Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24622, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

08-03-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24622 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamHOOFDSTUK 1. ALGEMEEN 1.1. Historie Staatsbosbeheer1.2. Aanleiding voor het voorstel van wetHOOFDSTUK 2. EXTERNE VERZELFSTANDIGING IN DE VORM VAN
EEN PUBLIEKRECHTELIJK RECHTSPERSOON 2.1. Taken van Staatsbosbeheer2.2. Privatiseringsmogelijkheden van het natuurbeheer2.3. Staatsbosbeheer en de provincies2.4. Het takenpakket van Staatsbosbeheer nader bekeken2.5. Externe verzelfstandiging van StaatsbosbeheerHOOFDSTUK 3. MINISTERIËLE VERANTWOORDELIJKHEID NA
VERZELFSTANDIGINGa. Verantwoordelijkheid voor de mate waarin het beleid
van de minister met de inzet van Staatsbosbeheer wordt gerealiseerdb. Verantwoordelijkheid voor de wijze waarop Staatsbosbeheer
zijn bij of krachtens de wet opgedragen taken uitoefentc. Verantwoordelijkheid voor de algemene bedrijfsvoering
van Staatsbosbeheer, voor zover die gevolgen kan hebben voor de continuïteit
van Staatsbosbeheerd. Verantwoordelijkheid voor het financieel beheere. Verantwoordelijkheid voor de uitoefening van nevenwerkzaamheden
door Staatsbosbeheerf. Informatieverstrekking door Staatsbosbeheer aan de
ministerHOOFDSTUK 4. STURINGSRELATIES TUSSEN MINISTER EN STAATSBOSBEHEER 4.1. Algemeen4.2. Horizontale relatie4.3. Verticale relatiea. Het ondernemingsplan (artikel 19)b. Het jaarplan en de jaarbegroting (artikel 20)c. Het verslag van de werkzaamheden, het gevoerde beleid
in het algemeen en de doelmatigheid en doeltreffendheid van de werkwijze in
het bijzonder, alsmede het financieel verslag (artikelen 21 en 22)HOOFDSTUK 5. PERSONEELHOOFDSTUK 6. FINANCIËLE EN FISCAAL ASPECTEN 6.1. De financiële positie van Staatsbosbeheer6.2. De financiële gevolgen voor de rijksoverheid6.3. Fiscale gevolgenVennootschapsbelastingOmzetbelastingOverdrachtsbelastingSuccessie- en schenkingsrechtenHOOFDSTUK 7. EIGENDOMHOOFDSTUK 8. RECHTSBESCHERMING EN OPENBAARHEIDHOOFDSTUK 9. ADVIES ALGEMENE REKENKAMERHOOFDSTUK 10. DE ARTIKELEN Artikel 3Artikelen 4 tot en met 14Artikelen 21 en 22Artikel 25Artikel 26Artikel 27Artikel 28Artikel 29Artikel 30Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24622Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 94 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 622Verzelfstandiging van Staatsbosbeheer (Wet verzelfstandiging Staatsbosbeheer)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING HOOFDSTUK 1. ALGEMEEN 1.1. Historie StaatsbosbeheerDe geschiedenis van Staatsbosbeheer vindt zijn oorsprong in de maatschappelijke
ontwikkelingen in de tweede helft van de vorige eeuw.Een groot deel van de bevolking vond in die tijd haar bestaan in de landbouw.
Ten gevolge van de voortdurende bevolkingstoename groeide de behoefte aan
landbouwgronden gestaag. Er bestonden in die tijd nog veel woeste gronden
die nog niet waren ontgonnen ten behoeve van agrarisch gebruik.In 1848 werd de Domeinwet ingevoerd en konden de daarvoor in aanmerking
komende staatsgronden worden verkocht ten behoeve van ontginning. Daartoe
behoorden ook bossen. Het toenmalige kabinet was van mening dat bosbouw het
beste door particulieren kon worden bedreven.Deze verkoop van bossen heeft onder meer ontbossing en versnippering tot
gevolg gehad. Veel van de huidige landgoederen stammen uit die tijd, omdat
particulieren staatsgronden aankochten als geldbelegging, buitenplaats of
jachtterrein.Ter bestrijding van de grote werkloosheid als gevolg van de algemene economische
crisis van 1877 werd in verenigingsverband of in maatschappen een aanvang
gemaakt met het ontginnen op grote schaal van woeste gronden. Deze verenigingen
of maatschappen bestonden voor een groot deel uit boeren die gezamenlijk bos
bezaten voor eigen gebruik.Ook werd op «uitgeboerde» en verlaten landbouwgronden begonnen
met bebossing.Het particulier initiatief in de bosbouw bleek evenwel niet goed tot ontwikkeling
te komen. Een en ander leidde ertoe dat de bemoeienis van de Staat steeds
groter werd en uiteindelijk behoefte ontstond aan een afzonderlijke rijksdienst.Bij koninklijk besluit van 8 januari 1900 werd Staatsbosbeheer ingesteld,
destijds nog als dienstonderdeel van het Ministerie van Binnenlandse Zaken.In de daaropvolgende periode heeft Staatsbosbeheer zich primair bezig
gehouden met het aankopen van bossen en woeste gronden die voor een belangrijk
deel voor bebossing in aanmerking kwamen. Nà circa 1950 is Staatsbosbeheer
zich meer gaan toeleggen op andere werkzaamheden, zoals het beheren van bos-
en natuurgebieden.Reeds rond de eeuwwisseling heeft Staatsbosbeheer in het licht van de
achteruitgang van natuur en landschap en de toegenomen politieke aandacht
voor bescherming daarvan natuurbehoud als nieuwe taak gekregen en werden gronden
met dat doel aangekocht en beheerd. In 1908 werden de Muy op Texel en 400
hectare te Kootwijkerzand officieel als reservaat aangewezen. De Landschapsverzorging
volgde wat later. Dat vond plaats in de jaren '30.Begin jaren '60 stond het streven centraal om houtproduktie, natuur- en
landschapsbehoud en, als nieuwe loot aan het takenpakket, de recreatie op
harmonieuze wijze tegen elkaar af te wegen opdat de door Staatsbosbeheer beheerde
objecten een veelzijdige functie zouden krijgen. Het regeringsbeleid ter bevordering
van de openluchtrecreatie wees deze taak toe aan het toenmalige Ministerie
van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk (CRM), waar ook reeds de verantwoordelijkheid
voor het natuurbehoud was ondergebracht. De organisatie van Staatsbosbeheer
kende daardoor een onder het Ministerie van Landbouw, Voedselvoorziening en
Visserij (later Landbouw en Visserij) ressorterende poot en een poot die onder
het Ministerie van – oorspronkelijk – Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen
viel (later CRM), een situatie die in 1941 startte en waaraan in 1981 een
einde kwam toen Staatsbosbeheer geheeL onder de verantwoordeLijkheid van de
Minister van Landbouw en Visserij kwam te vallen, met behoud van het gehele
takenpakket.Het Natuurbeleidsplan (1991) ten slotte heeft aan het bestaande pakket
de natuurontwikkelling als taak toegevoegd. Staatsbosbeheer heeft daarbij
veelal een pioniersfunctie zoals in de Gelderse Poort en de Duursche Waarden. 1.2. Aanleiding voor het voorstel van wetDit wetsvoorstel strekt tot de externe verzelfstandiging van Staatsbosbeheer
in de vorm van een publiekrechtelijk rechtspersoon.Ik meen dat door externe verzelfstandiging Staatsbosbeheer in staat wordt
gesteld een beter produkt te leveren tegen lagere kosten voor de overheid.
In het navolgende wordt hierop ingegaan. Op deze plaats zij volstaan met te
benadrukken dat ook ná externe verzelfstandiging Staatsbosbeheer een
overheidsinstelling blijft. Het publieke belang blijft derhalve gewaarborgd
en de openbare nutsfunctie wordt gehandhaafd en verder versterkt. Staatsbosbeheer
is en blijft een openbare voorziening ten behoeve van alle Nederlanders.Deze verzelfstandiging is in lijn met het uitgangspunt van het huidige
kabinet, zoals dat in het Regeerakkoord (Kamerstukken II, 1993/94, 23 715,
nr. 11) is verwoord, om in het kader van de bestuurlijke vernieuwing te streven
naar kerndepartementen en de beleidsuitvoering zoveel mogelijk Bos te maken
van de beleidsvorming.De gedachte om Staatsbosbeheer op afstand te zetten van de rijksoverheid
is reeds in de jaren tachtig ontstaan.In 1982 is door het toenmalige kabinet besloten om een aantal overheidsaktiviteiten
te laten onderzoeken op de mogelijkheden tot privatisering, waaronder het
bosbeheer.Naar aanleiding daarvan is in november 1984 door de Werkgroep Privatiseringsonderzoek
Bosbeheer een rapport uitgebracht, waarin ten aanzien van het bosbeheer, de
volgende varianten zijn gereserveerd:– volledige afstoting van het bosbeheer aan de marktsector; – volledige uitbesteding aan de marktsector;– verzelfstandiging.In juni 1985 is door de Interdepartementale Begeleidingscommissie Privatisering,
die in dit kader tot taak had het onderzoek te coördineren, in een advies
voorkeur gegeven aan verzelfstandiging met als rechtsvorm een structuur-NV,
waarvan het aandelenkapitaal op termijn in meerderheid in particuliere handen
zou komen. Vervolgens heeft het toenmalige kabinet aan de Tweede Kamer medegedeeld
voorstander te zijn van privatisering van het bosbeheer, maar dat over de
mate en de vorm waarin nog geen afgeronde opvatting is te geven (Kamerstukken
II, 1984/85, 17 938, nr. 13) .In 1987 heeft het toenmalige kabinet in het kader van de door het Ministerie
van Landbouw en Visserij van die tijd vastgestelde taakstelling binnen de
afslankingsoperatie 1988–1990 besloten tot verzelfstandiging te komen
van het onderdeel Terreinbeheer van de Dienst Staatsbosbeheer (Kamerstukken
II, 1986/87, 19 827, nrs. 13 en 24).Ter uitvoering hiervan is een beleidsvoornemen tot reorganisatie van de
Dienst Staatsbosbeheer gepresenteerd, dat op 10 maart 1987 aan de Voorzitter
van de vaste commissie voor Landbouw van de Tweede Kamer is gezonden (Kamerstukken
II 1986/87, 19 700, hoofdstuk XIV, nr. 61).Dit heeft geresulteerd in een splitsing van de Dienst Staatsbosbeheer
per 1 september 1988 in een nieuwe directie Bos- en Landschapbouw (heden de
Directie Natuurbeheer) en een directie Staatsbosbeheer (heden de dienst Staatsbosbeheer).
Staatsbosbeheer is vanaf genoemde datum belast met het beheer van bossen en
natuurterreinen van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
binnen de door de minister vastgestelde algemene beleidskaders.Met deze splitsing van de Dienst Staatsbosbeheer is een aanvang gemaakt
met het aanbrengen van een scheiding tussen beleidsvorming en beleidsuitvoering.
Staatsbosbeheer is vanaf die datum een uitvoerende dienst bij uitstek.Bij brief van 20 december 1990 (Kamerstukken II, 1990/91, 21 835,
nr. 3) is de Tweede Kamer geïnformeerd over de vastgestelde lijst met
onderwerpen, waaronder Staatsbosbeheer, aan de hand waarvan de secretarissen-generaal
efficiency- en kwaliteitsverbeteringsvoorstellen zullen genereren in het kader
van de operatie grote efficiency.Begin jaren '90 is door het vorige kabinet met betrekking tot privatisering
en verzelfstandiging een algemeen standpunt ingenomen dat is vastgelegd in
de notitie Verzelfstandiging en privatisering (Kamerstukken II, 1989/90, 21 632,
nr. 1) en in de notitie Functioneel Bestuur; waarom en hoe ? (Kamerstukken
II, 1990–1998, 28 042, nr. 3).Bovengenoemd kabinetsstandpunt inachtnemend is opnieuw bezien in hoeverre
en op welke wijze Staatsbosbeheer op afstand van het Ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij zou moeten worden geplaatst.Dit heeft geleid tot een onderzoeksvoorstel, waarin de wenselijkheid van
een externe verzelfstandigingsvorm met een publiekrechtelijk karakter is beargumenteerd.In juni 1991 is het voormalige kabinet akkoord gegaan met de voorstellen
in het kader van de operatie grote efficiency op het terrein van het Ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, waarvan genoemd onderzoeksvoorstel
deel uitmaakt.Vervolgens is eind 1991 de projectgroep Verzelfstandiging Staatsbosbeheer
ingesteld, die als opdracht kreeg de hoofdlijnen van de externe verzelfstandiging
in kaart te brengen. In februari 1993 heeft deze projectgroep haar eindrapportage
uitgebracht, op basis waarvan de externe verzelfstandiging van Staatsbosbeheer
(mede) verder is uitgewerkt. In september 1993 heeft de voormalige subcommissie-Verzelfstandigingen
voor de Rijksdienst (Commissie-Oele) op basis van een van de zijde van het
Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij opgestelde hoofdlijnennotitie
over de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer een advies ter zake uitgebracht.
Afgezien van enkele punten die betrekking hadden op de nadere uitwerking van
de verzelfstandiging, heeft zij in algemene zin positief geadviseerd over
het voorstel om Staatsbosbeheer extern te verzelfstandigen in de vorm van
een publiekrechtelijk rechtspersoon.Daarnaast heeft de Algemene Rekenkamer in december 1993 over een concept-wetsvoorstel
tot verzelfstandiging van Staatsbosbeheer advies uitgebracht. De Rekenkamer
heeft geen opmerkingen gemaakt ten aanzien van de voorgestelde vorm van verzelfstandiging.
Aan een tweetal kritiekpunten van de Rekenkamer op het vlak van de sturingsmogelijkheden
is in het uiteindelijke wetsvoorstel tegemoetgekomen. In hoofdstuk 9 ga ik
nader op de inhoud van dat advies in.De in opdracht van het beraad van secretarissen-generaal gemaakte rapportage
«Verantwoord verzelfstandigen» van de Commissie Sint, ter zake
waarvan het kabinet heeft besloten vooralsnog uit te gaan van de conclusies
en aanbevelingen van die rapportage (in afwachting van het standpunt van de
Ministeriële Commissie Staatkundige Vernieuwing) (Kamerstukken II, 1994/95,
21 042, nr. 15) heeft mij aanleiding gegeven de vraag of en hoe Staatsbosbeheer
op afstand van de rijksoverheid moet worden gezet, te heroverwegen.Die heroverweging heeft mij niet tot een andere keuze ter zake van het
op afstand zetten van Staatsbosbeheer gebracht dan de variant die in de eindrapportage
van de projectgroep Verzelfstandiging Staatsbosbeheer van februari 1993 is
uitgewerkt. Voor de onderbouwing van mijn keuze verwijs ik naar het volgende
hoofdstuk van deze memorie van toelichting.Het regeerakkoord (Kamerstukken II, 1993/94, 23 715, nr. 11) bevat de
navolgende passage: «Om het primaat van de politiek te herstellen is
een trefzekerder sturing van het uitvoeringsapparaat door kabinet en parlement
noodzakelijk. De rapporten van de commissie Organisatie en Functioneren rijksdienst
(Commissie Wiegel) en van de Secretarissen-Generaal dienen daarbij als Leidraad.
Departementen concentreren zich voortaan op kerntaken, worden kleiner en daardoor
slagvaardiger.» De in het onderhavige wetsvoorstel opgenomen voorstellen
bieden mijns inziens goede mogelijkheden de sturing van Staatsbosbeheer trefzekerder
te maken.In zijn brief van 3 mei 1995 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal (Kamerstukken II, 1994/95, 24 130, nr. 5) inzake het kabinetsstandpunt
omtrent het rapport van de Algemene Rekenkamer over zelfstandige bestuursorganen
en ministeriële verantwoordelijkheid, merkt de Minister van Binnenlandse
Zaken mede namens de Minister van Financiën op: «Interne en externe
verzelfstandigingen (met de onlosmakelijk daarmee verbonden instrumenten van
toezicht en aansturing door de betrokken minister) zijn en blijven in bepaalde
gevallen alleszins zinvol en wenselijk. Daarvoor is echter wel een helder
kader nodig dat duidelijk maakt dat zelfstandigde bestuursorganen een eigen,
maar aanvullende plaats hebben in het openbaar bestuur.» In mijn brief
aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal de dato 25 oktober
1995 (Kamerstukken II, 1995/96, 24 400 XIV, nr. 31) heb ik dit kader
in hoofdlijnen al geschetst.Uiteraard wordt in het navolgende hier in meer uitgebreide zin op ingegaan. HOOFDSTUK 2. EXTERNE VERZELFSTANDIGING IN DE VORM VAN
EEN PUBLIEKRECHTELIJK RECHTSPERSOON 2.1. Taken van StaatsbosbeheerSedert september 1988, toen de beleidstaken van de Dienst Staatsbosbeheer
op het gebied van bos- en landschapsbouw werden afgesplitst en ondergebracht
bij een afzonderlijke beleidsdirectie, is deze dienst verantwoordelijk voor
het beheer van bos- en natuurgebieden van de Staat, zulks met inbegrip van
het verhuren van jacht- en visrechten en het verlenen van vergunningen voor
het jagen en het vissen.Op 31 december 1995 had Staatsbosbeheer in totaal circa 215 000 hectare
in beheer, waarvan circa 45 000 hectare door deze dienst in erfpacht,
pacht of huur uitgegeven. Dit areaal bestond uit de volgende typen terreinen/objecten:* natuurterreinen: 54,6% = circa 117 500 ha* multifunctioneel bos: 28,7% = circa 61.800 ha* natuurbos: 11,2% = circa 24 000 ha* overig: 5,5% = circa 11 700 ha 100 % circa 215 000 haAnders dan vaak wordt verondersteld, blijkt hieruit dat bossen slechts
een minderheid (zo'n 40%) van de terreinen van Staatsbosbeheer uitmaken. Verder
is het van belang in dit verband op te merken dat Staatsbosbeheer, gelet op
het overheidsbeleid en de openbare functie van de bossen geen louter produktiebos
beheert.Staatsbosbeheer beheert de bossen en natuurterreinen die met het oog op
definitieve veiligstelling zijn aangekocht door de rijksoverheid.Staatsbosbeheer beheert daarmee het nationale groene erfgoed.Gegarandeerd dient te blijven dat de objecten die Staatsbosbeheer in beheer
heeft, ten algemene nutte worden aangewend.In dit verband wordt als uitgangspunt gehanteerd dat de gronden voor ten
minste 90% voor publiek zijn opengesteld en voor een ieder toegankelijk zijn.In de praktijk is het beheer op vrijwel alle terreinen gericht op multifunctionaliteit,
waarbij de accenten uiteraard kunnen verschillen. Het gaat bij Staatsbosbeheer
uiteindelijk om de zorg voor het collectief en kwetsbaar belangencomplex van
natuur, bos, landschap en recreatie. De terreinen van Staatsbosbeheer vormen
tezamen de nationale basisvoorziening op het gebied van natuur en recreatie.
Een groene infrastructuur die veilig is gesteld, ook voor toekomstige generaties.
Op grond van het voorgaande meen ik reeds dat er sprake is van een collectief
belang. Maar er is meer.Staatsbosbeheer neemt ook die werkzaamheden ter hand die voor andere beheerders
minder aantrekkelijk zijn. Genoemd kunnen worden het beheer van de relatief
kostbare, verspreid liggende landschapselementen uit landinrichtingsprojecten
alsmede van recreatiebossen in de Randstadgroenstructuur, het volbrengen van
landelijke houtproduktietaakstellingen en maximale openstelling van de terreinen
voor het publiek. In deze zin vervult Staatsbosbeheer dan ook een vangnetfunctie.
Voorts vervult Staatsbosbeheer een rol als voortrekker bij de realisering
van nieuw beleid zoals bijvoorbeeld natuurontwikkelling, begrazingsexperimenten,
soortenbescherming en herintroduktie van de soorten.Staatsbosbeheer heeft als uitvoerende dienst een belangrijke taak bij
het realiseren van het beleid, zoals onder meer vastgelegd in het Natuurbeleidsplan
(Kamerstukken II, 1989/90, 21 149, nr. 3), de nota Kiezen voor Recreatie (Kamerstukken
II, 1992/93, 22 990, nr. 2), de nota Landschap (Kamerstukken II, 1992/93,
22 881, nr. 1) en het Structuurschema Groene Ruimte (Kamerstukken II, 1993/94,
22 880, nr. 3a) alsmede om het beleid op zijn uitvoerbaarheid te toetsen.Ik acht het werk van Staatsbosbeheer dan ook van groot belang voor een
goede wisselwerking tussen de beleidsontwikkeling en de beleidsuitvoering
op het vlak van het natuurbeleid. Eén van de kerntaken van Staatsbosbeheer
is immers de vertaling van dit beleid naar de concrete uitvoeringspraktijk
en het terugkoppelen van bevindingen en ervaringen bij de beleidsrealisatie
naar de beleidsmakers.Betekent het voorgaande nu dat er bij het realiseren van het natuurbeleid
geen rol is weggelegd voor particulieren zoals agrariers en particuliere boseigenaren?
Ik zou haast zeggen in tegendeel. Naar mijn overtuiging is er zowel voor de
professionele terreinbeherende organisaties als voor particulieren een belangrijke
rol weggelegd in het kader van het natuurbeleid. Mijn beleid is er op zich
op gericht om de rol van particulieren waar mogelijk te versterken. Bovendien
realiseer ik me terdege dat van anderen dan een overheidsorganisatie niet
verlangd kan worden, dat zij altijd en onder alle omstandigheden overheidsbeleid
uitvoeren. Evenmin kan van hen verwacht worden dat zij aan dezelfde beperkingen
en voorschriften worden onderworpen als die welke ter realisatie van het overheidsbeleid
aan het beheer door Staatsbosbeheer worden gesteld.Bij natuurbeheer door particulieren zal het accent veelal liggen op soortenbeheer,
terwijl het bij de professionele terreinbeherende organisaties juist zal gaan
om het beheer van meer ingewikkelde ecosystemen. Daarnaast zal doorgaans bij
particulieren het natuurbeheer moeten worden ingepast in de (agrarische) bedrijfsvoering,
hetgeen lang niet altijd het geval zal zijn.Voorts ligt aankoop en beheer door terreinbeherende organisaties juist
voor de hand in die gevallen dat versnippering moet worden tegengegaan of
continuïteit in het beheer een grote rol speelt, voor het natuurbeheer
grote aaneengesloten oppervlakten nodig zijn in verband met beheersing van
abiotische factoren danwel voor het natuurbeheer grote investeringen nodig
zijn. Tenslotte worden de mogelijkheden voor particulieren om aan natuurbeheer
te doen begrensd door rendementseisen en is het over het algemeen niet mogelijk
voor particulieren om in kennisintensief beheer te investeren. 2.2. Privatiseringsmogelijkheden van het natuurbeheerHierboven is aangegeven dat er sprake is van een collectief belang. Daarmee
is nog niet gezegd dat de uitvoering dan ook zonder meer in handen van de
overheid moet worden gelegd. Wat zijn nu de mogelijkheden om het door Staatsbosbeheer
gevoerde terreinbeheer in meer of mindere mate te privatiseren.Meer in z'n algemeenheid wil ik er allereerst op wijzen dat met natuurbeheer
op zich geen winst valt te behalen. Er zal dus steeds sprake moeten zijn van
een zekere mate van collectieve financiering. Dit geldt ook voor het op natuurlijke
wijze beheren van bossen in Nederland. Het behoeft dan ook geen verbazing
te wekken dat het particuliere bosbeheer in Nederland al in de vorige eeuw
door de overheid werd ondersteund via subsidieregelingen en fiscale faciliteiten.
Hierbij speelt een aantal factoren een rol waaronder de grondprijzen. Maar
die niet alleen. Wat het particulier initiatief bepaald niet bevordert, is
het feit dat degene die investeert in het bosbedrijf daar veelal niet zelf
de vruchten van plukt. Vandaar het gezegde «boompje groot,
plantertje dood». In Nederland speelt daarnaast ook het hoger rendement
van ander grondgebruik een rol. Tenslotte wil ik er in dit verband nog eens
op wijzen dat een louter economische exploitatie van de bossen van Staatsbosbeheer
zich niet verdraagt met het terzake gevoerde overheidsbeleid. Hiervoor is
de multifunctionaliteit van het werk van Staatsbosbeheer al aan de orde geweest.Gezien het bovenstaande moge duidelijk zijn dat privatisering van Staatsbosbeheer
in de vorm van een onderneming met winstoogmerk niet voor de hand ligt. Niet
alleen lijkt het karakter van nationale basisvoorziening daarmee in strijd,
maar ook is dit niet te rijmen met het gevoerde natuurbeleid. Tenslotte is
een positieve exploitatie van Staatsbosbeheer onhaalbaar, zelfs al zou het
natuur- en recreatiebeleid geen beperkingen stellen aan die exploitatie.Teneinde misverstanden te voorkomen merk ik nog op dat dit onverlet laat
dat Staatsbosbeheer grote delen van de feitelijke uitvoeringswerkzaamheden
uitbesteedt aan bosaannemers. Gelet op het door Staatsbosbeheer gevoerde bedrijfsbeleid
zal deze uitbesteding in de toekomst alleen nog maar toenemen.Voorts heb ik overwogen of het mogelijk is om Staatsbosbeheer als particuliere
terreinbeherende organisatie te positioneren danwel Staatsbosbeheer te laten
samengaan met één of meer particuliere terreinbeherende organisaties.
Ik ben tot de conclusie gekomen dat zulks niet wenselijk is. Daarbij speelt
een aantal overwegingen. Om te beginnen wil ik er op wijzen dat het een illusie
is te denken dat het werk van Staatsbosbeheer geheel of in overwegende mate
is te financieren door middel van particuliere fondsverwerving in de vorm
van donaties of lidmaatschapgelden. Nog daargelaten het feit dat ook de huidige
particuliere terreinbeheerders al ten dele door middel van aankoop- en beheerssubsidies
van de overheid worden gefinancierd, is het een gegeven dat Staatsbosbeheer
een areaal beheert dat vele malen groter is dan dat van de particuliere professionele
terreinbeheerders.Wanneer men bovendien bedenkt dat het huidige aandeel vrijwillige particuliere
financiering van het natuurbeheer in Nederland internationaal gezien tot één
van de hoogste moet worden gerekend, blijkt al snel dat substantiële
particuliere financiering van Staatsbosbeheer door middel van donaties en
lidmaatschapgelden geen reële optie is.Los hiervan wil ik erop wijzen dat één van de specifieke
kenmerken van Staatsbosbeheer nu juist is dat het zich inzet voor de realisatie
van overheidsbeleid op het vlak van natuur, bos, landschap en recreatie en
dat ingevolge artikel 3 van het wetsvoorstel Staatsbosbeheer ook in de toekomst
gehouden zal zijn te handelen in overeenstemming met het geformuleerde overheidsbeleid.
Een dergelijke onvoorwaardelijke toezegging kan mijns inziens niet verlangd
worden van particuliere terreinbeherende organisaties.Voorts wil ik wijzen op het verschil in doelstellingen tussen de particuliere
terreinbeherende organisaties en Staatsbosbeheer. De particuliere terreinbeherende
organisaties zijn natuurbeschermingsorganisaties. Dientengevolge is bij deze
organisaties natuurbehoud de hoofddoelstelling en zijn eventuele andere doelstellingen
zoals recreatie daaraan ondergeschikt. Daarentegen heeft Staatsbosbeheer een
veel bredere doelstelling. Daarbij gaat het om het leveren van een bijdrage
aan de zorg voor de leefomgeving van ons allemaal. In het verlengde hiervan
heeft Staatsbosbeheer een meervoudige doelstelling. Naast het in stand houden
en ontwikkelen van natuurwetenschappelijke, bosbouwkundige, landschappelijke
en archeologische waarden, gaat het ook om recreatieve en (natuur)educatieve
waarden. Tenslotte heeft Staatsbosbeheer ook houtproduktie als hoofddoelstelling.
Al deze doelstellingen zijn gelijkwaardig, dat wil zeggen geen van deze doelstellingen
staat boven de andere, ook niet de natuurdoelstelling.Tenslotte merk ik op dat ik het weinig aantrekkelijk vind dat de overheid
door een samengaan in de toekomst afhankelijk zou worden van slechts één
terreinbeherende organisatie.Daar ik ervan overtuigd ben dat ook in de toekomst een aanzienlijk gedeelte
van het werk van Staatsbosbeheer gefinancierd moet worden uit de openbare
middelen, geef ik er bovendien verre de voorkeur aan dat Staatsbosbeheer overheidsinstelling
blijft. Een overheidsinstelling biedt op het punt van aanstuurbaarheid en
controleerbaarheid meer garanties, terwijl de transparantie en de openbare
verantwoording per definitie groter is. In het volgende hoofdstuk wordt hier
nader op ingegaan. Ik volsta hier met er alvast op te wijzen dat ook in de
toekomst het toezicht van de Algemene Rekenkamer onverkort intact blijft en
dat het in mijn bedoeling ligt Staatsbosbeheer onder de werking van de Wet
openbaarheid van bestuur en de Wet Nationale ombudsman te brengen. 2.3. Staatsbosbeheer en de provinciesOok de provincies hebben beleidsverantwoordelijkheden op het terrein van
natuur, bos en recreatie. De verantwoordelijkheidsverdeling op dit vlak tussen
het Rijk en de provincies is de afgelopen jaren onderwerp geweest van intensief
overleg en veelvuldige beraadslaging. Met het samenwerkingsverband Interprovinciaal
Overleg (IP)) is een accoord bereikt over een verschuiving van verantwoordelijkheden
met betrekking tot het natuur- en recreatiebeleid van het Rijk naar de provincies.
Op dit moment wordt hieraan gestalte gegeven en vindt nadere uitwerking plaats.Gelet op deze verschuiving is afgesproken dat Staatsbosbeheer het terreinbeheer
afstemt met de provincies, in het bijzonder met de door de provincies op te
stellen gebiedsvisies. In de praktijk wordt hieraan inmiddels uitvoering gegeven.
Dit neemt niet weg dat, gelet op het karakter van nationale basisvoorziening
en de betekenis van Staatsbosbeheer voor de realisatie van Rijksbeleid en
op de uitvoering van internationale verplichtingen op het vlak van het natuurbeheer,
met de provincies is overeengekomen dat ook in de toekomst Staatsbosbeheer
landelijk vanuit het Rijk zal blijven worden aangestuurd. Het IPO heeft mij
dan ook bij monde van zijn voorzitter nog onlangs laten weten dat ook wat
het IPO betreft Staatsbosbeheer een Rijksdienst moet blijven. 2.4. Het takenpakket van Staatsbosbeheer nader bekekenStaatsbosbeheer heeft als aandachtsveld de zorg voor grote gedeelten van
onze leefomgeving ten behoeve van ons allemaal, alsook ten behoeve van de
volgende generaties. Aan Staatsbosbeheer is immers het beheer toevertrouwd
van onze nationale basisvoorziening op het vlak van natuur, bos, landschap
en recreatie. Gelet op het takenpakket is Staatsbosbeheer een overheidsdienst
die zich in de kern bezighoudt met publieke dienstverlening. Dit maakt niet
alleen dat Staatsbosbeheer zich binnen de kaders van het overheidsbeleid moet
richten naar de wensen van het publiek, maar ook dat Staatsbosbeheer zeer
afhankelijk is van dat publiek. Kortom, in mijn visie mag en moet van Staatsbosbeheer
verwacht worden dat het er bij zijn taakuitvoering alles aan doet om het grote
publiek zoveel mogelijk naar de zin te maken. Dit is een wezenlijk punt bij
de gedachtenvorming over de positionering van Staatsbosbeheer,
waarop ik in de volgende paragraaf zal terugkomen.Staatsbosbeheer kan ook worden getypeerd als een taakgerichte organisatie
met een publieke opdracht en multifunctionele beheerstaken. Dit neemt niet
weg dat naast overheidstaken Staatsbosbeheer altijd al marktactiviteiten heeft
ontplooid. Zoals hierboven vermeld is realiseren van overheidsbeleid op het
vlak van natuur, landschap en recreatie altijd een kernactiviteit van Staatsbosbeheer
geweest.Daarbij gaat het zowel om het vertalen van het beleid naar de concrete
uitvoeringspraktijk, als het daadwerkelijk realiseren van de gestelde beleidsdoelen.
Behalve met het door de overheid gefinancierde terreinbeheer, houdt Staatsbosbeheer
zich echter ook bezig met marktactiviteiten. Bij deze laatste activiteiten
is er geen sprake van afname door de overheid, laat staan van een afnamegarantie.
Hier gaat het om activiteiten, waarvoor rechtstreeks een prijs in rekening
wordt gebracht en waarvan de omzet wordt bepaald door de markt. Deze activiteiten
worden derhalve niet door de overheid gefinancierd. Dat neemt niet weg dat
de overheid wel belang heeft bij deze activiteiten omdat de opbrengst ervan
ten goede komt aan de Staat en het terreinbeheer zodoende goedkoper wordt.Deze marktactiviteiten vertonen een sterke samenhang, om niet te zeggen
zijn onlosmakelijk verbonden, met de kernactiviteiten van Staatsbosbeheer
die uit de openbare middelen worden gefinancierd. Van oudsher gaat het daarbij
om activiteiten als de verkoop van hout, maar ook van andere natuurprodukten
zoals bijvoorbeeld riet en gras. Voorts gaat het om allerlei vormen van tijdelijke
ingebruikgeving van gronden. Deze ingebruikgeving is veelal inherent aan het
op doelmatige wijze realiseren van de doelstellingen van terreinbeheer. Zoals
al eerder is vermeld, is het beleid van Staatsbosbeheer er op gericht om zo
veel mogelijk van de feitelijke uitvoeringswerkzaamheden uit te besteden.
In dat licht moet ook de ingebruikgeving van gronden worden bezien. Zo wordt
bijvoorbeeld veelal vee ingeschaard ten behoeve van de noodzakelijke begrazing
van bepaalde natuurterreinen en worden veel terreinen in kortlopende pacht
danwel natuurpacht gegeven, in verband met noodzakelijke verschraling. Niet
alleen worden aldus beleidsdoelen gerealiseerd, ook worden langs deze weg
inkomsten gegenereerd.Zoals al eerder vermeld, vormen de terreinen van Staatsbosbeheer tezamen
de nationale basisvoorziening voor natuur, bos, landschap en recreatie. Dit
betekent dat een dergelijke voorziening voor een ieder beschikbaar moet zijn.
Noodzakelijk daarbij is de landelijke spreiding van de terreinen, zodat een
ieder daar ook daadwerkelijk van kan profiteren. Tot nu toe zijn de meeste
terreinen gratis toegankelijk, hetgeen met zich brengt dat het terreinbeheer
integraal langs collectieve weg moet worden gefinancierd. Afsluiting van de
terreinen en het heffen van toegang acht ik bij het grootste gedeelte van
de Staatsbosbeheerterreinen beleidsmatig onwenselijk en bovendien praktisch
onuitvoerbaar. Dat neemt niet weg dat ik mogelijkheden zie om op een groter
gedeelte van de activiteiten van Staatsbosbeheer het profijtbeginsel toe te
passen dan thans het geval is. Daarvoor is dan wel externe positionering van
Staatsbosbeheer noodzakelijk, zoals ik in de volgende paragraaf zal uiteen
zetten. 2.5. Externe verzelfstandiging van StaatsbosbeheerBij verzelfstandiging van overheidsinstellingen moet er een keuze worden
gemaakt tussen interne verzelfstandiging, bijvoorbeeld in de vorm van een
zogeheten agentschap, en externe verzelfstandiging. Bij interne verzelfstandiging
blijft de betreffende overheidsdienst onderdeel van het ministerie
en komt er geen wijziging in de bevoegdheden van de minister. Evenmin treedt
er wijziging op in de ministeriële verantwoordelijkheid. Bij externe
verzelfstandiging maakt het verzelfstandigde lichaam niet langer onderdeel
uit van het betreffende ministerie, met als gevolg dat de minister niet meer
automatisch verantwoordelijk is voor alles wat er binnen dat lichaam gebeurt.
Na externe verzelfstandiging krijgt de politieke verantwoordelijkheid dan
ook gestalte door middel van het in de wet neergelegde aansturingsregime.Zoals hiervoor reeds gememoreerd is de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer
gericht op het leveren van een beter produkt tegen lagere kosten voor de overheid.
Bezien is hoe Staatsbosbeheer met het oog op deze doelstelling optimaal kan
worden gepositioneerd. Daarbij ben ik na ampele overweging tot de conclusie
gekomen dat positionering als zelfstandig overheidslichaam buiten het Ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij een vereiste is. Hieronder zal ik nader
ingaan op de argumenten die voor mij daarbij de doorslag hebben gegeven.Overigens hecht ik er op deze plaats zeer aan om te benadrukken dat bij
mijn keuze inperking van de ministeriële verantwoordelijkheid geen doel
is geweest. Integendeel. Mijn inzet was en is erop gericht de aansturing van
Staatsbosbeheer juist te versterken ten opzichte van de huidige situatie.
In de twee volgende hoofdstukken zal ik daarom uitgebreid ingaan op het gekozen
aansturingsregime en de in het wetsvoorstel vastgelegde bevoegdheden.Ik ben er van overtuigd dat de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij in de toekomst meer vat zal hebben op Staatsbosbeheer dan tot nu
toe het geval is geweest. Ik denk dat er sprake is van een wezenlijke verbetering
van de sturingsrelatie.Voor verbetering van de publieke dienstverlening is het allereerst noodzakelijk
dat Staatsbosbeheer – meer dan thans het geval is – rekening houdt
met, en inspeelt op, de maatschappelijke vraag en de wensen van het publiek.
De behoefte aan natuur, bos, landschap en recreatie, de onderlinge weging
en het belang van die elementen is immers geenszins een statisch geheel, maar
is in sterke mate plaats en tijd gebonden. Verandering in inzicht en relatieve
waarde dient op de voet gevolgd te worden. Staatsbosbeheer moet daartoe dichter
bij de mensen staan. Het moet daadwerkelijk hún Staatsbosbeheer worden.Teneinde de openbare nutsfunctie van Staatsbosbeheer beter tot zijn recht
te laten komen, acht ik maatschappelijke participatie bij het werk van Staatsbosbeheer
onmisbaar.Aangezien het bij het werk van Staatsbosbeheer in de kern gaat om publieke
dienstverlening, is het dus niet voldoende te constateren dat Staatsbosbeheer
overheidsbeleid uitvoert. De door het rijksbeleid gegeven kaders laten naar
mijn stellige overtuiging meer dan voldoende ruimte om het publiek te betrekken
bij de wijze waarop aan het beheer gestalte wordt gegeven. Dit mag en moet
zelfs verwacht worden van een overheidsdienst die zich bezig houdt met publieke
dienstverlening. Daarbij heb ik een zo concreet mogelijke participatie voor
ogen. Ik zie goede mogelijkheden de gebruikers van de door Staatsbosbeheer
beheerde objecten te betrekken bij het beheer daarvan. De geschetste vorm
van participatie zal op landelijk niveau gestalte krijgen door een door de
raad van beheer in te stellen raad van advies. Dit orgaan van Staatsbosbeheer,
waarin de (organisaties van) gebruikers van de door Staatsbosbeheer beheerde
objecten vertegenwoordigd zijn, zal tot taak hebben de directeur desgevraagd
of uit eigen beweging van advies te dienen.Daarnaast onderken ik ook voor Staatsbosbeheer de noodzaak om de direct
belanghebbenden bij concrete objecten te betrekken bij het beheer daarvan.
De uiteindelijke vorm waarin deze participatie tot uiting zal komen is uiteraard
afhankelijk van de aard en grootte van de betreffende objecten en de lokale
wensen en inzichten van gebruikers.Kortom, om beter te kunnen inspelen op de wensen van het publiek, moeten
die wensen kenbaar zijn en daarvoor is publieksbetrokkenheid onmisbaar, niet
in algemene zin, maar op concrete en directe wijze. Positionering buiten het
ministerie is daarbij onontkoombaar, allereerst omdat in Staatsbosbeheer zelf
«het publiek» zal participeren. Maar het werkelijk van de grond
laten komen van de noodzakelijke maatschappelijke participatie vereist meer.
Een herkenbaar en aansprekend eigen gezicht is daarvoor niet alleen gewenst,
maar zelfs noodzakelijk. Ook om de aantrekkingskracht van Staatsbosbeheer
te verhogen, om participatie werkelijk levend te krijgen en te houden, is
uitplaatsing uit het ministerie en positionering als zelfstandige overheidsinstelling
met een eigen (aantrekkelijke) identiteit onmisbaar. Immers, mensen zullen
zich pas daadwerkelijk kunnen vereenzelvigen met Staatsbosbeheer als Staatsbosbeheer
over een eigen zelfstandige identiteit beschikt. Door het vergroten van de
herkenbaarheid en de aantrekkingskracht van Staatsbosbeheer zal aldus meer
maatschappelijk draagvlak voor het werk van Staatsbosbeheer ontstaan, hetgeen
bovendien maatschappelijke legitimatie verleent voor structurele financiering
uit de openbare middelen.Terugkerend naar de hoofddoelstelling van deze verzelfstandigingsoperatie,
te weten het leveren van een beter produkt tegen voor het Rijk lagere kosten,
wil ik er bovendien op wijzen dat het uit dien hoofde van belang is dat mensen
optimaal kunnen profiteren van datgene wat Staatsbosbeheer te bieden heeft.
Het is eenvoudigweg niet voldoende dat Staatsbosbeheer de toevertrouwde terreinen
goed beheert. Waar het om gaat is dat het publiek weet wat er te doen en te
zien is in die terreinen. Pas dan kan het ervan profiteren en er daadwerkelijk
van genieten. Ook in dit opzicht meen ik dat een externe positionering meer
mogelijkheden geeft om op een aansprekende wijze onder het voetlicht te brengen
wat Staatsbosbeheer allemaal te bieden heeft.Tenslotte is een belangrijk argument voor de externe verzelfstandiging
van Staatsbosbeheer dat daarmee het inkomstengenererend vermogen van Staatsbosbeheer
kan worden verhoogd. Dit is niet, of in veel mindere mate, het geval bij interne
verzelfstandiging. Uitplaatsing buiten het ministerie met een eigen zelfstandige
identiteit biedt naar mijn overtuiging voor Staatsbosbeheer meer mogelijkheden
om eigen inkomsten te verwerven en particuliere fondsen aan te trekken en
aldus het beslag op overheidsmiddelen te verminderen. In dit verband verwijs
ik allereerst naar het bijzondere karakter van het takenpakket van Staatsbosbeheer,
zoals ik dat in de vorige paragraaf heb toegelicht.Staatsbosbeheer is een taakgerichte overheidsdienst met een publieke opdracht.
Kerntaak van Staatsbosbeheer is het beheer van de nationale basisvoorziening
voor natuur en recreatie.Tegelijkertijd houdt Staatsbosbeheer zich bezig met een aantal marktactiviteiten
die een sterke samenhang vertonen, zo niet onlosmakelijk zijn verbonden, met
genoemde kerntaak. Deze marktactiviteiten zijn niet alleen wezenlijk voor
een goed en efficiënt terreinbeheer, maar hebben bovendien als gevolg
dat het gevoerde terreinbeheer voor de Staat goedkoper wordt. De Staat heeft
er dan ook alle belang bij dat – binnen de algemene doelstellingen van
het terreinbeheer – Staatsbosbeheer de kansen die bijvoorbeeld de houtmarkt
biedt, optimaal benut. Daarom is een marktgerichte opstelling van Staatsbosbeheer
van groot belang. Dit vraagt om een specifieke organisatiecultuur waarbinnen
marktgerichtheid en een zakelijke benadering goed kunnen gedijen. Uitplaatsing biedt in dit opzicht meer perspectief dan wanneer Staatsbosbeheer
onderdeel is van een ministerie.Voorts denk ik dat extra inkomsten kunnen worden gegenereerd doordat externe
positionering de herkenbaarheid van Staatsbosbeheer vergroot. Begroting van
de aantrekkingskracht en het draagvlak bij het publiek biedt meer mogelijkheden
om het profijtbeginsel toe te passen op activiteiten die nu nog uit de collectieve
middelen worden gefinancierd. Door de waarde en de betekenis van Staatsbosbeheer,
meer dan tot nu toe gebeurt onder de aandacht van het publiek te brengen,
doen zich nieuwe mogelijkheden voor om toegang te heffen bij sommige terreinen
en om voor bepaalde activiteiten, zoals bijvoorbeeld voorlichtingsactiviteiten,
te laten betalen.Zoals in de vorige paragraaf reeds uiteengezet, acht ik het voor het grootste
deel van de Staatsbosbeheerterreinen niet alleen onwenselijk, maar ook onuitvoerbaar
om toegang te heffen. Dat neemt niet weg dat Staatsbosbeheer ook tal van objecten
beheert, die overigens ook nog vaak juist bijzonder duur in onderhoud zijn,
waar dit wel zou kunnen.Al denk dan bijvoorbeeld aan de forten van de Hollandse waterlinie en
een aantal landgoederen en buitenplaatsen.Tenslotte meen ik dat door een eigen identiteit, Staatsbosbeheer beter
in staat zal zijn dan thans het geval is om sponsorgelden aan te trekken.
Ik vind dat ter ontlasting van de rijksbegroting, Staatsbosbeheer ook optimaal
gebruik moet kunnen maken van dit soort mogelijkheden.Alhoewel ik in paragraaf 2.2. reeds heb uiteengezet dat vanwege een aantal
redenen overheidsfinanciering van Staatsbosbeheer altijd noodzakelijk zal
blijven, concludeer ik dat het inkomstengenererend vermogen van Staatsbosbeheer
door externe verzelfstandiging kan worden vergroot.Externe verzelfstandiging levert ook een bijdrage aan verdere stroomlijning
van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Belangrijke elementen
hierbij zijn de scheiding tussen beleid en uitvoering en verbetering van de
sturingsrelaties.Organisatorische scheiding van beleidstaken en uitvoeringstaken, hetgeen
bij externe verzelfstandiging zeker het geval is, kunnen bijdragen tot doorzichtigheid
en doelmatigheid van de overheidsorganisatie. Het ministerie gaat terug naar
kerntaken, teneinde een klein, goed bestuurbaar, kwalitatief hoogwaardig en
efficiënt kerndepartement te realiseren, dat zich kan concentreren op
politiek essentiële zaken. De externe verzelfstandiging van Staatsbosbeheer
moet mede in dit licht worden bezien.Voorts heb ik bij mijn keuze voor externe verzelfstandiging overwogen
dat bij Staatsbosbeheer een eenduidige aansturing mogelijk is. Ik wijs er
in dit verband op dat de taken van Staatsbosbeheer zich kenmerken door een
stabiele beleidsomgeving en een geringe politieke gevoeligheid. Eén
en ander niet in de laatste plaats omdat Staatsbosbeheer niet meer beschikt
over publiekrechtelijke bevoegdheden en het taken betreft van een professioneel-technisch
karakter.Ik meen met het voorgaande voldoende te hebben aangetoond dat het met
deze verzelfstandigingsoperatie beoogde doen niet kan worden bereikt door
middel van de instelling van een zogeheten agentschap. Dit zou wellicht nog
mogelijk zijn indien het er uitsluitend om te doen was de taakstelling bij
Staatsbosbeheer doelmatiger te laten geschieden. Met de verzelfstandiging
van Staatsbosbeheer wordt echter veel meer beoogd. Alleen externe verzelfstandiging
biedt daarvoor de benodigde ruimte en de mogelijkheden om de
maatschappelijke betekenis van het werk van Staatsbosbeheer helder en herkenbaar
neer te zetten en Staatsbosbeheer direct bij de mensen te brengen waardoor
de openbare nutsfunctie nog meer inhoud kan worden gegeven.Ten slotte merk ik op dat de keuze voor een publiekrechtelijke rechtsvorm
op zijn beurt weer voortvloeit uit de keuze van verzelfstandiging. Staatsbosbeheer
zal met publieke taken belast blijven en het groene erfgoed voor ons allemaal
veilig moeten stellen. Een publiekrechtelijke vormgeving ligt dan voor de
hand. HOOFDSTUK 3. MINISTERIËLE VERANTWOORDELIJKHEID NA
VERZELFSTANDIGINGZoals hiervoor reeds vermeld leidt de externe verzelfstandiging van Staatsbosbeheer
niet tot een uitholling van de ministeriële verantwoordelijkheid. Integendeel,
het is uitdrukkelijk mijn bedoeling geweest bij gelegenheid van deze verzelfstandiging
de ministeriële verantwoordelijkheid meer inhoud te geven dan tot nog
toe het geval is geweest. Hieronder wil ik zulks gaarne toelichten. Zolang Staatsbosbeheer onderdeel uitmaakt van het ministerie is de Minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij automatisch verantwoordelijk voor al
hetgeen er binnen Staatsbosbeheer gebeurt. Deze verantwoordelijkheid beperkt
zich niet tot de wezenlijke zaken, maar strekt zich eveneens uit tot minder
wezenlijke zaken. Een en ander ligt voor de hand omdat er geen bewuste keuze
aan de invuling van de ministeriële verantwoordelijkheid ten grondslag
ligt.Hierin wil ik verandering brengen. Externe verzelfstandiging biedt daartoe
een goede gelegenheid. Door uitplaatsing maakt Staatsbosbeheer niet langer
onderdeel uit van het ministerie, met als gevolg dat de minister niet meer
automatisch verantwoordelijk is voor alles wat zich binnen Staatsbosbeheer
afspeelt. Waar de minister na externe verzelfstandiging wel over kan worden
aangesproken moet uitdrukkelijk bepaald worden en in de wet worden vastgelegd.
Voordeel hiervan is niet alleen dat de ministeriële verantwoordelijkheid
zich niet langer mede uitstrekt tot niet wezenlijke aangelegenheden, maar
vooral ook dat ten behoeve van die elementen die wel wezenlijk worden geacht,
instrumenten kunnen worden ontwikkeld die het mogelijk maken om ook daadwerkelijk
inhoud te geven aan de ministeriële verantwoordelijkheid op die punten.
Daarbij heb ik niet alleen het oog op de relatie tussen de verzelfstandigde
organisatie en de minister maar ook tussen de minister en de volksvertegenwoordiging.
Waar nodig kunnen deze instrumenten ook in de wet verankerd worden. Meer in
het bijzonder met betrekking tot de instrumenten gaat het daarbij enerzijds
om sturingsinstrumenten en anderzijds om informatievoorzienings- , verantwoordelijkheids-
en controleinstrumenten.Waar nu precies de grens ligt tussen wezenlijke aangelegenheden en niet-wezenlijke
aangelegenheden is geconcretiseerd in het onderhavige wetsvoorstel. Bij dit
afwegingsproces dient voorts een aantal zaken in het oog te worden gehouden.
Van belang is bijvoorbeeld dat de taken van Staatsbosbeheer zich kenmerken
door een stabiele beheersomgeving en een geringe politieke gevoeligheid. Voorts
dat zij een professioneel-technisch karakter hebben en dat Staatsbosbeheer
voor de uitoefening van zijn taak niet beschikt over dwingende publiekrechtelijke
bevoegdheden. Anders gezegd, Staatsbosbeheer bestuurt niet, maar beheert slechts. Teneinde meer inhoud te geven aan de ministeriële verantwoordelijkheid
acht ik met name het versterken van de aansturing van Staatsbosbeheer en van
de informatievoorziening door Staatsbosbeheer van cruciaal belang. Dit alles
onder handhaving van gelijke dan wel verbeterde controlemogelijkheden als
vóór de verzelfstandigde situatie.In dit verband zijn naar mijn mening de volgende uitgangspunten van belang.1. Inputsturing moet kunnen worden vervangen door outputsturing. De aansturing
dient met andere woorden te kunnen worden gevat in harde prestatie-afspraken,
gebaseerd op en binnen de randvoorwaarden die voortvloeien uit het ministeriële
beleid ten aanzien van natuur, bos, landschap en recreatie;2. exploitatiesubsidie moet worden vervangen door prestatiebeloning.Er moet sprake zijn van een nauwe koppeling van middelen aan doelen;3. de hiervoor onder 1 en 2 genoemde uitgangspunten moeten tezamen de
kosten van het beleid helder in beeld brengen. Daarbij denk ik niet alleen
aan bestaand beleid, maar vooral ook aan nieuw beleid. Aldus wordt het mogelijk
om beter beleidskeuzes te maken;4. er dient prestatiemeting en prestatieverantwoording plaats te vinden;5. concentratie van de sturingsmogelijkheden op de outputkant betekent
niet dat met betrekking tot de wijze waarop de afgesproken prestatie tot stand
komt, sturing in het geheel achterwege kan blijven.Vermeden moet echter worden dat sturing plaatsvindt die niet past binnen
de hiervoor geschetste nieuwe relatie tussen de minister en Staatsbosbeheer.Ik meen dat met het de afgelopen jaren ontwikkelde systeem van zogeheten
doeltypen en normkosten, waarop in het hierna volgende hoofdstuk zal worden
ingegaan, bij Staatsbosbeheer een meer dan goede invulling kan worden gegeven
aan de hierboven geformuleerde uitgangspunten.De ministeriële verantwoordelijkheid zal na verzelfstandiging van
Staatsbosbeheer langs de volgende lijnen gestalte krijgen. a. Verantwoordelijkheid voor de mate waarin het beleid
van de minister met de inzet van Staatsbosbeheer wordt gerealiseerdStaatsbosbeheer is gehouden zijn wettelijke taak in overeenstemming met
het beleid van de minister uit te voeren (artikel 3, eerste lid).De minister kan Staatsbosbeheer tevens belasten met andere taken (artikel
3, tweede lid).De beleidsrealisering zal in de praktijk met name worden gestuurd via
de afspraken die tussen de minister en Staatsbosbeheer worden gemaakt (artikel
17). Dit betreft de sturing in de zogenaamde «horizontale relatie».
De minister zal voor de uitoefening van de aan Staatsbosbeheer opgedragen
taken jaarlijks de benodigde middelen beschikbaar stellen (artikel 18, eerste
lid). Deze vorm van outputsturing stelt de minister in staat Staatsbosbeheer
op effectieve wijze te sturen.In hoofdstuk 4 van deze memorie van toelichting ga ik nader in op de sturingsrelatie
tussen de minister en Staatsbosbeheer, de zogenaamde horizontale sturingsrelatie
en de verticale sturingsrelatie, waarin ook wordt ingegaan op het stelsel
van de door de minister vast te stellen normkosten per hectare terreindoeltype. b. Verantwoordelijkheid voor de wijze waarop Staatsbosbeheer
zijn bij of krachtens de wet opgedragen taken uitoefentDe minister heeft de bevoegdheid om in geval van taakverwaarlozing in
te grijpen en al die maatregelen te nemen die met het oog op de continuïteit
van de werkzaamheden of beperking van de schade noodzakelijk worden geacht
(artikel 24).De minister behoudt daarnaast in het bijzonder zijn politieke verantwoordelijkheid
voor zover het betreft de vervreemding van objecten door Staatsbosbeheer.
Tenzij sprake is van een object dat is verkregen met het oog op een doelmatig
beheer van een ander object, behoeft vervreemding van objecten de voorafgaande
goedkeuring van de minister (artikel 3, vierde lid). Vervreemding van alle
objecten en andere onroerende zaken behoeft bovendien in alle gevallen tevens
de voorafgaande goedkeuring van de Minister van Financiën (artikel 3,
vijfde lid). c. Verantwoordelijkheid voor de algemene bedrijfsvoering
van Staatsbosbeheer, voor zover die gevolgen kan hebben voor de continuïteit
van StaatsbosbeheerBij de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer is als uitgangspunt genomen
dat Staatsbosbeheer een professioneel geleide organisatie moet zijn, die op
een verantwoorde wijze een publieke taak kan uitvoeren door middel van een
op de marktsector geënte bedrijfsvoering.De concrete bedrijfsvoering is daarom een interne gelegenheid van Staatsbosbeheer,
waarmee de minister geen bijzondere bemoeienis heeft.Om de continuïteit van Staatsbosbeheer te waarborgen, behoudt de
minister de bevoegdheid om op hoofdlijnen de bedrijfsvoering van Staatsbosbeheer
te sturen.Dit komt tot uitdrukking in de volgende bevoegdheden.In de eerste plaats heeft de minister de bevoegdheid tot het doen van
voordrachten voor de benoeming, schorsing of ontslag van de leden van de raad
van beheer (artikel 6, eerste en zesde lid) en tot het op voordracht van de
raad van beheer benoemen, schorsen of ontslaan van de directeur (artikel 14).
Aan de leden van de raad van beheer kan de minister een vergoeding verstrekken
(artikel 7).Voorts heeft de minister de bevoegdheid om regels te stellen omtrent aandachtspunten
voor de accountantscontrole (artikel 22, vijfde lid) en, in geval hij niet
een departementale accountantsdienst aanwijst voor de opstelling van de accountantsverklaring,
zijn departementale accountantsdienst te belasten met de controle van de werkzaamheden
van de op basis van artikel 22, eerste lid aangewezen accountant. In het kader
van dit «reviewrecht» zal de accountant van Staatsbosbeheer aan
de departementale accountantsdienst inlichtingen moeten verschaffen over de
controle die door hem is verricht. De minister kan voorts aan de departementale
accountantsdienst een onderzoek opdragen naar de doelmatigheid van het beheer,
de organisatie en het beleid van Staatsbosbeheer. De accountant heeft ook
in dat kader recht op inzage in de boeken en bescheiden, en op alle inlichtingen
die hij nodig acht (artikel 22, vierde lid).Daarnaast is de Algemene Rekenkamer op grond van artikel 59, eerste lid,
onderdeel d, van de Comptabiliteitswet bevoegd tot controle van de rechtmatige
en doelmatige besteding van de financiële middelen door Staatsbosbeheer.Andere bevoegdheden van de minister die in dit kader kunnen worden genoemd
betreffen: de bevoegdheid zo nodig goedkeuring van de begroting te verlangen
(artikel 21, zesde lid), de goedkeuring van de vaststelling van
het financieel verslag (artikel 21, derde lid), het uitbrengen van een advies
over het ondernemingsplan (artikel 19, eerste lid) en de verlening van een
verklaring van geen bezwaar ten aanzien van besluiten tot het verrichten van
andere werkzaamheden dan die welke rechtstreeks voortvloeien uit de bij of
krachtens de wet opgedragen taken, of tot het (mede-)oprichten van privaatrechtelijke
rechtspersonen of het deelnemen in danwel ontbinden van vennootschappen (artikel
8, derde lid). d. Verantwoordelijkheid voor het financieel beheerDe minister heeft de bevoegdheid zo nodig te verlangen dat de begroting
van Staatsbosbeheer zijn goedkeuring behoeft (artikel 21, zesde lid). De minister
heeft bovendien een goedkeuringsbevoegdheid ten aanzien van de vaststelling
van het financieel verslag van Staatsbosbeheer. Vanuit zijn verantwoordelijkheid
voor het financieel beheer is de minister voorts bevoegd regels te stellen
over het te voeren financieel beheer en de verantwoording daarover (artikel
21, zesde lid). Tevens is de minister bevoegd aan de financiële reservevorming
een maximum toe te staan bedrag te verbinden (artikel 18, vierde lid). Daarnaast
zijn in dit kader ook het «reviewrecht» van de minister (artikel
22, vierde lid) en de controlebevoegdheid van de Algemene Rekenkamer op grond
van artikel 59, eerste lid, onderdeel d, van de Comptabiliteitswet van belang. e. Verantwoordelijkheid voor de uitoefening van nevenwerkzaamheden
door StaatsbosbeheerAndere werkzaamheden dan die welke voortvloeien uit de bij of krachtens
de wet opgedragen taken, kunnen slechts worden verricht na een verklaring
van geen bezwaar van de minister te hebben gekregen (artikel 8, derde lid).De minister zal een verzoek daartoe toetsen aan de hand van de criteria,
genoemd in het vijfde lid van artikel 3 van het wetsvoorstel. Deze criteria
zijn in lijn met hetgeen in paragraaf V van de rapportage «Verantwoord
Verzelfstandigen» van de commissie Sint staat vermeld.In dit verband wordt overigens nog opgemerkt dat momenteel gewerkt wordt
aan de totstandkoming van rijksbrede richtlijnen met betrekking tot het verrichten
door overheidsorganen van werkzaamheden «voor derden». Indien
deze gelding zullen krijgen voor het Rijk zal de minister uiteraard ook die
richtlijnen toepassen bij het beoordelen van werkzaamheden van Staatsbosbeheer
uit hoofde van artikel 3, zesde lid, een en ander voor zover die richtlijnen
uiteraard niet in strijd zijn met dat artikellid. f. Informatieverstrekking door Staatsbosbeheer aan de
ministerDe minister ontvangt het jaarplan en de begroting van Staatsbosbeheer
(artikel 20). Met het oog op zijn politieke verantwoordelijkheid dient de
minister evenwel over meer informatie te kunnen beschikken. Het wetsvoorstel
voorziet er derhalve in dat de minister met het oog op de uitoefening van
zijn bevoegdheden de benodigde inlichtingen kan verlangen (artikel 23, eerste
lid . Ook de commissie Sint heeft in haar rapportage «Verantwoord Verzelfstandigen«
aangegeven dat het noodzakelijk is om een informatieplicht voor de extern
verzelfstandigde eenheid vast te leggen.Het gaat hierbij niet uitsluitend om inlichtingen die de minister nodig
acht om te beoordelen of Staatsbosbeheer zijn taken op de juiste wijze uitoefent,
maar ook bijvoorbeeld om gegevens die nodig zijn voor de beoordeling van de
doelmatigheid van de taakuitoefening of van eventuele risico's voor de continuïteit
van Staatsbosbeheer.Bovendien kunnen de inlichtingen mede omvatten de informatie die de minister noodzakelijk acht ten behoeve van de voorbereiding van zijn
begroting als bedoeld in artikel 4 van de Comptabiliteitswet en zijn financiële
verantwoording als bedoeld in artikel 65 van de Comptabiliteitswet.De minister kan de inlichtingen vragen in de vorm van een periodieke rapportage
(artikel 23, tweede lid).Een informatieplicht heeft Staatsbosbeheer voorts aan de accountantsdienst
die op grond van artikel 22, vierde lid, van het wetsvoorstel, onderzoek verricht.De Algemene Rekenkamer heeft vanuit zijn controlerende taak eveneens toegang
tot alle boeken en bescheiden van Staatsbosbeheer (artikel 59, derde lid,
van de Comptabiliteitswet). HOOFDSTUK 4. STURINGSRELATIES TUSSEN MINISTER EN STAATSBOSBEHEER 4.1. AlgemeenIn aansluiting op de twee voorafgaande hoofdstukken wordt hier nader ingegaan
op de zogenaamde horizontale en de verticale sturingsrelatie.De sturing van een verzelfstandigd Staatsbosbeheer zal met name plaats
vinden door het maken van afspraken tussen de minister en Staatsbosbeheer
in de horizontale relatie. Die afspraken betreffen de door Staatsbosbeheer
in opdracht van de minister te leveren prestaties tegen een prijs die gebaseerd
zal zijn op objectief bepaalbare en door de minister vast te stellen normkosten.
Met een dergelijke aanpak zal de sturing van Staatsbosbeheer geoptimaliseerd
worden. Geoptimaliseerd in die zin dat de minister zich kan concentreren op
zijn beleid en de uitvoering daarvan, vanwege de gemaakte afspraken, enerzijds
eenvoudig op resultaat te toetsen is en anderzijds in financiële zin
objectief bepaalbaar zal zijn. De bestuurlijke lasten ten aanzien van de werkzaamheden
van Staatsbosbeheer zullen dan ook afnemen, de minister zal mede daardoor
meer en beter vat krijgen op het functioneren van die organisatie.In het kader van de verticale relatie zal Staatsbosbeheer daarnaast worden
gestuurd langs de weg van de jaarlijkse plannings- en begrotingscyclus en
de daarbij behorende verantwoording en jaarrekening in de verticale relatie. 4.2. Horizontale relatieDe horizontale relatie tussen beide genoemde partijen is die van twee
organen, die ieder voor hun eigen taak verantwoordelijk zijn.De minister is beleidsdeskundig. Hij formuleert het inhoudelijke beleid
ten aanzien van natuur, bos, landschap en recreatie en geeft de door Staatsbosbeheer
te realiseren lange termijndoelstellingen en de prioriteiten aan. Het is dit
beleid – waarnaar wordt verwezen in artikel 3, eerste lid – dat
ten algemene de randvoorwaarden biedt waarbinnen Staatsbosbeheer dient te
handelen. Staatsbosbeheer is beheersdeskundig en geeft op basis van normkosten
de financiële consequenties van de wensen van de minister aan.De horizontale relatie tussen Staatsbosbeheer en de minister is vergelijkbaar
met die van een leverancier respectievelijk klant van nader overeen te komen
prestaties (produkten en diensten). Daarbij geldt dat de beheersinspanning
van Staatsbosbeheer direct gerelateerd is aan de financiering. Staatsbosbeheer
zal het door de minister gevraagde beheer uitvoeren, respectievelijk
het beheer over nieuwe terreinen aanvaarden, mits de bijbehorende middelen
gebaseerd op normkosten per hectare terreindoeltype door de minister beschikbaar
worden gesteld.In deze paragraaf ga ik nog nader in op het voorgestelde systeem betreffende
normkosten.De afspraken tussen de minister en Staatsbosbeheer zullen uiteraard moeten
passen binnen de taken en doelstelling van Staatsbosbeheer zoals die in artikel
3 zijn geredigeerd. Er zal derhalve geen sprake zijn van een contractuele
relatie in privaatrechtelijke zin tussen de minister en Staatsbosbeheer, waarbij
partijen vrij zijn al dan niet met elkaar overeenkomsten te sluiten.Ten behoeve van de jaarlijks te maken prestatie-afspraken is uiteraard
inzicht nodig in de door Staatsbosbeheer te realiseren produkten, moet duidelijkheid
bestaan rondom de in het kader daarvan te verstrekken informatie en de benodigde
prestatie-evaluatie en -verantwoording.Daarnaast is uiteraard voor de minister het inzicht in de kosten van belang.
De minister dient te beschikken over een referentiekader op basis waarvan
hij aan Staatsbosbeheer rijksmiddelen ter beschikking stelt. Via de systematiek
van (sub)doeltypen en normkosten, die overigens ook in het reeds eerder aangehaalde
rapport van de Commissie Sint wordt aanbevolen, wordt aan die behoefte tegemoet
gekomen.De door Staatsbosbeheer te realiseren produkten, de door de minister gevraagde
beheersprestaties, worden uitgedrukt in zogenaamde subdoeltypen. Die subdoeltypen
vormen in feite de gedetailleerde, genormeerde, herkenbare vertaling van beleidsdoelstellingen
en -uitspraken omtrent natuur en natuurontwikkeling, bos, landschap en recreatie.Subdoeltypen zijn als zodanig weer een onderverdeling van de zogenaamde
doeltypen. Op dit moment zijn circa 25 doeltypen geformuleerd, die weer onderverdeeld
zijn in circa 80 subdoeltypen.Een voorbeeld van één van de subdoeltypen is het subdoeltype
blauwgrasland van het doeltype grasland. In het aldus beschreven subdoeltype,
dat een planningshorizon heeft van 10 jaar, worden de doelcomponenten uitgewerkt
in bijvoorbeeld vegetatietypen en diersoorten. Om de doelcomponenten voor
de komende 10 jaar te bereiken, moeten de daarmee samenhangende terreincondities
worden gerealiseerd. Deze condities worden voor een periode van 5 jaar vastgesteld.
Om die condities te bereiken dienen maatregelen te worden uitgevoerd. Dit
alles is tot op vergaand detailniveau voor elk subdoeltype beschreven.Aan de realisatie van de subdoeltypen zijn uiteraard kosten verbonden.Via de sturingssystematiek op basis van (sub)doeltypen en normkosten worden
deze kosten genormeerd in beeld gebracht. Zo is immers per (sub)doeltype onderzocht
wat de kosten zijn om dat type te bereiken respectievelijk te – blijven –
realiseren. Doelstellingen en benodigde condities worden immers slechts bereikt
door het treffen van bepaalde maatregelen, welke maatregelen relatief eenvoudig
in kosten zijn uit te drukken, terwijl anderzijds uit het beheer ook bepaalde
inkomsten kunnen worden verkregen, bijvoorbeeld via de verkoop van gras. Omdat
de intensiteit van het beheren van objecten veelal per jaar verschilt (te
denken valt bijvoorbeeld aan het heideplaggen dat niet elk jaar behoeft te
worden verricht) en de kracht van de systematiek nu juist ligt in heldere
genormeerde kosten zijn de uiteindelijke normkosten per subdoeltype gemiddeld
per jaar. Normkosten vormen de vooraf afgesproken prijs voor een
te leveren prestatie en zijn niet een vergoeding van daadwerkelijke uitgaven.Ten einde de normkosten zo objectief mogelijk te toetsen zal met regelmaat
(eens in de vijf jaar) advies worden ingewonnen door middel van een onafhankelijke
audit.De minister stelt op basis van dit advies en rekening houdend met de opvatting
van Staatsbosbeheer, de normkosten vast. Aanpassing aan loon- en prijsontwikkeling
vindt plaats door middel van jaarlijkse indexatie. Via de weg van de vaststelling
van de normkosten heeft de minister zicht op alle middelen die Staatsbosbeheer
nodig heeft om het beheer te kunnen realiseren, te meer omdat ook de overhead
onderdeel is van de normkosten.Cruciaal onderdeel van de horizontale sturing met behulp van de sturingssystematiek
op basis van (sub)doeltypen en normkosten is ten slotte uiteraard de vraag
of Staatsbosbeheer ook daadwerkelijk de gemaakte afspraken nakomt. Daartoe
monitoort Staatsbosbeheer de ontwikkelingen omtrent de door hem beheerde objecten.
Overeenkomstig de thans reeds bestaande praktijk zal Staatsbosbeheer jaarlijks
een prestatieverantwoording afleggen aan de minister voor een oppervlakte
van 10% van het beheerde areaal, welke verantwoording ook aan de Tweede Kamer
der Staten-Generaal zal worden toegezonden.Het spreekt voor zich dat er veelal van een zekere voortschrijdendheid
in de jaarlijkse prestatie-afspraken sprake zal zijn. Realisatie van doelstellingen
op het terrein van natuur, bos, landschap en recreatie is immers een proces
van lange adem. Uit de weergegeven beschrijving van de door Staatsbosbeheer
te realiseren produkten, de subdoeltypen, blijkt dat met name ook met het
procesmatige aspect van het beheer rekening is gehouden door doelstellingen
en condities waar nodig te koppelen aan een meerjarige planningshorizon.Via de afspraken op basis van de sturingssystematiek op basis van (sub)doeltpen
en normkosten heeft de minister enerzijds verregaand inzicht in de door Staatsbosbeheer
te ondernemen beheersactiviteiten, zowel voor het komende jaar als, vanwege
het veelal voortschrijdende karakter van de afspraken, voor de jaren daarna,
alsmede in de bereikte resultaten. Anderzijds krijgt de minister ook een helder
beeld omtrent de aan Staatsbosbeheer te dien einde ter beschikking te stellen
Rijksmiddelen. Dit geldt nog meer omdat belangrijk element in de jaarlijkse
besprekingen tussen de minister en Staatsbosbeheer eveneens de verstrekking
van informatie aan de minister is, waarbij moet worden gedacht aan zowel de
aard van de te leveren informatie, als de frequentie van die verstrekking.Welbeschouwd heeft de minister met de sturingssystematiek op basis van
(sub)doeltypen en normkosten een sturingsmogelijkheid voorhanden die tenminste
vergelijkbaar is met een goedkeuringsbevoegdheid van de begroting. Financiering
door de minister van Staatsbosbeheer vindt immers niet plaats op basis van
de begroting, doch op basis van de normkosten, die in wezen de begroting per
te leveren produkt (het subdoeltype) vormen. Staatsbosbeheer wordt daarbij
desondanks voldoende ruimte geboden om het feitelijke beheer handen en voeten
te geven en daarmee zijn eigen plaats in de samenleving te verwerven.Vanwege de veelal jaaroverstijgende planhorizon heeft de methodiek voor
beide partijen daarnaast als belangrijk effect dat, voor zover mogelijk, ook
op de langere termijn inzicht wordt geboden in de door Staatsbosbeheer te
realiseren produkten en diensten. De sturingssystematiek op basis van (sub)doeltypen en normkosten kan uiteraard
niet in de weg staan aan mogelijke bezuinigingen op de rijksmiddelen ten behoeve
van Staatsbosbeheer. Het systeem kan immers geen inbreuk maken op de ministeriële
verantwoordelijkheid en bevoegdheid ten aanzien van de inzet van Staatsbosbeheer
voor de realisering van het beleid ten aanzien van natuur, bos, landschap
en recreatie. De normkosten worden als uitgangspunt gehanteerd voor de financiering
van Staatsbosbeheer. Die organisatie zal hierdoor genoodzaakt zijn efficiënt
te werken. Voor zover aan die organisatie minder rijksmiddelen beschikbaar
zullen worden gesteld, zal Staatsbosbeheer in evenredigheid minder prestaties
kunnen leveren. In een dergelijke situatie blijven de normkosten ongewijzigd
en zal de minister in overleg met Staatsbosbeheer afspreken welke, onderscheidenlijk
tot op welk niveau, prestaties in het betreffende jaar niet meer behoeven
te worden geleverd.Uiteraard kunnen ook om andere redenen beleidswijzigingen ertoe leiden
dat andere eisen aan de terreinen worden gesteld alsmede andere terreindoeltypen
en elementaire inrichtingsniveau's met de daarbij behorende normkosten moeten
worden gerealiseerd.Indien ontwikkelingen ten aanzien van de middelen uit 's Rijks kas daartoe
aanleiding geven, kunnen de afspraken tussen de minister en Staatsbosbeheer
niet alleen bij de jaarlijkse onderhandelingen, maar ook tussentijds worden
bijgesteld. Omdat ook een dergelijke bijstelling plaatsvindt in het kader
van de horizontale relatie tussen de minister en Staatsbosbeheer, is de nadere
uitwerking van een tussentijdse wijziging in de financiële bijdrage aan
Staatsbosbeheer uiteraard afhankelijk van de overeenstemming die terzake tussen
de minister en Staatsbosbeheer wordt bereikt.Vooruitlopend op de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer wordt reeds
proefgedraaid met het hierboven omschreven systeem van doeltypen en normkosten.Staatsbosbeheer heeft in november 1995 aan de minister een offerte uitgebracht.
In die offerte is aangegeven wat het realiseren van beleid kost door middel
van een opgave van het aantal hectare per te realiseren doeltype, vermenigvuldigd
met de daarbij behorende normkosten.Dit proefdraaien, zowel aan de zijde van Staatsbosbeheer als aan de zijde
van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij zal er mede toe
leiden dat bij de definitieve verzelfstandiging een systeem wordt toegepast
waarmee de nodige ervaring is opgedaan.Ik meen met het voorgaande voldoende te hebben uiteengezet dat zowel vooraf
als achteraf alleen al via de horizontale relatie een grote mate van sturing
zal ontstaan door de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij van Staatsbosbeheer.
Vooraf op het produktenbeleid door middel van het stelsel van subdoeltypen
en op het bedrijfsbeleid door middel van de normkosten. Achteraf op het –
gerealiseerde – produktenbeleid via de prestatieverklaring.Ten slotte zij in dit verband nog opgemerkt dat behalve voor de rechtstreeks
uit het eerste lid van artikel 3 te verrichten taken, aan Staatsbosbeheer
ook – zo nodig – gelden worden verstrekt om de uit hoofde van
het tweede lid van dat artikel op te dragen taken te kunnen verrichten. Die
taken zullen echter apart worden opgenomen in «de prestatie-overeenkomst
tussen de minister en Staatsbosbeheer» en apart daarin worden begroot. 4.3. Verticale relatieDe verticale sturing kent de volgende elementen, waarbij de minister,
de raad van beheer en de directeur zijn betrokken. a. Het ondernemingsplan (artikel 19)In het ondernemingsplan wordt de bedrijfsontwikkeling van de organisatie
op langere termijn vastgelegd. Het plan wordt eens in de vier jaren opgesteld
door de directeur en vastgesteld door de raad van beheer en aan de minister
om advies voorgelegd. Mede op deze wijze kan de minister invloed uitoefenen
op de lange-termijnontwikkeling van Staatsbosbeheer.Onderwerpen die in het ondernemingsplan aan de orde zullen komen, betreffen
het bedrijfsbeleid, zoals de visie op de bestedingsontwikkeling inclusief
de verwachte (grote) investeringen, de verwachte bedrijfsresultaten op de
lange termijn, de organisatie-ontwikkeling, de personeels(formatie)ontwikkeling,
het informaticabeleid, de ontwikkelingen op het vlak van research and development,
het marketingbeleid en de externe gerichtheid van de organisatie.Uiteraard zullen naast de belangen van de onderneming zelf de door de
minister gehanteerde beleidskaders mede als uitgangspunt worden genomen bij
het formuleren van het ondernemingsplan, zodat daarmee een nauwe relatie blijft
bestaan tussen het door de minister te voeren beleid en de lange-termijnontwikkelingen
ten aanzien van de bedrijfsvoering binnen Staatsbosbeheer. b. Het jaarplan en de jaarbegroting (artikel 20)Met het ondernemingsplan en de jaarlijks tussen de minister en Staatsbosbeheer
te maken afspraken als uitgangspunt worden het jaarplan en de jaarbegroting
opgesteld. Het jaarplan is de resultante van de tussen de minister en Staatsbosbeheer
afgesproken activiteiten. In de jaarbegroting worden de in te zetten financiële
middelen gespecificeerd en onderbouwd. Beide documenten worden opgesteld door
de directeur en goedgekeurd door de raad van beheer.Aan de hand van het jaarplan en de jaarbegroting kan de minister beoordelen
of de in de afspraken vastgelegde activiteiten en de met de directeur afgesproken
prioriteiten binnen het met het hem overeengekomen financiële kader kunnen
plaatsvinden.De minister kan verlangen dat de begroting van Staatsbosbeheer zo nodig
zijn goedkeuring behoeft. Het zesde lid van artikel 21 stelt overigens nog
eens buiten twijfel dat de minister wel de bevoegdheid heeft om de begroting
goed te keuren, maar dat het – gelet op het gekozen horizontale aansturingsregime –
niet voor de hand ligt dat van deze bevoegdheid zonder bijzondere aanleiding
gebruik gemaakt zal worden. De aansturing en middelentoedeling geschiedt immers
op basis van output, dat wil zeggen op basis van door Staatsbosbeheer te leveren
prestaties en de daarvoor door de minister vastgestelde prijs. Daarmee bestaat
reeds een gedetailleerd en geobjectiveerd beeld van de door Staatsbosbeheer
benodigde middelen en te leveren prestaties zodat in het algemeen geen aanleiding
bestaat daarnaast nog te voorzien in een goedkeuring van de begroting. c. Het verslag van de werkzaamheden, het gevoerde beleid
in het algemeen en de doelmatigheid en doeltreffendheid van de werkwijze in
het bijzonder, alsmede het financieel verslag (artikelen 21 en 22)In het verslag van de werkzaamheden, het gevoerde beleid in het algemeen
en de doelmatigheid en doeltreffendheid van de werkwijze in het bijzonder,
kortweg het jaarverslag, wordt een verantwoording gegeven van de activiteiten
van het afgelopen jaar. Het financieel versaag bevat de financiële verantwoording
van het afgelopen jaar.Beide documenten worden opgesteld door de directeur.In het wetsvoorstel is voorzien in de mogelijkheid dat de minister regels
kan stellen voor het te voeren financieel beheer en de verantwoording daarover
(artikel 21, zesde lid).Het financieel verslag dient vergezeld te gaan van een verklaring van
een accountant als bedoeld in artikel 393 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek
omtrent de getrouwheid en een beoordeling van de rechtmatigheid. De accountant
wordt aangewezen door de minister.Deze zal vervolgens in opdracht van de raad van beheer ter zake van het
financieel verslag rapport uitbrengen aan de raad van beheer.De verklaring omtrent de getrouwheid bevat een oordeel over de vraag of
ten aanzien van het voorafgaande begrotingsjaar een getrouwe voorstelling
is gegeven van de financiële gang van zaken.Het jaarverslag en het financieel verslag worden daarna vastgesteld door
die raad. Het financieel verslag, vergezeld van de accountantsverklaring,
wordt ter goedkeuring voorgelegd aan de minister. Zowel het jaarverslag als
het financieel verslag worden algemeen verkrijgbaar gesteld. HOOFDSTUK 5. PERSONEELDe personeelsleden van Staatsbosbeheer zullen na verzelfstandiging de
ambtelijke status behouden. Vanwege de keuze voor verzelfstandiging van Staatsbosbeheer
in de vorm van een publiekrechtelijk rechtspersoon ligt de ambtelijke status
voor de hand.Ook naar de burger geeft dit duidelijkheid in die zin dat het kenbaar
is dat het gaat om personen die een overheidstaak uitvoeren.Daarnaast heeft de status van ambtenaren voor de medewerkers van Staatsbosbeheer
als consequentie, dat de voor hun pensioenvoorziening bij het Algemeen burgerlijk
pensioenfonds opgebouwde aanspraken bij dit fonds blijven ondergebracht.Op het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet gaan de medewerkers
van Staatsbosbeheer in dezelfde functie over naar het verzelfstandigd Staatsbosbeheer.Vanwege de coördinatie van de arbeidsvoorwaarden wordt aansluiting
gezocht bij arbeidsvoorwaarden in de sector Rijk. Het uitgangspunt is dat
de regelingen van de rechtspositie van deze sector, zoals het Algemeen Rijksambtenarenreglement
en het Bezoldigingsbesluit Rijksambtenaren, van overeenkomstige toepassing
zijn.Op grond van bijzondere redenen kan bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur voor een andere regeling of op bepaalde onderdelen een afwijkende
regeling van de arbeidsvoorwaarden worden gekozen.Mijn keuze ten aanzien van de positionering van het personeel in de verzelfstandigde
situatie sluit aan bij de aanbevelingen die zijn neergelegd in de rapportage
«Verantwoord Verzelfstandigen» van de Commissie Sint. HOOFDSTUK 6. FINANCIËLE EN FISCAAL ASPECTEN 6.1. De financiële positie van StaatsbosbeheerHet verzelfstandigde Staatsbosbeheer zal de komende jaren voor een belangrijk
deel afhankelijk blijven van de geldmiddelen die de minister op basis van
het tussen hem en de directeur van Staatsbosbeheer jaarlijks te maken afspraken
beschikbaar stelt.Voorts zal Staatsbosbeheer gelden verkrijgen uit onder meer inkomsten
uit verkoop van hout en andere natuurprodukten, inkomsten uit ingebruikgevingen
als erfpacht, pacht en huur, schenkingen, erfstellingen en legaten. Daarnaast
kunnen andere inkomsten voortvloeien uit werkzaamheden als bedoeld in artikel
3, zesde lid, die Staatsbosbeheer voor derden verricht.Geraamd wordt dat Staatsbosbeheer in ieder geval de met de verzelfstandiging
gemoeide structurele meerkosten (met name in verband met verzekeringen), welke
naar verwachting op jaarbasis circa 1 miljoen zullen bedragen, zal kunnen
opvangen via extra inkomsten en het doorvoeren van efficiëntieverbeteringen.
Daarnaast zullen naar verwachting op structurele basis enkele miljoenen aan
extra inkomensten kunnen worden gegenereerd. Overigens wordt erop gewezen
dat met name thans nog slechts een ruwe schatting kan worden gegeven van die
extra inkomsten vanwege de onzekerheid omtrent de omvang van het effect in
financiële zin voor Staatsbosbeheer van zijn sterkere herkenbaarheid
en gewijzigde «imago» na verzelfstandiging. Na evaluatie van het
functioneren van het verzelfstandigde Staatsbosbeheer zal uiteraard een hardere
«raming» van de extra inkomsten kunnen worden opgesteld.Staatsbosbeheer heeft de bevoegdheid financiële reserves te vormen,
met dien verstande dat de minister hieraan op grond van artikel 18, vierde
lid, een maximum kan verbinden. De inkomsten van Staatsbosbeheer, omtrent
het gebruik waarvan voorwaarden zijn gesteld (met name zal zich dit voordoen
bij schenkingen, erfstellingen en legaten), zullen overigens los van de overige,
niet gebruiksgebonden, inkomsten worden beheerd. In beginsel zag voor de gebruiksgebonden
inkomsten geen maximumreserveringsbedrag worden vastgesteld en zag van de
bevoegdheid als bedoeld in artikel 18, vierde lid, slechts gebruik gemaakt
worden voor zover dit om de niet gebruiksgebonden inkomsten gaat.Het wetsvoorstel sluit – in lijn met de rapportage «Verantwoord
verzelfstandigen» van de commissie Sint – het aangaan van leningen
door Staatsbosbeheer uit, met dien verstande dat deze dienst wel bevoegd is
ter overbrugging van tijdelijke kastekorten bij een kredietinstelling tijdelijke
kredieten in rekening-courant opnemen (artikel 18, vijfde lid) . Voor wat
betreft de tijdelijkheid van de kredieten wordt gedacht aan een periode van
circa drie maanden.In paragraaf 4.2. van deze memorie van toelichting heb ik voorts aangegeven
dat op basis van de tussen Staatsbosbeheer en de minister te maken afspraken
de te realiseren beleidsdoelstellingen en met behulp van normkosten tevens
het lumpsum-bedrag voor de door de minister daarvoor beschikbaar te stellen
geldmiddelen zal worden bepaald.Daarnaast vindt rekening en verantwoording van de uitgaven plaats via
de planning- en controlcyclus, die met name in paragraaf 4.3 is toegelicht.De roerende en onroerende zaken die eigendom zijn van de Staat der Nederlanden
en thans in gebruik zijn bij Staatsbosbeheer alsmede de met de op het moment
van verzelfstandiging openstaande vorderingen en schulden en de overige activa
en passiva gaan te zamen over op de nieuwe rechtspersoon. Een en ander zal worden bepaald door de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij in overeenstemming met de Minister van Financiën. De overdracht
van de onroerende en roerende zaken zal om niet geschieden. De waarde van
de daarvoor in aanmerking komende onroerende zaken zal in overeenstemming
met de Minister van Financiën worden vastgesteld en in de openingsbalans
zichtbaar worden gemaakt.De gebouwen die de Rijksgebouwendienst in beheer heeft en waarvan Staatsbosbeheer
gebruik maakt, zullen niet aan Staatsbosbeheer in eigendom worden overgedragen.
Staatsbosbeheer maakt thans slechts op beperkte schaal gebruik van de gebouwen
van de Rijksgebouwendienst.Het ligt in de bedoeling dat Staatsbosbeheer zich op termijn uit die gebouwen
zal terugtrekken. 6.2. De financiële gevolgen voor de rijksoverheidZoals in hoofstuk 6.1 van deze memorie reeds werd opgemerkt, zal het extern
verzelfstandigen van Staatsbosbeheer tot gevolg hebben dat voor een beperkt
bedrag sprake zal zijn van structurele meerkosten. Vanwege de verwachte extra
inkomsten, enkele miljoenen op jaarbasis, zal per saldo de verzelfstandiging –
bij een gelijkblijvend te beheren areaal – naar verwachting leiden tot
een «besparing» op de rijksmiddelen van enkele miljoenen.In hoeverre ook daadwerkelijk in de toekomst sprake zal zijn van een lagere
rijksbijdrage aan Staatsbosbeheer dan thans is uiteraard afhankelijk van de
ontwikkelingen met betrekking tot de omvang van het door Staatsbosbeheer te
beheren areaal, een en ander zoals voortvloeit uit het inhoudelijke beleid
van de minister ten aanzien van natuur, bos en recreatie.In financieel-technische zin heeft het verzelfstandigen van Staatsbosbeheer
tot gevolg dat de uitgaven en inkomsten van de huidige dienst worden geclusterd
tot één bedrag ten behoeve van Staatsbosbeheer op de Rijksbegroting
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij .Op het moment van de overdracht van de roerende en onroerende zaken van
de Staat der Nederlanden naar Staatsbosbeheer zullen de kosten die verbonden
zijn aan de inschrijving van de overdracht van de registerzaken in de openbare
registers, ten laste van de begroting van het Ministerie van het Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij komen.Na het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet zullen tevens alle kosten
die samenhangen met de aankoop en levering (bijvoorbeeld aankoop-, taxatie-,
notaris- en inmetingskosten) van beheersobjecten eveneens ten laste van de
begroting van dat ministerie worden gebracht. 6.3. Fiscale gevolgenMede namens de Staatssecretaris van Financiën merk ik het volgende
op omtrent de fiscale gevolgen van de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer. VennootschapsbelastingStaatsbosbeheer zal worden ingebracht in een apart bij wet tot stand te
brengen zelfstandig bestuursorgaan met publiekrechtelijke rechtspersoonlijkheid.
De bij wet aan Staatsbosbeheer opgedragen taken zijn van publiekrechtelijke
aard. Volgens artikel 2, eerste lid, onderdeel f, van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 zijn slechts bepaalde ondernemingen van publiekrechtelijke
rechtspersonen belastingplichtig. De belastingplichtige ondernemingen worden
opgesomd in het derde lid van dat artikel. De in artikel 3, eerste en tweede
lid, van het wetsvoorstel opgenomen taken van Staatsbosbeheer vallen buiten
het bestek van die opsomming. De conclusie is dat er geen belastingplicht
voor de vennootschapsbelasting ontstaat voor de bij of krachtens de hiervoor
bedoelde bepaling aan Staatsbosbeheer opgedragen taken.Bij verzelfstandiging van overheidstaken is het fiscale beleid voor de
vennootschapsbelasting er in het algemeen op gericht het in het kader van
de verzelfstandiging op te richten lichaam zoveel mogelijk marktconform te
behandelen. Dit brengt mee dat het lichaam bij de instellingswet subjectief
belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting wordt gemaakt indien dit
niet reeds uit de bepalingen van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969
zelf voortvloeit.Bij de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer is er om praktische overwegingen
vanaf gezien Staatsbosbeheer voor de bij artikel 3, eerste en tweede lid,
van het wetsvoorstel opgedragen taken, subjectief belastingplichtig te maken
voor de vennootschapsbelasting. De overweging hierbij is geweest dat het lichaam
voor deze taken weliswaar in concurrentie treedt met ondernemingen van natuurlijke
personen of lichamen als bedoeld in artikel 2, eerste lid, onderdeel a, b
of c, van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969, die zich eveneens bezighouden
met beheer en instandhouding van bossen, houtopstanden e.d. , maar dat gezien
de wijze van financiering krachtens artikel 18 van het wetsvoorstel en de
daarop in paragraaf 4.2. van deze memorie van toelichting gegeven uitleg,
door Staatsbosbeheer geen winst zal worden nagestreefd en waarschijnlijk ook
niet zal worden behaald.Zoals voorts uit artikel 3, zesde lid, van het wetsvoorstel blijkt, kan
Staatsbosbeheer tegen betaling ook andere werkzaamheden uitvoeren dan die
welke rechtstreeks voortvloeien uit de wettelijk opgedragen taken. Indien
dergelijke activiteiten een zodanige omvang gaan aannemen dat sprake is van
het drijven van een onderneming, komt artikel 2, derde lid, van de Wet op
de vennootschapsbelasting 1969, weer in beeld. Bezien zal dan moeten worden
of de onderneming in fiscale zin die Staatsbosbeheer dan drijft, valt onder
de opsomming in artikel 2, derde lid, van die wet. Is dit het geval, dan wordt
Staatsbosbeheer (het zelfstandig bestuursorgaan) voor die onderneming in de
heffing van de vennootschapsbelasting betrokken.Gezien de aard van de directe ondernemingen van publiekrechtelijke rechtspersonen –
het gaat hierbij om landbouw-, mijnbouw-, handels-, nijverheids- en vervoersbedrijven
alsmede bouwkassen – is het niet waarschijnlijk dat artikel 2, derde
lid, van de Wet op de venootschapsbelasting 1969 van toepassing zal zijn op
de niet wettelijke taken die Staatsbosbeheer zal gaan verrichten. OmzetbelastingTot het tijdstip van verzelfstandiging is Staatsbosbeheer, als onderdeel
van de Staat der Nederlanden, ondernemer in de zin van de Wet op de omzetbelasting
1968. In de verzelfstandigde situatie zal Staatsbosbeheer dezelfde taken blijven
uitoefenen als voor het tijdstip van verzelfstandiging. Voor wat betreft de
omzetbelasting treedt ten opzichte van de situatie voor de verzelfstandiging
derhalve geen wijziging op. Evenals voorheen moet over onder meer de houtverkopen
omzetbelasting worden afgedragen en kan de voorbelasting die betrekking heeft
op niet-vrijgestelde prestaties daarop in mindering worden gebracht. In geval
Staatsbosbeheer andere bedrijfsactiviteiten zou gaan uitvoeren, dient te worden
bezien of die activiteiten belast zijn met omzetbelasting of niet. OverdrachtsbelastingKrachtens de Wet op belastingen van rechtsverkeer wordt overdrachtsbelasting
geheven terzake van de verkrijging van in Nederland gelegen onroerende zaken
of van rechten waaraan deze zijn onderworpen.Voor zover op het tijdstip van verzelfstandiging aan Staatsbosbeheer de
hiervoor bedoelde zaken of rechten worden overgedragen, blijft ingevolge het
vierde lid van artikel 30 heffing van overdrachtsbelasting terzake van die
verkrijging achterwege.Na de verzelfstandiging zal Staatsbosbeheer bij de verkrijging van bedrijfsondersteunende
onroerende zaken overdrachtsbelasting zijn verschuldigd. De verkrijging door
Staatsbosbeheer van objecten die niet als bedrijfsondersteunend kunnen worden
aangemerkt wordt op grond van artikel 26 vrijgesteld van overdrachtsbelasting.Overigens zou – ook thans – op verzoek onder voorwaarden (instandhoudingsverplichting)
over verkrijgingen van natuurschoon alsmede over verkrijgingen van bepaalde
daarop aanwezige bedrijfsondersteunende onroerende zaken geen overdrachtsbelasting
verschuldigd zijn op grond van het bepaalde in punt 16 van de resolutie van
27 december 1988, nr. IB 1988/1084 (Infobulletin 89/113, PW 19655) juncto
de beleidspublicatie Infobulletin nr. 91/543 (PW 20 035). Successie- en schenkingsrechtenTen aanzien van successie- en schenkingsrechten zal Staatsbosbeheer op
gelijke wijze worden behandeld als de particuliere terreinbeherende natuurbeschermingsorganisaties. HOOFDSTUK 7. EIGENDOMMet betrekking tot onroerende zaken die aan de Staat toebehoren, kunnen
twee vormen van beheer worden onderscheiden, te weten het materieel beheer
en het privaatrechtelijk beheer. Deze twee vormen te samen het volledig beheer.Als hoofdregel geldt in de praktijk dat het materieel beheer in beginsel
wordt gevoerd door de dienst die valt onder de verantwoordelijkheid van de
minister die het beheer rechtstreeks aangaat. Het privaatrechtelijk beheer,
dat mede de bevoegdheid tot het verrichten van privaatrechtelijke rechtshandelingen
omvat, wordt in beginsel door de dienst Domeinen gevoerd.Voor Staatsbosbeheer bestaat thans een uitzondering op deze hoofdregel.
Deze dienst voert het volledig beheer, zij het dat voor een beperkt aantal
rechtshandelingen, waaronder vervreemding van onroerende zaken, de instemming
van de Minister van Financiën is vereist.Staatsbosbeheer bekleedt deze positie als enige rijksdienst naast de dienst
Domeinen.Deze positie is reeds sedert 1927 gebaseerd op de gedachte dat het privaatrechtelijk
beheer zo nauw met het materieel beheer is verbonden, dat Staatsbosbeheer
teneinde het materieel beheer te kunnen realiseren, tevens over de bevoegdheid
tot voeren van het privaatrechtelijk beheer beschikt.In het verzelfstandigingsproces is de huidige positie van Staatsbosbeheer,
waaronder de positie met betrekking tot het materieel en privaatrechtelijk
beheer als uitgangspunt genomen.Ten einde tot een keuze te komen of objecten na verzelfstandiging in eigendom
van Staatsbosbeheer of in eigendom van de Staat dienen te blijven, is na een
eerste selectie een tweetal «modellen» getoetst aan de criteria
van de operatie grote efficiency, te weten doelmatigheid en bestuurlijke stroomlijning.De modellen betreffen:I. De overdracht van eigendom van de roerende en onroerende zaken van
de Staat aan Staatsbosbeheer.II. De eigendom blijft bij de Staat, waarbij bij de Staat (in casu Domeinen)
het volledige beheer wordt ondergebracht.Vanwege de onlosmakelijke samenhang tussen privaatrechtelijk en materieel
beheer is een splitsing (materieel beheer bij een dienst van het Ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en privaatrechtelijk beheer bij de
dienst Domeinen) niet wenselijk geacht. Geconcludeerd is dat de positie van eigenaar voor Staatsbosbeheer in feite
een logische en noodzakelijke situatie is in het licht van de eerdergenoemde
redenen voor externe verzelfstandiging van Staatsbosbeheer. In dit verband
wordt gewezen op het feit dat één van de elementen uit de voor
participatie van de maatschappij noodzakelijke eigen, aantrekkelijke, identiteit,
nu juist de zo groot mogelijke «eigen» zeggenschap over de te
beheren objecten is. Daarnaast doet de positie van Staatsbosbeheer als eigenaar
het meest recht doet aan eerder genoemde criteria van de operatie grote efficiency.Staatsbosbeheer zal – evenals in de huidige situatie – na
verzelfstandiging dienen te beschikken over de bevoegdheid om zowel objecten
te verwerven als te vervreemden alsmede om objecten in erfpacht, pacht of
huur uit te geven. Vervreemding van objecten en onroerende zaken zal geschieden
in overeenstemming met de Minister van Financiën (artikel 3, vijfde lid).Vervreemding van objecten die niet louter uit beheersmatige overwegingen
zijn verworven, zal eveneens de instemming van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij behoeven (artikel 3, vierde lid).De overdracht van objecten aan Staatsbosbeheer zal leiden tot een doorzichtige
structuur, waarbij bevoegdheden en verantwoordelijkheden in één
hand komen, en, gezien de huidige praktijk, in feite in één
hand blijven. HOOFDSTUK 8. RECHTSBESCHERMING EN OPENBAARHEIDSlechts voor zover Staatsbosbeheer optreedt als zelfstandig bestuursorgaan
en handelingen verricht waartegen bezwaar en beroep openstaat, is de Algemene
wet bestuursrecht van toepassing.Het ligt in de bedoeling Staatsbosbeheer onder de werking van de Wet openbaarheid
van bestuur en de Wet Nationale ombudsman te brengen.Met name gelet op vorenbedoelde mogelijkheden, alsmede gezien het belang
van Staatsbosbeheer bij een goede relatie met «de burger» wordt
het niet nodig geacht in het wetsvoorstel regels te stellen omtrent de wijze
waarop Staatsbosbeheer eventuele klachten zal dienen af te handelen. HOOFDSTUK 9. ADVIES ALGEMENE REKENKAMEROver het wetsvoorstel is advies uitgebracht door de Algemene Rekenkamer
(advies van 9 december 1993, kenmerk 1050 R). De Algemene Rekenkamer adviseert een bepaling op te nemen waarin de minister
de bevoegdheid wordt toegekend om nadere regels te stellen met betrekking
tot het financieel beheer.Naar aanleiding hiervan is in het wetsvoorstel geregeld dat de minister
de bevoegdheid heeft om regels te sterven omtrent het te voeren financieel
beheer en de verantwoording daarover (artikel 21, zesde lid).Voorts acht de Algemene Rekenkamer een bepaling noodzakelijk waarbij de
departementale accountantsdienst van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij reviewrechten krijgt, indien de controle van Staatsbosbeheer zou
worden opgedragen aan een openbaar accountantskantoor. In artikel 22, vierde
lid, van het wetsvoorstel wordt hierin voorzien. Dit artikellid biedt de accountantsdienst
van mijn ministerie tevens een reviewrecht in geval de controle van jaarrekening
zou worden uitgevoerd door een departementale accountantsdienst.Tenslotte beveelt de Algemene Rekenkamer aan de memorie van toelichting
op een tweetal punten te verduidelijken.Naar aanleiding van de aanbeveling tot verduidelijking van het traject
rond de jaarlijkse afspraken tussen de minister en Staatsbosbeheer is in paragraaf
4.2 daarop uitvoeriger ingegaan. Aan de aanbeveling tot verduidelijking van
het karakter van de voortschrijdende meerjarenplanning in relatie tot het
ondernemingsplan, behoeft geen gevolg te worden gegeven, aangezien het wetsvoorstel
en deze memorie van toelichting niet meer in een voortschrijdende meerjarenplanning
voorzien. HOOFDSTUK 10. DE ARTIKELEN Artikel 3Dit artikel beschrijft de taken en doelstelling van Staatsbosbeheer. Staatsbosbeheer is belast met het beheer van objecten, als bedoeld in
artikel 1, onder e van het wetsvoorstel. In de praktijk moet hierbij met name
gedacht worden aan terreinen, daaronder begrepen natuurterreinen, landschapselementen,
wateren, bossen en andere houtopstanden, alsmede de op die gronden gelegen
opstallen en objecten (bijvoorbeeld landhuizen, schuren, wegen en paden),
die van belang zijn of van potentiëel belang zijn om hun natuurwetenschappelijke,
bosbouwkundige, landschappelijke, archeologische, aardkundige, cultuur-historische
of recreatieve betekenis, dan wel de met die waarden verband houdende bestaande
of potentieel aanwezige (natuur)educatieve mogelijkheden. Onder bosbouwkundige
waarden wordt mede begrepen de produktie van hout.Staatsbosbeheer is bij het beheer van die objecten te allen tijde gebonden
aan het terzake van de ontwikkeling of instandhouding van vorenbedoelde waarden
door de minister geformuleerde beleid. Dit beleid is thans met name verwoord
in het Structuurschema Groene Ruimte (Kamerstukken II, 1993/94, 22 880,
nr. 3a), het Natuurbeleidsplan (Kamerstukken II, 1989/90, 21 149, nr. 3),
het Bosbeleidsplan (Kamerstukken II, 1993/94, 23 565, nr. 1), de nota
Kiezen voor Recreatie (Kamerstukken II, 1992/93, 22 990, nr. 2) en de
nota Landschap (Kamerstukken II, 1992/93, 22 881, nr. 1) .Ten behoeve van het beheer van de objecten zal Staatsbosbeheer bevoegd
zijn alle goederen te verkrijgen en te vervreemden, alsmede alle andere handelingen
te verrichten die voor een goede vervulling van zijn taak noodzakelijk zijn. In het kader van de uitvoering van zijn beheerstaak is het overigens ook
mogelijk dat Staatsbosbeheer een object verwerft uit louter beheersmatige
overwegingen. Het gaat dan om het verkrijgen van een object dat als zodanig
geen instrument vormt voor de realisering van beleidsdoelstellingen, maar
dat een nuttige functie kan vervullen voor het beheer van objecten waarmee
wel wordt beoogd beleidsdoelstellingen te realiseren. Het zal in de praktijk
gaan om terreinen van beperkte omvang. In dit verband kan bijvoorbeeld worden
gedacht aan een kleine oppervlakte grond die wordt verworven teneinde de bereikbaarheid
van een gebied dat Staatsbosbeheer beheert, te verbeteren. Verbetering van
de bereikbaarheid van een gebied, brengt in beginsel met zich dat het beheer
van dat gebied goedkoper wordt. Ook thans worden dergelijke objecten verworven.Met de beschreven taken en doelstelling van Staatsbosbeheer wordt geen
verandering beoogd ten opzichte van het huidige takenpakket van Staatsbosbeheer.De objecten die Staatsbosbeheer beheert ten einde de in het eerste lid
van artikel 3 omschreven taak te realiseren, worden thans op instigatie van
de betrokken beleidsdirectie van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij door het Bureau Beheer Landbouwgronden aangekocht en vervolgens
geleverd aan en op naam gesteld van de Staat (Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij, Staatsbosbeheer), dan wel in het kader van de realisering van
Landinrichtingsprojecten aan Staatsbosbeheer toebedeeld.Daarnaast vinden ter uitvoering van de zogenaamde groenakkoorden overdrachten
van beheer plaats van de dienst Domeinen naar Staatsbosbeheer.Ook in deze situatie wordt geen verandering beoogd. Ten einde Staatsbosbeheer
in een verzelfstandigde situatie de juridische bevoegdheid te geven deze objecten
ook daadwerkelijk in eigendom te aanvaarden, is dit uitdrukkelijk in het eerste
lid als taak van Staatsbosbeheer opgenomen.In geval Staatsbosbeheer ten aanzien van een bepaald object de doelstelling
niet (meer) kan bereiken waarmee het destijds is verworven, dient uiteraard
de mogelijkheid te bestaan het betreffende object af te stoten. Artikel 3
biedt die mogelijkheid. Indien sprake is van de vervreemding van een object
dan is voorafgaande goedkeuring van de Minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij benodigd, tenzij sprake is van een object dat louter is verkregen
met het oog op een doelmatig beheer van een ander object. De Minister van
Financiën dient daarnaast vooraf zijn goedkeuring te verlenen aan de
vervreemding van alle onroerende zaken, waartoe ook alle objecten behoren.In het kader van het beheer van objecten kunnen diverse «bijprodukten»
ontstaan of kunnen door Staatsbosbeheer bepaalde «nevendiensten»
worden aangeboden. Hierbij kan met name gedacht worden aan de verkoop van
hout en het tijdelijk in gebruik geven van gronden voor bijvoorbeeld beweiding.
Met die bijprodukten en nevendiensten begeeft Staatsbosbeheer zich «op
de markt». Van enig concurrentievervalsend risico van belang zal daarbij
in de praktijk geen sprake zijn. Immers, uitvloeisel van de taakopdracht van
Staatsbosbeheer, in het licht van de doelstelling van de verzelfstandigingsoperatie,
te weten het leveren van een beter produkt tegen lagere kosten voor het Rijk,
is dat Staatsbosbeheer ook de «bijprodukten» en «nevendiensten»
zo duur mogelijk dient af te zetten en in ieder geval ernaar dient te streven
de kostprijs van ook die produkten en diensten «terug te verdienen».Omdat het hier echter produkten en diensten betreft waarop de inspanningen
van Staatsbosbeheer niet gericht zijn, zal de kostprijs in het algemeen
hoger liggen dan die van de gespecialiseerde aanbieders van dergelijke produkten
en diensten. Voor concurrentievervalsing hoeft in die gevallen dan niet te
worden gevreesd.Naast de taken, bedoeld in het eerste lid, kan de minister andere taken
aan Staatsbosbeheer opdragen. Het zal hier in het algemeen activiteiten betreffen
die niet altijd direct verband houden met het beheer van de bij Staatsbosbeheer
in beheer zijnde objecten, doch waarvan wel gebruik gemaakt wordt van de bij
Staatsbosbeheer aanwezige kennis, ervaringen en mogelijkheden.Ook thans reeds voert Staatsbosbeheer een aantal taken uit in opdracht
van de minister zonder dat een rechtstreekse relatie bestaat met de in artikel
3, eerste lid beschreven taakopdracht. Voorbeelden daarvan zijn het onderzoek
naar bosreservaten, de bijdrage van Staatsbosbeheer aan het vitaliteitsonderzoek
van het Nederlandse bos, de organisatie van de Nationale Boomfeestdag en internationale
samenwerking.Behalve taken die Staatbosbeheer bij wet dan wel afzonderlijk door de
minister krijgt opgedragen, kan Staatsbosbeheer ook zelf het initiatief nemen
om bepaalde activiteiten op te pakken. Op deze activiteiten ziet artikel 3,
zesde lid. Met name ook gelet op concurrentie-overwegingen is voor het door
Staatsbosbeheer ondernemen van die activiteiten voorzien in een zware procedure:
de raad van beheer dient hiervoor goedkeuring te verlenen, welke goedkeuring
alleen dan wordt verleend indien de minister daartegen geen bezwaar heeft
(artikel 8, tweede en derde lid).Ook bij activiteiten die op artikel 3, zesde lid, zijn gebaseerd zal geen
sprake kunnen zijn van «wezensvreemde» activiteiten. Het zal ook
daar uitsluitend handelen om werkzaamheden waarbij de kennis en ervaring van
Staatsbosbeheer, opgedaan bij het door Staatsbosbeheer uit hoofde van artikel
3, eerste lid, opgedragen beheer, gebruikt wordt. In dit verband kan gedacht
worden aan de sinds jaren uitgevoerde bemiddeling door Staatsbosbeheer bij
de aankoop van (kwaliteits)plantsoen door met name andere overheidsdiensten.
Een ander voorbeeld betreft het adviseren op bijvoorbeeld het gebied van het
hoogveenbeheer in Ierland.Met de in het tweede en zesde lid van artikel 3 bedoelde mogelijkheden
wordt overigens niet beoogd verandering te brengen in de huidige praktijk. Artikelen 4 tot en met 14Het verzelfstandigde Staatsbosbeheer krijgt een directeur, een raad van
beheer en een raad van advies. De directeur is belast met de dagelijkse leiding
van de organisatie.De dagelijkse leiding van Staatsbosbeheer komt aldus in handen te liggen
van één persoon. Hiermee wordt voortborduurd op de huidige situatie
waarin eveneens sprake is van een eenhoofdige directie. Gelet op enerzijds
het feit dat deze constructie in de huidige situatie voldoet en anderzijds
Staatsbosbeheer de opdracht heeft efficiënt en effectief te werken, met
name ook in het licht van zijn financiering, is wijziging van de bestaande
situatie niet wenselijk geacht.De raad van beheer krijgt met name een toezichthoudende rol toegedeeld,
vergelijkbaar met de rol van de raad van commissarissen bij een grote vennootschap.Aan de goedkeuring van de raad van beheer zijn in ieder geval onderworpen
de besluiten van de directeur tot vaststelling van de documenten,
onderscheidenlijk het verrichten van handelingen, genoemd in het tweede lid
van artikel 8.De raad zal daarnaast de voorzitter en andere leden van de raad van advies
benoemen, schorsen en ontslaan.Bij door de raad van beheer vast te stellen reglement zal de werkwijze
van zowel de raad van beheer als de raad van advies worden vastgesteld en
zal worden bepaald welke andere besluiten van de directeur de goedkeuring
van de raad behoeven.Richtsnoer voor de raad is het belang van de behoorlijk vervulling van
de taken van Staatsbosbeheer.De raad van beheer zal bestaan uit ten minste drie en ten hoogste vijf
leden, een voorzitter daaronder begrepen.De raad van beheer wordt samengesteld uit een aantal onafhankelijke deskundige
leden. Om hun onafhankelijkheid te garanderen, zullen de deskundige leden
op persoonlijke titel worden benoemd. De raad van beheer zal zodanig worden
samengesteld dat naast deskundigheid op het gebied van de algemene bedrijfsvoering
ook deskundigheid op het gebied van politieke en bestuurlijke verhoudingen
is vertegenwoordigd.De raad van advies ten slotte zal in algemene zin en op landelijk niveau
de directeur adviseren om hem zoveel mogelijk het inzicht te bieden in de
wensen en inzichten van «de gebruiker» van door Staatsbosbeheer
beheerde objecten. In die raad zullen dan ook de verschillende gebruikersdisciplines
op evenwichtige wijze zijn vertegenwoordigd. Bij deze disciplines kan bijvoorbeeld
gedacht worden aan natuurpachters, onderzoekers op het gebied van natuur,
archeologen, recreanten etcetera. Uitgangspunt is in ieder geval dat de raad
breed is samengesteld teneinde de produkten, onderscheidenlijk de diensten
van Staatsbosbeheer zo goed mogelijk op de wensen van «de klant»
te doen aansluiten.Vanwege de beoogde brede samenstelling is in het wetsvoorstel dan ook
niet voorzien in een maximaal aantal leden.Omdat sprake zal zijn van advisering die niet primair is gericht op het
beheer van concrete objecten, maar tot doel heeft in algemene zin de directeur
een zo goed mogelijk inzicht in de doelgroep van Staatsbosbeheer te verschaffen,
ligt het voor de hand dat in de raad met name ook landelijke organisaties
van gebruikers zitting zullen hebben. In het wetsvoorstel is dan ook niet
voorgeschreven dat de leden van de raad van advies op persoonlijke titel zitting
hebben.De voorzitter en andere leden worden benoemd door de raad van beheer voor
een termijn van 2 jaar. Zij kunnen éénmaal worden herbenoemd.
Met deze beperkte zittingsduur is beoogd de participatie «als gebruikersdeskundige»
te waarborgen en te voorkomen dat het betreffende lid, vanwege langdurige
deelname in de raad van advies, de belangen en inzichten van «de gebruiker»
ontgroeid. Artikelen 21 en 22De voorschriften in titel 9 van Boek 2 van het burgerlijk Wetboek zijn
voor de inrichting van het financieel verslag en het verslag van de werkzaamheden,
het gevoerde beleid in het algemeen en de doelmatigheid en doeltreffendheid
van de werkwijze in het bijzonder (het jaarverslag) voor het belangrijkste
deel van overeenkomstige toepassing verklaard. Daarin worden voorschriften
gegeven omtrent de inrichting van de jaarrekening, de balans, de winst- en
verliesrekening en de toelichting daarop, de grondslagen van waardering en
van bepaling van het resultaat en het jaarverslag. Artikel 25In artikel 25 wordt de Boswet gewijzigd. Deze wijzigingen houden verband
met het feit dat Staatsbosbeheer niet meer belast is met taken met betrekking
tot beleidsvorming, waarin de Boswet voorziet.In hoofdstuk 1 van de memorie heb ik reeds vermeld dat in 1988 een splitsing
van de beleid en uitvoering op het terrein van de bos- en landschapsbouw heeft
plaatsgevonden door instelling van een tweetal nieuwe directies, waaronder
Staatsbosbeheer.Deze reorganisatie heeft zijn beslag gekregen in de bekendmaking van de
toenmalige minister van Landbouw en Visserij van 18 augustus 1988 (Stcrt.
163). Ingevolge de bekendmaking is met ingang van 1 september 1988 Staatsbosbeheer
belast met het beheer van Staatsbossen en Staatsnatuurterreinen van het Ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en de Directie Bos- en Landschapsbouw
(heden de Directie Natuurbeheer) met aangelegenheden met betrekking tot de
instandhouding en ontwikkeling van bos en met betrekking tot de landschapsbouw.Ten aanzien van deze bekendmaking is in de uitspraak van het College van
het Beroep voor het bedrijfsleven, d.d. 16 januari 1990, no. 89/0445/71/037,
evenwel geoordeeld dat deze geen wettelijke grondslag biedt voor overdracht
van ingevolge de Boswet aan de directeur van Staatsbosbeheer toegekende bevoegdheden
aan de directeur Bos- en Landschapsbouw.Als gevolg van de uitspraak van het college heeft genoemde bekendmaking
geen rechtskracht. De directeur van Staatsbosbeheer zou zonder wijziging van
de Boswet verantwoordelijk blijven voor de uitoefening van de aan hem toegekende
taken en bevoegdheden.De voorgestelde wijzigingen voorzien erin dat de taken en bevoegdheden
die op grond van de Boswet aan de directeur van Staatsbosbeheer zijn toegekend
komen te berusten bij de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.
Uiteraard kan de minister besluiten de verschillende in de Boswet aan hem
toegekende taken en bevoegdheden niet zelf uit te oefenen door deze op zijn
beurt te mandateren. Artikel 26Tot het tijdstip van verzelfstandiging is de verkrijging van onroerende
zaken ten behoeve van Staatsbosbeheer vrijgesteld van overdrachtsbelasting
op grond van artikel 15, eerste lid, onderdeel c van de Wet op belastingen
van rechtsverkeer.Aan artikel 15 van de Wet op belasting van rechtsverkeer wordt een nieuw
onderdeel toegevoegd om de vrijstelling voor de verkrijging van onroerende
zaken ten behoeve van Staatsbosbeheer in de verzelfstandigde situatie te continueren.
De vrijstelling heeft betrekking op de verkrijging van de in artikel 1 omschreven
objecten. Artikel 27Bij de eerste benoeming van de directeur zal nog geen toepassing kunnen
worden gegeven aan de voordrachtsregeling in artikel 14. Artikel 28Krachtens dit artikel gaan de ambtenaren die op het tijdstip van inwerkingtreding
van de wet tot het personeel van het dienstonderdeel Staatsbosbeheer van het
Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij behoren, van rechtswege
over naar Staatsbosbeheer.Voor die ambtenaren vervallen tot de datum van overgang van het personeel
naar het verzelfstandigde Staatsbosbeheer de opgebouwde aanspraken
op de uitbetaling van vakantiedagen ingevolge artikel 24 van het Algemeen
Rijksambtenaren Reglement. De op het moment van inwerkingtreding van de wet
reeds bestaande aanspraken op de vakantiedagen als zodanig blijven uiteraard
wel bestaan. Met deze specifieke maatregel wordt voorkomen dat de Minister
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij als gevolg van de verzelfstandiging
van Staatsbosbeheer geconfronteerd zou kunnen worden met claims tot uitbetaling
van vakantiedagen omdat ten aanzien van de betreffende ambtenaren formeel
sprake zou zijn van beëindiging van een dienstverband bij het ministerie.
Beperking van dit «recht op uitbetaling» uit het Algemeen Rijksambtenaren
Reglement vindt zijn rechtvaardiging in het gegeven dat feitelijk de overgang
van personeel naar Staatsbosbeheer op dit punt geen wijziging in hun rechtspositie
tot gevolg heeft. Artikel 29Onder een overheidsorgaan in de zin van de Archiefwet 1995 wordt onder
andere begrepen een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht
is ingesteld. Aldus zal de Archiefwet 1995 ook van toepassing zijn op de organen
van het verzelfstandigde Staatsbosbeheer. Dit heeft bijvoorbeeld tot gevolg
dat de zorgdrager – de directeur van Staatsbosbeheer – verplicht
is tot het ontwerpen van een selectielijst en tot het overbrengen naar de
betreffende rijksarchiefplaats van de archiefbescheiden die niet voor vernietiging
in aanmerking komen en ouder zijn dan twintig jaar. Voorts heeft dit tot gevolg
dat de rijksarchiefdienst toezicht houdt op het beheer van de archiefbescheiden
gedurende de periode dat deze nog niet zijn overgebracht naar de betreffende
rijksarchiefbewaarplaats. Artikel 30Dit artikel regelt de overgang van vermogensbestanddelen van de Staat
naar Staatsbosbeheer. Hier toe behoren niet alleen roerende en onroerende
zaken, maar ook vorderingen en schulden en overige activa en passiva.De overgang vindt plaats onder algemene titel (tweede lid), hetgeen betekent
dat daarvoor niet telkens de in normale gevallen vereiste leveringshandelingen
nodig zijn. Wel is het van belang dat de overgang van eventuele over te dragen
registergoederen in de betrokken openbare registers wordt aangetekend. Daarop
ziet het derde lid van dit artikel. Het vierde lid bepaalt dat ter zake van de verkrijging van de vermogensbestanddelen
door Staatsbosbeheer op het tijdstip van inwerkingtreding van deze wet geen
overdrachtsbelasting is verschuldigd.Hoewel deze situatie zich naar verwachting niet zal voordoen, biedt het
vijfde lid een voorziening met betrekking tot de bij Staatsbosbeheer in eigendom
zijnde vermogensbestandelen indien de wet waarbij Staatsbosbeheer als zelfstandig
rechtspersoon is ingesteld, zou worden ingetrokken. Op het moment van intrekking
van die wet zullen de vermogensbestanddelen van Staatsbosbeheer over gaan
op de Staat.De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,J. J. van Aartsen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24622-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl