Vierde Nota Waterhuishouding; Brief staatssecretaris met reactie op de motie-Augusteijn-Esser c.s. over waterkwaliteitswaarden (kamerstuk 26401, nr. 7)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26401, nr. 24

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

11-10-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26401 nr. 24

05-10-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamHuidige waterkwaliteit, ontwikkelingen en knelpuntenHuidige waterkwaliteitOntwikkelingen en knelpunten in de waterkwaliteitBeleid waterkwaliteitTussendoelenVersterking instrumentariumRapportages op regionaal niveauRapportages op nationaal niveauNieuwe waterkwaliteitsparameterOndertekeningBIJLAGE Analyse waterkwaliteit en tussendoelen per stofgroepA. Vermestende stoffenB. GewasbeschermingsmiddelenC. Zware metalenD. Door OSPAR aangewezen stoffenE. Overige en nog niet genormeerde stoffen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26401Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 38 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 401Vierde Nota waterhuishoudingnr. 24BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VERKEER EN WATERSTAATAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 5 oktober 2000In juni 1999 is bij de behandeling van de vierde Nota waterhuishouding
(NW4) in de Tweede Kamer de volgende motie aangenomen van de kamerleden Augusteijn-Esser,
Van der Steenhoven en Herrebrugh (Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999,
26 401, nr. 7):«De kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende,
dat de Vierde Nota waterhuishouding een andere systematiek voor de normstelling
van waterkwaliteitswaarden voorstelt; voorts overwegende, dat hierbij geen
tussendoelen worden gesteld voor het tijdpad en de streefwaarden; verzoekt
de regering in een vervolgnotitie deze tussendoelen nader aan te geven en
daarover met de kamer te overleggen, en gaat over tot de orde van de dag.»De regering heeft zich beraden op de strekking van de motie en op de rol
die de gevraagde tussendoelen kunnen spelen bij het bereiken van de gewenste
waterkwaliteit en bij de uitvoering van het waterkwaliteitsbeleid. Voor de
regering staat een verdere verbetering van de waterkwaliteit voorop. Op grond
van een zorgvuldige analyse heeft de regering geconcludeerd, dat tussendoelen
in letterlijke zin daarbij om meerdere redenen geen aanvullende rol kunnen
spelen. Deze conclusie is onder meer gebaseerd op de huidige krachtdadige
aanpak van de waterkwaliteit door overheden en doelgroepen, de instrumenten
die daarbij beschikbaar zijn en het functioneren van de huidige systematiek
van normstelling. Niet in de laatste plaats speelt ook de grote diversiteit
van het waterkwaliteitsvraagstuk een rol.Het beraad van de regering heeft er toe geleid dat het niet opportuun
wordt geacht tussendoelen te formuleren. Daarentegen handelt de regering graag
in de geest van de motie, door deze op te vatten als een verzoek aan de regering
om een helder beeld te schetsten van de ontwikkeling van de waterkwaliteit
en van de uitvoering van het waterkwaliteitsbeleid. Ook geeft de regering
in deze notitie aan hoe de Kamer duidelijkheid zal worden geboden
over de te verwachten voortgang in de komende jaren en over versterking van
het instrumentarium om de doelstellingen te bereiken.Deze notitie gaat in op de huidige waterkwaliteit, de inspanningen ter
verbetering van de waterkwaliteit en de te verwachten resultaten. Daartoe
wordt eerst in paragraaf 2 een beeld geschetst van de huidige waterkwaliteit
alsmede de voornaamste ontwikkelingen en knelpunten. Aansluitend volgt in
paragraaf 3 een overzicht van het huidige waterkwaliteitsbeleid en de
uitvoering daarvan.Vervolgens motiveert de regering in paragraaf 4, en in meer gedetailleerde
vorm in een bijlage, waarom zij afziet van de gevraagde tussendoelen. In deze
inleiding volstaat de regering met de opmerking dat zij van mening is dat
generiek opgelegde tussendoelen weinig of geen toegevoegde waarde hebben,
en in bepaalde gevallen averechts kunnen werken.De regering is van mening dat aanzienlijke successen zijn geboekt in de
verbetering van de waterkwaliteit. Dat neemt niet weg dat er problemen zijn
die om versterking van het instrumentarium vragen om de streefwaarden uit
NW4 te bereiken. In deze notitie wordt dat in twee voorstellen uitgewerkt.Ten eerste betreft dat voorstellen voor het invoeren van periodieke gebiedsgerichte
rapportages over de resultaten van de inspanningen die gericht zijn op het
bereiken van de streefwaarden (paragraaf 5).Het tweede voorstel betreft een aanvullende normering voor de vele in
het water aanwezige stoffen waarvoor nog geen normen bestaan en waarvoor nog
geen routinematige monitoring plaatsvindt (paragraaf 6). Dit tweede voorstel
sluit aan bij de doelstellingen van de EU-Kaderrichtlijn water.Deze notitie is gebaseerd op een inhoudelijke en beleidsmatige analyse
van de huidige waterkwaliteitssituatie. Bij de totstandkoming heeft overleg
plaatsgevonden met betrokken overheden en maatschappelijke organisaties.Huidige waterkwaliteit, ontwikkelingen en knelpuntenHuidige waterkwaliteitDe waterkwaliteit is de afgelopen decennia aanzienlijk verbeterd. Voor
een aantal verontreinigende stoffen die in het verleden een groot probleem
vormden, is het maximaal toelaatbaar risico (MTR), zoals NW4 als korte termijndoel
voor de waterkwaliteit stelt, in veel wateren bereikt. Voor meerdere stoffen
is ook de streefwaarde (het doel voor de middellange termijn uit NW4) reeds
bereikt. Voorbeelden hiervan zijn de zware metalen cadmium en lood, en de
PCB's. De streefwaarde komt voor de meeste stoffen overeen met het verwaarloosbaar
risico (VR).De MTR-waarde geeft een voldoende beschermingsniveau voor het ecologisch
volwaardig functioneren van ecosystemen in aanwezigheid van één
specifieke stof. Om een aantal ecotoxicologische risico's uit te sluiten,
zoals blootstelling aan combinaties van vele stoffen tegelijk, is het VR,
en daarmee de streefwaarde, voor een groot aantal stoffen gesteld op éénhonderdste
van het MTR. Voor zware metalen en vermestende stoffen gelden andere streefwaarden,
omdat deze stoffen ook van nature aanwezig zijn.Pas bij het realiseren van de streefwaarden is een duurzame ecologische
kwaliteit gewaarborgd. Overschrijdingen van het MTR en de streefwaarde vormen een goede basis voor het signaleren van de waterkwaliteitsproblemen
en het stellen van prioriteiten in de aanpak daarvan.De huidige situatie geeft een wisselend beeld per type watersysteem en
per groep verontreinigende stoffen. In de regionale wateren zijn de gehalten
van een aantal stoffen in water en waterbodem veelal nog niet op MTR-niveau.
Dit betreft de vermestende stoffen fosfor en stikstof, de zware metalen koper
en zink, polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK), en met name de
gewasbeschermingsmiddelen. Van laatstgenoemde groep overschrijden de gehaltes
op veel locaties – in de regionale wateren ongeveer de helft –
het MTR, tot soms meer dan een factor 100. De bronnen die van invloed zijn
op de waterkwaliteit zijn vooral diffuus (zoals landbouw, scheepvaart, wegverkeer,
depositie), in mindere mate communaal (effluenten zuiveringen, overstorten,
regenwaterriolen) en in enkele gevallen industrieel.In de grote zoete wateren liggen de gehaltes van met name de vermestende
stoffen en van koper en zink vaak nog boven het MTR, en op een deel van de
meetlocaties ook die van een aantal gewasbeschermingsmiddelen. De bronnen
bevinden zich hier voor een aanzienlijk deel in het buitenland, maar ook in
eigen land. In de zoute wateren liggen de gehaltes van veel stoffen al in
de buurt van de streefwaarde of daaronder. Maar ook hier vormen bepaalde stoffen
nog een probleem, zoals de in de scheepvaart gebruikte aangroeiwerende stof
tributyltin.Ontwikkelingen en knelpunten in de waterkwaliteitDe positieve trend uit de jaren '80–'90 stagneert voor een aantal
stoffen. De mate waarin en de wijze waarop een verdere verbetering van de
waterkwaliteit kan worden bereikt, verschilt zowel per type watersysteem als
per groep verontreinigende stoffen.Veel maatregelen sorteren pas op langere termijn effect, bijvoorbeeld
het vervangen van materialen en het ontwikkelen van nieuwe producten, zoals
met koper en zink wordt beoogd. Een lagere belasting van landbouwbodems met
mest leidt door nalevering uit de bodem pas op termijn tot een betere waterkwaliteit
voor fosfaat en enkele zware metalen.In een aantal situaties zal het moeilijk blijken om op middellange termijn
de streefwaarde te halen, of is de ontwikkeling van de waterkwaliteit onzeker
omdat deze sterk afhankelijk is van andere ontwikkelingen zoals die in het
mestbeleid en in het gewasbeschermingsbeleid. Besluiten op deze terreinen
staan soms op gespannen voet met de waterkwaliteitsdoelen (de toelating van
gewasbeschermingsmiddelen is afgestemd op het halen van een bepaalde waterkwaliteit
maar gaat daarbij niet verder dan het MTR), maar bieden ook kansen. Voorbeelden
zijn het gewasbeschermingsbeleid en het Lozingenbesluit open teelt en veehouderij.
Goede kansen bieden verder het RO-beleid en het stoffenbeleid.Daarnaast hangt de waterkwaliteit van de grote wateren, en ook van veel
regionale wateren, sterk samen met die van de grensoverschrijdende rivieren.
Verbetering van de waterkwaliteit in veel Nederlandse wateren vereist dus
ook inspanningen in het buitenland. In internationale kaders zoals de Rijncommissie
en de EU (Kaderrichtlijn Water) worden daarover afspraken gemaakt. De waterkwaliteitsnormen
die daarbij worden nagestreefd, liggen eerder op het niveau van het MTR dan
op streefwaardeniveau. Beleid waterkwaliteitIn onder meer NW3, NW4 en NMP3 is voor de waterkwaliteit een samenhangend
beleid uitgestippeld, dat zowel door overheden als door doelgroepen (bedrijven,
branche-organisaties, agrariërs) wordt uitgevoerd. Het beleid voorziet
in een integrale aanpak gericht op verscheidene bronnen (industrie, communaal
en diffuus) en omvat zowel generieke als gebiedsgerichte maatregelen. Generieke
maatregelen hebben een landelijke werking. Daarnaast wordt via internationale
kaders gestreefd naar emissiereductie van de buitenlandse bronnen. Het vierde
Nationaal milieubeleidsplan, dat eind 2000 aan de Tweede Kamer wordt aangeboden,
zal aandacht besteden aan milieuproblemen met een hardnekkig karakter.NW4 stelt als korte termijndoel voor de waterkwaliteit het MTR en als
lange termijndoel de streefwaarde, die voor de meeste stoffen overeen komt
met het VR. Beide zijn inspanningsverplichtingen, waarbij het derde Nationaal
milieubeleidsplan voor het MTR als jaartal zo mogelijk 2000 aangeeft en voor
de streefwaarde zo mogelijk 2010. Aangezien het jaar 2000 al is begonnen,
ligt het voor het MTR meer voor de hand te spreken van «op zo kort mogelijke
termijn».Als het MTR wel is bereikt en de streefwaarde nog niet, geldt voor de
aanpak van de bronnen het ALARA-beginsel (as low as reasonably
achievable). Het verwaarloosbaar risico (VR) en de streefwaarde geven
aan waar ALARA ophoudt (motie «Esselink en Feenstra» en antwoorden
daarop van de minister van VROM; TK 1992–1993, 22 800 XI nr. 23
en 22 666 nr. 2).Voor de zoute wateren geldt de streefwaarde als doel voor het jaar 2000
(«Rismare»-brief en notitie van de Minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer TK 1996–1997, 21 250 en 21 990,
nr. 40).Van toenemend belang zijn de richtlijnen, aanbevelingen en afspraken van
internationale kaders zoals de Europese Unie (o.a. Kaderrichtlijn Water),
OSPAR (verdrag van Oslo en Parijs; uitwerking afspraken 4e Noordzeeministersconferentie
in Esbjerg) en de stroomgebiedscommissies voor de Rijn, Maas en Schelde. In
Esbjerg zijn voor stoffen die het meest milieugevaarlijk zijn internationale
afspraken gemaakt over in 2020 te bereiken zeer lage emissieniveaus en een
waterkwaliteit in het mariene milieu die dicht bij het natuurlijke niveau
ligt.Nederland zet zich in internationale «waterkaders» actief
in voor afspraken die leiden tot een betere waterkwaliteit.De emissies van industriële en communale puntbronnen, die al met
succes zijn teruggedrongen, dalen niet meer spectaculair. De communale bronnen
worden aangepakt met reeds in gang gezette maatregelen die gericht zijn op
de verwijdering van stikstof en fosfaat uit afvalwater, op de sanering van
risicovolle overstorten en op aansluiting op de riolering van meer panden
in het buitengebied.In overleg met de overheid werkt de industrie aan het geleidelijk verder
terugdringen van emissies, onder andere door het toepassen van schonere technieken
en grondstoffen, kringloopsluiting en ketenbeheer.Het accent in de beleidsvorming ligt nu vooral op de winst die te halen
valt bij de diffuse bronnen en de bronnen op het riool, via het productenbeleid
en via een specifieke aanpak van bepaalde bronnen. Voorbeelden hiervan zijn
AMvB's zoals die voor Open teelten en Glastuinbouw tot stand zijn gekomen.
Om te komen tot structurele duurzame veranderingen die leiden tot verdere
emissiereductie is overleg met doelgroepen van essentieel belang.
In veel gevallen gaat het daarbij om afspraken en maatregelen die op langere
termijn effect zullen hebben.In NW4 wordt een groot belang gehecht aan een gebiedsgerichte benadering.
In de provinciale waterhuishoudingsplannen en de waterbeheersplannen van de
waterschappen concentreert die benadering zich op het stellen van prioriteiten
voor de aanpak van emissies bij de bron. Hierbij gelden twee criteria: overschrijding
van de normen en kosteneffectiviteit. In de afgelopen jaren hebben veel regionale
waterkwaliteitsbeheerders deze aanpak al meegenomen in hun planvorming en
deels ook in de uitvoering.Waterkwaliteitsbeheerders (waterschappen en regionale directies van Rijkswaterstaat)
brengen de emissiebronnen in kaart en maken met het oog op emissiereducties
van met name diffuse bronnen bestuurlijke afspraken met overheden en met doelgroepen.
Bij die partijen leiden de afspraken tot concrete acties die verbetering van
de waterkwaliteit tot gevolg hebben. Ook worden in samenspraak met doelgroepen
nieuwe beleidsinstrumenten ontwikkeld. In het kader van het Actieprogramma
diffuse bronnen zijn regioteams actief waarin waterbeheerders en provincies
samenwerken.De Commissie Integraal Waterbeheer (CIW) ondersteunt de beheerders met
onder andere bedrijfstakstudies en met het aanbevelen van methodieken voor
de prioriteitsstelling en voor de beoordeling van lozingssituaties. Ook de
verschillende centrale overheden (onder andere de ministeries van V&W,
VROM en LNV) ondersteunen de beheerders met instrumenten en informatie, en
met onderzoek naar eigenschappen en verspreiding van stoffen.Een onmisbaar aspect in de aanpak is vanzelfsprekend de monitoring van
de waterkwaliteit door de waterkwaliteitsbeheerders. Deze is allereerst gericht
op de «klassieke» chemische parameters, maar in toenemende mate
worden ook ecotoxicologische toetsen voor afvalwater (totaal effluent-beoordeling),
oppervlaktewater en waterbodems toegepast. Naast de routinematige monitoring
wordt gespeurd naar de aanwezigheid van «nieuwe» verontreinigende
stoffen, zoals hormoonverstorende stoffen.TussendoelenDe regering heeft zich beraden op de toegevoegde waarde die tussendoelen
kunnen hebben voor het waterkwaliteitsbeleid en de uitvoering daarvan. Daarbij
is de regering tot de slotsom gekomen dat, zoals in deze paragraaf nader wordt
toegelicht, tussendoelen in letterlijke zin geen versterking betekenen voor
de uitvoering van het waterkwaliteitsbeleid. De regering is van mening dat
het bestaande beleid (generiek en gebiedsgericht) met de bestaande normen
een goede basis vormt voor het verder verbeteren van de waterkwaliteit.In de bijlage bij deze notitie is een samenvatting opgenomen van een uitvoerige
analyse die naar aanleiding van de motie is uitgevoerd door het Ministerie
van Verkeer en Waterstaat. Per groep verontreinigende stoffen is daarbij nagegaan
welke toegevoegde waarde tussendoelen kunnen hebben.De conclusie is, dat voor veel stofgroepen specifieke argumenten bestaan
op grond waarvan tussendoelen in letterlijke zin niet zinvol zijn. Voor een
aantal stoffen bestaan geen doelen en kan dus geen sprake zijn van tussendoelen. De waterkwaliteit is een gevolg van (vooral) emissies die teruggedrongen
kunnen worden via maatregelen. Tussendoelen kunnen dan ook in principe worden
gekozen op drie niveaus in de oorzaak-gevolg-keten: waterkwaliteitsnormen,
emissiereducties, maatregelen. Op elk van deze niveaus kan de werkingssfeer
van een tussendoel tweeledig zijn: generiek of gebiedsgericht.Generieke tussendoelen voor emissiereducties of maatregelen zijn om een
aantal redenen niet te prefereren. Op nationaal niveau zijn al veel afspraken
over maatregelen gemaakt, en zijn maatregelen in voorbereiding of in uitvoering.
Deze kunnen alleen in overleg met doelgroepen succesvol zijn en zullen pas
op middellange en lange termijn zichtbaar effect opleveren. In dat licht passen
op de termijn van nu tot 2010 geen (aanvullende) generieke tussendoelen in
de zin van emissiereducties of maatregelen. Gezien de grote regionale verschillen
zouden dit soort tussendoelen bovendien op weinig draagvlak kunnen rekenen
en een beperkte effectiviteit hebben. Een generieke emissiereductie is moeilijk
te vertalen naar specifieke bronnen op regionaal of lokaal niveau. Belangrijker
is het, in aanvulling op de generieke maatregelen conform het bestaande beleid,
de uitvoering en handhaving te stimuleren en gebiedsgericht de aanpak waar
mogelijk aan te vullen.Een algemene aanpak die eenvoudigweg uitgaat van het gemiddelde tussen
MTR en streefwaarde verdient niet de voorkeur, ook al zou dit voor enkele
stoffen (bijvoorbeeld zware metalen, zie de bijlage) winst kunnen opleveren.
Een dergelijke norm zou voor alle nu genormeerde stoffen moeten gelden, omdat
anders aan de prioriteitstelling wordt getornd en economische haalbaarheid
een selectiecriterium zou zijn (stoffen zouden dan niet meer op een vergelijkbare
wijze worden beoordeeld en geprioriteerd). Dit kan echter lopende stofgerichte
ontwikkelingen frustreren, zoals convenanten en productafspraken.Een generiek «tussendoel» in de vorm van een waterkwaliteitsnorm
kan in beginsel wel toegevoegde waarde hebben, maar dan alleen in een specifieke
vorm. De regering denkt hierbij aan een kwaliteitsnorm die bijdraagt aan een
oplossing voor het probleem van de vele nog niet genormeerde stoffen: een
nieuwe waterkwaliteitsparameter. Deze parameter weerspiegelt het effect van
alle stoffen. Dit is niet zozeer een tussendoel, als wel een aanvulling op
de huidige normering. De regering streeft naar de totstandkoming van een dergelijke
parameter. Dit wordt verder beschreven in paragraaf 6.De huidige uitvoering van het waterkwaliteitsbeleid is veelal een taak
van regionale waterbeheerders. De gebiedsgerichte benadering is bij uitstek
gericht op het nemen van maatregelen om emissies terug te dringen. Het is
echter aan waterbeheerders en provincies om daar op basis van een regionale
analyse invulling aan te geven. De bestaande generieke waterkwaliteitsnormering
is daarbij richtinggevend. Op regionaal niveau kan besloten worden in één
of andere vorm tussendoelen vast te stellen. Echter, juist voor de meest urgente
waterkwaliteitsproblemen is het MTR in veel gevallen reeds een duidelijk na
te streven (tussen)doel.De conclusie van deze paragraaf en de bijlage is derhalve, dat generiek
opgelegde tussendoelen weinig of geen toegevoegde waarde hebben, en in bepaalde
gevallen averechts kunnen werken. Wel zinvol is de gebiedsgerichte toepassing,
eventueel met gebiedsgerichte tussendoelen, van de bestaande systematiek van
waterkwaliteitsnormering. Versterking instrumentariumUit het voorgaande blijkt dat een betere waterkwaliteit kan worden bereikt
door een aanpak op grond van het bestaande waterkwaliteits- en emissiebeleid,
door betere afstemming met andere beleidsterreinen en door verbetering van
de kwaliteit van de grensoverschrijdende rivieren.Dit neemt niet weg dat versterking van het instrumentarium voor verbetering
van de waterkwaliteit mogelijk is. Waterbeheerders en provincies zijn in het
algemeen hard aan het werk. In onvoldoende mate – en niet uniform –
bestaat inzicht in de precieze inspanningen en de resultaten daarvan op korte
en vooral langere termijn. Bovendien wordt de huidige waterkwaliteit veelal
vergeleken met het MTR en niet met het langere termijndoel, de streefwaarde.
Als aanvulling op de bestaande praktijk stelt de regering daarom een rapportagevorm
voor die transparantie biedt in het proces van verbetering van de waterkwaliteit.Rapportages op regionaal niveauIn aanvulling op de bestaande gebiedsgerichte aanpak stelt de regering
voor periodieke gebiedsgerichte rapportages in te voeren, de eerste keer in
2002.De belangrijkste in de beoogde rapportage op te nemen aspecten zijn:– de actuele regionale waterkwaliteit, met daarbij de afstand tot
het MTR en tot de streefwaarde;– een analyse van de factoren die de waterkwaliteit bepalen (interne
emissies, aanvoer etcetera);– de in uitvoering zijnde en geplande maatregelen ter verbetering
van de waterkwaliteit;– een indicatie van het effect dat van deze maatregelen wordt verwacht
in relatie tot het MTR en de streefwaarde. In latere rapportagejaren kunnen
ook de bereikte resultaten worden gemeld.Het ligt voor de hand de Regionale Watersysteemrapportages van de provincies
en waterschappen een rol te laten spelen bij het operationaliseren van de
gebiedsgerichte rapportages.De waterbeheerders zullen de gebiedsgerichte rapportages moeten gaan maken.
De regering wil de Commissie Integraal Waterbeheer (CIW) verzoeken voor het
eind van 2001 daarvoor richtlijnen op te stellen. De richtlijnen moeten onder
meer betrekking hebben op de te rapporteren stoffen, ruimtelijke detaillering,
presentatiewijze en rapportagefrequentie. In het licht van de doelstellingen
voor de planperiode van NW4 (1998–2006) dient de eerste rapportageronde
in beginsel in 2002 plaats te vinden, en daarna tenminste nog eenmaal voor
2010. De Commissie Integraal Waterbeheer (CIW) zal worden gevraagd in 2004
een eerste overkoepelende evaluatie te maken van de gebiedsgerichte rapportages.Rapportages op nationaal niveauOp basis van de gebiedsgerichte rapportages dient de CIW-voortgangsrapportage
(«Water in Beeld») op vergelijkbare wijze te rapporteren over
het landelijke beeld van de waterkwaliteit. In 2001 en 2002 kan dit alleen
op basis van landelijk beschikbare informatie. De uitkomsten van de periodieke
gebiedsgerichte rapportages, inclusief een signalering van de knelpunten,
kunnen vanaf 2003 geaggregeerd worden opgenomen in de CIWvoortgangsrapportage.Mede op basis van de evaluatie in 2004 van de gebiedsgerichte rapportages
wil de regering eind 2005 een aparte voortgangsrapportage waterkwaliteit aanbieden
aan de Tweede Kamer. Daarin komen de resultaten te staan die tot 2004 zijn
geboekt met de maatregelen die in 2002 in de gebiedsgerichte rapportages
zijn aangekondigd. De rapportage zal een overzicht bevatten van de stand van
zaken en van de geboekte voortgang. Ook zal de rapportage de dan nog bestaande
landelijke knelpunten schetsen in relatie tot de waterkwaliteitsdoelstellingen
voor de langere termijn, waarvoor dus aanvullend generiek beleid gewenst is,
evenals de voortgang in het operationaliseren van de nieuwe waterkwaliteitsparameter.Nieuwe waterkwaliteitsparameterIn NW4 is toegezegd dat rond 2003 hernieuwde beoordelingssystematieken
beschikbaar zullen zijn voor de totaal effluent-beoordeling (afvalwater),
de verspreiding van baggerspecie en de klassenindeling van waterbodems.Ook is in NW4 de effectgerichte beoordeling van de oppervlaktewaterkwaliteit
aangekondigd, mede met gebruik van zogenaamde bio-assays. Bio-assays zijn tests waarin lagere waterorganismen als «voelspriet»
worden gebruikt om een indruk te krijgen van de waterkwaliteit.De regering wil deze effectgerichte beoordeling van de waterkwaliteit –
in aanvulling op de bestaande stofgerichte normen die onverkort van kracht
blijven – uiterlijk in 2006 opnemen in de normering. De nieuwe op bioassays
gebaseerde parameter, die kan worden omschreven als «ecotoxicologisch
effect» zal dan een waarde voor het MTR en een streefwaarde kennen.Als totaal-parameter voor de ecotoxicologische toestand van het water
maakt de nieuwe parameter het mogelijk het effect van de tienduizenden stoffen
waarvoor geen individuele normen bestaan te meten, en het gecombineerde effect
van verschillende stoffen. Deze aanpak heeft weliswaar beperkingen (alleen
het effect op bepaalde organismen wordt gemeten), maar biedt toch een aanzienlijke
toegevoegde waarde ten opzichte van het meten van de gehalten van afzonderlijke
stoffen.De nieuwe parameter beoogt een operationeel doel: het dient de monitoring
van de waterkwaliteit. De streefwaarde voor de nieuwe parameter wordt gesteld
op «geen aantoonbaar effect». Het halen van deze streefwaarde
geldt als inspanningsverplichting voor het jaar 2020. Dit in aansluiting op
de doelen voor de individueel genormeerde stoffen: streefwaarden in (zo mogelijk)
2010 en voor een aantal stoffen «bijna nul»-emissies in 2020.De rijksoverheid zal het noodzakelijke onderzoek verrichten om de nieuwe
waterkwaliteitsparameter voor 2006 operationeel te hebben. Aandachtpunten
bij de verdere standaardisatie en implementatie zijn niet alleen enkele methodische
en technische aspecten, maar ook juridische. Voor de beoordeling van de waterkwaliteit
moet een operationele meetlat worden vastgesteld en geïmplementeerd waarmee
de ernst van het waterkwaliteitsprobleem op eenduidige wijze kan worden afgemeten.
Met deze methoden en meetlat moeten de belangrijke bronnen en de uitgangssituatie
worden vastgesteld. Voor het operationaliseren hiervan is overleg nodig tussen
de waterbeheerders en de veroorzakers van de emissies.De Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,J. M. de Vries BIJLAGE Analyse waterkwaliteit en tussendoelen per stofgroepNaar aanleiding van de Tweede Kamermotie is een uitvoerige analyse gemaakt
van de mogelijkheden om tussendoelen op te stellen. Dit onderzoek is uitgevoerd
door twee diensten van Rijkswaterstaat, het Rijksinstituut voor Integraal
Zoetwaterbeheer en Afvalwaterbehandeling (RIZA) en het Rijksinstituut voor
Kust en Zee (RIKZ). De uitkomsten van de analyse zijn opgenomen in een rapport
waar deze bijlage op is gebaseerd.Aangezien de motie geen bijzondere categorie van stoffen noemt, moest
in principe voor alle stoffen een tussendoel worden opgesteld. Omdat tussen
stoffen grote onderlinge verschillen bestaan met betrekking tot de emissiebronnen
en de waterkwaliteit, is bij de analyse onderscheid gemaakt in een aantal
groepen stoffen.Per groep is het volgende onderzocht:– wat is huidige waterkwaliteit (probleem)– wat zijn de huidige emissies (oorzaak)– wat is het huidige beleid en wat zijn de lopende maatregelen (oplossingen)– en tenslotte, op basis van de voorgaande bevindingen, welke tussendoelen
zijn mogelijk en zinvol (aanvulling op de oplossingen).Voor elke groep stoffen blijkt een apart «verhaal» te gelden.
In veel gevallen bestaan duidelijke redenen waarom tussendoelen in de vorm
van generieke waterkwaliteitsnormen of emissiereducties niet opportuun zijn.
Naast de gevallen waarin de streefwaarde al gehaald of binnen bereik is, doen
zich een aantal situaties voor.Allereerst liggen de oorzaken van het probleem vaak buiten de directe
invloedssfeer van de waterbeheerders, bijvoorbeeld in het buitenland, of op
andere beleidsterreinen zoals in het geval van de gewasbeschermingsmiddelen.
Daarnaast bestaat voor een aantal stoffen onvoldoende inzicht in de waterkwaliteit
om vast te kunnen stellen of sprake is van een probleem. Meestal ontbreekt
in die gevallen ook het inzicht in de bronnen en de mogelijke maatregelen.
Voor veel verontreinigende stoffen bestaan nog geen waterkwaliteitsnormen
(doelen), en kan dus ook geen sprake zijn van tussendoelen. Voor stoffen waarvan
de actuele gehaltes (ver) boven het MTR liggen, is het bereiken van het MTR
voorlopig het (tussen)doel.In enkele gevallen zouden tussendoelen wel nuttig kunnen zijn, bijvoorbeeld
voor zware metalen in regionale wateren.In de studie is (nogmaals) vastgesteld dat bepaalde inspanningen voor
veel of zelfs alle stofgroepen winst kunnen opleveren. Dit betreft inspanningen
die al plaats vinden (bijvoorbeeld gebiedsgerichte aanpak en nederlandse inzet
in internationale kaders) en de twee voorstellen die in deze notitie zijn
gedaan: tranparantie van de waterkwaliteitssituatie door rapportages, en het
invoeren van ecotoxicologische monitoring.A. Vermestende stoffenDit betreft de stoffen fosfor (vaak aangeduid als fosfaat) en stikstof.
De gehaltes van deze stoffen liggen in de Nederlandse wateren in het algemeen
nog boven het MTR en in de regionale wateren zelfs ruim daarboven.Voor de grote wateren is de aanvoer uit het buitenland van belang. De
binnenlandse emissies, die voor een groot deel op de regionale wateren komen,
zijn vooral van de landbouw en de lozingen van RWZI's afkomstig. De maatregelen
waar het beleid op inzet zijn de gebiedsgerichte aanpak, aanvullende zuivering
op de RWZI's, het terugdringen van overstorten en ongezuiverde
lozingen en vermindering van de bemestingsdruk. Naar verwachting zal binnenkort
uit studies duidelijk worden welke resultaten van het huidige mestbeleid verwacht
kunnen worden. Uitspoeling van fosfaat uit verzadigde landbouwgronden zal
in ieder geval voorlopig blijven optreden.Een betere waterkwaliteit zou winst betekenen voor het ecologisch functioneren
van watersystemen. Er zijn echter weinig of geen mogelijkheden om dit met
tussendoelen te bevorderen: de gehaltes liggen veelal boven het MTR, de oorzaken
(en daarmee de aanpak) zijn niet alleen per regio maar vaak zelfs per water
verschillend en de aanpak van de grootste bron speelt al in de discussies
over het mestbeleid en de Nitraatrichtlijn. Een mogelijk tussendoel is het
uitbreiden van de normering voor de stagnante wateren naar de toeleverende,
stromende wateren. Omdat dat zou leiden tot verscherping van het beleid, wat
in de motie niet wordt gevraagd, is daar niet voor gekozen.B. GewasbeschermingsmiddelenDeze stofgroep omvat ruim 200 toegelaten gewasbeschermingsmiddelen (actieve
stoffen). De huidige waterkwaliteit is voor deze stoffen zeer zorgwekkend.
Op veel meetlocaties (in de regionale wateren meer dan de helft) overschrijden
de gehaltes van een of meer gewasbeschermingsmiddelen het MTR, tot soms meer
dan een factor 100. Het verbeteren van de waterkwaliteit is vooral van belang
voor het ecologisch functioneren van de wateren. Lagere gehaltes in de grote
wateren betekenen ook winst voor de drinkwaterbereiding.De voornaamste binnenlandse oorzaak zijn de emissies die optreden als
gevolg van het gebruik van deze stoffen in de landbouw. Het terugdringen van
het gebruik en het beperken van de emissie loopt via het toelatingsbeleid
voor gewasbeschermingsmiddelen (CTB) en de uitvoering van de WVO Lozingsbesluit
glastuinbouw en het Lozingenbesluit open teelt en veehouderij.De waterkwaliteit is voor deze stofgroep onlosmakelijk verbonden met het
gewasbeschermingsbeleid. Bij het formuleren van mogelijke tussendoelen doet
zich het probleem voor, dat de toelating is gebaseerd op het niet overschrijden
van het MTR bij toepassing volgens het wettelijk gebruiksvoorschrift. Deze
toetsing gebeurt op theoretische gronden, en in de praktijk worden toch hogere
gehaltes aangetroffen. Daarnaast leidt het landbouwkundig onmisbaar verklaren
van bepaalde middelen in die gevallen tot overschrijdingen.Op grond van het voorgaande worden tussendoelen binnen de systematiek
van normering van de waterkwaliteit niet zinvol geacht. Wel kan de omvang
en de ontwikkeling van het probleem veel beter in beeld worden gebracht met
de invoering van de ecotoxicologische beoordeling van de waterkwaliteit met
bio-assays, zoals voorgesteld in deze notitie.C. Zware metalenOnder zware metalen worden verstaan de stoffen cadmium, chroom, koper,
kwik, lood, nikkel, zink en arseen. De huidige waterkwaliteit laat voor deze
stoffen een sterk wisselend beeld zien. Voor een aantal metalen is op menige
lokatie (vooral in de grotere wateren) de streefwaarde al gehaald. Voor met
name de «probleemmetalen» koper, zink en nikkel is echter in veel
gevallen het MTR nog niet gehaald.De binnenlandse emissies van zware metalen komen van een groot aantal
bronnen: industrie, RWZI's, bouwmaterialen, scheepvaart en depositie. Er zijn
aanwijzingen dat ook de landbouw veel bijdraagt; dit wordt momenteel onderzocht.
Voor de grote wateren is de buitenlandse aanvoer belangrijk. Maatregelen om
de emissies van zware metalen terug te dringen zijn onder andere het stimuleren
van duurzaam bouwen, het saneren van riooloverstorten, verdere
sanering van industriële emissies via het spoor van vergunningverlening
en wijzigingen in de waterhuishouding (inlaat uit andere gebieden).Een tussendoel in de vorm van een waterkwaliteitsnorm tussen het MTR en
de streefwaarde kan voor de regionale wateren effect sorteren. Interne bronnen
zijn daar relatief belangrijk en gehaltes liggen vaak rond of iets boven het
MTR. Een dergelijk tussendoel leidt, ook na het halen van het MTR, tot blijvende
druk op de aanpak van de waterkwaliteit. Daarmee wordt (locaal) mogelijk ook
sneller een betere kwaliteit van nieuw gevormde waterbodems bereikt.D. Door OSPAR aangewezen stoffenTijdens de Vierde Noordzeeministersconferentie in Esbjerg is met het oog
op de bescherming van het mariene milieu afgesproken de emissies van milieugevaarlijke
stoffen terug te brengen tot «bijna-nul» in 2020. In het kader
van het verdrag van Oslo en Parijs (OSPAR) is deze doelstelling overgenomen
en worden stoffen geselecteerd. Tot nu toe zijn door OSPAR 27 stoffen of stofgroepen
aangewezen. Daartoe behoren enkele «oude bekenden» zoals een drietal
zware metalen, enkele bestrijdingsmiddelen en PAK, maar ook relatief «nieuwe»
stoffen als de hormoonverstorende broomhoudende vlamvertragers en weekmakers.Voor zover het stoffen betreft die niet onder een van de andere hier behandelde
stofgroepen vallen is de waterkwaliteit onduidelijk, omdat deze stoffen niet
structureel worden gemonitord. Dit betreft de genoemde «nieuwe»
stoffen en waarschijnlijk ook veel van de in de komende jaren nog door OSPAR
aan te wijzen stoffen. Voor deze stoffen zijn de emissiebronnen in het algemeen
ook niet gekwantificeerd. De emissies zullen via het stoffenbeleid en milieugericht
productbeleid teruggedrongen moeten worden. De verbetering van de waterkwaliteit,
en daarmee van het ecologisch functioneren, is pas op de lange termijn te
realiseren en kan alleen in afstemming met de doelgroep industrie worden bereikt.Omdat voor de betreffende stoffen de waterkwaliteit niet bekend is en
ook geen waterkwaliteitsnormen bestaan (MTR of streefwaarde) kan van een tussendoel
in die zin geen sprake zijn. Net als bij de gewasbeschermingsmiddelen biedt
een ecotoxilogische toetsing van de waterkwaliteit op termijn beter inzicht
in de ernst van (o.a. gecombineerde) gehaltes van verontreinigende stoffen.E. Overige en nog niet genormeerde stoffenNaast de voorgaande vier stofgroepen blijven twee «restgroepen»
over. Allereerst kent het huidige systeem waterkwaliteitsnormen voor nog enkele
tientallen stoffen die niet tot een van de genoemde groepen behoren. Deze
«overige» stoffen vormen een zeer diverse groep met bijvoorbeeld
metalen, zouten, zuurstof en fysische parameters zoals temperatuur, kleur
en geur. Daarnaast bevinden zich in het water tienduizenden stoffen waarvoor
geen individuele waterkwaliteitsnormen bestaan.Voor veel stoffen in deze groepen is de situatie sterk vergelijkbaar met
die van de OSPAR-stoffen: weinig of geen kwantitatief inzicht in de waterkwaliteit
en de emissies, en voor (zeer) veel stoffen geen waterkwaliteitsnormen. Ook
hier moeten maatregelen via het stoffenbeleid en het milieugericht productbeleid,
in afstemming met de doelgroep industrie, op langere termijn effect opleveren.Gezien de enorme aantallen stoffen die het betreft, en de onmogelijkheid
om die stoffen individueel te monitoren, geldt voor deze groep het sterkst
het belang van de invoering van ecotoxicologische monitoring van de waterkwaliteit.
Het gecombineerde effect van alle nog niet genormeerde en de
wel genormeerde stoffen kan alleen op die manier zichtbaar worden gemaakt. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26401-24.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl