Brief inzake integratie van de artikelen 12, 13 en 18 (regiodeel) in de EZ-begroting
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2016-04-29 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2015-2016
 Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Kamerstukken
 
 
 
 34 300
 XIII
 
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) en het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2016
 
 
 
 D
 
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 22 april 2016
 In de kabinetsreactie op de beleidsdoorlichting van het bedrijvenbeleid, heb ik uw Kamer gemeld dat het kabinet voornemens is om de artikelen 12 en 13 (respectievelijk innovatie en ondernemerschap), met ingang van de begroting voor 20171Kamerstuk 2014–2015, 30 991, nr. 23, te integreren tot één begrotingsartikel op basis van een samenhangend beleidskader. Naar aanleiding van de beleidsdoorlichting van artikel 182Kamerstuk 2015–2016, 30 991, nr. 29 worden bij deze integratie ook de onderdelen aangaande het ruimtelijk economisch beleid betrokken.
 Aanleiding tot integratie begrotingsartikelen
 De achtergrond voor mijn wens tot integratie van deze artikelen is dat het kabinet van mening is dat de sterke inhoudelijke samenhang tussen deze beleidsvelden beter tot zijn recht komt als deze in één artikel worden samengebracht. Deze drie beleidsvelden (innovatie, ondernemerschap en ruimtelijk-economische infrastructuur) vormen thans een geïntegreerd onderdeel van het sinds 2010 in gang gezette Bedrijvenbeleid. Daarover wordt de Tweede Kamer geïnformeerd met een jaarlijkse integrale voortgangsrapportage3Kamerstuk 2015–2016, 32 637, nr. 201 bijlage 594141 en met de Monitor Bedrijvenbeleid4Kamerstuk 2015–2016, 32 637, nr. 201 bijlage 594145 waarin alle voor dit beleidsterrein relevante feiten en cijfers worden ontsloten. Het integreren en samenhangend presenteren van de nu nog over drie verschillende beleidsartikelen verspreide financiële gevolgen van het bedrijvenbeleid maakt een integrale beleidsdiscussie beter mogelijk.
 Beleidsdoelstelling geïntegreerd begrotingsartikel
 Het bevorderen van duurzame economische groei (en daarmee welvaartsgroei) door het stimuleren van innovatie en door het creëren van een excellent ondernemersklimaat vormt de kern en missie van het Bedrijvenbeleid. Het Bedrijvenbeleid, en daarmee de reikwijdte van het nieuwe begrotingsartikel, richt zich op het realiseren van vier strategische doelen:
 
 
 –
 Het stimuleren van een concurrerend, innovatief en duurzaam bedrijfsleven;
 
 
 –
 Het bevorderen van ondernemerschap en toegang tot en benutting van ondernemers(risico)financiering;
 
 
 –
 Het ontwikkelen en benutten van hoogwaardig (internationaal) publiek gefinancierd onderzoek en technologie, inclusief publiekprivate (onderzoeks)samenwerking;
 
 
 –
 En het waarborgen van responsieve overheids- en informatiediensten voor ondersteuning van ondernemers op regionaal, nationaal en internationaal niveau.
 
 
 De regio’s en hun besturen zijn voor het nationale Bedrijvenbeleid belangrijke partners voor het Rijk, onder meer op het terrein van de ruimtelijk-economische infrastructuur en voor het regionale ondernemers- en vestigingsklimaat. Door de beleidsagenda’s en netwerkpartners van verschillende overheden (inclusief EU) op dit terrein met elkaar te verbinden wint de nationale aanpak aan kracht en doorzettingsvermogen. Dit sluit goed aan bij de stimulerende en financierende rollen van EZ bij de systeemverantwoordelijkheid voor een gezonde ruimtelijk economische structuur, evenals bij de regisserende rol voor het Europese Fonds Regionale Ontwikkeling, waarvoor EZ lidstaatverantwoordelijk is. De «MKB Samenwerkingsagenda» tussen EZ en de provincies, waarvan de uitvoering het afgelopen jaar is gestart en de gezamenlijke uitvoering van de structuurfondsprogramma’s zijn daar goede voorbeelden van.
 Drieluik bedrijvenbeleid: Rapportage, monitor en begrotingsstukken
 De integratie van de begrotingsartikelen is het logische vervolg in de wijze waarop het Kabinet het Bedrijvenbeleid positioneert, presenteert en daarover rapporteert. Door ook de begrotingsartikelen te integreren ontstaat een organisch en onderling verbonden drieluik van verantwoordingsstukken die de Kamer zal ontvangen, voorafgaand aan de begrotingsbehandeling in de Tweede Kamer. (1) De jaarlijkse voortgangsrapportage bedrijvenbeleid, waarin in beleidsmatige zin wordt gerapporteerd over de resultaten van het beleid in het afgelopen jaar en een vooruitblik naar het komende jaar. (2) Tegelijkertijd met de voortgangsrapportage verschijnt ook de Monitor Bedrijvenbeleid, waarin alle relevante feiten en cijfers over het Bedrijvenbeleid zijn opgenomen. (3) Tenslotte worden in het geïntegreerde artikel «Bedrijvenbeleid: innovatief en duurzaam ondernemen» nu ook de budgettaire gevolgen als samenhangende begrotingsonderdelen gepresenteerd op de EZ-begroting.
 Met dit drieluik verwacht ik de Kamer goed inzicht te kunnen verschaffen in de voortgang en effecten van het Bedrijvenbeleid van het kabinet: Een compacte en overzichtelijke presentatie van de beleidsonderdelen en de uitgaven via de begroting en jaarverslag, inzage in resultaten en beleidsvoornemens in de voortgangsrapportage en tenslotte alle cijfers en feiten in de monitor.
 Concept-begrotingsartikel
 In de bijlage treft u de opzet van het nieuwe begrotingsartikel aan, waarbij het nieuwe artikel is gereconstrueerd op basis van de beschikbare informatie uit de EZ-begroting van 2016.
 Deze opzet is in overeenstemming met de geldende Rijksbegrotingsvoorschriften. In het eerste deel van het artikel wordt de beleidsdoelstelling van het artikel beschreven en vervolgens uitgelegd aan de hand van vier strategische doelen. Aansluitend wordt ingegaan op de rollen en verantwoordelijkheden van de Minister van EZ ten aanzien van deze strategische doelen. Tevens is in de paragraaf «Budgettaire gevolgen van beleid» een geïntegreerde tabel opgenomen. Hierbij is ervoor gezorgd dat alle relevante informatie over het actuele beleid op herkenbare wijze terug komt in de tabel. Instrumenten die inmiddels zijn afgesloten of waarvan de begrotingsramingen uitsluitend nog bestaan uit kasbetalingen op in het verleden aangegane verplichtingen worden, indien mogelijk, samengevoegd. Voor zover het hier subsidies of bijdragen aan (inter)nationale organisaties betreft zijn deze overigens afzonderlijk opgenomen in de Subsidiebijlage bij de begroting. Het instrumentarium wordt vervolgens onder de budgettaire tabel per beleidsthema toegelicht, aan de hand van de indeling in strategische doelen die tevens de basis is voor de toelichting op de beleidsdoelstelling.
 Om de transitie naar de nieuwe artikelindeling soepel te laten verlopen zal in de begroting 2017 een was-wordt-tabel worden opgenomen, waarin op overzichtelijke wijze staat vermeld hoe de oude artikelindeling wordt getransformeerd naar de nieuwe indeling.
 Op het huidige artikel 18 Natuur en Regio blijven de onderdelen achter die betrekking die zich richten op natuur en versterking economie en ecologie. Deze onderdelen blijven gebundeld in een samenhangend natuurartikel.
 Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Indien u over dit voornemen vragen heeft, ben ik graag bereid die te beantwoorden.
 
 
 
 
 De Minister van Economische Zaken,
 
 H.G.J.
 Kamp
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel X Bedrijvenbeleid: innovatief & duurzaam ondernemen
 Algemene doelstelling
 Het bedrijvenbeleid streeft naar de totstandkoming van een uitmuntend ondernemingsklimaat dat bedrijven stimuleert om duurzaam en innovatief te kunnen ondernemen. Daarbij worden de volgende vier strategische doelen nagestreefd:
 
 
 –
 stimuleren van een concurrerend, innovatief en duurzaam bedrijfsleven;
 
 
 –
 bevorderen van ondernemerschap en toegang tot en benutting van ondernemers(risico)financiering;
 
 
 –
 ontwikkelen en benutten van hoogwaardig (internationaal) publiek gefinancierd onderzoek en technologie, inclusief publiek-private programma’s voor onderzoek, innovatie en menselijk kapitaal;
 
 
 –
 waarborgen van responsieve overheids- en informatiediensten voor ondersteuning van ondernemers op regionaal, nationaal en internationaal niveau.
 
 
 Het kabinet heeft met het Bedrijvenbeleid een drietal ambities:
 
 
 –
 Nederland in de top 5 van de meest concurrerende kenniseconomieën in de wereld (in 2020);
 
 
 –
 stijging van de Nederlandse R&D-inspanningen naar 2,5% van het BBP (in 2020);
 
 
 –
 Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI) waarin publieke en private partijen participeren voor meer dan € 800 miljoen waarvan tenminste 40% private financiering betreft (in 2020).
 
 
 Over de jaarlijkse voortgang van het Bedrijvenbeleid en over de indicatoren en kengetallen op dit beleidsterrein wordt uitgebreid gerapporteerd in respectievelijk de «Rapportage Bedrijvenbeleid» en de «Monitor Bedrijvenbeleid 2015».5http://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2015Z18122&did=2015D37027 De begroting geeft het overzicht van de budgettaire gevolgen van het bedrijvenbeleid.
 Stimuleren van een concurrerend, innovatief en duurzaam bedrijfsleven
 Het vergroten van de maatschappelijke welvaart – door met innovatie duurzame economische groei aan te jagen – vormt de kern van het bedrijvenbeleid. Nederland zal het, in het geval van een krimpend arbeidsaanbod, de komende decennia vooral moeten hebben van productiviteitsgroei. Innovatie en ambitieus ondernemerschap zijn daar belangrijke sleutels voor. Innovaties creëren niet alleen economische toegevoegde waarde, maar ook nieuwe producten, diensten en productieprocessen die een bijdrage leveren aan (deel)oplossingen voor de grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd, bijvoorbeeld op het gebied van medische technologie, watermanagement en duurzaam energie- en materiaalgebruik. Een deel van de beleid-inspanningen richt zich daarom op het aanjagen en stimuleren van een innovatief en duurzaam bedrijfsleven.
 Bevorderen van ondernemerschap en toegang tot en benutting van ondernemers(risico)financiering
 Ondernemerschap en innovatie hangen sterk met elkaar samen. Nieuwe bedrijven zijn een belangrijke bron voor het stimuleren van economische groei, innovatie en productiviteit (creatieve destructie): zij lanceren nieuwe producten, nieuwe diensten en introduceren nieuwe procestechnieken die de welvaart verhogen. Bovendien prikkelt toetreding van nieuwe uitdagers (of alleen al de dreiging daarvan) de concurrentie en innovatie onder bestaande bedrijven. Een aantal specifieke instrumenten richt zich daarom op het bevorderen van (zelfstandig) ondernemerschap en bedrijfsopvolging. Een ander deel beoogt (nieuwe) ondernemers te ondersteunen door de toegang tot kapitaalmarktfinanciering (met garanties en kredietfaciliteiten) of menselijk kapitaal te vergroten.
 Ontwikkelen en benutten van hoogwaardig (internationaal) publiek gefinancierd onderzoek en technologie, inclusief publiek-private samenwerking
 Voor innovatie en vernieuwend ondernemerschap is de ontwikkeling, kwaliteit en benutting van wetenschappelijke en toegepaste kennis één van de belangrijkste voedingsbronnen. Het maatschappelijk rendement en responsiviteit van publiek gefinancierde onderzoeksinstellingen kan worden vergroot door onderzoekssamenwerking met bedrijven en door het uitlokken van private kennisinvesteringen van bedrijven in dergelijke publiek-private onderzoekssamenwerking. Daarmee worden bovendien de beschikbare middelen voor onderzoek vergroot. Innovatie is geen lineair proces dat zich binnen één organisatie afspeelt, maar een complex interactie- en kennisuitwisselingsproces tussen verschillende actoren in een «open» innovatienetwerk of -cluster (van bedrijven, kennisleveranciers, maatschappelijke organisaties en/of consumenten). Niet alleen de ondernemer en zijn omgeving staat daarom centraal in het bedrijvenbeleid, maar ook het stelsel van toegepast onderzoek en de interactie en publiek-private onderzoeksamenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden (nationaal, regionaal en Europees) in het relevante innovatienetwerk, zoals in de topsectoren. Daartoe faciliteert EZ met het bedrijvenbeleid ook een responsief stelsel van (toegepast) onderzoek.
 Responsieve overheids- en informatiediensten en ondersteuning voor ondernemers op regionaal, nationaal en internationaal niveau
 
 Om de kansen van ondernemers te vergroten, ondernemers de ruimte te geven om succesvol te kunnen ondernemen en hun positie zowel regionaal, nationaal als internationaal te versterken biedt EZ (veelal samen met andere departementen) verschillende publieke diensten aan. De geboden informatie en dienstverlening is veelzijdig: van informatie over wetgeving, belastingregels en maatschappelijk verantwoord ondernemen tot subsidies en directe (financiële) ondersteuning bij regionale en (inter)nationale activiteiten van ondernemers uit binnen- en buitenland.
 Daarbij is een gunstig vestigings- en ondernemingsklimaat onontbeerlijk. Om de (hoge) kwaliteit van het Nederlandse vestigings- en ondernemingsklimaat op peil te houden werkt EZ nauw samen met haar internationale, Europese en regionale partners en andere vakdepartementen. Ook met merkbare vermindering van administratieve lasten en nalevingskosten, meer innovatie- en duurzaamheidsbevorderende wet- en regelgeving en met de inzet van meer ICT worden gunstige voorwaarden gecreëerd voor succesvol ondernemerschap, een ondersteunend ondernemingsklimaat en een aantrekkelijk investeringsklimaat.
 
 Rol en verantwoordelijkheid
 Onderstaande tabel geeft een overzicht van de belangrijkste rollen en verantwoordelijken die de Minister van Economische Zaken heeft in het Bedrijvenbeleid. In de tekst onder de tabel wordt verder toegelicht wat deze rollen en verantwoordelijkheden behelzen en op welke van de vier hierboven onderscheiden strategische doelen ze betrekking hebben.
 In dit begrotingsartikel ligt de nadruk op overheidsinterventies met financiële gevolgen voor de begroting. Naast financiële interventies spelen in het Bedrijvenbeleid echter ook niet-financiële interventies een belangrijke rol bij het realiseren van de strategische doelen, bijvoorbeeld op het terrein van wet- en regelgeving, maar ook en vooral bij het organiseren van publiek-private samenwerking (bijvoorbeeld binnen de topsectoren, op regionaal niveau en door de inzet van «Green Deals»). Een volledig overzicht van deze interventies wordt geboden in de jaarlijkse voortgangsrapportage en in de Monitor Bedrijvenbeleid.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren
 
 
 
 
 Financieren
 
 
 
 
 Regisseren
 
 
 
 
 (Doen) uitvoeren
 
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van een concurrerend, innovatief en duurzaam bedrijfsleven
 
 
 ✓
 
 
 
 
 
 
 
 Ondernemerschap bevorderen en toegang tot en benutting van ondernemers(risico)financiering
 
 
 ✓
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkelen en benutten van hoogwaardig (internationaal) publiek gefinancierd onderzoek en technologie, inclusief publiek-private samenwerking
 
 
 ✓
 
 
 ✓
 
 
 ✓
 
 
 
 
 
 Responsieve overheids- en informatiediensten en ondersteuning voor ondernemers op regionaal, nationaal en internationaal niveau
 
 
 ✓
 
 
 
 
 ✓
 
 
 
 
 
 Stimuleren van een concurrerend, innovatief en duurzaam bedrijfsleven
 De Minister stimuleert een concurrerend, innovatief en duurzaam bedrijfsleven door:
 
 
 –
 Private investeringen in R&D te bevorderen via de WBSO;
 
 
 –
 de R&D-samenwerking in het midden- en kleinbedrijf te stimuleren via de regeling MKB-innovatiestimulering Topsectoren (MIT);
 
 
 –
 in samenwerking met andere ministeries, bedrijven, wetenschap en maatschappelijke organisaties de transitie naar groene groei te versnellen, onder meer via het «Green Deal»- instrument en de interdepartementale programma’s «Groene Groei» en «Bio Based Economy»;
 
 
 –
 internationale samenwerking op het terrein van R&D te faciliteren;
 
 
 –
 cofinanciering van de EFRO-programma’s (Europees Fonds Regionale Ontwikkeling (EFRO); voor de EFRO-programma’s binnen Nederland draagt de Minister systeemverantwoordelijkheid;
 
 
 –
 het bevorderen van innovatiegericht inkopen door overheden;
 
 
 –
 de inrichting van een adequaat stelsel van intellectueel eigendom;
 
 
 –
 samen met OCW en met het Valorisatieprogramma twaalf consortia te ondersteunen bij het vormgeven van hun activiteiten op het gebied van ondernemerschapsonderwijs en kennisvalorisatie;
 
 
 –
 samen met de partners van het «Techniekpact» te zorgen voor voldoende technisch personeel.
 
 
 Bevorderen van ondernemerschap en toegang tot en benutting van ondernemers(risico)-financiering
 De Minister stimuleert ondernemerschap en de toegang tot en benutting van ondernemers(risico)financiering door:
 
 
 –
 de inzet van garantieregelingen;
 
 
 –
 (start)kapitaal te verschaffen aan ondernemers via Qredits en de instrumenten van het Toekomstfonds (zie artikel 19) waaronder de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen
 
 
 –
 een pakket van fiscale ondernemersstimulering
 
 
 –
 nieuw en ambitieus ondernemerschap in Nederland aan te jagen met StartupDelta en NL Groeit;
 
 
 Ontwikkelen en benutten van hoogwaardig (internationaal) publiek gefinancierd onderzoek en technologie, inclusief publiek-private samenwerking
 De Minister en de bewindslieden van OCW coördineren en borgen de publieke kennisinfrastructuur voor toegepast en fundamenteel onderzoek. De Minister financiert en regisseert het ontwikkelen en benutten van hoogwaardig (internationaal) publiek gefinancierd onderzoek en technologie, inclusief publiek-private samenwerking door:
 
 
 –
 de TO2-instituten (TNO, DLO, ECN, Deltares, Marin en NLR) te financieren.
 
 
 Daarnaast heeft de Minister een stimulerende rol met:
 
 
 –
 de TKI-toeslag, voor het stimuleren van private deelname aan publiek-private onderzoeksinitiatieven vanuit de Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI’s);
 
 
 –
 de financiële bijdrage aan het ruimtevaartbeleid, met name in Europees verband.
 
 
 Tot slot heeft de Minister een regisserende rol bij het tot stand komen van publiek-private samenwerking binnen het bedrijvenbeleid: de topsectorenaanpak, zoals bij de invulling van de kennis- en innovatiecontracten en «Human Capital Agenda’s» van de topsectoren, bij de maatwerkaanpak op het terrein van regelgeving, bij de «Green Deals» en bij de «Nationale Iconen».
 Waarborgen van responsieve overheids- en informatiediensten voor ondersteuning van ondernemers op regionaal, nationaal en internationaal niveau
 De Minister stimuleert responsieve overheids- en informatiediensten en ondersteuning voor ondernemers op regionaal, nationaal en internationaal niveau door:
 
 
 –
 uitvoering van de wettelijke taken van de Kamer van Koophandel (Handelsregister en innovatiestimulering) en het inrichten van regionale Ondernemerspleinen ten behoeve van de informatievoorziening (Ondernemersplein.nl);
 
 
 –
 digitaal zakendoen met de overheid voor ondernemers mogelijk te maken;
 
 
 –
 toegang tot overheidsondersteuning (financieel en/of door middel van kennis via: de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland; de Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA) voor (potentiële buitenlandse investeerders; het Inovatie Attaché Netwerk ter ondersteuning van ondernemers uit binnen- en buitenland bij hun internationale R&D en innvovatie-ambities;
 
 
 –
 gerichte regie op het verbinden van het Bedrijvenbeleid met de relevante regionale netwerken en partners.
 
 
 Daarnaast heeft de Minister ook een uitvoerende rol bij het verlenen van Nederlandse octrooien volgens de in de Rijksoctrooiwet geformuleerde voorwaarden.
 Beleidswijzigingen
 [PM: in de definitieve begroting wordt dit onderdeel gevuld]
 
 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 
 
 
 
 VERPLICHTINGEN
 
 
 
 
 1.311.235
 
 
 
 
 3.063.391
 
 
 
 
 2.317.828
 
 
 
 
 2.298.125
 
 
 
 
 2.290.092
 
 
 
 
 2.294.347
 
 
 
 
 2.333.648
 
 
 
 
 
 Waarvan garantieverplichtingen
 
 
 516.609
 
 
 2.264.501
 
 
 1.650.000
 
 
 1.650.000
 
 
 1.650.000
 
 
 1.650.000
 
 
 1.650.000
 
 
 
 
 
 UITGAVEN
 
 
 
 
 1.133.057
 
 
 
 
 969.348
 
 
 
 
 861.653
 
 
 
 
 806.135
 
 
 
 
 781.995
 
 
 
 
 785.701
 
 
 
 
 796.124
 
 
 
 
 
 Juridisch verplicht
 
 
 
 
 
 PM
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 148.712
 
 
 
 
 209.513
 
 
 
 
 125.119
 
 
 
 
 100.664
 
 
 
 
 91.646
 
 
 
 
 89.144
 
 
 
 
 96.316
 
 
 
 
 
 Lucht- en Ruimtevaart
 
 
 7.317
 
 
 26.224
 
 
 4.874
 
 
 4.302
 
 
 1.798
 
 
 1.798
 
 
 1.798
 
 
 
 
 MKB-Innovatiestimulering Topsectoren (MIT)
 
 
 16.398
 
 
 45.662
 
 
 34.022
 
 
 31.103
 
 
 29.153
 
 
 28.289
 
 
 34.718
 
 
 
 
 Eurostars
 
 
 7.299
 
 
 10.555
 
 
 13.098
 
 
 15.502
 
 
 18.226
 
 
 18.376
 
 
 18.376
 
 
 
 
 Bevorderen Ondernemerschap
 
 
 8.254
 
 
 24.832
 
 
 10.709
 
 
 6.448
 
 
 7.248
 
 
 11.258
 
 
 12.158
 
 
 
 
 Biobased Economy
 
 
 3.509
 
 
 1.589
 
 
 2.884
 
 
 2.384
 
 
 250
 
 
 
 
 
 
 Cofinanciering EFRO, inclusief ETS
 
 
 44.461
 
 
 54.432
 
 
 29.590
 
 
 31.246
 
 
 31.657
 
 
 26.118
 
 
 25.961
 
 
 
 
 Bijdrage aan ROM's
 
 
 5.205
 
 
 5.337
 
 
 6.337
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 Uitfinanciering subsidies
 
 
 56.269
 
 
 40.882
 
 
 23.605
 
 
 8.679
 
 
 3.314
 
 
 3.305
 
 
 3.305
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 153.377
 
 
 
 
 95.137
 
 
 
 
 67.480
 
 
 
 
 62.480
 
 
 
 
 62.480
 
 
 
 
 62.480
 
 
 
 
 62.480
 
 
 
 
 
 BMKB
 
 
 97.779
 
 
 71.000
 
 
 42.594
 
 
 37.594
 
 
 37.594
 
 
 37.594
 
 
 37.594
 
 
 
 
 Interne begrotingsreserve BMKB
 
 
 26.555
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Groeifaciliteit
 
 
 2.168
 
 
 8.616
 
 
 9.365
 
 
 9.365
 
 
 9.365
 
 
 9.365
 
 
 9.365
 
 
 
 
 Garantie Ondernemersfinanciering
 
 
 17.875
 
 
 11.842
 
 
 11.842
 
 
 11.842
 
 
 11.842
 
 
 11.842
 
 
 11.842
 
 
 
 
 Garantieregeling Scheepsnieuwbouwfinanciering
 
 
 0
 
 
 3.679
 
 
 3.679
 
 
 3.679
 
 
 3.679
 
 
 3.679
 
 
 3.679
 
 
 
 
 Interne begrotingsreserve MKB Financiering
 
 
 9.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 33.355
 
 
 
 
 25.210
 
 
 
 
 31.705
 
 
 
 
 32.668
 
 
 
 
 32.010
 
 
 
 
 31.776
 
 
 
 
 31.933
 
 
 
 
 
 Onderzoek en opdrachten
 
 
 3.821
 
 
 3.438
 
 
 2.972
 
 
 2.781
 
 
 2.619
 
 
 2.628
 
 
 2.628
 
 
 
 
 ICT beleid
 
 
 20.460
 
 
 11.551
 
 
 18.231
 
 
 18.890
 
 
 18.188
 
 
 18.188
 
 
 18.188
 
 
 
 
 Regiegroep Regeldruk / Actal
 
 
 1.004
 
 
 2.206
 
 
 2.206
 
 
 2.271
 
 
 2.336
 
 
 2.336
 
 
 2.336
 
 
 
 
 Mainport Rotterdam
 
 
 7.102
 
 
 7.269
 
 
 7.410
 
 
 7.560
 
 
 7.701
 
 
 7.859
 
 
 8.016
 
 
 
 
 Regiekosten regionale functie
 
 
 968
 
 
 746
 
 
 886
 
 
 1.166
 
 
 1.166
 
 
 765
 
 
 765
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan medeoverheden
 
 
 
 
 27.849
 
 
 
 
 8.900
 
 
 
 
 10.664
 
 
 
 
 3.941
 
 
 
 
 1.611
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Uitfinanciering Sterke Regio's en Nota Ruimte
 
 
 27.849
 
 
 8.900
 
 
 10.664
 
 
 3.941
 
 
 1.611
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Caribisch Nederland
 
 
 397
 
 
 286
 
 
 642
 
 
 1.043
 
 
 1.043
 
 
 1.043
 
 
 1.043
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen agentschappen
 
 
 
 
 95.279
 
 
 
 
 93.089
 
 
 
 
 84.061
 
 
 
 
 80.397
 
 
 
 
 75.032
 
 
 
 
 75.046
 
 
 
 
 74.901
 
 
 
 
 
 Bijdrage RVO.nl
 
 
 91.368
 
 
 90.241
 
 
 81.568
 
 
 77.904
 
 
 72.539
 
 
 72.553
 
 
 72.553
 
 
 
 
 Bijdrage Agentschap Telecom
 
 
 244
 
 
 638
 
 
 283
 
 
 283
 
 
 283
 
 
 283
 
 
 138
 
 
 
 
 Bijdrage Dictu
 
 
 22
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage Logius
 
 
 3.645
 
 
 2.210
 
 
 2.210
 
 
 2.210
 
 
 2.210
 
 
 2.210
 
 
 2.210
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen ZBO's / RWT's
 
 
 
 
 289.139
 
 
 
 
 229.488
 
 
 
 
 252.356
 
 
 
 
 244.658
 
 
 
 
 241.735
 
 
 
 
 241.734
 
 
 
 
 241.728
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan TNO
 
 
 138.851
 
 
 121.747
 
 
 134.750
 
 
 129.131
 
 
 127.019
 
 
 127.019
 
 
 127.019
 
 
 
 
 Kamers van Koophandel / Ondernemerspleinen
 
 
 150.288
 
 
 107.741
 
 
 117.606
 
 
 115.527
 
 
 114.716
 
 
 114.715
 
 
 114.709
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen (inter-)nationale organisaties
 
 
 
 
 385.346
 
 
 
 
 308.011
 
 
 
 
 290.268
 
 
 
 
 281.327
 
 
 
 
 277.481
 
 
 
 
 285.521
 
 
 
 
 288.766
 
 
 
 
 
 Internationaal Innoveren
 
 
 4.539
 
 
 14.039
 
 
 23.679
 
 
 33.707
 
 
 39.724
 
 
 39.724
 
 
 39.724
 
 
 
 
 TKI-toeslag
 
 
 58.011
 
 
 51.346
 
 
 75.364
 
 
 94.196
 
 
 106.340
 
 
 113.598
 
 
 118.598
 
 
 
 
 TO2 (excl. TNO)
 
 
 43.028
 
 
 44.407
 
 
 32.344
 
 
 30.983
 
 
 30.081
 
 
 30.081
 
 
 30.081
 
 
 
 
 Topsectoren overig
 
 
 171.756
 
 
 119.499
 
 
 68.613
 
 
 45.264
 
 
 35.237
 
 
 36.018
 
 
 34.118
 
 
 
 
 Ruimtevaart (ESA)
 
 
 90.154
 
 
 64.061
 
 
 76.776
 
 
 64.013
 
 
 52.935
 
 
 52.936
 
 
 53.081
 
 
 
 
 Bijdrage NBTC
 
 
 10.152
 
 
 8.490
 
 
 8.469
 
 
 8.469
 
 
 8.469
 
 
 8.469
 
 
 8.469
 
 
 
 
 Overige bijdragen aan organisaties
 
 
 7.706
 
 
 6.169
 
 
 5.023
 
 
 4.695
 
 
 4.695
 
 
 4.695
 
 
 4.695
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ONTVANGSTEN
 
 
 
 
 105.590
 
 
 
 
 124.436
 
 
 
 
 107.401
 
 
 
 
 106.878
 
 
 
 
 109.911
 
 
 
 
 114.508
 
 
 
 
 114.978
 
 
 
 
 
 BMKB
 
 
 30.389
 
 
 25.000
 
 
 29.000
 
 
 29.000
 
 
 29.000
 
 
 29.000
 
 
 29.000
 
 
 
 
 Interne begrotingsreserve BMKB
 
 
 0
 
 
 25.406
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Groeifaciliteit
 
 
 2.436
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 
 
 Garantie Ondernemersfinanciering (GO)
 
 
 9.380
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 13.000
 
 
 
 
 Interne begrotingsreserve GO
 
 
 9.612
 
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 Borgstelling Scheepsnieuwbouw
 
 
 46
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 4.000
 
 
 
 
 Luchtvaartkredietregeling
 
 
 2.523
 
 
 3.800
 
 
 5.777
 
 
 9.695
 
 
 12.203
 
 
 14.125
 
 
 11.281
 
 
 
 
 Rijksoctrooiwet
 
 
 35.182
 
 
 31.212
 
 
 32.512
 
 
 32.512
 
 
 31.212
 
 
 31.212
 
 
 31.212
 
 
 
 
 Eurostars
 
 
 248
 
 
 2.413
 
 
 3.572
 
 
 4.651
 
 
 5.239
 
 
 5.512
 
 
 5.512
 
 
 
 
 Joint Strike Fighter
 
 
 988
 
 
 1.204
 
 
 1.843
 
 
 2.823
 
 
 4.560
 
 
 6.962
 
 
 10.276
 
 
 
 
 Diverse ontvangsten
 
 
 11.657
 
 
 8.809
 
 
 4.697
 
 
 3.197
 
 
 2.697
 
 
 2.697
 
 
 2.697
 
 
 
 
 Divers ontvangsten RRE
 
 
 3.129
 
 
 1.592
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel Fiscale Maatregelen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2019
 
 
 
 
 2020
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.288.000
 
 
 
 
 6.410.000
 
 
 
 
 6.596.000
 
 
 
 
 6.674.000
 
 
 
 
 6.777.000
 
 
 
 
 6.881.000
 
 
 
 
 6.992.000
 
 
 
 
 
 Aftrek speur- en ontwikkelingswerk (WBSO)
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 
 
 Afdrachtsvermindering speur- en ontwikkelingswerk (WBSO)
 
 
 780.000
 
 
 794.000
 
 
 1.143.000
 
 
 1.120.000
 
 
 1.120.000
 
 
 1.120.000
 
 
 1.120.000
 
 
 
 
 Research & Development Aftrek (RDA)
 
 
 255.000
 
 
 238.000
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Zelfstandigenaftrek
 
 
 1.782.000
 
 
 1.822.000
 
 
 1.843.000
 
 
 1.875.000
 
 
 1.906.000
 
 
 1.936.000
 
 
 1.968.000
 
 
 
 
 Extra zelfstandigenaftrek starters
 
 
 109.000
 
 
 111.000
 
 
 113.000
 
 
 115.000
 
 
 117.000
 
 
 119.000
 
 
 121.000
 
 
 
 
 Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 FOR, niet omgezet in lijfrente
 
 
 49.000
 
 
 49.000
 
 
 48.000
 
 
 48.000
 
 
 48.000
 
 
 48.000
 
 
 49.000
 
 
 
 
 Meewerkaftrek
 
 
 7.000
 
 
 7.000
 
 
 7.000
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 6.000
 
 
 
 
 Stakingsaftrek
 
 
 16.000
 
 
 15.000
 
 
 14.000
 
 
 14.000
 
 
 13.000
 
 
 12.000
 
 
 12.000
 
 
 
 
 Doorschuiving stakingswinst
 
 
 232.000
 
 
 245.000
 
 
 250.000
 
 
 262.000
 
 
 275.000
 
 
 289.000
 
 
 303.000
 
 
 
 
 Bedrijfsopvolgingsfaciliteit in successiewet
 
 
 250.000
 
 
 250.000
 
 
 250.000
 
 
 250.000
 
 
 250.000
 
 
 250.000
 
 
 250.000
 
 
 
 
 Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek
 
 
 371.000
 
 
 395.000
 
 
 402.000
 
 
 414.000
 
 
 427.000
 
 
 440.000
 
 
 453.000
 
 
 
 
 Willekeurige afschrijving starters
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 8.000
 
 
 9.000
 
 
 
 
 Persoonsgebonden aftrekpost durfkapitaal
 
 
 4.000
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 2.000
 
 
 1.000
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Verlaagd BTW-tarief Logiesverstrekking (incl. kamperen)
 
 
 594.000
 
 
 606.000
 
 
 616.000
 
 
 626.000
 
 
 637.000
 
 
 648.000
 
 
 659.000
 
 
 
 
 Verlaagd BTW-tarief Voedingsmiddelen horeca
 
 
 1.674.000
 
 
 1.700.000
 
 
 1.724.000
 
 
 1.749.000
 
 
 1.774.000
 
 
 1.800.000
 
 
 1.826.000
 
 
 
 
 BTW Kleine ondernemersregeling
 
 
 130.000
 
 
 139.000
 
 
 147.000
 
 
 156.000
 
 
 166.000
 
 
 176.000
 
 
 186.000
 
 
 
 
 Verlaagd accijnstarief kleine brouwerijen
 
 
 1.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 2.000
 
 
 
 
 Vrijstelling overdrachtsbelasting bedrijfsoverdracht in familiesfeer
 
 
 16.000
 
 
 16.000
 
 
 16.000
 
 
 17.000
 
 
 17.000
 
 
 17.000
 
 
 18.000
 
 
 
 
 
 Budgetflexibiliteit
 [PM: in de definitieve begroting wordt dit onderdeel gevuld]
 Toelichting op de instrumenten
 De financiële beleidsinstrumenten van het Bedrijvenbeleid richten zich op het realiseren van de geformuleerde strategische doelen. Bij de toelichting op de instrumenten worden de interventies daarom samenhangend per strategisch beleidsdoel beschreven. Voor elk van de strategische doelen wordt vervolgens, overeenkomstig de voorschriften, de indeling van de begrotingstabel naar aard van de financiële beleidsinterventie gehanteerd. Op die manier wordt zowel de inhoudelijke samenhang van verschillende instrumenten, alsook de aard van de financiële interventie zichtbaar gemaakt. Voor elk van de instrumenten worden kengetallen gepresenteerd. Een meer uitgebreide rapportage van kengetallen en indicatoren is te vinden in de Monitor bedrijvenbeleid 2015.6http://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2015Z18122&did=2015D37027 Voor elk instrument is een verwijzing opgenomen naar de relevante website.
 Stimuleren van een concurrerend, innovatief en duurzaam bedrijfsleven 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 
 MIT
 
 
 
 
 
 
 
 
 RVO.nl
 
 
 
 
 Aantal bedrijven dat deelneemt aan MIT
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 1.8931Hiervan ontvingen in 2013 707 bedrijven rechtstreeks subsidie voor innovatieprojecten. Het restant neemt deel aan netwerkbijeenkomsten e.d. Hiervoor zijn nog geen realisatiecijfers bekend, daarom is voor dit deel een inschatting gemaakt op basis van de verstrekte subsidie.
 
 
 662
 
 
 
 
 
 
 Omvang private R&D-uitgaven ondersteund met MIT (x € 1 mln)
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 € 26
 
 
 € 61
 
 
 
 
 
 
 
 Eurostars
 
 
 
 
 
 
 
 
 RVO.nl
 
 
 
 
 Aantal Nederlandse deelnemers aan Eurostars
 
 
 72
 
 
 44
 
 
 49
 
 
 20
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan bedrijven
 
 
 
 61
 
 
 37
 
 
 37
 
 
 13
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan hightech mkb (%)
 
 
 
 82%
 
 
 89%
 
 
 81%
 
 
 100%
 
 
 
 
 
 
 Door Eurostars ondersteunde private R&D-uitgaven van Nederlandse deelnemers (x € 1 mln)
 
 
 € 19,8
 
 
 € 11,1
 
 
 € 13
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 
 Horizon2020
 
 
 
 
 
 
 
 
 RVO.nl/EC
 
 
 
 
 Aantal Nederlandse deelnemers aan H20202KP7 was de voorganger van Horizon2020. Dit programma liep van 2007 t/m 2013. De cijfers in deze tabel t/m 2013 hebben betrekking op KP7 en zijn cumulatief.
 
 
 941
 
 
 1.200
 
 
 .1506
 
 
 493
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan bedrijven
 
 
 685
 
 
 850
 
 
 1137
 
 
 337
 
 
 
 
 
 
 Omvang H2020-middelen voor Nederlandse deelnemers (retour in mln euro)
 
 
 1.899
 
 
 € 2.600
 
 
 € 3.373
 
 
 € 659
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan bedrijven (%)
 
 
 
 18%
 
 
 20%
 
 
 22%
 
 
 27%
 
 
 
 
 
 
 Retourpercentage voor Nederland (%)
 
 
 6,9%
 
 
 7,1%
 
 
 7,4%
 
 
 7,6%
 
 
 
 
 
 
 
 WBSO
 
 
 
 
 
 
 
 
 RVO.nl
 
 
 
 
 Aantal bedrijven dat gebruik maakt van WBSO
 
 
 20.530
 
 
 22.220
 
 
 22.640
 
 
 22.974
 
 
 
 
 
 
 Door WBSO ondersteunde private R&D-uitgaven (S&O-loon, x € 1 mln)
 
 
 3.571
 
 
 3.854
 
 
 3.917
 
 
 3.997
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 i.
 MIT
 De regeling MKB Innovatiestimulering Topsectoren is een subsidieregeling voor MKB-bedrijven en heeft ten doel om zoveel mogelijk MKB-ers aan te laten sluiten bij de Topsectoren door samenwerking met zowel andere MKB-bedrijven als met kennisinstellingen. De regeling wordt in samenwerking met de provincies uitgevoerd en gefinancierd.
 
 http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/mkb-innovatiestimulering-regio-en-topsectoren-mit
 
 
 
 ii.
 Eurostars
 «Eurostars» is een internationaal programma dat gezamenlijk gefinancierd wordt door 34 deelnemende landen en de EU. De regeling is met name gericht op het «hightech»-MKB en ondersteunt bedrijven en kennisinstellingen die met buitenlandse partijen in Europa samenwerken in projecten die gericht zijn op marktgericht technologisch onderzoek en technologische ontwikkeling.
 
 http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/eurostars-%E2%80%93-subsidie-internationale-marktgerichte-rd
 
 
 
 iii.
 Biobased Economy
 Deze middelen worden ingezet voor onder andere de organisatie van netwerkbijeenkomsten, strategische communicatie, «Green Deals» en het programma «Ruimte in Regels voor Groene Groei». Daarmee wordt een stimulans gegeven om de transitie naar een op biomassa gebaseerde economie groene groei te versnellen.
 
 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-economie/inhoud/green-deal
 
 
 http://www.ruimteinregels.nl/
 
 
 
 iv.
 Cofinanciering EFRO, inclusief ETS
 Innovatiestimulering en de transitie naar een koolstofarme economie zijn de hoofddoelen van de programma’s die worden gefinancierd vanuit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Daarbij is het mkb de belangrijkste doelgroep. Het rijk neemt de voor EFRO vereiste cofinanciering deels voor zijn rekening, voor projecten die bijdragen aan nationale beleidsdoelen op het gebied van innovatie en energie.
 
 http://www.rvo.nl/onderwerpen/innovatief-ondernemen/innovatiefinanciering/toolbox-financieringsconstructies/zoek-op-constructies/subsidies/efro
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 v.
 Bijdrage aan Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) – Octrooicentrum Nederland
 De bijdrage aan Octrooicentrum Nederland, onderdeel van RVO.nl, is bestemd voor de uitvoering van taken die bij, of op grond van, wetten of verdragen zijn opgedragen, zoals bijvoorbeeld de verlening en registratie van octrooien, de inning van taksen, de vertegenwoordiging van Nederland in Europese en mondiale organisaties, de uitvoering van andere wettelijke taken onder de Rijksoctrooiwet 1995, evenals de nakoming van Europese en internationale verplichtingen. Daarnaast geeft Octrooicentrum Nederland voorlichting en advies aan bedrijven, kennisinstellingen, overheden en uitvinders. Doel is het vinden van de juiste balans tussen enerzijds kennisbescherming en anderzijds de verspreiding en benutting van kennis.
 
 http://www.rvo.nl/onderwerpen/innovatief-ondernemen/octrooien-ofwel-patenten
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 vi.
 Internationaal Innoveren
 Voor Nederlandse deelname aan publiek-private onderzoeksprogramma’s in Europees verband is cofinanciering beschikbaar. Deze middelen worden ingezet voor Eureka clusters en het Joint Technology Initiative ECSEL dat is gelieerd aan Horizon 2020.
 Hierdoor krijgen bedrijven toegang tot buitenlandse kennis en het draagt bij aan het vergroten van de bedrijfsdeelname in Horizon 2020.
 
 http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/horizon-2020-onderzoek-en-innovatie
 
 
 http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/joint-technology-initiatives-jti
 
 
 http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/eureka-het-programma-voor-internationale-marktgerichte-rend
 
 
 
 Fiscale maatregelen
 
 
 vii.
 WBSO
 De WBSO is de verzamelnaam voor de faciliteit afdrachtsvermindering speur- en ontwikkelingswerk (S&O) in de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie volksverzekeringen en de S&O-aftrek in de Wet inkomstenbelasting. De WBSO is gericht op het stimuleren van Speur- en Ontwikkelingswerk (S&O) door het bedrijfsleven, door het verlagen van de aan S&O-gerelateerde kosten. De WBSO richt zich op de loonkosten van S&O-medewerkers en, door de integratie met de RDA, ook op de overige aan S&O-gerelateerde kosten en uitgaven. http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/wbso
 
 
 
 Bevorderen ondernemerschap en toegang tot en benutting van ondernemers(risico)financiering 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 
 BMKB
 
 
 
 
 
 
 
 
 RVO.nl
 
 
 
 
 Verstrekte garanties BMKB, x € 1 mln
 
 
 909
 
 
 486
 
 
 344
 
 
 372
 
 
 
 
 
 
 Totaal aantal verstrekte garanties
 
 
 4.325
 
 
 2.640
 
 
 1.983
 
 
 1.949
 
 
 
 
 
 
 
 Groeifaciliteit
 
 
 
 
 
 
 
 
 RVO.nl
 
 
 
 
 Verstrekte garanties Groeifaciliteit, x € 1 mln
 
 
 12
 
 
 13
 
 
 8
 
 
 32
 
 
 
 
 
 
 Totaal aantal verstrekte garanties
 
 
 17
 
 
 21
 
 
 16
 
 
 20
 
 
 
 
 
 
 
 Garantie Ondernemingsfinanciering (GO)
 
 
 
 
 
 
 
 
 RVO.nl
 
 
 
 
 Verstrekte garanties GO, x € 1 mln
 
 
 261
 
 
 103
 
 
 103
 
 
 82
 
 
 
 
 
 
 Totaal aantal verstrekte garanties
 
 
 62
 
 
 53
 
 
 51
 
 
 39
 
 
 
 
 
 
 
 Garantieregeling Scheepsnieuwbouwfinanciering
 
 
 
 
 
 
 
 
 RVO.nl
 
 
 
 
 Verstrekte garanties Scheepsnieuwbouw, x € 1 mln
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 44
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Totaal aantal verstrekte garanties
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 6
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Qredits
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal verstrekte kredieten (Micro- en MKB-krediet)
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 
 Qredits
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 i.
 Bevorderen Ondernemerschap
 Deze middelen zijn gereserveerd voor diverse initiatieven ter bevordering van het ondernemerschap, waaronder het «Actieplan MKB-financiering», «Innovatiegericht Inkopen», het Valorisatieprogramma, «Startup Delta», «NL Groeit» en het «Techniekpact».
 
 http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/valorisatieprogramma
 
 
 http://startupdelta.org/
 
 
 http://www.techniekpact.nl
 
 
 https://www.pianoo.nl/...inkopen...inkopen/...s/innovatiegericht-inkopen
 
 Uit deze begrotingspost wordt ook «Qredits» (microkrediet) gefinancierd dat ondernemers, die geen toegang hebben tot het reguliere financiële circuit of geen commerciële ondersteuning kunnen afnemen tegen een commercieel tarief, ondersteunt bij het starten of continueren van hun onderneming.
 
 http://www.qredits.nl
 
 
 
 ii.
 Bijdrage aan ROM’s
 Met deze middelen worden de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen ondersteund: NOM (Noord), BOM (Brabant), LIOF (Limburg), Oost NV (Oost) en «Innovation Quarter» (IQ, Zuidvleugel). Deze middelen hebben tot doel de economische krachten in de regio te versterken en te bundelen met sectorale initiatieven vanuit het topsectorenbeleid en ander generiek beleid. Verder is voorzien in eventuele ondersteuning van een nog op te richten ROM voor de Noordvleugel en zijn er middelen beschikbaar gesteld voor samenwerking met Zeeland.
 
 http://www.ondernemersplein.nl/ondernemen/geldzaken/hoe-komt-u-aan-geld-voor-uw-onderneming/info-en-advies/externe-financiering/009a-regionale-ontwikkelingsmaatschappijen/
 
 
 
 Garanties
 
 
 iii.
 Borgstelling MKB-kredieten (BMKB)
 De BMKB maakt mogelijk dat bedrijven met te weinig zekerheden (onderpand) toch financiering kunnen krijgen, doordat de overheid borg staat voor het deel van de lening waar het bedrijf geen onderpand voor heeft. De kredietverstrekker kan, mocht dat nodig zijn, voor dat deel dus terugvallen op de overheid. Het gebruik van de regeling hangt af van de kredietbehoefte van het bedrijfsleven en is daarmee sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de conjunctuur. De raming betreft de verwachte schades die kredietverstrekkers declareren bij EZ als kredieten niet terug kunnen worden betaald. Tegenover de schades staan premies en ontvangsten bij uitwinning van faillissementen. In de budgettaire tabel is een splitsing gemaakt tussen de werkelijke schadebetalingen en stortingen in de interne begrotingsreserve BMKB.
 
 http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/borgstelling-mkb-kredieten-bmkb
 
 
 
 iv.
 Groeifaciliteit
 De Groeifaciliteit richt zich op buffervermogen – zoals eigen vermogen van participatiemaatschappijen en achtergestelde leningen door banken – en is vooral gericht op de start-, groei- en expansiefase van een bedrijf. Achtergestelde leningen en aandelenkapitaal verstrekt door participatiemaatschappijen vallen tot maximaal € 25 miljoen onder de garantieregeling. Een bank kan een garantiefinanciering verstrekken tot maximaal € 5 miljoen in de vorm van achtergestelde leningen. De garantie van de overheid bedraagt 50%.
 
 http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/groeifaciliteit
 
 In 2016 wordt op basis van de dan beschikbare informatie bezien met welke omvang het budget van de Groeifaciliteit meerjarig moet worden opgehoogd om deze fondsen, voor het NLII, te accommoderen. Deze verhoging wordt gedekt uit het garantiebudget van € 500 miljoen dat in het Aanvullend actieplan MKB-financiering beschikbaar is gesteld voor achtergestelde leningenfondsen.
 
 
 v.
 Garantie Ondernemingsfinanciering (GO)
 De GO-regeling geeft financiers de mogelijkheid om een garantie van 50% van de overheid te verkrijgen, indien zij vanwege het risicoprofiel niet zelfstandig of onvoldoende in staat zijn in de kern gezonde bedrijven te financieren. Jaarlijks kan voor maximaal € 400 miljoen aan garanties worden verleend; het gebruik is afhankelijk van de conjuncturele ontwikkeling. Het geraamde bedrag betreft de verwachte schades op de regeling. Tegenover de schades staan premieontvangsten. De GO-regeling is kostendekkend.
 
 http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/garantie-ondernemingsfinanciering-go
 
 
 
 vi.
 Garantieregeling Scheepsnieuwbouwfinanciering
 In navolging van andere EU-landen is een garantieregeling geïntroduceerd die het bankkrediet aan de scheepsbouwer garandeert gedurende de periode van de bouw van het schip. Met de GSF kunnen banken 80% Staatsgarantie krijgen. Het jaarlijkse garantieplafond bedraagt € 400 miljoen. Met stakeholders (onder andere maritieme sector en betrokken banken) is in de afgelopen periode onderzocht wat de oorzaken van het geringe gebruik zijn en wordt nog bezien of en hoe aanpassing van de regeling gewenst en mogelijk is. De regeling die een looptijd heeft van vijf jaar wordt voorlopig voortgezet.
 
 http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/garantieregeling-scheepsnieuwbouwfinanciering-gsf
 
 
 
 Fiscale maatregelen
 Ter stimulering van (zelfstandig) ondernemerschap wordt een aantal fiscale maatregelen ingezet via het stelsel van inkomsten- en omzetbelasting. Een toelichting op deze fiscale regelingen is opgenomen in de internetbijlage 12 bij de Miljoenennota (Toelichting op de belastinguitgaven).
 
 
 vii.
 Zelfstandigenaftrek
 
 
 viii.
 Extra zelfstandigenaftrek starters
 
 
 ix.
 Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid
 
 
 x.
 FOR, niet omgezet in lijfrente
 
 
 xi.
 Meewerkaftrek
 
 
 xii.
 Stakingsaftrek
 
 
 xiii.
 Doorschuiving stakingswinst
 
 
 xiv.
 Bedrijfsopvolgingsfaciliteit in successiewet
 
 
 xv.
 Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek
 
 
 xvi.
 Willekeurige afschrijving starters
 
 
 xvii.
 Persoonsgebonden aftrekpost durfkapitaal
 
 
 xviii.
 Verlaag BTW-tarief Logiesverstrekking (incl. kamperen)
 
 
 xix.
 Verlaagd BTW-tarief Voedingsmiddelen horeca
 
 
 xx.
 BTW Kleine ondernemersregeling
 
 
 xxi.
 Verlaagd accijnstarief kleine brouwerijen
 
 
 xxii.
 Vrijstelling overdrachtsbelasting bedrijfsoverdracht in familiesfeer
 
 http://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/zakelijk/ondernemen/
 
 
 
 Ontwikkelen en benutten van hoogwaardig (internationaal) publiek gefinancierd onderzoek en technologie, inclusief publiek-private samenwerking 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2011
 
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 
 TKI's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omvang middelen PPS-programma’s TKI (x € 1 mln)
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 571
 
 
 780
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan private middelen (%)
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 n.v.t.
 
 
 35% (200)
 
 
 44% (340)
 
 
 
 
 
 
 TO21In de begroting 2017 worden hierbij ook kengetallen opgenomen voor de kennisbenutting van Deltares, Marin, NLR en TNO.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Klanttevredenheid Deltares
 
 
 7,9
 
 
 .
 
 
 8
 
 
 7,91
 
 
 
 
 
 Klanttevredenheid Marin
 
 
 8,3
 
 
 .
 
 
 8,8
 
 
 9
 
 
 
 
 
 Klanttevredenheid NLR
 
 
 8,7
 
 
 .
 
 
 8,5
 
 
 8,7
 
 
 
 
 
 Klanttevredenheid TNO
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 8,3
 
 
 
 
 
 
 Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aantal Nederlandse bedrijven dat deelneemt aan ruimtevaartprogramma’s ESA
 
 
 488 2In het hier weergegeven getal zijn alle contracten van Nederlandse bedrijven met ESA opgenomen, ook de contracten die niet direct aan ruimtevaartprogramma’s zijn gekoppeld, maar gerelateerd zijn aan de vestiging van ESTEC in Nederland. Verschillende divisies van een bedrijf worden als afzonderlijke contractanten meegeteld. In 2015 start ESA met een nieuwe, opgeschoonde database waardoor de waarde dan substantieel lager zal uitvallen. Bedrijven waarmee al enige tijd geen contracten zijn afgesloten zullen niet in het nieuwe databestand worden opgenomen. Het betreft een cumulatief getal op basis van databestanden van ESA vanaf 1 januari 2015.
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 
 
 
 Ruimtevaart geo-return/retour (%)3De prestatie-indicator «ruimtevaart geo-return/retour (%)» betreft research- en leveringsopdrachten van ESA aan de Nederlandse industrie en kennisinstellingen. Deze opdrachten komen voort uit de Nederlandse contributies aan diverse Ruimtevaart-programma’s van ESA. Daarbij wordt door ESA een retour van 0,9 (90%) van de bijdragen van lidstaten aan deze programma’s gegarandeerd. Een hogere retour dan 1 betekent dat Nederlandse bedrijven extra succesvol zijn bij het werven van ESA-orders, maar ook dat Nederland uit eigen middelen mogelijk moet compenseren aan lidstaten met een lagere retour dan 1.
 
 
 1,09%
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 i.
 Onderzoek en opdrachten
 De middelen zijn gereserveerd ten behoeve van de monitoring, effectmeting en feitelijke onderbouwing van beleid («evidence based policy making») en beleidsexperimenten en proefprojecten.
 
 
 ii.
 ICT-beleid: SURF
 De Nederlandse ICT-infrastructuur is van hoog niveau. Om de ICT-onderzoekinfrastructuur op niveau te houden zijn aanvullende investeringen nodig. Voor de periode 2017 tot en met 2019 dragen EZ en OCW daarom samen € 12 miljoen bij.
 
 https://www.surf.nl/
 
 
 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ict
 
 
 
 iii.
 ICT-beleid: eOverheidsbouwstenen voor bedrijven
 Het doel is dat ondernemers en burgers in 2017 hun zaken met de overheid digitaal kunnen afhandelen door het realiseren van een snelle en betrouwbare en veilige dienstverlening. De middelen zijn gereserveerd ter bekostiging van de ondernemersvoorzieningen die hiervoor nodig zijn: een informatieportaal (ondernemersplein.nl), een inlogvoorziening (eHerkenning/eID), een voorziening om digitaal zaken te doen met de overheid (Mijn overheid voor bedrijven), een Berichtenbox en standaarden voor informatie-uitwisseling (zoals Standard Business Reporting en e-factureren) als onderdeel van de Generieke Digitale Infrastructuur.
 
 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/digitale-overheid
 
 
 Bijdragen ZBO’s/RWT’s
 
 
 
 iv.
 Bijdrage aan TNO
 TNO (Nederlandse Organisatie voor toegepast natuurwetenschappelijk onderzoek) werkt samen met ECN, Marin, Deltares, DLO en NLR in de federatie Toegepaste Onderzoek Organisaties (TO2). EZ investeert samen met enkele andere ministeries in deze instituten, omdat hier onafhankelijk onderzoek in Nederland plaatsvindt dat kansen kan creëren voor innovatie en economische groei en dat een bijdrage levert aan de publieke kennis op terreinen van maatschappelijk belang. TNO bestrijkt een breed onderzoeksgebied op het terrein van meerdere topsectoren, met name HTSM, energie en agri&food. Daarnaast ontwikkelt het kennis op een aantal maatschappelijke thema’s, met name defensie, maatschappelijke veiligheid, leefomgeving en arbeid & gezondheid.
 
 https://www.tno.nl/nl/
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 v.
 TKI-toeslag
 In 2013 zijn de Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI’s) gestart met het bundelen en stroomlijnen van de onderzoeksprogrammering in de gehele kennisketen. Het doel is om meer privaat-publieke samenwerkingsprogramma’s (PPS) vanuit de onderzoekagenda’s van de topsectoren (inclusief maatschappelijke uitdagingen) te genereren. De TKI’s zijn daarbij programmerend en regisserend. Via de TKI-toeslagregeling kunnen PPS-projecten voor elke privaat ingelegde euro 25% toeslag verdienen die aan de TKI’s wordt overgemaakt ter bestemming binnen de onderzoekagenda’s van de topsectoren. http://www.rvo.nl/subsidies-regelingen/tki-toeslag
 
 
 vi.
 TO2 (toegepaste onderzoeksorganisaties)
 De middelen zijn gereserveerd voor de financiering van onderzoek in het kader van de topsectoren en maatschappelijke thema’s zoals leefomgeving, maatschappelijke veiligheid, arbeid en gezondheid en voor onderzoek ten behoeve van (wettelijke) taken van de overheid. Naast TNO (zie «Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s» hieronder), omvat TO2 de volgende instituten:
 
 
 –
 Deltares (Delta Research): instituut op het gebied van deltatechnologie. Deltares levert bijdragen aan innovatieve oplossingen voor water-, ondergrond- en deltavraagstukken die het leven in delta’s, kust- en riviergebieden veilig, schoon en duurzaam maken.
 
 
 –
 MARIN (Maritiem Research Instituut Nederland): instituut op het gebied van hydromechanisch en nautisch onderzoek.
 
 
 –
 NLR (Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium): instituut op het gebied van militaire (ten behoeve van het Ministerie van Defensie) en civiele luchtvaart (ten behoeve van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu).
 
 
 –
 ECN (Energieonderzoek Centrum Nederland) en DLO (Dienst Landbouwkundig Onderzoek): deze instituten worden toegelicht in respectievelijk artikel 14 en 16. http://www.denederlandsewetenschap.nl/web-specials/de-nederlandse-wetenschap/organisaties/gtis.html
 
 
 
 
 vii.
 Topsectoren overig (met name STW)
 De Stichting voor de Technische Wetenschappen (STW, onderdeel van NWO) financiert technisch wetenschappelijk onderzoek aan Nederlandse universiteiten en instituten. Met de bijdrage van EZ worden de Perspectiefprogramma’s gefinancierd, die worden ingezet voor innovatiecontracten van topsectoren. Voor de bijdrage aan STW is structureel circa € 20 miljoen per jaar beschikbaar.
 Deze post bevat daarnaast de middelen die gereserveerd zijn voor de afbouw van een aantal FES-projecten, voormalige Innovatieprogramma’s (waaronder Point One) en enkele kleine posten met betrekking tot het huidige topsectorenbeleid.
 
 http://www.stw.nl/ en http://topsectoren.nl/
 
 
 viii.
 Ruimtevaart (ESA)
 De bijdrage aan Ruimtevaart bestaat uit verplichte programma’s (contributie) van het European Space Agency (ESA) en uit gerichte inschrijving op optionele programma’s van ESA. De ingeschreven middelen worden in open competitie uitgezet bij Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen («Geo Return»-systeem). Daarnaast kent het Ruimtevaartbeleid een (beperkt) nationaal flankerend beleid, waarin onder andere wetenschappelijke instrumenten ontwikkeld worden, en de interactie met ESTEC. Uitvoering van het beleid is neergelegd bij het Netherlands Space Office (NSO). Om de ambities van Nederland op het gebied van ruimtevaart financieel op peil te houden is vanaf 2018 € 13 miljoen door het Kabinet gereserveerd op «Aanvullende post van de Rijksbegroting (middelen uit het Regeerakkoord voor fundamenteel onderzoek (maatregel D 32)».
 
 http://www.spaceoffice.nl/
 
 
 
 Waarborgen van responsieve overheids- en informatiediensten en ondersteuning voor ondernemers op regionaal, nationaal en internationaal niveau
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 Bron
 
 
 
 
 
 
 
 
 Innovatie Attaché Netwerk
 
 
 
 
 
 
 
 IAN/RVO.nl
 
 
 
 
 Vragen of informatieverzoeken
 
 
 2.753
 
 
 3.123
 
 
 2.782
 
 
 
 
 
 
 Koppeling potentiële buitenlandse counterparts R&D
 
 
 495
 
 
 585
 
 
 715
 
 
 
 
 
 
 Missies en conferenties
 
 
 284
 
 
 450
 
 
 440
 
 
 
 
 
 
 Seminars
 
 
 109
 
 
 199
 
 
 230
 
 
 
 
 
 
 Geformaliseerde samenwerkingsverbanden
 
 
 50
 
 
 65
 
 
 115
 
 
 
 
 
 
 
 Netherlands Foreign Investment Agency
 
 
 
 
 
 
 
 NFIA/RVO.nl
 
 
 
 
 Projecten
 
 
 170
 
 
 193
 
 
 187
 
 
 
 
 
 
 Investeringsomvang (€ mln)
 
 
 931
 
 
 1.658
 
 
 3.185
 
 
 
 
 
 
 Werkgelegenheid (arbeidsplaatsen)1Zowel nieuwe werkgelegenheid als behoud van werkgelegenheid.
 
 
 5.166
 
 
 8.435
 
 
 6.304
 
 
 
 
 
 
 
 KvK/Ondernemerspleinen
 
 
 
 
 
 
 
 KvK
 
 
 
 
 Waardering Kamer van Koophandel
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 7,1
 
 
 
 
 
 
 Bereik Kamer van Koophandel
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 51%
 
 
 
 
 
 
 Waardering Ondernemersplein.nl
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 7,4
 
 
 
 
 
 
 
 MVO Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 MVO Nederland
 
 
 
 
 Aantal unieke bezoekers website
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 315.000
 
 
 
 
 
 
 Stand aantal partners
 
 
 2.004
 
 
 2.007
 
 
 2.031
 
 
 
 
 
 
 
 Regeldruk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie kabinetdoelstelling € 2,5 mld regeldrukvermindering (€ mln)2In beide jaren stand in april.
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 807
 
 
 1.349
 
 
 EZ
 
 
 
 
 
 
 bedrijven
 
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 715
 
 
 777
 
 
 
 
 
 
 
 burgers en professionals
 
 
 
 .
 
 
 .
 
 
 92
 
 
 572
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 ix.
 Bijdrage aan RVO.nl – Innovatie-attachés
 De Innovatie Attachés, onderdeel van RVO.nl, werken in veertien landen vanuit ambassades en consulaten en leveren kennis en informatie over ontwikkelingen en trends op het terrein van innovatie in het buitenland en creëren verbindingen tussen Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen en bevorderen de internationale innovatiesamenwerking.
 
 http://www.rvo.nl/onderwerpen/innovatief-ondernemen/topsectoren/ia-netwerk
 
 
 
 x.
 Bijdrage aan RVO.nl – Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA)
 De bijdrage aan de NFIA is gereserveerd voor ondersteuning van buitenlandse bedrijven die zich willen vestigen of die willen uitbreiden in Nederland of Nederland als een strategische uitvalsbasis voor Europa zien. De dienstverlening bestaat uit advies, informatievoorziening en praktische assistentie en discrete toegang tot een breed netwerk van zakelijke partners en overheden.
 
 http://investinholland.com/
 
 
 
 xi.
 Bijdrage aan RVO.nl – uitvoering instrumentarium
 Deze middelen zijn grotendeels voor de uitvoering van de financierings- en innovatie-instrumenten (MKB Innovatiestimulering Topsectoren, Eurostars, Horizon2020, TKI-toeslag, WBSO, BMKB, Groeifaciliteit, Garantie Ondernemingsfinanciering, Garantieregeling Scheepsnieuwbouwfinanciering). Dit betreft activiteiten als beoordeling van aanvragen, bedrijfscontroles, voorlichting over de instrumenten, terugontvangen van kredieten, etc.
 
 
 xii.
 Bijdrage aan Agentschap Telecom
 Met deze bijdrage wordt de uitvoering, het toezicht en de handhaving van de bepalingen van de Wet ruimtevaartactiviteiten verzorgd door Agentschap Telecom. Het gaat om werkzaamheden die voortkomen uit aanvragen voor een ruimtevaartvergunning, registreren van ruimtevoorwerpen, deelname aan internationale gremia, adviseren en voorlichting geven over ruimtevaartactiviteiten. Het wettelijke toezicht heeft betrekking op de afgifte van ruimtevaartvergunningen.
 
 https://www.agentschaptelecom.nl/
 
 
 
 xiii.
 Bijdrage aan Logius
 De bijdrage aan Logius betreft het EZ-aandeel voor het programma (Bureau) Forum Standaardisatie.
 
 http://www.logius.nl/
 
 
 https://www.forumstandaardisatie.nl/
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 xiv.
 Regiegroep Regeldruk/Actal
 Met het kabinetsbrede programma «Goed Geregeld: een verantwoorde vermindering van de regeldruk 2012–2017» zet het kabinet in op de vermindering van regeldruk voor bedrijven, burgers en professionals met € 2,5 mrd. Om met toekomstvaste en ondernemersvriendelijke regels het ondernemen en innoveren voor bedrijven makkelijker te maken.
 
 https://www.actal.nl
 
 
 https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/regeldruk/inhoud/regeldruk-bij-ondernemers
 
 
 
 Bijdragen ZBO’s/RWT’s
 
 
 xv.
 Kamers van Koophandel / Ondernemerspleinen
 De Kamer van Koophandel voert vijf wettelijke taken uit in het kader van ondernemerschapsbeleid: houden van het handelsregister, inrichten en beheren van Ondernemerspleinen (zowel digitaal als fysiek), geven van inlichtingen en voorlichting aan ondernemers (onder meer) via online informatie, stimuleren van innovatie via advies en voorlichting en regio-specifieke activiteiten, bijvoorbeeld door middel van regionale onderzoeken, overleggen en samenwerkingsvormen. Hiervoor krijgt de Kamer van Koophandel een rijksbijdrage; daarnaast genereert de Kamer van Koophandel eigen inkomsten uit verkoop van eigen producten en diensten.
 
 www.kvk.nl
 
 
 www.ondernemersplein.nl
 
 
 
 Bijdragen aan (internationale) organisaties
 
 
 xvi.
 Bijdrage NBTC
 EZ stelt op basis van meerjarenafspraken budget beschikbaar voor de internationale «branding» en «marketing» van Nederland en internationale congreswerving. Het budget wordt ingezet op de belangrijkste toeristische herkomstmarkten en doelgroepen.
 
 http://www.nbtc.nl/nl/homepage.htm
 
 
 
 xvii.
 Overige bijdragen aan organisaties (met name MVO Nederland)
 De bijdrage is gereserveerd voor de stichting Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, die partijen (bedrijven, overheden, kennisinstellingen, ngo’s en vakbonden) informeert en stimuleert om bij te dragen aan een duurzame en eerlijke wereld.
 
 http://mvonederland.nl/