Rijksbegroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor het jaar 1997; Brief staatssecretaris over de beleidsvoornemens inzake preventie van het Organisch Psycho Syndroom (OPS) en het advies van de SER hierover
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25000-XV, nr. 67

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

04-09-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25000-XV nr. 67

28-08-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleiding en samenvattingToelichting op het advies van de SER OPSAdviesaanvraagHoofdlijnen SER-adviesReactie op het advies HoofdlijnenPrioritaire branchesConcretisering beleidsvoornemens Gefaseerde aanpakTweesporenaanpak1. Optimalisering huidige regelgeving2. VervangingsplichtInspectie, handhaving en monitoringFlankerende maatregelen VoorlichtingEU-kaderVoorzieningen voor medisch onderzoek en diagnostiekOverige flankerende maatregelen1. Etikettering2. Fiscale stimulering3. Normering van piekblootstellingenFinanciële gevolgen van beleidOndertekeningBIJLAGE I Doorverwijzing naar de solvent-teams 1995–feb. 1997Overzicht van beroepen van patiënten Solvent Teams
(resultaten intakegesprekken 1995 – februari 1997) 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25000-XVToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 000 XVVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1997nr. 67BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 28 augustus 1997 Inleiding en samenvattingHierbij bied ik u het advies aan dat de SER mij recentelijk heeft doen
toekomen naar aanleiding van mijn beleidsvoornemens inzake preventie
van het Organisch Psycho Syndroom (OPS). Door leden van uw Kamer is
bij diverse gelegenheden verzocht om duidelijkheid over de stand van zaken
in de beleidsontwikkeling ten aanzien van deze actuele problematiek. Zoals
ik u in mijn brief van 11 februari jl. (25 000 XV, nr. 46) heb uiteengezet,
was ik voornemens de uitwerking van het voorgenomen beleid na ontvangst van
het SER-advies met spoed ter hand te nemen. Hieronder zijn mijn standpunt
over dit advies en mijn concrete beleidsvoornemens verwoord.De SER heeft in zijn advies verdeeld gereageerd op de SZW-beleidsvoorstellen
inzake preventie van OPS, een beroepsgebonden aandoening die door blootstelling
aan oplosmiddelen wordt veroorzaakt. De werknemers en kroonleden ondersteunen
in grote lijnen de voorgestelde aanpak, de werkgevers vinden dat een aanpak
zich zou moeten beperken tot arbeidssituaties met extreem hoge blootstelling
aan oplosmiddelen. Bovendien geven zij voorkeur aan zelfwerkzaamheid en vrijwilligheid
boven de voorgestelde overheidsinterventie.Het SER-advies biedt mij geen aanleiding om van de oorspronkelijke beleidsvoornemens
af te wijken. Voorgesteld wordt voor 4 van de sectoren waar OPS als een reëel
risico moet worden beschouwd, te weten het schildersbedrijf, tapijt- en parketleggen,
de autoschadebedrijven en het grafisch bedrijf, met prioriteit de voorgestelde
aanpak uit te werken en uit te voeren. Voor de twee eerstgenoemde sectoren
ben ik voornemens een wettelijke vervangingsplicht voor oplosmiddelenrijke
producten in te voeren. Voor de twee laatste sectoren zullen beleidsregels
worden geformuleerd waarin de stand van de techniek ten aanzien van beheersmaatregelen
wordt vastgelegd. De overige sectoren waar oplosmiddelen worden gebruikt,
maar waar het OPS-risico minder groot wordt geacht, zullen in
tweede instantie mijn aandacht krijgen. Bij gebleken tekortkomingen zal ook
vervolgens voor deze sectoren specifiek beleid kunnen worden ontwikkeld.Aan inspectie van naleving van de relevante bestaande en nieuw in te voeren
wettelijke voorschriften en monitoring van het OPS-probleem zal door de Arbeidsinspectie
de komende jaren veel aandacht worden besteed. Ik acht de financieel-economische gevolgen van de voorgestelde maatregelen
voor het betrokken bedrijfsleven niet zodanig groot dat nadeel verwacht mag
worden voor het concurrentievermogen en de werkgelegenheid in de betrokken
sectoren.Ter stimulering van het effect van de voorgenomen maatregelen acht ik
het noodzakelijk nader vorm te geven aan voorlichting, met name gericht op
opdrachtgevers, en overweeg ik fiscale stimulering van de aanschaf van bedrijfsmiddelen
die bijdragen aan OPS-preventie. Tenslotte ben ik voornemens de Gezondheidsraad
advies te vragen over normering van zogenaamde piekblootstellingen aan oplosmiddelen. Toelichting op het advies van de SER OPSOPS (Organisch Psycho Syndroom) is een ernstige aandoening van het zenuwstelsel
die kan ontstaan als gevolg van (beroepsmatige) blootstelling aan organische
oplosmiddelen. Ziekteverschijnselen zijn: moeheid, vergeetachtigheid, concentratiestoornissen,
cognitieve functiestoornissen, etc. Op termijn leiden de klachten tot definitieve
uitval uit het arbeidsproces. De risicopopulatie bedraagt circa 500 000
personen werkzaam in een groot aantal bedrijfstakken waar blootstelling aan
organische oplosmiddelen plaatsvindt. Geschat wordt dat het aantal OPS-slachtoffers
in Nederland thans circa 2500 bedraagt. Jaarlijks worden 30–300 nieuwe
gevallen verwacht. AdviesaanvraagDe kern van mijn aan de SER voorgelegde beleidsvoornemens inzake preventie
van OPS was de volgende tweesporenaanpak:– op werkplekken met een moeilijk beheersbare (hoge) blootstelling
aan oplosmiddelen (veelal niet-stationaire werkplekken, zoals schilderswerk)
dienen oplosmiddelrijke producten, voor zover technisch mogelijk, te worden
vervangen door oplosmiddelarme c.q. oplosmiddelvrije producten; het gaat hier
om een nieuw te introduceren wettelijke vervangingsplicht;– op werkplekken met een hoge blootstelling aan oplosmiddelen die
evenwel met structurele maatregelen goed beheersbaar is dienen beheersmaatregelen
te worden getroffen conform de stand der techniek, welke in beleidsregels
op basis van de bestaande arbeidsbeschermingsregelgeving voor gevaarlijke
stoffen wordt vastgelegd.Met het voornemen tot een wettelijke vervangingsplicht voor oplosmiddelen
is bewust gekozen voor de introductie van een nieuw middelvoorschrift in de
arbeidsbeschermingsregelgeving. Zulks wordt noodzakelijk geacht vanwege de
gebleken beperkte effectiviteit van de bestaande doelvoorschriften voor beheersing
van blootstelling aan gevaarlijke stoffen in niet-stationaire werksituaties.
Deze voorschriften blijken in de praktijk van dergelijke werkplekken moeilijk
hanteerbaar, omdat men door de onmogelijkheid van structurele beheersmaatregelen
snel uitkomt op het exclusief en voortdurend gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.
De belasting voor werknemers daarvan is zo groot, dat de gebruiksdiscipline
en dus de bescherming gering is. De onder deze omstandigheden
meest geschikte bronmaatregel, vervanging, is in de praktijk niet of nauwelijks
afdwingbaar met de bestaande regelgeving. Hoofdlijnen SER-adviesDe SER heeft verdeeld gereageerd op mijn voorstellen. De meerderheid van
de raad, namelijk het werknemersdeel en de kroonleden, onderschrijft mijn
standpunt over de ernst van de OPS-problematiek en steunt in grote lijnen
de voorgestelde tweesporenaanpak. Dit deel van de raad is daarenboven van
mening dat het spoor van de wettelijk verplichte vervanging breder zou moeten
worden getrokken dan in de adviesaanvraag is gedaan. Volgens hen zou de nieuw
in te voeren wettelijke vervangingsplicht standaard moeten gelden in alle
situaties waar geen technische belemmeringen zijn gebleken om tot vervanging
over te gaan, ongeacht of hier sprake is van al dan niet stationaire werkplekken.
Beleidsregels voor technische beheersmaatregelen (het andere spoor) zouden
in hun visie alleen moeten gelden voor situaties waar vervanging (nog) niet
mogelijk is.De werkgevers onderschrijven in hun deel van het advies het in de adviesaanvraag
verwoordde standpunt dat reductie van beroepsmatige blootstelling aan oplosmiddelen
gewenst is. Zij steunen het verbeteren van situaties waarin sprake is van
langdurig en herhaalde blootstelling aan zeer hoge concentraties van oplosmiddelen,
en waar grenswaarden in belangrijke mate worden overschreden. Dergelijke situaties
leiden immers tot ernstige effecten op het zenuwstelsel, die volgens de werkgevers
overigens niet exclusief onder OPS te rangschikken zijn. Men waarschuwt dat
de problematiek van (extreem) hoge blootstellingen niet ondergeschikt zou
mogen worden gemaakt aan het meer specifieke probleem van OPS. Zij kunnen
bovendien met het begrip OPS moeilijk uit de voeten, omdat ze de aandoening
nog niet volledig grijpbaar en nog niet goed gedefinieerd achten. Tenslotte
stellen de werkgevers de door andere partijen geschatte ernst en omvang het
probleem van OPS in Nederland ter discussie.Uitgaande van het beginsel dat preventiemaatregelen primair aangewezen
zijn in situaties met te hoge blootstellingsniveaus in combinatie met grote
gebruiksvolumes van oplosmiddelen, geven de werkgevers in hun deel van het
advies aan in welke prioritaire sectoren en branches aanvullend reductiebeleid
gewenst zou kunnen zijn. Nadrukkelijk wordt gewezen op de voorkeur voor een
aanpak op basis van eigen verantwoordelijkheid van de betreffende branches,
eventueel aangevuld met vrijwillige afspraken tussen overheid en branches.
Alleen als een dergelijke aanpak op basis van zelfwerkzaamheid niet snel genoeg
van de grond komt (de werkgevers noemen daarbij de periode van een half jaar),
ligt dwingende overheidsinterventie in de vorm van een vervangingsplicht en
beleidsregels in de rede. Reactie op het advies HoofdlijnenSinds de adviesaanvrage is nieuwe informatie beschikbaar gekomen die mijn
indertijd ingenomen standpunt, namelijk dat de ernst en omvang van de OPS-problematiek
enerzijds en het ontbreken van afdoende preventiemaatregelen op de werkvloer
anderzijds tot overheidsmaatregelen nopen, heeft versterkt. Ik wijs daarbij
bijvoorbeeld op de recente bevindingen van de Arbeidsinspectie over de mate
van bekendheid van het probleem bij werkgevers van bedrijven waar met oplosmiddelen
wordt gewerkt en de mate van naleving van relevante wettelijke verplichtingen.1 Ik heb u recentelijk de rapportage van dit monitoringsonderzoek
doen toekomen (bij brief van 26 maart jl., ARBO/AMIL/9700727a).
Daarnaast wijs ik op de resultaten van een explorerend onderzoek onder tapijtleggers,
in 1996 uitgevoerd door de Arbeidsinspectie. De helft van de geïnterviewde
werknemers zegt door het werken met oplosmiddelenhoudende lijm geregeld last
te hebben van duizeligheid, zweverig gevoel en hoofdpijn. Het merendeel is
niet op de hoogte van de risico's van de oplosmiddelen, en is er ook niet
tegen beschermd1. Op basis van recent TNO-onderzoek
dat in opdracht van de Stichting Arbouw is uitgevoerd onder schilders naar
het voorkomen van zogenaamde «neurasthene» klachten (het eerste
stadium van OPS), wordt geschat dat over de gehele schildersbedrijfstak ongeveer
250 personen last hebben van dergelijke symptomen2.
Jaarlijks zou het gaan om ongeveer 50 nieuwe gevallen. Tenslotte blijkt uit
nieuwe cijfers van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten dat in 1995–1996
ruim 300 personen met klachten die wijzen op OPS en (vermoedelijke) blootstelling
aan oplosmiddelen door artsen zijn doorverwezen naar de zogenaamde «solvent-teams»
voor nader onderzoek (zie bijlage 1)3. Op basis
van eerdere ervaringen komt naar schatting 60% daarvan in aanmerking voor
verder onderzoek. Tot nu toe is bij de nader onderzochte personen in de helft
van de gevallen de diagnose «OPS door oplosmiddelen» gesteld.Ik ondersteun dus niet de visie van de werkgevers dat OPS als specifiek
beroepsgebonden ziektebeeld nog niet voldoende grijpbaar en gedefinieerd,
dan wel van een te onzekere ernst en omvang zou zijn om tot een gerichte overheidsaanpak
ter preventie te komen.Voorts ondersteun ik niet de stellingname van de werkgevers dat de aanpak
van de OPS-problematiek tot alleen die situaties beperkt zou moeten worden
waarin sprake is van een grote kans op extreem hoge blootstellingsniveaus
aan oplosmiddelen, en waarbij grenswaarden in hoge mate worden overschreden.
Ik acht een dergelijke beperking van werksituaties die met een risico op OPS
in verband te brengen zijn wetenschappelijk onvoldoende onderbouwd.Tenslotte het punt van het door de werkgevers uitgesproken vertrouwen
in zelfwerkzaamheid als basis voor een adequate aanpak van (te) hoge blootstelling
aan oplosmiddelen. Zoals in de adviesaanvrage is betoogd, heeft zelfwerkzaamheid
in de vorm van convenanten en vrijwillige afspraken over reductie van oplosmiddelengebruik
in betrokken sectoren tot nu toe onvoldoende effect gesorteerd. Ook op dit
punt onderschrijf ik de visie van de werkgevers dus niet. Prioritaire branchesDoor elk van de beide SER-geledingen wordt in het advies, gebaseerd op
fundamenteel verschillende inzichten en opvattingen over aard en omvang van
de OPS-problematiek en de noodzaak tot overheidsinterventie, een geheel eigen
aanpak voorgesteld in branches en sectoren waar beheersing van blootstelling
aan oplosmiddelen noodzakelijk wordt geacht. Daarbij bevelen de werknemers
en kroonleden zoals gezegd (vervangings)maatregelen aan voor een reeks andere
sectoren waar met oplosmiddelen wordt gewerkt. Niettemin blijkt tussen partijen
tot op zekere hoogte overeenstemming te bestaan over de sectoren waarin blootstellingsreducerende
maatregelen in ieder geval in de rede liggen. Het gaat daarbij om de branches
van autospuiterijen en autoschadeherstel, schilderwerk, schoenreparaties,
vloeren- en tapijtleggen en de grafische sector.De genoemde sectoren komen grotendeels overeen met branches en beroepen
die door het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten het meest frequent worden
genoemd als beroepsachtergrond van personen die zich bij de «solvent-teams»
melden voor onderzoek naar OPS. Uit de resultaten van ruim 300 intakegesprekken
die de solvent-teams (1995–feb. 1997) met potentiële
OPS-slachtoffers hebben gevoerd blijken de meest frequente beroepen van de
aanmelders die van schilder (32%), autospuiter (20%), medewerker bij de grafische
industrie (14%) of stoffeerder/tapijtlijmer/parketlegger (5%) te zijn (zie
bijlage 1). Ook volgens het eerder aangehaalde monitoringsonderzoek van de
Arbeidsinspectie blijken deze sectoren te behoren tot de hoogste categorie
van blootstellingsrisico's.Het is teleurstellend dat het SER-advies niet, ondanks mijn uitdrukkelijke
uitnodiging, een adequaat inzicht in risicovolle blootstellingssituaties en
de stand van de techniek ten aanzien van beheersmaatregelen in die sectoren
heeft verschaft, anders dan vervanging zoals de werknemers dat op overigens
inzichtelijke en uitvoerige wijze hebben gedaan. Een direct beschikbare basis
voor het opstellen van de beoogde beleidsregels door mijn departement ontbreekt
daarmee. Nader onderzoek van mijn kant is daarom noodzakelijk. Ik kom daar
in het hiernavolgende deel van mijn brief op terug. Concretisering beleidsvoornemens Gefaseerde aanpakEen en ander leidt tot de volgende conclusie.Gezien het op grote schaal voorkomen van oplosmiddelen in velerlei sectoren
acht ik prioriteitstelling in mijn beleidsinzet noodzakelijk. Mijn voorkeur
gaat uit van een prioritering op basis van de (vermoede) ernst van de OPS-problematiek,
in combinatie met hoge blootstellingsniveaus aan oplosmiddelen. De overeenkomende
voorstellen van beide geledingen in de SER wat betreft prioritaire branches
als uitgangspunt nemend, gevoegd bij de eerder genoemde gegevens over (potentieel
hoge) blootstelling aan oplosmiddelen en herkomst van de personen die zich
bij de «solvent-teams» melden, acht ik het noodzakelijk de beleidsinzet
op dit moment in eerste instantie op de volgende bedrijfstakken/werkzaamheden
te richten:– schildersbranche– grafische sector– autospuiterijen en autoschadeherstelbedrijven– stofferen/tapijt- en parketleggenIn tweede instantie zullen ook de andere sectoren waar oplosmiddelengebruik
een mogelijk probleem vormt, en die met name door de werknemers in hun deel
van het advies worden genoemd, mijn aandacht krijgen1. Vooralsnog acht ik het voor die sectoren afdoende te wijzen op het
voor alle werkgevers geldende systeem van verplichte adequate arbozorg, bestaande
uit een uit te voeren risico-inventarisatie en -evaluatie en plan van aanpak,
een en ander ondersteund door deskundigen van een gecertificeerde arbodienst.
Met een nog nader te maken selectie van deze sectoren zal op korte termijn
worden overlegd over de gewenste aanpak van het oplosmiddelenprobleem. Zonodig
zal ook hier dwingende overheidsinterventie overwogen worden. Ik ga er daarbij
overigens vanuit dat de door mij beoogde overheidsinterventies in de prioritaire
branches een zodanige uitstraling naar deze overige sectoren zullen hebben,
dat daarmee een belangrijke impuls voor zelfwerkzaamheid wordt gegeven. Daarnaast
onderstrepen de werkgevers in hun deel van het SER-advies de noodzaak tot
bewustmaking en voorlichting, gericht op gewenste verbetering van uitvoering
van de risico-inventarisatie en -evaluatie door bedrijven. Het gegeven dat
deze voorlichting en bewustmaking in eigen kring zal worden geïnitieerd,
zoals de werkgevers zeggen, zal eveneens een belangrijke bijdrage kunnen leveren. TweesporenaanpakHet door mij eerder voorgestelde tweesporenbeleid kan voor de prioritaire
branches als volgt worden uitgewerkt. 1. Optimalisering huidige regelgevingVoor werkzaamheden waarbij de blootstelling aan oplosmiddelen weliswaar
te hoog is maar waar deze in principe via een hiërarchie van technische/organisatorische
maatregelen (vervanging, werken in gesloten systeem, installatie ventilatiesystemen,
etc.) adequaat kan worden beheerst (de stationaire c.q. permanente werkplekken),
zal de betreffende «stand der techniek» in beleidsregels –
die zijn gebaseerd op bestaande regelgeving krachtens de Arbeidsomstandighedenwet –
worden vastgelegd. Dit verschaft aan werkgevers duidelijkheid en levert de
Arbeidsinspectie een helder en eenduidig instrument voor handhaving. Van de
door mij geselecteerde bedrijfstakken komen naar mijn oordeel in ieder geval
de autospuiterijen/autoschadebranche en de grafische sector voor het opstellen
van dergelijke beleidsregels in aanmerking.Voor het opstellen van beleidsregels is gedegen kennis van blootstellingssituaties
en de stand van de techniek van beheersmaatregelen in de desbetreffende branches
noodzakelijk. Voor de autoschadebranche en autospuiterijen is de stand van
de techniek voor een deel bekend en gedocumenteerd. Ik ben voornemens op korte
termijn onderzoek te doen aanbesteden voor het aanvullend in kaart brengen
van de stand van de techniek van beheersmaatregelen inzake oplosmiddelenblootstelling
in deze sector.Wat betreft de grafische sector wijs ik op het thans lopende convenant
over verbetering van arbeidsomstandigheden in die sector, dat mijn ambtsvoorganger
in 1995 met sociale partners heeft afgesloten en dat tot 1999 loopt. Dit convenant
richt zich met name op bewustwording van de arbeidsomstandighedenproblematiek
in de vaak kleine grafische bedrijven. Er zijn vooralsnog geen concrete doelstellingen
voorzien voor beheersing van risico's vanwege gebruik van oplosmiddelen. Afspraken
zullen zich eerder richten op voorlichting en informatie. Ten aanzien van
de beheersing van de oplosmiddelenproblematiek in deze sector zullen in het
convenantskader nog afspraken worden gemaakt. De werkgevers doen daarvoor
in hun deel van het SER-advies een concreet voorstel. Ik acht dit voorstel,
dat betrekking heeft op een belangrijk deel van de werkzaamheden die in de
grafische sector aanleiding lijken te geven tot OPS, als vertrekpunt voor
de aanpak met beleidsregels zoals ik die hierboven heb geschetst, goed mogelijk.
In afwachting van besluitvorming door de convenantspartners over dit voorstel,
acht ik het ter aanvulling niettemin noodzakelijk in de grafische sector op
korte termijn onderzoek te laten doen ten behoeve van nauwkeurige omschrijving
van de voorgestelde maatregelen, en van de stand van de techniek inzake overige
noodzakelijke beheersmaatregelen. De voorstellen van de werknemers en kroonleden
met betrekking tot vervangingsmogelijkheden voor oplosmiddelengebruik in de
grafische sector zullen daarvoor mede als basis worden gebruikt.Het door mij beoogde onderzoek kan nog dit jaar worden aanbesteed en afgerond,
zodat de betreffende beleidsregels naar verwachting begin 1998 in conceptvorm
met de betreffende branches m.b.t. haalbaarheid en tijdsfasering kunnen worden
doorgesproken. In de loop van 1998 zullen ze van kracht kunnen zijn. 2. VervangingsplichtVoor uit het oogpunt van OPS risicovolle werkzaamheden zoals binnenschilderwerk
en het leggen van parketvloeren en lijmen van vloerbedekking is, gezien de
aard van de situatie en de wijze van toepassing van het oplosmiddelhoudend
product, het treffen van adequate beheersmaatregelen bijzonder lastig of zelfs
praktisch onmogelijk. In dergelijke situaties is vervanging van oplosmiddelhoudende
producten door oplosmiddelarme c.q. oplosmiddelvrije producten de enige oplossing.
Harde randvoorwaarde is uiteraard dat vervangende producten beschikbaar zijn.
Dit nu is voor beide genoemde branches het geval.Met betrekking tot parket- en tapijtleggen kan worden opgemerkt dat dit
een bij uitstek OPS-risicovolle sector is. De werkgevers geven in (hun deel
van) het SER-advies aan dat vervanging, binnen zekere randvoorwaarden van
technische haalbaarheid, mogelijk is. Een vervangingsplicht terzake wordt
door hen wenselijk geacht. Gevoegd bij het standpunt van het andere deel van
de SER levert dit een brede steun op voor invoering van een vervangingsplicht
in de desbetreffende sector.De schildersbranche (i.c. het binnenschilderwerk) is een voor de hand
liggend speerpunt van het beoogde vervangingsbeleid. Deze branche omvat het
grootste aantal werkers «at risk», en scoort het hoogst in de
top-tien van melders bij de «solvent-teams». Ook het recent uitgevoerde
vragenlijstonderzoek van de Stichting Arbouw naar voorstadia van OPS baart
zorgen. Met name ten aanzien van het binnenschilderwerk, waar hoge concentraties
aan oplosmiddeldampen kunnen ontstaan, is een nadere aanpak bij voorkeur door
middel van vermindering van oplosmiddelengehaltes in de verfproducten geëigend.
Dit uitgangspunt vindt, zij het in verschillende mate, steun bij alle partijen
in de SER. De werkgevers willen zich daarbij concentreren op vrijwillige afspraken,
waarbij in eerste instantie met name vervanging door zogenaamde «high
solid» verfsystemen (minder hoog oplosmiddelengehalten dan klassieke
producten, maar hogere gehalten dan watergedragen systemen) aan bod zou moeten
komen. Ik acht echter een verdergaand vervangingsbeleid ten aanzien van binnenschilderwerk
gewenst.De stand van zaken m.b.t. vervanging door watergedragen verven is, alhoewel
voor het binnenwerk goede vervangende producten volop beschikbaar zijn, over
de hele linie slecht te noemen: ongeveer 12% van alle gebruikte verven is
watergedragen.De kans op vrijwillige vervanging in deze branche oogt gering. Ondanks
vrijwillige afspraken in het recente verleden tussen sociale partners in de
schildersbranche en de verfindustrie over vervanging1 en een convenant met VROM in het kader van het KWS2000-programma is
reductie van oplosmiddelengebruik en vervanging in deze sector in weerwil
van gewekte verwachtingen nauwelijks van de grond gekomen. Het in het advies
aangehaalde werkdocument om te komen tot nieuwe afspraken tussen de verfindustrie
en de schilderwerkgevers gericht op het terugdringen van oplosmiddelengehaltes
in producten2 biedt, als het zou werken, bovendien
niet voldoende soelaas. Immers in het betrokken werkdocument is voor de belangrijkste
toepassingen sprake van maximering van oplosmiddelengehaltes in bestaande
producten, en niet van concrete inspanningen gericht op wat ik als de kern
van de oplossing beschouw, namelijk vervanging van oplosmiddelenrijke door
watergedragen verfproducten.Het van overheidswege forceren van vervanging van oplosmiddelrijke producten
voor het binnenschilderwerk ligt daarom als beleidsinzet voor de hand. Ik
ben voornemens hier de weg van de wettelijke vervangingsplicht te volgen.Ik zal het ontwerp voor een wettelijke vervangingsregeling ten aanzien
van het beroepsmatig gebruik van oplosmiddelen in de parket- en tapijtlegsector
en de schildersbranche met spoed doen opstellen. Deze regeling zal worden
voorgepubliceerd na overleg met de betrokken branches. De regeling
zal al naar gelang de verwachte problemen bij vervanging redelijke overgangstermijnen
bevatten.Slechts indien werkgevers en werknemers gezamenlijk binnen een half jaar
alsnog overeenstemming bereiken over een aanpak op vrijwillige basis, die
voldoet aan de gewenste bescherming van werknemers tegen OPS, ben ik bereid
alsnog de voorgenomen wettelijke regeling te heroverwegen. Inspectie, handhaving en monitoringIn de adviesaanvrage was in het kader van aanpak van de OPS-problematiek
aan inspectie, handhaving en monitoring door de Arbeidsinspectie een belangrijke
rol toebedacht. De SER ondersteunt die gedachte unaniem, zij het dat de beide
delen van de raad verschillend denken over de wijze van invullen ervan.De Arbeidsinspectie zal conform de hierboven geschetste keuze voor prioritaire
branches de volgende handhavings- en monitoringsactiviteiten voortzetten cq.
ontplooien:– in 1997: project handhaving huidige wettelijke vereisten ten aanzien
van de blootstellingsproblematiek van oplosmiddelen in autoschade/spuiterijbranche.– in 1998 en jaren daarna: monitoring en handhaving van vervanging
in branches waar een vervangingsplicht zal worden ingevoerd;– in 1998 en jaren daarna: handhavingsprojecten ten aanzien van
blootstellingsproblematiek in branches waar de stand van de techniek in beleidsregels
is vastgelegd.In de overige branches zullen vooralsnog geen afzonderlijke inspectie-activiteiten
specifiek gericht op beheersmaatregelen voor OPS-preventie plaatsvinden. Uiteraard
zal bij voorkomende inspecties aandacht worden gegeven aan de vraag of oplosmiddelenblootstelling
in het betreffende bedrijf voldoende wordt beheerst en in de arbozorg wordt
meegenomen. In het jaar 2000 zal in vervolg op het recente AI-monitoringsonderzoek
opnieuw monitoring van het gebruik van oplosmiddelen en het treffen van afdoende
beheersmaatregelen in alle betreffende branches plaatsvinden om te bezien
of de arbozorg in de betrokken bedrijven ook ingaat op preventie van OPS.De uitkomsten van dit onderzoek zijn medebepalend voor de vraag of verdergaand
overheidsbeleid in deze branches noodzakelijk is. Flankerende maatregelen VoorlichtingIn de adviesaanvraag zijn ter ondersteuning van de voorgenomen tweesporenaanpak
naast het hierboven behandelde aspect van inspectie en handhaving diverse
andere activiteiten en initiatieven genoemd. Op een deel van die voorstellen
heeft de SER unaniem geadviseerd. Het gaat daarbij om mijn voornemens welke
betrekking hebben op voorlichting en het versterken van de voorbeeldfunctie
van de (rijks)overheid. Ik zal deze voorstellen verder doen uitwerken en uitvoeren.
Een belangrijk punt daarbij is voorlichting gericht op actoren buiten de directe
kring van werkgevers en werknemers. Opdrachtgevers, leveranciers en architekten
hebben een belangrijke invloed op het beroepsmatig gebruik van oplosmiddelenarme
en -vrije producten zoals verven, lijmen en schoonmaakmiddelen. In overleg
met de ministeries van VROM en VWS zal worden bekeken in hoeverre voorlichting
gericht op deze groepen kan worden opgezet en vormgegeven. EU-kaderDe werknemers en kroonleden ondersteunen mijn lijn in de adviesaanvraag
om in Europees verband initiatieven voor het totstandkomen van regelgeving
te ontplooien dan wel te ondersteunen. Niettemin moeten, gezien de geringe
steun op dit moment van de meeste andere lidstaten voor vergaande maatregelen
ter preventie van OPS in communautair verband, de ambities niet te hoog worden
gesteld. Dat geldt met name in de sfeer van de arbeidsbeschermingsregelgeving.
Ten aanzien van de communautaire productregelgeving is er thans uitzicht op
een (bescheiden) vooruitgang. Mogelijk zal de Europese Commissie in het najaar
een voorstel bij de Raad indienen voor een richtlijn gericht op reductie van
oplosmiddelengehaltes in verven. Hoewel de reductiedoelstellingen in die richtlijn
waarschijnlijk van bescheiden omvang zullen zijn, zal op ambtelijk niveau
het initiatief van de Commissie vanuit ons land actief worden gesteund. Met
het ministerie van VROM, die het betreffende dossier in portefeuille heeft,
is daarover reeds afstemming gezocht. Daarnaast zal ons land in bilaterale
overleggen met andere lidstaten en de geëigende communautaire overleggremia
over gezondheid en veiligheid op het werk, waar mogelijk en noodzakelijk de
OPS-problematiek aan de orde stellen. Voorzieningen voor medisch onderzoek en diagnostiekDe SER heeft op dit voornemen in de adviesaanvrage verdeeld gereageerd. Zo doen de werkgevers het voorstel periodiek arbeidsgezondheidskundig
onderzoek (PAGO) voor werknemers in nader aan te duiden beroepen met een verhoogd
risico op OPS verplicht te stellen. De werknemers en kroonleden ondersteunen
de inzet van het PAGO als zinvol instrument voor OPS-preventie op ondernemingsniveau,
maar wijzen verplichtstelling af.Ik ondersteun de visie van de werknemers en kroonleden dat verplichtstelling
van dergelijk onderzoek niet noodzakelijk is. Ik acht de bestaande wettelijke
verplichting afdoende. De Arbeidsomstandighedenwet verplicht werkgevers om
werknemers in de gelegenheid te stellen periodiek een arbeidsgezondheidskundig
onderzoek te ondergaan. In overleg met de OR moeten hiertoe door de werkgever
nadere afspraken worden gemaakt. De arbodienst adviseert daarin. Een arbeidsgezondheidskundig
onderzoek moet worden aangeboden als het kan bijdragen aan het voorkomen of
beperken van de risico's van werken met oplosmiddelen. Hiermee is het PAGO
is een preventie-instrument dat beoogt tijdig gezondheidsklachten op te sporen
en maatregelen te treffen die uitval van de werknemer voorkomen.Ten aanzien van de voorstellen van de werknemers voor oprichting van centra
van diagnostiek en behandeling van OPS-slachtoffers verwijs ik naar de hierboven
beschreven voorzieningen van «solvent-teams» voor diagnose van
OPS die sinds 1 januari 1997 collectief worden gefinancierd. Zoals reeds eerder
door mij aan uw Kamer gemeld (brief ARBO/AMIL/9700220) kan vanaf 1 januari
1997 de bestaande lange wachtlijst voor onderzoek door deze «solvent-teams»
door een initiatief van mijn ambtsvoorganger met behulp van een subsidieregeling
in het kader van de Wet financiering volksverzekeringen worden bekort. Overige flankerende maatregelenWerkgevers en werknemers/kroonleden brengen in het advies van de SER elk
tenslotte nog een aantal nieuwe (afzonderlijke) voorstellen naar voren,
die in de adviesaanvraag niet aan de orde zijn gesteld. De belangrijkste van
deze voorstellen worden hieronder behandeld. 1. EtiketteringZo doen de werknemers en kroonleden voorstellen voor een op het risico
van OPS gerichte aanduiding op verpakking van oplosmiddelenhoudende producten,
naast de gebruikelijke gevaarsetikettering op basis van vigerende regelgeving.
De mogelijke voordelen zijn niet alleen voor de gebruiker interessant, ook
voor de Arbeidsinspectie kan een dergelijke gerichte aanduiding monitoring
en handhaving vergemakkelijken. Niettemin leidt een dergelijk voorstel tot
verstrekkende gevolgen voor met name de producenten. Ik ben bereid het betreffende
voorstel nader te bestuderen en met betrokkenen te bespreken. 2. Fiscale stimuleringDaarnaast doen werknemers en kroonleden voorstellen voor fiscaal onderscheid
tussen oplosmiddelenrijke en oplosmiddelenarme producten, teneinde het gebruik
van de laatste door financiële prikkels te stimuleren. Ik betwijfel of
de huidige hogere kosten van het oplosmiddelenarme product voor de werkgever
een belemmering vormen bij vervanging.Bij het treffen van voorzieningen voor bescherming ligt dat mijn inziens
anders. Vandaar dat ik de inzet van fiscale stimulering van «arbeidsomstandighedenvriendelijke»
voorzieningen overweeg. Daarbij gaan mijn gedachten uit naar versnelde fiscale
afschrijving van innovatieve bedrijfsmiddelen die bijdragen aan vermindering
van beroepsgebonden lange-termijn-gezondheidseffecten zoals OPS. Ik ben thans
in overleg met mijn collega van Financiën om tot een regeling te komen
vergelijkbaar met de reeds bestaande VAMIL-regeling voor versnelde aftrek
van milieu-investeringen. 3. Normering van piekblootstellingenDe werkgevers stellen in het SER-advies het belang van deugdelijke grenswaarden
voor oplosmiddelen aan de orde. Het geven van prioriteit aan het vaststellen
en actualiseren van dergelijke waarden, zoals de werkgevers willen, is al
jaren staand beleid. Een element dat met deugdelijkheid van grenswaarden verbonden
is, en dat door zowel werkgevers als werknemers in het SER-advies wordt aangestipt,
is de normering van blootstellingen aan kortdurende (zeer) hoge concentraties
van oplosmiddelen. Deze zogenaamde piekblootstellingen zijn mogelijk een belangrijke
oorzakelijke factor bij het ontstaan van OPS. Er zijn in toenemende mate wetenschappelijke
signalen te duiden die wijzen op het gevaar van dergelijke piekblootstellingen
voor het ontstaan van OPS, hoewel het mechanisme nog niet is opgehelderd.
De in ons land gehanteerde grenswaarden voor oplosmiddelen zijn op een enkele
uitzondering na echter niet gericht op normering van kortdurende hoge blootstellingen,
maar gaan uit van een daggemiddelde waarde. Piekblootstellingen zijn in veel
werksituaties met oplosmiddelen echter eerder regel dan uitzondering. In sommige
gevallen zijn kortdurende overschrijdingen van vele malen de grenswaarde voor
een stof gesignaleerd. Ik beraad mij op een generieke maatregel voor adequate
normering van dergelijke piekblootstellingen. Daarbij kan bijvoorbeeld worden
gedacht aan de invoering van een over 15 minuten gemiddelde grenswaarde voor
elk oplosmiddel waarvoor een daggemiddelde grenswaarde is vastgesteld, en
waarbij de 15-minutenwaarde in vaste verhouding staat met die grenswaarde.
Ik zal op korte termijn de Gezondheidsraad verzoeken mij over de wetenschappelijke
aspecten van deze kwestie te adviseren. Financiële gevolgen van beleidIk acht de bovengeschetste beleidsvoornemens ook uit financieel-economisch
oogpunt verantwoord.Wat betreft de vervangingsverplichting voor oplosmiddelenrijke producten
in de schilders- en de tapijt- en vloerenleggersbranche verwacht ik dat deze
verplichting gepaard gaat met een geringe kostenstijging voor de betrokken
werkgevers. Uit indicatieve schattingen kan worden afgeleid dat de meerkosten
ten opzichte van de huidige situatie bij volledig gebruik van watergedragen
verven in binnensituaties in het eerste jaar na invoering van de vervangingssplicht
circa 2% van de totale aanneemkosten van schilderwerken zullen bedragen. In
de daarop volgende jaren lopen de meerkosten terug tot circa 0,7%1. Daarbij is nog geen rekening gehouden met structurele
baten in de vorm van verwachte vermindering van arbeidsuitval door ziekteverzuim
en arbeidsongeschiktheid. De meerkosten van gebruik van watergedragen lijmen
en lakken in de tapijt- en parketleggersbranche zullen naar verwachting van
een vergelijkbare orde zijn. Ik acht dergelijke geringe meerkosten, gezien
de baten van gezondheidswinst die er tegenover staan, zondermeer verantwoord.
Er is geen sprake van verstoring van onderlinge concurrentieverhoudingen omdat
de maatregel voor elke werkgever zal gelden. Naar ik heb vernomen achten de
werkgevers in de schildersbranche het risico op het «weglekken»
van opdrachten voor schilderwerkzaamheden met klassieke verven naar de informele
sector reëel. Immers de meerkosten als gevolg van volledig gebruik van
watergedragen producten zullen door de werkgever aan de opdrachtgever worden
doorberekend. Daarom is het eerder beschreven flankerend beleid in richting
van opdrachtgevers aangewezen.Het aanpassen van beschermende voorzieningen en treffen van maatregelen
conform de «de stand van de techniek» zoals die geldt voor de
grafische sector en de autoschadebranche, zal mogelijk gepaard gaan met extra
investeringen voor de betreffende werkgevers. Het begrip «stand van
de techniek» impliceert een optimalisatie van de arbeidsbescherming
door het treffen die van beheersmaatregelen welke volgens de huidige inzichten
noodzakelijk en praktisch toepasbaar zijn. De vigerende regelgeving met betrekking
tot gevaarlijke stoffen verplicht de werkgever dergelijke maatregelen te treffen,
met inachtneming van het redelijkerwijsbeginsel.Voor afzonderlijke werkgevers
kunnen financiële problemen ontstaan als zij door verplichte invoering
van nieuwe voorzieningen op korte termijn voor grote investeringen komen te
staan. Bij het opstellen en invoeren van de beleidsregels terzake zal daarom
rekening worden gehouden met de kosten van nieuwe maatregelen en afschrijvingstermijnen
van op dit moment gebruikte voorzieningen. Het eerder besproken instrument
van versnelde fiscale afschrijving van nieuwe arbovriendelijke bedrijfsmiddelen
kan als flankerende maatregel in dit opzicht voor werkgevers van bijzonder
nut zijn. De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,F. H. G. de Grave BIJLAGE I Doorverwijzing naar de solvent-teams 1995–feb. 1997In onderstaande tabel is per beroepsachtergrond het aantal personen weergegeven
dat in de periode januari 1995 tot en met februari 1997 door artsen naar beide
solvent-teams is doorverwezen.Bron: G. van der Laan, Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, Amsterdam. Overzicht van beroepen van patiënten Solvent Teams
(resultaten intakegesprekken 1995 – februari 1997) codeberoepaantal%1schilder9931 1akunstschilder412(auto-) spuiter6320 3medewerker grafische
industrie4614 4stoffeerder/tapijtlijmer/parketlegger2065medewerker verffabriek83 6laborant837medewerker chemisch industrie134 8auto-/vliegtuigmonteur319medewerker polyester industrie41 10medewerker
agrarische sector62 11medewerker metaal-/galvanische
industrie41 12medewerker (chemische) reiniging7313dakdekker2< 1 14kapper2< 115chauffeur transport chemische stoffen52 16beroepsmilitair
(w.o. monteur)31 17medewerker bouwnijverheid (w.o
timmerman, opzichter, architekt)93 18lasser3119medewerker schoen-/leder industrie31 20(koel-)
monteur52  totaal319100XNoot1Organisch Psycho Syndroom, de resultaten van een onderzoek naar toepassing
van organische oplosmiddelen, Arbeidsinspectie 1997.XNoot1 Verslag onderzoek arbeidsomstandigheden tapijtleggers, project nr. 310,
Regio Zuid Arbeidsinspectie, Ministerie van SZW december 1996. XNoot2 Neurasthene klachten bij werknemers blootgesteld aan organische oplosmiddelen,
Stichting Arbouw, 1997. XNoot3 De multidisciplinaire «solvent-teams» voeren bij patiënten
die met neurologische klachten door artsen worden doorverwezen het diagnostisch
onderzoek met betrekking tot OPS (door oplosmiddelen) uit. Er zijn in Nederland
twee plaatsen waar dit gebeurt, namelijk in Amsterdam (Nederlands Centrum
voor Beroepsziekten) en in Enschede (Medisch Spectrum Twente). XNoot1 Een mogelijke uitzondering daarop vormt de metaalproductenbranche waar
thans door TNO, in opdracht van mijn ministerie, een zogenaamd «health
hazard survey» wordt uitgevoerd naar de relatie tussen beroepsmatige
blootstelling aan oplosmiddelen en klachten over het zenuwstelsel. De uitkomst
van dat onderzoek kan aanleiding zijn om de betreffende branche alsnog met
prioriteit in mijn OPS-preventieaanpak mee te nemen.XNoot1De zogenaamde Verfovereenkomst, in 1993 gesloten tussen verfindustrie,
werknemers en werkgevers in de schilderssector en de Stichting Arbouw.XNoot2In de concept-beleidsnotitie «Werkdocument bouwverven« van
de VVVF (verfindustrie) en FOSAG (schilderwerkgevers) wordt uitgegaan van
een verlaging van maximale oplosmiddelengehaltes in bestaande verfproducten.
Vervanging van oplosmiddelrijke producten (op terpentinebasis) door oplosmiddelarme
producten (watergedragen) is daarbij echter voor de belangrijkste toepassingen
niet aan de orde.XNoot1De meerkosten bij verwerking van watergedragen verven in binnensituaties
hebben betrekking op aanschaf van een duurder product en andere toepassingsmaterialen,
de noodzakelijke stap van voorbehandeling van het te verven materiaal, kosten
voor scholing van werknemers vanwege de specifieke verwerkingstechniek en
verwarmingskosten vanwege de moeilijke verwerking bij zeer lage temperaturen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25000-XV-67.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl