Arbeidsmarktbeleid onderwijs; Verslag algemeen overleg op 8 december 1999 over onder meer brief van minister Hermans (OCW) inzake dualisering van lerarenopleidingen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23328, nr. 60

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

19-01-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

23328 nr. 60

29-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23328Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 328Arbeidsmarktbeleid onderwijsnr. 60VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 29 december 1999De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1 heeft op 8 december 1999 overleg gevoerd met minister Hermans van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en staatssecretaris Adelmund van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen over:– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen d.d. 28 juni 1999 inzake dualisering van lerarenopleidingen
(23 328, nr. 58);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen d.d. 16 juli 1999 inzake omslag van tweede- en eerstegraads
lerarenopleidingen (OCW-99-733);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen d.d. 31 augustus 1999 inzake schriftelijke beantwoording
naar aanleiding van notaoverleg betreffende Maatwerk voor morgen (23 328,
nr. 59);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen d.d. 12 oktober 1999 inzake omscholing leraren (OCW-99-1014);– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen d.d. 19 november 1999 ter aanbieding van het onderwijsraadadvies
«Toetsingskader innovatieplannen lerarenopleidingen HBO 1999–2004»
(OCW-99-1156).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Hamer (PvdA) merkte op dat de lerarenopleidingen
een belangrijke functie hebben bij het oplossen van tekorten op de arbeidsmarkt.
Zorgwekkend is dat 40% van de studenten niet kiest voor het onderwijs, als
zij de opleiding hebben afgemaakt. De instroom bij de tweedegraadslerarenopleidingen
is gestegen met 5%.Door gebruik te maken van zij-instromers kan de doelgroep worden verbreed.De instroom bij de PABO's is gestegen met 25%. Door de twee-min-tweebekostiging
werkt het grotere aantal studenten niet meteen door in de bekostiging voor
dit jaar, waardoor de PABO's in de financiële problemen kunnen komen.
Bovendien heeft er net een bezuiniging plaatsgevonden in het HBO
en profiteren de PABO's niet voldoende van de beschikbare extra gelden.Mevrouw Hamer had bij de behandeling van Maatwerk voor morgen voorgesteld
om de PABO-upgelden in de lumpsum van de instellingen op te nemen en niet
via aparte plannen aan de instellingen te doen toekomen, maar aan deze wens
is niet tegemoetgekomen. De vernieuwing moet nog steeds plaatsvinden door
het indienen van plannen bij het ministerie. Dat staat haaks op het streven
naar deregulering.Mevrouw Hamer had de minister bij motie gevraagd de mogelijkheden te onderzoeken
van financiële prikkels om meer studenten naar PABO's en NLO's te krijgen.
Door studenten is gesuggereerd om leerlingen-in-opleiding (LIO's) met een
loonkostensubsidie te laten werken.Volgens de brief over dualisering is er over de assessment van zij-instromers
of de onbevoegden nog niet veel te melden. In de plannen wordt ook ingegaan
op een nieuwe route voor lerend onderwijs. Mevrouw Hamer vroeg of de minister
hierin een mogelijkheid zag om het beroep aantrekkelijker te maken. Zij vroeg
ook of de PABO's inspelen op de nieuwe ontwikkelingen in het basisonderwijs,
zoals klassenverkleining en voorschoolse opvang.Een reden tot zorg bij de tweedegraadslerarenopleidingen is dat zij veelal
te klein zijn en te weinig studenten hebben. Voor sommige vakken zijn bijna
geen docenten te krijgen, terwijl er wel leraren in het voortgezet onderwijs
voor nodig zijn. De minister heeft bij de schriftelijke beantwoording laten
weten dat hij een groot voorstander is van regionale samenwerking.De minister heeft 72,5 mln. uitgetrokken voor de vernieuwingsplannen,
een half miljoen minder dan in de oorspronkelijke plannen. Over de verdeling
ervan wordt advies uitgebracht door de Onderwijsraad, aan de hand van een
kader waaraan de plannen moeten voldoen. Mevrouw Hamer vond dit weer een bureaucratische
manier om vernieuwing tot stand te brengen.Zij vroeg of de minister met de instellingen overleg voert over de onderwijsvernieuwingen.
De belangrijkste knelpunten bij de invoering van de basisvorming en het studiehuis
liggen op het terrein van bijen nascholing voor de deskundigheidsbevordering
van docenten. Zijn de lerarenopleiding hierbij betrokken en wordt het curriculum
aangepast aan de nieuwe ontwikkelingen?Mevrouw Hamer merkte op dat de marktgerichte benadering die de minister
nastreeft, erg is gericht op de instellingen en weinig op de scholen en de
studenten bij de opleiding. Zij pleitte voor een benadering waarin er meer
contact is tussen de scholen in de regio en de lerarenopleidingen.Mevrouw Hamer kon zich wel vinden in de uitgangspunten van de notitie
over dualisering. De grote vraag hierbij is hoe de plaatsen worden geregeld
en bekostigd. Een aantal verontruste studenten heeft een petitie aangeboden,
omdat zij zich zorgen maken dat er niet voldoende plaatsen zijn. Deze vernieuwing
staat of valt met een goede begeleiding, maar deze kan misschien niet gegeven
worden, als de scholen niet voldoende capaciteit hebben.De heer Cornielje (VVD) herinnerde eraan dat
clustering van vakken onder minister Ritzen mogelijk is gemaakt. Een reden
hiervoor was dat er door het afnemende aantal studenten onvoldoende kritische
massa was voor het instandhouden van volwaardige tweedegraadslerarenopleidingen
in sommige vakken. Combinaties van vakken kunnen er ook toe leiden dat het
aantal vakken in het voortgezet onderwijs wordt verminderd. Als het aantal
uren overeind blijft, valt er te praten over een combinatie van scheikunde,
natuurkunde en biologie, maar er zijn ook andere combinaties mogelijk, bijvoorbeeld
met natuurkunde, scheikunde en techniek of biologie en verzorging. De VVD-fractie
was van mening dat er vooralsnog alleen moet worden opgeleid voor
bestaande combinaties van vakken en dat er bij vakverbreding een goede inhoudelijke
onderbouwing moet worden gegeven. De lerarenopleidingen moeten hier dus nog
niet mee beginnen.De heer Cornielje wilde op termijn af van de wettelijke regeling die vakverbreding
mogelijk maakt. Hij merkte op dat het noodzakelijk is om vakkennis te hebben
van de onderscheiden disciplines. De beste weg is dat studenten een bevoegdheid
halen en er vervolgens een bevoegdheid bij kunnen halen. Pas als zij zich
ervoor gekwalificeerd hebben, kunnen zij een bepaald vak geven. Het zou in
de beloning tot uitdrukking moeten komen, als iemand door bijscholing een
extra bevoegdheid heeft gehaald. Dit is een bij uitstek objectiveerbare vorm
van competentiebeloning.Het is niet goed voor de kwaliteit van het onderwijs om iemand die een
bevoegdheid voor natuurkunde heeft, bevoegd te verklaren voor allerlei omliggende
vakken. De lerarenopleidingen moeten op langere termijn stimuleren dat studenten
hun bevoegdheid halen en niet dat er onbevoegden voor de klas staan. Flexibiliteit
moet niet ten koste gaan van kwaliteit. Het is niet de bedoeling dat de lerarenopleidingen
door vakverbreding of met een opleiding basisvorming een beperkt aantal mensen
opleiden die bevoegd worden verklaard voor van alles.De VVD-fractie was de minister zeer erkentelijk voor de toezegging dat
het experiment met de LIO met arbeidsovereenkomst wordt aangescherpt met de
bepaling dat de verantwoordelijkheid voor het onderwijsleerproces ligt bij
de volledig bevoegde leraar. De lerarenopleiding is verantwoordelijk voor
het opleidingsdeel. De heer Cornielje vroeg of de LIO op deze wijze in de
Wet op het leraarschap wordt opgenomen.In het kader van Maatwerk voor morgen heeft de VVD-fractie ervoor gepleit
dat allerlei ondersteunende functies, zoals onderwijsassistent, instructeur
en LIO, onder verantwoordelijkheid van een bevoegde docent mogen worden uitgeoefend.
Tevens kan dit traject voorbereiden op het leraarschap. Er zijn echter signalen
dat er al MBO'ers in de BVE-sector zijn benoemd tot leraar. Kan de minister
dat bevestigen?De heer Cornielje had al verschillende keren gewaarschuwd voor een te
rooskleurige voorstelling van zaken bij de LIO-experimenten, omdat er extra
geld was gedurende de experimenteerperiode. Het salaris voor de LIO's (f 2045)
moet echter uit de bestaande formatie komen. De compensatie voor begeleiding
door de lerarenopleiding is f 1000 en er is sprake van een fiscale faciliteit
voor de coachende leraar. Is hiervoor nog extra geld beschikbaar en hoe wordt
dat verdeeld?In de ministeriële regeling op basis van artikel 76 van de WW worden
voorwaarden gesteld aan de opleiding of scholing die een WW-gerechtigde met
behoud van uitkering mag volgen. De VVD-fractie heeft gepleit voor uitbreiding
van deze voorwaarden. De minister heeft toegezegd dat hij omscholing van hoger
opgeleide werkzoekenden met WW-rechten mogelijk wil maken en dat hij de definitieve
regeling aan de Tweede Kamer toezendt. Wanneer gebeurt dat? De lerarenopleidingen
moeten een specifiek traject opzetten, zodat deze mensen zo spoedig mogelijk
in het onderwijs werkzaam kunnen zijn.Mevrouw Lambrechts (D66) sprak de zorg uit
dat er niet alleen onbevoegde, maar ook onbekwame leerkrachten voor de klas
staan en onderstreepte de noodzaak van goede assessment. De instroom in de
PABO's is twee jaar achter elkaar gestegen, dit jaar met 25%. Bovendien is
er een stijging met 15% zichtbaar bij de tweedegraadslerarenopleidingen. Hopelijk
zet deze zich cumulatief door.Binnenkort komt het advies van de Onderwijsraad over een samenhangend
stelsel van lerarenopleidingen, inclusief de eerstegraadsopleidingen. D66
is geen voorstander van ontacademisering, waardoor het onderscheid tussen
de eerste- en de tweedegraadsbevoegdheid zou verdwijnen. Door de eerstegraadsbevoegden
wordt de relatie met het wetenschappelijk onderwijs in stand gehouden.
Deze moet eerder worden versterkt dan opgeheven.Op 31 mei is al gesproken over een aparte opleiding basisvorming. Mevrouw
Lambrechts was van mening dat deze niet hals over kop moet worden ingevoerd.
De inrichting hiervan moet worden gekoppeld aan de wijzigingen die nog kunnen
plaatsvinden bij de basisvorming. Het is niet de bedoeling dat de lerarenopleidingen
de invulling van de basisvorming bepalen, maar de taken en functies voor de
lerarenopleidingen worden pas bepaald als er een helder beeld is van de basisvorming.Mevrouw Lambrechts vroeg of de infrastructuur van de bekostiging van de
PABO's en de tweedegraadslerarenopleidingen een extra instroom in de komende
jaren kan verwerken. Het zou zonde zijn om een studentenstop in te stellen,
terwijl er zo'n grote vraag is op de arbeidsmarkt.De koers bij de innovatieplannen is om de lerarenopleidingen meer vraaggeoriënteerd
te maken, met meer duale mogelijkheden en meer gebruikmaking van ICT. De Onderwijsraad
heeft een kader opgesteld voor de beoordeling van de innovatieplannen en gaat
deze in eerste instantie ook beoordelen. De centrale vraag bij het debat over
de nieuwe inrichting van adviesorganen was of adviesorganen de vrijheid hebben
om met enige distantie naar ontwikkelingen op langere termijn te kijken. De
Onderwijsraad kan wel advies geven over de lerarenopleidingen, maar op deze
manier is er nauwelijks afstand tussen de Onderwijsraad en het ambtelijk apparaat.
Mevrouw Lambrechts vroeg of er al een overzicht is van de gehonoreerde aanvragen
en de adviezen. Hiervoor is 72,5 mln. beschikbaar. Is dat inclusief de PABO-upmiddelen?Mevrouw Lambrechts juichte het toe dat de school en de opleiding verantwoordelijk
zijn bij de LIO's, omdat het niet de bedoeling is dat een niet-afgestudeerde
student verantwoordelijk is voor een klas. Dat moet zowel voor volledige duale
trajecten als voor een duaal vierde jaar gelden. Om te voorkomen dat LIO's
plaatsen van leerkrachten innemen, en om te waarborgen dat er mensen zijn
om ze te begeleiden, is ervoor geijverd om ze boventallig te laten zijn. Er
zijn echter signalen dat LIO's als werknemer worden ingezet als er sprake
is van een tekort of voor vervanging bij ziekte. Als deze LIO's worden bekostigd
via het vervangingsfonds, wordt het beeld vertekend, want dan is het onduidelijk
hoeveel daarin wordt geïnvesteerd. Als de tekorten vervolgens weer moeten
worden aangevuld, is er niets mee gewonnen. Het is belangrijk dat er overal
voldoende stageplaatsen zijn en niet alleen op plaatsen waar tekorten zijn.Veel innovatieve opleidingen zijn nog niet officieel opgenomen in de CRORO-registratie,
zodat leraren die deze opleiding hebben gevolgd, niet bevoegd worden verklaard.
Er moet wel zorgvuldigheid worden betracht bij het erkennen van bevoegdheden,
maar het is zonde als deze leerkrachten na zo'n opleiding niet aan de slag
kunnen.De heer Rabbae (GroenLinks) constateerde dat
volgens de cijfers 40% van de PABO-studenten niet in het onderwijs terechtkomen.
Het is moeilijk voor het onderwijs om te concurreren met de leaseauto's en
andere secundaire arbeidsvoorwaarden van het bedrijfsleven. Een voorstel van
GroenLinks was om een gedeelte van de studiekosten kwijt te schelden, als
de studenten kiezen voor het onderwijs. Onder normale omstandigheden hoeft
dat niet, maar wel in deze tijd van krapte.Uit het actieplan van het landelijk overleg van lerarenopleidingen blijkt
dat zij aansturen op regionale samenwerking met het veld. Als zij weten wat
de afnemers ervan vinden, kunnen zij de theorie aanpassen aan de praktijk.
De heer Rabbae vroeg of te veel regionale invloed op het curriculum er op
langere termijn niet toe kan leiden dat de leerkrachten niet meer landelijk
inzetbaar zijn.Het landelijk overleg van lerarenopleidingen heeft de minister gevraagd
om overleg te voeren met de besturenorganisaties om het financiële kader
van de dualisering te regelen. Een aantal teleurgestelde studenten heeft
de vaste commissie erop gewezen dat er problemen zijn bij het functioneren
binnen een school, omdat er te weinig capaciteit is voor begeleiding.De lerarenopleidingen hebben gehoord dat de minister slechts gedeeltelijk
de financiering van verkorte opleidingen voor specifieke groepen, zoals mensen
uit het WO of het HBO, op zich wil nemen. Zij zien dit niet als een stimulans
om deze opleidingen op te zetten.Er is assessment nodig voor alle niveaus, van basisonderwijs tot BVE,
maar deze is er nog niet. Het is van belang dat mensen zo snel mogelijk toegang
krijgen tot de opleidingen en dat hierbij geen vertraging ontstaat.De heer Rabbae was enigszins in dubio over de positie van de Onderwijsraad.
Aan de ene kant heeft deze voldoende kwaliteit in huis om de innovatieplannen
te kunnen beoordelen, maar aan de andere kant moet hij een onafhankelijke
positie bewaren en geen verlengstuk van het departement worden. Hij vroeg
de minister of hierbij alternatieven zijn en of dit een bewuste keuze is.Enige weken geleden was er sprake van een tekort aan stageplaatsen voor
leerlingen. De heer Rabbae vroeg of dit nog bestaat en wat er wordt gedaan
om dit tekort op te heffen.Bij de bespreking van de nota Maatwerk voor morgen had de heer Rabbae
een plan gepresenteerd om langs allerlei routes te komen tot duizend allochtone
leerkrachten. Staatssecretaris Adelmund had hierop geantwoord dat zij met
een herijkt plan komt. Het Nederlands centrum voor buitenlanders heeft mensen
benaderd om mee te werken aan dat plan, maar heeft er verder niets meer van
gehoord.De sollicitatieplicht kan een belangrijke drempel zijn voor mensen die
langdurig werkloos zijn en die in het onderwijs willen werken. Sommigen hebben
wel de capaciteiten, maar kunnen geen studie doen van vier jaar, omdat zij
beschikbaar moeten blijven voor de arbeidsmarkt. De mogelijkheden hiertoe
worden verruimd, maar de vraag is hoe snel dat gebeurt.De heer Rabbae vroeg de minister of in het Najaarsoverleg of het Voorjaarsoverleg
kan worden gevraagd of mensen uit het bedrijfsleven gedurende een paar jaar
een bijdrage kunnen leveren aan het verminderen van de tekorten in het onderwijs.
Deze tekorten zijn een gemeenschappelijk probleem, ook voor het bedrijfsleven.
Het bedrijfsleven kan het zien als zijn verantwoordelijkheid om mensen uit
te lenen aan het onderwijs, die langs een verkort traject worden opgeleid
en een soort terugkeergarantie krijgen.De heer Rabbae vroeg verder nog aandacht voor de zwakke rechtspositie
van leerkrachten in het humanistisch vormingsonderwijs (HVO).De heer Van der Vlies (SGP) merkte op dat
de overheid tot taak heeft om de kwaliteit van de lerarenopleidingen te garanderen
en dat zij ervoor moet zorgen dat de drempels voor deze opleidingen laag zijn.
Hij betreurde het dat zoveel studenten hun carrière in het onderwijs
voortijdig beëindigen. Het imago van het lesgeven is hierbij heel belangrijk.
Als het positief wordt benaderd, als een roeping of een uitdaging, kunnen
meer mensen worden geïnspireerd om deze kant op te gaan. Daarnaast worden
er allerlei maatschappelijke noden en knelpunten, zoals van gedrag of geweld,
op de scholen afgewenteld. Als er elders een aantrekkelijk salaris en andere
arbeidsvoorwaarden worden aangeboden, wordt de last soms te zwaar en de verleiding
te groot.De lerarenopleidingen staan voor een omslag naar een meer vraaggeoriënteerde
benadering. Een van de middelen om de kloof met de arbeidsmarkt te dichten
is dualisering. Werkend leren kan een bijdrage leveren aan de vorming van
leraren. Een voorwaarde daarvoor is goede begeleiding. Over de vraag of de
duale student in de laatste fase van de opleiding de verantwoordelijkheid
voor een klas kan dragen, heeft de minister besloten dat de begeleidende bevoegde
leraar de verantwoordelijkheid behoudt en dat dit wordt vastgelegd in het
contract. Over de LIO heeft de minister gezegd dat de loonkosten en de vergoeding
voor begeleiding uit de normale vergoeding van de scholen moeten komen. Als
de LIO's voor de scholen een taakverzwaring vormen, kunnen er problemen ontstaan
bij het creëren van voldoende plaatsen met adequate begeleiding. Is de
minister bereid extra geld in te zetten voor een loonkostensubsidie en een
vergoeding voor de begeleidende docenten?Bij de PABO gaat het vooral om pedagogische-didactische bekwaamheid waarmee
studenten in het basisonderwijs kunnen lesgeven in allerlei vakken. Boven
het basisonderwijs is de gebruikelijke volgorde dat studenten voldoende kennis
hebben van een vak en een pedagogisch-didactische aantekening behalen, maar
deze cesuur hoeft niet per se bij twaalf jaar te liggen. De inrichting van
de opleidingen moet aansluiten bij de benodigde bevoegdheden voor een vak
of voor een combinatie van vakken. Ter bestrijding van het lerarentekort is
zelfs te denken aan een tweedegraadsbevoegdheid basisvorming-VMBO. Vroeger
ging men na de kweekschool bevoegdheden voor het voortgezet onderwijs stapelen.
Als deze bevoegdheden in één blokje opleidingstijd worden gerealiseerd,
is er een groot risico dat dit leidt tot een reductie van de indringendheid
van de vakdeskundigheid en daarmee van de kwaliteit van het onderwijs.Mevrouw Van der Hoeven (CDA) signaleerde dat
het bij de bijscholing van herintreders vaak voorkomt dat zij wel de cursus
volgen, maar niet in het onderwijs gaan werken. Een werkgelegenheidsgarantie
of een detacheringsconstructie kan er misschien toe leiden dat meer mensen
voor het onderwijs kiezen.Op korte termijn begint een experiment met een opleiding van twee jaar
voor mensen met een uitkering. In eerste instantie gaat het hierbij om slechts
25 mensen. Sommige mensen komen hiervoor wel in aanmerking, maar anderen niet,
zoals de klassenassistenten. Als zij wel zo'n opleiding willen volgen, kan
het een probleem zijn dat zij dan geen uitkering meer krijgen.Bij de uitstroom van de lerarenopleidingen blijkt dat heel veel mensen
niet voor het onderwijs kiezen. Mevrouw Van der Hoeven vroeg de minister om
hoeveel mensen het gaat en of er maatregelen worden overwogen om te zorgen
dat mensen die zo'n gefinancierde opleiding hebben gevolgd, daadwerkelijk
voor de klas gaan staan. Kamerbreed is de motie-Hamer aangenomen om extra
studiefaciliteiten te creëren voor mensen die deze opleiding hebben gevolgd
en daarna een functie innemen in het onderwijs.Het is heel belangrijk om te zorgen dat de groeiende instroom bij de PABO's
kan worden opgevangen met de huidige capaciteit, maar het twee-min-tweebekostigingssysteem
kan hierbij problemen opleveren. Andere problemen hierbij zijn de bekostiging
van het HVO, die achterop is geraakt, en de korting op de financiering van
verkorte opleidingen zoals in Arnhem-Nijmegen, waardoor het voorkomt dat niet-bekostigde
studenten op een wachtlijst worden geplaatst.In 2001 en 2002 komt er 10 mln. beschikbaar voor de PABO's uit het budget
voor het basisonderwijs. Dit geld moet worden besteed aan PABO-overstijgende,
gezamenlijke activiteiten en voor ICT, evenals de PABO-upgelden van maximaal
25 mln. Mevrouw Van der Hoeven wilde bij de beoordeling van de vernieuwingsplannen
vooropstellen dat er meer studenten worden opgeleid.Er is niet veel nieuw geld voor innovatie, zodat de kans groot is dat
er niet veel terechtkomt van de vele plannen. De Onderwijsraad heeft hiervoor
een toetsingskader geformuleerd, maar het is nog onduidelijk wie deze toets
zal uitvoeren.Wel duidelijk is dat Maatwerk voor morgen niet kan worden uitgevoerd binnen
het huidige financiële kader. Mevrouw Van der Hoeven vroeg de minister
om een notitie over welk deel ervan kan worden uitgevoerd in 2000
en welk deel moet worden doorgeschoven naar 2001 of 2002, zodat er meer
zicht is op de haalbaarheid van de plannen.Bij de PABO's is er een enorme behoefte aan stageplaatsen, maar het aantal
groepen op de basisscholen neemt niet toe, zodat het aantal stageplaatsen
ook niet toeneemt.In de brief over dualisering wordt niet voldoende ingegaan op de totale
problematiek van de zij-instromers, zodat niet is beantwoord aan de motie-Van
der Hoeven c.s. hierover. Een van de punten bij dualisering is dat de duale
student in de laatste fase zelfstandig leraarstaken kan vervullen, onder de
verantwoordelijkheid van een bevoegde leraar. Er kunnen competentiekwesties
ontstaan, wanneer de student zich beroept op het feit dat hij zelfstandig
leraartaken kan vervullen en de begeleider op zijn eindverantwoordelijkheid,
op grond waarvan hij moet kunnen bijsturen.De minister heeft meegedeeld dat de tijdelijke LIO-wet voor de duale student
wordt verlengd. Voor welke fase van de opleiding geldt deze? Wordt hiermee
de betaalde LIO gecontinueerd, tegen de wens van de Kamer in? Deze studenten
bezetten wat de financiering betreft tijdelijk een beperkte formatieplaats.
Als scholen geen additionele bekostiging krijgen, kunnen de studenten op een
reguliere formatieplaats terechtkomen, als er een vacature voorhanden is.
Dat kan enerzijds betekenen dat er goedkopere onbevoegden voor de klas komen
op een reguliere formatieplaats en anderzijds dat er geen duale opleidingsplaats
meer is.Mevrouw Van der Hoeven vroeg de minister op welke wijze er op schoolniveau
geld beschikbaar is voor deze plaatsen en voor de begeleiding. Zij had geconstateerd
dat er in- en uitschrijvingen plaatsvinden tussen Maastricht en Rotterdam,
omdat in de ene plaats wel betaalde LIO-plaatsen zijn en in de andere plaats
niet. In de Randstad zouden wel additioneel betaalde LIO-plaatsen mogelijk
zijn met geld van het grotestedenbeleid.Er is f 1000 beschikbaar voor de begeleiding van studenten door de
basisscholen over vier jaar, maar dat is niet veel geld. Als er weinig geld
voor deze stages en begeleiding is, is er ook weinig tijd voor. Er moet een
ander financieringsritme worden gevonden om dualisering werkelijk te stimuleren.
In het bedrijfsleven wordt een deel van de loonsom gereserveerd in een fonds
voor onderzoek en opleiding (O&O). Daarmee kan een financieel kader worden
gecreëerd om de praktijkcomponent van de duale lerarenopleiding inhoud
te geven en om de helderheid en toegankelijkheid ervan te waarborgen.In het post-PNL-tijdperk is het belangrijk om de opleidingen de kans te
geven om een stap voorwaarts te doen. Een voorbeeld hiervan zijn de plannen
van SKIV, een coöperatieve vereniging met als doel de inhoudelijke herinrichting
van de lerarenopleiding en het realiseren van een jaarlijkse groei van de
instroom, om bijscholing in te richten als een soort creditsysteem, waarin
men licenties kan behalen.Mevrouw Van der Hoeven vroeg de minister om de PABO's een functie te geven
bij de toeleiding van allerlei soorten herintreders naar de arbeidsmarkt,
met name naar het BVE, bijvoorbeeld in de vorm van een bureau voor bemiddeling
en scholing. Op die manier kunnen ook meer 61-plussers worden ingezet.Mevrouw Van der Hoeven benadrukte dat scholen voldoende toegerust moeten
zijn om geweld op scholen op te vangen. Bij de opleidingen in Friesland is
een initiatief opgezet voor preventie en hulpverlening in het basis- en voortgezet
onderwijs. Aangezien iedereen hiermee geconfronteerd kan worden, in min of
meer ernstige vorm of mate, zouden op andere opleidingen ook dergelijke initiatieven
genomen moeten worden. Het antwoord van de regeringDe minister deelde mee dat het vernieuwingsplan
van de PABO's wordt beoordeeld door het ministerie en die van de tweedegraadslerarenopleidingen
door de Onderwijsraad. Hij onderschreef de opvatting dat er in principe zo
min mogelijk centrale regelgeving moet zijn. Hij streefde naar deregulering
en meer verantwoordelijkheid bij de instellingen, waarbij de nadruk moet worden
verlegd van de aanbodkant naar de vraagkant. Hij zegde toe dat er na deze
ronde een evaluatie plaatsvindt, waarbij ook bekeken wordt of de gevolgde
procedures voldoen.In het kader van de PABO-up is een additioneel budget van 25 mln. beschikbaar
om tot vernieuwing van het aanbod te komen in het kader van Maatwerk voor
morgen en voor ICT. Het is niet nodig om daarenboven nog extra middelen beschikbaar
te stellen. Er is wel sprake van een zekere spanning tussen het algemene streven
van de minister om te komen tot lumpsumfinanciering voor de instellingen en
deze specifieke, geoormerkte middelen.Bij de tweedegraadslerarenopleidingen is er een additioneel budget van
72,5 mln. voor vernieuwing. De Onderwijsraad beoordeelt de plannen op basis
van het kader dat daarvoor is vastgesteld. Het verdient aanbeveling om dat
traject eerst geheel te volgen en niet tussentijds tot wijzigingen te komen.Aan de motie over financiële prikkels om het studeren aantrekkelijk
te maken zitten nogal wat haken en ogen. Er moet eerst worden onderzocht of
het beoogde effect hiermee wordt bereikt. Het betreft substantiële bedragen,
omdat het niet alleen gaat om leningen en de aanvullende beurs, maar ook om
de basisbeurs, die een beurs wordt, als de opleiding binnen de termijn is
voltooid. Aan de vergoeding moet de voorwaarde verbonden zijn dat men een
aantal jaren verbonden blijft aan het onderwijs.Bij Maatwerk voor morgen is uitvoerig gediscussieerd over het inschakelen
van onbevoegden bij het voortgezet onderwijs. Het is duidelijk dat er momenteel
een tekort is aan docenten techniek en dat de opleidingen daarvoor te klein
zijn. Omdat het niet mogelijk is om van de ene op de andere dag een groot
aantal docenten techniek te werven, kunnen zij-instromers uit het bedrijfsleven
hierbij misschien soelaas bieden. Er is een convenant afgesloten met het MKB
over een experiment om te komen tot instroom van mensen uit het bedrijfsleven
naar het VMBO. Samen met de FME en VNO-NCW wordt gekeken op welke wijze mensen
uit het bedrijfsleven een aantal uren kunnen worden ingezet in het beroepsonderwijs
of het voortgezet onderwijs.Door de uitzendorganisatie Vedior wordt een aparte onderwijs-BV opgezet,
die de onderwijsinstellingen in staat stelt om uitzendkrachten voor het onderwijs
aan te trekken. Door haar specifieke capaciteiten en deskundigheid kan Vedior
de onderwijsinstellingen ondersteunen bij het realiseren van een modern personeelsbeleid
om de kwaliteit van scholen en docenten op peil te houden. Zij kan het personeelsaanbod
overzien en bijvoorbeeld contracten aanbieden waardoor docenten inzetbaar
zijn op verschillende scholen. Bij deze professionele bemiddeling voor de
zij-instromers in het onderwijs kan gebruik worden gemaakt van de stille reserve
die er nog is, omdat de tweedegraadslerarenopleidingen jarenlang meer studenten
hadden dan werd gevraagd. Het gaat hierbij enerzijds om bemiddeling om te
zorgen voor een groter aanbod, maar anderzijds moet de organisatie op orde
zijn. Het is belangrijk dat beide elementen goed in evenwicht zijn.Op de nadere vraag of er wettelijke belemmeringen zijn voor uitzendwerk,
antwoordde de minister dat er geen verbod op uitzendarbeid in VO en PO is.
Er wordt nog overleg gepleegd met Financiën over de BTW, omdat deze een
enorme prijsverhoging kan inhouden. Een belangrijk aspect van uitzendarbeid
is welk deel van de loonsom wordt gereserveerd voor pensioen en
welk deel direct wordt uitbetaald. Uitzendarbeid is niet de enige oplossing,
maar een aanvulling op het totale pakket aan maatregelen. Er zijn veel meer
mogelijkheden dan binnen de huidige arbeidsverhoudingen worden benut.De minister zegde toe een kwantitatief overzicht te geven van de tekorten
aan docenten per vak. Het lerarentekort is doet zich heel sterk voor in specifieke
regio's en bij specifieke vakken. De scholen proberen op allerlei manieren
de tekorten op te vangen. Allereerst moet de aantrekkelijkheid van de tweedegraadslerarenopleidingen
worden vergroot. Verder moet de zij-instroom goed worden geregeld. Het wetsvoorstel
hierover is voor advies voorgelegd aan de Raad van State en komt binnenkort
naar de Kamer. Hierin wordt de driehoek van de school, de opleiding en de
zij-instromer benadrukt, net als bij de LIO.Door een goed assessment kan gebruik worden gemaakt van de competenties
die deze mensen al hebben verworven, zodat zij geen al te uitgebreide opleiding
hoeven te volgen. De procedure voor assessment voor zij-instromers verloopt
volgens plan. Er is een proefassessment geweest om ervaring op te doen. Op
een advertentie met een aantal specifieke vacatures zijn 700 reacties gekomen,
waarvan 170 als aanmeldingen kunnen worden beschouwd. Daaruit zijn in eerste
instantie 97 kandidaten geselecteerd. Het experiment loopt tot 1 augustus
2000 en dan moet er een wettelijke basis voor worden gelegd. Dit wetsvoorstel
wordt begin 2000 aan de Kamer voorgelegd.Er is opgemerkt dat de opleiding funderend onderwijs basisvorming al is
opgenomen in paragraaf 2.9 van het actieplan van de PABO's, terwijl de
evaluatie van de basisvorming nog moet plaatsvinden. Het is niet de bedoeling
dat er al bij voorbaat allerlei opleidingen worden opgezet. De evaluatie basisvorming
komt op 1 februari in het kabinet en de Kamer kan deze zo spoedig mogelijk
daarna tegemoet zien, met een kabinetsstandpunt. Daarna komt de discussie
over wat voor soort opleiding nodig is voor de basisvorming, door wie deze
moet worden opgezet, en welke methode daarvoor het beste is: stapelen of aparte
opleidingen.Op het gebied van de regionale samenwerking tussen opleidingen en onderwijsinstellingen
zijn hier en daar goede vorderingen gemaakt, bijvoorbeeld in de regio Arnhem-Nijmegen.
Omdat de normen die zijn vastgesteld voor de eindkwalificaties waaraan docenten
moeten voldoen, voor iedereen hetzelfde zijn, is de landelijke inzetbaarheid
hierbij niet in het geding.De formele positie van de LIO is dat er enerzijds een arbeidsovereenkomst
is tussen de school en de LIO en anderzijds een leerovereenkomst tussen drie
partijen: de LIO, de school en de lerarenopleiding. De ontheffing van de bevoegdheid
is bij wet geregeld op voorwaarde van die leerarbeidsovereenkomst. De lerarenopleiding
blijft verantwoordelijk voor de begeleiding. Er zijn allerlei mogelijkheden:
voltijd, deeltijd of duaal. De begeleiding van de LIO's is onderdeel van de
gewone bekostiging van de lerarenopleiding en voor de scholen is structureel
15 mln. aan extra middelen beschikbaar. De LIO wordt in de personeelsformatie
opgenomen en krijgt gewoon salaris uitbetaald. Dat salaris bedraagt de helft
van de normale kosten van een docent. Dat is de verantwoordelijkheid van de
school. De fiscale faciliteit voor scholing en inzet van de begeleider bedraagt
circa 28% van de gemaakte kosten.Als een school een LIO in dienst heeft, mag deze volgens de regels van
het Vervangingsfonds worden ingezet voor de vervanging van een zieke leraar.
Dat mag worden gedeclareerd bij het fonds. Het is heel belangrijk dat de LIO
hierbij goed wordt begeleid. De minister zegde toe schriftelijke informatie
te geven over de mate waarin er dit jaar gebruik is gemaakt van het vervangingsfonds
voor LIO's.Er zijn dit jaar niet alleen LIO-plaatsen in de Randstad, maar er is geld
beschikbaar voor alle scholen in Nederland, in de vorm van een loonkostensubsidie
van 50%. Er kan sprake zijn van regionale verschillen bij de
vraag naar LIO's, die samenhangen met problemen bij de bezetting van vacatures.
In de Randstad wordt relatief veel gebruikgemaakt van de LIO-regeling.Bij het openbaar onderwijs in Rotterdam zijn 60 stagiaires als LIO aangenomen,
in de hoop dat een groot gedeelte hiervan kan worden aangesteld als leraar.
Andere scholen in Rotterdam werven heel actief bij PABO's elders in het land
en misschien ook in Maastricht. De minister was niet van plan onderwijsinstellingen
te verbieden in andere gebieden te werven. Hij beschouwde mobiliteit van leerkrachten
als positief, omdat er in sommige gebieden overschotten zijn, terwijl er in
andere gebieden tekorten zijn.Door de twee-min-tweesystematiek is er sprake van een vertraging in de
financiering. Dat is gunstig in een situatie met dalende leerlingenaantallen,
maar ongunstig bij een stijging. Bij specifieke, acute problemen zijn wellicht
oplossingen mogelijk door voorfinanciering binnen de opleidingen zelf, kijkend
naar het totale aantal instromers. Deze systematiek geldt voor het hele hoger
onderwijs. Er is geen geld voor een uitzondering voor de PABO's.Er is een algemene discussie gaande over de groei van de studentenaantallen
bij de HBO's. Als de precieze aantallen bij de voorbereiding van de begroting
voor 2001 boven tafel komen, kan de financiële bijdrage van het Rijk
aan de hand daarvan worden vastgesteld.Over de constatering dat er problemen zijn met de bekostiging van verkorte
opleidingen, door het loskoppelen van de bekostiging van lerarenopleidingen
van het aantal studenten en door de korting van 5 mln., merkte de minister
op dat er op grond van het regeerakkoord forse bezuinigingen voor het hoger
onderwijs zijn vastgesteld, die niet terug zijn gedraaid. De effecten daarvan
op het hoger onderwijs zijn duidelijk merkbaar. Het bij het regeerakkoord
vastgestelde uitgavenkader is bij de Voorjaarsnota en bij de begroting voor
2000 weer enigszins verhoogd. Als er sprake is van specifieke problemen bij
het lerarenbeleid, kunnen daarvoor oplossingen worden gezocht bij de Voorjaarsnota
en bij de discussie over de begroting voor 2001.Per 1 januari 2000 worden de belemmeringen voor werkzoekenden opgelost,
zodat het mogelijk is om met behoud van uitkering een opleiding tot leraar
te volgen. Door de overeenkomst hierover is de discussie over de sollicitatieplicht
overbodig geworden.De opleidingen en de politiek zijn volop bezig met het weghalen van allerlei
belemmeringen en met het scheppen van gunstige voorwaarden om de instroom
zo groot mogelijk te maken, maar er blijven grote tekorten op de arbeidsmarkt.
De vraag is in hoeverre men extra kan werven. Sommige IT-bedrijven bieden
nieuwe medewerkers f 20 000, maar dan krijgen zij nog niet voldoende
mensen.Het aantal afgestudeerde leraren dat werkzaam is in het onderwijs neemt
geleidelijk toe. Er werken ongeveer 300 000 mensen in het onderwijs en
jaarlijks kiezen ongeveer 15 000 mensen voor een baan in het onderwijs.
Er zijn er nog veel meer nodig, ook omdat de geboortegolf van na de oorlog
langzamerhand het onderwijs verlaat. Het onderwijs komt door al deze maatregelen
langzamerhand uit het dal. Er moet ook worden gezorgd voor aansluiting op
de onderwijsvernieuwing, zowel voor nieuwe studenten als voor de mensen die
al in het vak zitten, waarbij de nadruk moet worden gelegd op ICT en op vraagfinanciering.Er melden zich ook commerciële partijen die zich willen begeven op
de markt van de lerarenopleidingen. De kwaliteitseisen die aan de lerarenopleidingen
worden gesteld, zullen ook gelden voor deze marktpartijen.De onderwijsinstellingen hebben wettelijk tot taak om stageplaatsen beschikbaar
te stellen. Als zij op een gegeven moment te weinig stageplaatsen beschikbaar
stellen, merken zij later dat er te weinig docenten zijn. Als er te weinig
docenten zijn, is het weer moeilijk om voor begeleiding te zorgen. Hierdoor
ontstaat extra druk op het onderwijs, zodat alle mogelijke moeite
moet worden gedaan om meer instroom te krijgen, zowel van de lerarenopleidingen
als van zij-instromers.Op de nadere vraag van de heer Rabbae of er vervoersfaciliteiten kunnen
worden aangeboden bij het uitwijken naar andere regio's, als er in een bepaalde
regio sprake is van schaarste wat betreft stageplaatsen, antwoordde de minister
dat de partijen in het veld hiervoor een oplossing moeten zien te vinden.
De minister erkende dat dit moeilijk kan zijn, maar er is geen centraal budget
voor beschikbaar in Zoetermeer.De staatssecretaris deelde mee dat er vervolgonderzoek
wordt gedaan naar geweld op scholen, in aansluiting op dat van 1993. Er is
een campagne voor de veilige school gestart in het voortgezet onderwijs. In
het onderwijs worden allerlei mensen bijeengebracht op grond van de Leerplichtwet,
zodat het mogelijk is dat sommigen op het verkeerde moment op de verkeerde
plaats zijn, zoals in Veghel. Het imago van het onderwijs moet hier niet al
te zeer door worden geschaad.De lerarenopleidingen vallen in principe onder de verantwoordelijkheid
van de minister. Ondanks de alarmerende berichten over de werkgelegenheid
in het onderwijs hebben meer mensen de weg naar het onderwijs gevonden. Er
is een aanzienlijke groei van het aantal fulltimebanen: van 62 800 naar
67 700, maar deze is nog niet voldoende. Er is een toenemend aantal vrouwen
werkzaam in het onderwijs. Er is ook een kleine toename bij het ondersteunend
personeel.Op grond van de onderzoeken was al voorspeld dat het vervullen van vacatures
steeds ingewikkelder zou worden. Aan het begin van het schooljaar bleek dat
zelfs in de grote steden de meeste vacatures waren vervuld, maar de schoolleiders
en het management hebben daarvoor aanzienlijk meer inspanningen moeten verrichten
dan voorheen, met name in de Randstad en in het oosten van het land.Er zijn verschillende cijfers van het ROA en van het Sociaal en cultureel
planbureau over de toestroom van afgestudeerden naar het onderwijs. De ROA-cijfers
geven aan dat de doorstroming 96% is bij de PABO's, 61% bij tweedegraadslerarenopleidingen
en 73% bij eerstegraadslerarenopleidingen.Er zijn nog geen cijfers over de doorstroming van herintredende vrouwen
na de opfriscursus, waar zeer veel in wordt geïnvesteerd. Volgens het
CCO neemt het aantal plaatsingen in dezelfde mate toe als de deelname. Er
zijn inmiddels 1500 personen uit de stille reserve succesvol bemiddeld en
naar de opfriscursus zijn evenveel mensen geweest. Het is wel de bedoeling
dat degenen die deze cursus volgen, daarna aan het werk gaan. Er zitten verschillende
schakels tussen, omdat er uiteindelijk een school moet zijn die zo'n gegadigde
aanneemt. De staatssecretaris zegde toe te laten onderzoeken of de doorstroming
van opfriscursus naar een baan goed verloopt.Wat betreft allochtone studenten is de instroom bij de PABO's met 50%
gestegen. Het sectorbestuur onderwijs heeft gemeld dat de voorbereiding van
de campagne «Meer kleur in het onderwijs» goed op gang is gekomen.
Er worden vier pilotprojecten opgezet in de grote steden. Er is samenwerking
gezocht met andere organisaties op dit terrein. Echo heeft haar medewerking
al toegezegd. De staatssecretaris zegde toe dat zij de Kamer informeert over
de verdere voortgang.Er wordt ook contact opgenomen met het GAK om te kijken of er overtollig
hoger opgeleid personeel is dat ingezet kan worden in de onderwijssector.
In de krant wordt steeds gespeurd naar nieuwe groepen die bij het onderwijs
kunnen worden ingezet. Er is met succes onderhandeld met Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het opheffen van de beperkingen voor mensen in fase 2
en 3 van de WW. Het gaat dan om hoger opgeleiden die in twee jaar omgeschoold
kunnen worden voor het onderwijs. Met het MKB is onderhandeld over docenten techniek voor het VMBO, omdat
het lerarenbestand in deze sector sterk is verouderd. Het MKB heeft hier zeer
enthousiast op gereageerd met een aanbod van detachering voor een duaal traject
naar het VMBO. Het gaat hierbij om het uitlenen van mensen aan de scholen.
De uitwerking van de plannen van het MKB voor het vak techniek ligt al bij
de Kamer. Er komen nog plannen voor samenwerking met andere partners. De mogelijkheid
van een O&O-fonds wordt serieus overwogen. Dit kan ook worden gebruikt
voor om- en bijscholing van zittende docenten.Er is ook een initiatief genomen door de arbeidsvoorziening. Deze heeft
in zes plaatsen in verschillende regio's groepen werkzoekenden bij de lerarenopleidingen
voortgezet onderwijs aangemeld. Er is sprake van een gemeenschappelijke financiering:
van OCW voor de normale bekostiging en van de Arbeidsvoorziening voor de extra
bekostiging. Sommige instellingen nemen zelf initiatieven, bijvoorbeeld voor
deeltijdopleidingen, om de vacatures in het onderwijs te kunnen vervullen,
maar deze moeten wel worden gestroomlijnd.Er is sprake van heel veel imperfecties op deze arbeidsmarkt, vooral wat
betreft de leeftijdsopbouw. Het aantal leraren jonger dan 25 jaar is verdubbeld,
dat wil zeggen van 1% naar 2% gegaan. Het zwaartepunt van de leeftijdspiramide
en van het loongebouw ligt heel sterk aan de bovenkant. Als de bedoeling is
om de leraren te behouden voor het onderwijs, moeten zij af en toe de tunnel
uit kunnen, waar zij voor hun gevoel in zitten. Bij een onderzoek naar de
arbeidssatisfactie van leraren bleek dat er een heel eenzijdig spinnenweb
is. Binnen de arbeidsorganisatie is er wel waardering voor wat zij doen en
het is leuk om contact te hebben met leerlingen, want dat is elke dag anders,
maar aan de andere kant van het spinnenweb is helemaal niets.Bij kwaliteit gaat het om vakkencombinaties en vakverbreding. De wet geeft
de ruimte aan leraren die bijvoorbeeld bevoegd zijn in natuurkunde, om eventueel
andere vakken te geven. Deze ruimte wordt nu benut en bij de evaluatie van
de basisvorming in februari worden de verdere mogelijkheden verkend. Uit het
rapport van de inspectie blijkt wel dat er problemen kunnen ontstaan met deze
flexibiliteit en met de onderlinge afstemming tussen leraren.Bij de evaluatie van de basisvorming wordt bekeken hoe meer samenhang
kan worden aangebracht in het programma, met name in de eerste jaren en in
het VMBO. Hierbij is overleg tussen leraren van verschillende vakken van belang.
Bij sommige scholen wordt de methode toegepast dat leerlingen in de eerste
jaren minder leraren zien, omdat het voor de leerlingen lastig kan zijn, als
zij vijftien verschillende docenten hebben.In de nota Maatwerk voor morgen is ook ingegaan op de mogelijkheid om
de klassenassistent om te scholen tot docent voor het primair onderwijs. De
zij-instroom bij het PO is van een andere aard dan bij VO of BVE. Na 1 januari
kunnen mensen die hoger opgeleid zijn en een WW-uitkering krijgen, een opleiding
volgen met behoud van uitkering. Voor klassenassistenten die alleen MBO hebben,
is die mogelijkheid er niet, maar zij kunnen gebruikmaken van het duale traject.
Dan hebben zij een aanstelling als onderwijsassistent en leren via een leerovereenkomst,
zodat zij naast hun werk in het onderwijs hun kwalificatie kunnen verbeteren
van MBO- naar HBO-niveau. De onderwijsassistenten doen op zeer veel scholen
zeer gewaardeerd werk en hierbij heeft ook een toename plaatsgevonden.Er is een veel grotere groep aangeschreven als stille reserve bij het
PO dan uiteindelijk beschikbaar blijkt te zijn. Daarvan is een nog kleinere
groep aan het werk of in de opfriscursus. Het gaat dan om 1500 mensen, waar
ook de leerkrachten van 61 jaar en ouder bij zitten. Zij beginnen het liefst
in de onderbouw en kunnen misschien later worden ingezet voor andere groepen. De kinderopvang is hierbij een cruciale variabele, vooral bij vervanging,
omdat er nog geen voorzieningen zijn voor incidentele opvang. In de CAO is
al 15 mln. opgenomen voor kinderopvang. Bij de algemene politieke en financiële
beschouwingen is hiervoor twee keer 10 mln. gereserveerd. Vanaf volgend jaar
is er in totaal 35 mln. beschikbaar voor kinderopvang in het onderwijs. Daarmee
kunnen de wachtlijsten volgend jaar weggewerkt zijn, volgens de tripartiete
commissie kinderopvang en de SUK, zodat er weer allerlei mensen beschikbaar
zijn voor het onderwijs, hetzij als vervanger, hetzij als reguliere kracht.In het rapport basisvorming wordt ook aandacht besteed aan maatregelen
om te zorgen dat de leerkrachten de vernieuwingen in het onderwijs kunnen
blijven volgen. De inspectie heeft hierover belangrijke bevindingen geformuleerd.
Hierover komt tevens medio 2000 een discussie bij van de Wet op het leraarschap.De staatssecretaris sprak de hoop uit dat met deze maatregelen geen nieuwe
varkenscyclus wordt ingezet, maar dat er een evenwicht wordt gecreëerd.
Er is ook sprake van beweging op de arbeidsmarkt, omdat mensen die al in het
onderwijs zitten, verder solliciteren om hun positie te verbeteren of om naar
een andere school of regio te gaan. In regio's waar overschotten zijn, komen
bijvoorbeeld mensen die graag uit de Randstad weg willen. Sommige mensen zitten
nog steeds vast en schrijven na de debatten over tekorten in het onderwijs
brieven dat zij ook graag aan het werk willen.Bij de motie-Melkert is 30 mln. beschikbaar gekomen voor scholen met leerlingen
in achterstandssituaties, in PO, VO en in BVE, om personeel te werven en te
behouden. Dat bedrag is met middelen uit de begroting verdubbeld. Voor basisscholen
waar 70% of meer van de leerlingen een gewicht van 1.9 heeft, en voor scholen
in het speciaal onderwijs waarvan 50% of meer leerlingen in aanmerking komen
voor CUMI-faciliteiten, is 30 mln. beschikbaar. Er zijn ook faciliteiten voor
het verminderen van het lerarentekort in het VMBO, waar meer dan 15% CUMI-leerlingen
zitten, omdat de grootste tekorten bij deze onderwijsvormen voorkomen. De
scholen kunnen een premie of toelage toekennen bij werving of behoud van personeel.
Ook kunnen zij het verzilveren van ADV-rechten aantrekkelijker maken, binnen
de school de arbeidsomstandigheden verbeteren of een tegemoetkoming geven
in woonlasten, reiskosten, kinderopvang of voor functiedifferentiatie. Voor
de vervangingspools is nog eens 3 mln. extra uitgetrokken. Deze maatregelen
zijn het gevolg van recente discussies over de tekorten en kunnen wellicht
leiden tot een nieuw evenwicht.Nadere gedachtewisselingMevrouw Hamer (PvdA) merkte op dat er wel
veel maatregelen worden genomen, maar dat er soms weer andere problemen opduiken
waarvoor snel nieuwe maatregelen nodig zijn. De financiering van de PABO's
is hiervan een voorbeeld. Mevrouw Hamer vroeg de minister om een notitie waarin
de ontwikkeling van de financiering van de PABO's precies wordt uiteengezet.
Over ongeveer een halfjaar zou er een rapportage moeten komen over de problemen
die zich voordoen bij dualisering. Zij wilde ook meer inzicht in de ontwikkelingen
per vak bij de tweedegraadsopleidingen, zodat daar gericht naar gekeken kan
worden.Mevrouw Hamer was blij met de toezegging van de minister dat de vernieuwing
over een jaar wordt geëvalueerd. Zij benadrukte het belang van een omslag
naar minder bureaucratische rompslomp, meer activiteiten en prestatiebekostiging.Wat betreft de flexibiliteit merkte mevrouw Hamer op dat het goed is dat
de instellingen een initiatief hebben genomen om te komen tot een opleiding
tot docent basisvorming. Dat stuk ligt er al een tijdje, maar de instellingen
weten kennelijk nog niet dat zij nog even moeten wachten met
dit initiatief. Het is beter dat het ministerie hen hiervan op de hoogte stelt
dan dat het via de Kamer moet.De heer Cornielje (VVD) constateerde met voldoening
dat er niet vooruitgelopen mag worden op de evaluatie basisvorming door het
invoeren van combinatievakken en de opleiding basisvorming.Hij juichte de mogelijkheid van uitzendwerk in het onderwijs toe, waarbij
niet alleen Vedior, maar ook andere uitzendorganisaties betrokken kunnen worden.
Er worden steeds meer verschillende groepen aangeboord door het activeren
van de stille reserve en door mensen uit het bedrijfsleven in te zetten voor
technische vakken. Daardoor wordt de bemiddeling steeds ingewikkelder en een
uitzendorganisatie kan daar beter op inspelen. De lerarenopleidingen kunnen
ook rekening houden met al deze doelgroepen en opleidingen op maat maken.Bij de dualisering is de vraag of de stagevariant gehandhaafd blijft naast
de werknemersvariant met een leerarbeidsovereenkomst.De heer Cornielje achtte het geen goede ontwikkeling dat MBO'ers worden
ingezet in het BVE. Hij gaf de voorkeur aan een duaal traject voor een onderwijsassistent,
technisch assistent of instructeur. Pas wanneer zij een hoger onderwijsniveau
hebben bereikt, kunnen zij worden ingezet als leraar. Hij vroeg de minister
of de inspectie hier strikt op let.Het stuk over het MKB en de technische vakken was de heer Cornielje onbekend.
Hij vroeg of de staatssecretaris dit naar de Kamer heeft gestuurd.De heer Cornielje stelde voorop dat de onderwijsarbeidsmarkt vergelijkbaar
moet zijn met de rest van de arbeidsmarkt, maar dat dit kan worden verstoord
door allerlei specifieke regelingen. Als de knelpunten zijn opgelost, moeten
mensen niet door een premie zijn vastgezet op moeilijke scholen op moeilijke
plaatsen. Bij de uitwerking van het arbeidsmarktknelpuntenbudget moet ook
worden geprobeerd om de mobiliteit te bevorderen, zodat de lasten niet steeds
bij dezelfde groep terechtkomen.De VVD-fractie gaf de voorkeur aan competentiebeloning in een objectieve
vorm. Nieuwe bevoegdheden kunnen worden verworven door het halen van extra
akten in plaats van vakverbreding. Competentiebeloning is ook van belang voor
het vergelijkbaar maken van de onderwijsarbeidsmarkt en met andere arbeidsmarktsectoren.Mevrouw Lambrechts (D66) stemde ermee in dat
de discussie over de opleiding basisvorming volgt op de evaluatie van de basisvorming.
Het gaat erom kennis en kunde samen te brengen en mensen te bemiddelen naar
het onderwijs, zoals nu door Vedior gebeurt volgens de minister. Bij een samenhangend
geheel van lerarenopleidingen moeten ook de eerstegraadsopleidingen betrokken
worden. Het idee van educatieve faculteiten kan hiervoor weer uit de kast
gehaald worden. Het advies van de Onderwijsraad hierover dreigt nu als mosterd
na de maaltijd te komen.Wat betreft de positie van de Onderwijsraad merkte mevrouw Lambrechts
op dat zij de voorkeur geeft aan een onafhankelijk adviesorgaan dat adviseert
over ontwikkelingen op de langere termijn. Het moet geen verlengstuk zijn
van het ministerie.Mevrouw Lambrechts merkte op dat het voorbeeld van de varkenscyclus duidelijk
maakt dat de noodmaatregelen ook het etiket moeten hebben dat het noodmaatregelen
zijn. De assessment hoeft niet per se wettelijk geregeld te worden, maar kan
best onder de vlag van de Experimentenwet worden ingevoerd. Het budget voor
arbeidsmarktknelpunten is over vijf jaar misschien ook niet meer nodig.De heer Rabbae (GroenLinks) vroeg een nadere
toelichting op het slechts gedeeltelijk financieren van de verkorte trajecten,
waartegen het landelijk overleg van opleidingen bezwaar heeft gemaakt. Mevrouw Van der Hoeven (CDA) vroeg om de PABO's
en de lerarenopleidingen te betrekken bij de contracten met Vedior. Zij merkte
op dat er heel veel vragen over de regeling voor werkzoekenden binnenkomen.
Zij wilde deze regeling graag op papier hebben, zodat die vragen direct beantwoord
kunnen worden. Er zijn veel plannen voor de financiering van de opleidingen
op langere termijn, waarbij het gaat om maatwerk. Mevrouw Van der Hoeven vroeg
om hiervan een overzicht te krijgen, naast de voortgangsrapportage. Verder
vroeg zij of de minister de mogelijkheid van O&O-fondsen aan de orde stelt
bij de onderwijs-CAO.De minister deelde mee er in de toekomst structureel
sprake zal zijn van zij-instromers in het onderwijs. Lerarenopleidingen en
onderwijsinstellingen krijgen hierdoor te maken met een grotere variëteit
aan leerkrachten: fulltime, parttime, met een carrière in het onderwijs
of van elders.MBO'ers met drie jaar werkervaring mogen volgens de Wet educatie en beroepsonderwijs
(WEB) tijdelijk als leraar worden aangesteld voor praktijkvakken in de BVE-sector.
Zij moeten eerst een didactische cursus volgen van 640 uur en daarna kunnen
zij als docent in vaste dienst worden benoemd.Het advies van de Onderwijsraad over een samenhangend pakket van lerarenopleidingen
komt in februari.Tot 1 augustus 1999 was er sprake van een volledige subsidie voor LIO's,
zodat het niet nodig was om te declareren. Er zijn wel cijfers over de ontwikkeling
vanaf 1 augustus, maar deze geven nog geen betrouwbaar beeld van de mate
waarin gebruik wordt gemaakt van het Vervangingsfonds. De minister zegde toe
hierover nadere informatie te geven. Naast de betaalde LIO's zijn er nog altijd
stageplaatsen mogelijk. De keuze daartussen is ter beoordeling aan de scholen
en aan de studenten zelf.De minister zegde toe dat er een overzicht komt van de financiële
vertaling van de maatregelen voor zij-instromers bij de PABO's en de tweedegraadsopleidingen
in het kader van Maatwerk voor morgen. Het initiatief van Vedior valt hierbuiten.De tijdelijke regeling voor het arbeidsmarktknelpuntenbudget wordt binnenkort
naar de Kamer gestuurd, zoals al bij de begrotingsbehandeling is aangekondigd.De staatssecretaris zegde toe schriftelijk
te antwoorden op de vragen over humanistisch vormingsonderwijs en over het
initiatief in Friesland. Het is niet mogelijk om vooruit te lopen op de uitkomst
van de CAO-onderhandelingen. Als deze goed verlopen, wordt misschien een deel
van de loonsom gereserveerd voor een O&O-fonds.Behalve Vedior is er ook een experiment van CCO met uitzendarbeid in het
onderwijs. Hieraan is gestalte gegeven via het SBO. Het gaat hierbij om samenwerking
tussen USZO en Manpower.Het rapport van het MKB is in Nieuwspoort aan de staatssecretaris overhandigd.
Het is opgenomen in de uitgebreide opsomming van maatregelen bij de voortgangsrapportage
van Maatwerk voor morgen.De voorzitter van de commissie,Van der HoevenDe griffier van de commissie,MattijssenXNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van der Vlies (SGP), Van de Camp
(CDA), Van der Hoeven (CDA), voorzitter, Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66),
Dittrich (D66), Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Van Zuijlen
(PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel (PvdA), ondervoorzitter, Passtoors (VVD),
Van Bommel (SP), Belinfante (PvdA), Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer
(PvdA), Nicolaï (VVD), Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü
(VVD), Wijn (CDA), Eurlings (CDA).Plv. leden: Stellingwerf (RPF), Schimmel (D66), Mosterd (CDA),
Atsma (CDA), Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer
(VVD), Van Baalen (VVD), Valk (PvdA), De Cloe (PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek
(PvdA), Blok (VVD), Poppe (SP), Gortzak (PvdA), Middel (PvdA), Schreijer-Pierik
(CDA), Spoelman (PvdA), Brood (VVD), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Rijpstra
(VVD), Verhagen (CDA), Visser-van Doorn (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23328-60.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl