Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2004; Brief minister en staatssecretaris over advies Onderwijsraad "Een voorwerp van aanhoudende zorg"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29200-VIII, nr. 144

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

15-06-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29200-VIII nr. 144

04-06-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleiding1 Het adviesKorte samenvatting van het adviesAlgemene reactie2 Reactie op specifieke aanbevelingen2a Onderzoek naar zorgenOnderwijsmeter2b Zorgen waarover de publieke en de beleidsagenda's uiteenlopenDe onbespreekbaarheid van slecht functionerende lerarenKoers Primair OnderwijsDe relatie ouders – schoolMedezeggenschapTweede fase voortgezet onderwijs en studiehuisKoers Voortgezet Onderwijs2c Maatschappelijk debatOuder-schoolcontactenCommunicatieBelevingsmonitor rijksoverheid2d Rol van het rijkKoers BVE2f Schoolkeuzevrijheid3 AfsluitingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29200-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 200 VIIIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2004nr. 144BRIEF VAN DE MINISTER EN VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR
EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 juni 2004InleidingVeel mensen ervaren een kloof tussen enerzijds de problemen die ze tegenkomen
en anderzijds het beleid dat de overheid maakt. Ze vragen zich af of de overheid
zich wel bezig houdt met die problemen.Deze constatering lag ten grondslag aan het verzoek dat wij in 2003 aan
de Onderwijsraad deden om de bezorgheden rond het onderwijs te inventariseren
en daarover een advies uit te brengen. Op ons verzoek beperkte de raad zich
tot zorgen van en over leerlingen onder de 18 jaar in het primair onderwijs,
het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs. De meeste zorgen
lijken immers te gaan over die onderwijssoorten.De achtergrond van de adviesvraag is het grote belang dat wij eraan hechten
dat politiek en overheid een gedegen kennis hebben van de zorgen van de mensen
die bij het onderwijs zijn betrokken. De overheid moet open oog en oor hebben
voor wat er leeft in de praktijk en daarop adequaat reageren. Daarom legden
we de raad de volgende vragen voor. Over welke zaken maken ouders, leerlingen,
leraren en burgers zich zorgen als het gaat over onderwijs? Komen deze zaken
voldoende terug in de agenda's van de rijksoverheid en van scholen? Vervolgens
is een belangrijke vraag wie wat kan doen om de geïnventariseerde zorgen
aan te pakken. De rijksoverheid kan niet alle zorgen wegnemen en wil daarover
ook geen overspannen verwachtingen wekken. Bovendien wil het kabinet veel
meer ruimte geven aan de eigen verantwoordelijkheid van de samenleving voor
de aanpak van bepaalde zorgen. Daarom hebben we de raad verzocht om ook de
vraag naar de verschillende verantwoordelijkheden aan de orde te stellen.De Onderwijsraad bracht in november 2003 een advies uit over deze vragen, Een voorwerp van aanhoudende zorg. De raad constateert
dat er geen grote verschillen zijn tussen de zorgen van betrokkenen bij het
onderwijs en burgers enerzijds en de beleidsagenda's van de landelijke politiek,
de rijksoverheid, gemeenten en scholen anderzijds. Enkele zorgen komen
echter niet voor op die beleidsagenda's, en de raad beveelt onder meer aan
daarover een maatschappelijk debat te organiseren.In deze brief geven we de reactie van het kabinet weer op het advies.
In de eerste paragraaf is een algemene reactie opgenomen vanuit de sturingsfilosofie
van het Ministerie van OCW waarin de autonomie van scholen centraal staat.
Vervolgens gaan we in op de aanbevelingen van de Onderwijsraad, vooral op
de specifieke zorgen die volgens de raad niet op de agenda van het rijk en
de landelijke politiek voorkomen. In deze reactie geven we kort aan of deze zorgen op onze agenda staan of er alsnog op komen.
De vraag hoe we die zorgen vervolgens aanpakken,
komt aan de orde in de Koersdocumenten PO, VO en BVE die u in de loop van
dit jaar zullen bereiken.De reactie sluit af met een paragraaf waarin we nog eens kort aangeven
wat onze rol is bij het oppakken van de door de Onderwijsraad geïnventariseerde
zorgen. Die rol is vooral agenderend en aanjagend, zodat de zorgen worden
besproken en aangepakt op het niveau dat daarvoor het meest geëigend
is, het niveau van de scholen.1 Het adviesKorte samenvatting van het adviesDe Onderwijsraad heeft voor zijn advies zorgen van leerlingen, ouders,
leraren en het bredere publiek op verschillende manieren in kaart gebracht.
Een internationale literatuurstudie, elektronische panels, een webpeiling
en een vragenlijst leverden de informatie over zorgen die leven over het onderwijs.
De raad maakte op grond van deze informatie een «publieke onderwijsagenda».
Deze agenda vergeleek de raad vervolgens met de beleidsagenda van de politiek,
van het rijk, van enkele grote gemeenten en van een kleine selectie van scholen.
De raad constateert dat de meeste zorgen van het de betrokkenen bij het onderwijs
en van het publiek terugkomen op die beleidsagenda's. Overigens moeten we
deze constatering voorzichtig gebruiken voor de agenda's van gemeenten en
scholen, omdat het daarbij om kleine selecties ging.Er zijn volgens de Onderwijsraad echter drie zorgen die in 2003 niet voorkwamen
op de beleidsagenda's van het rijk en / of de landelijke politiek. Ten eerste
de zorg van ouders over het onbespreekbaar zijn van slecht functionerende
leraren. Ten tweede de zorg van ouders en scholen over hun onderlinge relatie,
in het bijzonder over de verdeling van opvoedingsverantwoordelijkheid. Als
derde zorg wordt genoemd de problemen rond de tweede fase van het voortgezet
onderwijs (inclusief het studiehuis). De raad adviseert om onder meer over
deze zorgen een maatschappelijk debat te organiseren.Verder is het de raad opgevallen dat er een «taalbarrière»
bestaat tussen de overheid en het publiek. In de terminologie die de overheid
kiest om bepaalde zorgen aan de orde stellen, herkent het publiek zich niet.
Burgers hebben dan de indruk dat de overheid weinig aan hun zorgen doet.Een ander zorgwekkend punt is dat veel ouders aangeven dat ze niet weten
waar ze met hun zorgen terecht kunnen. Dat roept vragen op over het overleg
tussen ouders en school. Werken de formele procedures nog wel goed?De Onderwijsraad vindt ook dat zorgen beter in kaart kunnen worden gebracht
dan tot nu toe gebeurt. Daarom beveelt de raad aan dat er een onafhankelijk
onderzoek komt waarin met een mix van methoden wordt gemeten wat de zorgen
zijn en wat burgers daarmee doen. De minister zou dat onderzoek moeten aanbesteden.Algemene reactieDe raad levert met dit advies een waardevolle bijdrage aan ons inzicht
in de zorgen die betrokkenen en burgers zich maken over het onderwijs, juist
door de combinatie van methoden: een synthese van bestaande bronnen en eigen
onderzoek op verschillende manieren. Ook de internationale vergelijking levert
interessante perspectieven op. Verder is een meerwaarde van het advies dat
de raad de beleidsagenda's van de politiek, het rijk, verschillende gemeenten
en scholen analyseert op de mate waarin de publieke zorgen daarop voorkomen.
De uitkomst van deze analyse stemt ons tevreden, omdat eruit blijkt dat de
meeste publieke zorgen ook terugkeren op de beleidsagenda's. Dat betekent
niet dat we op onze lauweren kunnen gaan rusten. De verbeteringen die volgens
de raad mogelijk zijn, nemen we ter hand en hebben we voor een deel al ter
hand genomen. De zorgpunten die overblijven en de aanbevelingen die de raad
daaraan verbindt, komen in het vervolg van deze reactie aan de orde.Als er zorgen worden geïdentificeerd, rijst onmiddellijk de vraag
wie wat kan doen om die zorgen aan te pakken. Uit het advies van de Onderwijsraad
blijkt dat burgers de verantwoordelijkheid daarvoor niet eenzijdig bij de
overheid neerleggen. Zij geven vaak aan dat er sprake is van een gedeelde
verantwoordelijkheid van de betrokkenen bij het onderwijs. Eén van
de uitgangspunten van dit kabinet sluit bij deze inschatting aan. Het kabinet
benadrukt namelijk de eigen verantwoordelijkheid van de samenleving, van de
instellingen en hun ondersteuners en van burgers en hun vertegenwoordigers,
om problemen aan te pakken. Het rijk is niet altijd de meest aangewezen instantie
om een bepaalde zorg op te pakken. Daarom hoeven ook niet alle zorgen van
burgers op de eigen beleidsagenda van het rijk voor te komen. Wel zal de overheid
een actief ordenende rol spelen in de ruimte die wordt gecreëerd voor
instellingen en hun veld van belanghebbenden (zoals leerlingen, ouders, andere
scholen, welzijnsinstellingen etc.). Het rijk kan op die manier de agenda's
van scholen en van gemeenten beïnvloeden.Het uitgangspunt van de eigen verantwoordelijkheid van de samenleving
is in de begroting voor 2004 van het Ministerie van OCenW vertaald in een
besturingsfilosofie die nu verder wordt ontwikkeld in en toegespitst op het
primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. De kern van die besturingsfilosofie
is autonomie of ruimte voor de instellingen om beter onderwijs te geven aan
leerlingen en om maatwerk te leveren. Die ruimte gaat gepaard met verantwoording,
die een instelling aflegt aan de overheid maar vooral ook aan de directe omgeving,
aan leerlingen, ouders en andere instellingen. De rol van de overheid is om
binnen zo'n stelsel van horizontale mechanismen van sturing en verantwoording,
ook wel governance genoemd, de spelers zo goed mogelijk in positie te brengen.
De overheid schept daarvoor zonodig randvoorwaarden en intervenieert pas als
het desondanks niet lukt om een goed werkende governance van de grond te krijgen.Door de ruimte die scholen krijgen, ontstaat er maatwerk en waarschijnlijk
ook variëteit. Scholen kunnen vorm geven aan een eigen profiel. Maar
ze worden ook geconfronteerd met verschillende zorgen en problemen, en kiezen
daarvoor een eigen oplossing.2 Reactie op specifieke aanbevelingen2a Onderzoek naar zorgenDe raad beveelt aan dat er een samenhangend programma komt voor onderzoek
naar zorgen dat wordt uitgevoerd door één onafhankelijke instantie.
Dat onderzoek moet een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve
methoden bevatten, waarbij wordt gevraagd naar opinies en naar feitelijk gedrag.We zijn het met de raad eens dat er gedegen onderzoek naar zorgen moet
worden verricht dat een breed en stabiel beeld van die zorgen oplevert. Het
risico is immers dat zorgen opkomen naar aanleiding van één
of enkele incidenten zonder dat de problemen zich voordoen op de grote massa
van de instellingen. Soms zijn het ook zorgen die weer snel voorbijgaan.We vinden wel dat er een nadeel is verbonden aan een onderzoekinstituut
«op afstand» van het ministerie. We hechten er juist ook bij het
onderzoek naar zorgen van burgers aan dat het dicht bij de beleidsontwikkeling
plaatsvindt. Dat versterkt de externe oriëntatie van het departement.
Vandaar dat we werken met de Onderwijsmeter en met de Belevingsmonitor, die
beide in nauw overleg met het departement worden opgesteld. Daarmee komen
we tegemoet aan de opmerking van de raad dat de koppeling tussen het onderzoek
naar zorgen en de beleidsontwikkeling verbeterd moet worden.Maar daarnaast is het belangrijk dat er onafhankelijk onderzoek wordt
verricht, althans onderzoek dat niet (direct) afhankelijk is van het geld
van de rijksoverheid. Het advies van de Onderwijsraad laat zien dat er op
meer plaatsen (van de overheid) onafhankelijke onderzoeken worden verricht,
vanuit verschillende, soms concurrerende gezichtspunten en belangen. Verder
haalt de raad verschillende lokale en regionale onderzoeken aan. We verwachten
dat zo'n baaierd van uiteenlopende onderzoeken meer en verrassender inzichten
oplevert dan een nationaal onderzoeksprogramma. Bovendien willen we onderzoek
op lokaal en regionaal niveau aanmoedigen omdat zich op die niveaus de instanties
bevinden die de zorgen snel en gericht kunnen aanpakken.Voor een globaal landelijk beeld gaan we door met de Onderwijsmeter, die
jaarlijks wordt gehouden, en de Belevingsmonitor.Daarnaast zijn we van plan om eens in de vier jaar aan een onafhankelijk
instituut de opdracht te verlenen om een synthese te maken van al het onderzoek
naar zorgen dat voorhanden is, en als het nodig is dat aan te vullen met een
eigen onderzoek. Het instituut rapporteert de resultaten aan het Ministerie
van OCW dat daarop een beleidsreactie formuleert. We zullen met het SCP overleggen
of hij dit onderzoek op zich kan nemen.In die beleidsreactie houden we rekening met de verschillende rollen die
de rijksoverheid vervult. Sommige zorgen vallen binnen onze verantwoordelijkheid
voor het onderwijsstelsel als geheel, bij andere dragen we eraan bij dat ze
terecht komen op de agenda van scholen, ondersteunende instellingen en belangenbehartigers.
Weer andere zorgen wijzen erop dat het krachtenveld rond scholen niet goed
functioneert, en dan is het onze verantwoordelijkheid om dat krachtenveld
te beïnvloeden.Het is vervolgens van belang dat de resultaten van verschillende onderzoeken
naar zorgen gekoppeld worden aan de beleidsontwikkeling, en dat die koppeling
ook zichtbaar wordt gemaakt voor de betrokkenen bij het onderwijs. Wat dat
laatste betreft, zullen we, zoals de raad voorstelt, jaarlijks in de begroting
aangeven hoe de zorgen van burgers terugkomen in het beleid.De koppeling van onderzoek en beleid is overigens een breder thema dat
valt onder het informatiebeleid van het Ministerie van OCW. Dat thema is onderdeel
van het interne reorganisatieprogramma Apollo dat net van start is gegaan.OnderwijsmeterSinds 1999 laat OCW jaarlijks de Onderwijsmeter uitvoeren: een onderzoek
naar de opinies van 1600 burgers en ouders over het onderwijs. Wat vinden
zij van de kwaliteit van het onderwijs en de leraren, waarover maken zij zich
zorgen, en hoe denken ze over bepaalde onderdelen van het onderwijsbeleid?
Dankzij de Onderwijsmeter is veel trendinformatie beschikbaar
over het opinieklimaat over onderwijs. De Onderwijsmeter, aanvankelijk alleen
gericht op het primair en voortgezet onderwijs, is inmiddels uitgebreid naar
de BVE-sector. In 2004 wordt het hoger onderwijs ook in de meting betrokken.
Het onderzoek wordt dan afgenomen onder in totaal 2100 respondenten.2b Zorgen waarover de publieke en de beleidsagenda's uiteenlopenDe Onderwijsraad constateert dat niet alle zorgen van betrokkenen bij
het onderwijs en van burgers vóórkomen op de beleidsagenda's
van de politiek, het rijk, de gemeenten of de scholen. Het gaat vooral om
de onbespreekbaarheid van slecht functionerende leraren, de relatie tussen
ouders en school en de vernieuwingen in de tweede fase van het voortgezet
onderwijs (inclusief het studiehuis). Deze drie onderwerpen komen hieronder
aan de orde.De onbespreekbaarheid van slecht functionerende lerarenUit het onderzoek van de Onderwijsraad blijkt dat zo'n 13% van de geraadpleegde
burgers vindt dat «leraren te weinig kwaliteit hebben». De Onderwijsmeter
2003 rapporteerde een vergelijkbaar percentage van ouders die ontevreden zijn
over het functioneren van leraren. Ongeveer 65% van de respondenten van de
Onderwijsraad vindt daarentegen dat «leraren zich goed inspannen».
We vinden het van belang om nadrukkelijk vast te stellen dat een kleine minderheid
van de ouders ontevreden is over de leraren. Velen zijn tevreden over het
onderwijs dat hun kinderen ontvangen. Maar als een leraar slecht functioneert,
vinden veel ouders dat het onbespreekbaar is.De onbespreekbaarheid is typisch een probleem dat zich niet op alle scholen
in dezelfde mate voordoet. Daarom leent het zich niet voor uniforme oplossingen
die van bovenaf aan scholen worden opgelegd. Het is vooral een zaak dat de
scholen waar het probleem speelt de klachten oppakken en bespreekbaar maken,
al dan niet gestimuleerd door de ondersteunende instellingen om de school
heen. Het functioneren van de leraren is in de eerste plaats een zaak tussen
werkgever en werknemer, die zich afspeelt in een veilige ruimte waarin ouders
geen toegang hebben. Leraren verdienen soms ook bescherming tegen al te assertieve
en agressieve ouders en leerlingen.Een goed kwaliteitszorgsysteem, waarin het personeelsbeleid is geïntegreerd,
is een belangrijk middel voor scholen om de professionaliteit van leraren
te waarborgen. Een aantal scholen en leraren is al systematisch bezig met
het werken aan ontwikkeling en kwaliteitsverbetering, onder meer ondersteund
door projecten als Qprimair en Q5. In de Koersdocumenten komen we erop terug
hoe we deze ontwikkeling kunnen versterken.Verder is het nodig dat zowel schooldirecties als leraren open staan voor
klachten en opmerkingen van ouders en leerlingen en die niet onmiddellijk
opvatten als negatieve kritiek. Scholen dienen voor ouders en leerlingen duidelijk
te maken waar zij met klachten en zorgen terecht kunnen. Het past bij een
autonome en professionele instelling dat er openheid is over het functioneren
van het management en het personeel, over de mate waarin klachten van ouders
en leerlingen worden opgepakt en over de manieren waarop dat gebeurt, zonder
onnodig in de privacy van de betrokken leraar te treden. Als de interne klachtenprocedures
niet werken, kan uiteindelijk de Inspectie van het Onderwijs bij ernstige
en structurele klachten een onderzoek instellen.Voor de overheid zien we vooral een rol weggelegd in het agenderen van
dit onderwerp in onze gesprekken met scholen en verschillende organisaties rond de scholen. In de zogeheten Koersgesprekken is de onbespreekbaarheid
van slecht functionerende leraren dan ook aan de orde geweest.Een meer algemeen signaal uit de Koersgesprekken is dat ouders en kinderen
beter betrokken willen worden bij de besluitvorming binnen de school. In de
rapportage aan de Staten-Generaal over Koers PO en VO zullen we de verhouding
tussen ouders, kinderen en school daarom aan de orde stellen.Koers Primair OnderwijsDe Koers primair onderwijs wordt een document met een visie en beleidsprogramma
over de toekomst van het primair onderwijs. Centraal hierin is de grotere
vrijheid en ruimte die scholen krijgen om eigen keuzes te maken. Van december
2003 tot en met april 2004 gaan de minister en haar ambtenaren het gesprek
aan met leerkrachten, directeuren, ouders, leerlingen, gemeenteambtenaren
en andere betrokkenen bij het primair onderwijs om de ideeën over de
toekomst van het primair onderwijs samen uit de werken. In juni 2004 wordt
de Koers primair onderwijs aangeboden aan de Tweede Kamer.De relatie ouders – schoolOuders en leraren maken zich zorgen over de relatie tussen ouders en school.
Veel scholen zien hun opvoedende taken toenemen, waarover ze met ouders moeten
overleggen. Maar de noodzaak tot overleg over en afstemming van wederzijdse
verwachtingen speelt veel breder dan de kwestie van de opvoedingsverantwoordelijkheid.In de onlangs gehouden Koersgesprekken primair onderwijs en voortgezet
onderwijs kwam de verdeling van opvoedingsverantwoordelijkheid tussen scholen
en ouders expliciet aan de orde. Onze inzet is dat ouders en scholen gezamenlijk
verantwoordelijk zijn voor opvoeding en onderwijs. Maatregelen moeten geen
tegenstellingen aanscherpen waar gezamenlijkheid de norm is.Veel belangrijker is het dat het onderwerp op de agenda van de scholen
staat. De overheid heeft al de nodige randvoorwaarden gecreëerd, zoals
de Wet Medezeggenschap Onderwijs, de schoolgids, kwaliteitskaarten, openbare
inspectierapportages en de onderwijsgidsen voor primair en voortgezet onderwijs.
Scholen vullen die randvoorwaarden in en zullen mét ouders vooral zelf
maatwerkoplossingen moeten bedenken.Sommige randvoorwaarden werken niet voor alle ouders. De medezeggenschapsraden
zijn daar een voorbeeld van. Hoewel ouders met de medezeggenschapsraad een
middel in handen hebben om hun zorgen over de school te bespreken, wordt hier
niet ten volle gebruik van gemaakt. De scholen zullen dus op zoek moeten gaan
naar verbeteringen in de medezeggenschap en naar andere manieren om ouders
bij de school te betrekken.Daarbij is het overigens van belang dat we de ouders niet beschouwen als
een homogene groep. Er bestaan duidelijke verschillen tussen ouders, in de
betekenis die ze hechten aan onderwijs, in de betrokkenheid bij de school
die ze voelen en in de manieren waarop ze die betrokkenheid willen tonen.
Sommige ouders maken bijvoorbeeld graag gebruik van formele inspraakmechanismen,
terwijl anderen veel overlaten aan de in hun ogen deskundige school. Met die
segmentatie zullen zowel de overheid als de scholen rekening moeten houden
bij de ontwikkeling van mechanismen om ouders te laten participeren in het
schoolleven.De verdeling van opvoedingsverantwoordelijkheid tussen school en ouders
speelt breed in de samenleving, maar vooral daar waar leerlingen problemen
hebben. Dan is het meestal geen zaak van school en ouders alleen, maar ook
van instellingen in de omgeving van school en ouders. De programma's voor
opvoedingsondersteuning bijvoorbeeld kunnen dilemma's op het punt
van de verdeling van opvoedingsverantwoordelijkheid voorkomen. Meer in het
algemeen zet het kabinet in op het versterken van netwerken waarvan scholen
deel uitmaken, onder meer door de Operatie Jong.Zoals gezegd, stond de relatie tussen ouders en school op de agenda van
Koersgesprekken PO en VO. Over de uitkomsten daarvan op het punt van de rol
en de verantwoordelijkheden van de leerlingen, de ouders en de scholen rapporteren
we u nader. Speciaal letten we erop dat er mechanismen en instrumenten zijn
waarmee leerlingen, ouders en scholen deze verantwoordelijkheden ook kunnen
waarmaken. Daarbij zullen we zeker ingaan op de verantwoordelijkheid van de
overheid in deze.MedezeggenschapIn de Wet Medezeggenschap Onderwijs (WMO) is geregeld dat de MR met het
bevoegd gezag alle onderwerpen die de school betreffen kan bespreken. De MR
heeft de mogelijkheid voorstellen te doen en het raadspunt kenbaar te maken.
Op dergelijke «ongevraagde adviezen» van de raad moet het bestuur
binnen drie maanden reageren. Deze reactie dient inhoudelijke argumenten te
bevatten. Daarnaast is vastgelegd in de WMO is dat de MR recht heeft op informatie.
De WMO geeft de MR het recht om de algemene gang van zaken die de school betreffen
met het bevoegd gezag te bespreken. Voorts dient het bevoegd gezag de raad
tenminste één maal per jaar schriftelijk in kennis te stellen
van het gevoerde beleid en beleidsvoornemens voor het komende jaar ten aanzien
van financiën, organisatie en onderwijs. In de WMO is eveneens vastgelegd
op welke beleidsonderdelen de MR advies- dan wel instemmingsrecht heeft.Het middelbare beroepsonderwijs is vooral gericht op de deelnemers. Velen
zijn immers volwassen. De instelling sluit een onderwijsovereenkomst met de
deelnemer, die echter door de ouder wordt ondertekend wanneer de deelnemer
daartoe nog niet bevoegd is. In dat geval zijn de ouders geïnformeerd
en betrokken bij het onderwijs. De nadruk op de positie van de deelnemer komt
ook tot uitdrukking in een voorstel voor de herziening van de medezeggenschap
in de BVE sector. Dat voorstel behelst een gedeelde medezeggenschap die bestaat
uit een instellingsraad voor de deelnemers en de ondernemingsraad voor het
personeel van de instelling.De ouders van BVE deelnemers komen in het vizier bij ons streven naar
een meerzijdige publieke verantwoording. Daarin verantwoordt een instelling
zich aan alle belanghebbenden in een regio over de kwaliteit van het onderwijs
en de geleverde prestaties. Ouders van deelnemers vormen één
van de doelgroepen waaraan de instellingen verantwoording afleggen.Tweede fase voortgezet onderwijs en studiehuisDe zorgen in en om het studiehuis hebben onze volle aandacht. Al vroeg
in 2003, in januari, brachten we een discussienotitie uit, «Ruimte laten
en keuzes bieden in de tweede fase havo en vwo». Daarover hebben we
gesproken met een grote verscheidenheid van organisaties, waaronder die van
ouders en leerlingen, en vervolgens ook met de Tweede Kamer.Hoe kan het dan dat de Onderwijsraad vaststelt dat de zorgen over de tweede
fase ontbreken op de agenda van de landelijke politiek? Een verklaring daarvoor
zou kunnen zijn dat de publieke discussie werd overheerst door één
aspect, dat van de bètaproblematiek. Daarbij ging het meestal om het
aantal studie-uren voor de vakken wiskunde en natuurkunde.Leerlingen en ouders signaleerden vooral problemen door een gebrek aan
keuzeruimte. Onze voorstellen zijn erop gericht iets te doen aan die concrete
problemen in de tweede fase/het studiehuis, vooral door aan school, leraren,
leerlingen en ouders meer ruimte te geven voor eigen keuzes. Daarbij
willen we een evenwicht bewaren tussen die ruimte enerzijds en de wens van
onder meer het vervolgonderwijs om meer uren te besteden aan bètavakken
anderzijds. Volgens ons moeten alle profielen aantrekkelijker worden, in het
bijzonder het onderwijs in de bètavakken. Die benadering sluit goed
aan bij de zorgen die ouders en leerlingen hebben over het studiehuis.Koers Voortgezet OnderwijsDe scholen meer en directer bij beleidsvorming betrekken is één
van de ambities van OCW.Voor de totstandkoming van Koers VO, een meerjarenbeleidsplan voor het
voortgezet onderwijs, dat in juni 2004 naar de Tweede Kamer zal worden gestuurd,
is hiervoor een interactief traject ontwikkeld. Er zijn debatten gevoerd op
een tiental VO-scholen, waarbij met schoolleiders, leraren, ouders en leerlingen
is gesproken over de 6 thema's die door de minister zijn geagendeerd en de
thema's die scholen hebben ingebracht. Ook zijn er diverse regionale bijeenkomsten
en meetings georganiseerd (zie ook www.minocw.nl/koersvo). De opbrengsten van deze debatten met het scholenveld zijn in april
naar de Tweede Kamer gestuurd.De schooldebatten zullen na mei worden gecontinueerd in de zogeheten Ronde
van Nederland, waarbij beleidsmakers regelmatig scholen bezoeken en met de
schoolpopulatie spreken.2c Maatschappelijk debatDe Onderwijsraad adviseert dat de minister van OCW een maatschappelijk
debat organiseert, juist over de zorgen waar de publieke agenda en de beleidsagenda's
uiteenlopen. We vinden dit een goede suggestie maar tekenen daarbij wel aan
dat zo'n debat tot concrete resultaten moet leiden. Dat zijn we aan de serieuze
inbreng van burgers verplicht. Vandaar dat we niet één debat
organiseren, maar verschillende publieke gesprekken die zijn ingebed in lopende
beleidstrajecten. De al genoemde Koersgesprekken in het primair, voortgezet
en beroepsonderwijs zijn daar goede voorbeelden van. Daarnaast organiseren
we in april 2004 een publiek debat over ouder-schoolcontacten.Dit zijn allemaal voorbeelden van ons streven om een nieuwe werkwijze
te gebruiken, namelijk om beleid te ontwikkelen in samenspraak met scholen
en met betrokkenen bij het onderwijs. Maatschappelijke debatten zijn een onderdeel
van dit streven. De Koersgesprekken zijn één manier om vorm
te geven aan die nieuwe werkwijze. Mede op basis van de lessen die we trekken
uit de Koersgesprekken zullen we in de toekomst ook bij andere beleidsinitiatieven
op verschillende manieren in gesprek gaan met leerlingen, ouders, leraren,
besturen, directies en met andere belanghebbenden bij het onderwijs. Zo kunnen
we beleid ontwikkelen dat beter aansluit bij de zorgen van burgers.Verder zullen we stimuleren dat gemeenten en scholen ook zelf in gesprek
gaan met betrokkenen en belanghebbenden in de directe omgeving. «Schooldebatten»,
debatten op lokaal niveau kunnen meer mensen direct bereiken, en de effecten
van het debat kunnen ook veel duidelijker zichtbaar worden. Juist op deze
debatten kunnen burgers, onder meer omwonenden van scholen, een inbreng leveren.Ouder-schoolcontactenIn het voorjaar van 2004 organiseerden we een openbaar debat als onderdeel
van een traject om de contacten en de communicatie tussen ouders, leerlingen
en school te verbeteren. Het gaat daarbij over primair en over voortgezet
onderwijs. Het doel van het traject is om concrete aanbevelingen te formuleren
waarmee scholen in overleg met hun leerlingen en ouders aan de slag kunnen
gaan.CommunicatieDe Onderwijsraad signaleert dat er iets schort aan de communicatie tussen
overheid en burgers. Burgers – en meer specifiek ouders – herkennen
de terminologie niet die beleidsmakers gebruiken om bepaalde problemen en
zorgen aan te pakken.Voor de overheid is communicatie een voorwerp van aanhoudende zorg. De
afgelopen jaren hebben voorlichtingsdiensten van de overheid veel acties gericht
op de vertaalslag van beleids- en juridische taal naar leesbare teksten voor
het publiek. Dit heeft inmiddels zijn vruchten afgeworpen, maar de kloof tussen
burger en overheid is zeker nog niet gedicht. Dit bleek ook uit het rapport
van de Commissie Toekomst Overheidscommunicatie (2001), op basis waarvan het
kabinet heeft besloten tot het Actieprogramma Overheidscommunicatie (2002).
Dit programma, waaraan OCW meedoet, bestaat uit verschillende projecten om
de overheidscommunicatie te moderniseren en te professionaliseren. Concrete
verbeteracties zijn onder andere het toegankelijker maken van overheidsinformatie
(door Postbus 51 en Regering.nl) en het systematisch meten van de opinies
van burgers (door de Belevingsmonitor).Daarnaast hebben de nieuwe werkwijzen van OCW om beleid te ontwikkelen
in samenspraak met het onderwijsveld, hun weerslag op de aanpak van de communicatie.
Communicatie is een onlosmakelijk onderdeel van deze interactieve beleidsprocessen,
en is er van begin tot eind mee verbonden. Communicatie ontwikkelt zich hierbij
naar tweerichtingsverkeer: luisteren naar wat het veld bezighoudt, directe
contacten en gesprekken met alle belanghebbenden: ook doorsnee-ouders en leraren,
niet (uitsluitend) de vertegenwoordigers van koepels. Belangrijk element hierbij
is het spreken van dezelfde taal: woorden en begrippen die burgers gebruiken.
In de Koerstrajecten is hieraan expliciet aandacht gegeven.De nieuwe besturingsfilosofie ten slotte, met het uitgangspunt van governance,
komt ook tot uitdrukking in de aanpak en organisatie van communicatie. Beleidsuitvoering
komt meer bij de school en haar omgeving te liggen, waardoor ook de voorlichting
meer lokaal wordt. Niet de landelijke overheid maar intermediaire instanties
die dichter bij burgers en ouders staan, gaan de voorlichting aan deze groepen
verzorgen. De vraagbaak voor ouders die op 15 april 2004 in de lucht
gaat, is daarvan een voorbeeld. De vraagbaak is een initiatief van ouderorganisaties
in het onderwijs en wordt de eerste drie jaar gesubsidieerd door de rijksoverheid.Belevingsmonitor rijksoverheidDe Belevingsmonitor is een rijksbreed onderzoek naar de perceptie van
burgers van maatschappelijke vraagstukken en het beleid van de overheid. Hierdoor
moet beter zicht worden gekregen op de kloof tussen overheid en burger. OCW/Onderwijsbeleid
is een van de onderwerpen van de Belevingsmonitor. In 2003 is de Belevingsmonitor
van start gegaan, in totaal zijn er dat jaar zeven metingen onder 800 burgers
uitgevoerd, en nog een aantal kwalitatieve onderzoeken (focusgroepen). Na
de evaluatie van de Belevingsmonitor eind 2003, is het instrument aangepast
om de bruikbaarheid te vergroten. De eerste meting in de nieuwe opzet is in
maart 2004.2d Rol van het rijkDe Onderwijsraad heeft de deelnemers aan het onderzoek gevraagd naar wie
zij verantwoordelijk vinden om bepaalde zorgen aan te pakken. De deelnemers
leggen de verantwoordelijkheid niet eenzijdig bij de overheid. Vaker geven
ze aan dat de overheid samen met de scholen verantwoordelijk is. De Onderwijsraad
geeft vervolgens aan hoe de rijksoverheid haar verantwoordelijkheid kan invullen.
De nadruk ligt daarbij op een meer toezichthoudende en aanjagende rol van
de minister: toezicht op de werking van de mechanismen waarmee ouders, leraren
en leerlingen participeren, het bevorderen van zelforganisatie
van verschillende groepen van betrokkenen, het activeren van instanties rond
de school (zoals welzijnsinstellingen en lerarenopleidingen).Deze nadruk sluit aan bij de besturingsfilosofie van het ministerie die
we op dit moment ontwikkelen, in gesprek met het veld. Die filosofie gaat
uit enerzijds van de autonomie van instellingen en anderzijds van verantwoording
door die instellingen aan belanghebbenden en aan de overheid. De rol van het
rijk zit primair in de ordening van de krachtenvelden rond de scholen, onder
meer als het gaat over de relatie tussen ouders en scholen. We scheppen daarvoor
randvoorwaarden als het nodig is, we stimuleren en we initiëren, onder
meer door bepaalde thema's op de agenda te zetten van scholen, van ondersteunende
instellingen, van burgers en van vertegenwoordigers en belangenbehartigers.
Voor andere zorgen, zoals die over de tweede fase van het voortgezet onderwijs,
hebben we vanuit onze verantwoordelijkheid voor het onderwijsstelsel een centrale
rol.Het advies van de Onderwijsraad maakt nog eens duidelijk dat de besturingsfilosofie
behalve de kwaliteit van het onderwijs moet dienen, vooral ook de responsiviteit
moet bevorderen van de politiek, het rijk én de instellingen. In de
uitwerking van de besturingsfilosofie voor onze relaties met het veld zullen
we dit onderwerp zeker aan de orde stellen.Koers BVEIn een interactief traject wordt de visie op het beroepsonderwijs en de
educatie voor de middellange termijn aan de orde gesteld. De visie is gebaseerd
op drie trends die grote invloed uitoefenen op het beroepsonderwijs. De eerste
trend is de transitie van een industriële naar een kennissamenleving.
De tweede is de herpositionering van de nationale overheid tussen Europa en
de regio. De laatste trend is de plaats van het individu in een complexe samenleving.
Op grond van deze trends hebben we een concept beleidsagenda opgesteld, waarin
de gewenste richtingen zijn geformuleerd waarin het beroepsonderwijs zich
zou moeten ontwikkelen.Er zijn vier regionale bijeenkomsten gehouden met vertegenwoordigers van
bestuurders, personeel en deelnemers van instellingen, regionaal bedrijfsleven,
regionale vertegenwoordigers van VNO/NCW en MKB, Kamers van Koophandel, Kenniscentra,
gemeenten en provincies. Verder spreken we nog met vertegenwoordigers van
de grote steden en met groepen deskundigen, werkgeversorganisaties en werknemersorganisaties.Op basis van deze Koersgesprekken wordt de definitieve beleidsagenda vastgesteld
en een actieplan, waarin inhoudelijke agendapunten worden doorvertaald in
concrete ambities, prestatie-indicatoren en streefwaarden.Voor de zomer van 2004 wordt Koers BVE2 naar de Tweede Kamer verstuurd. 2f SchoolkeuzevrijheidDe Onderwijsraad stelt dat onvrede en klachten kunnen worden voorkomen
als ouders de school kunnen kiezen die het beste past bij hen en hun kinderen.
De raad signaleert dat deze schoolkeuzevrijheid onder druk staat, onder meer
als gevolg van bestuurlijke en institutionele schaalvergroting.Schaalvergroting heeft echter ook een andere kant. Een organisatie van
enige omvang biedt meer mogelijkheden tot differentiatie en flexibiliteit
dan kleine organisaties. Het is dan wel nodig dat zelfstandige onderdelen
van een grote instellingen een eigen profiel kunnen kiezen. Zo ontstaat er
verschil bínnen een instelling, en zijn de onderdelen duidelijk herkenbaar
voor leerlingen en ouders. Onder de juiste organisatorische voorwaarden draagt
schaalvergroting bij aan de instandhouding of zelfs aan vergroting van de
keuzeruimte.3 AfsluitingWelke zorgen maken burgers zich over het onderwijs en komen die zorgen
terug op de beleidsagenda? Op die vraag formuleert de Onderwijsraad een antwoord
dat ons tevreden stemt. De meeste zorgen komen inderdaad voor op de agenda
van de politiek en het rijk. Maar er zijn zorgen die niet op de beleidsagenda
voorkomen, en burgers weten dan vaak niet de weg om die zorgen alsnog te agenderen.
Nu is het voor een deel onvermijdelijk dat de publieke «zorgenagenda»
en de beleidsagenda van de overheid uiteenlopen. Voor sommige zorgen hebben
het rijk en de gemeenten bijvoorbeeld geen directe verantwoordelijkheid. Dat
neemt niet weg dat het ons streven is om beleid te ontwikkelen dat raakt aan
de zorgen van mensen. De nieuwe besturingsfilosofie die we aan het ontwikkelen
zijn, moet daaraan bijdragen.Ten eerste omdat we volgens die filosofie beleid willen ontwikkelen in
interactie met scholen en de betrokkenen bij scholen. De Koerstrajecten brengen
die interactieve opzet in praktijk.Ten tweede moeten niet alleen de politiek en het rijk responsief zijn,
maar willen we vooral stimuleren dat scholen transparant zijn en de zorgen
die leven in zoveel mogelijk openheid bespreken. Vervolgens zijn scholen samen
met hun omgeving het meest in staat om de zorgen op de meest adequate manier
aan te pakken. Deze omslag naar «public governance» willen we
in de komende tijd gaan maken, samen met de betrokkenen in het onderwijsveld.Het rijk speelt in de derde plaats vooral een ordenende en aanjagende
rol. Op tal van onderwerpen zullen we niet direct ingrijpen maar eraan bijdragen
dat belanghebbenden rond de scholen een voldoende krachtige positie hebben
om voor «checks and balances» te zorgen. Deze rol wordt in de
komende tijd verder ingevuld. Bij die ordenende rol hoort ook dat het rijk
toezicht houdt en onder meer zorgen peilt. Op grond van de signalen die ons
daaruit bereiken, zullen we als het nodig is, initiëren dat thema's op
de agenda van de scholen terechtkomen. Zo blijven we in de 21e
eeuw invulling geven aan de opdracht die de grondwet formuleert voor de overheid:
«het onderwijs is een voorwerp van de aanhoudende zorg der regering».De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der HoevenDe Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,A. D. S. M. Nijs 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29200-VIII-144.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl