Beleidsdoorlichting Economische Zaken; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30991, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

23-06-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

30991 nr. 8

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30991Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 78 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 991Beleidsdoorlichting Economische Zakennr. 8LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 10 juni 2009De vaste commissie voor Economische Zaken1
heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister en de staatssecretaris
van Economische Zaken over de brief van 17 oktober 2008 inzake de beleidsdoorlichting
van het ondernemerschapsbeleid (Kamerstuk 30 991, nr. 5).De minister en de staatssecretaris hebben deze vragen beantwoord bij brief
van 10 juni 2009. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,TimmerAdjunct-griffier van de commissie,De VethVragen over de effecten van ondernemerschapsbeleid1, 10, 13 en 20Was het zinvol geweest om meer en beter ondernemerschap
kwantificeerbaar te maken zodat de effectiviteit gemeten zou kunnen worden,
want Nederland lijkt ondernemender te zijn geworden, maar hier wordt veelal
aan toe gevoegd dat «het resultaat moeilijk aan te tonen is» of «een
empirische schatting van de effecten van de instrumenten op de operationele
doelstelling niet mogelijk lijkt te zijn»?Is de regering bereid voor toekomstige maatregelen
aangaande ondernemersbeleid van tevoren duidelijk aan te geven wat de beoogde
effecten zijn en hoe deze gemeten zullen worden?Hoe is de regering van plan de samenhang te verbeteren?
Hoe word deze samenhang getoetst?Waarom is de stelling van de regering dat het steeds
beter gaat met het ondernemerschap in Nederland slechts gebaseerd op het aantal
ondernemers als percentage van de beroepsbevolking? Hoe verhoudt dit zich
tot de doelstelling «meer en beter ondernemerschap»?De operationele doelstelling «Stimuleren van meer en beter ondernemerschap»
is gevangen in een aantal indicatoren, zoals de ondernemersquote, het aandeel
volwassenen dat actief bezig is met het opzetten van een onderneming en het
aandeel starters in verhouding tot de beroepsbevolking. Verder is onlangs
in de Verantwoordingsbrief (zie TK, 2008–2009, 31 915 nr. 1)
van het kabinet gewerkt met een nieuwe delivery methodiek. Voor de doelstelling
voor ondernemerschap wordt daarbij gewerkt met de TEA-index (d.i. Total Entrepreneurial
Activity-index, voor aankomend en jong ondernemerschap) en het aandeel snelle
groeiers. Tot slot zijn er natuurlijk specifieke indicatoren op instrument-
en of programmaniveau.De stelling dat het steeds beter gaat met het ondernemerschap in Nederland
is dus niet alleen gebaseerd op de ontwikkeling in de ondernemersquote, maar
op al deze indicatoren. De CBS publicatie «Het Nederlandse ondernemingsklimaat
in cijfers 2008» laat een stijging zien in de cijfers voor Nederland
op de indicatoren ondernemersquote, de TEA-index en het aandeel snelle groeiers.
Voor deze drie indicatoren geldt dat de positie van Nederland ten opzichte
van een groep benchmarklanden, zoals Duitsland, België, het VK, de VS
en Denemarken, is verbeterd. Nederland telt dus meer ondernemers dan voorheen
en deze ondernemers blijken ook nog eens beter in staat om te groeien (alhoewel
Nederland relatief gezien nog steeds achterop ligt qua snelle groeiers). De
snelle en doorgroeiende ondernemingen zijn bij uitstek een voorbeeld van beter
ondernemerschap, aangezien zij bijdragen aan innovatie en productiviteit,
en daarmee aan de economische groei van Nederland. Maar ook de nieuwe aanwas
van ondernemers is van belang voor vernieuwing en dynamiek en daarmee indirect
voor innovatie en productiviteit; er is dus niet alleen sprake van meer, maar
ook van beter ondernemerschap.Wel is het vervolgens moeilijk om het resultaat van het ondernemerschapsbeleid
op deze uitkomsten eenduidig aan te tonen, aangezien de relatie tussen de
output van het ondernemerschapsbeleid en de outcome in de economie niet één
op één is. Zo beïnvloedt de conjunctuur de uitkomsten van
de indicatoren sterk, zoals de huidige crisis ook laat zien. Daarnaast is
de koppeling van instrumenten naar de operationele doelstelling in het verleden
vaak niet expliciet gemaakt. Deze kritische kanttekening hebben wij ons eerder
al in breder opzicht ter harte genomen. We werken tegenwoordig met de delivery
methodiek, waarbij EZ op groen staat voor de doelstelling «Meer ondernemers
met personeel en meer snelle groeiers» uit het Beleidsprogramma.Voor zover mogelijk willen wij deze methodiek verder uitwerken voor het
beleid op gebied van ondernemerschap, zodat we zoveel mogelijk de (voorgenomen)
invloed van dat beleid kunnen aangeven en meten. We baseren ons
hierbij op empirische onderzoeken naar de determinanten van ondernemerschap
en de invloed van overheidsbeleid hierop. Met het verder uitwerken van deze
methodiek kan ook de samenhang van het totale ondernemerschapsbeleid inzichtelijker
worden gemaakt.Vragen over de betrokkenheid van het EIM2 en 3Is het EIM wel het juiste bureau om deze doorlichting
te doen, mede in het licht van hun betrokkenheid met het beleid van EZ? Welke
voor- en nadelen hebben de betrokkenheid van het EIM op deze beleidsdoorlichting?Waarom heeft de regering niet gekozen voor een aanvullende
borging door een ander onderzoeksinstituut dan EIM, gezien de betrokkenheid
van EIM bij de totstandkoming van het ondernemersbeleid?Het EIM is een gerenommeerd onderzoeksbureau met uitgebreide expertise
op het gebied van ondernemerschap en vanuit die hoedanigheid het juiste onderzoeksbureau
voor het uitvoeren van deze beleidsdoorlichting. Het EIM is niet betrokken
bij de totstandkoming van het ondernemerschapsbeleid, maar kan, net als andere
onderzoeksbureaus, beleidsondersteunend onderzoek verzorgen voor EZ op het
terrein van MKB en ondernemerschap. Voor dergelijke onderzoeksopdrachten moet
het EIM concurreren met andere bureaus in een tenderprocedure.Dat was ook het geval voor de beleidsdoorlichting, waarbij we vijf onderzoeksbureaus
hebben verzocht om een offerte uit te brengen voor deze opdracht. Op basis
van de kwaliteit, expertise, onderzoeksaanpak en kosten is vervolgens in een
standaard selectieprocedure de keuze gevallen op het EIM. De doorlichting
is begeleid door een brede commissie met vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven,
kennisinstellingen en diverse departementen. Daarnaast zijn de resultaten
van de doorlichting afgestemd in een werksessie met partijen uit het veld
van ondernemerschap, waaronder een aantal ondernemers.Vragen over de conclusies van de beleidsdoorlichting4, 17 en 18Kan uitgebreid worden ingegaan op de vraag of de hoofdconclusie
van het kabinet aansluit op de bevindingen van het EIM?Hoe beoordeelt u kritiek op de hoofdconclusie dat het
ondernemerschapsbeleid doeltreffend en legitiem is, niet wordt ondersteund
door de bevindingen uit de beleidsdoorlichting? Waarop is deze conclusie gebaseerd?Hoe verhoudt de beoordeling dat het beleid doeltreffend
en legitiem is, zich tot de conclusie van het EIM dat bij 11 van de 15 deelconclusies
onduidelijkheid is over de resultaten van de ingezette maatregelen, dat de
resultaten bij 2 deelconclusies beperkt zijn en dat de resultaten bij 2 deelconclusies
waarschijnlijk vrij goed zijn? Vindt de regering een waarschijnlijk positief
resultaat bij 2 van de 15 deelconclusies een goed resultaat?De conclusie van het kabinet sluit nagenoeg één op één
aan op de conclusie van het EIM, namelijk dat het ondernemerschapsbeleid in
grote lijnen doeltreffend en legitiem is. Maar met de kanttekening dat de
doelgerichtheid te wensen over laat, omdat de link tussen de doelstellingen
per regeling en de operationele doelstelling op de begroting niet altijd expliciet
wordt gearticuleerd. Een eerste logische verklaring hiervoor is dat de verschillende
ondernemerschapsinstrumenten en of -programma’s langer bestaan dan de
recent bijgestelde vormvereisten van een begroting. Een tweede verklaring
is dat de bijdrage aan de operationele doelstelling vaak een indirecte is.
Zo zijn de kapitaalmarktinstrumenten direct gericht op het wegnemen van knelpunten
in de toegankelijkheid van kapitaal en dat kan weer leiden tot
meer en beter ondernemerschap. Dit blijkt ook uit de doorlichting, waarin
wordt gesteld dat de regelingen meestal wel doeltreffend zijn ten aanzien
van de voor de regeling geformuleerde doelstellingen.Volgens het EIM is er geen reden om aan te nemen dat het ondernemerschapsbeleid
niet doeltreffend bijdraagt aan de doelstelling van meer en beter ondernemerschap.
De deelconclusies van het EIM geven hier ook geen aanleiding toe. De vraagtekens
in de tabel zijn niet toegekend wegens een gebrek aan legitimiteit van de
ingezette maatregelen, maar zijn een gevolg van de relatieve beperkte periode
sinds de maatregelen in werking zijn getreden. Overigens tellen wij bij 7
van de 15 deelconclusies een vraagteken in de tabel met de resultaten. Daarbij
wordt het resultaat in 8 van de 15 deelconclusies positief beoordeeld en wordt
in de overige 7 deelconclusies geoordeeld dat het resultaat vanwege de doorlooptijd
nog onduidelijk is. De kritiek dat de conclusies niet zouden worden ondersteund
door de bevindingen uit de beleidsdoorlichting delen wij dus niet.35Kan de regering een update verschaffen van de tabel
op pagina 40 van het rapport?De tabel op pagina 40 van het rapport is nog steeds actueel. Natuurlijk
is het mogelijk dat door de huidige crisis tijdelijk een aantal aspecten van
het ondernemerschapsbeleid meer urgent zijn. Denk bijvoorbeeld aan de verruiming
van de kredietmogelijkheden voor ondernemers («toegankelijkheid van
financiering»). Ook zijn door dit kabinet verdere maatregelen getroffen
om de liquiditeitspositie van ondernemers te verbeteren, de regeldruk voor
ondernemers verder te verlagen en de investeringsmogelijkheden voor ondernemers
te verruimen. Vragen over de theorie achter ondernemerschapsbeleid5 en 15Wat is de definitie van marktfalen en overheidsfalen?
Wanneer dient de overheid marktfalen te corrigeren? Dient de overheid dit
ook te doen wanneer dit corrigerende beleid niet effectief is? Kan de regering
dit plaatsen in een bredere visie op de economie?Kan de regering een opsomming geven van overheidsfalen,
waarbij de overheid een rol kan spelen bij het oplossen van dit falen?Marktfalen en overheidsfalen zijn standaardbegrippen in de economische
analyse. Marktfalen treedt op als de vrije werking van de markt vanuit maatschappelijke
welvaart geen optimale uitkomsten tot stand brengt. In dat geval treden er
welvaartsverliezen op. Een voorbeeld hiervan is de belasting van het milieu
die voortkomt uit productie, omdat deze belasting niet in de prijzen van producten
en diensten tot uitdrukking komt. Het beprijzen van deze belasting van het
milieu (zoals door een emissiehandelssysteem) leidt er dan toe dat de prijzen
beter de werkelijke schaarsteverhoudingen weergeven. Hierdoor neemt de welvaart
toe en komt er een meer optimale allocatie van productiefactoren tot stand.
Een ander voorbeeld is het investeren in R&D. Omdat bedrijven die investeren
in de kennisontwikkeling van hun producten het risico lopen dat deze kennis «gratis»
weglekt naar de concurrentie (zogenaamde kennis spillovers) wordt er te weinig
geïnvesteerd in R&D. Dat leidt tot welvaartsverliezen. Kennisbescherming
en subsidies kunnen dit marktfalen verzachten zodat bedrijven geprikkeld worden
in R&D te investeren. Het investeren in R&D leidt tot welvaartswinsten
(meer economische groei, meer innovatie).In de economische theorie wordt voor deze voorbeelden het concept van «externe
effecten» gebruikt. In algemene zin treden deze externe effecten op wanneer een actie van de ene partij voor- en/of nadelen met zich
meebrengt voor andere partijen die niet bij de besluitvorming over de actie
zijn betrokken. Naast externe effecten kan marktfalen ook optreden als gevolg
van informatieasymmetrie (zoals bijvoorbeeld op de kapitaalmarkt) en netwerkexternaliteiten
(zoals bijvoorbeeld op de energiemarkt).In de economische wetenschap bestaat er nauwelijks verschil van inzicht
dat overheidsingrijpen bij dergelijk marktfalen legitiem is, omdat overheidsingrijpen –
mits efficiënt en effectief vormgegeven – in deze gevallen leidt
tot een verhoging van de welvaart van de samenleving als geheel.Overheidsfalen treedt op als de remedie van overheidsoptreden ernstiger
is dan de kwaal van marktfalen. Overheidsingrijpen leidt in dat geval juist
tot welvaartsverlies in plaats van welvaartswinst, doordat marktverstoringen
kunnen optreden. Bestuurlijke inefficiëntie, te veel of tegenstrijdige
regelgeving en «insider-outsider» problemen (nieuwkomers die geen
kans krijgen vanwege lobbypraktijken van bij de overheid bekende partijen)
zijn daar voorbeelden van.In het geval marktfalen optreedt, is overheidsingrijpen gerechtvaardigd
indien de welvaartwinsten de kosten van dat ingrijpen ruimschoots overstijgen
en het betreffende marktfalen effectief wordt tegengegaan. Overheidsingrijpen
brengt de maatschappij dan een hogere welvaart dan de markt. Binnen de economische
theorie is dit een grens die nauw let, maar lastig precies te bepalen is.
In de praktijk gaat het erom de markt de ruimte te geven en pas tot overheidsingrijpen
over te gaan als dat effectief en efficiënt bijdraagt aan het wegnemen
van welvaartsverliezen en leidt tot welvaartswinsten voor de samenleving als
geheel.In een moderne markteconomie als die van Nederland gaat het om het creëren
van de juiste balans tussen markt en overheid; een sterke markt en een sterke
overheid horen bij elkaar. Bij het vinden van die balans gaat het erom de
markt de ruimte te geven en tegelijkertijd het publieke belang te borgen op
een zo efficiënt mogelijke manier. EZ hanteert dit economisch-analytische
kader, dat is ontleend aan de economische wetenschap, ook bij het vormgeven
en ontwikkelen van haar ondernemerschapsbeleid.14Wat verstaat de regering onder «minder of slechter»
ondernemerschap dan (maatschappelijk) gewenst?Ondernemers zorgen voor dynamiek op de markt. Indien in een bepaalde sector
te weinig spelers op de markt actief zijn, dan hebben zittende spelers marktmacht.
Hierdoor kunnen zij hogere prijzen rekenen aan de consument dan maatschappelijk
wenselijk. Meer spelers op de markt zorgen voor meer concurrentie en lagere
prijzen voor de consument. Tevens houden nieuwe bedrijven de bestaande bedrijven
wakker via een hogere concurrentie. De zittende bedrijven worden geprikkeld
om efficiënter te opereren en te innoveren. Zodoende bevorderen nieuwe
bedrijven indirect de productiviteit van het gehele bedrijfsleven.De overheid dient zorg te dragen voor een goed ondernemersklimaat. De
waarde van ondernemen komt het beste tot zijn recht in een uitdagende omgeving,
waarin concurrentie, dynamiek en minder regels leiden tot een grotere doelmatigheid
en vernieuwing. Van de overheid mag worden verwacht dat overheidsingrijpen
via wet- en regelgeving en flankerend ondernemersbeleid (of het ontbreken
ervan) geen onnodige belemmering vormt voor de start, doorgroei, overdracht
en doorstart van ondernemingen. Het overheidsbeleid gericht op ondernemerschap
richt zich vooral op het wegnemen van die belemmeringen.Het minder of slechter hebben van ondernemerschap suggereert tevens dat
er sprake is van optimum van het aandeel ondernemers in een economie. Te veel
ondernemers betekent dat schaalvoordelen te weinig benut worden,
te weinig ondernemers betekent te weinig concurrentie en daardoor mogelijk
ook te weinig innovatie. Uit het recente onderzoek«The Relation between
Economic Development and Business Ownership revisited» blijkt dit optimum
er ook te zijn, maar hangt die af van de mate van welvaart. De «natuurlijke»
self-employment rate is een U-vormige functie van het inkomen per hoofd: hoe
minder ontwikkeld of hoe meer ontwikkeld een land is, hoe meer ondernemerschap
gewenst is.16Wat beschouwt de regering als onvoldoende cultureel
of sociaal bepaalde preferentie bij mensen voor ondernemen? Kan de regering
dit toelichten en aangeven hoe dit te veranderen?Cultuur is een factor die veelvuldig in verband wordt gebracht met ondernemerschap.
Het is te verwachten dat cultuur (waarvan waarden en overtuigingen onderdeel
uitmaken) verschillende gedragingen beïnvloedt, inclusief de overweging
om ondernemer in plaats van werknemer te worden.Op het gebied van ondernemerschapsmotivatie neemt Nederland een 13e plaats
in op de ranglijst met 23 OECD-landen. Nederland scoort lager als het gaat
om het aandeel individuen met een voorkeur voor ondernemerschap boven werken
in loondienst. In Nederland is dat 33%, terwijl het EU15-gemiddelde
op 45% ligt en de VS hier met 61% nog ver boven uitkomt.Verandering van de ondernemerschapscultuur via beleid is een zaak van
lange adem. In het onderwijs kan een ondernemende cultuur verder worden gestimuleerd.
Het kabinet probeert de ondernemerschapscultuur te verbeteren via onder andere
de vermindering van administratieve lasten voor ondernemers, het actieprogramma
onderwijs en ondernemen en fiscale prikkels voor ondernemers (zoals via de
MKB-winstvrijstelling).Vragen over de uitvoeringskosten6 en 43Wat is het totale budget voor subsidies binnen het
ondernemersbeleid? Welk deel van het totale budget voor subsidies gaat naar
ondernemers en welk deel naar de medewerkers van Economische Zaken en naar
de overheid?Wat zijn de uitvoeringskosten van de BBMKB, Tante Agaath,
de fiscale maatregelen, FOM, beroepsonderwijs in bedrijf, en de microkredieten
en de technopartner Seed-faciliteit en hoe staan deze in verhouding tot de
uitgaven van deze regelingen? Hebben deze bestedingen voldoende bekendheid
en zijn deze bestedingen aangesproken? Is het geld voor deze bestedingen vorig
jaar volledig benut? Zo ja, is er dan niet te weinig geld beschikbaar geweest?
Zo nee, wat is hiervan de oorzaak?Voor het overzicht van budgetten en instrumenten binnen het ondernemerschapsbeleid
verwijzen we naar de Rijksbegroting 2009 van het ministerie van Economische
Zaken (zie TK, 2008–2009, 31 700 XIII, nr. 2). In beleidsartikel
3 «Een concurrerend ondernemingsklimaat», onder de operationele
doelstelling 2 «Stimuleren van meer en beter ondernemerschap»
vindt u de toelichting op de verschillende instrumenten.Het aandeel van de uitvoeringskosten op het totale budget varieert al
naar gelang de werkzaamheden die moet worden verricht en het gepubliceerde
bedrag. De kostenefficiëntie van instrumenten is dan ook moeilijk vergelijkbaar.Voor de bovengenoemde regelingen zijn hieronder de uitvoeringskosten meer
gespecificeerd aangegeven, met uitzondering van Microfinanciering. Hiervoor
kan nog geen informatie worden gegeven over de uitvoeringskosten, aangezien
deze regeling zich op dit moment in de pilotfase bevindt. De uitkomsten
van deze pilotfase zullen leiden tot een meer definitieve vormgeving van deze
regeling.BBMKB (Besluit Borgstelling MKB Kredieten)De uitvoeringskosten van de BBMKB door SenterNovem bedragen € 1,9
mln. Deze kosten zijn relatief laag in verhouding tot het totale BBMKB garantieplafond.De totale benutting van de BBMKB bedroeg in 2008 € 601 mln bij
een budget van € 730 mln. Daarmee voldeed de BBMKB aan de doelstelling
van 80% benutting.Bekendheid BBMKB: alle deelnemende banken passen de regeling toe. Verder
kan in het algemeen worden opgemerkt dat verbetering van de informatievoorziening
en het vergroten van de bekendheid – zeker ook vanwege de huidige crisis –
een voortdurend proces is, waaraan samen met de banken en werkgeversorganisaties
verder gewerkt wordt. We zien naast de overheidsinspanning op het gebied van
informatievoorziening (zie het blok met vragen over communicatie 22, 51, 58
en 62 op pagina 17 e.v.) dat banken intern de bekendheid van deze regeling
vergroten. Tevens wordt de BBMKB richting adviseurs en het MKB gepromoot,
zodat zij bij banken om toepassing van de regeling kunnen vragen.Tante Agaath-regelingDe Belastingdienst is belast met de uitvoering van de Tante Agaath-regeling.
De uitvoering van de regeling verloopt via de aangifte inkomstenbelasting.
De rol van de Belastingdienst is verder het registeren van durfkapitaalleningen
en het afgeven van beschikkingen. De Belastingdienst registreert niet welk
deel van de kosten van de belastingdienst specifiek samenhangt met de uitvoering
van de Tante Agaath-regeling.Uit de evaluatie van de Tante Agaath-regeling (zie TK, 2005–2006,
30 300 XIII, nr. 57) blijkt dat de Tante Agaath-regeling niet optimaal
bekend is onder de doelgroepen. Vanuit diverse hoeken is er op gewezen dat
de naamsverandering van Tante Agaath-regeling in de Durfkapitaalregeling de
bekendheid geen goed heeft gedaan. Daarom is door het kabinet voorgesteld
om in alle externe communicatie over de regeling de naam «Tante Agaath-regeling»
te gebruiken (zie TK, 2005–2006, 30 300 XIII, nr. 57). Bij
de belastingadviespraktijk en bij banken is de Tante Agaath-regeling voldoende
bekend.De Tante Agaath-regeling is een open-einde regeling. Dit betekent dat
er geen vast bedrag aan budget is vastgelegd. In bijlage 5 bij de Miljoenennota
is de realisatie en prognose van de belastinguitgaven voor de Durfkapitaalregeling
opgenomen. De uitgaven zijn stabiel.Fiscale maatregelen/ondernemersfaciliteitenEr is een evaluatie uitgevoerd naar de fiscale instrumenten gericht op
ondernemerschap (zie TK, 2005–2006, 29 949, nr. 56). Daarbij
is voor het bepalen van de administratieve lasten het EIM-model Mistral, ofwel
het standaardkostenmodel, ingezet. De kostprijs voor het overheidsapparaat
c.q. de Belastingdienst van de uitvoering en handhaving per specifiek instrument,
en daarmee de vraag of er sprake is van een kostenefficiënte inzet van
middelen, is niet in de evaluatie van de fiscale ondernemersregelingen meegenomen.
Daarover is dus geen informatie beschikbaar.Naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer «Belastingen
als beleidsinstrument» (zie TK, 2007–2008, 26 452, nr. 5)
hebben de commissie voor de rijksuitgaven en de vaste commissie voor Financiën
vragen gesteld over de beschikbare informatie over de uitvoeringskosten in
evaluatierapporten over belastinguitgaven. Hieronder vallen ook de fiscale
ondernemersregelingen. Het antwoord op deze vraag (zie TK, 2007–2008,
26 452, nr. 7) luidt: «Alle beschikbare informatie over uitvoeringskosten
van belastinguitgaven wordt in de evaluatierapporten opgenomen.». Dit
betreft meestal de kwalitatieve informatie over knelpunten die bekend zijn
bij de kennisgroepen van de Belastingdienst en uitvoeringskosten van externe
uitvoeringsdiensten van regelingen. Voorts kan worden verwezen naar de jaarlijkse
publicatie van het Beheerverslag van de Belastingdienst. Daarin wordt niet
specifiek ingegaan op de uitvoeringskosten van belastinguitgaven, maar er
is wel een bijlage opgenomen met beschikbare kengetallen.Voor de Belastingdienst zelf zijn geen specifieke uitvoeringskosten over
belastinguitgaven bekend. De processen zijn er niet op ingericht en door de
geïntegreerde manier van werken is het niet goed mogelijk om tot een
nadere toerekening aan onderdelen van het proces te komen. Het is vaak ook
niet mogelijk om rechtstreeks te achterhalen hoeveel van een faciliteit gebruik
wordt gemaakt. Het uitvragen van alle benodigde gegevens op aangiftebiljetten
past niet binnen het beleid om in het aangiftebiljet alleen gegevens te vragen
die van belang zijn voor het vaststellen van de verschuldigde belasting. Het
past ook niet in het streven naar verlaging van de administratieve lasten.
Als benadering voor de uitvoeringskosten van alle belastinguitgaven samen
wordt uitgegaan van 0,5% van het budgettaire beslag.Met betrekking tot de MKB-winstvrijstelling merken wij op dat deze regeling
pas op 1 januari 2007 in werking is getreden en dat bij de invoering
is aangegeven dat er geen extra uitvoeringskosten mee gemoeid zijn.Bekendheid fiscale instrumenten: bij het doorlopen van de verplichte belastingaangifte
komt de ondernemer vanzelf toe aan de vragen over de fiscale instrumenten.
Ook bij de belastingadviespraktijk zijn de fiscale instrumenten voldoende
bekend.De fiscale maatregelen zijn open-einde regelingen, er is geen vast bedrag
aan budget vastgelegd. In bijlage 5 bij de Miljoenennota is de realisatie
en prognose van de belastinguitgaven opgenomen. De uitgaven zijn over het
algemeen stabiel, meestal in een stijgende lijn.FOM (Faciliteit Opkomende Markten)De FOM wordt uitgevoerd door de FMO (d.i. de Nederlandse Financieringsmaatschappij
voor Ontwikkelingslanden). Het betreft een revolverend fonds ter grootte van € 115
mln. In 2008 had de portefeuille een omvang van € 100 mln. De FOM
is over de jaren heen een kostendekkende regeling.SenterNovem is belast met het toezicht op de uitvoering van de regeling
door de FMO. In 2008 waren de kosten hiervan op basis van nacalculatie € 32 662,50.Bekendheid van de FOM: de FMO, alsook waar mogelijk SenterNovem en de
EVD, promoten de mogelijkheden van de FOM actief bij het relevante bedrijfsleven,
de banken en intermediairs.Beroepsonderwijs in BedrijfIn de jaren 2007 en 2008 bedroegen de uitgaven in het kader van de subsidieregeling
Beroepsonderwijs in Bedrijf in totaal € 25 mln. SenterNovem heeft
hiervoor circa € 1,2 mln aan uitvoeringskosten gemaakt, dat is 4,8 %
van het budget.De bekendheid van de regeling bij het veld is prima. De omvang van het
budget voldoet aan de vraag: eind 2008 was het volledige budget voor de jaren
2007 en 2008 aangesproken. De enkele aanvragen die daardoor niet konden worden
toegekend, zijn in 2009 behandeld.TechnoPartner Seed CapitalDe uitvoeringskosten van de TechnoPartner Seed Capital door TechnoPartner/SenterNovem
bedragen € 388 000,–. Deze kosten zijn laag in verhouding
met het budget dat onder beheer is: € 150 mln bij 22 investeringsfondsen
en de inspanningen voor de tenderprocedures.De Seed Capital regeling is bekend bij de doelgroep, wat begin dit jaar
tot veel nieuwe aanvragen leidde. Van het budget van € 22 mln in
2008 (stand Najaarsnota) is € 15,1 mln benut, aangezien bij de beoordeling
van de voorstellen door de externe adviescommissie een strikt kwaliteitsniveau
wordt gehanteerd.Vraag over de invloed van de recessie op ondernemerschapsbeleid7Leidt de recessie tot een aanpassing van het ondernemingsbeleid?
Bieden de gevolgen van de recessie, zoals het inkrimpen van grote bedrijven
en een stijgende werkloosheid, kansen voor het MKB? Zo ja, welke?De economische recessie levert forse nadelige gevolgen op voor zowel grote
bedrijven als het MKB. Zo is het nu moeilijker om aan financiering te komen
en worden investeringen uitgesteld. Daarnaast is het vaak moeilijker om bijvoorbeeld
een launching customer te vinden. Aan de andere kant is het zo dat conjunctuurcycli
van alle tijden zijn en deze er ook voor kunnen zorgen dat bedrijven en sectoren
die niet levensvatbaar zijn, worden vervangen door wel levensvatbare bedrijven
en sectoren. Dat biedt kansen voor het MKB. Daarbij komt dat er in een periode
van economische neergang meer ruimte is voor radicale innovaties, bijvoorbeeld
op het gebied van duurzaamheid.Het probleem voor de economie wordt pas groot als de recessie lang en
diep is. In een langdurige crisis kunnen namelijk ook gezonde bedrijven omvallen
en voor de toekomst cruciale investeringen worden uitgesteld. Vandaar ook
dat door EZ aanvullende maatregelen zijn getroffen om het ondernemersklimaat
te versterken. Denk bijvoorbeeld aan de verruiming van de garantiefaciliteiten
voor ondernemers en de maatregelen om de liquiditeitspositie van ondernemers
te verbeteren, de regeldruk voor ondernemers verder te verlagen en de investeringsmogelijkheden
voor ondernemers te verruimen. Of het ondernemerschapsbeleid ook voor de langere
termijn moet worden bijgesteld, valt op dit moment nog niet te zeggen.Vragen over de administratieve lastendruk (AL)8Wat zijn de administratieve lasten die uitvoering van
het subsidiebeleid met zich meebrengt?Per 1 januari 2009 zijn de EZ-instrumenten op het gebied van het
bevorderen van ondernemerschap gebundeld in de subsidieregeling «Starten,
groeien en overdragen van ondernemingen». Met het in werking treden
van de regeling zijn maatregelen genomen om de administratieve lasten van
de bestaande instrumenten te verlagen. Op dit moment loopt onderzoek naar
het effect van deze maatregelen nog. De resultaten worden vóór
de zomer verwacht. De regeling is met ingang van 1 februari 2009 uitgebreid
met het instrument «Veiligheid kleine bedrijven». Hiervan is wel
een recente inschatting van de administratieve lasten beschikbaar.Ter indicatie van de omvang van de administratieve lasten zijn in onderstaande
tabel de AL-percentages van vóór 1 januari 2009 opgenomen.
De administratieve lasten van subsidies worden uitgedrukt als percentage van het beschikbare budget. Op deze manier wordt inzichtelijk hoe
de administratieve last zich verhoudt tot het ontvangen bedrag.InstrumentPercentage AL vóór 1-1-2009 SEED2,88% Kennisexploitatie2,16%Ondernemerschap en Onderwijs1,56% Beroepsonderwijs in bedrijf3,71% Borgstelling MKB0,53%Groeifaciliteit0,05% Borgstelling Scheepsbouw1,03%Veiligheid kleine bedrijven1,09%** NB: percentage AL per 1 februari 200955 en 56Ten opzichte van welke periode geldt de doelstelling
van een netto reductie van de administratieve lasten van 25 %? Wat
is de huidige stand van zaken met betrekking tot de reductie van administratieve
lasten (in cijfers)? Wat zit er nog in het vat?Denkt de minister nog steeds dat de doelstelling van
25% reductie van de administratieve lasten een haalbare grens zal zijn?De netto-reductietaakstelling van 25% geldt ten opzichte van de
peildatum van 31 maart 2007, de startdatum van het huidige kabinet. Met
deze datum als uitgangspunt is er een nulmeting gedaan, die een totale administratieve
last van € 8,8 mld heeft opgeleverd. Aan het einde van het eerste
kwartaal van 2009 is inmiddels een reductie van € 1,1 mld gerealiseerd.
Dit is ongeveer gelijk aan 10,5% . Door alle departementen zijn reeds
plannen gemaakt, die eind 2011 een totale reductie van € 2,2 mld
moeten opleveren ofwel 25,4%. Voor meer details verwijzen we naar de
Voortgangsrapportage Vermindering Regeldruk (zie TK, 2008–2009, 29 515
nr. 287) die begin mei 2009 aan uw Kamer is gestuurd.Het kabinet is zeker van mening dat de beoogde 25% reductie in
2011 gehaald zal worden. De voortgang van de realisatie van de AL-reductieplannen
wordt nauwkeurig gemonitord en loopt vooralsnog op schema.Vraag over de doeltreffendheid van ondernemerschapsinstrumentarium9Watis de regering voornemens te gaan doen teneinde
tot een meer doeltreffend instrumentarium te komen?Op 28 februari 2008 is de brief «Naar een effectief EZ-instrumentarium
voor ondernemers: helder, samenhangend en toegankelijk» (zie TK, 2007–2008,
31 200 XIII, nr. 47) naar uw Kamer gestuurd. De stroomlijningsbrief
schetst de agenda voor het verder stroomlijnen van het bedrijfsgerichte EZ-instrumentarium.Het verder stroomlijnen van het financiële EZ-instrumentarium zorgt
voor een doeltreffend EZ-instrumentarium. Dit wordt gerealiseerd door:– Lagere administratieve lasten. De voorwaarden om voor subsidie
in aanmerking te komen wordt voor ondernemers eenvoudiger en geharmoniseerd.
EZ heeft reeds één set van algemene (subsidie-) voorwaarden
voor heel EZ ontwikkeld, te weten het Kaderbesluit EZ-subsidies, zodat ondernemers
eenvoudiger subsidie kunnen aanvragen. Bijvoorbeeld een ondernemer die zowel
innoveert als exporteert zal, ook al maakt hij gebruik van meerdere modules,
merken dat de procedures hetzelfde zijn. Het Kaderbesluit EZ-subsidies met
1 set van algemene voorwaarden voor instrumenten op de terreinen Innovatie-,
Regio- en Ondernemingsfinanciering is begin 2009 in werking getreden.
Per 1 januari 2010 wordt het Kaderbesluit uitgebreid voor instrumenten
op de terreinen Energie en Internationaal Ondernemen.– EZ wil lagere administratieve lasten ook bereiken door ondernemers
meer vertrouwen te geven (onder het motto High Trust). Bijvoorbeeld door het
eenvoudiger verstrekken van voorschotten en minder accountantsverklaringen
te eisen.– Het terugbrengen van het aantal bedrijfsgerichte EZ-regelingen
en het bundelen van de regelingen in 7 modules. De onderlinge samenhang tussen
de regelingen is hierdoor vergroot. Het bundelen van regelingen zorgt voor
massa, verbeterde toegankelijkheid van het instrumentarium, een beter bereik
van de doelgroep en minder overhead.Vragen over sociale samenhang en ondernemerschap11Hoeveel mensen die vanuit een uitkeringspositie zelfstandig
ondernemer zijn geworden, hebben hun bedrijf failliet zien gaan en bevinden
zich nu in de bijstand?Het kabinet ziet het starten van een onderneming vanuit een uitkering
als gelijkwaardig aan de uitstroom naar loondienst. In 2004 zijn er tussen
de 6 500 en 7 000 ondernemers vanuit een uitkering gestart, in 2006
is het aantal ondernemers vanuit een uitkering naar schatting toegenomen tot
10 000. Dat is 10% van het totale aantal starters. Het succes
van starters uit een uitkering is gelijk aan dat van de gemiddelde starter.
Na drie jaar is circa 70% nog actief.1
Overigens betekent het percentage van 70% niet dat de overige 30%
allemaal failliet zijn gegaan en in de bijstand zijn beland.21Zou de regering nader in kunnen gaan op het gestelde
verband tussen sociale samenhang en ondernemerschap?Het is duidelijk dat ondernemerschap van groot belang is voor economische
doelstellingen. Ondernemerschap kan echter ook een positieve impact hebben
op sociale doelstellingen, zowel aan de bovenkant als aan de onderkant van
de arbeidsmarkt. Dat ondernemerschap bijdraagt aan het welbevinden van mensen
wordt steeds breder onderkend. Hoewel de inkomens van (startende) ondernemers
gemiddeld lager zijn dan die van werknemers en het inkomen minder zeker is,
blijkt dat ondernemers over het algemeen meer tevreden zijn over hun werk
dan werknemers. Deze hogere tevredenheid is het gevolg van sociale aspecten
als onafhankelijkheid, eigen baas zijn, vrijheid en zelfontplooiing.De sociale impact van ondernemerschap is mogelijk nog groter bij de zogenaamde «necessity
entrepreneurs». Dit zijn personen die uit noodzaak een kleine onderneming
starten, omdat ze geen baan kunnen vinden die voor hen passend is. Het starten
van een eigen bedrijf biedt aan deze groep de mogelijkheid om een inkomen
te verdienen dat gelijk of hoger is aan een uitkering. Minstens zo belangrijk
is dat ondernemerschap deze groep in staat stelt om zelfstandig actief deel
te nemen aan de samenleving.Een thema waar het verband tussen sociale samenhang en ondernemerschap
heel concreet zichtbaar wordt is de wijkeconomie. Ondernemerschap levert een
belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en de maatschappelijke cohesie. Het
bevorderen van ondernemerschap in aandachtswijken neemt daarom een steeds
belangrijker rol in binnen de wijkaanpak. Door middel van beleidsinstrumenten
zoals Microfinanciering, Bedrijfsgerichte investeringszones en Veiligheid
kleine bedrijven draagt EZ hier concreet aan bij.Vragen over ondernemerschapsbeleid bij andere ministeries12Wat is de samenhang tussen de inspanningen van het
ministerie van Financiën en het ministerie van EZ op het gebied van de
reductie van de administratieve lasten en het verbeteren van het ondernemersklimaat?De reductie van administratieve lasten in specifieke zin en de vermindering
van regeldruk als geheel vormen een wezenlijk onderdeel van het ondernemerschapsbeleid,
omdat ondernemers op deze manier worden ontlast en ondernemen aantrekkelijker
wordt gemaakt. Vermindering van de regeldruk voor het bedrijfsleven is een
gezamenlijke inspanning van de ministeries van Economische Zaken en Financiën.
De hiertoe in het leven geroepen Regiegroep Regeldruk opereert onder de gezamenlijke
verantwoordelijkheid van de staatssecretarissen van Financiën en Economische
Zaken.In aanvulling op de brede inspanningen gericht op het verminderen van
regeldruk en administratieve lasten voor alle bedrijven, bekijken de minister
en staatssecretaris van EZ, samen met de staatssecretaris van Financiën
en de minister van SZW, of en hoe de doorgroei van startende en kleine bedrijven
kan worden bevorderd. Naast de acties uit de notitie «Vergemakkelijken
van doorgroei» (zie TK, 2008–2009, 31 311, nr. 21),
is begin dit jaar – mede op verzoek van uw Kamer – aan de ondernemersorganisaties
MKB Nederland en VNO-NCW gevraagd een top 10 aan belemmeringen voor doorgroei
op te stellen. Voor Prinsjesdag 2009 wordt uw Kamer hierover geïnformeerd.37Welke activiteiten worden ontplooid om ook op andere
departementen ondernemerschap als beleidsprioriteit op een hoger niveau te
krijgen? Kan de regering een overzicht verschaffen van de gezamenlijke activiteiten,
inclusief de doelstellingen?Het belang van ondernemerschap wordt binnen het kabinet breed onderkend.
In het beleidsprogramma van dit kabinet zijn daarom de prioriteiten om ondernemerschap
te bevorderen op hoofdlijnen geformuleerd. De uitvoering gebeurt in nauwe
samenwerking tussen de desbetreffende departementen.Een aantal kenmerkende trajecten:– Justitie en EZ hebben het starten van een B.V. vereenvoudigd en
werken gezamenlijk aan de ontwikkeling van een mogelijk Europese B.V. in het
kader van de Small Business Act.– EZ en OCW werken samen aan het bevorderen van het ondernemerschap
in het onderwijs (zie ook vraag 36 op pagina 16).– Financiën en EZ zijn gezamenlijk via de Regiegroep Regeldruk
verantwoordelijk voor de merkbare vermindering van regeldruk voor burgers
en ondernemers. Het gaat om een reductiedoelstelling van 25% minder
regeldruk. Rijksbreed worden reductie- en vereenvoudigingsvoorstellen gedaan,
die zorgen voor meer ruimte voor ondernemers om te kunnen ondernemen. Ook
zijn door het Rijk afspraken gemaakt met VNG en IPO over de aanpak van regeldruk
voor ondernemers op gemeentelijk en provinciaal niveau.– Financiën, SZW, LNV en EZ werken samen aan het verder fiscaal
bevorderen van het ondernemerschap. In het kader van het bevorderen van ondernemerschap
heeft het kabinet aangegeven fiscale regelingen beter toe te willen snijden
op de situatie van de startende ondernemer en de doorgroeiende ondernemer
(zie notitie bij BP 2009) met grote ambities ten aanzien van innovatie en
groei. Ook wordt bezien of de overstap van werknemerschap naar ondernemerschap
en terug makkelijker kan worden gemaakt.– EZ, Financiën en SZW maken zich sterk voor de verbetering
van de positie van de zelfstandige ondernemer door het wegnemen van drempels
voor ondernemerschap. Zo is de zwangerschapsregeling voor zelfstandige ondernemers
geïntroduceerd, zijn er verdere mogelijkheden voor het starten vanuit
een uitkering gecreëerd, zijn er ruimere mogelijkheden voor het verzekeren
van arbeidsongeschiktheid, is financiering beter toegankelijk door onder andere
de introductie van Qredits (onder de vlag van Microfinanciering) en zijn er
al een aantal specifieke regels die ZZP-ers hinderen aangepakt, bijvoorbeeld
ten aanzien van het verkrijgen van de VAR en de mogelijkheid om per kwartaal
BTW-aangifte te doen (in plaats van maandelijks). Daarnaast – en dat
is zeker zo belangrijk – wordt steeds meer als vanzelfsprekend rekening
gehouden met de «aparte» status van zelfstandigen als belangrijke
economische doelgroep in Nederland. Zo geldt de doorwerkbonus voor alle werkenden
en dus ook de ZZP-er. Ook bij de totstandkoming van de Miljoenennota wordt
stilgestaan bij de effecten op inkomen en/of koopkracht van zelfstandigen.
Voor zelfstandigen is onder andere de inkomensafhankelijke bijdrage voor de
zorgverzekeringswet verlaagd.– EZ, LNV en SZW werken gezamenlijk aan een beter toegankelijke
kapitaalmarkt voor ondernemers. Om de toegankelijkheid en beschikbaarheid
van kapitaal voor meer risicovolle, innovatieve investeringen te vergroten
wordt het kapitaalmarktinstrumentarium vereenvoudigd en verruimd, worden microkredieten
geïntroduceerd en wordt investeren als «informele investeerder»
aantrekkelijker gemaakt.– EZ, Justitie, BZK en het georganiseerde bedrijfsleven werken aan
het terugdringen van criminaliteit via de «Actieplannen Veilig Ondernemen».Vragen over de resultaten op bepaalde doelstellingen en
indicatoren 19 en 33Waarom zijn de regeringsdoelstellingen aangaande het
groeien en overdragen van een onderneming niet meetbaar opgesteld? Is de regering
bereid dit alsnog te doen?Waarom bestaat er (nog) geen indicator op het gebied
van overdracht?Het kabinet heeft wel degelijk een meetbare indicator voor groei opgenomen.
In de Verantwoordingsbrief (zie TK, 2008–2009, 31 915 nr. 1)
van het kabinet over de voortgang van de uitvoering van het beleidsprogramma
is het aandeel snelle groeiers een van de indicatoren om ondernemerschap (doelstelling
15 onder Pijler 2) te meten. De ambitie is om het aandeel snelle groeiers
in Nederland in 2010 op het gemiddelde van de benchmarklanden (de VS, het
VK, Denemarken, België en Duitsland) te krijgen.Voor overdracht is geen kwantitatieve indicator geformuleerd. Het beleid
met betrekking tot overdracht is er primair op gericht om bedrijfsoverdrachten
soepeler te laten verlopen. Dit is moeilijk in een kwantificeerbare en meetbare
overalldoelstelling voor overdracht te vatten. Op basis van diverse data,
zoals gegevens uit het Handelsregister of onderzoeken, bestaat een goed beeld
over de belangrijkste knelpunten die daarbij spelen. Het kabinet is afrekenbaar
op het wegnemen van onbedoelde knelpunten die de overdracht van ondernemingen
belemmeren.28Het aantal volwassenen dat actief bezig is met het
opstarten van een eigen bedrijf was in 2007 gedaald. Hoe zien deze cijfers
eruit in 2008? Hoe komt dit?In 2008 was 2,1% van de Nederlandse volwassenen actief in het opzetten
van een eigen bedrijf, zie onderstaande tabel. Daarmee zet de daling zich
door. Kanttekening van deze indicator is de aanzienlijke volatiliteit. In
het algemeen neemt de animo voor ondernemerschap de afgelopen jaren gestaag
toe. Overigens is er de verwachting dat de «Nascent Entrepreneurial
Activity» het komende jaar weer zal toenemen. Onderzoek van Thurik1 laat zien dat de mate van ondernemerschap onder andere
wordt beïnvloedt door de conjunctuur. Vlak voor een recessie blijken
er minder volwassenen actief te zijn met het opzetten van een eigen bedrijf/minder
ondernemers te zijn. Tijdens een recessie trekt dit aantal juist weer aan. YearNascent Entrepreneurial
Activity 20012.320022.6 20031.7 20043.0 20052.520063.6 20072.7 20082.1Bron: EIM29In welke mate is het een probleem dat Nederland qua
ondernemerschapservaring onder het EU-15 gemiddelde scoort en waarom?Het hebben van ondernemerschapservaring is geen doel op zich, maar het
is wel zo dat het actief bezig zijn met het starten van een bedrijf positief
wordt beïnvloed door eerdere ervaring met ondernemerschap. Met name in
de Angelsaksische landen is de groep mensen die ondernemerschap vaker uitprobeert
groot. In Nederland proberen minder mensen ondernemerschap voor een eerste
keer uit en daardoor ook minder mensen een volgende keer. Een verklaring is
dat ondernemerschap voor een belangrijke mate cultureel bepaald lijkt te zijn.
De Nederlandse cultuur wordt vaak als meer risicomijdend dan die van Angelsaksische
landen getypeerd.Een score op ondernemerschapservaring onder het EU15 gemiddelde als zodanig
is niet direct een probleem. Als percentage van het aantal mensen dat ooit
ondernemer is geweest scoort Nederland namelijk niet lager qua «herstarters».
Deze score kan vooral worden gezien als een waardevolle indicatie dat Nederland
zich kan verbeteren door te werken aan een gunstig ondernemingsklimaat.36Waarom wordt de houding onder studenten met betrekking
tot ondernemerschap en ondernemerschapcompetenties niet van een doelstelling
voorzien en vervolgens permanent gemonitord?In de EZ-begroting worden meer macro georiënteerde indicatoren aangehouden
om de voortgang op het ondernemerschapsbeleid inzichtelijk te maken, zoals
de ondernemerschapsquote, het aandeel volwassenen dat actief bezig is met
het opzetten van een bedrijf en de houding ten aanzien van ondernemerschap.Op instrument- en programmaniveau zijn meer specifieke doelstellingen
en indicatoren opgenomen, die ook permanent worden gemeten. Dit principe gaat
ook op voor het actieprogramma onderwijs en ondernemen. De doelstellingen
van dit programma zijn: 1) Een toenemend aantal onderwijsinstellingen in Nederland
heeft ondernemerschap in het onderwijs geïntegreerd in beleid, organisatie
en lesprogramma en 2) Meer leerlingen en studenten gedragen zich ondernemender,
zijn positief over ondernemerschap en starten binnen vijf jaar
na afronding van hun opleiding een eigen bedrijf.Om te bepalen of deze doelen zijn bereikt, wordt tweejaarlijks een meting
uitgevoerd. Deze meting bouwt voort op de nulmeting.1 Op Prinsjesdag 2009 zal dit kabinet uw Kamer informeren over de stand
van zaken met betrekking tot de in het actieprogramma genoemde maatregelen.61Wat wordt precies verstaan onder «kwaliteit van
ondernemerschap»? Welke algemene, overkoepelende indicatoren, zoals
toegezegd in het overleg in januari 2004 over de Ondernemerschapsbrief, worden
gehanteerd?Kwaliteit van ondernemerschap omvat alle aspecten die een ondernemer tot
een betere ondernemer maken. Dit principe vormt de rode draad in het hele
ondernemerschapsbeleid. Dat begint al bij de start, bijvoorbeeld door het
opnemen van ondernemerschap in het onderwijs, en speelt ook bij groei en overdracht.
Denk hierbij aan het versterken van de voorlichtings- en adviesstructuur.
Sommige doelgroepen, zoals vrouwelijke en nieuwe (d.i. allochtone) ondernemers,
vragen hierbij om een aparte benadering. Over de visie en het beleid gericht
op de bevordering van de kwaliteit van ondernemerschap is aan uw Kamer op
6 oktober 2006 de brief «Kwaliteit van ondernemerschap» (zie
TK, 2006–2007, 30 800 XIII, nr. 9) gestuurd.Al met al gaat het hier om een zodanige verscheidenheid aan hiermee samenhangende
beleidsmaatregelen dat het niet mogelijk is om de kwaliteit van ondernemerschap
in één overkoepelende indicator te vangen. Macro-indicatoren,
zoals het aantal starters, groeiers en stoppers (de faillissementen) geven
een beeld van de ontwikkeling van de overlevings- en groeikansen van ondernemers.
Deze hangen in sterke mate af van de kwaliteit van de ondernemer.Vragen over communicatie22, 51, 58 en 62Zou de regering een meetbare doelstelling en enkele
concrete acties kunnen koppelen aan het voornemen de communicatie over het
relevante instrumentarium voor ondernemerschap te verbeteren?Waardoor is de gebrekkige informatie bij ondernemers
ontstaan? Hoe denkt u deze op te lossen?Ziet de regering de noodzaak niet van een adequate
informatievoorziening, nu de informatie die wordt verschaft aan ondernemers
als onderdeel van het Actieplan Groei de afgelopen jaren inhoudelijk minder
blijkt te zijn geworden?Op welke manier worden de huidige maatregelen voor
ondernemers naar deze zelfde ondernemers gecommuniceerd?Gebrekkige informatie bij ondernemers is grotendeels een gevolg van gebrekkige
vindbaarheid van de juiste informatie. De uitvoering van het ondernemerschapsinstrumentarium
is verspreid over veel (semi-) overheidsorganisaties. Hierdoor wordt de informatie
over het instrumentarium versnipperd en op verschillende manieren aangeboden.Om ondernemers beter wegwijs te maken is door EZ in 2008 «Antwoord
voor Bedrijven» in het leven geroepen. Via deze overheidsportal wordt
alle relevante overheidsinformatie voor ondernemers op één plek
toegankelijk gemaakt. Ondernemers kunnen nu op snelle en eenvoudige wijze
online zoeken naar een passende regeling. Ook zal het mogelijk worden om online
vergunningen en subsidies aan te vragen.Van de website Antwoordvoorbedrijven.nl en de daaraan gekoppelde contactmogelijkheid –
via mail, telefoon en chat – wordt steeds meer gebruik gemaakt door
ondernemers. Het bezoekersaantal van Antwoordvoorbedrijven.nl
is sinds voorjaar 2008 gestegen van maandelijks 40 000 naar 140 000
in het voorjaar 2009. Belangrijke andere informatiekanalen naast Antwoord
voor Bedrijven zijn SenterNovem voor subsidieregelingen, Syntens en TechnoPartner
voor innovatieve ondernemers, de EVD voor internationaal ondernemen en de
Kamers van Koophandel voor ondernemen in het algemeen.Verder wordt door overheidspartijen samengewerkt aan een betere toegankelijkheid
van regelingen en instrumenten en een verbetering van de informatievoorziening
daarover naar ondernemers. Uitvoeringsorganisaties werken inmiddels aan verbetering
en verbreding van hun accountmanagement en er wordt samengewerkt met brancheorganisaties
en intermediairs om het informatieaanbod richting ondernemers te verbeteren
en aan te sluiten bij de kanalen die ondernemers gebruiken. Daarnaast zorgt
de stroomlijning van het bedrijfsgerichte EZ-instrumentarium voor een toegankelijker
instrumentarium voor ondernemers, door standaardisatie en vereenvoudiging
van regelingen. Dit is bij ondernemers getoetst en in samenspraak met hen
verder ontwikkeld, waardoor het instrumentarium nu beter aansluit aan bij
hun belevingswereld. EZ beziet, samen met andere overheden, of verdere winst
mogelijk is.Adequate informatievoorziening richting ondernemers staat dus hoog op
de agenda. Ook voor de informatievoorziening rondom de (door)groei van ondernemingen
(zie ook het blok met vragen over groei van ondernemingen, vragen 30 en 64
op pagina’s 22 en 24). Aan de meeste instrumenten worden momenteel nog
geen kwantitatieve doelstellingen gekoppeld over de communicatie rondom deze
instrumenten. Wel worden concrete acties ondernomen om deze communicatie te
verbeteren, veelal in samenwerking met Antwoord voor Bedrijven. Concrete acties
zijn onder andere een voorlichtingscampagne voor opvolgers bij bedrijfsoverdrachten
(momenteel in ontwikkeling) en twee campagnes die begin 2009 door EZ zijn
gevoerd rondom de resultaten op het gebied van de vermindering van regeldruk
voor ondernemers en de ondernemerschapsinstrumenten BBMKB, Garantie Ondernemingsfinanciering,
WBSO, Microfinanciering en Durfkapitaal.Daarnaast is voor deze ondernemerschapsinstrumenten ook een webvideo gemaakt
voor intermediairs van deze instrumenten, zoals boekhouders en accountants.
Met deze webvideo kunnen zij ondernemers via hun websites en nieuwsbrieven
op het bestaan en de relevantie van deze regelingen voor hun ondernemersactiviteiten
wijzen. Hiertoe kunnen zij doorlinken naar Antwoordvoorbedrijven.nl en de
website van Technopartner of de webvideo downloaden en op hun eigen website
plaatsen.Doel van de radiocampagnes was om de bekendheid onder ondernemers van
deze onderwerpen te vergroten en om de vindbaarheid van informatie hierover
op Antwoordvoorbedrijven.nl te verbeteren. Momenteel worden deze radiocampagnes
geëvalueerd en uit de eerste ervaringscijfers blijkt dat de campagnes
zorgden voor ongeveer 30% meer bezoek op de website van Antwoordvoorbedrijven.nl
en 30% meer vragen via de mail, chat en telefoon. Verder blijkt er
sprake van een grote stijging van het bezoek aan de website-pagina’s
met desbetreffende regelingen.De resultaten van deze evaluaties worden vervolgens gebruikt om het in
de toekomst ook mogelijk te maken om meetbare doelstellingen te koppelen aan
acties voor andere regelingen en instrumenten.Vragen over toegankelijkheid van financiering23Hoewel het beleid rond financiering voor ondernemers
vrij goed werkt, lijkt het bereik nog klein. Kan de regering bevestigen dat
het beperkte bereik van de financiële regelingen het gevolg is van (te)
hoge transactiekosten voor ondernemers?Alle garantie-instrumenten zijn bedoeld als vangnet: idealiter financieren
banken zelf zonder gebruik te maken van de regelingen. Het overgrote deel
van de kredietverlening aan ondernemers komt direct met de banken tot stand.
Dus worden de regelingen alleen daar ingezet waar dat echt nodig is.Bij de banken moeten de garantieregelingen bekend zijn. Zij beoordelen
of toepassing van de regelingen nodig en mogelijk is.De verwachting is dat indien meer ondernemers op de hoogte zijn gebracht
van de diverse financieringsinstrumenten en er bij de banken naar vragen,
het potentiële bereik daarmee wordt vergroot. Het ministerie van Economische
Zaken heeft een voorlichtingscampagne gestart richting ondernemers en intermediairs,
om de regelingen verder bekend te maken.Bij de garantieproducten wordt zoveel mogelijk aangesloten bij het normale
bancaire proces. Dit zou niet tot extra informatiebehoeften en transactiekosten
moeten leiden. Dit wordt door de banken ook niet aangevoerd als knelpunt.34In welke mate ervaren bedrijven, in het bijzonder nieuwe
en jonge bedrijven, anno mei 2009 problemen in de bedrijfsvoering door gebrekkige
toegang tot kapitaal? Hoe is de mate waarin men problemen ervaart veranderd
in vergelijking met een jaar geleden en met zes maanden geleden?De huidige crisis kan potentieel een negatieve invloed hebben op de toegang
van ondernemingen tot kapitaal. In dat kader heeft EZ onder andere de BBMKB-regeling
sinds november verruimd en de Garantie Ondernemingsfinanciering (GO) geïntroduceerd.
Binnen deze verruimingen van de BBMKB wordt vooral gebruik gemaakt van de
startersfaciliteit. Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij graag
naar de brieven over de ontwikkelingen ten aanzien van kredietverlening aan
bedrijven (zie TK, 2008–2009, 31 371, nr. 88, 156 en 182).EZ is in voortdurend overleg met de banken en werkgeversorganisaties over
de ontwikkelingen rondom de kredietverlening en neemt indien nodig passende
maatregelen om de kredietverlening verder te verbeteren.Voor mei 2009 is in detail geen objectief vergelijkingsmateriaal beschikbaar,
zodat niet kan worden beoordeeld in hoeverre bedrijven problemen in de bedrijfsvoering
ervaren als gevolg van gebrekkige toegang tot kapitaal ten opzichte van een
jaar geleden en een half jaar geleden.Vanwege de eigen informatiebehoefte op dit vlak wordt er nu halfjaarlijks
door het EIM een Financieringsmonitor opgesteld. Tot dusver werd deze monitor
jaarlijks gehouden.42Indien banken de Borgstellingsregeling vaak niet toepassen
bij kleinere kredietaanvragen, waarbij regelmatig minimumbedragen worden genoemd
van € 50 000 tot € 100 000, gaat deze regeling
dan niet onnodig voorbij aan veel ondernemers? Hoe wil de regering deze groep
ondernemers tegemoet komen?In 2008 is aan ondernemers met kredietaanvragen tussen € 50 000,–
en € 100 000,– voor ruim € 103,4 mln aan BBMKB-garanties
verleend, ofwel 17,7% van het totaal aan verleende garanties via de
BBMKB-regeling. Deze garanties werden verstrekt aan 1 163 ondernemers,
ofwel 40% van het totale aantal ondernemers aan wie in 2008 krediet
is verleend. Bovendien zijn voor kredieten onder de € 35 000,–
in het kader van microfinanciering dit jaar twee pilots gestart, die gezamenlijk
landelijk dekkend zijn. Bij bedragen daarboven wordt met de banken regelmatig
overlegd over aanpassingen.44Kan de regering een overzicht verschaffen van het aantal
aanvragen en daadwerkelijk toegekende borgstellingskredieten in de periode
2000 t/m 2008 en in 2009 tot heden naar gemiddelde omvang, meldingscategorie
en uitvoerende bank?Ja, zie onderstaande tabel. 2000200120022003200420052006200720082009 (28/5) Aantal toegekende kredieten*3 4632 9812 7782 3972 3882 8713 2753  3762 9153 376 Reguliere bedrijven2 2882 0091 7541 5371 5651 7982 0612 1861 858495Starters1 1689681 0218568141 0361 1421 114949333Innovatieve bedrijven7434937727610839           Omvang toegekende kredieten (€ x
1000)398 675356 198355 921357 448362 779480 533572 294614 063601 255193 612Reguliere bedrijven321 762290 301287 613294 781300 119385 502449 835488 016468 186136 414Starters75 10665 57267 93061 43260 12580 99591 56393 71683 66740 809Innovatieve bedrijven1 8073253781 2352 53514 03630 89632 33149 40216 389           Gemiddelde omvang (€)115 124119 489128 121149 123151 917166 678174 746181 890206 26257 349* Is gelijk aan het aantal aanvragen45Hoe hoog zijn de administratieve lasten per aanvraag
voor een bank (absoluut en relatief)?De gemiddelde administratieve lasten per aanvraag bedroegen € 790,–
in 2004. Als percentage van het gemiddelde garantiebedrag is dit 0,53%.
Momenteel vinden er nieuwe metingen plaats. De nieuwe gegevens zijn rond de
zomer beschikbaar en indien gewenst wordt uw Kamer hierover geïnformeerd.46Wat is per bank het minimale bedrag dat kan worden
aangevraagd via de BBMKB-regeling?Het minimale initiële bedrag is € 35 000,–.
Beneden dit minimum kunnen ondernemingen gebruikmaken van microkredieten.47Kan de regering voor de periode oktober 2008 tot heden
een overzicht geven van het aantal BBMKB-aanvragen en afwijzingen per bank,
inclusief de reden(en) van afwijzing van een aanvraag?Banken melden alleen intern geaccordeerde kredieten voor borgstellingen
binnen hun quotum.48Kan de regering een update verschaffen van de tabel
(december 2003) op pagina 19 van de Ondernemerschapsbrief?Ja, zie onderstaande tabel. 20082009 (1ekw)Aantal startende BBMKB-ondernemingen949203 Aantal bestaande BBMKB-ondernemingen1 858331 Aantal innovatieve BBMKB-ondernemingen10820    Gemiddeld borgstellingskrediet starters€ 88 000€ 125 000* Gemiddeld borgstellingskrediet bestaande ondernemingen€ 252 000€ 268 000 Gemiddeld borgstellingskrediet innovatieve ondernemingen€ 457 000€ 429 000 Gemiddeld borgstellingskrediet totaal€ 206 000€ 222 000Totaal aan garantiekredieten€ 601 254 951€ 122 717 368Totaal over de jaren opgebouwd obligo€ 1 858 043 493€ 1 852 780 737    Netto uitbetaald op door banken ingediende claims€ 22 234 622€ 13 979 945 Door banken aan EZ betaalde provisie€ 18 511 454€ 3 788 259* De startersfaciliteit is verruimd van maximaal € 100 000
naar € 200 00049In welke mate zijn de accountmanagers van de banken
op de hoogte van de BBMKB-regeling? Welke activiteiten worden nu extra ontplooid
om de regeling (meer) bekend te maken bij de doelgroep?EZ is in voortdurend overleg met de banken en werkgeversorganisaties over
de ontwikkelingen rondom de kredietverlening en neemt indien nodig passende
maatregelen om de kredietverlening verder te verbeteren.Om de bekendheid van de BBMKB-regeling bij ondernemers te verbeteren,
worden verschillende media-instrumenten gebruikt: radiospots, online banners
via Antwoordvanbedrijven.nl, advertorials in vakbladen, zoekmachinemarketing
en artikelen over verruiming van de instrumenten in diverse zakelijke bladen.
Naast deze door EZ geïnitieerde communicatie-instrumenten hebben enkele
banken ook zelf BBMKB-ambassadeurs aangesteld, die tot doel hebben de BBMKB-regeling
meer bekend te maken bij de doelgroep en bij de accountmanagers.Vragen over de onderzoeksaanpak en conclusies24 t/m 27Waarom is geen onderzoeksvraag gesteld die ingaat op
de verwezenlijking van de doelstellingen van de Ondernemerschapsbrief van
december 2003?Kan de regering een overzicht verschaffen van de doelstellingen
uit de Ondernemerschapsbrief (december 2003) en de mate waarin die zijn gerealiseerd?Waarom is de periode na 2007 van het kabinet Balkende
IV niet bij de analyse betrokken?Kan de regering een overzicht verschaffen van de doelstellingen
van het kabinet Balkenende IV en de mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd
anno mei 2009? Welk beleid wordt specifiek per regio ingezet?De mate waarin de doelstellingen uit de Ondernemerschapsbrieven van 2003,
2004 en 2005 zijn gerealiseerd is de kern van de opdracht aan het EIM geweest.
De derde onderzoeksvraag van de beleidsdoorlichting gaat hier op in: «Wat
wordt bereikt gegeven de specifieke doelstellingen per actie/regeling/instrument
en dragen de regelingen (direct en indirect) bij aan meer en beter ondernemerschap?».
De doelstellingen uit 2003 staan steeds aan het begin van de paragrafen 3.1,
4.1 en 5.1 vermeld. Deze doelstellingen zijn destijds niet SMART geformuleerd
en in 2004 en 2005 nog verder aangepast en bijgesteld.Ook de periode na 2007 van het kabinet Balkende IV is waar mogelijk meegenomen
in de analyse. Veel van de maatregelen in deze periode konden
door het EIM nog niet op hun doeltreffendheid en doelmatigheid worden beoordeeld
wegens hun korte bestaan. De maatregelen uit deze periode grijpen overigens
wel aan op de aanbevelingen van het EIM.Voor de realisatie van de doelstellingen van het kabinet Balkenende IV
verwijzen wij u naar de Verantwoordingsbrief 2008 (zie TK, 2008–2009,
31 915 nr. 1). Hierin staat doelstelling 15 «Meer ondernemers
met personeel en meer snelle groeiers» in het groen. Alle outputdoelen
op het gebied van financiering (garanties, microfinanciering), onderwijs (meer
aandacht voor ondernemerschap) en de doorgroei van ondernemingen zijn gehaald
in 2008. Voor de outcome-indicatoren is alleen van de ondernemersquote een
(voorlopig) cijfer voor 2008 bekend. Voor deze indicator liggen we ook op
schema. In de Verantwoordingsbrief wordt wel opgemerkt dat het «_ te
verwachten [is] dat de haalbaarheid van de beleidsdoelen negatief
zal worden beïnvloed door de recessie.».Vragen over groei van ondernemingen30Welke initiatieven stelt de regering voor om de groeiambities
van Nederlandse ondernemers te stimuleren? Kan de regering inzicht bieden
in de administratieve lasten van de verschillende regelingen? Welke initiatieven
zijn de afgelopen jaren ondernomen op dit gebied?Naast het generieke instrumentarium voor ondernemers zijn er diverse initiatieven
die de groeiambities van Nederlandse ondernemers ondersteunen.Zo streeft het kabinet er naar zo veel mogelijk barrières voor
doorgroei voor startende en kleine bedrijven weg te nemen. De aanpak bestaat
uit vier onderdelen: 1) het verminderen van regeldruk en administratieve lasten
in den brede, 2) het verbeteren van de informatievoorziening, 3) het verschuiven
van uitvoerende taken van de werkgever naar bijvoorbeeld de overheid of de
werknemer en 4) als sluitstuk een verlicht regime voor startende en kleine
bedrijven (zie TK, 2008–2009, 31 311, nr. 21).Rondom snelle groei hebben meerdere partijen initiatieven ondernomen om
snelle groei een positief beeld mee te geven. Zo is EZ, op advies van het
Innovatieplatform, gestart met het programma «Groeiversneller».
Dit programma richt zich op Nederlandse bedrijven, die de potentie hebben
een forse groeiversnelling te realiseren. De doelstelling van het programma
is om 100 bedrijven in een periode van 5 jaar te ondersteunen bij het realiseren
van een omzetgroei van enkele miljoenen per jaar tot tenminste € 20
mln. Dit doen zij door het aanbieden van kennis en expertise op verschillende
terreinen zoals bedrijfsvoering, marktbenadering, internationalisering, intellectueel
eigendom, financiën en strategie. Het consortium hanteert daarbij het
principe «Je collega-groeier is de beste adviseur». De eerste
twee groepen ondernemers zijn in januari 2009 gestart.Daarnaast bestaat het Mastering Growth Programma. EZ, de Baak, Port4Growth
en Syntens hebben vier masterclasses ontwikkeld die zijn toegesneden op de
verschillende groeifases van het bedrijf. Masterclasses die aandacht schenken
aan de rol en invloed van de ondernemer bij de groei van het bedrijf, aan
financiering, visie, strategie, cultuur en leiderschapsrollen. De «Leren
van elkaar kringen» richten zich op beginnende groei, «Emerging
Growth» is voor bedrijven tot 35 werknemers, «Fast Growth»
voor bedrijven tot 50 werknemers en «Invitational Growth» voor
de grotere bedrijven. Er hebben meer dan 400 ondernemers deelgenomen aan de
verschillende onderdelen van de masterclasses. Tot slot begeleidt Syntens
(potentiële) snelle groeiers door middel van het uitvoeren van een groeiscan
van het bedrijf en het opstellen van een plan van aanpak voor groei door de
ondernemer.31 en 32In welke mate is het een probleem dat Nederland rond
het EU-15 gemiddelde scoort qua ondernemersvaardigheden en kennis over het
runnen van een bedrijf bij snelle groei, terwijl de ambitie bestaat om het
aantal snelle groeiers te doen toenemen? Welke invloed heeft het afschaffen
van een verplichting om het AOV-diploma te behalen alvorens een bedrijf te
kunnen starten gehad op het aantal snelle groeiers?Wij hebben geen aanwijzingen dat er een oorzakelijke relatie is tussen
het afschaffen van de verplichting om het AOV-diploma (algemene ondernemersvaardigheden)
te behalen en het aantal snelle groeiers. Wel is het zo dat, indien bestaande
en potentiële ondernemers beschikken over meer ondernemerschapvaardigheden
en kennis over het runnen van een bedrijf, dit kan bijdragen aan meer starters
en (snelle) groeiers.Per 1 januari 2001 is de Vestigingswet Bedrijven 1954 gewijzigd.
De in de wet genoemde eis van AOV is daarmee vervallen. De verplichte AOV
gold voor tal van soorten bedrijfsuitoefening, zoals in de detailhandel, horeca
en zakelijke dienstverlening. Het AOV-diploma was met name gericht op startende
ondernemers om hen in zekere mate voor te bereiden op en toe te rusten tot
het ondernemerschap. Snelle groeiers zijn de fase van start al voorbij, juist
ook vanwege hun ambities en kwaliteiten als ondernemer. Daarbij komen snelle
groeiers relatief minder uit traditionele (middenstands-)sectoren als de detailhandel
en horeca.Het is overigens een misvatting om te veronderstellen dat met het AOV-diploma
op zak je ook daadwerkelijk een ondernemer bent; het kon potentiële ondernemers
beter in staat stellen om te ondernemen, maar was geen garantie voor succesvol
ondernemerschap. Met het wegvallen van het verplichte AOV-diploma is de aandacht
voor ondernemerschap in het onderwijs niet minder geworden. Het verbeteren
van ondernemersvaardigheden en het vergroten van de kennis van het «runnen»
van een bedrijf zijn belangrijke thema’s in de verschillende programma’s
van EZ. Zo hebben het ministerie van EZ en OCW in de huidige en afgelopen
kabinetsperiodes juist forse stimulansen gegeven om het ondernemerschap in
het onderwijs te bevorderen, onder andere door het oprichten van Centers of
Entrepreneurship in het hoger onderwijs en door middel van ondernemerschapsprojecten
van primair tot middelbaar beroepsonderwijs. Over het (verdere) flankerende
beleid gericht op de bevordering van de kwaliteit van ondernemerschap na intrekking
van de Vestigingswet is door de toenmalige staatssecretaris van Economische
Zaken de brief «Kwaliteit van ondernemerschap» (zie TK, 2006–2007,
30 800 XIII, nr. 9) op 6 oktober 2006 aan uw Kamer gestuurd.Tot slot, het EIM stelt in de beleidsdoorlichting dat de afschaffing van
de Vestigingswet nog te recent is om te kunnen beoordelen wat de gevolgen
zijn. Afschaffing van eerdere onderdelen van de Vestigingswet had een positief
effect op het aantal starters en een neutraal effect op de kwaliteit van ondernemerschap.
De huidige groei van het aantal starters en de stabilisatie van het aantal
opheffingen na het afschaffen van de Vestigingswet lijkt dit beeld te bevestigen.63Is de beleidsaandacht voor groei nu minder groot dan
voorheen of niet? Waarom?De beleidsaandacht voor groei is groter dan ooit. Dit geldt niet alleen
voor Nederland (zie vraag 30), maar ook in internationaal verband staat het
thema groei op de agenda. De afgelopen jaren is er in OECD en EU-verband bijvoorbeeld
hard gewerkt om een eenduidige definitie van snelle groeiers te krijgen. Tevens
zijn er internationaal vergelijkende onderzoeken verricht om te zien wat de
relatie is tussen groei en o.a. bedrijfsvoering en innovatie.
En worden er best practices uitgewisseld op het gebied van beleid om te komen
tot meer snelle groeiers.64Waaruit bestaat de houding van ondernemers ten opzichte
van groei? Hoe wordt op dit moment geprobeerd die houding te verbeteren?Het ondernemerschap in Nederland, afgemeten aan het aantal starters, ontwikkelt
zich positief. Veel ondernemers blijven echter zelfstandigen zonder personeel.
Ook blijkt uit internationale vergelijkingen dat het aandeel snelle groeiers
in Nederland internationaal bezien laag is.Voor veel starters geldt dat zij kiezen voor het ondernemerschap om onafhankelijk
te kunnen worden. Zij willen niet groeien, omdat zij in hun groei dan afhankelijk
worden van andere partijen, zoals werknemers. Daarnaast is er een deel dat
zich laat afschrikken door de risico’s en verplichtingen die op hen
afkomen, zodra zij personeel aannemen (zie onderzoek Argumentenfabriek in
TK, 2008–2009, 31 311, nr. 21).De groep bedrijven waaruit het potentieel voor snelgroeiende bedrijven
komt, heeft vaak al de stap gezet om personeel aan te nemen. Uit studies naar
het lage aantal snelgroeiende bedrijven komt naar voren dat het gebrek aan
goed personeel en het gebrek aan interne vaardigheden de redenen zijn waarom
het percentage snelgroeiende bedrijven in Nederland zo laag blijft (zie EIM,
Internationale benchmark ondernemerschap 2009). Ook hier blijkt overigens
weer dat veel ondernemers niet willen groeien, omdat zij in hun groei vaak
afhankelijk worden van andere partijen, wat risico’s met zich meebrengt.
Door deze risico-averse houding, die door de meeste ondernemers in Nederland
wordt gezien als standaard, voelen ondernemers minder snel de druk om te groeien.Er is meer ruimte nodig voor mensen die willen en durven ondernemen en
excelleren; een cultuur waar uitblinken de norm is en op falen geen stigma
berust. De rol van de ondernemer is zeer bepalend in het groeiproces van het
bedrijf. Hij of zij moet de houding en kwaliteiten hebben om een onderneming
te laten groeien. Daarom initieert dit kabinet ook bewustwordingsactiviteiten.
Ook de markt zelf ontplooit activiteiten. Dit laatste is onder andere het
geval bij activiteiten gericht op snelle groeiers. Meerdere partijen hebben
initiatieven ondernomen om snelle groei een positief beeld mee te geven. Om
het belang van dit type ondernemingen beter over het voetlicht te brengen,
ondersteunt EZ als kennispartner (niet financieel) een aantal activiteiten.
Een voorbeeld is het High Growth Forum, dat jaarlijks wordt georganiseerd
door Port4Growth of het FD Gazellen evenement. Er bestaan tevens verschillende
ranglijsten van snelgroeiende bedrijven zoals de FD Gazellen prijs, de Deloitte
Fast 50, Rising Starts en de Europe’s 500. Deze activiteiten zorgen
ervoor dat de exposure van goed presterende groeiende ondernemers wordt vergroot.Vragen over de Kamers van Koophandel38 en 40Welke objectieve criteria bestaan er om de Kamers van
Koophandel te beoordelen op de mate waarin de toebedeelde taken effectief
worden uitgevoerd?Kan de regering een overzicht verschaffen van de normen
van werkzaamheden waaraan de individuele Kamers van Koophandel zich hebben
te houden?In de Wet op de Kamers van Koophandel en fabrieken 1997 zijn de taken
omschreven die de Kamers van Koophandel moeten uitvoeren. De drie hoofdtaken
zijn: de registratietaak, de nationale (voorlichtings-) taak en de regionale
taak. In de wet is vastgelegd dat de staatssecretaris van Economische Zaken
ten aanzien van de begroting en jaarrekening van de twaalf regionale
Kamers van Koophandel goedkeuring moet verlenen. De heffingen die de Kamers
opleggen voor de registratietaak en nationale taak worden door de staatssecretaris
vastgesteld en de heffing voor de regionale taak moet worden goedgekeurd.
De Nationale Agenda, waarin de Kamers van Koophandel afspraken maken over
uniforme voorlichting op belangrijkste thema’s, moet eveneens worden
goedgekeurd.Voor deze goedkeuring is relevant de «Regeling inrichting begroting
en jaarrekening Kamers van Koophandel» waarin regels ten aanzien van
financiële verslaglegging zijn vastgelegd. In de regeling is vastgelegd
dat de inrichting van de jaarrekening en begroting gebeurt conform het bepaalde
in het FAO-handboek (d.i. Financiële Administratie Organisatie). De bijlagen
zijn een Checklist Begroting en Activiteitenplan Kamer van Koophandel en een
Checklist Jaarrekening Kamer van Koophandel.Bij de afweging om wel of niet goedkeuring te geven, wordt een objectief
beeld gevormd, mede met behulp van de Kamer van Koophandel Nederland en de
op basis van de wet aangeleverde samengestelde overzichten. Uit deze overzichten
blijkt op welke wijze de door de individuele Kamers vastgestelde begrotingen
in relatie staan tot de uitvoering van de taken, het is daarbij een benchmark
van de cijfers van alle Kamers. Al deze gegevens en trends worden bij de beoordeling
betrokken, evenals algemene afspraken zoals over ontwikkeling van de heffingen.In dit kader is ook nog relevant te vermelden dat de Wet op de Kamers
van Koophandel en fabrieken 1997 binnenkort zal worden geëvalueerd. Kernvraag
hierbij is in hoeverre de beleidsdoelen die met de (op 1 januari 2008
in werking getreden) wetswijziging werden beoogd, zijn gerealiseerd en of
de Kamers – gegeven deze wijzigingen – doelmatig en doeltreffend
hebben gefunctioneerd. De evaluatie zal volgens planning in de tweede helft
van 2009 worden opgestart en zal samen met een beleidsreactie halverwege 2010
aan uw Kamer worden verzonden. Uw Kamer zal binnenkort nader worden geïnformeerd
over de opzet van deze evaluatie.Vraag over informatievoorziening en de kennis en vaardigheden
voor starters39Kan de regering verklaren hoe het komt dat, ondanks
dat er de afgelopen jaren een hele waaier aan verbetertrajecten voor starters
is ingezet onder het motto van de een-loket-gedachte, de maatregelen wat betreft
de inhoud en het bereik niet verbeterd lijken?De een-loket-gedachte richt zich op het verbeteren van de informatievoorziening
en het verminderen van (de perceptie van) bureaucratie en regeldruk. Het gaat
onder andere om een vermindering van de benodigde tijd en procedures en de
kosten verbonden aan het opstarten van een onderneming. Dit staat los van
activiteiten die zich richten op het verbeteren van de kennis en vaardigheden
voor ondernemerschap.Op het terrein van het verbeteren van de kennis en vaardigheden voor het
starten van een onderneming wordt onderscheid gemaakt naar verschillende doelgroepen.
Zo richten de activiteiten van het Partnership Leren Ondernemen zich op het
verankeren van ondernemerschap in het onderwijs en richten scholingsactiviteiten
van zelfstandigen zich op de vaardigheidsontwikkeling van bestaande ondernemers.De maatregelen rondom ondernemerschapsonderwijs zijn pas in 2007 uitgerold,
waardoor het effect van deze maatregelen nog niet duidelijk was bij de uitvoering
van deze beleidsdoorlichting. Uit empirisch onderzoek blijkt wel dat ondernemerschapsonderwijs
aantoonbaar bijdraagt aan risiconemend gedrag en het opstarten van nieuwe
bedrijven1. Gelet op dit positieve effect, zijn
wij van mening dat deze maatregelen ook een inhoudelijke verbetering met zich
meebrengen.Wij herkennen ons ook niet in de kritiek van het EIM dat het bereik niet
zou zijn verbeterd; steeds meer ondernemers weten de weg te vinden naar ons
loket Antwoord voor Bedrijven (zie ook het blok met vragen over communicatie
op pagina 17 e.v.)Vraag over dienstverlening uitvoerende organisaties41Waarom worden de prestaties, dat wil zeggen het effect
op het ondernemerschap, van klanten van de Kamers van Koophandel, Syntens
en SenterNovem niet permanent gemonitord?In de regel is het zo dat de uitvoeringsorganisaties, waaronder de Kamers
van Koophandel, Syntens en SenterNovem, de klanttevredenheid periodiek meten.
Dit gebeurt niet op centraal niveau, omdat we juist inzicht willen krijgen
in de prestaties van de individuele organisaties. Deze vorm van monitoring
zorgt er tevens voor dat de administratieve lastendruk voor ondernemers niet
verder toeneemt.In zijn algemeenheid is de dienstverlening van organisaties als de Kamers
van Koophandel, Syntens en SenterNovem legitiem, zo blijkt uit empirisch onderzoek.
Extern advies en het hebben van een extern netwerk van ondersteuning hebben
een positief effect op het starten en het functioneren van ondernemingen.
Zo verhoogt dit de kans op overleving en groei1.Vraag over doelgroepenbeleid50Kan de regering toezeggen, nu voor specifieke doelgroepen
bepaalde barrières zijn weggenomen, dat de maatregelen die inderdaad
algemeen nut hebben doorgetrokken worden naar het generieke beleid?Bij deze doelgroepen worden vaak problemen gesignaleerd, die ook voor
ondernemers in het algemeen gelden. De problemen vallen bij de specifieke
doelgroepen op, omdat zij de problemen vaak sterker ervaren. In het verleden
hadden bijvoorbeeld met name vrouwelijke ondernemers en nieuwe (d.i. allochtone)
ondernemers problemen bij het verkrijgen van krediet bij banken, omdat zij
vaak een verzoek deden bij banken voor lagere bedragen. Dit probleem is nu
met Microfinanciering generiek opgepakt, waarbij alle ondernemers via ondernemerspunten
en www.eigenbaas.nl een beroep kunnen doen op coaching en microfinanciering
tot € 35 000,–.Vragen over Veiligheid Kleine Bedrijven52 en 53In welke mate is criminaliteit anno 2009 een probleem
voor ondernemers? Welke beleidsprioriteit wordt anno 2009 aan dit thema gegeven?
Welke knelpunten worden met voorrang aangepakt en welke rol kunnen de Kamers
van Koophandel daarin spelen?In 2008 moest de criminaliteit in het bedrijfsleven
met 20% zijn teruggedrongen. De algemeen conclusie is vervolgens dat
de doelstelling grotendeels zijn gehaald. Kan de Minister concreet beantwoorden
of de doelstelling van 20% behaald is? En zo nee, met hoeveel procent
de criminaliteit in het bedrijfsleven is teruggedrongen?Ondernemers leiden jaarlijks veel schade als gevolg van criminaliteit
(volgens de MCB 2007 naar schatting circa € 565 mln). Afhankelijk
van de sector geeft circa 18 tot 36% van de bevraagde ondernemers aan
criminaliteit als een probleem te ervaren. Criminaliteit tegen ondernemers
staat dan ook onverminderd hoog op de beleidsagenda. Samen met
Justitie, BZK en het georganiseerde bedrijfsleven werkt EZ aan het terugdringen
van criminaliteit middels de «Actieplannen Veilig Ondernemen».
Speciale aandacht gaat uit naar de aanpak van criminaliteit in de meest getroffen
sectoren (o.a. detailhandel, transport), het stimuleren van samenwerking (onder
andere via de experimenten met Bedrijven Investeringszones) en de regeling «Veiligheid
kleine bedrijven». Deze laatste regeling is – mede op initiatief
van uw Kamer – op 1 februari 2009 van start gegaan met een looptijd
van 4 jaar en een budget van € 24 mln om criminaliteit en fraude
bij winkels en ondernemingen met minder dan 10 personeelsleden te helpen bestrijden.
Over deze regeling ontvangt uw Kamer na de zomer een update. Veilig Ondernemen
is ook één van de onderwerpen op de Nationale Agenda van de
Kamers van Koophandel. De Kamers van Koophandel hebben een belangrijke rol
als het gaat om de voorlichting van ondernemers over de risico’s en
het stimuleren van preventie en samenwerking.De meest recente cijfers betreffen de Monitor Criminaliteit Bedrijfsleven
(MCB) uit 2007, waaruit blijkt dat tussen 2004 en 2007 de criminaliteit is
gedaald met 18%. De cijfers uit de MCB 2008 zijn nog niet bekend en
zullen binnenkort door de minister van Justitie aan uw Kamer worden verstuurd.Vraag over innovatievouchers54Kan de regering een overzicht verschaffen van het aantal
en de verdeling naar aanvraag van de innovatievouchers? Is de verdeling in
de periode 2004–2009 veranderd? Zo ja, hoe?Welk aandeel wordt gevormd door bedrijven die elk jaar
een voucher hebben aangevraagd (voor de periode 2004–2009)?In 2004 en 2005 zijn de eerste drie pilots met innovatievouchers (totaal
1100) uitgevoerd. In deze pilots was er één soort innovatievoucher
(à € 7 500,– zonder eigen bijdrage) beschikbaar.Dit resulteerde in een wijziging van de Innovatievoucherregeling in 2006
met twee soorten vouchers: kleine (à € 2 500,–)
en grote vouchers (à € 7 500,waarvan een 1/3 eigen bijdrage).
De kleine voucher (ook wel «snuffelvoucher») stimuleert de ondernemer
om kennis te maken met een kennisinstelling en mag slechts eenmaal aangevraagd
worden. In zowel 2006 als 2007 zijn 6000 vouchers beschikbaar gesteld en verstrekt.
De verdeling bestond in beide jaren uit 3000 kleine vouchers en 3000 grote
vouchers.Om verdere invulling aan de intensivering van de vouchers te geven, is
het aantal vouchers in 2008 uitgebreid van 6000 naar 8000 vouchers. Via de
voucherregeling zijn in 2008 4000 kleine vouchers en 4000 grote vouchers
beschikbaar gesteld en verstrekt. In 2008 is het voor het eerst mogelijk een
kleine of grote voucher eenmalig in te zetten voor de kosten van de aanvraag
of verkrijgen van een octrooi. De aanvraag van het aantal octrooivouchers
was 9% in 2008.In 2009 zijn er evenals het voorgaande jaar in totaal 8000 vouchers beschikbaar
voor MKB-ondernemers. Hiervan zijn 7000 vouchers bestemd voor kennisoverdrachtprojecten
met publieke kennisinstellingen of als tegemoetkoming in octrooikosten. De
verdeling is 3500 kleine en 3500 grote vouchers.Daarnaast wordt in 2009 een pilot uitgevoerd met 1000 vouchers waarbij
de vouchers bij private kennisinstellingen kunnen worden besteed. Deze vouchers
worden – bij succesvol verloop – in twee tranches van 500 uitgegeven.
De eerste tranche van 500 vouchers is in mei jl. beschikbaar gesteld met 250
kleine en 250 grote vouchers.De verdeling naar aanvragen is niet veranderd.De Innovatievouchers zijn in 2007 voor de derde maal geëvalueerd.
Uit dit evaluatierapport, die 18 maart 2008 naar uw Kamer is gezonden,
blijkt dat bijna 9% van de voucherbezitters in 2006 ook een voucher
bezat in één van de pilots in 2004 of 2005. In 2007 had
18% van de aanvragers ook in 2006 een kleine voucher. Voor de grote
voucher was dit aantal 36%.Vraag over mening niet-gebruikers in evaluaties57Wordt in de evaluaties de mening van niet-gebruikers
inmiddels wel meegewogen?Als het enigszins mogelijk is wel. Zo worden in de huidige evaluatie van
het programmaonderzoek MKB en ondernemerschap ook niet-gebruikers ondervraagd.
Dit kan onder andere waardevolle informatie opleveren over bekendheid en de
(gepercipieerde) bureaucratie en lastendruk, die verbonden is aan regelingen
en of programma’s. Wel is er een kanttekening te plaatsen. Bij veel
evaluaties is het heel moeilijk om een relevante groep niet-gebruikers te
identificeren en op te sporen, die potentieel baat zou kunnen hebben bij en
geïnteresseerd zou kunnen zijn in het gebruik van het desbetreffende
instrument. Door genoemde methodologische moeilijkheden wegen de kosten van
het ondervragen van niet-gebruikers meestal niet op tegen de baten ervan.Vragen over bedrijfsoverdracht59Zijn (enkele van) de concrete aanbevelingen van Motivaction
met betrekking tot het onder de aandacht brengen van overnames, onder andere
van familiebedrijven, opgenomen in het Actieplan Overname?Mede op basis van het onderzoek van Motivaction is een aantal nieuwe beleidsacties
in gang gezet. Zo ontwikkelt de Kamer van Koophandel Nederland dit jaar, naast
het reeds bestaande Overdrachtspakket gericht op de verkopende partij, een
Overnamepakket gericht op potentiële kopende partijen.60Kan de regering een voorstel doen om de complexiteit
van fiscale regelingen rond bedrijfsoverdracht terug te dringen?De fiscaliteit vormt in principe geen grote belemmering voor bedrijfsoverdrachten.
Er zijn veel verschillende fiscale faciliteiten op het gebied van de bedrijfsoverdracht.
Hierbij is geen sprake van overlappende regelingen. Iedere faciliteit is gericht
op een specifiek gevolg van de bedrijfsoverdracht. Zoals in de Beleidsdoorlichting
Ondernemerschapsbeleid is aangegeven zijn er geen concrete signalen dat de
versnippering van fiscale regelingen bedrijfsoverdrachten daadwerkelijk belemmert.
Het kabinet ziet dan ook geen reden om te komen met een voorstel tot reductie
van de complexiteit van fiscale regelingen rond bedrijfsoverdracht.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik (GL), Ten
Hoopen (CDA), Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Aptroot (VVD),
Smeets (PvdA), Samsom (PvdA), Timmer (PvdA), voorzitter, Irrgang (SP), Jansen
(SP), Biskop (CDA), Ortega-Martijn (CU), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van
der Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA), Gesthuizen
(SP), Ouwehand (PvdD), Vos (PvdA), De Rouwe (CDA) en Elias (VVD).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Dijk (CDA), Sap (GL), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt
(SP), Blok (VVD), Boelhouwer (PvdA), Kalma (PvdA), Kraneveldt-van der Veen
(PvdA), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée tot Babberich (CDA),
Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Atsma (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Madlener (PVV), Nicolaï (VVD), Van Dam (PvdA), Gerkens (SP), Thieme
(PvdD), Heerts (PvdA), Uitslag (CDA) en Weekers (VVD).XNoot1IWI, Duurzaamheid uitstroom uit een Abwen WW-uitkering, verschillen tussen
uitstroom naar Bedrijf en Loondienst, 2006.XNoot1ESB, «ondernemerschap en de recessie»; Thurik en Koellinger,
april 2009.XNoot1Nulmeting (januari 2008) «Ondernemerschap en Onderwijs» die
is uitgevoerd door onderzoeksbureau B&A Groep en EIM rapport (september
2007) over «ondernemerschap in het primair en voortgezet onderwijs».XNoot1Determinanten van kernindicatoren op de terreinen innovatie en ondernemerschap,
Ministerie van Economische Zaken, november 200, blz. 170.XNoot1Determinanten van kernindicatoren op de terreinen innovatie en ondernemerschap,
Ministerie van Economische Zaken, november 2007. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30991-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl