Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid; Verslag algemeen overleg op 9 december 1999 over het ziekteverzuim in het onderwijs
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22187, nr. 99

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

24-02-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

22187 nr. 99

21-02-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22187Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 47 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 187Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheidnr. 99VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 februari 2000De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1
heeft op 9 december 1999 overleg gevoerd met minister Hermans van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen over het ziekteverzuim in het
onderwijs.Hierbij konden de volgende brieven worden betrokken:– d.d. 24 maart 1999 ter aanbieding van de rapporten Ziekteverzuimonderzoek
1997 en het rapport «Kink in de kabel» (OCW-99-259);– d.d. 1 juli 1999 ter aanbieding van de beleidsreactie op het rapport
«Kink in de kabel» (22 187, nr. 93);– d.d. 1 september 1999 inzake ziekteverzuimcijfers 1998 (26 200-VIII,
nr. 110);– d.d. 16 september 1999 ter aanbieding van het jaarverslag 1998
van de Stichting vervangingsfonds/BGZ (OCW-99–861);– d.d. 29 oktober 1999 inzake bekostiging Arbo-contracten (26 427,
nr. 10);– d.d. 3 december 1999 ter aanbieding van de definitieve rapportage
«Ziekteverzuimcijfers PO/VO 1998»;– d.d. 3 december 1999 inzake experimenten met intensieve begeleidingstrajecten
voor zieke werknemers.Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Barth (PvdA) vond het ziekteverzuim
in het onderwijs zorgwekkend. In het basisonderwijs dreigt dat dit jaar boven
de 8% uit te komen en in het speciaal onderwijs ligt dat zelfs nog hoger.
Het onderwijs kent het hoogste ziekteverzuimpercentage van alle sectoren van
de arbeidsmarkt, zelfs hoger dan de zorg. Terecht is het daarom in de intentieverklaring
voor het Arbo-convenant aangegeven als een bedrijfstak met een hoog risico.
Als het ziekteverzuim met 1%-punt zou dalen, scheelt dat ongeveer 1500 vervangers
per jaar.Het ziekteverzuim in het onderwijs wordt vooral veroorzaakt door psychische
klachten die ongeveer 40% van de instroom uit het onderwijs in de WAO veroorzaken.
Tijdens de begrotingsbehandeling van Sociale Zaken Werkgelegenheid heeft de
PvdA-fractie aangegeven dat er wat haar betreft twee kernwoorden zijn voor
het terugdringen van het ziekteverzuim, te weten «preventie» en
«reïntegratie». Is de minister het ermee1eens dat zolang hieraan geen prioriteit wordt verleend discussies over
hoogte en duur van de uitkeringen voor deze categorie moeten worden vermeden?
Mevrouw Barth spoorde de minister daarom aan tot een grotere daadkracht op
dit punt en herinnerde voorts aan de suggestie van haar fractie in het debat
over «Maatwerk voor morgen» om een adviescommissie in te stellen
om de oorzaken en de gevolgen van de hoge werkdruk in het onderwijs te onderzoeken.
De minister wilde eerst de Onderwijsraad om advies vragen, maar die adviesaanvraag
is nog niet de deur uit, terwijl het debat over «Maatwerk voor morgen»
al ruim een halfjaar geleden is gehouden. De intentieverklaring voor het Arbo-convenant
belooft overigens ook een schat aan informatie over het ziekteverzuim. Is
de minister bereid om alle informatie aan de Kamer te verstrekken?Van alle basisscholen die een beroep doen op het aanvullend pakket van
het vervangingsfonds blijkt 40% een ziekteverzuim te kennen van meer dan 4%,
doordat zij worden geteisterd door bijvoorbeeld interne conflicten en gebrekkige
samenwerking. Dat benadrukt het belang van investeren in een goed personeelsbeleid
en in het management op de scholen, maar ook op de korte termijn moet een
aantal maatregelen worden genomen. Mevrouw Barth pleitte in ieder geval voor
een onderzoek naar het ziekteverzuim onder deeltijders. Is de minister daartoe
bereid, vooral bij scholen met kleine besturen? Immers, vooral bij de zogenaamde
«eenpitters» is het risico van ziekteverzuim hoger.De Kamer heeft nogal lang gewacht op een antwoord op de vraag of scholen
wel voldoende geld hebben om een fatsoenlijk arbeidsongeschiktheidspakket
in te kopen. Op 29 oktober jl. schreef de minister de Kamer dat voor terugdringing
van het ziekteverzuim een extra inspanning nodig is en dat Arbo-contracten
de basis vormen van een goed personeelsbeleid, maar dat de scholen op zich
wel over voldoende middelen beschikken om daartoe over te gaan. De PvdA-fractie
deelde die analyse niet; zo moet voor deeltijders een volledig contract worden
afgesloten, terwijl juist de preventie erbij is gekomen en de scholen daar
geen geld voor krijgen. Zij heeft daarom ook op volledige bekostiging aangedrongen.
Een gemiddelde basisschool komt f 900 per jaar tekort, dus in totaal
15 mln. op jaarbasis. De minister acht het de verantwoordelijkheid van het
schoolbestuur om een goed Arbo-pakket in te kopen, maar door de omvang van
het ziekteverzuim en door het lerarentekort gaat dit naar de mening van mevrouw
Barth toch wel de verantwoordelijkheid van het individuele schoolbestuur te
boven. Het kabinet zal actie moeten ondernemen, want het geld moet er komen.
Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft 160 mln. beschikbaar voor het afsluiten
van Arbo-convenanten en voor reïntegratie en de werkgevers hebben toegezegd
nog eens 160 mln. erbij te leggen.In het rapport «Kink in de kabel» van het Verweij-Jonkerinstituut
blijkt dat de communicatie slecht is, dat er veel bureaucratie is en dat vele
scholen de WAO nog steeds gebruiken om personeelsproblemen op te lossen. Ook
hier moet de minister een grote daadkracht tentoonspreiden. Het is van groot
belang om tijdig in te grijpen bij ziekteverzuim, dat wil zeggen binnen zes
weken. In het voortgezet onderwijs blijken de scholen echter pas na een maand
of drie vervanging aan te vragen. In het rapport wordt aangeraden om casemanagers
aan te stellen die verantwoordelijk worden gesteld voor de reïntegratie.
Gezien het succesvolle experiment met regioconsulenten pleitte de PvdA-fractie
ervoor dat landelijk in te voeren in plaats van de functie van casemanager
neer te leggen bij de directeur van de school, zoals de minister voorstelde.
De PvdA-fractie achtte dat laatste niet alleen onwenselijk maar ook onmogelijk,
omdat de directeur het dossier van de zieke niet mag beheren. Bovendien raadt
het Verweij-Jonkerinstituut aan om de casemanager onafhankelijk te laten zijn.
Schooldirecteuren hebben de kennis noch de tijd om deze rol te vervullen en
beseffen bovendien vaak niet het belang ervan. De PvdA-fractie drong er ten slotte bij de minister op aan hiervoor niet alleen voldoende
geld beschikbaar te stellen maar ook om hieraan voldoende prioriteit te geven.De heer Passtoors (VVD) wees op de cijfers
in rapporten en onderzoeken, waaruit blijkt dat het ziekteverzuim zowel in
het basisonderwijs als in het voortgezet onderwijs in 1998 is gestegen maar
in het speciaal onderwijs gelijk is gebleven. Opvallend is dat de grote stijgingen
plaatsvinden bij vrouwen tussen 35 en 45 jaar en bij mannen tussen 45 en 55
jaar en dat het op scholen in stedelijk tot sterk verstedelijkt gebied hoger
is dan elders. Hij vond het overigens merkwaardig dat zowel in het basisonderwijs
als in het speciaal onderwijs op de kleine en de grotere school het ziekteverzuim
vrijwel gelijk is, maar dat er een grote discrepantie is tussen frequentie
en duur: op een kleine school is de frequentie hoger is maar de duur minder.
In het voortgezet onderwijs is het net omgekeerd. Ook daar neemt het ziekteverzuim
toe naarmate de school groter is, maar wordt de frequentie kleiner en de duur
weer langer. In het onderzoek is niet gekeken of het ziekteverzuim onder de
directie, die wel in het nulverzuim is gemeten, vooral op de kleinere basisscholen
veroorzaakt wordt door het feit dat de directeur vaak zelf de vervanging overneemt
waardoor de druk toeneemt.Het voorkomen van ziekteverzuim is uiteraard belangrijker dan het genezen
en bovendien is het goedkoper. Maar dan moet er wel een goed management zijn,
een goed personeelsbeleid en een goede sfeer. De heer Passtoors sloot zich
aan bij de opmerking dat snel en tijdig moet worden gezorgd voor vervangers.
Naarmate meer intern vervangen wordt, wordt de frequentie van het ziekteverzuim
groter. Dat betekent dat er vervangerspools moeten komen. Gelukkig blijkt
uitzendwerk in het onderwijs ook mogelijk te zijn en wel door samenwerking
met Vedior.De VVD-fractie pleitte voor meer aandacht voor de meldingsprocedure. Doordat
men niet eenvoudig kan afbellen via de administratie of de secretaresse maar
dat bij de leidinggevende of de personeelsvertegenwoordiger moet doen, kan
sneller worden gereageerd en kan de reïntegratie sneller op gang komen.
Het zou goed zijn om al in de derde week van de ziektemelding de eerste stappen
naar reïntegratie te zetten.De heer Passtoors pleitte ook voor mobiliteitspools en flexibele arbeidstijden,
evenals voor een effectieve afschaffing van de afvloeiingsregeling. Als men
vastloopt op school, bijvoorbeeld door problemen met de leiding (zo'n 40%
gaat om psychische redenen de AOW in) wil dat niet zeggen dat men niet elders
in het onderwijs kan werken.Het onderwijs heeft pas kort ervaring met de Arbo-dienst. Doordat het
bedrijfsleven zelf verantwoordelijk is geworden, ziet men het belang daarvan
sneller in. De Arbo-dienst is dan ook in eerste instantie een verantwoordelijkheid
van het bestuur. Vanuit het personeelsbudget of het profielbudget zijn er
middelen voor scholen met een extreem ziekteverzuim.Volgens mevrouw Van der Hoeven (CDA) was stijging
van het ziekteverzuim de oorzaak van de vervangingsproblematiek met als gevolg
een uitval van 1000 fte. In de aanpak van het ziekteverzuim moest haars inziens
een ander aangrijpingspunt dan sancties worden gekozen om de mensen weer terug
te krijgen voor de klas. Zij pleitte voor continuering en uitbreiding van
het reïntegratieproces. Een landelijke dekking kost 15 mln. en heeft
een opbrengst van 50 mln.! Reïntegratie geeft enorme besparingen op de
vervangingskosten en bovendien hoeven de kinderen niet naar huis te worden
gestuurd. Door zorgbemiddeling blijkt zo'n 70% van de mensen reïntegreerbaar
te zijn.In de praktijk blijkt de bekostiging van scholen voor het aangaan van
de Arbo-contracten inderdaad niet adequaat te zijn. De scholen krijgen gemiddeld
f 100 per persoon per jaar terwijl de werkelijke kosten rond de f 130
per jaar liggen, in de marktsector zelfs zo'n f 200 per persoon per jaar. Het is dus niet sober, maar een tekort en dan kan toch niet verwacht
worden dat goede Arbo-contracten worden afgesloten. De minister wil door een
reallocatie van de middelen binnen het aanvullend pakket – 12 mln. –
het ziekteverzuim bekostigen maar deze middelen zijn al ingezet om het ziekteverzuim
te beperken. Als er op een begroting geld is om deze problemen te verlichten,
moet dat gebruikt worden. De CDA-fractie was het er dan ook zeer mee eens
dat het Arbo-convenant voor oktober 2000 moet worden afgesloten. Overigens
vormen Arbo-convenanten slechts het kader en zal de inhoud ervan een vertaling
moeten vinden op de werkplek.Er blijkt een statistisch verband te zijn tussen de mate van interne vervanging
en de stijging van het ziekteverzuim. De CDA-fractie pleitte voor een nader
onderzoek naar een eventueel oorzakelijk verband.Vrouwelijke parttimers, ouderen en mannen met zorgtaken blijken tot de
risicogroepen te behoren. Hoe is het mogelijk dat de bij het vervangingsfonds
gedeclareerde vervanging afneemt terwijl het ziekteverzuim toeneemt? Het ziekteverzuim
bij het onderwijsondersteunend personeel blijkt schrikbarend hoog te zijn,
maar omdat het om een kleinere groep gaat, wordt er weinig aandacht aan geschonken.
Het ziekteverzuim in het hoger onderwijs is hoger dan in andere sectoren maar
een analyse van de verschillen ontbreekt. Waardoor hebben RK- en PC-scholen
consequent een lager ziekteverzuim? Is dit niet het gevolg van een gedeeld
waarden- en normenpatroon, dat wil zeggen dat men gezamenlijk weet waarvoor
men staat? Uit onderzoek blijkt dat een gedeeld waarden- en normenpatroon
leidt tot minder stress en dus tot minder verzuim.Verwijzend naar de Pastoor Jacobsschool in Sittard waar het verzuim niet
verwijtbaar is aan het bestuur, stelde mevrouw Van der Hoeven dat de verwijtbaarheid
en de toepassing van de hardheidsclausule in de regelgeving van het vervangingsfonds
in de praktijk niet bepaald worden door de feitelijke situatie maar door de
financiële positie van dat vervangingsfonds. Het vervangingsfonds mag
geen vervangingskosten betalen voor gedetacheerden afkomstig uit organisaties
die er niet bij zijn aangesloten, waardoor het onmogelijk wordt om personeel
uit bedrijven te detacheren. Dit moet toch worden opgelost alvorens gebruik
te maken van uitzendkrachten? Als ten gevolge van regelgeving molenstenen
gecreëerd worden, moet er iets aan die regelgeving worden gedaan.Het vervangingsfonds vertoont een negatief exploitatiesaldo en de uitgaven
moeten dan ook beheerst worden, hoewel de oorzaak deels ligt in de financiële
uitgangspositie van het fonds en de hoogte van de premieopslag in relatie
tot het stijgende ziekteverzuim en de steeds duurder wordende vervanging.In de beleidsreactie op Kink in de kabel wordt wat betreft de coördinatie
in de informatievoorziening en de communicatie tussen het schoolbestuur teveel
op het bord van de schoolleider gelegd zonder de bijbehorende faciliteiten
en verplichtingen bij de Arbo-dienst en USZO. Voorgesteld wordt de werkgever
als casemanager te laten optreden, maar dat vereist wel een intensief en tijdig
contact en een wettelijke informatieplicht van de Arbo-dienst. Het verschil
tussen regiomanagers en casemanagers uit Kink in de kabel moet helder worden.
De CDA-fractie wenste geen ontkoppeling tussen werknemer, werkgever en de
verzuimorganisaties, want helder moet worden wie eigenaar is van het probleem.
Er moet een constructie worden gevonden, die werkbaar is voor het veld en
als een casemanager kans ziet om iemand eerder te laten helpen, had de CDA-fractie
daar niets op tegen. De minister legt het probleem neer bij de werkgever,
terwijl deze geen wettelijke instrumenten heeft om die taak uit te voeren.
Er moet een praktische oplossing worden gevonden om het ziekteverzuim aan
te pakken. De arbeidsreserve die nu voor vervanging wordt ingezet, komt daarmee
beschikbaar om de klassenverkleining te realiseren. Mevrouw Lambrechts (D66) merkte allereerst
op dat ziekteverzuim en ADV samen voor een groot deel debet zijn aan de moeilijkheden
met de vervanging. Wil de minister de Kamer in de toekomst sneller de cijfers
over het ziekteverzuim doen toekomen? Gezien de dramatische stijging–
van 6,8% in 1997 naar 7,7% in 1998 en 8,3% in 1999 – pleitte de D66-fractie
voor halfjaarlijkse cijfers.De vorige minister had een contract met het LISWO in plaats van met BNA.
BNA was twee keer zo duur maar leverde gunstiger prognoses voor het ziekteverzuim.
Nu die prognoses echter niet uitkomen en het participatiefonds mede daardoor
in financiële problemen dreigt te komen, moet de minister het contract
opnieuw tegen het licht houden en bezien of het LISWO toch niet de betere
partner in het geheel is.In de tweede plaats blijkt uit de cijfers dat een effectieve aanpak van
het ziekteverzuim het probleem van het lerarentekort vermindert. Als het ziekteverzuim
kan worden gehalveerd, zullen de problemen op korte termijn grotendeels zijn
opgelost.Mevrouw Lambrechts vond het triest te moeten constateren dat het onderwijs
kennelijk zo is ingericht dat zoveel goed opgeleide mensen er zo ziek van
worden. Zij pleitte voor een onderzoek naar de oorzaak daarvan maar zag al
wel dat de werkdruk in het onderwijs ontzettend hoog is.Zij achtte, uiteraard indien mogelijk, reïntegratie zeer gewenst.
Uit de experimenten blijkt het inderdaad tot de mogelijkheden te behoren om
met gerichte projecten tweederde terug te sluizen naar het onderwijs. Hoe
langer iemand thuis zit hoe moeilijker het wordt om hem te reïntegreren.
Uit het jaarverslag blijkt er sprake te zijn van een aanvullend reïntegratiepakket
waarvan weinig gebruik wordt gemaakt. Hoe is voor de scholen de vergoeding
voor de Arbo-diensten geregeld? Wordt het geen tijd om niet meer de fulltimer
maar de parttimer als bekostigingsgrondslag te nemen? De D66-fractie wilde
hiervoor niet direct de 160 mln. van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aanspreken
omdat dit tijdens de begroting al bekend was, maar verzocht de minister hierover
wel te overleggen met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, opdat
minder mensen aan de kant komen te staan. Tijdens de begrotingsbehandeling
was namelijk al bekend dat de reïntegratiebudgetten bij Sociale Zaken
en Werkgelegenheid niet optimaal benut werden. Mevrouw Lambrechts erkende
dat het reïntegratiebudget weliswaar is ondergebracht bij Sociale Zaken
en Werkgelegenheid, maar bedoeld is voor de gehele arbeidsmarkt. Het is daarom
van belang dat het convenant zo snel mogelijk wordt gesloten, want de bewindslieden
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zullen een coördinerende rol spelen
in de aanpak van het ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Zij herhaalde
haar voorstel uit het verleden om het participatiefonds en het vervangingsfonds
naar de regio's te decentraliseren. Daarin is ook de mogelijkheid ter sprake
gekomen om de gehele opslag, zowel voor de wachtgelden als voor het ziekteverzuim
naar de scholen over te brengen. Daardoor zou o.a. de vervanging sneller kunnen
worden geregeld en zouden de mobiliteitspools daarbij kunnen aanhaken. Het
komt erop neer dat op termijn de organisatie van het vervangingsfonds niet
meer nodig is en dat daarvoor samenwerkingsverbanden worden aangegaan.Uit de cijfers is gebleken dat 7% van het personeel 60% van het ziekteverzuim
veroorzaakt en dat hoe groter de school wordt hoe hoger het ziekteverzuim
is. In de financieel gunstige consequenties van schaalvergroting worden deze
cijfers nooit meegenomen.In het basisonderwijs lijkt het vooral om vrouwen te gaan. Staatssecretaris
Hoogervorst ziet nauwelijks een relatie tussen het feit dat het om vrouwen
gaat en het hoger ziekteverzuim. Maar de dubbele verantwoordelijkheid van
vrouwen, voor gezin en werk en tegelijkertijd als eerst aangesprokene voor
mantelzorg voor bijvoorbeeld eigen ouders, werkt wel degelijk stressverhogend. Ten slotte vroeg mevrouw Lambrechts of de minister wilde ingaan op het
liquiditeitsprobleem van 29 mln. tekort bij het vervangingsfonds. Is er een
relatie tussen dit tekort en de financiering van de LIO als werknemer?De heer Rabbae (GroenLinks) wees erop dat
gelukkig nog 92% van de mensen zonder ziekteverzuim werkt. Hij had verwacht
dat het ziekteverzuim in het voortgezet onderwijs juist hoger zou zijn door
problemen met kinderen in verband met de openbare orde en dergelijke. Hij
had ook verwacht dat in de grote scholen het ziekteverzuim ook hoger zou liggen
dan in sommige kleine scholen. Desondanks zag hij voldoende aanleiding om
het door mevrouw Barth gevraagde onderzoek zo snel mogelijk te laten uitvoeren,
maar dan wel via de Onderwijsraad.Ook de fractie van GroenLinks was van mening dat het reïntegratiebudget
moet worden verhoogd. Als inderdaad 50 mln. kan worden terugverdiend, is het
zinvol om er 15 mln. aan te besteden.Wat betreft de preventie merkte de heer Rabbae op dat een gemiddelde school
sowieso f 900 tekort komt voor de goedkoopste contracten op dit terrein.
De financiering van de minister is dan ook toegespitst op de school met het
laagste verzuimcijfer, maar daarmee wordt het tekort van de andere scholen
niet gedekt. Er moeten dan ook voldoende middelen worden vrijgemaakt, zo nodig
maar ten koste van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.Hij constateerde een discrepantie in de brief van de minister van 29 oktober
jl. en de brief van het vervangingsfonds van 6 december. Is het juist dat
er sprake is van belangrijke fouten in de brief van de minister? Zo ja, hoe
is dat mogelijk?Ten slotte vroeg de heer Rabbae naar de voornemens van de minister. Zijn
die opgenomen in de beleidsreactie? Zo neen, dan had hij behoefte aan een
plan van aanpak. Is de minister bereid om door middel van streefcijfers deze
problematiek aan te pakken?Antwoord van de regeringDe minister was het er volstrekt mee eens
dat de terugdringing van het ziekteverzuim van extra belang is voor het onderwijs.
Ziekte heeft een directe invloed op de kwaliteit van het onderwijs en kan
een breuk in het onderwijsproces betekenen. Het is dan ook verheugend dat
Vedior en andere uitzendbureaus hieraan willen meewerken. Ook is hij erin
geslaagd om 1200 herintreders aan te trekken. Beide maatregelen kunnen een
hoog effect sorteren. Juist de onderwijssector is extra kwetsbaar, vooral
voor ziekte, door vergrijzing en door een hoge psychische belasting, zeker
bij scholen in moeilijke situaties. Behalve eenheid in normen en waarden kan
inderdaad een groot deel van de oorzaak bij openbare scholen liggen in de
grotere problemen in de grote steden. Hij had begrip voor de stelling dat
uit de stukken blijkt dat een gedeeld waarden- en normenpatroon een bijdrage
levert aan terugdringing van het ziekteverzuim, maar wilde de discussie daarover
op dit moment niet aangaan.Hij erkende vervolgens dat preventie en reïntegratie en dus een goed
personeelsbeleid uitermate belangrijk zijn. In dat kader is het ook van groot
belang om te bezien welke vormen van competentie- en differentiatiebeloning
kunnen bijdragen, ook ter vermijding van conflicten. Veel discussie wordt
gevoerd over de vraag in hoeverre het schoolmanagement voldoende aansluiting
heeft met datgene wat daadwerkelijk onder de docenten leeft. Volgend jaar
zal er een discussie worden gevoerd over de algemene beginselen van kwaliteit
in het onderwijs. Daarbij is goed teamwork van het grootste belang.Zoals bekend, kan het ziekteverzuim het best op de werkvloer worden aangepakt
door een persoonlijke aanpak en het snel reageren van de leidinggevende, de
schoolleider. Ook de sfeer op school is bepalend. Dat vraagt veel van de schoolleiders,
wier positie verbeterd moet worden, omdat het niet alleen veel
tijd en aandacht vraagt maar ook kennis van zaken, zonder dat hiermee ook
maar gesuggereerd is dat de casemanager ook de schoolleider is. Dat zou volstrekt
in strijd zijn met het beleid, dat wil zeggen dat ondersteunde activiteiten
rond de schoolleider georganiseerd moeten worden. Wel moet hij de eerste contacten
leggen maar van hem kan niet verwacht worden dat hij in staat is om alle ziekteverzuimsituaties
te beoordelen en ook op welk moment actoren moeten worden ingeschakeld. Overigens
is juist de discussie over de regeling stimulering bestuurlijke krachtenbundeling
een goede lijn, omdat daarmee in vrijwilligheid mogelijkheden worden gebundeld
om kleine scholen in staat te stellen specifieke activiteiten te blijven uitoefenen.
Maar ook op de kleine school moet, ondanks de krachtenbundeling, de schoolleider
de eerste contacten leggen. Om die reden is ook gesproken over de verbetering
van de positie van de schoolleider. De waardering voor zijn positie is reeds
tot uitdrukking gebracht in de CAO door middel van een toelage van f 200
per maand per 1 januari 2000.Daarnaast wordt prioriteit gegeven aan de positieversterking van de schoolleider,
zoals verwoord in de betreffende motie-Van der Vlies over schoolleiders in
het primair onderwijs. De algemene lijn is om de professionaliteit en de mogelijkheden
in de scholen maximaal te benutten, met daarbij een goede ondersteuning, medezeggenschap
en inspraak. Hoewel de taken van de schoolleider niet in belangrijke mate
verzwaard mogen worden, zou het een misvatting zijn om zijn positie bij deze
discussie buiten beschouwing te laten.Uit het rapport Kink in de kabel is gebleken dat de communicatie en de
samenwerking tussen deskundigen en de instellingen als Arbo-dienst en USZO
te wensen overlaat. Er wordt te weinig gericht gesproken over preventie en
reïntegratie, teveel over de zieke werknemer en te weinig met de zieke
werknemer. De dienstverlening van de Arbo-dienst en de rol van de USZO als
poortwachter voor de WAO moeten worden verbeterd. Het LISV heeft onlangs besloten
om 1,7 mln. beschikbaar te stellen voor de sectorraad onderwijs en wetenschappen
om die poortwachtersfunctie verder te versterken.De minister constateerde overeenstemming over de analyse en de doelstellingen.
Wat betreft de bekostiging vanuit OCW merkte hij op dat de scholen voor primair
en voortgezet onderwijs ongeveer 400 mln. per jaar voor wachtgeldkosten ontvangen,
die worden doorgesluisd naar het participatiefonds. Zij ontvangen ongeveer
700 mln. per jaar voor ziektevervanging, die worden doorgesluisd naar het
vervangingsfonds en ongeveer 20 mln. per jaar voor Arbo-contracten en bedrijfsgezondheidsdienstcontracten.
Daarnaast ontvangt het vervangingsfonds van OCW 12,5 mln. als knelpuntenpot
voor scholen met een bovengemiddeld ziekteverzuim om aanvullende contracten
af te sluiten. Het vervangingsfonds heeft een eigen regeling ontworpen voor
die scholen, welke regeling door onderuitputting het afgelopen jaar is versoepeld.
Bij het participatiefonds is sprake van een oplopend saldo per ultimo 1999
tot boven de 100 mln. Het bestuur verwacht voor het komende jaar niet dat
die stijgende trend voortzet. Het saldo van het vervangingsfonds varieert
rondom het nulpunt. Gedurende het schooljaar ontwikkelt zich een negatief
saldo tot enkele tientallen miljoenen in het tweede kwartaal, maar tijdens
de zomervakantie verdwijnt dit weer omdat er geen vervangingsvraag is. Voor
2000 verwacht het bestuur van het vervangingsfonds dat het tekort in het tweede
kwartaal iets verder zal oplopen, zodat na de vakantie een tekort van 15 mln.
tot 25 mln. zal resteren. Overigens is nog niet bekend of de groepsgrootteverkleining
al in dit beeld is verwerkt. Enerzijds krijgen fondsen meer voeding bij stijging
van het PO-budget en anderzijds loopt de druk waarschijnlijk weer op. Bij
de aanvang van het komende schooljaar zal er in ieder geval een fors overschot
in het participatiefonds zitten, terwijl het vervangingsfonds kampt met een
tekort van ongeveer 25 mln. Om deze reden zou een discussie over ontschotting
tussen het vervangings- en het participatiefonds en over de reïntegratieactiviteiten
moeten komen.Aan de fondsen komt een verantwoordelijkheid toe voor de bevordering van
arbeidsparticipatie en de bedrijfsgezondheidszorg. Ten aanzien van de geldstromen
is behalve een krapte ook ruimte te constateren. Er is sprake van een overschot
in het participatiefonds en de bewindsman was er daarom een voorstander van
om, met respectering van de verantwoordelijkheid van het bestuur van de fondsen,
na te gaan of de ontwikkelingen als het ware in elkaar te schuiven zijn. Van
de ontschotting en de verbreding verwachtte hij overigens een meer integrale
benadering met synergie-effecten. Zo kan een kleine meevaller door een restitutie
uit het participatiefonds voor de scholen een adequate compensatie zijn voor
ruimere Arbo- en BGZ-contracten. Ook kan het bestuur zelf binnen een zo grote
geldstroom – meer dan 1 mld. – enkele miljoenen reserveren voor
innoverende activiteiten met een meer strategisch karakter. Primair is dat
een aanpak van het bestuur van de fondsen zelf maar de minister zelf wilde
hierin ook een actief beleid voeren. Hiervoor is niet alleen vereist dat de
wetgeving wordt gewijzigd maar ook dat budgetten van het ministerie van OCW
worden overgeheveld naar de scholen en de fondsen. Daarin moeten wat verschuivingen
worden aangebracht voordat er synergie bereikt kan worden. In het totale budget
moet een veel logischer inzet van middelen gerealiseerd worden. De effecten
van reeds lopende taakstellingen en van de OOW-operatie zijn niet zodanig
dat er geen ruimte kan ontstaan. Met Sociale Zaken en Werkgelegenheid zijn
er volop contacten, ook om budgetten beschikbaar te krijgen voor experimenten.
Ook met het veld zullen gesprekken worden gevoerd en begin volgend jaar zal
zo snel mogelijk het totale plaatje met de Kamer worden besproken. Het ministerie
is overigens benaderd door een grote Arbo-dienst met het voorstel tot een
grootschalig experiment met een brede inzet van Arbo-zorg in het gebied van
Arnhem en Nijmegen, waar meer dan 10 000 leerkrachten werkzaam zijn.Maar, zo stelde de minister, vooruitlopend op het ontschottingsvoorstel
moeten wetswijzigingen voorbereid worden en moeten maatregelen in verband
met de bekostiging worden genomen. Met de staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid is een intentieverklaring ondertekend over de bestrijding
van ziekteverzuim en WAO juist in het onderwijs en wordt overleg gevoerd over
steun van dat departement, vooruitlopend op het Arbo-convenant.De bewindsman merkte vervolgens op dat er nu sprake is van aparte financieringsstromen
via de scholen terwijl zich in de voorgestane situatie veel meer synergie,
beleidsruimte en mogelijkheden voor de besturen van beide fondsen zullen voordoen.
Daarover zullen nog gesprekken worden gevoerd, net als over de vraag wat er
precies gebeurt met de budgetten. Hij zegde toe zo spoedig mogelijk de Kamer
hierover in te lichten.Wat betreft de vragen over nader onderzoek stelde hij niet voldoende zekerheid
te hebben of inderdaad halfjaarcijfers kunnen worden gegeven. Hij probeerde
overigens om die gegevens op tafel te krijgen waarom is gevraagd. De cijfers
over 1999 zullen in ieder geval begin 2000 op tafel liggen.Naar aanleiding van de vraag van mevrouw Van der Hoeven over de 12 mln.
in het aanvullend pakket antwoordde de minister dat die 12 mln. een aantal
jaren niet volledig is gebruikt. De experimenten van het afgelopen jaar zijn
afgerond, waarmee het geld in feite vrij is en inderdaad, zoals uit het voorstel
blijkt, voor dit doel kan worden gebruikt.De minister zegde mevrouw Van der Hoeven toe de door haar genoemde situatie
te bekijken maar pleitte ervoor om het totale beeld te blijven behouden. Een
bonus-malussysteem bevat zeer zeker goede elementen. Hij zegde ten slotte
toe alle gevraagde nader onderzoek uit te voeren. Nadere gedachtewisselingMevrouw Barth (PvdA) verzocht de minister
zijn voorstellen tegen het einde van het kerstreces op papier te zetten. Zij
kreeg graag een nadere reactie op de opmerkingen over de Arbo-diensten en
kreeg ook graag de toezegging van een inhoudelijk commitment van de minister,
ook wat betreft de zorgconsulent. Zij had overigens geen reactie gekregen
op haar vraag over de adviesaanvrage bij de Onderwijsraad over de werkdruk
en zag graag zijn betrokkenheid bij het tempo.De heer Passtoors (VVD) was verheugd over
het plan van de minister. Omdat de scholen en vooral de besturen daar een
eigen verantwoordelijkheid hebben, gaat het bij 15 mln. al gauw over f 1000
à f 1500 per school. Essentieel is dat de huisarts met zijn gegevens
komt als de patiënt of de cliënt dat wil en met die gegevens naar
de Arbo-dienst gaat.Het is overigens merkwaardig dat klassenverkleining feitelijk twee kanten
opwerkt: enerzijds verlaagt dit de werkdruk waardoor het ziekteverzuim wellicht
afneemt, maar anderzijds legt het een zwaardere druk op de mogelijkheid van
vervanging omdat er meer banen komen. Misschien kan dat ook meegenomen worden
bij wat nu daadwerkelijk speelt evenals de vraag of dit bij de onderbouw van
het primair onderwijs effect heeft.Onderwijs is natuurlijk wel anders dan vele andere sectoren, vooral wat
betreft de piekbelasting. Als iemand ziek is, kan hij in totaal minder belast
worden door hem minder in te schakelen, maar de momentbelasting kan niet worden
weggenomen.De heer Passtoors legde ten slotte de nadruk op de twee weken als het
moment van het begin van het reïntegratietraject en geen zes weken zoals
in Kink in de kabel naar voren komt, omdat op dat moment wel evident is wat
er aan de hand is. Als de minister inderdaad kans ziet om een koppeling te
leggen tussen het participatie- en het vervangingsfonds, kan er iets aan de
premie gebeuren waardoor er meer geld beschikbaar komt voor de betaling van
de Arbo-diensten.Mevrouw Van der Hoeven (CDA) benadrukte nogmaals
de eigen verantwoordelijkheid van de scholen, maar dan moeten er wel bevoegdheden
en mogelijkheden zijn. Het bleef voor haar de vraag in hoeverre de regeling
voor wie vervangingskosten betaald mogen worden ook zaken belemmert.Wat betreft de casemanager verwachtte zij van de minister helderheid over
de vraag wie dat precies is: een regioconsulent of een zorgconsulent. Waar
wordt hij gepositioneerd?Zij stemde in met de ontschotting van het vervangings- en het participatiefonds
maar benadrukte dat het een middel is en geen doel op zichzelf. De financiële
stroom moet dan ook via de scholen blijven lopen en niet via de fondsen, ook
gezien de verantwoordelijkheid van de scholen.Met de vrijkomende 12 mln. moet iets worden gedaan. De vraag is waarom
dat geld vrij is gekomen. Het mag natuurlijk niet zo zijn dat daarmee de aanvullende
contracten van tafel zijn. De basiscontracten moeten zodanig gefinancierd
worden dat zij volledig dekkend zijn en dat men daarmee voldoet aan de minimale
wettelijke eisen, zoals elke andere arbeidsorganisatie.Zij herhaalde ten slotte dat de minister niet alleen het overleg moet
voeren met de fondsen maar ook met het veld. Het onderwijsondersteunend personeel
mag in al deze voorstellen niet worden vergeten.De grote lijnen van het voorstel van de minister spraken mevrouw Lambrechts (D66) zeer aan. De route gaat via de school,
waardoor zij meer ruimte en meer regie krijgen tot het sluiten van fatsoenlijke
Arbo-contracten. Zij was daarom zeer verheugd met deze basisgedachte
en wilde de minister graag houden aan zijn toezegging om een en ander zo snel
mogelijk helder te krijgen. Ook de grootschalige experimenten om te kijken
hoe het in samenspraak met Sociale Zaken en Werkgelegenheid zal gaan, sprak
haar zeer aan en zij dankte de minister voor zijn toezegging voor nader onderzoek
naar de oorzaken en mogelijkheden tot reïntegratie.Zij ging ervan uit dat het mogelijk is om halfjaarlijkse cijfers beschikbaar
te krijgen, gezien het feit dat eerder driemaandelijkse cijfers over de wachtgelden
zijn ontvangen.De heer Rabbae (GroenLinks) dankte de minister
voor zijn reactie en voor zijn creativiteit. De adviesaanvrage aan de Onderwijsraad
zag hij graag zo spoedig mogelijk gerealiseerd. Hij pleitte voor een onderzoek
naar de vraag wat structureel is aan ziekteverzuim binnen het onderwijs? Wat
is normaal onder allerlei omstandigheden en wat is incidenteel, afhankelijk
van pieken, vernieuwingsprocessen en bezuinigingen?Wat betreft de financiering van de Arbo-contracten sprak de minister de
hoop uit, maar de Kamer wil graag duidelijkheid hierover hebben. Kan hij in
ieder geval toezeggen om te proberen de benodigde middelen vrij te krijgen?De fractie van GroenLinks had gevraagd om een plan van aanpak met streefcijfers.
1% betekent echter 1000 formatieplaatsen en daardoor is elk procent een belangrijke
investering in het onderwijs in deze tijd van krapte. Is de minister bereid
om de Kamer aan te geven wat hij in de komende tijd wil doen – afgezien
van dit nieuwe voorstel – om het ziekteverzuim terug te dringen?De heer Rabbae herhaalde zijn vraag naar de reden van de discrepantie
tussen de brief van de minister van 29 oktober en de reactie daarop van het
vervangingsfonds.De minister zegde toe zo spoedig mogelijk
met het bestuur van het vervangingsfonds en het participatiefonds te overleggen
om ook te bezien hoe op korte termijn een zodanige financiële herverkaveling
is te bewerkstelligen dat de budgetten voor de scholen opgehoogd kunnen worden
voor uitgebreider contracten met de Arbo-diensten.De resultaten van de pilotprojecten met zorgbemiddelaars zijn zeer hoopgevend
en de uitwerking van een en ander zal samen met de fondsen worden bekeken.
Zeker nu de experimenten bepaalde effecten zichtbaar maken, moeten zoveel
mogelijk experimenten binnen de beschikbare budgettaire ruimte worden gehouden.Er is op dit moment een groot onderzoek gaande naar de taakbelasting,
die op basis van de discussie over de CAO in maart is afgesproken. Het leek
de minister beter om dat taakbelastingsonderzoek af te wachten en op grond
daarvan zo effectief mogelijk een advies aan de Onderwijsraad te vragen. Dat
laat echter onverlet dat allerlei activiteiten plaatsvinden. Bovendien heeft
de NWO net een onderzoek bekend gemaakt, niet alleen over werkdruk in het
onderwijs maar ook over werkdruk in de marktsector. Dat onderzoek bevat waarschijnlijk
een aantal elementen waarom in dit overleg is gevraagd. Als de Kamer echter
aandringt op nu een adviesaanvraag bij de Onderwijsraad, kan die aanvraag
binnen twee weken uitgaan.In antwoord op de vraag van de heer Rabbae naar het verschil in de brief
en de reactie van het vervangingsfonds merkte hij nog op dat het vervangingsfonds
natuurlijk aandringt op verhoging van de vergoeding voor de Arbo-diensten.
Het vervangingsfonds stelt dat vanaf 1996 bekend was dat de vergoeding
voor de contracten 10 mln. te laag was en wekt de suggestie dat de minister
die informatie de Kamer zou hebben onthouden. Het vervangingsfonds baseert
deze stelling op een in haar opdracht gehouden onderzoek van Moret, Ernst
& Young. Over de resultaten van dat onderzoek is in 1996 uitgebreid met
het vervangingsfonds gesproken. In dat overleg kon de conclusie
van dat onderzoek niet worden vastgehouden. Op 25 november 1996 is dat aan
het vervangingsfonds meegedeeld en sindsdien is daar niet meer op gereageerd.
Er wordt ook gezegd dat de minister ten onrechte de indruk wekt dat de Arbo-gelden
in principe voldoende zijn voor een adequaat voorzieningenniveau. Tegelijkertijd
stelt het vervangingsfonds zelf dat de huidige vergoeding voor de kosten mogelijk
toereikend is voor de goedkoopste variant. Op basis van de gegevens wordt
zichtbaar dat er met een bepaalde investering veel meer te bereiken is en
het is de bedoeling om zo snel mogelijk verder te gaan. Daarbij moet de aanpak
verbeterd worden. Hij heeft in oktober niet kunnen uitspreken het allemaal
wel te zullen regelen omdat de benodigde dekking nog niet was gevonden. De
maatregelen voor de langere termijn kunnen natuurlijk niet wachten op of vertragend
werken op die voor de korte termijn. Zonder daarmee de wettelijke belemmeringen
weg te nemen ziet hij graag op korte termijn een verhoging van het budget
van 20 mln. door een reshuffling, waardoor andere contracten kunnen worden
afgesloten. Daarover moet echter overleg worden gevoerd met de fondsen, het
veld en het kabinet.Ten slotte herhaalde de minister zo snel mogelijk het plan van aanpak
naar de Kamer te sturen. Op basis van de experimenten lijkt veel mogelijk
maar het is te kort door de bocht om te zeggen dat deze cijfers ook in de
praktijk kunnen worden gehaald. Iedere daling betekent harde fte's in het
licht van de oplossing van de tekorten. De mobiliteit wilde hij zeker in de
CAO-besprekingen benadrukken. Uit het experiment is ook naar voren gekomen
dat een overplaatsing naar een andere werkkring positief kan uitwerken
op preventie- en reïntegratiemogelijkheden.De voorzitter van de commissie,Van der HoevenDe griffier van de commissie,MattijssenXNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Schutte (GPV), Van de Camp
(CDA), Van der Hoeven (CDA), voorzitter, De Vries (VVD), Rabbae (GroenLinks),
Lambrechts (D66), Dittrich (D66), Cornielje (VVD), Dijksma (PvdA), Cherribi
(VVD), Van Zuijlen (PvdA), Rehwinkel (PvdA), ondervoorzitter, Passtoors (VVD),
Wijn (CDA), Ross-van Dorp (CDA), Örgü (VVD), Nicolaï (VVD),
Kortram (PvdA), Halsema (GroenLinks), Eurlings (CDA), Belinfante (PvdA), Van
Bommel (SP), Barth (PvdA) en Hamer (PvdA).Plv. leden: Schimmel (D66), Stellingwerf (RPF), Mosterd (CDA), Atsma (CDA),
Van Baalen (VVD), Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66), Ravestein (D66), E.
Meijer (VVD), Valk (PvdA), Udo (VVD), De Cloe (PvdA), Van der Hoek (PvdA),
Blok (VVD), Verhagen (CDA), Schreijer-Pierik (CDA), Rijpstra (VVD), Brood
(VVD), Middel (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Visser-van Doorn (CDA), Gortzak
(PvdA), Poppe (SP), Arib (PvdA) en Spoelman (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22187-99.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl