale regelingen. Partijen worden door het akkoord niet belet maatregelen
ter voorkoming van belastingvlucht of belastingontduiking vast te stellen
of te doen naleven.Evenmin worden zij belet om bij de toepassing van de betreffende bepalingen
van hun fiscaal recht een onderscheid te maken tussen belastingplichtigen,
die zich niet in identieke situaties bevinden, vooral met betrekking tot hun
woonplaats. Artikel 50 (Oekraïne 47)Onverminderd de bepalingen inzake personenverkeer (artikelen 32 en 37,
Oekraïne 35), verschaffen de akkoorden personen niet het recht van toegang
tot en verblijf op het grondgebied van de andere partij of aan dochterondernemingen,
filialen en ondernemingen tot het in dienst hebben van personen uit de andere
partij danwel met hen een tijdelijke arbeidsovereenkomst aan te gaan. Artikel 51 (Oekraïne 44)Met uitzondering van de mogelijkheid onder artikel 44 (Oekraïne 45)
kan een partij, tevens WTO-lid (in verband met GATS), in geen enkel geval
aan de ander een gunstiger behandeling toekennen dan die welke door deze partij
in het kader van de GATS en met betrekking tot om het even welke dienstensector,
dienstensubsector en wijze van dienstverlening wordt toegekend aan een andere
GATS-partij. Een dergelijke toekenning zou strijdigheid opleveren met het
beginsel van meestbegunstiging overeenkomstig de GATS, en derhalve leiden
tot de verplichting deze gunstiger behandeling ook van toepassing te verklaren
op de overige GATS-leden. Om dit te voorkomen voorziet artikel 51 in een procedure
die gunstiger behandeling dan onder de GATS toegekend, uitsluit.Bij een dergelijke aanpassing is de andere partij gerechtigd tot gelijkwaardige
aanpassing van haar verplichtingen. Indien bedoelde aanpassingen niet leiden
tot herstel van het evenwicht kunnen bilaterale consultaties plaatsvinden.
Als een bevredigende oplossing uitblijft, staat de weg open van artikel 101
(het voorleggen van een geschil aan de Samenwerkingsraad, c.q. arbitrage). TITEL V. BETALINGS- EN KAPITAALVERKEER (ARTIKEL 52) (OEKRAÏNE
48)Dit artikel voorziet in een zekere liberalisering ten aanzien van de lopende
rekening van de betalingsbalans. Bepaald wordt dat de partijen zich verplichten
om betalingen te liberaliseren voorzover deze betrekking hebben op het verkeer
van goederen, diensten of personen in overeenstemming met de bepalingen van
het akkoord.Verder wordt ook voorzien in enige liberalisering ten aanzien van de kapitaalrekening
van de betalingsbalans. Vrij kapitaalverkeer wordt mogelijk gemaakt met betrekking
tot directe investeringen, waarbij vestiging in overeenstemming met het akkoord
plaatsvindt. Tevens wordt het kapitaalverkeer vrijgemaakt dat
samenhangt met het te gelde maken van gedane investeringen en het repatriëren
van winsten.Om kapitaalvlucht tegen te gaan heeft Rusland zich het recht voorbehouden
zijn inwoners beperkingen op te leggen met betrekking tot direkte investeringen
in het buitenland. Vijf jaar na inwerkingtreding van het akkoord overleggen
partijen over het in stand houden van deze beperkingen.Na het verstrijken van een overgangsperiode van vijf jaar stelt Rusland
geen nieuwe beperkingen in op het kapitaalverkeer en de daarmee verband houdende
lopende betalingen en worden de bestaande regelingen niet restrictiever gemaakt.
In het akkoord met Oekraïne verplichten de partijen zich vanaf inwerkingtreding
van het akkoord tot deze «standstill».Beide akkoorden voorzien in overleg tussen partijen over liberalisering
van het kapitaalverkeer niet verbonden met directe investeringen.Onder uitzonderlijke omstandigheden, wanneer ernstige moeilijkheden dreigen
voor de toepassing van het wisselkoersbeleid of het monetaire beleid, kan
elk der partijen vrijwaringsmaatregelen nemen met betrekking tot het kapitaalverkeer
voor een periode van niet meer dan zes maanden.Verder kunnen Rusland en Oekraïne in uitzonderlijke omstandigheden
deviezenbeperkingen instellen ten aanzien van het verlenen of opnemen van
financieel krediet op korte of middellange termijn.Een en ander dient te geschieden overeenkomstig de IMF-status van het
betreffende land en slechts totdat volledige lopende-rekening convertibiliteit
van de betreffende valuta in de zin van de IMF-bepalingen is ingevoerd. TITEL VI. MEDEDINGING, BESCHERMING VAN INTELLECTUELE,
INDUSTRIËLE EN COMMERCIËLE EIGENDOM, SAMENWERKING OP HET GEBIED
VAN DE WETGEVING (ARTIKELEN 53–55) (OEKRAÏNE 49–51) Artikel 53–55 (Oekraïne 49–51)In artikel 53 wordt een aantal doelstellingen geformuleerd, om te komen
tot de opheffing van concurrentievervalsing als gevolg van afspraken of onderling
afgestemd gedrag tussen ondernemingen, of als gevolg van concurrentie verstorende
(financiële) overheidssteun. Voor steun ter begunstiging van de uitvoer
van bepaalde ondernemingen of van de produktie van andere produkten dan basisprodukten,
zoals omschreven in de GATT, biedt het akkoord reeds bij inwerkingtreding
geen ruimte meer. Voor andere steunmaatregelen zullen gedurende een overgangsperiode
strenge voorschriften worden ingevoerd. Rusland heeft zich, in tegenstelling
tot Oekraïne, het recht voorbehouden gedurende een periode van 5 jaar
hiervan te kunnen afwijken (derde lid), wanneer in sectoren sprake is van
de in bijlage 9 genoemde omstandigheden, zoals herstructurering, ernstige
sociale problemen of de oprichting van nieuwe industrieën. Bij de uitwerking
en de tenuitvoerlegging van mededingingsregels kan de Gemeenschap technische
assistentie aan Rusland en Oekraïne verlenen. Beide landen erkennen het
belang van aanpassing van wetgeving (zie artikel 55, Oekraïne 51).Globaal volgen de onderhavige akkoorden hier de Europa-akkoorden. Dit
geldt tevens voor het door partijen nagestreefde niveau van bescherming van
intellectuele, industriële en commerciële eigendom (artikel
54, bijlage 10, Oekraïne 51, bijlage 3), dat binnen een periode van 5
jaar na inwerkingtreding van het akkoord gelijkwaardig dient te zijn aan het
niveau in de Gemeenschap. Beide landen verlenen met betrekking tot de erkenning
en bescherming van bedoelde eigendomsrechten meestbegunstiging, tenzij een
voordeliger behandeling wordt gegeven aan derde landen op basis van reciprociteit
of aan landen die deel uitmaakten van de voormalige Sovjetunie. In gemeenschappelijke
verklaringen is het begrip «intellectuele, industriële en commerciële
eigendom» in de zin van de onderhavige akkoorden nader gedefinieerd.
Bij artikel 54 is in het geval Rusland door de Gemeenschap unilateraal verklaard,
dat de bevoegdheden van de Europese Gemeenschap en de lid-staten met betrekking
tot genoemde eigendomsrechten onverlet blijven. TITEL VII. ECONOMISCHE SAMENWERKING (ARTIKELEN 56–83)
(OEKRAÏNE 52–79)Een groot deel van de partnerschapsakkoorden wordt ingenomen door de omschrijving
van terreinen van (economische) samenwerking. Ook hier is het precedent herkenbaar
van de Europa-akkoorden, waarin deze terreinen nauwelijks afwijken van de
onderhavige. De samenwerking is gericht op de bevordering van een duurzame
economische ontwikkeling en de integratie van Rusland en Oekraïne in
een ruimer kader van Europese samenwerking. De samenwerking is daarnaast gericht
op de totstandbrenging van de economische en sociale hervormingen en herstructurering
in beide landen. In deze vorm zal de samenwerking vooral het karakter dragen
van technische assistentie. Het belangrijkste instrument, dat de Gemeenschap
bij de verlening van deze assistentie ter beschikking staat, is het TACIS-programma
(Technical Assistance to the Commonwealth of Independent States; zie, laatstelijk,
verordening 2053/93 van de Raad d.d. 19 juli 1993, PbEG 1993 L 187). Het TACIS-programma
werd in 1991 ingesteld ten behoeve van technische assistentie aan de toenmalige
Sovjetunie.Na het uiteenvallen van de Sovjetunie werd het programma begin 1992 aangepast
aan de nieuwe situatie. Met de onafhankelijk geworden staten werden afzonderlijk
nieuwe nationale programma's voor technische assistentie overeengekomen. De
TACIS-begrotingen bedroegen voor de periode 1991 tot en met 1994 respectievelijk
400, 450, 510 en 510 miljoen ecu. Van de in totaal over deze periode ter beschikking
staande gelden (1870 miljoen ecu) werd voor de nationale programma's van Rusland
en Oekraïne respectievelijk circa 645 en circa 160 miljoen ecu uitgetrokken.Daarnaast ontvangen beide landen nog technische assistentie uit regionale
programma's, (bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid van nucleaire installaties),
die verschillende landen bestrijken.De met Rusland en Oekraïne overeengekomen terreinen van economische
samenwerking en technische assistentie wijken op een uitzondering na onderling
weinig af. Deze uitzondering betreft de sector kernenergie (artikel 66), die
in het akkoord met Oekraïne (artikel 62) specifieke samenwerking omschrijft
bij de oplossing van de problemen, die als gevolg van de ramp in Tsjernobyl
zijn ontstaan. In beginsel heeft de Unie zich bereid verklaard initiatieven
in het kader van de G-7, gericht op de nucleaire veiligheid in Oekraïne,
te ondersteunen met Euratom-leningen en bijdragen uit de TACIS-begroting.Bij artikel 58 (investeringen) kan nog opgemerkt worden, dat
op 5 oktober 1989 te Moskou een overeenkomst is gesloten tussen het Koninkrijk
der Nederlanden en de Unie der Socialistische Sovjetrepublieken inzake de
bevordering en wederzijdse bescherming van investeringen (Trb. 1991, 126).
Tevens is op 21 november 1986 te Moskou een overeenkomst gesloten
tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Unie der Socialistische Sovjetrepublieken
tot het vermijden van dubbele belasting met betrekking tot belastingen naar
het inkomen en naar het vermogen (Trb. 1987, 45).Deze verdragen worden met Rusland voortgezet.Op 14 juli 1994 is tussen het Koninkrijk en Oekraïne een verdrag
gesloten inzake de bevordering en bescherming van investeringen (Trb. 1994,
181).In artikel 65 (energie, Oekraïne 61)wordt voor
de samenwerking verwezen naar de beginselen van de markteconomie en het Europees
Energiehandvest (PbEG 1994 C. 344). Inmiddels heeft dit handvest uitwerking
gekregen in het Energiehandvestverdrag, dat het hele energieterrein bestrijkt.
In dat verdrag worden tal van regels gegeven inzake handel, investeringen,
doorvoer en dergelijke op het gebied van energie. Daarnaast kunnen voor specifieke
energiesectoren bijbehorende protocollen worden opgesteld; tegelijk met het
Energiehandvestverdrag is reeds het Energie-efficiency protocol tot stand
gekomen. Beide teksten zijn op 17 december 1994 te Lissabon ondertekend door
onder meer de Europese Gemeenschappen en hun lid-staten alsmede door Rusland
en Oekraïne en zullen binnenkort bekendgemaakt worden. Voor een nadere
toelichting wordt verwezen naar de toelichting inzake het Energiehandvestverdrag
en het Energie-efficiency protocol, welke binnenkort aan de Staten-Generaal
ter goedkeuring zullen worden voorgelegd.In artikel 66 (kernenergie) (Oekraïne 62)is
bepaald, dat partijen in de nucleaire sector zullen samenwerken onder andere
door de tenuitvoerlegging van twee overeenkomsten: inzake nucleaire veiligheid
en inzake beheerste kernversmelting. Intussen zijn de onderhandelingen daarover
met Rusland afgerond. Inzake nucleaire veiligheid richt de samenwerking zich
met name op onderzoek inzake reactorveiligheid, stralingsbescherming, beheer
van kernafval, stillegging en ontmanteling van nucleaire installaties en splijtstofbewakingsonderzoek.
Bij kernversmelting heeft de samenwerking betrekking op onder andere kernfusiereactoren
van het type tokamak, andere benaderingen dan tokamaks, fusietechnologie,
plasmatheorie en toegepaste plasmafysica. Soortgelijke afspraken worden tevens
voorzien met Oekraïne. Artikel 78 (Oekraïne 76)Het doel van deze bepaling is de samenwerking op douanegebied tussen partijen
te bevorderen door de douanestelsels op elkaar aan te sluiten. Omdat de lid-staten
van de EG als douane-unie lange en intensieve ervaring met de onderlinge afstemming
van douanestelsels hebben, is dit een van de terreinen waar met de partnerlanden
praktische resultaten kunnen worden geboekt. Dit is te meer van belang omdat
bij grensoverschrijdend goederenverkeer de douane in de betrokken landen haar
werk het beste kan doen als op dezelfde wijze handelspolitieke regelingen
en andere regelingen die op in-, door- en uitvoer betrekking hebben, worden
uitgevoerd. Een dergelijke bepaling komt ook voor in de Europa-akkoorden.De voorgestelde douanesamenwerking heeft zowel betrekking op technische
bijstand (informatie-uitwisseling, verbetering werkmethoden, harmonisatie
en vereenvoudiging van douaneprocedures, aansluiting doorvoersystemen, invoering
douane-informatiesystemen en dergelijke) als op administratieve bijstand (wederzijdse
gegevensverstrekking ten behoeve van de juiste toepassing van douanewetgeving). Een verschil betreffende het doel van beide akkoorden is, dat bij Oekraïne
uitdrukkelijk van handel en aanpassing aan de EG-wetgeving sprake is, terwijl
bij Rusland slechts compatibiliteit wordt vermeld.In het verlengde daarvan wordt in het akkoord met Oekraïne bepaald
dat de invoering van de Gecombineerde Nomenclatuur (de tariefpostindeling
van de EG) en het Enig Document (verordening 2454/93 van 2 juli 1993; PbEG
1993 L 253) op douanegebied van de EG voorwerp van samenwerking zijn, hetgeen
ontbreekt in het akkoord met Rusland.Daarnaast wordt in het akkoord met Rusland voorzien in onderlinge bijstand
en acties met betrekking tot zowel goederen met een zogenoemd «dual-use»
karakter (zowel civiel als militair gebruik) als goederen waarop verboden
en geboden van toepassing zijn (wapens en munitie, nucleair materiaal, drugs,
afvalstoffen en dergelijke). Dit hangt voor een belangrijk deel samen met
de bijzondere positie van Rusland als militaire mogendheid.In beide akkoorden wordt in het onderhavige artikel verwezen naar een
ander artikel over samenwerking betreffende verdovende middelen (Rusland artikel
82, Oekraïne 79). Met name wat betreft de bestrijding van illegale handel
in drugs kan de samenwerking op douanegebied van betekenis zijn. In het akkoord
met Rusland wordt tevens verwezen naar een bepaling over de samenwerking op
het gebied van voorkoming van illegale activiteiten (artikel 84). Daarbij
kan de douane in de betrokken landen bijdragen aan het tegengaan van illegale
economische activiteiten, illegale transacties in goederen, inclusief afvalprodukten,
vervalsingen (nagemaakte en gepirateerde goederen) en opnieuw drugs.In artikel 81 (Oekraïne 68) wordt voorzien in samenwerking
om witwassen van geld tegen te gaan. Protocol 2 Betreffende wederzijdse administratieve bijstand
voor de correcte toepassing van de douanewetgevingIn het protocol wordt met douanewetgeving bedoeld de regelgeving betreffende
in-, uit- en doorvoer, plaatsing onder douaneregeling (opslag, veredeling
en dergelijke), daaronder begrepen verboden, beperkingen en controlemaatregelen.
Het heeft dus een ruimere werking dan alleen voor invoerrechten en andere
heffingen bij invoer.Op grond van het protocol worden de douane-autoriteiten uit de betrokken
partnerlanden verplicht om ten behoeve van de toepassing van de douanewetgeving
elkaar bijstand te verlenen, zowel op verzoek als op eigen initiatief. De
bijstand vindt plaats door het verstrekken van informatie over goederenbewegingen,
plaatsen waar zich goederen bevinden, vervoermiddelen en betrokken bedrijven
en personen. Aan de vorm en inhoud van deze informatie worden nadere voorwaarden
gesteld. Al deze informatie heeft een vertrouwelijk karakter en valt onder
geheimhoudingsplicht.Belangrijk is voorts dat de verkregen informatie alleen mag worden gebruikt
voor de in het protocol omschreven (douane)doeleinden. Door het hierin neergelegde
ongeclausuleerde beginsel van doelbinding, waar met name van Nederlandse zijde
sterk op is aangedrongen, wordt aan betrokken bedrijven en burgers zekerheid
geboden dat door hen verstrekte informatie niet misbruikt kan worden voor
andere doeleinden. Gebruik voor andere doeleinden mag slechts geschieden indien
de autoriteit die de informatie heeft verstrekt, daarmee instemt. Dergelijke
informatie kan bijvoorbeeld dienen als bewijsmateriaal bij rechtsvervolging.Het onderhavige protocol vertoont grote overeenkomst met de protocollen
betreffende wederzijdse bijstand in douanezaken bij de Europa-akkoorden
en de tussen de lid-staten en de Commissie geldende EG-verordening betreffende
wederzijdse bijstand op douanegebied (Verordening 1468/81; PbEG 1981 L. 144).Het protocol laat onverlet de mogelijkheid van lid-staten om tevens zelfstandig
bilaterale verdragen op douanegebied met Rusland en Oekraïne te sluiten.
Dit is met name van belang op die rechtsgebieden waar de EG niet bevoegd is
en waar de douane op basis van nationale wetgeving taken heeft, bijvoorbeeld
op terreinen van drugsbestrijding en smokkel van wapens. Wat betreft Nederland
valt niet uit te sluiten dat op afzienbare termijn in de onderhavige gevallen
gebruik zal worden gemaakt van genoemde mogelijkheid.De bijstand heeft volgens een gemeenschappelijke verklaring bij artikel
6 van Protocol 2 bij het akkoord met Rusland ook betrekking op het verkeer
van onder meer wapens, explosieven, kunstwerken, gevaarlijke stoffen en reeds
aan beperkingen onderworpen gevoelige en strategische goederen. Op grond van
punt 2 van deze verklaring kan gebruik worden gemaakt van een systeem van
gecontroleerde levering. TITEL VIII. SAMENWERKING OP HET GEBIED VAN VOORKOMING
VAN ILLEGALE ACTIVITEITEN (ARTIKEL 84) (OEKRAÏNE GEEN EQUIVALENT)Artikel 84 voorziet in een juridische basis voor samenwerking
van de partijen op het gebied van voorkoming van illegale activiteiten.De gebieden waarop deze samenwerking met name betrekking zal kunnen hebben,
houden verband met onderwerpen die elders in het akkoord aan de orde komen.
Artikel 84 bevat aldus een kader voor samenwerking, complementair aan de overige
samenwerking die door het akkoord wordt beoogd. De samenwerking richt zich
met name op technische en administratieve bijstand. Een dergelijke bepaling
was aanvankelijk niet voorzien, maar tijdens de onderhandelingen is hierop
door Rusland aangedrongen. TITEL IX. CULTURELE SAMENWERKING (ARTIKEL 85) (OEKRAÏNE
TITEL VIII; ARTIKEL 80)Binnen het akkoord wordt ook de mogelijkheid van culturele samenwerking
gecreëerd. Doel van deze culturele samenwerking is het versterken van
de bestaande banden tussen de bevolking van de verdragspartijen. In beginsel
wordt hierbij in het akkoord met Rusland gedacht aan samenwerking bij onder
meer vertalingen van literaire werken, conservatie en bescherming van monumenten
en architectonisch erfgoed. Ook zouden er culturele uitwisselingen tussen
instituten, kunstenaars en andere in de culturele sector werkzame personen
kunnen plaatsvinden.In het akkoord met Oekraïne wordt de mogelijkheid gecreëerd
de bestaande culturele samenwerkingsprogramma's van de Gemeenschap en/of de
lid-staten tot Oekraïne uit te breiden. TITEL X. FINANCIËLE SAMENWERKING (ARTIKELEN 86–89)
(OEKRAÏNE TITEL IX; ARTIKELEN 81–84)Overeenkomstig de bestaande praktijk met betrekking tot het verlenen van
technische assistentie aan republieken van de voormalige Sovjetunie wordt
in deze titel bevestigd dat zowel Rusland als Oekraïne in aanmerking
komen voor technische bijstand.Deze assistentie zal, net als nu het geval is, worden verstrekt in de
vorm van giften onder het TACIS-programma van de Europese Unie. Deze technische
bijstand is bedoeld om de transformatie naar een meer marktgeoriënteerde
economie te bevorderen. De vaststelling van het programma, met de daarin opgenomen
prioriteitenstelling, vindt plaats in nauwe samenwerking tussen de Gemeenschap
en het ontvangende land.Tenslotte wordt gesteld dat het verstrekken van de bijstand door de Gemeenschap
nauw gecoördineerd zal worden met andere donoren teneinde de effectiviteit
van de hulp te optimaliseren. TITEL XI. INSTITUTIONELE, ALGEMENE EN SLOTBEPALINGEN (ARTIKELEN
90–112) (OEKRAÏNE TITEL X; ARTIKEL 77–110)De onderhavige partnerschapsakkoorden voorzien in de instelling van een
Samenwerkingsraad, een Samenwerkingscomité en een Parlementair Samenwerkingscomité.
De Samenwerkingsraad (op ministerieel niveau) zal toezien op de tenuitvoerlegging
van het akkoord en zal worden bijgestaan door het Samenwerkingscomité.De Samenwerkingsraad bezit tevens de bevoegdheid doelgerichte aanbevelingen
te doen in onderlinge overeenstemming tussen beide partijen. De Raad heeft
echter geen besluitbevoegdheid.De Samenwerkingsraad kan geschillen over de toepassing of de interpretatie
van de akkoorden bij aanbeveling of via bemiddeling beslechten (artikel
101, Oekraïne 96). De Samenwerkingsraad zal nagaan welk reglement
van orde voor de schikking van geschillen kan worden gebruikt (verklaring
artikel 101, Rusland). Het Parlementaire Comité zal bestaan uit leden
van het Europees Parlement en van het federale parlement van de Russische
Federatie, respectievelijk het Oekraïense parlement; het kan de Samenwerkingsraad
verzoeken om alle mogelijke informatie over de tenuitvoerlegging van het partnerschapsakkoord
en aanbevelingen doen aan de Raad. Volgens artikel 93 (Oekraïne
80) kan de Samenwerkingsraad speciale comité's oprichten.De onderhavige partnerschapsakkoorden bevatten voorts de gebruikelijke
algemene en slotbepalingen, zoals een clausule inzake de bescherming van de
essentiële veiligheidsbelangen, een territoriale clausule, bepalingen
over de kennisgeving en over de authentieke versies van deze beide akkoorden.
Er is ook een non-discriminatieclausule en een clausule waarin onder meer
wordt bepaald dat de aan Rusland respectievelijk Oekraïne toegekende
behandeling niet gunstiger zal zijn dan die welke de lid-staten onderling
toepassen. Artikel 107 (Oekraïne 94)Dit artikel biedt partners de mogelijkheid tot opzegging van het akkoord.
Het tweede lid maakt het mogelijk in speciaal dringende gevallen af te zien
van de gebruikelijke consultatieprocedure wanneer de andere partij een wezenlijke
verplichting van het akkoord niet is nagekomen. In combinatie met artikel
2 van het akkoord biedt deze formulering de mogelijkheid tot opschorting van
het akkoord in geval van ernstige mensenrechtenschendingen. Artikel 108 (Oekraïne 103)De bijlagen bij de verdragen vormen een integrerend bestanddeel daarvan.
Deze bijlagen zijn van technische of uitvoerende aard, aangezien zij procedurele,
beschrijvende of technische regels bevatten, die een nadere uitwerking vormen
van de verdragsartikelen waarop zij betrekking hebben. Voor zover de bijlagen
(mede) tot de bevoegdheden der lid-staten behoren, zullen eventuele wijzigingen
ervan op grond van het bepaalde in artikel 7, onder f, van de Rijkswet goedkeuring
en bekendmaking verdragen hier te lande geen parlementaire goedkeuring behoeven,
tenzij terzake thans een voorbehoud wordt gemaakt.De protocollen zijn te beschouwen als niet-zelfstandige verdragen en vormen
eveneens bijlagen met een gelijksoortig karakter als hierboven beschreven.
Eventuele verdragen tot wijziging ervan behoeven eveneens geen parlementaire
goedkeuring, tenzij terzake thans een voorbehoud wordt gemaakt. Artikel 109 (Oekraïne 96)Artikel 109 (zie bijvoorbeeld Titel Vll, artikel 58: bilaterale verdragen
inzake de bevordering en bescherming van investeringen) bepaalt, dat de onderhavige
partnerschapsakkoorden geen afbreuk doen aan gunstiger bepalingen in reeds
bestaande verdragen tussen één of meer lid-staten enerzijds
en één van de partners anderzijds. Hieraan is volledigheidshalve
toegevoegd, dat dit niet geldt voor gebieden waarop sprake is van een communautaire
bevoegdheid. Waar nationale bevoegdheden gelden, kunnen lid-staten zich niet
onttrekken aan verplichtingen uit hoofde van de onderhavige partnerschapsakkoorden
die verder gaan dan onder bilaterale verdragen aangegaan. III. KONINKRIJKSPOSITIENet zoals de Europa-akkoorden, waarin met de landen van Midden- en Oost-Europa
over vergelijkbare materie regelingen zijn getroffen, zullen de onderhavige
partnerschapsakkoorden, voor wat het Koninkrijk der Nederlanden betreft, alleen
voor Nederland gelden.De Minister van Buitenlandse Zaken,H. A. F. M. O. van Mierlo 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24427-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl