Decentralisatie; Verslag algemeen overleg inzake decentralisatie van het onderwijsbeleid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22236, nr. 53

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

26-03-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

22236 nr. 53

17-03-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22236Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 236Decentralisatienr. 53VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 17 maart 1998De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 22 januari 1998 overleg gevoerd met minister Ritzen van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen over diens brieven van 23 september respectievelijk
10 november 1997 inzake decentralisatie van het onderwijsbeleid
(Kamerstuk 22 236, nrs. 46 en 49).Van het overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Koekkoek (CDA) wees erop dat het kabinet onder functionele
decentralisatie in het onderwijs verstaat de verschuiving van bevoegdheden
van het Rijk naar de scholen, zonder onderscheid tussen openbare en bijzondere
scholen. Verkeerde begrippen kunnen leiden tot verkeerd beleid en het begrip
«functionele decentralisatie» wordt door het kabinet in dezen
verkeerd gebruikt, aldus de heer Koekkoek. Er wordt geen recht gedaan aan
de vrijheid van onderwijs en er is te weinig oog voor de eigen positie van
het bijzonder onderwijs, bijvoorbeeld bij de aanpassing van het scholenbestand
oftewel de richtingvrije planning. Hij pleitte er daarom voor om in het kader
van de grotere zelfstandigheid van scholen bij voorkeur te spreken van autonomievergroting
van scholen.Terecht staat in de brieven dat decentralisatie geen doel op zichzelf
is en dat de doelmatigheid en doeltreffendheid van het onderwijsbeleid groter
moeten worden. Het onderwijs moet er dan wel per saldo beter van worden. De
vraag of het onderwijs er beter van wordt, moet ook worden gesteld in het
kader van autonomievergroting, decentralisatie naar gemeenten en decentralisatie
van de arbeidsvoorwaarden. De Algemene onderwijsbond wijst bij brief van 15
januari jl. terecht op het gevaar van tweedeling tussen scholen, op de gebreken
van de marktwerking – zwakke leerlingen zullen gemakkelijk tussen wal
en schip vallen – en op de onzekerheid voor scholen naarmate de rol
van de gemeenten groter wordt, omdat het beleid van gemeenten van jaar tot
jaar kan wisselen. Deze waarschuwing uit de praktijk moet ter harte genomen
worden.De minister heeft terecht de verantwoordelijkheid van de rijksoverheid
voor het onderwijsbestel benadrukt. Inderdaad bepaalt de wetgever bij decentralisatie
naar gemeenten van geval tot geval de geoorloofdheid en de grenzen van de
decentralisatie. De wetgever is wel gebonden aan de Grondwet,
maar de grenzen van de Grondwet zijn door paars ver opgerekt, aldus de heer
Koekkoek.Hij wees erop, dat de minister heeft gesteld dat de wet de hoofdzaken
van de bekostigingsvoorwaarden moet bevatten en de scholen bij decentralisatie
voldoende rechtsbescherming moet bieden. Dat is een juiste samenvatting van
de gangbare benadering, die ook voor het CDA aanvaardbaar is. Het is natuurlijk
wel de vraag: wat als de wet niet de hoofdzaken van de bekostiging bevat,
zoals bij de decentralisatie van de huisvesting en de regeling van de financiële
gelijkstelling? De rol van gemeentebesturen gaat verder dan alleen coördinatie
van bovenschoolse zaken. Waarom zouden scholen die coördinatie niet zelf
kunnen uitvoeren? In het kader van Weer samen naar school wordt de extra zorg
voor leerlingen die dat nodig hebben georganiseerd door de schoolbesturen
zelf in de WSNS-samenwerkingsverbanden.Een voordeel van decentralisatie is zeker dat beter maatwerk kan worden
geleverd, maar dan vooral in de uitvoerende sfeer: gemeentebesturen moeten
voldoende ruimte hebben om al naar gelang de lokale omstandigheden op te treden.
De Raad van State heeft gezegd, net als de CDA-fractie steeds heeft gedaan,
dat de wet criteria moet geven als het gaat om het regelen van belangrijke
punten in de sfeer van huisvesting en extra voorzieningen.In de huidige kabinetsperiode zijn belangrijke decentralisatiewetten aangenomen,
die loyaal en in de geest van de Grondwet moeten worden uitgevoerd. Enkele
van die wetten bevatten een evaluatiebepaling. Een goede evaluatie na een
jaar of vier, vijf zal moeten leren of het onderwijs beter is geworden van
de decentralisatie of niet. Als het onderwijs niet beter blijkt te zijn geworden
van de decentralisatie naar de gemeentebesturen, dan zal de rijksoverheid
hier en daar bepaalde verantwoordelijkheden moeten terugnemen. Bij de evaluatie
zou de Onderwijsraad een rol kunnen spelen. De raad doet ervaring op met advisering
ter beslechting van geschillen inzake gemeentelijk onderwijsbeleid.Stuk nr. 49 benadrukt o.a. de innovatietaak van de centrale overheid.
De Kamer is nog een notitie daaromtrent toegezegd naar aanleiding van de behandeling
van de ontwerpwet primair onderwijs. Belangrijk is dat de minister schrijft:
«Ook bij innovatie is artikel 23 Grondwet richtinggevend.» Eerder
is wel eens de indruk gewekt, dat dit artikel niet zou gelden bij de onderwijsinnovatie.
Ook wat die innovatie betreft, heeft de centrale overheid de belangrijke taak
om ervoor te zorgen dat ook scholen zich als totaal beter kunnen ontwikkelen
in het belang van de kinderen die aan hun zorg zijn toevertrouwd.De heer Rabbae (GroenLinks) merkte op, dat hij de fundamentele
motivering van de decentralisatie niet uit de brieven heeft kunnen distilleren.
Die motivering is wel te vinden in heel wat andere stukken over decentralisatie.
Toch zou hij graag horen wat volgens de minister de fundamentele doelstelling
van de decentralisatie is. In voorgaande kabinetten is decentralisatie vaak
gebruikt om te bezuinigen, al werden dan wel argumenten genoemd als «beleid
dichter bij de burger» en «beleid op maat». Dat zijn soms
gelegenheidsargumenten geweest om decentralisatie door de politieke procedure
te loodsen. De hoofdtaak van het ministerie is: zorgen voor deugdelijkheid,
kwaliteitswaarborg, toegankelijkheid en samenhang in het onderwijs. Zijn deze
elementen in de praktijk volledig tot hun recht gekomen bij de tot nu toe
gedecentraliseerde beleidsonderdelen? Dat er nog geen overallkijk op deze
beleidsonderdelen is, is duidelijk. De heer Rabbae wilde niet alleen een onderscheid maken tussen functionele
en territoriale decentralisatie. Zijns inziens is er bij de decentralisatie
door het kabinet op verschillende terreinen, waaronder onderwijs, ook sprake
geweest van instrumentele decentralisatie, waarbij ook een aantal hete hangijzers
op het bord van de gemeenten is gelegd. De werkgroep-Van Thijn heeft voor de PvdA een ook door de heer Rabbae
gewaardeerde nota uitgebracht over de multiculturele samenleving. Daarin staat
dat de prijs van decentralisatie soms versnippering van bevoegdheden en taken
is en dat taken soms tussen verschillende bestuurlijke geledingen blijven
hangen, omdat iedereen en niemand ervoor verantwoordelijk is. Hoe denkt de
minister daarover?Een onlangs verschenen proefschrift over privatisering van onderdelen
van Rijk en gemeenten heeft aangetoond dat de ermee beoogde economische en
bedrijfsmatige effecten niet zijn gerealiseerd en dat de privatisering meer
een politieke keuze is geweest. Is er een vergelijkbare trend te distilleren
uit de resultaten van privatisering en van decentralisatie van rijkstaken
naar gemeenten?Kan de minister de Kamer een notitie toezeggen met een verkennend oordeel
over de stand van zaken van de tot op heden uitgevoerde decentralisatie van
onderdelen van het onderwijsbeleid? Kan hij mededelen of deze decentralisatie
de door het kabinet verwachte effecten heeft opgeleverd?Mevrouw Liemburg (PvdA) memoreerde dat het ministerie van Binnenlandse
Zaken verschillende ministeries heeft verzocht hun visie te geven op decentralisatie
en te rapporteren over concrete resultaten. De PvdA-fractie had nogal wat
kritiek op de notitie van het ministerie van OCW op dit stuk, die op 11 maart
aan de orde is geweest en nogal afweek van de rapportages van andere ministeries
over dit onderwerp. 's Ministers vervolgbrief heeft veel verduidelijkt.Mede in overleg met andere overheden is gestreefd naar decentralisatie,
om tot een bijdetijdse verdeling van verantwoordelijkheden te komen. Dat proces
moet in het oog gehouden worden en mag natuurlijk niet ten koste gaan van
de uitvoeringspraktijk. Decentralisatie komt per wetsvoorstel op het terrein
van het onderwijs aan de orde. Het zal bijna niet mogelijk zijn om over vijf
jaar een volledig oordeel te geven over de juistheid van de decentralisatieweg.
Waar de samenleving steeds diverser wordt, zal er verschillend moeten worden
gereageerd op de verschillende situaties die zich voordoen, wat nooit vanuit
één centraal punt zal kunnen. In den lande zullen problemen
op verschillende manieren worden opgelost. Uiteindelijk gaat de discussie
voortdurend over de goede taakverdeling: wat houdt het Rijk aan zich, wat
kan beter worden overgedragen aan andere overheden en wat aan de uitvoerders
van het beleid zelf?Mevrouw Liemburg onderschreef desgevraagd de stelling dat de rijksoverheid
in het onderwijs gelijke kansen voor iedereen moet garanderen. De diversiteit
van de samenleving maakt dat dit niet in alle omstandigheden op gelijke wijze
te bereiken is. Voorts beaamde zij dat indien een evaluatie aangeeft dat de
verkeerde weg is ingeslagen, dit in politieke zin tot conclusies moet kunnen
leiden. Het verloop van het decentralisatieproces zal inderdaad heel goed
moeten worden gevolgd. Tijdens het kerstreces heeft zij twee dagen stage gelopen
in het onderwijs en werd zij geconfronteerd met een schoolleiding die in het
kader van de decentralisatie van de huisvesting in 4 maanden tijd 32 vergaderingen
met het gemeentebestuur heeft gehad over het bouwen van een nieuwe school.
Zij achtte het evenwel te vroeg voor een definitief oordeel hierover, omdat
het zeer wel mogelijk is dat er straks een mooi gebouw staat dat er nooit
zou zijn gekomen als de huisvesting nog onder de rijksoverheid had geressorteerd.Het streven naar decentralisatie is uitgangspunt van kabinetsbeleid. Onder
het vorige kabinet is er zelfs een akkoord overeengekomen met gemeenten en
provincies over een decentralisatie-impuls. Dat streven op zich staat dus
niet ter discussie; wel zal moeten worden nagegaan of het in de praktijk goed
is uitgepakt. Het is beter dat na te gaan in het kader van de verschillende
wetsontwerpen, nadat bij de behandeling van een dergelijk wetsontwerp
het principe aan de orde is geweest of decentralisatie in dat geval wel of
niet goed zou zijn.Mevrouw Lambrechts (D66) was het ermee eens, dat alleen moet
worden gedecentraliseerd als dit meerwaarde heeft en dat, als blijkt dat decentralisaties
niet goed uitpakken, óf het beleid bijgesteld moet worden – in
het geval van de onderwijshuisvesting zou bijvoorbeeld de efficiencykorting
kunnen worden geschrapt – óf weer gecentraliseerd moet worden.
Op dit moment is de interessantste vraag of het kabinet bereid is tot een
zo open benadering, dat ook gesproken kan worden over mogelijke criteria voor
centralisatie. Het Sociaal en cultureel planbureau heeft er sterk voor gepleit
om veel aspecten van het minderhedenbeleid juist centraal te benaderen. Bij
het onderwijsachterstandenbeleid kan in dat kader worden nagegaan of de decentralisatie
naar gemeentelijk niveau een duidelijke meerwaarde heeft gehad of dat het
beter is meer onderdelen ervan te centraliseren. Mevrouw Lambrechts was van mening dat er eigenlijk al voldoende zaken
op onderwijsgebied gedecentraliseerd zijn. Voor het arbeidsvoorwaardenoverleg
is een apart traject afgesproken. De meeste decentralisaties moeten nog zo
ongeveer van de grond komen. Het is dan ook veel te vroeg om te kunnen bekijken
of er effecten zijn die de meerwaarde van een decentralisatie aantonen. Als
na een redelijke tijd blijkt, dat een aantal taken er na decentralisatie niet
op vooruit, maar op achteruit zijn gegaan, dan moet men niet bang zijn om
die taken weer te centraliseren.De heer Passtoors (VVD) sloot zich aan bij het eerste deel
van het betoog van mevrouw Liemburg. Hij had weinig toe te voegen aan wat
er in maart over de decentralisatie op zich is gezegd. Aan de hand van de
evaluaties zal de VVD-fractie per onderwerp de effecten van de decentralisatie
wegen.De Algemene onderwijsbond heeft andere belangen in de decentralisatie.
Daarover zal op een ander moment worden gesproken.De heer Van der Vlies (SGP) herinnerde eraan dat zijn fractie
zich altijd terughoudend heeft opgesteld tegenover vraagstukken van decentralisatie
van onderwijsbeleid, omdat het altijd gaat om een prudente structuur in de
verdeling van verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden op onderwijsgebied.
Daarbij speelt een historisch besef een rol. Er is niet alleen sprake van
een prudente structuur, maar ook van een subtiel evenwicht. Dat kan gemakkelijk
worden verstoord. De SGP-fractie heeft bij de behandeling van de verschillende
wetsvoorstellen getoond, bereid te zijn om aan de hand van de inhoudelijke
motieven te beoordelen of iets in de rede ligt of niet. Zo ja, dan is het
bespreekbaar en dan moet worden gekeken naar de voorwaarden. Daarbij gaat
het dan onder meer om rechtsbescherming. De discussie heeft niet altijd geleid
tot het door de fractie gewenste resultaat. Onder dit kabinet is op dit punt
inderdaad het een en ander gebeurd wat de SGP-fractie niet in alle opzichten
kan accorderen, zoals het oprekken van de grenzen van artikel 23 Grondwet.De heer Van der Vlies bleef moeite houden met de terminologie. Er is geen
sprake van decentralisatie, als taken en verantwoordelijkheden worden gelegd
bij het bijzonder onderwijs, dat immers geen segment van het publieke domein
is. Hij begreep evenwel dat het in de praktijk moeilijk is om telkenmale dit
principiële punt naar voren te brengen. Helder moet zijn dat er in wezen
in zo'n geval geen sprake is van functionele decentralisatie. Van geval tot
geval wordt bezien wat er gedecentraliseerd wordt.Omdat de ervaringen met de rechtsbescherming van bevoegde gezagen van
scholen bij hem gemengde gevoelens opriepen, hechtte de heer Van der Vlies
sterk aan de evaluatietermijnen. Als de decentralisatie niet geholpen heeft
om de inhoudelijke kanten, de infrastructuur, het vakmanschap op scholen en
dergelijke te ondersteunen, dan zal corrigerend opgetreden moeten
worden of dan zullen andere wegen gezocht moeten worden, uiteraard binnen
het grondwettelijk kader. In alle wetten die op dit stuk zijn aangenomen,
zijn evaluatietermijnen opgenomen. Een grondig onderzoek kan pas over geruime
tijd worden uitgevoerd, thans zullen nog slechts globale verkenningen mogelijk
zijn. Op basis van de resultaten van dat onderzoek zal er inderdaad een adequate
discussie moeten worden gevoerd.Heeft de minister nog verdere voornemens tot decentralisatie? De heer
Van der Vlies hoopte van niet, omdat er al op drie voorname terreinen wetgeving
tot stand is gebracht die verantwoordelijkheden van het centrale niveau naar
het lokaal gemeentebestuurlijke dan wel onderwijsniveau verlegde. Daar kleefden
risico's aan. In enkele gevallen heeft de SGP-fractie, alles afwegende en
lettend op wat er terzake van de rechtsbescherming voor het bijzonder onderwijs
is geregeld, het wetgevingstraject gesteund, maar niet in alle opzichten.
Altijd heeft de fractie gewezen op de risico's. De heer Van der Vlies was
het ermee eens dat de bij interruptie genoemde klacht van kleine gemeenten
over gebrek aan mankracht en gebrek aan kennis van zaken om de verschillende
taken uit te kunnen voeren, serieus genomen moet worden. De vaste commissie
heeft over de organisatorische knelpunten bij de decentralisatie van de huisvesting
al eens overlegd met staatssecretaris Netelenbos. Een echte evaluatie van
de wet en de doelstellingen van de wet gaat dieper en vraagt meer tijd.De heer Van der Vlies onderstreepte de stelling van de minister dat inputvoorwaarden
van processen niet moeten leiden tot verschillen in financieel en kwalitatief
opzicht. Zulke verschillen kunnen gemakkelijk ontstaan in het kader van de
sectorgewijze innovatie, soms beperkt tot bepaalde instellingen. Gelukkig
schrijft de minister zelf dat alles moet sporen met artikel 23 Grondwet. Voor
ICT en dergelijke is er geen andere benadering mogelijk dan een projectmatige,
maar naarmate in dat kader meer wordt geïnstrumenteerd en gefacilieerd,
ontstaat er faseverschil tussen de betrokken school en andere scholen. Wanneer
dat beklijft, leidt het de facto tot ongelijkheid. Er dient derhalve sprake
te zijn van een multipliereffect over het gehele onderwijs. Antwoord van de regeringDe minister deelde mee dat naar aanleiding van de vraagstelling
van BiZa is getracht het een en ander aan te geven inzake decentralisatie.
Het politieke debat zou moeten gaan over de wijze waarop vorm wordt gegeven
aan de functionele decentralisatie. Dan gaat het om alle onderwijsinstellingen.
Er zijn geen andere voornemens tot territoriale decentralisatie dan die welke
bekend zijn. Hij sprak de hoop uit dat iedereen het gevoel heeft dat het gaat
om een instrument. Decentralisatie is een instrument tot wijziging van de
structuur met als enig doel de kwaliteit van het onderwijs.Er zal een lijstje worden gemaakt, en aan de Kamer worden toegezonden,
van wat wanneer wordt geëvalueerd. Bij voorkeur moet men bij de ene evaluatie
weten wat er in het kader van de andere evaluatie gebeurt. De bewindsman verwachtte
dat de evaluatie OKF-HBO op korte termijn zal kunnen worden uitgevoerd, omdat
de verzelfstandiging van de bouw in het hoger beroepsonderwijs al een aantal
jaren geleden is ingevoerd. Als dat past binnen de termijnen, zou hij dat
evaluatierapport graag nog voor de verkiezingen ontvangen. Naar zijn indruk
is die verzelfstandiging perfect verlopen.Op de vraag of hij een verkennend overzicht kan geven van de huidige processen,
zette de bewindsman uiteen waarom er nu geen evaluaties moeten worden uitgevoerd,
anders dan die welke al afgesproken waren. Wel zal er een goed overzicht moeten
worden gemaakt van de momenten waarop de evaluaties zullen worden uitgevoerd.
Waar mogelijk zal men in het kader van die evaluaties dezelfde criteria moeten
hanteren bij de beoordeling. Het ministerie heeft zelf uit geschriften
van anderen geput om de criteria te verhelderen op weg naar mogelijke evaluaties.
Uiteraard moet de monitoring gehandhaafd worden. Die is ook bedoeld om tijdig
te signaleren of er iets fout gaat en verbeterd moet worden.De term «functioneel» wordt in het onderwijs inderdaad op
een andere manier gebruikt. Toch hechtte de minister eraan die term niet te
schrappen, omdat de discussie vaak, bijvoorbeeld ten aanzien van gebouwen,
gaat over functioneel versus territoriaal. Met het begrip «functionele
decentralisatie» wordt dan ook aangegeven dat het gaat over het overdragen
van taken van de rijksoverheid aan anderen. Het kan bij decentralisatie gaan
om decentralisatie met en zonder verantwoordelijkheid. Er is momenteel voortdurend
sprake van overdracht van taken zonder overdracht van verantwoordelijkheden,
want de minister blijft uiteindelijk politiek verantwoordelijk voor de kwaliteit
van het Nederlandse onderwijs. Dat is een wezenlijk verschil met andere vormen
van decentralisatie, waarbij de eindverantwoordelijkheid ook op een ander
niveau is gelegd. Als gemeenten op grote schaal geen ruimte zouden bieden
voor scholenbouw, dan zou het ministerie van OCW zich via de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken tot de gemeenten moeten wenden. Tegengeworpen werd
dat bij melding van knelpunten op kleine schaal, de reactie van het ministerie
is: we zien het probleem wel, maar er is geen post meer voor op de begroting.
Betoogd werd dat de bevoegdheden van de minister juist bij zaken als huisvesting
zeer beperkt zijn.De bewindsman reageerde met de opmerking dat het dan om de inputbevoegdheid
gaat en dat die taken echt gedecentraliseerd zijn. Alleen bij een gemengd
bestel zou hij zich open kunnen stellen voor specifieke problemen, maar dan
zou dit tot een dynamiek leiden waarbij uiteindelijk toch weer sprake zou
zijn van een centraal bestel. De problemen worden wel onderkend en in de reactie
van het ministerie worden veelal algemene handvatten voor een oplossing aangereikt,
zoals lenen. Soms probeert men het gewoon nog eens bij het Rijk in de hoop
dat de poging lukt. Bij de evaluatie zal goed bekeken moeten worden in hoeverre
er specifieke problemen zijn die via de inrichting van het Gemeentefonds (waarin
de huisvestingsgelden ongeoormerkt zijn gestort) aan de orde zouden moeten
kunnen komen.Bij de functionele decentralisatie gaat het om autonomievergroting van
de scholen. Daarbij zijn verschillende vraagstukken aan de orde, zoals de
snelheid waarmee de autonomievergroting moet worden doorgevoerd. Dit vraagstuk
doet zich met name voor bij het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs.
Daarbij kan lering worden getrokken uit ervaringen in andere sectoren. In
het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie is sprake van zeer snelle autonomievergroting,
met als grote voordeel dat een aantal organisatorische veranderingen in kort
tijdsbestek plaatsgevonden hebben. Bij het primair onderwijs ligt het heel
anders vanwege de relatief kleine organisaties. In het voortgezet onderwijs
gaat het vrij langzaam. Het is de vraag of hiermee pijn die toch moet worden
geleden, over langere tijd wordt uitgesmeerd of dat door de langere termijn
de problemen gemakkelijker kunnen worden opgevangen. Een ander aspect dat
een grote rol speelt, is hoe bij autonomievergroting wordt omgegaan met baten-lastenstelsels
en met vermogens. Bepaald zal moeten worden hoeveel een school mag sparen.
Met name bij universiteiten en hogescholen moet aan de hand van normen de
inzet van besparingen worden beoordeeld. Met de autonomievergroting gaat tevens
een informatiestroomvergroting gepaard. Het ministerie wil wel kunnen beoordelen
of het geld goed gebruikt is. Over deze kwesties wordt uitvoerig gesproken,
ook met de betrokkenen. Het ministerie is doende zich eigen te maken hoe een
baten-lastenstelsel voor scholen moet worden ontwikkeld. Op niet al te lange
termijn zullen resultaten in het kader van dit geheel naar voren komen.Decentralisatie is nooit een doel op zich, maar altijd een middel om te komen tot verbetering van kwaliteit. De lijn van autonomievergroting
vindt sterke steun in de onderwijskundige literatuur. Een goede school (universiteit)
is een school (universiteit) met een sterk onderwijskundig leiderschap, met
mensen die betrokken zijn bij en vorm kunnen geven aan dit onderwerp, dus
zoveel mogelijk integraal kunnen aansturen.Bij interruptie werd betoogd dat de stelling, dat het bij decentralisatie
gaat om de kwaliteit van het onderwijs, niet overeind gehouden kan worden
in de wetenschap dat OALT buiten het curriculum is gehouden. De minister betoogde
dat in het (maatschappelijk) debat toch naar voren is gekomen dat met decentralisatie
kwaliteitsverbetering wordt beoogd. Wat OALT betreft, zal de vinger aan de
pols worden gehouden.Het proefschrift was hem alleen uit krantenberichten bekend. Hij had de
indruk dat dit in belangrijke mate gaat over verzelfstandiging. Zijns inziens
is er niet verzelfstandigd om problemen naar anderen te verschuiven, maar
omdat taken bij verzelfstandiging beter zouden kunnen worden uitgevoerd. Dat
geldt bijvoorbeeld voor de verzelfstandiging van de Informatiebeheergroep.
De minister is op het functioneren daarvan volledig aanspreekbaar. Bovendien
gaat het werk nu veel beter dan toen de Informatiebeheergroep nog onderdeel
uitmaakte van de ambtelijke organisatie.In reactie op een interruptie stelde hij dat het kabinet een kritische
houding aanneemt wat de zelfstandige bestuursorganisatie betreft en de wijze
waarop daarin vorm kan worden gegeven aan de ministeriële verantwoordelijkheid.
Met name inzake de Politiewet was het de vraag hoe aan de ministeriële
verantwoordelijkheid vorm kan worden gegeven. Het ging daarbij met name om
de aanwijzingen en om de vraag of die in een kaderwet of gewone wet moeten
worden neergelegd. De bewindsman was van oordeel dat goed vorm moet worden
gegeven aan de aanwijzingen. Dat niet alle verzelfstandigingen gelukkig zijn
geweest, is bekend. Hét voorbeeld daarvan is de verzelfstandiging van
het loodswezen, zonder dat de overheid invloed hield op de prijsstelling.Het Londosysteem was zo complex en gedetailleerd, dat het in de praktijk
niet mogelijk was daarop op rijksniveau in te spelen. Dat bleek wel uit het
grote aantal zaken dat aan de Raad van State is voorgelegd. Vandaar de functionele
decentralisatie op dat stuk. Het was dus geen kwestie van het verschuiven
van problemen, maar van het zoeken naar een optimale structuur ten behoeve
van het onderwijs.Bij interruptie werd erop gewezen dat het oorspronkelijke Londosysteem
niet zo complex was, maar dat het systeem zo complex is geworden door de bezuinigingsdrift
van de rijksoverheid. De minister wierp tegen dat hij toen hem destijds om
commentaar op het allereerste voorstel-Londo werd gevraagd, heeft gezegd:
dit wordt een ramp. Verwacht werd dat de in te voeren informatiecommunicatietechnologie
twee jaar na de invoering van het systeem verbetering zou brengen. Bij interruptie
werd gesteld dat het ministerie op een gegeven moment het systeem wel heeft
kunnen uitvoeren, maar dat het toen sterk vereenvoudigd was, met alle gevolgen
van dien. De bewindsman had er steeds twijfel over gehouden, vanwege het feit
dat het een kwestie was van voorschieten en afrekenen, wat onontkoombaar tot
moeilijkheden moest leiden vanwege de complexheid van het systeem en het snel
veranderen van factoren. Het gevolg was dat er altijd voor 40 mld. aan vorderingen
uitstond. Daarnaast zijn er honderden miljoenen uitgegeven aan informatiesystemen.De brief van de Algemene onderwijsbond leunt op twee verschillende gedachten:
de gedachte van marktwerking en de gedachte van autonomievergroting. Volgens
de bewindsman moet autonomievergroting in eerste instantie zelfstandig worden
bezien. De vanzelfsprekendheid waarmee het begrip «marktwerking»
soms wordt gehanteerd, stuitte hem ook als econoom tegen de borst. Hij was
evenwel op zich niet tegen marktwerking, wanneer die wordt gebruikt «als
middel tot», maar dan moeten daarvoor alle noodzakelijke instrumenten
beschikbaar zijn. Op de universiteiten en hogescholen is er wat
meer ruimte voor vanwege de kwaliteitsgids en een goed en breed geaccepteerd
visitatiesysteem. Nog steeds worden er wel beperkingen aangelegd aan de marktwerking
op dit terrein. Oorspronkelijk werd bij de financiering uitgegaan van financiering
per student, omdat dit goed werd geacht voor de marktwerking, maar daaraan
zijn inmiddels grenzen gesteld.Wat de opmerkingen betreft over artikel 23 Grondwet zei de minister dat
hij altijd wil voldoen aan álle artikelen van de Grondwet. Uiteraard
moet er voldoende rechtsbescherming zijn. Over coördinatie van bovenschoolse
taken is uitvoerig gesproken in het kader van het achterstandenbeleid, waarbij
met name aan de orde kwam wie de regie voert en wie aanspreekbaar is. Bij
maatwerk geldt dat de maatstaven op metaniveau gegeven moeten zijn, zeker
in het kader van de vrijheid van onderwijs met de mogelijkheid van materiële
gelijkstelling.Inderdaad tast de innovatie in eerste instantie de materiële gelijkheid
aan, maar er moet bij innovatietrajecten wel ongelijk worden begonnen om na
te kunnen gaan hoe die innovatie verloopt. Uiteraard moet dan wel het perspectief
bestaan dat alle scholen op de kortst mogelijke termijn in aanmerking komen
voor datgene wat in het kader van de innovatie wordt geboden.De minister had geen enkele reden voor de veronderstelling dat de evaluaties
aanleiding zullen geven om terug te komen op eerder genomen stappen. Heel
veel decentralisatieoperaties zijn in gang gezet op grond van een ex ante-evaluatie.
Het beeld van toen is nog niet veranderd. Alle argumenten zijn destijds gewisseld
en op basis daarvan is de stap tot decentralisatie genomen met de gedachte
dat deze operatie goed zal verlopen. Mocht achteraf blijken dat dit niet het
geval is, dan moet naar bevind van zaken worden gehandeld. De Kamer kan dan
zelf met opties komen. Vooraf filosoferen over wat er dan moet gebeuren, beïnvloedt
al snel de stap zelf. Er zijn nu al instanties die bij de decentralisatie
betrokken zijn en zich afvragen of zij daaraan wel serieus moeten meewerken,
omdat het proces bij mislukken weer omgedraaid wordt. Vandaar 's ministers
voorzichtigheid in dezen.De voorzitter van de commissie,M. M. H. KampDe griffier van de commissie,MattijssenXNoot1Samenstelling: Leden: Beinema (CDA), Van der Vlies (SGP), Van Nieuwenhoven
(PvdA), M. M. H. Kamp (VVD), voorzitter, De Cloe (PvdA), Janmaat
(CD), Van Gelder (PvdA), ondervoorzitter, Van de Camp (CDA), Mulder-van Dam
(CDA), Hendriks, Rabbae (GroenLinks), Jorritsma-van Oosten (D66), De Koning
(D66), Koekkoek (CDA), J. M. de Vries (VVD), Liemburg (PvdA), Stellingwerf
(RPF), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Cornielje (VVD), Cherribi (VVD),
Dijksma (PvdA), Sterk (PvdA), Van Vliet (D66), Bremmer (CDA).Plv. leden: Reitsma (CDA), Schutte (GPV), Lilipaly (PvdA), Klein Molekamp
(VVD), Valk (PvdA), Poppe (SP), Duivesteijn (PvdA), Ten Hoopen (CDA), Van
der Hoeven (CDA), Verkerk (AOV), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Bakker
(D66), Van 't Riet (D66), De Haan (CDA), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD),
Rehwinkel (PvdA), Leerkes (Unie 55+), Versnel-Schmitz (D66), Essers (VVD),
Korthals (VVD), Passtoors (VVD), Huys (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), Verhagen
(CDA), Lansink (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22236-53.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl