De kwaliteit van de VN als kanaal voor ontwikkelingssamenwerking; Brief minister met de notitie over de kwaliteit van de VN als kanaal voor ontwikkelingssamenwerking
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26714, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

10-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26714 nr. 1

03-09-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamINHOUDSOPGAVE Samenvatting1. inconsistent beleid van de lidstaten2. Het wereldwijde mandaat voor operationele activiteiten
van de VN is achterhaald.3. tekortschietend management van de organisaties4. te weinig samenwerking1. Inleiding 1.1. Achtergrond1.2. Terreinafbakening1.3. Opbouw van de notitie2. De rol van de VN in internationale ontwikkeling 2.1. De VN-conferenties van de jaren negentig2.2. Sterke en zwakke kanten van de VN2.3. Hervormingsmaatregelen2.4. Samenwerking met de Wereldbank2.5. Initiatief tot hervorming van de «Romeinse»
Instellingen3. De VN als kanaal voor ontwikkelingssamenwerking 3.1. Algemeen3.2. De Nederlandse inzet in de bestuursorganen3.3. De inzet van Nederland als donor van de VN-kanalen4. Appreciaties 4.1. Algemeen4.2. UN Development Programme (UNDP) 4.2.1. Feitelijke gegevens 4.2.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatie4.2.1.2. Werkwijze en activiteiten4.2.1.3. Financiële omvang en bijdragen4.2.1.4 Nederlandse positie in het bestuursorgaan4.2.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.2.2.1. Relevantie4.2.2.2. Doelmatigheid4.2.2.3. Sterkte-zwakte4.2.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteit4.2.3. Beleidsconclusies 4.3. United Nations Children's Fund (UNICEF) 4.3.1. Feitelijke gegevens 4.3.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatie4.3.1.2. Werkwijze en activiteiten4.3.1.3. Financiële omvang en bijdragen4.3.1.4. Nederlandse positie in het beheersorgaan4.3.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.3.2.1. Relevantie4.3.2.2. Doelmatigheid4.3.2.3. Sterkte-zwakte4.3.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteit4.3.3. Beleidsconclusies 4.4. United Nations Population Fund (UNFPA) 4.4.1. Feitelijke gegevens 4.4.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatie4.4.1.2. Werkwijze en activiteiten4.4.1.3. Financiële omvang en bijdragen4.4.1.4 Nederlandse positie in het bestuursorgaan4.4.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.4.2.1. Relevantie4.4.2.2. Doelmatigheid4.4.2.3. Sterkte-zwakte4.4.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteit4.4.3. Beleidsconclusies 4.5. United Nations Joint and Co-sponsored Programme on
Aids (UNAIDS) 4.5.1. Feitelijke gegevens 4.5.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatie4.5.1.2. Werkwijze en activiteiten4.5.1.3. Financiële omvang en bijdragen4.5.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaan4.5.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.5.2.1. Relevantie4.5.2.2. Doelmatigheid4.5.2.3. Sterkte-zwakte4.5.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteit4.5.3. Beleidsconclusies 4.6. United Nations Fund for Capital Development (UNCDF) 4.6.1. Feitelijke gegevens 4.6.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatie4.6.2. Werkwijze en activiteiten4.6.1.3. Financiële omvang en bijdragen4.6.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaan4.6.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.6.2.1. Relevantie4.6.2.2. Doelmatigheid4.6.2.3. Sterkte-zwakte /doeltreffendheid4.6.3. Beleidsconclusies 4.7. World Food Programme (WFP) 4.7.1. Feitelijke gegevens 4.7.1.1 Doelstelling en mandaat van de organisatie4.7.1.2. Werkwijze en activiteiten4.7.1.3. financiële omvang en bijdragen4.7.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaan4.7.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.7.2.1. Relevantie4.7.2.2. Doelmatigheid4.7.2.3. Sterkte-zwakte4.7.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteit4.7.3. Beleidsconclusies 4.8. Food and Agriculture Organization of the UN (FAO) 4.8.1. Feitelijke gegevens 4.8.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatie4.8.1.2. Werkwijze en activiteiten4.8.1.3. Financiële omvang en bijdragen4.8.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaan4.8.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.8.2.1. Relevantie4.8.2.2. Doelmatigheid4.8.2.3. Sterkte-zwakte4.8.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteit4.8.3. Beleidsconclusies 4.9. Internationale Labour Organization (ILO) 4.9.1. Feitelijke gegevens 4.9.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatie4.9.1.2. Werkwijze en activiteiten4.9.1.3. Financiële omvang en bijdragen4.9.1.4 Nederlandse positie in het bestuursorgaan4.9.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.9.2.1. Relevantie4.9.2.2. Doelmatigheid4.9.2.3. Sterkte-zwakte4.9.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteit4.9.3. Beleidsconclusies 4.10. World Health Organisation (WHO) 4.10.1. Feitelijke gegevens 4.10.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatie4.10.1.2. Werkwijze en activiteiten4.10.1.3. Financiële omvang en bijdragen4.10.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaan4.10.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.10.2.1. Relevantie4.10.2.2. Doelmatigheid4.10.2.3. Sterkte-zwakte4.10.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteit4.10.3. Beleidsconclusies 4.11. United Nations Education, Science and Cultural Organisation
(UNESCO) 4.11.1 Feitelijke gegevens 4.11.1.1 Doelstelling (en), mandaat van de organisatie4.11.1.2. Werkwijze en activiteiten4.11.1.3. Financiële omvang en bijdragen4.11.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaan4.11.2 Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.11.2.1. Relevantie4.11.2.2. Doelmatigheid4.11.2.3. Sterkte-zwakte4.11.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteit4.11.3. Beleidsconclusies4.12 International Fund for Agricultural Development (IFAD) 4.12.1. Feitelijke gegevens 4.12.1.1. Doelstelling en mandaat van de organisatie4.12.1.2. Werkwijze en activiteiten4.12.1.3. Financiële omvang en bijdragen4.12.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaan4.12.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.12.2.1. Relevantie4.12.2.2. Doelmatigheid(c) Beheer/accountability4.12.2.3. Sterkte-zwakte4.12.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteit4.1.2.3. Beleidsconclusies BIJLAGE AOverzicht van Nederlandse bijdragen aan de VN1. Verplichte contributies aan VN-organisaties (in miljoenen
guldens) 2. Vrijwillige bijdragen aan VN-organisaties (in miljoenen
guldens) a) apart in begroting vermeld 3. Extrabudgettaire bijdragen aan VN-organisaties (in
miljoenen guldens)BIJLAGE BDe Economische en Sociale Raad (ECOSOC)Gespecialiseerde OrganisatiesBIJLAGE C Toelichting op de financiële gegevens in de appreciatiesDe fondsen en programma'sDe gespecialiseerde organisaties
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26714Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 179 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 714De kwaliteit van de VN als kanaal voor ontwikkelingssamenwerkingnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 3 september 1999Ingevolge mijn toezegging van 3 december 1998 tijdens de behandeling van
het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voor het jaar 1999, stuur ik u hierbij
een notitie toe over de VN als kanaal voor ontwikkelingssamenwerking.De Minister voor Ontwikkelingssamenwerking,E. L. Herfkens INHOUDSOPGAVE Samenvatting3   1.Inleiding51.1. Achtergrond51.2. Terreinafbakening6 1.3. Opbouw van de notitie7   2.De rol van de VN in internationale ontwikkeling72.1. De VN-conferenties van de jaren negentig7 2.2.Sterke en zwakke kanten van de VN7 2.3. Hervormingsmaatregelen82.4. Samenwerking met de Wereldbank10 2.5. Initiatief
tot hervorming van de Romeinse Instellingen11    3.De
VN als kanaal voor ontwikkelingssamenwerking113.1. Algemeen113.2. De Nederlandse inzet in de bestuursorganen13 3.3.De inzet van Nederland als donor van de VN-kanalen14    4.Appreciaties164.1. Algemeen16 4.2.UN Development Programme
(UNDP)17 4.3.United Nations Children's Fund (UNICEF)234.4.United Nations Population Fund (UNFPA)28 4.5.United Nations Joint and Co-sponsored Programme on Aids (UNAIDS)314.6. United Nations Fund for Capital Development (UNCDF)354.7.World Food Programme (WFP)38 4.8.Food and
Agriculture Organization of the UN (FAO)43 4.9.International
Labour Organization (ILO)47 4.10.World Health Organisation
(WHO)51 4.11.United Nations Education, Science and Cultural
Organisation (UNESCO)55 4.12.International Fund for Agricultural
Development (IFAD)59    Bijlage A64 Bijlage
B66 Bijlage C68SamenvattingDeze notitie over de kwaliteit van VN-kanalen voor ontwikkelingssamenwerking
is één van drie notities over de kwaliteit van multilaterale
kanalen die zijn toegezegd tijdens de behandeling van de begroting van Buitenlandse
Zaken en Ontwikkelingssamenwerking in december 1998. De notitie bevat appreciaties
van de kwaliteit van UNDP, UNFPA, UNICEF, UNAIDS, UNCDF, WFP, FAO, ILO, WHO,
UNESCO en IFAD.De VN-organisaties zijn van groot belang voor ontwikkelingssamenwerking.
Ze zijn belangrijk als forum voor overleg en samenwerking en als uitvoerders
van projecten en programma's. In deze notities staat de VN als kanaal voor
ontwikkelingssamenwerking centraal. Multilaterale hulp is potentieel effectiever
dan bilaterale hulp door de schaalvoordelen die ermee kunnen worden bereikt
en door de vermindering van de beheers- last en het beslag op de capaciteit
van ontvangende landen. Gezien deze comparatieve voordelen ben ik van mening
dat meer gebruik moet wor- den gemaakt van de VN-kanalen voor ontwikkelingshulp.
Dat kan echter alleen als deze kanalen goed functioneren en dat is niet altijd
het geval.Het beeld dat naar voren komt uit de appreciaties van de kwaliteit van
de 11 VN-organisaties in deze notitie is wisselend. Alle organisaties hebben
een mandaat dat relevant is voor het bereiken van de internationaal overeengekomen
ontwikkelingsdoelstellingen en voor de Nederlandse OS-doelstellingen. De uitvoering
van dat mandaat is echter wisselend van kwaliteit, evenals de kwaliteit van
het management en beheer. Uitschie- ters naar boven zijn UNICEF, UNFPA, UNAIDS,
UNCDF en WHO. Minder goed presteren FAO, UNESCO en UNDP.Er zijn vier hoofdoorzaken aan te wijzen voor tekortkomingen in het functioneren
van de VN-organisaties. 1. inconsistent beleid van de lidstatenDe belangrijkste tekortkomingen in het functioneren van de VN-organisa-
ties zijn terug te voeren op de opstelling van de lidstaten. Er is te weinig
consistentie van beleid in eigen huis binnen de lidstaten. Daarnaast lopen
uiteraard de standpunten van lidstaten onderling uiteen. Het gevolg is weinig
slagvaardige en incoherente aansturing van de organisaties door de bestuursorganen.
Inconsistent optreden van lidstaten in de verschillende fora en als donoren
op landenniveau bevordert ook overlap en concurrentie zowel tussen de VN-organisaties
onderling als tussen de VN en de Wereldbank. Daarnaast moet worden geconstateerd
dat jarenlange reële nulgroei van begrotingen en teruglopende bijdragen
van donoren inmiddels leiden tot verschraling en verlies van kwaliteit zowel
in uitvoe- ring als in management en beheer. 2. Het wereldwijde mandaat voor operationele activiteiten
van de VN is achterhaald.Spreiding van de schaarse middelen over te veel landen leidt tot versnippering
en ineffectieve hulpprogramma's. Concentratie van middelen op een kleiner
aantal landen en invoering van criteria voor graduatie van landen die niet
langer in aanmerking komen voor hulpprogramma's is dringend nodig. 3. tekortschietend management van de organisatiesBij sommige organisaties was of is sprake van tekortschietend manage-
ment dat resulteert in onvoldoende prioriteitsstelling en inefficiënte
inzet van personeel en middelen. Hervormingsmaatregelen die zijn doorgevoerd door de Secretaris-Generaal van de VN alsmede wisselingen in
de top van WHO, ILO en zeer recent UNDP bieden uitzicht op verbetering. 4. te weinig samenwerkingDe samenwerking tussen de VN-instellingen en tussen de VN en de Wereldbank
moet verbeteren om de effectiviteit van de multilaterale inspanningen te verhogen.
Dit laatste vormt onderwerp van een speciaal onderzoek, waarover de Kamer
nog apart zal worden geïnformeerd.Nederland kan op al deze terreinen een bijdrage leveren aan de verbetering
van de kwaliteit van het functioneren van de VN-kanalen. In een aantal gevallen
kan dat heel gericht en concreet, in andere gevallen gaat het meer om het
steunen van veranderingsprocessen van lange adem.Coördinatie begint thuis. Betere afstemming tussen ambassades op
landenniveau en het departement, binnen het departement en tussen departementen
onderling moet leiden tot consistent beleid in alle fora en op alle niveaus.
Financieringsbeslissingen moeten sporen met het beleid. Als lid van deze bestuursorganen
zal Nederland zich ook inzetten voor een meer gecoördineerde inbreng
van gelijkdenkende landen. De Nederlandse ambassades zullen beter worden ingericht
om de (samen)werking van de multilaterale organisaties op landenniveau te
versterken en te beoordelen.Concreet zal Nederland zich in de bestuursorganen van de organisaties
inzetten om:1. het aantal landen dat in aanmerking komt voor VN-hulpprogramma's te
verminderen door concentratie op lage-inkomenslanden. Hiermee wordt versnippering
tegengegaan en invulling gegeven aan de motie Dijksma c.s. voor wat betreft
de VN-kanalen;2. «mission creep» tegen te gaan door concentratie op kernmandaten;3. goede afstemming te bevorderen zowel tussen VN-organisaties onderling
als tussen de VN en de Wereldbank, onder meer door coalitievorming met gelijkgezinde
landen;4. consistentie te bevorderen tussen beleidsbeslissingen en financieringsgedrag;5. veranderingsprocessen te steunen in VN-organisaties die de effectiviteit
moeten verhogen;6. waar nodig het principe van reële nulgroei te doorbreken voor
organisaties die succesvol hervormen.Als belangrijke donor van deze organisaties zal Nederland:1. goed functionerende organisaties blijven steunen met algemene vrijwillige
bijdragen of door financiering van partnershipprogramma's; 2. organisaties waar nieuw management een goed programma van hervormingen
kan overleggen, steunen, onder meer door een bijdrage te leveren aan transitieteams;3. vrijwillige bijdragen aan organisaties waarvan de kwaliteit als onvoldoende
wordt beoordeeld en waar geen of onvoldoende uitzicht bestaat op verbetering,
verminderen of stopzetten;4. meer aandacht richten op technische assistentieprogramma's, met name
in de gespecialiseerde organisaties, onder meer door gerichte financiering;5. sectorale co-financiering via goed functionerende VN-organisaties bevorderen
in de landen waarmee Nederland samenwerkt en waar nog geen directe sectorale
begrotingssteun kan worden gegeven;6. participeren in donorcoördinatie met VN-organisaties en coördinatie
tussen de VN en de Wereldbank op landenniveau actief bevorderen.Deze inzet wordt in de beleidsconclusies van de appreciaties uitgewerkt
voor de individuele organisaties. 1. Inleiding 1.1. AchtergrondTijdens de begrotingsbehandeling van Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking
voor het jaar 1999 heb ik uw Kamer een aantal notities toegezegd over de kwaliteit
van multilaterale kanalen voor ontwikkelingssamenwerking. Een notitie over
de kwaliteit van de Europese hulp is u reeds toegestuurd. Een notitie over
de kwaliteit van de Internationale Financiële Instellingen als kanaal
voor ontwikkelingshulp zal u nog toegaan. De notitie die nu voor u ligt bevat
appreciaties van de kwaliteit van de 11 grootste organisaties van de Verenigde
Naties die van belang zijn voor ontwikkelingssamenwerking. Deze organisaties zijn UNDP, UNFPA, UNICEF, UNAIDS, UNCDF, WFP, FAO, ILO,
WHO, UNESCO en IFAD. Deze organisaties zijn gekozen omdat ze alle een ontwikkelingsrelevant
mandaat hebben en de grootste ontvangers van Nederlandse OS-gelden in het
VN-systeem zijn, namelijk meer dan f 10 miljoen per jaar aan vrijwillige
bijdragen.De appreciaties moeten worden gezien als een momentopname. Vrijwel alle
organisaties maken interne hervormingsprocessen door, sommige meer diepgaand
dan andere.De appreciaties van de 11 VN-organisaties komen (eveneens) tegemoet aan
de vragen van de Commissie van Zijl over effectiviteit van multilaterale kanalen.
De term appreciatie is gekozen om aan te geven dat het geschetste beeld van
de beoordeelde organisaties subjectief is. Objectieve gegevens in de vorm
van recente onafhankelijke evaluatieresultaten zijn alleen beschikbaar voor
WFP, UNCDF en enkele WHO-programma's. Het is in dit stadium dan ook alleen
voor deze organisaties mogelijk om uitspraken te doen over de doeltreffendheid
of effectiviteit van (onderdelen van) het werk van deze organisaties. Voor
de overige organisaties kan op dit moment alleen een appreciatie van de kwaliteit
van de organisatie worden gegeven. De appreciaties zijn gebaseerd op informatie
afkomstig van de ambassades die mede is gebaseerd op indrukken van ontvangende
landen, andere donoren en NGO's. Andere bronnen zijn beschikbaar evaluatiemateriaal,
contacten van de Nederlandse Permanente Vertegenwoordigers bij de VN-instellingen,
meningen en ervaringen van relevante directies van het departement en ervaringen
opgedaan in de beheerslichamen van de VN-instellingen.Het is niet eenvoudig om een algemene beoordeling te geven van de effectiviteit
van de activiteiten van de VN-organisaties, omdat hun operationele en normatieve
activiteiten zeer verschillend van aard zijn. Ook de vraag in welke mate ontwikkelingssuccessen
kunnen worden toegeschreven aan activiteiten van de VN is niet gemakkelijk
te beantwoorden. Dat wil niet zeggen dat er geen pogingen in die richting
worden gedaan. Een aantal VN-organisaties is bezig met het ontwikkelen van
systemen om koppeling tussen doelstellingen, middelen en prestaties beter
mogelijk te maken. Naarmate er meer informatie beschikbaar is, zal deze worden
verwerkt in toekomstige appreciaties. In de beheersraden en in bilateraal
beleidsoverleg met de organisaties worden deze ontwikkelingen door Nederland
actief gevolgd. In overleg met andere donoren zal worden bekeken welke bijdrage
Nederland kan leveren aan de verdere ontwikkeling van deze systemen en aan
evaluatiemethodieken die geschikt zijn voor de beoordeling van multilaterale
organisaties. Ook zal, zoveel mogelijk in samenwerking met andere partners,
een aantal externe evaluaties worden gefinancierd van organisaties waarvoor
gemeenschappelijke interesse bestaat. 1.2. TerreinafbakeningDe appreciaties betreffen 11 VN-organisaties: 6 zogenaamde fondsen of
programma's (UNDP, UNICEF, UNFPA, UNAIDS, UNCDF en WFP) en 5 zogenaamde gespecialiseerde
organisaties van de VN (FAO, ILO, WHO, UNESCO en IFAD). Voor een goed begrip
van het functioneren van deze organisaties is het van belang de verschillen
tussen fondsen en programma's en gespecialiseerde organisaties in het oog
te houden.De VN-fondsen en programma's zijn organen van de VN die ressorteren onder
de Economische en Sociale Raad van de VN (ECOSOC). Ze staan onder leiding
van een functionaris die niet wordt gekozen door de lidsta- ten, maar benoemd
door de Secretaris-Generaal van de VN. Zogenaamde Uitvoerende Raden waarin
een beperkt aantal lidstaten zitting hebben bepalen de algemene beleidslijnen
en controleren het beleid. Het lidmaat- schap van deze Uitvoerende Raden wordt
op rotatiebasis vervuld. De fondsen en programma's worden ook wel de operationele
VN-organisa- ties genoemd. Ze zijn opgericht om technische assistentie te
verlenen aan ontwikkelingslanden. De meeste fondsen en programma's zijn op
specifieke thema's gericht, bijvoorbeeld reproduktieve gezondheid (UNFPA),
hulpverlening aan kinderen (UNICEF) of voedselhulp (WFP). UNDP, de oudste
ontwikkelingsorganisatie van de VN, is opgericht als centrale financier en
coördinator van de technische assistentie van de VN. Deze centrale rol
heeft UNDP echter nooit kunnen waarmaken door onvoldoende steun en geld van
donorlanden en andere VN-organisaties. Alle VN-fondsen en programma's zijn
volledig afhankelijk van vrijwillige donorbijdragen die worden toegezegd voor
een periode van een jaar of soms meerdere jaren. Die bijdragen kunnen algemeen
zijn, dat wil zeggen dat ze zijn bedoeld ter financiering van het programma
van de organisatie als geheel. Daarnaast ontvangen de meeste fondsen en programma's
vrijwillige bijdragen voor de uitvoering van specifieke activiteiten.De gespecialiseerde organisaties hebben een eigen constitutie, lidmaatschap,
begroting en beheerslichaam. Sommige ervan, zoals ILO, dateren al van vóór
de oprichting van de VN. Zij hebben een onafhankelijke positie. Hun relatie
met de VN is vastgelegd in een overeenkomst met de VN. Zij staan onder leiding
van een Directeur-Generaal die wordt gekozen door de Algemene Conferentie
van de organisatie. De Algemene Conferentie stelt ook de begroting vast en
houdt toezicht op de organisatie. Alle lidstaten van de organisatie zijn ook
lid van de Algemene Conferentie van de betreffende organisatie. Oorspronkelijk
lagen de werkzaamheden van deze op één vakgebied gespecialiseerde
organisaties vooral op het gebied van het ontwikkelen van internationale normen
en standaards, het verrichten van onderzoek, uitwisseling van informatie en
het trainen van specialisten. Die werkzaamheden hebben in veel gevallen een
wereldwijd belang. Voor de gespecialiseerde organisaties is het verlenen van
technische assistentie aan ontwikkelingslanden pas in een later stadium van
hun bestaan van groot belang geworden. De gespecialiseerde organisaties ontvangen
hun reguliere inkomsten uit verplichte contributies van de lidstaten. Daarnaast
ontvangen ze vrijwillige bijdragen voor de uitvoering van specifieke programma's
en projecten.IFAD heeft eveneens de status van gespecialiseerde organisatie, maar een
andere werkwijze. Dit fonds verstrekt leningen aan ledenlanden. Zowel de leningen
als de administratieve begroting van IFAD worden gefinancierd uit de periodieke
middelenaanvullingen door donoren. 1.3. Opbouw van de notitieVoor een goed begrip van de context van de beoordeling van de VN-orga-
nisaties wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de algemene rol van de VN in internationale ontwikkeling, de sterke en zwakke kanten van de VN en
de stand van zaken van een aantal actuele hervormingsinitiatieven. Daarbij
wordt ook aangegeven hoe ik in de komende tijd op deze ontwikkelingen wil
inspelen. In hoofdstuk 3 wordt aangegeven hoe Nederland op de meest effectieve
manier met de VN als kanaal voor ontwikkelingssamenwerking kan samenwerken
en wat mijn algemene inzet daarbij is. Hoofdstuk 4 bevat de appreciaties van
de kwaliteit van de elf bovengenoemde VN-organisaties volgens een uniforme
opzet. Per organisatie wordt ook een aantal basisgegevens verstrekt. In dit
hoofdstuk wordt per organisatie aangegeven wat de Nederlandse inzet zal zijn
in die organisatie. In bijlage A vindt u een actueel financieel overzicht
van de Nederlandse bijdragen (zowel verplichte contributies als vrijwillige
bijdragen) aan de VN. In Bijlage B treft u een overzicht aan van de belangrijkste
bestuursorganen en organisaties van de VN. Bijlage C bevat een toelichting
op de financiële gegevens in de appreciaties. 2. De rol van de VN in internationale ontwikkeling 2.1. De VN-conferenties van de jaren negentigIn het Handvest van de VN staan haar hoofdtaken. Eén daarvan is
het bevorderen van de economische en sociale ontwikkeling als voorwaarde voor
stabiliteit en welzijn in de wereld. Deze taak van de VN is nu nog even relevant
als bij de oprichting van de volkerenorganisatie. Nationale problemen worden
steeds meer wereldwijde problemen. De toenemende internationale integratie
brengt het risico van marginalisatie van arme landen met zich. De rol en functie
van de VN in internationale ontwikkeling is tweeledig. In de eerste plaats
biedt de VN een uniek forum en een kader voor overleg, samenwerking en normstelling
op het terrein van internationale sociaal-economische vraagstukken. Ten tweede
is de VN als uitvoerder van technische assistentieprogramma's een belangrijk
kanaal voor ontwikkelingshulp. De bijdrage van de VN aan de totstandkoming
van een internationale consensus over ontwikkelingsdoeleinden en de manieren
waarop deze moeten worden bereikt kan moeilijk worden onderschat. De grote
VN-conferenties van de jaren negentig, over Onderwijs voor iedereen (1990),
de Rechten van het Kind (1990), Milieu en Ontwikkeling (1992), Voeding (1992),
Mensenrechten (1993), Bevolking en Ontwikkeling (1994), Vrouwen en Ontwikkeling
(1995), Sociale Ontwikkeling (1995), Menselijke Nederzettingen (1996) en Voedselzekerheid
(1996) hebben een breed gedragen internationale ontwikkelingsagenda opgeleverd,
inclusief concrete actieplannen, normatieve committeringen en bijbehorende
financiële doelstellingen. De tweede functie van de VN manifesteert zich
in de opvolging van deze conferenties: de VN bewaakt de voortgang in de uitvoering
van de actieplannen van deze conferenties en rapporteert daarover aan de lidstaten.
Daarnaast voert de VN programma's uit die erop zijn gericht de bereikte consensus
op landenniveau in praktijk te brengen. In de follow-up van de internationale VN-conferenties blijft Nederland
de normatieve rol van de VN benadrukken evenals de taak van de VN in de monitoring
en evaluatie van de doelstellingen van de actieplannen die deze conferenties
hebben opgeleverd. 2.2. Sterke en zwakke kanten van de VNDe VN vertoont een aantal sterke en zwakke kanten. De bereikte internationale
consensus over duurzame ontwikkeling toont één van de sterke
kanten van de organisatie. Door haar bijna universele lidmaatschap en haar
brede politieke, economische en sociale mandaat is de VN het internationale
forum bij uitstek voor discussie en afstemming over wereldwijde
vraagstukken. Een tweede comparatief voordeel van de VN ligt in de vertaling
van de internationale consensus over internationale ontwikkelingsthema's naar
de praktijk. De VN beschikt over veel specialistische kennis en internationale
ervaring, vooral bij de gespecialiseerde organisaties. Deze organisaties spelen
dan ook een voortrekkersrol bij de ontwikkeling van normen en standaards,
die dienen als kader bij de uitvoering van ontwikkelingsprogramma's. Een derde
sterke kant is het universele en politiek neutrale karakter. De VN kan daardoor
meer dan andere ontwikkelingspartners met lidstaten samenwerken op gevoelige
en complexe terreinen. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan reproduktieve
gezondheid, mensenrechten en democratisering.De VN heeft ontegenzeglijk ook een aantal zwakke kanten. Eén van
de meest in het oog springende is de blokvorming en polarisatie die zinvolle
discussies over economische en sociale onderwerpen bemoeilijkt en besluitvorming
nodeloos vertraagt of zelfs verhindert. De discussies in de Algemene Vergadering
en in ECOSOC worden al jaren gekenmerkt door hun algemene en schematische
karakter. Het inhoudelijke debat over ontwikkelingsvraagstukken is verlegd
naar grote internationale conferenties, zoals de serie VN-toppen van de jaren
negentig. Een tweede in het oog springend kenmerk van de discussies in de
AV en in ECOSOC is de blokvorming, met aan de ene kant de geïndustrialiseerde
(donor)landen (in de vorm van de Europese Unie, de Genève groep of
de groep van westerse donorlanden) en aan de andere kant de ontwikkelingslanden,
bekend als de G-77. Deze blokvorming leidt tot debatten waarin vooringenomen
standpunten belangrijker zijn dan de inhoud en waarvan de toegevoegde waarde
gering is. Bovendien verhult deze blokvorming de onderlinge belangentegenstellingen.
Dat geldt zowel tussen donorlanden als binnen de groep van ontwikkelingslanden.
In die laatste groep slagen de armste landen er vaak niet in hun eigen belangen
voldoende voor het voetlicht te brengen. De Nederlandse inzet in deze fora
is vooral gericht op het inbrengen van ideeën om de dialoog te bevorderen
en constructief debat mogelijk te maken. Initiatieven zoals het organiseren
van informele paneldiscussies en bijeenkomsten over specifieke onderwerpen
kunnen hiertoe bijdragen. Nederland zal zich verder inzetten om vruchtbaarder discussies mogelijk
te maken. Daarbij moet ook kritisch worden gekeken naar de opstelling van
donorlanden als groep. Meer coalitievorming met partners buiten de EU en het
stimuleren van informele vormen van discussie kunnen hierbij nuttig zijn.Daarnaast zal Nederland zich in de komende tijd meer toeleggen op het
stimuleren van beleidsdiscussies in die organen van de VN waar meer mogelijkheden
zijn tot zakelijk en inhoudelijk debat dan in ECOSOC en de AVVN. Te denken
valt aan meer technische overlegfora, zoals de functionele commissies van
de VN en aan de bestuursorganen van de VN-fondsen en programma's en van de
gespecialiseerde organen. 2.3. HervormingsmaatregelenDe Secretaris Generaal van de VN, Kofi Annan, heeft de hervorming van
de VN tot zijn prioriteit gemaakt. In 1997 heeft hij daartoe een reeks hervormingsvoorstellen
ingediend. Daarbij ging het om maatregelen die de Secretaris-Generaal op eigen
gezag kon doorvoeren, maar ook om maatregelen waarvoor de toestemming van
de lidstaten vereist was. Nederland heeft het pakket maatregelen samen met
de EU-partners krachtig gesteund en daarmee een belangrijke bijdrage geleverd
aan de besluitvorming over deze maatregelen. Een deel ervan is in uitvoering
of reeds voltooid, maar benadrukt moet worden dat het om een doorgaand proces
gaat. Met het aantreden van Gro Harlem Brundtland als Directeur-Generaal van
de WHO en Juan Somavía als Directeur-Generaal van de ILO lijkt
het momentum van de hervormingen zich nu te verleggen van New York naar Genève.
Het is zaak de positieve impulsen die uitgaan van de hervormingen bij deze
twee organisaties te steunen. De ervaringen die daarbij worden opgedaan kunnen
als inspiratiebron en stimulans voor veranderingen elders in het systeem worden
ingezet. Als belangrijke hervormingsmaatregelen die in de sociaal-economische
sector van de VN zijn doorgevoerd, kunnen worden genoemd:1. interne reorganisaties en efficiency-verbeteringen: de coördinatie
tussen de VN-fondsen en programma's is verbeterd door de vorming van een «UN
Development Group» (UNDG), het VN-secretariaat in New York is gereorganiseerd
en afgeslankt en het management van de VN is versterkt door de instelling
van de functie van plaatsvervangend Secretaris-Generaal.2. herziening van mandaten, activiteiten en onderlinge verhoudingen tussen
de VN-organisaties: dit proces is, met wisselend succes, nog in volle gang.
Zo zijn de mandaten en de samenstelling van de functionele commissies die
onder ECOSOC vallen herzien. Daardoor is het aantal commissies verminderd
en zijn hun taken bijgesteld. De herziening van mandaten en activiteiten van
de gespecialiseerde organisaties is door hun onafhankelijke bestuursstructuur
een moeizamer proces dat nog maar net is begonnen. De ontwikkelingen bij WHO
en ILO laten zien dat het leiderschap van deze organisaties een cruciale rol
speelt in deze processen.3. verbetering van financieel management en beheer. Onder druk van donoren
zijn de VN-fondsen en programma's al enige tijd bezig hun financiële
management en beheer te verbeteren. Dit houdt onder meer in dat ze hun begrotingen
en jaarrekeningen hebben geharmoniseerd en nu bezig zijn met de uitwerking
van prestatiebegrotingen.Dit moet betere beoordeling van de effectiviteit van hun programma's mogelijk
maken. Daartegenover staat dat donoren dan bereid moeten zijn om de financieringsbasis
te versterken en bijvoorbeeld (indicaties voor) bijdragen voor meerdere jaren
te geven. De ervaring leert dat het hameren van donoren in de bestuursorganen
van de VN-organisaties op verbetering van financieel management en verantwoording
effect heeft en dikwijls veranderingsprocessen in de organisatie stimuleert.4. verbetering van de coördinatie op landenniveau. Belangrijke maatregelen
ter verbetering van de samenwerking van de VN op landenniveau zijn de versterking
van de functie van de landencoördinator (de «Resco») van
de VN en de invoering van het UN Development Assistance Framework (UNDAF).
In het kader van UNDAF stellen de VN-organisaties onder leiding van de VN-coördinator
(Resident Coordinator) een kader op voor de VN-ontwikkelingssamenwerking.
Dit instrument dat inmiddels in 18 landen wordt beproefd, dwingt de VN-organisaties
hun activiteiten onderling te coördineren. Begin 1999 lanceerde Wereldbank-president
Wolfensohn het «Comprehensive Development Framework» (CDF), waarmee
afstemming tussen ontvangende regering en de hele donorgemeenschap in een
land zou moeten plaatsvinden. Het CDF is nog in het stadium van uitwerking.
De VN en de Wereldbank zijn in gesprek over de wijze waarop UNDAF in het CDF-concept
zou kunnen worden ingepast. Uitgangspunt moet zijn dat deze kaders voor coördinatie
geen doel op zichzelf zijn. Het zijn instrumenten die op pragmatische wijze
moeten worden ingezet om coördinatie tussen ontvangende landen, multilaterale
en bilaterale donoren te verbeteren.1. Nederland zal de hervormingsinitiatieven van de SGVN en de hoofden
van de gespecialiseerde organisaties actief blijven ondersteunen. In de bestuursorganen
van de verschillende VN-organisaties zal Nederland zich blijven inzetten voor
herziening van mandaten en activiteiten van de VN-organisaties. Daarbij zal
in de komende tijd vooral aandacht worden besteed aan het zoeken naar coalities
met andere lidstaten om dit proces te bevorderen.2. De ambassades in de landen waarmee Nederland een structurele ontwikkelingsrelatie
onderhoudt zullen deelnemen aan het UNDAF/CDF-proces, voor zover in die landen
gestart en hierover rapporteren. Uitgangspunt is een pragmatische inzet van
UNDAF, CDF en andere coördinatie-instrumenten ten dienste van het ontwikkelingsproces
in een land.3. Verbetering van management en beheer van de VN-organisaties blijft
een prioritair onderwerp waarvoor in de bestuursorganen aandacht gevraagd
zal worden. 2.4. Samenwerking met de WereldbankTot enige jaren geleden bestond er een duidelijke rolverdeling tussen
de VN en de Wereldbank. De Wereldbank vervult primair een rol als financiële
intermediair: ze verwerft kapitaalmarktmiddelen en concessionele fondsen en
sluist die door naar ontwikkelingslanden voor ontwikkelingsdoeleinden. De
Bank heeft ook een belangrijke rol op het gebied van economische analyse en
beleidsadvisering voor de lenende landen. UNDP, de belangrijkste ontwikkelingsorganisatie
van de VN, is vooral gericht op het scheppen van voorwaarden voor ontwikkeling
in de vorm van technische assistentie die wordt gefinancierd uit vrijwillige
bijdragen van donoren. Daarnaast speelt UNDP een belangrijke rol als coördinator
en gesprekspartner van nationale overheden. Deze rolverdeling is in de loop
der jaren minder duidelijk geworden. De Bank is steeds meer technische assistentie
gaan verlenen, terwijl UNDP door teruglopende bijdragen van donoren niet de
centrale rol als VN-ontwikkelingsorganisatie kan spelen die deze organisatie
bij haar oprichting werd toegedacht. Verder is er sprake geweest van ideologische
toenadering van de Bank tot UNDP. Armoedebestrijding is bij de Bank een belangrijke
doelstelling geworden. Daarmee is het onderscheid tussen de twee organisaties
deels verdwenen en is er een grotere convergentie ontstaan in strategieën
en werkwijze van beide organisaties. Deze convergentie biedt goede mogelijkheden
voor samenwerking, maar heeft ook geleid tot overlap en concurrentie. Deze
situatie wordt in de hand gewerkt doordat landen die zitting hebben in de
bestuursorganen van de Wereldbank en van UNDP hun standpunten in beide fora
dikwijls onvoldoende op elkaar afstemmen. Sinds ruim een jaar proberen zowel
UNDP als de Wereldbank hun onderlinge samenwerking te verbeteren. Met de benoeming
in april 1999 door de SGVN van Mark Malloch Brown, een voormalige vice-president
van de Bank, tot Administrator van UNDP kan verdere toenadering en nauwere
samenwerking tussen deze twee organisaties worden verwacht. De samenwerking
tussen de VN en de Bretton Woodsinstellingen vormt het onderwerp van een op
mijn initiatief gestart speciaal onderzoek waarin aanbevelingen zullen worden
gedaan om de samenwerking te versterken. Nederland zal in de bestuursorganen van de Wereldbank, de fondsen en programma's,
de gespecialiseerde organisaties én in contacten op landenniveau systematisch
aandacht vragen voor goede afspraken over afbakening van taken en pragmatische
samenwerking tussen de Bank en de VN. De ambassades zullen dit doen op landenniveau. 2.5. Initiatief tot hervorming van de «Romeinse»
InstellingenOp initiatief van Nederland is in EU-verband geprobeerd gestalte te geven aan een van de actiepunten van de Wereldvoedseltop. In april 1999
werd na twee jaar intensief onderhandelen in EU-kader een standpunt vastgesteld
over versterking van de «Romeinse» instellingen (FAO, WFP en IFAD).
Op basis hiervan zal de EU in Rome proberen in samenspraak met gelijkgezinde
lidstaten in de bestuursorganen feitelijke hervormingen door te voeren bij
die organisaties.Het EU-standpunt bevat een sterkte-zwakte analyse van de drie betrokken
organisaties, een aantal daaruit voortvloeiende actiepunten en een leidraad
voor het optreden in EU-verband. Het belangrijkste actiepunt met betrekking
tot FAO is dat de intergouvernementele besluitvorming in de bestuursorganen,
de strategische planning en de prioriteitsstelling moeten verbeteren. Normatieve
en operationele activiteiten moeten beter op elkaar worden afgestemd en prioriteitsstelling
voor technische assistentie moet worden verbeterd.WFP moet de kwaliteit van de projectcyclus verhogen, vooral voor ontwikkelingsactiviteiten.
Daarnaast moet WFP meer aandacht geven aan resultaat gerichte monitoring,
rapportage en evaluatiesystemen en aan coördinatie met andere VN-instellingen,
ook in het veld. Met betrekking tot noodhulp en vluchtelingenoperaties is
als actiepunt opgenomen dat de organisatie meer aandacht moet besteden aan
duurzame oplossingen die uitfasering van voedselhulp mogelijk maken. Actiepunten
voor IFAD zijn ondermeer grotere concentratie op de armste landen, in het
bijzonder in Sub-Sahara Afrika en meer aandacht voor de impact van projecten
op de financiële draagkracht van het ontvangende land, in verband met
de terugbetaling van leningen. Deze actiepunten zijn verwerkt in de beleidsconclusies
bij de appreciatie van de drie organisaties en zullen door Nederland ook in
EU-verband worden uitgedragen.De EU-positie geeft tenslotte een aantal richtlijnen voor verder optreden
in de beheerslichamen van de organisaties. De EU-landen zullen zich als lidstaten
van de drie Romeinse organisaties inzetten voor:– Onderzoek naar de mogelijkheden van co-locatie van de drie organisaties;– bevorderen van betere afstemming van de activiteiten op het vlak
van ontwikkeling en noodhulp, met name in het veld om duplicatie en overlap
te vermijden;– beter inzicht in de financiële stromen en verbetering van
begrotingsmethodiek;– beperking van de ambtstermijnen van de hoofden van de «Romeinse»
instellingen. 3. De VN als kanaal voor ontwikkelingssamenwerking 3.1. AlgemeenVN-organisaties zijn een belangrijk kanaal voor ontwikkelingshulp. Multilaterale
hulp en dus ook hulp via de VN heeft een aantal voordelen waardoor zij potentieel
effectiever is dan bilaterale hulp. In de eerste plaats kan de VN meer kennis
en ervaring bundelen dan individuele donorlanden. Ten tweede kunnen we als
donorgemeenschap door hulp als geheel aan te bieden versnippering en overlap
van activiteiten voorkomen, waarmee de doelmatigheid van de hulpinspanning
wordt vergroot. In de derde plaats is bij multilaterale hulp doorgaans meer
sprake van ownership dan bij bilaterale hulp. In de vierde plaats
geeft krachtenbundeling schaalvoordelen en kunnen met meer fondsen completere
programma's worden aangeboden. Voorts wordt door gebundelde hulp minder beslag
gelegd op de institutionele capaciteit van de ontvangende landen. Tot slot
verlaagt gebundelde hulp de administratieve kosten van de verschillende instanties
en van de ontvangende landen, waardoor meer geld beschikbaar
is voor programma's en ook de beheerslast van de uitvoering van programma's
wordt verkleind.Gezien deze comparatieve voordelen van het multilaterale kanaal is mijn
uitgangspunt dat wat multilateraal kan worden gedaan, multilateraal moet worden
gedaan. Dat wil niet zeggen dat er zonder meer sprake kan zijn van meer multilaterale
hulp. Om dit uitgangspunt te realiseren moet er sprake zijn van een goed functionerend
VN-kanaal en dat is niet altijd het geval.Er zijn vier oorzaken aan te wijzen voor tekortkomingen in het functioneren
van de VN-organisaties.1. Inconsistent optreden en blokvorming van lidstaten in de verschillende
fora vertaalt zich in gebrekkige sturing en «Alleingang» van de
organisaties. Onvoldoende coördinatie zowel op het niveau van hoofdkwartieren
als op landenniveau is het gevolg. Ook het slechte betaalgedrag van een groot
aantal lidstaten heeft een negatief effect op het functioneren van de organisaties.
Daarnaast hebben de gespecialiseerde organisaties nu al meer dan tien jaar
lang te maken met budgettaire nulgroei, opgelegd door de Westerse lidstaten.
De fondsen en programma's, die geheel vrijwillig worden gefinancierd kampen
met teruglopende bijdragen van donoren vooral als gevolg van de algemene teruggang
in ODA. De hierdoor afgedwongen bezuinigingen hebben heilzame effecten gehad
omdat de organisaties werden gedwongen tot stroomlijning en efficiency verbeteringen.
De lidstaten zijn echter niet in staat geweest tegelijkertijd beleidsmatige
prioriteiten te stellen. Dat heeft geleid tot «mission creep»
en versnippering van schaarse middelen over een groot aantal landen en activiteiten.
Donorlanden bevorderen deze ontwikkeling door de financiering van specifieke
extrabudgettaire activiteiten die niet altijd passen binnen het mandaat van
de organisatie. Inmiddels is duidelijk dat verdergaande bezuinigingen leiden
tot verschraling en verlies van kwaliteit, zowel in de uitvoering van programma's
als in management en beheer.2. Het wereldwijde mandaat van de VN-organisaties voor operationele activiteiten
en technische assistentieprogramma's is achterhaald en niet langer realistisch.
Dit geldt overigens niet voor de normatieve werkzaamheden van de VN, die vaak
wereldwijde betekenis hebben. Het ter discussie stellen van het wereldwijde
mandaat voor operationele activiteiten van de fondsen en programma's en van
de gespecialiseerde organisaties stuit op weerstand van de G-77. Toch begint
deze discussie hier en daar vruchten af te werpen. WFP besteedt 80% in zogenaamde
«low-income food-deficit countries» (LIFDC's) en 50% van de beschikbare
middelen voor ontwikkelingsactiviteiten in de minst-ontwikkelde landen. In
UNICEF en UNFPA is besloten dat bij toedeling van middelen voor programma's
niet alleen wordt gekeken naar inkomen per hoofd van de bevolking maar ook
naar de score van een land op een aantal indicatoren dat relevant is voor
het werk van die organisatie (bijvoorbeeld kinder- en moedersterfte, aantal
meisjes en vrouwen dat onderwijs geniet) alsmede indicatoren die «commitment»
van de regering aangeven (bijvoorbeeld toegang tot onderwijs, medische zorg,
implementatie van het actieprogramma van de bevolkingsconferentie van Cairo).
Om de kwaliteit van de activiteiten van de VN-organisaties te verbeteren,
zal deze discussie in alle organisaties die in deze notitie worden behandeld
moeten worden gevoerd, met uitzondering van UNAIDS dat alleen coördinerende
taken heeft en UNCDF, dat nu al alleen actief is in een beperkt aantal minst-ontwikkelde
landen. 3. Bij sommige organisaties was of is sprake van tekortschietend management
dat resulteert in onvoldoende of verkeerde prioriteitsstelling en inefficiënte
inzet van personeel en middelen. Onvoldoende beheer en verantwoording aan
donoren is ook bij enkele organisaties een probleem. Nederland kan maar beperkte
invloed uitoefenen op verkiezingen (bij gespecialiseerde organisaties) of
benoemingen door de Secretaris-Generaal van de VN (bij de fondsen en programma's)
van de hoofden van de VN-organisaties. De recente verkiezing van Gro Harlem
Brundtland tot DG van de WHO en die van Juan Somavía tot DG van de
ILO wordt positief beoordeeld. Ook de al eerder genoemde benoeming van voormalig
vice-president van de Wereldbank, Mark Malloch Brown, tot Administrator van
UNDP kan een positieve stap in de richting van hervorming en stroomlijning
van UNDP betekenen.4. De samenwerking tussen de VN-instellingen onderling en tussen de VN
en de Wereldbank moet verbeteren om de effectiviteit van de multilaterale
inspanningen te verhogen. Wat betreft de samenwerking en afstemming tussen
de VN-organisaties is al het een en ander verbeterd door de maatregelen die
zijn genomen door de Secretaris-Generaal van de VN, zoals de instelling van
de UN Development Group en de introductie van het United Nations Development
Framework (UNDAF). Verbetering van de samenwerking tussen de VN en de Bretton
Woods Instellingen, vooral de Wereldbank staat inmiddels hoog op de agenda
van beide multilaterale fora. Het is echter niet voldoende om daarover algemene
afspraken op hoog niveau te maken. Deze samenwerking moet op alle niveaus
worden doorgevoerd. De lidstaten moeten erop toezien dat in de diverse internationale
organisaties een consistente visie wordt uitgedragen. Zoals al vermeld is
de huidige samenwerking tussen de VN en de Wereldbank en de wijze waarop Nederland
deze samenwerking kan bevorderen onderwerp van een speciale studie waarover
de Kamer nog apart zal worden geïnformeerd.Nederland kan op twee manieren invloed uitoefenen om de kwaliteit van
de VN-kanalen positief te beïnvloeden: als lid van de bestuursorganen
van de verschillende VN-organisaties en als grote donor van VN-hulpprogramma's.
Die beïnvloeding kan heel gericht en concreet zijn, bijvoorbeeld door
bijdragen te verhogen of te verlagen. In andere gevallen gaat het om veranderingsprocessen
van lange adem en is het mobiliseren van voldoende steun van gelijkgezinde
landen nodig om succes te kunnen boeken. 3.2. De Nederlandse inzet in de bestuursorganenDe bestuursorganen van de VN-fondsen en programma's en de gespecialiseerde
organisaties moeten de algemene beleids- en managementprioriteiten van deze
organisaties bepalen en toezicht houden op deze organisaties. Daarnaast bieden
de bijeenkomsten van deze bestuursorganen de lidstaten de gelegenheid om met
het management van de organisaties te overleggen. Niet alle bestuursorganen
functioneren effectief. Ook hier treedt nogal eens blokvorming op en bemoeilijken
besluitvormingsprocedures een vruchtbare dialoog. Inconsistent optreden van
lidstaten in de verschillende fora kan belemmerend werken. Over het algemeen
kan worden gezegd dat de bestuursorganen van de VN-fondsen en programma's,
de zogenaamde Uitvoerende Raden, sinds hun hervorming in 1996 beter functioneren
dan in het verleden. De beperking van het ledental van deze organen (36 leden
die op rotatiebasis worden gekozen) bevordert een meer zakelijke discussie
en slagvaardiger besluitvorming. Als lid van deze bestuursorganen zal Nederland zich inzetten voor een meer gecoördineerde inbreng van gelijkdenkende landen, waarbij
ook aandacht moet worden besteed aan consistentie van besluitvorming en financieringsgedrag.
In New York zal Nederland zich ook meer rechtstreeks met beleidsbeïnvloeding
bij de organisaties bezighouden. Nederland zal zich als lidstaat van de VN-organisaties blijven inzetten
om het functioneren van de organisaties te verbeteren, waarbij de nadruk ligt
op de verantwoordelijkheid van de lidstaten om coherente en consistente sturing
te geven. Concreet zal de Nederlandse inzet zich concentreren op de volgende
punten.1. Vermindering van het aantal landen dat in aanmerking komt voor VN-hulpprogramma's
door concentratie op lage-inkomenslanden. Hiermee wordt invulling gegeven
aan de motie Dijksma c.s. voor wat betreft de VN-kanalen2. Tegengaan van «mission creep» door concentratie op kerntaken.3. Consistentie van beleid in de bestuursorganen van de verschillende
VN-organisaties en tussen de VN en andere organisaties (Wereldbank, WTO) door
coalitievorming met gelijkgezinde landen.4. consistentie tussen besluitvorming en financiering.5. steun aan veranderingsprocessen die de effectiviteit verhogen.6. selectief loslaten van reële nulgroei voor organisaties die succesvol
hervormen. 3.3. De inzet van Nederland als donor van de VN-kanalenNederland levert een grote bijdrage aan de ontwikkelingsactiviteiten van
de VN. In 1998 werd in totaal ruim fl 940 miljoen, waarvan bijna fl 875 miljoen
ODA aan en via VN-organisaties uitgegeven (zie bijlage A).1 Het gaat hierbij om de volgende financiële bijdragen:(a) verplichte contributies aan het VN-secretariaat en de Gespecialiseerde
Organisaties waarvan Nederland lid is (geen ODA);(b) vrijwillige bijdragen aan de VN-fondsen en programma's;(c) bijdragen voor specifieke projecten of programma's op landenniveau,
uitgevoerd door VN-organisaties.(a) verplichte contributiesNederland is lid van alle gespecialiseerde organisaties. Het lidmaatschap
van die organisaties brengt de verplichting tot het betalen van een jaarlijkse
contributie met zich. De hoogte van die contributie wordt in de meeste gevallen
bepaald aan de hand van een vaste verdeelsleutel die wordt afgeleid van de
verdeelsleutel van de VN die door de Algemene Vergadering wordt vastgesteld.
In de bestuursorganen van de gespecialiseerde organisaties spreekt Nederland
mee over de vaststelling van de begroting en de besteding van deze middelen.
Verplichte contributies kunnen niet worden ingezet als instrument voor beleid,
tenzij zou worden besloten tot opzegging van het Nederlandse lidmaatschap
van een gespecialiseerde organisatie.(b) vrijwillige bijdragenEen groot aantal VN-organisaties, waaronder alle fondsen en program- ma's
alsmede een aantal secretariaatsonderdelen, wordt uit algemene vrijwillige
bijdragen gefinancierd. De donoren bepalen zelf hoe hoog hun bijdrage aan
deze organisaties zal zijn. In het VN-ontwikkelingssysteem spelen algemene
vrijwillige bijdragen een cruciale rol. De operationele VN-organisaties zijn
geheel afhankelijk van vrijwillige bijdragen en hebben daarom een relatief
onzekere financieringsbasis. Verantwoording over de algemene bijdragen wordt
door de organisaties afgelegd aan het bestuursorgaan in financiële jaarverslagen,
accountantsrapporten en dergelijke. De VN-organisaties rapporteren niet apart
over de Nederlandse algemene bijdrage. Over de besteding op hoofdlijnen van
de algemene bijdragen wordt in de bestuursorganen van die organisaties beslist. Nederland heeft zitting in de meeste van deze bestuursorganen en beslist
dus mee.Ik ben van mening dat Nederland als donor van algemene bijdragen een belangrijke
rol moet blijven spelen in het VN-ontwikkelingssysteem. Deze rol zal meer
worden gekwalificeerd en toegespitst op kwaliteit. De hoogte van de algemene
bijdragen zal worden bepaald op basis van een perio- dieke kwaliteitsbeoordeling
van de betreffende organisaties, waarbij het oordeel van ontvangende landen,
andere donoren, NGO's en ambassades in de landen waarmee Nederland een bilaterale
ontwikkelingsrelatie onderhoudt, van thema- en forumdirecties en van de Permanente
Vertegenwoordigers bij de betreffende organisaties zwaar zal wegen. Prioriteitsstelling
en een functionerend systeem van graduatie van landen die niet meer in aanmerking
komen voor hulpprogramma's worden hierbij ook in beschouwing genomen. Met
deze inzet wordt invulling gegeven aan de motie Dijksma c.s. voor wat betreft
het VN-kanaal. In gevallen waarin aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan
kan de algemene bijdrage aan een organisatie worden verhoogd. Op deze wijze
kan Nederland ook een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van landen die
niet in aanmerking komen voor een bilaterale ontwikkelingsrelatie en is er
sprake van complementariteit van het bilaterale en het multilaterale kanaal.
In die gevallen waar de kwaliteit als onvoldoende wordt beoordeeld en waar
geen of onvoldoende uitzicht bestaat op verbetering zal de bijdrage worden
verminderd of stopgezet. Ook de mate waarin andere donoren en ook ontvangende
landen bereid zijn bij te dragen aan de uitvoering van de programma's van
die organisatie («burden-sharing») is van belang bij de vaststelling
van de bijdrage aan de organisatie. Een meerjarenindicatie van onze bijdrage
kan worden gegeven aan een goed functionerende organisatie die daar een realistische
en resultaatgerichte programmering tegenover kan stellen. Organisaties waar
nieuw management een goed programma van hervormingen kan overleggen kunnen
worden gesteund met een specifieke bijdrage aan transitieteams.Naast algemene vrijwillige bijdragen financiert Nederland ook bijdragen
aan specifieke activiteiten en programma's van VN-organisaties, bijvoorbeeld
aan het onderzoeksprogramma voor tropische ziekten (TDR) van de WHO. Dit type
bijdragen zal in de toekomst worden ondergebracht in partnershipprogramma's
met VN-organisaties. Met die organisaties waarvan de kwaliteit als goed wordt
beoordeeld, zullen partnershipprogramma's worden opgezet waarin centraal gefinancierde
activiteiten en/of programma's worden ondergebracht op basis van een aantal
voor Nederland en de organisatie prioritaire thema's en/of landen. Voordelen
van de bundeling van activiteiten in partnershipprogramma's zijn dat deze
programma's een goed kader bieden voor dialoog met de organisatie over beleid
en prioriteiten, dat de samenwerking wordt gestroomlijnd en de beheerslast
wordt verminderd. Ook kan een partnershipprogramma worden ingezet om meer
focus in technische assistentieprogramma's, met name bij de gespecialiseerde
organisaties te bevorderen. Op korte termijn zal met ILO en WHO een partnershipprogramma
worden opgezet om de samenwerking op specifieke thema's te intensiveren en
steun te geven aan de hervormingsprocessen binnen die organisaties.(c) specifieke bijdragenVoor bijdragen aan specifieke activiteiten op landenniveau die ook wel
multi-bi of co-financiering worden genoemd (afhankelijk van de vraag of er
sprake is van één of meerdere donoren), bepaalt de donor hoe
het geld wordt gebruikt. De inzet van bilaterale middelen door ambassades
voor de uitvoering van specifieke projecten en programma's door VN-organi-
saties zal in beginsel mogelijk blijven in de landen waarmee Nederland een
structurele ontwikkelingsrelatie blijft onderhouden. In die landen kan het multi-bi instrument gericht worden ingezet in de sectoren waarin
wordt samengewerkt. In die landen waarmee Nederland samenwerkt en waar nog
geen sectorale begrotingssteun kan worden gegeven zal sectorale co-financiering
via VN-organisaties worden bevorderd.In de landen waarmee Nederland geen structurele ontwikkelingsrelatie onderhoudt,
maar waarmee wordt samengewerkt op specifieke terreinen zoals milieu, goed
bestuur en mensenrechten, kan multi-bi als uitvoe- ringsmodaliteit voor activiteiten
op die thema's eveneens worden ingezet. In alle gevallen zal de afweging worden
gemaakt of het kanaal een meerwaarde heeft ten opzichte van andere potentiële
uitvoerders en of de activiteit past in het algemene beleid ten aanzien van
de betreffende organisatie. De Nederlandse ambassades zullen beter worden
ingericht om de (samen)werking van de multilaterale organisaties (UNDAF, ResCo
systeem, relatie VN–Wereldbank) op landenniveau te versterken en te
beoordelen. Nederland zal als donor van de VN als kanaal voor ontwikkelingshulp:1. goed functionerende organisaties blijven steunen met algemene vrijwillige
bijdragen of door financiering van partnershipprogramma's;2. organisaties waar nieuw management een goed programma van hervormingen
kan overleggen steunen, onder meer door een bijdrage te leveren aan transitieteams;3. vrijwillige bijdragen aan organisaties waarvan de kwaliteit als onvoldoende
wordt beoordeeld en waar geen of onvoldoende uitzicht bestaat op verbetering
verminderen of stopzetten;4. meer focus bevorderen in technische assistentieprogramma's, met name
in de gespecialiseerde organisaties, onder meer door gerichte financiering;5. sectorale co-financiering via goed functionerende VN-organisaties bevorderen
in de landen waarmee Nederland samenwerkt en waar nog geen directe sectorale
begrotingssteun kan worden gegeven;6. participeren in donorcoördinatie met VN-organisaties en coördinatie
tussen de VN en de Wereldbank op landenniveau actief bevorderen. 4. Appreciaties 4.1. AlgemeenIn dit hoofdstuk worden appreciaties gegeven van de relevantie, de doelmatigheid
en van de doeltreffendheid van de activiteiten van de afzonderlijke VN-organisaties.
Deze aspecten geven samen een beeld van de kwaliteit van de instellingen vanuit
de Nederlandse optiek. De appreciaties worden voorafgegaan door een aantal
feitelijke basisgegevens per organisatie. Een toelichting op de financiële
gegevens treft u aan in bijlage C.Voor wat betreft het eerstgenoemde aspect, relevantie, is bekeken in hoeverre
de doelstellingen van de organisatie sporen met internationaal overeengekomen
ontwikkelingsdoelstellingen en met de Nederlandse OS-doelstellingen. Doelmatigheid,
het zodanig gebruiken van de beschikbare middelen dat er een zo goed mogelijk
resultaat mee wordt bereikt, is in de praktijk moeilijk meetbaar. Dit aspect
wordt daarom beoordeeld aan de hand van de kwaliteit van de programmering,
het management van de organisatie en het financieel beheer. Bij effectiviteit
of doeltreffendheid gaat het om de mate waarin de instellingen erin slagen
de in hun mandaat gestelde doelen te bereiken. Zoals in hoofdstuk 1 al werd
aangegeven, zijn er van de meeste organisaties te weinig objectieve evaluatiegegevens
voorhanden om hierover harde uitspraken te doen. In de appreciatie wordt derhalve
een oordeel gegeven over de kwaliteit van de organisatie op grond van een
bespreking van de belangrijkste sterke en zwakke punten van de organisatie. Elke appreciatie wordt afgesloten met beleidsconclusies waarin per organisatie
wordt aangegeven wat mijn inzet zal zijn in de komende tijd. 4.2. UN Development Programme (UNDP) 4.2.1. Feitelijke gegevens 4.2.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatieHoofddoelstelling is armoedebestrijding door bevordering van duurzame
menselijke ontwikkeling. UNDPs activiteiten zijn voorwaardenscheppend: capaciteitsontwikkeling
in ontwikkelingslanden, coördinatie van de VN familie en versterking
van internationale samenwerking. 4.2.1.2. Werkwijze en activiteitenUNDP is het grootste operationele programma van de Verenigde Naties met
activiteiten in meer dan 170 landen. UNDP's technische assistentie beslaat
de terreinen armoedebestrijding, milieubescherming, gender en werkgelegenheid,
mede als uitvloeisel van de actieprogramma's van de VN-topconferenties. Activiteiten
op deze terreinen dienen in toenemende mate ter versterking van instituties
en overheidsbeleid, bijvoorbeeld door het helpen formuleren van anti-armoedestrategieën,
training van parle- mentariërs en de oprichting van inspraakfora voor
maatschappelijke organisaties. Deze vertaling van goed bestuur is de afgelopen
jaren hoofdactiviteit van de organisatie geworden; hiermee hangt ook het mandaat
van UNDP samen op het terrein van capaciteitsopbouw, rehabilitatie en wederopbouw
in post-conflictsituaties.Een centrale functie van UNDP is coördinatie van de operationele
activiteiten van de VN om meer eenheid te brengen in de programmering en vertegenwoordiging
van de verschillende VN-instellingen. Het zwaartepunt ligt bij coördinatie
op landenniveau. De VN vertegenwoordiger op landenniveau, de ResCo, tevens
de UNDP-vertegenwoordiger, vervult hierbij een centrale rol. De ResCo heeft
als taak om de verschillende VN-instellingen zoveel mogelijk te laten samenwerken.
Dit wordt ondermeer gestimuleerd door het opstellen van een gezamenlijke analyse
van de ontwikkelingssituatie in een land, de zogeheten Common Country Assessment.
Tevens wordt in 18 landen geëxperimenteerd met het zogenaamde. UN Development
Assistance Framework (UNDAF), een coördinatiemechanisme voor geïntegreerde
aanpak en samenwerking tussen VN-instellingen, dat met de regering van ontvangende
landen wordt opgesteld.UNDP's coördinatietaak betekent ook dat UNDP de VN vertegenwoordigt
in algemeen donoroverleg, Ronde Tafel conferenties faciliteert en assistentie
geeft aan programmalanden bij de coördinatie van hulp. In veel gevallen
vervult de ResCo van UNDP ook de rol van humanitaire coördinator van
de VN-organisaties in acute crisissituaties.Een meer algemene taak van UNDP is het versterken van internationale samenwerking.
UNDP heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in het introduceren van innovatieve
benaderingen van ontwikkelingssamenwerking, zoals vraaggericht opereren, participatiever
benadering en aandacht voor de sociaal-culturele kanten van ontwikkeling.
Een middel om het internationale debat over deze zaken te stimuleren is het
Human Development Report, dat jaarlijks verschijnt. In meer dan honderd ontwikkelingslanden
bestaan nationale varianten van dit rapport, die dienen als instrument voor
beleidsdialoog met alle lokale actoren.UNDP programmeert op basis van landenallocaties, waarbij inkomen per hoofd
van de bevolking als hoofdcriterium geldt. Zodoende gaat 88% van de algemene
middelen naar de armste landen (BNP per hoofd lager dan USD 900),
waarvan 60% naar minst ontwikkelde landen. Extrabudgettaire middelen worden
ingezet binnen het mandaat van de organisatie.Voor ieder land bestaat een landenprogramma, dat wordt opgesteld in samenspraak
met overheid en civiele organisaties en dient te worden goedgekeurd door UNDP's
beheerslichaam en de regering van het betreffende land. Het vormt een samenhangend
kader voor duurzame ontwikkeling en werving van extrabudgettaire gelden.Meer dan zeventig procent van de centrale activiteiten wordt uitgevoerd
door overheidsinstanties in ontwikkelingslanden. Dit vormt onderdeel van de
capaciteitsontwikkeling-taak. Daarnaast voeren ook VN-instellingen en lokale
NGOs programmas uit.UNDP heeft 130 veldkantoren, die worden aangestuurd door regiobureaus
en thematische beleidsafdelingen van het hoofdkantoor in New York. In totaal
werken er 5300 mensen, waarvan 82% in de landenkantoren. 4.2.1.3. Financiële omvang en bijdragen(a) Omvang van het totale programma in miljoenen USD 1996199719982 2562 2392 304Het volume van vrijwillige bijdragen is de afgelopen jaren afgenomen van
887 miljoen USD in 1996 tot 750 miljoen USD het afgelopen jaar, terwijl de
extrabudgettaire middelen zijn toegenomen, waardoor de totale omvang van het
programma gelijk is gebleven.(b) Bijdragen van 10 grootste donoren in miljoenen USD in 1998 donoralgemene
bijdrage (%)extrabudgettair 1. VS95,6 (12,7)24,4 2.
Denemarken84,6 (11,3)8,9 3. Nederland82,3 (11) 44,3 4. Japan79,9 (10,6)48,9 5. Noorwegen74,6
(9,9) 23,8 6. Zweden60,0 (8)  31,1 7.
Duitsland56,8 (7,6) 1,4 8. VK50,0 (6,7) 9,79. Zwitserland41,8 (5,6) 5,2 10. Canada29,3
(3,9) 4,7(c) Nederlandse bijdrage in miljoenen guldens  199619971998algemene bijdrage165170165 extra-budgettair76,174,276,44.2.1.4 Nederlandse positie in het bestuursorgaanDe Uitvoerende Raad van UNDP/UNFPA komt vier maal per jaar bijeen. In
het overeengekomen rotatieschema, dat mede gebaseerd is op de omvang van de
vrijwillige bijdrage, is Nederland over een periode van 12 jaar 9 jaar lid.
In 1999 heeft Nederland de status van waarnemer en in 2000 is het weer lid
van de Uitvoerende Raad. 4.2.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.2.2.1. RelevantieUNDP is potentieel belangrijk voor Nederland, vanwege de bijdrage die het kan leveren aan armoedebestrijding als betrouwbare partner voor
ontwikkelingslanden. Vanuit deze positie kan UNDP arme landen helpen bij het
versterken van de bestuurlijke capaciteit die nodig is voor het aantrekken
en goed beheren van private middelen, bilaterale financiële assistentie
en multilaterale leningen. De afspraken gemaakt tijdens de VN topconferenties
dienen hierbij als leidraad. Als coördinator van de VN familie op landenniveau
draagt UNDP bij aan donorcoördinatie en staat het centraal in de door
Nederland gesteunde hervorming en stroomlijning van de ontwikkelingsactiviteiten
van de Verenigde Naties. Daarnaast heeft Nederland de organisatie altijd een
belangrijke politieke betekenis in de VN toegedicht: als grootste programma
dat sterk vraaggericht opereert is het een belangrijke bron van politieke
steun door de G77 aan de VN. Ook als bilateraal uitvoeringskanaal heeft UNDP
een wezenlijke functie. Dit geldt met name voor activiteiten die bijdragen
aan wederopbouw. Zo is de organisatie de afgelopen jaren ingezet voor de coördinatie
van de wederopbouw in Latijns-Amerika (Mitch) en Afrika (Rwanda, Burundi). 4.2.2.2. Doelmatigheid(a) ProgrammeringAlhoewel de organisatie een programmabenadering voorstaat, zijn UNDP's
interventies op landenniveau in de praktijk nog te veel een samenraapsel van
losse projecten. Het accent op losse thema's (armoede, milieu, gender, goed
bestuur) in plaats van functies, de veelheid aan uitvoeringsmodaliteiten en
de zeer verschillende ontwikkelingssituaties bemoeilijken de programmering.
De administratieve en coördinerende taken die de VN Resident Coordinator
van UNDP bekleedt, leggen nog een extra druk op de landenkantoren.De opstelling van een landenprogramma is een nuttig proces omdat het alle
actoren in een land samenbrengt rond het thema duurzame ontwikkeling. Het
uiteindelijke product is echter vaak een weinig gedurfd en vooral een politiek
correct document. Dit hangt samen met het feit dat het landenprogramma de
instemming van zowel de nationale overheid als de Uitvoerende Raad van UNDP
behoeft. Het hangt af van de creativiteit van UNDP's landenvertegenwoordiger
of de uiteindelijke programmering beantwoordt aan de werkelijke behoeften.(b) Organisatie/managementUNDP staat bekend als een bureaucratische organisatie met een log hoofdkantoor
en sterk wisselend functionerende landenkantoren. Twee jaar geleden is een
reorganisatie gestart met een nadruk op decentralisatie en versterking van
het zelflerend vermogen van de organisatie. Hiertoe worden managementinformatiesystemen
ingevoerd, kengetallen voor resultaatmanagement opgesteld en de werving en
selectie van Resident Coordinators verbeterd. Van de beoogde afslanking van
het hoofdkwartier is nog weinig terecht gekomen. Wel is de kwaliteit van de
landenvertegenwoordigers verbeterd.Inherente zwakte van UNDP is dat gretig van het wereldwijde netwerk wordt
gebruik gemaakt voor bilaterale interesses. Talloze extrabudgettaire activiteiten
marginaliseren het algemene programma en cliëntelistische belangen van
de (185) aandeelhouders beïnvloeden de samenstelling en kwaliteit van
het personeel. Dit komt de werking van de organisatie niet ten goede en bemoeilijkt
invoering van noodzakelijke veranderingsprocessen.Met de recente benoeming van de Brit Malloch Brown, voormalig vice-president
bij de Wereldbank, tot Administrateur van UNDP, hoopt SGVN Kofi Annan de interne
hervorming een stevige impuls geven. Nederland ondersteunt het transitieteam
dat is aangesteld om de organisatie te stroomlijnen. (c) BestuurVanwege zijn centrale plek in de ontwikkelingsactiviteiten van de Verenigde
Naties bestaat de aandrang bij het VN-secretariaat, de Algemene Vergadering
en ECOSOC om UNDP's mandaat telkens opnieuw op te rekken. Hierbij staat het
eigen beheerslichaam, dat UNDP's taken juist meer wil concentreren, buiten
spel.De besluitvorming in de Uitvoerende Raad wordt verder bemoeilijkt door
de zeer verschillende bilaterale interesses van donoren en de politieke insteek
van de ontwikkelingslanden, die hervormingen tegenhouden zolang de algemene
bijdragen van donoren blijven dalen. Gevolg is dat krachtige aansturing van
UNDP door zijn eigen beheerslichaam ontbreekt. Leiderschap binnen UNDP is
de laatste jaren niet voldoende geweest om micromanagement door de Raad te
voorkomen en zakelijke discussies te stimuleren.(d) Beheer/accountabilityDe financiële verslaglegging over de uitgaven geschiedt volgens VN
normen. Met regelmaat worden externe audits uitgevoerd. De afgelopen jaren
is geen goedkeurende accountantsverklaring afgegeven, omdat de verantwoording
over door programmalanden uitgevoerde activiteiten te kort schoot. Veel energie
gaat zitten in verantwoording over de extrabudgettaire middelen door de veelheid
aan financieringsmodaliteiten en eisen die donoren aan rapportage stellen.
Dit heeft zijn weerslag op de efficiëntie van het gehele beheersapparaat.Beleidsmatige verantwoording over de uitgaven is tot op heden zeer beschrijvend
van aard. De evaluatiedienst, die rechtstreeks aan de Administrateur en aan
de Uitvoerende Raad rapporteert, is nog onvoldoende instrumenteel voor discussie
over de koers van de organisatie en het lering trekken van ervaringen in het
veld. Het recent ingevoerde resultaatmanagement zal dwingen tot het stellen
van indicatoren voor effectmeting, hetgeen de kwaliteit van de verantwoording
ten goede zou moeten komen.Financiële en inhoudelijke rapportages over UNDP's extrabudgettaire
activiteiten zijn van wisselend niveau en verschijnen vaak later dan afgesproken.
De recente decentralisatie van verantwoordelijkheden naar de landenkantoren
zal bijdragen aan de kwaliteit van de verantwoording over multibi activiteiten. 4.2.2.3. Sterkte-zwakteUNDP's kracht ligt in het in beweging brengen en begeleiden van fragiele
ontwikkelingsprocessen. Het is dan ook niet verbazend dat UNDP vooral in post-conflictlanden
zijn waarde heeft bewezen. In situaties na conflicten, of in landen waar een
nieuwe bestuursvorm wordt ingevoerd, kan UNDP zijn neutrale aanwezigheid aanwenden
om een vertrouwensband met zowel overheden als maatschappelijke organisaties
te creëren. In deze politiek complexe situaties staan bilaterale donoren
en internationale financiële instituties vaak aan de zijlijn en maken
zij graag gebruik van de expertise en relaties van UNDP. Met technische assistentie,
in de vorm van capaciteitsontwikkeling voor de (weder)opbouw van politieke
instituties, justitie en centrale functies van de publieke sector, heeft UNDP
een manier om de beleidsdialoog met lokale actoren ook handen en voeten te
geven. Deze concrete assistentie geeft UNDP de gelegenheid om ook politieke
gevoelige zaken, zoals mensenrechten, op een pragmatische manier aan de orde
te stellen.Deze belangrijke voorwaardenscheppende rol voor duurzame ontwikkeling
komt in de stabielere ontwikkelingslanden minder goed uit de verf. Hier zijn
tal van andere donoren actief en is de overheid direct aanspreek- baar.
Het volume van UNDP's assistentie is vaak kleiner dan dat van andere donoren,
hetgeen de positie van de organisatie niet ten goede komt. UNDP laat zich
in deze situatie snel verleiden om fondsenwerving boven capaciteitsontwikkeling
te stellen.Ook de betekenis van UNDP's algemene coördinerende rol hangt af van
de donorverhoudingen in een land. Als UNDP niet in een concurrentiepositie
wordt gedwongen, kan de organisatie een nuttige facilitator van donoroverleg
zijn.In crisissituaties is er vooral behoefte aan coördinatie van noodhulpinspanningen.
Hierbij wordt de UNDP-vertegenwoordiger vaak aangesteld als Humanitarian Coordinator.
Voordeel is dat deze, in tegenstelling tot alle «invliegende missies»,
de weg kent. Nadeel is dat UNDP, zoals eerder gesteld, vaak de neiging heeft
om identiteitsdrift boven zijn faciliterende rol te stellen.Dit speelt ook sterk bij de coördinatie van de VN-organisaties door
(UNDP's) Resident Coordinator. Deze dubbele pet van UNDP én VN landenvertegenwoordiger
is niet alleen lastig vanwege de omvang van taken, maar ook vanwege de mogelijke
strijdigheid van belangen. Hierbij komt dat alle vertegenwoordigers van VN-instellingen
in een land belang hebben bij zichtbaarheid van hun activiteiten en daarom
weinig bereid zijn om onder VN-vlag te werken. Hierdoor hebben initiatieven
zoals UNDAF nog niet geresulteerd in daadwerkelijke gezamenlijke programmering.
Wel is de afgelopen twee jaar substantiële vooruitgang geboekt in overleg
en afstemming tussen de VN-instellingen.Van cruciaal belang voor de impact van UNDP's assistentie en coördinatie
is de kwaliteit van de landenvertegenwoordiger. In veel landen werken zeer
deskundige mensen, die de diplomatieke gaven en de visie hebben om uiteenlopende
belangen te verenigen. Ondanks een verbeterd werving- en selectiebeleid is
verdere kwaliteitsverbetering nodig.Veel van UNDP's innovatieve benaderingen zijn binnen internationale samenwerking
gemeengoed geworden. Het Human Development Report speelt een betekenisvolle
rol in het internationale debat. Echter, de vernieuwing zoals die in sommige
goede publikaties naar voren komt, wordt onvoldoende geïncorporeerd in
het eigen werk van de organisatie. 4.2.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteitDe laatste externe evaluaties van de impact van UNDP's interventies op
landenniveau dateren van acht jaar geleden. In de tussentijd heeft de organisatie
belangrijke hervormingen doorgemaakt. Over de effectiviteit in algemene zin
kunnen dan ook moeilijk uitspraken worden gedaan, ook al vanwege de variatie
van de interventies en de specificiteit van de situatie per land. Wel is duidelijk
dat de daling van de algemene middelen enerzijds en de voortdurende versnippering
van activiteittypen en thema's over een zeer groot aantal landen anderzijds
de doelmatigheid en doeltreffendheid niet ten goede komen. Dit wordt versterkt
door extrabudgettair gefinancierde activiteiten, waarmee bilaterale donoren
zeer verschillende prioriteiten en werkwijzen opdringen aan de organisatie. 4.2.3. Beleidsconclusies Bij een voortdurende vermindering van inkomsten is het niet langer mogelijk
voor UNDP om op vele terreinen, wereldwijd, actief te zijn. Het mandaat van
de organisatie wordt hierdoor uitgehold. UNDP is niet langer de centrale «funding
agency» binnen de Verenigde Naties en moet zich concentreren op kerntaken,
die dienen te worden gefinancierd uit algemene middelen. Extrabudgettaire
financiering die vooral de bilateraleverlanglijstjes van donoren dient, moet
worden vermeden. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt slechts ten dele bij
het management; vooral de lidstaten, waaronder Nederland, zijn verantwoordelijk
voor een meer coherente inbreng.Nederland zal UNDP ondersteunen in een verdere concentratie op capaciteitsontwikkeling
ter bevordering van goed bestuur, post-conflict wederopbouw en VN-coördinatie.
Hier ligt de toegevoegde waarde, wat ook blijkt uit de toenemende vraag vanuit
ontwikkelingslanden voor deze vormen van assistentie door UNDP. De functionele
focus dient te worden versterkt, ten koste van aandacht voor de specifieke
thema's. De medio 1999 benoemde Administrateur van het Programma, Mark Malloch
Brown, heeft zich gecommitteerd aan deze nieuwe koers.Hoewel een universele presentie ten behoeve van de VN-brede coördinatietaak
politiek wenselijk is, betekent dit niet dat ook overal een landenprogramma
door UNDP moet worden uitgevoerd. Nederland zal zich sterk maken voor een
verdere concentratie van activiteiten in arme landen, hetgeen inhoudt dat
programma's in relatief rijkere landen dienen te worden uitgefaseerd. Gezien
bovengenoemde accenten op goed bestuur en wederopbouw ligt een concentratie
op die arme landen waar de bestuurlijke capaciteit dient te worden versterkt
in de rede.Eventuele VN-presentie (ResCo) in de landen waar UNDP geen programma meer
zal hebben, kan niet langer uit UNDP's kernbegroting worden gefinancierd.
Er moet nagedacht worden over alternatieve financiering van het ResCo-systeem
in de landen waar UNDP geen reguliere programma's heeft (bv. door landen zelf
of andere instellingen). Het instellen van UN Houses en/of regionale kantoren
kan efficiencywinst opleveren.Nederland zal de noodzakelijke interne hervormingen blijven stimuleren,
die ertoe moeten bijdragen dat UNDP zich tot voornoemde hoofdtaken beperkt
en meer resultaatgericht gaat opereren. Hiertoe financiert Nederland het transitieteam
dat de nieuwe Administrateur ondersteunt.De verschuiving binnen de Wereldbank naar werkterreinen die traditioneel
bij UNDP lagen, maakt een duidelijke taakafbakening en verbetering van de
samenwerking onontbeerlijk. Mede door toedoen van Nederland hebben beide instellingen
hier het afgelopen jaar veel energie in gestoken. Nederland zal dit blijven
stimuleren en bevorderen dat de organisaties elkaar aanvullen in plaats van
overlappend werken.In 1999 heeft Nederland 10% van zijn vrijwillige bijdrage aan UNDP afhankelijk
gesteld van de vooruitgang in de samenwerking met de Wereldbank en de beoordeling
van UNDP's samenwerking in het veld. Nederland heeft geboekte resultaten op
het eerste terrein erkend door f 5 miljoen van dit bedrag alsnog uit
te keren. Ook dit jaar zal Nederland 10% van zijn bijdrage pro memorie opnemen
en uitkeren als Malloch Brown erin slaagt de activiteiten van UNDP binnen
het brede mandaat van duurzame ontwikkeling te concentreren op goed bestuur,
postconflict wederopbouw en VN-coördinatie. Slaagt het transitieproces –
waarin ook de Uitvoerende Raad een belangrijke rol speelt – niet dan
zal Nederland zijn positie als grote donor van UNDP moeten herzien.Nederland zal zijn niet gedelegeerde extrabudgettaire financiering concentreren
op de genoemde kerntaken, waarbij naar mogelijkheden wordt gezocht om deze
meer programmatisch in te zetten. Hiermee wordt ook het financieel beheer
over deze middelen vereenvoudigd. Ambassades worden aangestuurd om ook gedelegeerde
budgetten beter in lijn met de prioriteiten van de organisatie te brengen.Nederland zal samen met andere lidstaten een onafhankelijke evaluatie
uitvoeren van UNDP's activiteiten op landenniveau. Deze evaluatie moet uitwijzen
waar de toegevoegde waarde van UNDP ligt binnen het brede terrein van goed
bestuur. 4.3. United Nations Children's Fund (UNICEF) 4.3.1. Feitelijke gegevens 4.3.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatieHet mission statement van UNICEF uit 1996 bevestigt dat UNICEF zich richt
op de bescherming en promotie van de rechten van kinderen, en het leveren
van een bijdrage ten behoeve van het vervullen van de basisbehoefte van kinderen
en aan het vergroten van hun kansen, teneinde hun volledige ontwikkelingspotentieel
zeker te stellen. De Conventie van de Rechten van het Kind (1989) dient als
leidraad voor het beleid. 4.3.1.2. Werkwijze en activiteitenHet UNICEF hoofdkantoor bevindt zich in New York. Daarnaast zijn er «hoofdkantoren»
in Genève (met name noodhulp), Kopenhagen (inkoop) en Florence (research).
Er zijn 8 regionale kantoren, die de landenkantoren in de desbetreffende regio's
ondersteunen, en coördineren. Een uitzondering vormt het regionale kantoor
in Europa, dat dient als «focal point» voor de Europese Nationale
Comités voor UNICEF. UNICEF heeft een uitgebreid netwerk van 125 landenkantoren,
met aan het hoofd een Resident Representative. Daarnaast bestaan er nog een
aantal kleinere vertegenwoordigingen.In totaal werken er ruim 7100 mensen bij UNICEF, waarvan meer dan 6000
op de veldkantoren.UNICEF is een universele organisatie en actief in meer dan 130 landen.
Criteria voor de allocatie van algemene middelen zijn gebaseerd op de situatie
van kinderen in het betreffende land; er wordt gekeken naar de relatieve omvang
van de kinderpopulatie, het sterftecijfer onder de vijf jaar, en naar het
inkomen per hoofd. In 1997 is de weging van deze criteria gewijzigd waardoor
de minst ontwikkelde landen meer profiteren. Door deze wijziging moet het
aantal landen dat in aanmerking komt voor programmahulp van UNICEF geleidelijk
aan dalen. Programma's worden deels gefinancierd uit algemene middelen, aangevuld
met extrabudgettaire middelen zoals middelen voor multi-bi projecten en noodhulp.De programmering van UNICEF is gebaseerd op landenprogramma's; het formuleringsproces
vindt voornamelijk plaats in het betreffende land. De activiteiten van UNICEF
liggen in de sectoren gezondheid, voeding, water en sanitatie en onderwijs,
met speciale aandacht voor meisjes en vrouwen (in het bijzonder moeders).
Verder zijn er meer sectoroverstijgende activiteiten op het gebied van sociale
mobilisatie, gemeenschapsontwikkeling, en «advocacy».UNICEF gaat niet meer – zoals de meeste organisaties – uit
van de gebleken behoefte, maar baseert zijn steun op de analyse in hoeverre
uit het oogpunt van de rechten van het kind steun nodig is. Daarmee is een
verschuiving opgetreden: van het leveren van diensten naar een «rights-based»
programmering, waarbij vooral «advocacy», institutionele ondersteuning
en capaciteitsopbouw, op het gebied van bescherming van de rechten van kinderen
van belang is. De uitvoering wordt nu vaker aan andere partners overgelaten. 4.3.1.3. Financiële omvang en bijdragen(a) Omvang van het totale programma in miljoenen USD 199619971998944902968Na de topjaren 1994 en 1995, met respectievelijk in totaal 1,006 en 1,011
miljard dollar aan inkomsten, zijn de middelen van UNICEF langzaam gedaald,
vooral door de daling van de donorbijdragen aan algemene middelen. Wat Nederland
betreft is deze daling vooral toe te schrijven aan de daling binnen de middelen
voor noodhulp die via UNICEF werden besteed (bij noodhulp is de kanaalkeuze
onder meer afhankelijk van de aard van de humanitaire noodsituatie die zich
voordoet en de respons van donoren op een appeal).Een deel van de inkomsten (op dit moment ongeveer een derde) wordt bij
elkaar gebracht door fondswerving door de Nationale UNICEF Comité's
in de geïndustrialiseerde landen. Overigens bestaan ook UNICEF Comité's
in ontwikkelingslanden die (op bescheiden schaal) aan fondswerving doen. De
bijdrage van UNICEF Nederland voor 1998 is ongeveer 85 miljoen gulden, waarvan
ongeveer 70% ten goede komt aan de algemene midde- len en de resterende 30%
wordt uitgegeven aan specifieke projekten.In 1998 is een medium-term plan opgesteld met een target van 1,5 miljard
dollar voor het jaar 2005; dit betekent een jaarlijkse groei met gemiddeld
7%. Bij de besluitvorming hadden verscheidene landen, waaronder Neder- land,
twijfels over de haalbaarheid van een dergelijk groeipercentage; de Uitvoerend
Directeur was echter van mening dat een dergelijke groei mogelijk is en in
1998 is dit percentage gehaald.(b) Bijdragen van 10 grootste donoren in miljoenen USD in 1998 donor
(1998)vrijwillige bijdrage (%)extra-budgettair1. VS100,0 (17,5)61,5 2. Noorwegen38,4 (6,7)33,0 3. Zweden32,0 (5,6) 43,0 4. Denemarken30,5
(5,3) 7,2 5. Nederland25,8 (4,5) 18,9 6. Japan25,5
(4,5) 13,2 7. VK16,7 (2,9) 21,9 8. Zwitserland12,2
(2,1) 2,1 9. Finland11,8 (2,1) 2,5 10. Canada9,6
(1,7) 14,1c) Nederlandse bijdrage in miljoenen guldens  199619971998algemene bijdrage50  56  52   extrabudgettair79,346,841,44.3.1.4. Nederlandse positie in het beheersorgaanHet beheersorgaan van UNICEF is de Uitvoerende Raad, met 36 leden, volgens
een vaste verdeling over de regionale groepen: Afrika: 8, Azië en het
Middellandse Zeegebied: 7, Oost Europa: 4, Latijns Amerika en het Caribisch
gebied: 5, West Europa en Anderen (WEOG):12). Binnen de westerse groep is
voor de periode 1995–2006 een rotatieschema vastgesteld, waarbij Nederland
8 van de 12 jaar lid is. Nederland heeft momenteel de waarnemerstatus en zal
vanaf januari 2000 weer lid zijn van de Uitvoerende Raad. 4.3.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.3.2.1. RelevantieIn 1994 is een notitie uitgebracht over het Nederlandse OS-beleid ten
aanzien van kinderen, mede als consequentie van de Conventie inzake de Rechten van het Kind (1989) en de Wereldkindertop (1990). De uitgangspunten
van de notitie, te weten het recht van kinderen op ontplooiing, ontwikkeling
en bescherming, alsmede de nadere uitwerking hiervan, sluiten goed aan bij
de doelstellingen en prioriteiten van UNICEF.Tevens draagt de samenwerking met UNICEF bij aan de realisatie van een
aantal inhoudelijke prioriteiten van het Nederlandse OS-beleid. Zo kan 80%
van de activiteiten van UNICEF toegerekend worden aan sociale basisvoorzieningen.
Verder wordt door de samenwerking met UNICEF bijgedragen aan de doelstelling
voor Minst Ontwikkelde Landen en reproductieve gezondheidszorg waaraan 40%
respectievelijk 30% wordt uitgegeven.De sectoren (gezondheid, voeding, water en sanitatie, onderwijs) waarin
UNICEF actief is zijn belangrijk in het Nederlandse OS-beleid, evenals activiteiten
op het gebied van sociale mobilisatie, gemeenschapsontwikkeling, en «advocacy».De terreinen, waarop UNICEF werkt, vallen deels ook binnen het mandaat
van andere organisaties, zoals WHO, UNFPA en UNESCO. UNICEF onderscheidt zich
door zijn benadering die gebaseerd is op de rechten van het kind en door de
focus op kinderen en vrouwen. De strategieën van deze organisaties worden
op elkaar afgestemd in het «Coordinating Committee on Health»
(WHO/UNFPA/UNICEF) en het «Joint Committee on Education» (UNESCO).
Daarnaast wordt op landenniveau samengewerkt binnen het United Nations Development
Assistance Framework (UNDAF). 4.3.2.2. Doelmatigheid(a) ProgrammeringZoals hierboven vermeld verloopt de UNICEF programmering voor het grootste
deel via landenprogramma's. De landenprogramma's worden op landenniveau opgesteld
en uitgewerkt, binnen de algemene beleidskaders. Op deze manier worden bilaterale
donoren in een vroeg stadium betrokken. Nederland steunt deze decentrale werkwijze.UNICEF voldoet aan het gestelde in de motie Dijksma in die zin dat de
hulpprogramma's in toenemende mate worden geconcentreerd op lage inkomenslanden
die tevens slecht scoren op indicatoren die verband houden met het werkterrein
van UNICEF. Deze concentratie moet geleidelijk resulteren in vermindering
van het aantal landen waar UNICEF operationele activiteiten uitvoert.De activiteiten van VN-organisaties worden op landenniveau afgestemd in
het United Nations Development Framework (UNDAF), op basis van een gezamenlijke
analyse van de situatie. Nederland is voorstander van verdere uitbreiding
van UNDAF en zal UNICEF, evenals andere VN-organisaties aansporen hieraan
actief deel te nemen.Aan objectieve evaluatie wordt nog onvoldoende aandacht besteed. Resultaten
van projecten worden soms nog te positief neergezet, uit angst dat donoren
minder geneigd zijn middelen ter beschikking te stellen wanneer er een negatieve
evaluatie plaatsvindt. Er bestaan hier grote verschillen tussen regionale
kantoren, die deels verantwoordelijk zijn voor evaluatie. Mede door druk vanuit
de Executive Board is de aandacht voor interne evaluatie verbeterd.(b) Organisatie/managementDe Uitvoerend Directeur, Carol Bellamy, heeft na haar aantreden in 1995
de organisatie van UNICEF grondig herzien, waarbij meer nadruk werd gelegd
op algemeen beheer. Daarbij vond een verregaande decentralisatie van bevoegdheden
naar het landenniveau plaats en is ook de indeling van het hoofdkantoor veranderd.
Over het algemeen worden deze veranderingen in de organisatie als positief
beoordeeld. Recent is een nieuw management informatiesysteem geïntroduceerd,
dat ondermeer de landenkantoren in staat moet stellen ook zelf de financiële
middelen te beheren. Hiermee beschikt het hoofdkantoor dan ook
over het noodzakelijke totaal overzicht in de gedecentraliseerde organisatie.Het management van UNICEF lijkt goed te functioneren, net zoals de Executive
Board. Binnen de Board vindt doorgaans minder polarisatie langs Noord-Zuid
lijnen plaats dan in de beheersorganen van andere fondsen en programma's.(c) Beheer/accountabilityDe kwaliteit van het beheer op projectniveau verschilt per project. Met
name de regelmaat en de kwaliteit van de verslaglegging is de laatste jaren
een probleem geweest. UNICEF is zich ervan bewust dat hier een extra inspanning
nodig is; de achterstand in rapportages is de laatste maanden dan ook grotendeels
weggewerkt.De Uitvoerende Raad is van mening dat de inhoudelijke verslaglegging van
UNICEF over haar activiteiten aan de Raad meer analytisch moet zijn, met aandacht
voor het leren uit eigen fouten. Recentelijk is in de Executive Board besloten
tot het ontwikkelen van een Multi-Year-Funding-Framework, waarbij tegenover
meer voorspelbare inkomsten een systematische programmering, gericht op concrete
resultaten wordt gesteld. UNICEF heeft zich hieraan gecommitteerd, en is voortvarend
met de implementatie van het Multi-Year-Funding-Framework begonnen. 4.3.2.3. Sterkte-zwakteIn 1998 is, in samenwerking met de ambassades, een appreciatie van UNICEF
uitgevoerd. Hieruit kwam naar voren dat één van de sterkste
punten van UNICEF de «brand-name» is, en het daarmee samenhangende
vertrouwen. Dit maakt dat UNICEF kan optreden als kritische partner voor NGO's,
nationale en lokale overheden, en als pleitbezorger voor het lot van kinderen
in het algemeen. De «neutraliteit» van de VN draagt hier mede
toe bij. De gedecentraliseerde werkwijze wordt door de ambassades ook als
een sterkte van de organisatie gezien. De kwaliteit van de coördinatie
met VN-organisaties en andere bilaterale donoren verschilt per land. UNICEF
besteedt hier, mede door druk vanuit de Executive Board, steeds meer aandacht
aan.UNICEF is de VN-organisatie die het meest multi-sectoraal werkt. Dit komt
ondermeer tot uitdrukking in de aandacht voor «early childhood development»,
een benadering waarbij alle aspecten worden meegenomen die van belang zijn
voor de ontwikkeling van kleine kinderen.Coördinatie blijft een punt van voortdurende aandacht, evenals de
aandacht voor de armste landen. Ook de overgang van een project- naar een
programmabenadering en de aansluiting bij SIPs (sector investment programmes)
en SWAPs (sector wide approaches) is een aspect waaraan de komende tijd aandacht
moet worden geschonken. Voor UNICEF lijkt hier een rol weggelegd in het inbrengen
van technische ondersteuning om deze processen te begeleiden. Aangezien de
modaliteiten van een dergelijke aanpak nog niet duidelijk zijn en er meningsverschillen
bestaan over de rolverdeling, is UNICEF op dit punt behoedzaam.UNICEF is vaak nog zwak in het uitvoeren van humanitaire hulpprogram-
ma's. Voor een deel is dit een gevolg van het feit dat deze programma's door
regulier personeel uitgevoerd worden, dat niet gewend is in noodsituaties
op te treden. Momenteel is UNICEF bezig het personeel te trainen op flexibiliteit,
zodat zij beter kunnen reageren op wisselende omstandigheden. 4.3.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteitIn 1991 en 1992 is een multi-donor evaluatie van UNICEF uitgevoerd door
het Australian International Development Assistance Bureau, CIDA, DANIDA en
SDC. Hieruit kwam naar voren dat UNICEF sterk was in haar veldvertegenwoordiging
en effectiviteit op landenniveau, maar zich meer als een kritische partner
van overheden zou moeten opstellen. Een betere prioriteitsstelling
op alle niveaus bleek ook belangrijk. De organisatie heeft de aanbevelingen
ter harte genomen en zich in die richting ontwikkeld. Toch is onafhankelijkheid
van de ontvangende overheid niet altijd duidelijk. UNICEF zou in sommige landen
kritischer kunnen zijn.Er heeft ook een doorlichting van UNICEF plaats gevonden door het bureau
Booz /Hamilton in 1994, waaruit het zgn. «management excellence programme»
is voortgekomen, een aanzienlijke reorganisatie die in 1998 is afgerond.Tijdens de Wereldkindertop in 1990 zijn doelen gesteld voor het jaar 2000
op het gebied van gezondheid, voeding, onderwijs en toegang tot water en sanitatie.
Deze doelen zijn gedurende het decennium de uitgangspunten geweest voor de
programma's van UNICEF. Op dit moment is duidelijk dat deze doelen niet overal
bereikt zullen worden. Wel is aanzienlijke vooruitgang geboekt; zo is de kinder-
en moedersterfte gedaald, de immunisatiegraad wereldwijd gestegen, de jodering
van zout toegenomen en is de aandacht voor de rechten van het kind sterk gegroeid.
In de aanloop naar de Speciale Zitting van de Algemene Vergadering over kinderen
in 2001 zullen de inspanningen van UNICEF worden geëvalueerd.Op projectniveau bestaan er grote verschillen tussen de uitkomsten van
evaluaties. Een belangrijke factor voor succes blijkt te zijn de mate waarin
participatie van de bevolking plaatsvindt. 4.3.3. Beleidsconclusies Nederland zal de toepassing van de overeengekomen criteria voor middelenallocatie
kritisch volgen met het oog op graduatie van landen en uitfasering van activiteiten
in landen die niet (meer) aan de criteria voldoen.Nederland zal blijven aandringen op een goede coördinatie en samenwerking
met andere partners, zowel met VN-instellingen binnen UNDAF, als met de Wereldbank,
bilaterale donoren, NGO's en nationale en lokale overheden.De strategie die UNICEF momenteel ontwikkelt voor na het jaar 2000 gaat
uit van een «comprehensive approach». UNICEF kiest een sectoroverstijgende
benadering, gericht op kinderen in een bepaalde leeftijdscategorie. Voor kinderen
tussen 0 en 6 zal het zwaartepunt liggen op zorg die het kind in staat stelt
zich fysiek en mentaal goed te ontwikkelen. Voor de 6 tot 12-jarigen zal het
zwaartepunt liggen op toegang tot goed basisonderwijs, terwijl voor de leeftijdscategorie
van 12 tot 18 bescherming tegen uitbuiting en een stimulering van verdere
ontwikkeling als uitgangspunt zal gelden.Centraal uitgangspunt blijft de benadering gebaseerd op het beschermen
van de rechten van kinderen. In de aard van de activiteiten zal het accent
meer dan voorheen moeten liggen op capaciteitsopbouw en «advocacy».De algemene bijdrage aan UNICEF wordt in beginsel op hetzelfde niveau
gehandhaafd. In een mogelijk op te stellen partnership-programma, zal de nadruk
vooral liggen op gezondheidszorg en (basis)onderwijs. Een en ander zal wel
afhankelijk zijn van de besluitvorming omtrent de nieuwe strategie van UNICEF.Gezien de «comprehensive approach» die UNICEF voorstaat zal
de toegevoegde waarde van UNICEF vooral liggen bij afstemming tussen sectoren
en het waarborgen van aandacht voor kinderen. Uitgaande van de aandacht voor
de sectorale benadering in het Nederlandse OS-beleid, ziet Nederland hier
zeker een rol voor UNICEF. 4.4. United Nations Population Fund (UNFPA) 4.4.1. Feitelijke gegevens 4.4.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatieUNFPA is in 1967 opgericht. Het mandaat van UNFPA is in de loop der jaren
enkele malen aangepast. Na de Internationale Conferentie over Bevolking en
Ontwikkeling (ICPD) in Cairo in 1994 heeft UNFPA als hoofddoelstelling het
verlenen van assistentie aan ontwikkelingslanden op het gebied van reproductieve
gezondheid en bevolkingsvraagstukken. Daarnaast heeft de organisatie tot taak
bewustwording en kennis op het gebied van reproductieve gezondheid en bevolkingsvraagstukken
te bevorderen. 4.4.1.2. Werkwijze en activiteitenUNFPA is op de eerste plaats een operationele organisatie. Het zwaartepunt
van de activiteiten ligt bij de landenprogramma's. Dit blijkt ook uit de uitgaven:
in 1998 werd 75% van het budget uitgegeven in het veld. Dit betekent overigens
niet dat UNFPA zelf altijd uitvoerder is. De uitvoering van UNFPA's programmahulp
gebeurt voor 47% van de activiteiten door UNFPA zelf, 15% wordt door NGO's
uitgevoerd en 27% door ontvangende landen zelf. De overige 10% wordt door
andere VN organisaties uitgevoerd. In principe kan elk land een beroep doen
op ondersteuning door UNFPA. Evenals bij UNICEF is financiële ondersteuning
afhankelijk van een aantal criteria. Basiscriterium is de hoogte van het nationaal
inkomen. Daarnaast wordt een aantal kwalitatieve en kwantitatieve indicatoren
gebruikt zoals mortaliteit, toegankelijkheid van voorzieningen op het gebied
van reproductieve gezondheid en analfabetisme onder meisjes en vrouwen. Op
grond van dit allocatiesysteem gaat zo'n 80% van alle programmahulp van UNFPA
naar landen die tot de categorie Minst-Ontwikkelde Landen behoren.Naast programmahulp houdt UNFPA zich, veelal in samenwerking met partners
zoals UNICEF, WHO en UNAIDS, bezig met beleidsontwikkeling en normatief werk
op het gebied van reproductieve gezondheid. Voorlichting en publiciteitscampagnes
zijn een belangrijk onderdeel van het werk van UNFPA.Het hoofdkwartier van UNFPA is gevestigd in New York. In Genève
bevindt zich het Europese hoofdkantoor. UNFPA heeft 107 landenkantoren. UNFPA
heeft 972 personeelsleden. Het totaal aantal personeelsleden op het hoofdkwartier
en Genève is 242 en in het veld 730. 4.4.1.3. Financiële omvang en bijdragen(a) Omvang van het programma in miljoenen dollars: 199619971998340318308Hoewel UNFPA er de afgelopen jaren in leek te zijn geslaagd de financiële
basis te versterken heeft de stijging van donorbijdragen niet doorgezet. De
teruggang is vooral het gevolg van dalende ODA in het algemeen en de sterke
dollarkoers van de afgelopen jaren.(b) Bijdragen van 10 grootste donoren in miljoenen dollars in 1998 Donoralgemene
bijdrage (%)extra-budgettair 1. Japan48,8 (19,5)–2. Nederland38,7 (15,4)7,5 3. Denemarken33,3
(13,3)0,80 4. Noorwegen27,2 (10,8)2,426. Duitsland23,9 ( 9,6)0,27 7. VK21,9 ( 8,8)8,575. USA20,0 ( 8)0,21 8. Zweden16,0 ( 6,4)–9. Finland14,0 ( 5,6)– 10. Zwitserland7,1
( 2,8)0,8 (c) Nederlandse bijdrage in miljoenen guldens  199619971998algemene bijdrage83,59587,5* extrabudgettair5,511,616,46* de daling van de Nederlandse algemene bijdrage in 1998 ten opzichte
van 1997 komt voort uit het feit dat met ingang van 1998 de Nederlandse bijdragen
aan drie NGO's op het terrein van reproductieve gezondheid en bevolkingsvraagstukken
niet langer via UNFPA maar direct uit het relevante themabudget worden gefinancierd. 4.4.1.4 Nederlandse positie in het bestuursorgaanDe Uitvoerende Raad van UNDP/UNFPA komt vier maal per jaar bijeen. In
het overeengekomen rotatieschema, dat mede gebaseerd is op de omvang van de
vrijwillige bijdrage, is Nederland over een periode van 12 jaar 9 jaar lid.
In 1999 heeft Nederland de status van waarnemer en in 2000 is het weer lid
van de Uitvoerende Raad. 4.4.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.4.2.1. RelevantieHet mandaat van UNFPA sluit goed aan op het Nederlandse OS-beleid. Reproductieve
gezondheidszorg is een van de prioritaire thema's in het Nederlandse OS-beleid.
Als één van de weinig landen heeft Nederland deze prioriteit
gekoppeld aan een kwantitatieve doelstelling van 4%. Dit betekent dat 4% van
de ODA begroting aan reproductieve gezondheids- zorg moet worden besteed,
een doelstelling die Nederland ook haalt. UNFPA is de belangrijkste VN-organisatie
wanneer het gaat om monito- ring en uitvoering van de doelstellingen van het
actieprogramma van de ICPD (International Conference on Population and Development,
de zogeheten Cairo-conferentie). UNFPA speelt een belangrijke rol in het assisteren
van landen bij de vertaling naar de praktijk van het begrip reproductieve
gezondheid.UNFPA heeft een helder mandaat en een duidelijk afgebakend werkter- rein.
Dit neemt niet weg dat er enige concurrentie bestaat met andere organisaties,
zoals WHO wanneer het gaat om normatieve activiteiten op het gebied van reproductieve
gezondheid. Nederland is van mening dat normatieve taken in eerste instantie
tot het werkgebied van WHO behoren en dat UNFPA zich in samenwerking met WHO
moet concentreren op het vertalen van richtlijnen en normen in haar activiteiten
in het veld. 4.4.2.2. Doelmatigheid(a) ProgrammeringDe programmering van UNFPA wordt positief beoordeeld. Het systeem voor
landenallocatie op basis van zowel nationaal inkomen van een land als de score
van dat land op een aantal indicatoren die verband houden met de doelstellingen
van het actieprogramma van Cairo heeft een heldere programmering met duidelijke
prioriteitsstelling ten gunste van de armste landen. Dit landenallocatiesysteem
moet leiden tot geleidelijke vermindering van het aantal landen waar UNFPA
landenprogramma's uitvoert. Wat betreft de inhoud van de landenprogramma's
moet nog meer aandacht worden besteed aan het «ombouwen» van traditionele
family planning programma's naar geïntegreerde programma's voor reproductieve
gezondheidszorg. Dit blijkt in veel landen een moeizaam proces en UNFPA zou
hier sterker op moeten inzetten.Hiermee samenhangend verdient ook de integratie van reproductieve gezondheidsprogramma's
in nationale gezondheidsprogramma's meer aandacht. Samenwerking met nationale
overheden, andere VN-organi- saties en bilaterale donoren in het kader van
zogenaamde Sector-Wide-Approaches (SWAP's) staat nog maar in de kinderschoenen.
UNFPA zou hier een actievere rol kunnen spelen.(b) Organisatie/managementUNFPA heeft een goed functionerend management, waarin de sterke rol van
de uitvoerend directeur, Nafis Sadik, opvalt. Evenals andere fondsen en programma's
bevindt UNFPA zich in een decentralisatieproces met als doel het functioneren
van de organisatie op landenniveau te versterken. Dit proces wordt door Nederland
gesteund. Daarnaast hebben ook de teruglopende inkomsten UNFPA gedwongen de
bedrijfsvoering efficiënter te maken. UNFPA is evenals UNDP bezig met
de invoering van resultaatgerichte programmering gekoppeld aan budgettering.Het functioneren van de Uitvoerende Raad van UNFPA/UNDP wordt als redelijk
positief beoordeeld. Met betrekking tot UNFPA stelt de Raad zich over het
algemeen positief kritisch op.(c) Beheer/accountabilityDe kwaliteit van het beheer wordt als goed beoordeeld. De begrotingen
en jaarrekeningen van UNFPA zijn geharmoniseerd met die van UNDP en UNICEF,
waardoor vergelijking tussen deze fondsen en programma's mogelijk is. De verantwoording
van projecten (multi-bi) is over het algemeen voldoende, er is in enkele gevallen
sprake van onvoldoende of niet-tijdige financiële projectverantwoording. 4.4.2.3. Sterkte-zwakteDe appreciatie van UNFPA is overwegend positief. De organisatie slaagt
er in veel landen in een katalyserende rol te vervullen ten aanzien van gevoelige
thema's binnen haar werkterrein. Dat deze rol ook internationaal wordt gewaardeerd
blijkt uit de positieve respons die de organisatie heeft gekregen in het kader
van de eerste vijfjaarlijkse «review» van het actieprogramma van
de ICPD in 1999. Ook de samenwerking met andere VN-organisaties en NGO's wordt
als goed beoordeeld. 4.4.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteitDe evaluatiecapaciteit van UNFPA is heel behoorlijk en er verschijnen
met enige regelmaat thematische evaluaties en evaluaties van landenprogramma's
die een goed beeld geven van de kwaliteit van de organisatie. Er zijn geen
recente onafhankelijke (impact)evaluaties van UNFPA voorhanden. 4.4.3. Beleidsconclusies De bijdrage aan UNFPA zal gehandhaafd worden op het huidige niveau. Het
opzetten van een apart partnershipprogramma met UNFPA lijkt op dit moment
geen meerwaarde te hebben.De toepassing van het landenallocatiesysteem zal door Nederland kritisch
worden gevolgd met het oog op graduatie van landen van hulpprogramma's en
vermindering van het aantal landen waarin UNFPA programma's uitvoert.Nederland zal in de Uitvoerende Raad aandacht vragen voor verdergaande
samenwerking tussen de VN-organisaties die actief zijn op het gebied van gezondheidszorg
(UNFPA, UNICEF, WHO) en het belang van sectorale benadering (Sector Wide Approach,
SWAp) in dit kader.Verder zal Nederland zich in de Uitvoerende Raad inzetten voor verbreding
van de financieringsbasis van UNFPA, onder meer door extra bijdragen van niet-traditionele
donorlanden en uit particuliere bronnen.Verdere verbeteringen in de organisatie en het beheer, vooral de uitwerking
van resultaatgerichte budgetteringsmethoden zullen worden ondersteund. 4.5. United Nations Joint and Co-sponsored Programme on
Aids (UNAIDS) 4.5.1. Feitelijke gegevens 4.5.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatieUNAIDS is in januari 1996 opgericht, als een coördinerend VN-program-
ma. In UNAIDS werken Wereld Bank, WHO, UNDP, UNICEF, UNFPA, UNESCO en (UNDCP)
als co-sponsors samen. UNAIDS heeft een coördinerende rol gericht op
vermindering van de kwetsbaarheid van individuen en gemeenschappen voor HIV/AIDS,
zorgverlening en het verminderen van de impact van de epidemie.Hoofddoelstellingen van UNAIDS zijn het genereren van wereldwijde betrokkenheid
en politieke steun voor de respons op de epidemie door advocacy, en het toegankelijk
maken van de meest effectieve preventie- en bestrijdingsmethoden. 4.5.1.2. Werkwijze en activiteitenUNAIDS is gevestigd in Geneve; aan het hoofd van de organisatie staat
Peter Piot (België) als Executive Director. In tegenstelling tot haar
voorganger, het Global Programme on AIDS (WHO/GPA) heeft UNAIDS een klein
hoofdkwartier. In 1998 waren in totaal 139 mensen in dienst van UNAIDS, waarvan
54 op het hoofdkantoor en 85 in het veld.Het hoofdkantoor richt zich op mondiaal belangrijke taken zoals «advocacy»,
verbetering van de relaties met de co-sponsors en het stimuleren van de co-sponsors
om hun activiteiten en financiële middelen binnen het beleidskader van
UNAIDS te integreren.UNAIDS is geen operationele organisatie; de activiteiten zijn normatief
en coördinerend. UNAIDS heeft geen eigen landenprogramma's, maar werkt
met adviseurs en thematische groepen.Bij de allocatie van de beperkte middelen wordt rekening gehouden met
de omvang van de HIV/AIDS epidemie in de landen, de betrokkenheid en activiteiten
van de nationale overheden, de opstelling van de co-sponsors, de mogelijkheden
voor multi-sectorale en regionale aanpak van de problematiek.Op landenniveau functioneert UNAIDS door middel van themagroepen. In de
themagroepen, die over het algemeen onder leiding staan van de UNDP Resident
Coordinator, vindt afstemming van de activiteiten van de co-sponsors plaats.
In 46 landen is nu door UNAIDS een landenadviseur (Country Programme Advisor)
aangesteld, die ten dienste staat van de themagroep. De landenadviseur speelt
eveneens een belangrijke rol in de advisering aan de overheid, zowel op centraal
als op decentraal niveau. Het Nationaal AIDS Programma is in de thematische
groepen vaak ook vertegenwoordigd, en in veel gevallen nemen ook NGO's en
bilaterale donoren deel. Onder de thematische groep functioneren op specifieke
onderwerpen vaak thematische werkgroepen, onder leiding van de meest betrokken
VN-organisatie. 4.5.1.3. Financiële omvang en bijdragen(a) Omvang van het programma in miljoenen USD 199619971998633360UNAIDS werkt met een tweejaarlijkse begroting. De inkomsten bestaan uit
vrijwillige bijdragen van bilaterale en multilaterale donoren. De donorbasis
is smal: in 1998 kwam 60% van de inkomsten van 5 donoren. Bijdragen van de
co-sponsors bedragen in totaal slechts 2%. De co-spon- sors besteden in hun
eigen programma's en activiteiten middelen aan HIV/AIDS.UNAIDS brengt samen met de co-sponsors het zogenaamde «coordinated
appeal» uit. Hierin zijn wereldwijde of regionale programma's opgenomen,
die zijn afgestemd tussen UNAIDS en de co-sponsors, en waarvoor extra financiering
wordt gevraagd. In 1998–99 bedroeg het coordinated appeal 22 miljoen
USD.(b) Bijdragen van 10 grootste donoren in miljoenen USD in 1998  algemene
bijdrage% 1. USA15,0026,8 2. Noorwegen6,6211,83. Nederland5,309,5 4. Zweden4,708,4 5.
Japan4,157,4 6. Denemarken3,406,0 7. VK3,366,08. Canada2,394,3 9. Frankrijk2,093,7 10.
België1,703,0(c) Nederlandse bijdrage in miljoenen guldens  199619971998Algemene bijdrage91010 extrabudgettaire bijdrage
(aan111 coordinated appeal van co-sponsors van UNAIDS)   4.5.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaanDe Programme Coordinating Board (PCB) is het bestuurorgaan van UNAIDS
en heeft 18 leden. In een rotatieschema van westerse landen is Nederland 7
van de 15 jaar lid van de PCB. In de periode 1999–2001 is Nederland
waarnemer. In 2002 zal Nederland weer lid zijn van de PCB. 4.5.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.5.2.1. RelevantieMet de oprichting van UNAIDS is recht gedaan aan de complexiteit van de
HIV/AIDS problematiek en het belang van coördinatie tussen de verschillende
actoren, zowel op beleidsniveau als in het veld. Nederland heeft de oprichting
van UNAIDS actief ondersteund en is van mening dat UNAIDS een belangrijke
rol vervult in de respons op de pandemie.De gecoördineerde aanpak van de HIV/AIDS pandemie, die UNAIDS voorstaat,
sluit goed aan bij het Nederlandse OS-beleid t.a.v. HIV/AIDS.De bijdrage aan UNAIDS wordt volledig toegerekend aan de doelstelling van 4% ODA voor reproductieve gezondheid en aan de 20/20 doelstelling
voor basis sociale voorzieningen. 4.5.2.2. Doelmatigheid(a) ProgrammeringHet heeft enige tijd geduurd om de werkwijze van UNAIDS, waarbij de organisatie
zelf geen operationele activiteiten uitvoert, te implementeren.Het functioneren van de thematische groepen, waarin activiteiten op landenniveau
worden gecoördineerd, verschilt sterk per land. In sommige landen functioneren
de thematische groepen goed en is er, met input van de co-sponsors, een gezamenlijk
plan van actie opgezet, inclusief de noodzakelijke financiële ondersteuning.
Betrokkenheid van nationale overheid en aansluiting bij netwerken van NGO's
en organisaties van mensen met HIV/AIDS, blijken belangrijke factoren voor
het succes van een thematische groep, evenals het gezamenlijk opereren van
de co-sponsors. In landen waar de overheid het bestaan van HIV/AIDS ontkent,
of de ernst van de problematiek onderschat, is het moeilijk een thematische
groep van de grond te krijgen.Voor ontwikkelingslanden is het vaak moeilijk te accepteren dat UNAIDS
zelf geen activiteiten financiert, zoals de voorloper van UNAIDS, het Global
Programme on Aids. Hoewel het voor UNAIDS in deze omstandigheden soms aantrekkelijk
is niet zo sterk te benadrukken dat het geen «funding agency»
is, en zelf geen operationele activiteiten uitvoert, is Nederland van mening
dat UNAIDS er geen onduidelijkheid over moet laten bestaan dat haar rol coördinerend
is.(b) Organisatie/managementUNAIDS wordt op inspirerende wijze geleid door de Executive Director Peter
Piot; hetgeen vooral in de eerste jaren van het bestaan van UNAIDS van groot
is belang geweest. De ervaringen met het hoofdkantoor, dat zich toelegt op
globale taken als «advocacy», relaties met de co-sponsors etc.,
zijn over het algemeen goed. Nederland beoordeelt verder de toegenomen aandacht
voor samenwerking met NGO's en organisaties van mensen met HIV/AIDS als positief.De samenwerking tussen het Secretariaat en het beheerslichaam, de PCB,
is nog niet geheel uitgekristalliseerd. Het heeft enige tijd geduurd voor
de PCB om haar verantwoordelijkheden als beheerslichaam te nemen. Het secretariaat
had in het begin te veel de instelling om zaken met een aantal leden (donoren)
te regelen, in plaats van deze openlijk in de PCB te bespreken. Versterking
van de rol van de PCB is eveneens noodzakelijk om betrokkenheid van ontwikkelingslanden
te vergroten en zo meer «ownership» te creëren.De samenwerking met de co-sponsors is verbeterd ten opzichte van de eerste
jaren, maar verdient voortdurende aandacht. Hiertoe is het van belang de consistentie
van de opstelling van leden in de PCB en in beheersorganen van de co-sponsors,
te vergroten. Verder is het van belang er in beheerslichamen van co-sponsors
op aan te dringen dat een deel van reguliere middelen van de co-sponsors wordt
bestemd voor activiteiten op het gebied van HIV/AIDS.(c) Beheer/accountabilityUNAIDS heeft een administratieve overeenkomst met de WHO, hetgeen betekent
dat het financieel beheer grote overeenkomst vertoont met dat van WHO-programma's.Hoewel over het algemeen tevredenheid bestaat over het financiële
beheer van UNAIDS zou Nederland graag zien dat het beheer meer in overeenstemming
wordt gebracht met dat van andere vrijwillige gefinan- cierde
VN-programma's. Dit betekent ondermeer dat UNAIDS het model van de begroting
van UNDP, UNFPA en zou moeten overnemen. Verder zou UNAIDS ook ten aanzien
van de de financieringsbasis de ontwikkelingen in deze organisaties dienen
te volgen. Ook voor UNAIDS geldt dat behoefte bestaat aan een grotere voorspelbaarheid
van middelen en verbreding van de donorbasis, om te grote afhankelijkheid
van enkelen te voorkomen.Een dergelijke aanpak zou aanpassing van de samenwerkingsovereen- komst
met de WHO vereisen, maar zou tegelijk een oplossing bieden voor het probleem
van de huidige grote operationele reserve. Nederland is niet gelukkig met
de omvang van de operationele reserve van UNAIDS (meer dan de helft van het
jaarbudget), die grotendeels wordt bepaald doordat de financiële regels
van de WHO van toepassing zijn. 4.5.2.3. Sterkte-zwakteUNAIDS heeft er in de korte tijd van haar bestaan aan bijgedragen dat
de noodzaak van een brede aanpak van de complexe problematiek van HIV/AIDS
nu algemeen wordt geaccepteerd. Het feit dat HIV/AIDS nu op de politieke agenda
staat is zeker voor een belangrijk deel aan UNAIDS toe te schrijven. UNAIDS
speelt een belangrijke rol in het bespreekbaar maken van gevoelige thema's,
zoals adolescenten en migratie, en aan beleidsvorming op deze terreinen.Onlangs is een nieuw initiatief opgezet, het «Partnership for Africa»,
waarin in samenwerking tussen overheden, bilaterale en multilaterale donoren,
ngo's en religieuze leiders wordt gestreefd naar beheersing en terugdringing
van de epidemie in Afrika. De samenwerking op landenniveau dient verder te
worden geoperationaliseerd in de samenwerking met de co-sponsors. In het algemeen
is het niet gemakkelijk om de krachten te bundelen in gezamenlijke activiteiten,
waarbij de eigen identiteit van activiteiten verloren gaat. Het succes van
de thematische groepen op landenniveau is tot nu toe sterk wisselend en afhankelijk
van de onderlinge samenwerking tussen de co-sponsors, de houding van de overheid
en de participatie van NGO's en organisaties van mensen met HIV/AIDS. Verder
is gebleken dat de aanwezigheid van een landenadviseur in het veld stimulerend
werkt en bijdraagt aan de meerwaarde van coördinatie en samenwerking
tussen de co-sponsors.UNAIDS heeft in 1998 een aanvang gemaakt met de coördinatie van onderzoek
naar de mogelijkheden om de nieuwe combinatie therapieën ook in ontwikkelingslanden
toe te passen, en de mogelijkheden om transmissie van moeder op kind te beperken.
Nederland steunt deze lijn en hecht er vooral belang aan dat hierbij niet
alleen het gebruik van medicijnen, maar ook de (on)wenselijkheid van borstvoeding
wordt betrokken.Ook ten aanzien van vaccinontwikkeling heeft UNAIDS een coördinerende
rol. Deze rol wordt echter onvoldoende gesteund door de WHO en de Wereldbank,
die eigen ambities op dit terrein hebben. 4.5.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteitIn de bijna vier jaar dat UNAIDS nu opereert, heeft geen onafhankelijke
evaluatie plaatsgevonden. Het is ook nog te vroeg om een dergelijke evaluatie
van Nederlandse zijde te entameren. Wel zou in ECOSOC kunnen worden voorgesteld
om het onderwerp HIV/AIDS te bespreken: dat moment zou tevens kunnen worden
aangegrepen om te bezien of UNAIDS vooralsnog aan de oorspronkelijke doelstellingen
beantwoordt. 4.5.3. Beleidsconclusies Nederland zal de steun aan UNAIDS continueren en een actieve rol blijven
spelen in de verdere ontwikkeling van UNAIDS. De totale bijdrage zal worden
gehandhaafd, waarbij verschuiving tussen de algemene bijdrage en de bijdrage
aan het «coordinated appeal» van de co-sponsors mogelijk moet
zijn. Het opstellen van een Partnership Programme ligt in geval van UNAIDS
niet voor de hand.Nederland zal stimuleren dat UNAIDS aansluiting zoekt bij de discussies
over versterking van de financieringsbasis, zoals die wordt gevoerd bij de
andere VN fondsen en programma's. Verbreding van de donorbasis is daarbij
van groot belang.Hiertoe dient de samenwerkingsovereenkomst tussen UNAIDS en de WHO te
worden aangepast.Versterking van de samenwerking tussen de co-sponsors onder leiding van
UNAIDS is van belang en zal voortdurende aandacht vereisen. In de verschillende
beheersorganen van de co-sponsors zal Nederland dit eveneens uitdragen.Nederland zal ook het grensoverschrijdend karakter van de HIV/AIDS problematiek
benadrukken en in dit verband aandacht vragen voor de noodzaak van een regionale
aanpak.De betrokkenheid van ontwikkelingslanden bij het werk van UNAIDS dient
te worden versterkt, ook in het functioneren van de PCB. Nederland zal dit
ook trachten te stimuleren door in de PCB waar mogelijk met een of meerdere
ontwikkelingslanden gezamenlijke posities in te nemen.Nederland zal in de landen waarmee een bilaterale OS-relatie wordt onderhouden
bijdragen tot versterking van de rol van UNAIDS en participeren in de themagroepen.Vooral in landen waar de HIV/AIDS problematiek niet door de overheid wordt
erkend, geniet het de voorkeur via multilaterale kanalen te trachten hierin
verandering te brengen. 4.6. United Nations Fund for Capital Development (UNCDF) 4.6.1. Feitelijke gegevens 4.6.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatieUNCDF richt zich op versterking van economische en sociale infrastruc-
tuur op lokaal niveau in minst ontwikkelde landen (MOL's). Deels gebeurt dit
door inzet van kapitaal op schenkingsbasis, maar in steeds grotere mate door
institutionele ondersteuning. Het oorspronkelijke mandaat van UNCDF gericht
op kapitaalhulpverstrekking ten behoeve van economische ontwikkeling, plattelandsontwikkeling
en industriële ontwikkeling is in de loop der jaren geëvolueerd.
Activiteiten van UNCDF zijn nu vooral gericht op versterking van goed bestuur
door decentralisatie en participatie, in combinatie met armoedebestrijding
door middel van geïntegreerde plattelandsontwikkeling (onderwijs, gezondheidszorg,
water en transport) en kleinschalige industriële ontwikkeling. 4.6.2. Werkwijze en activiteitenUNCDF werd op initiatief van ontwikkelingslanden opgericht in 1966 als
een apart fonds van UNDP. UNCDF heeft een klein hoofdkantoor (32 stafleden)
in New York en 68 medewerkers in het veld in 30 landen.UNCDF is actief in een beperkt aantal MOL's, met name in Afrika en richt
zich vooral op lokale autoriteiten. Een voorwaarde voor UNCDF om in een land
werkzaam te zijn is dat de overheid «decentralisatie» als prioriteit
heeft geïdentificeerd, en dat daarnaast ook UNDP op dat terrein actief
is. Naast het verschaffen van kapitaal in de vorm van economische-, produc-
tieve- en sociale infrastructuur, wordt steeds meer de nadruk gelegd op versterking
van bestuurlijke en institutionele infrastructuur. In aansluiting op de technische
assistentie van UNDP, worden overheden financieel ondersteund bij het opzetten,
programmeren en beheren van gedecentraliseerde ontwikkelingsfondsen. De zorg
voor het milieu, de democratische betrokkenheid van de lokale bevolking (vooral
vrouwen) en de rolverdeling tussen overheid, NGO's en private sector vormen
hierbij een rode draad.UNCDF beschikt over een geringe veldcapaciteit. Projectformulering ge-
schiedt dan ook door middel van missies met daarnaast betrekkelijk veel inbreng
van het hoofdkwartier. Hetzelfde geldt voor projectmanagement; dit is gedecentraliseerd
naar landenniveau, maar het hoofdkwartier be- schikt tevens over een zekere
autoriteit.Als klein fonds ligt het comparatief voordeel van UNCDF in de flexibele
en innovatieve benadering. UNCDF mikt ook op navolging/replicatie van activiteiten
door andere grotere organisaties. Daartoe wordt in een vroeg stadium samenwerking
gezocht met potentiële andere donoren (bijvoorbeeld de Werelbank, IFAD
en bilaterale donoren). 4.6.1.3. Financiële omvang en bijdragen(a) Omvang van het programma in miljoenen dollars 199619971998333430(b) Bijdragen van 10 grootste donoren in miljoenen USD in 1998De totale inkomsten van UNCDF bedroegen in 1998 30,2 miljoen USD, waarvan
29,9 miljoen USD afkomstig was van slechts 8 donoren, volgens onderstaand
overzicht. donoralgemene
bijdrage 1. Denemarken8,315 2. Nederland7,481 3.
Zweden5,393 4. Noorwegen3,500 5. Zwitserland1,8556. Frankrijk1,387 7. Japan1,304 8. VS0,750(c) Nederlandse bijdrage in miljoenen guldens  199619971998algemene bijdrage151715 extra-budgettair6,6––Nederland heeft wel een aantal lopende activiteiten extrabudgettair gefinancierd
met UNCDF (Mozambique, Yemen, Bangladesh), die echter in 1997 en 98 niet tot
uitgaven hebben geleid. 4.6.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaanDe Uitvoerende Raad van UNDP/UNFPA fungeert ook als beheersorgaan voor
UNCDF. In het overeengekomen rotatieschema, dat mede gebaseerd is op de omvang
van de vrijwillige bijdrage, is Nederland over een periode van 12 jaar 9 jaar
lid van de Uitvoerende Raad. In 1999 heeft Nederland de status
van waarnemer en in 2000 is Nederland weer lid van de Uitvoerende Raad. 4.6.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.6.2.1. RelevantieMandaat, activiteiten en werkwijze van UNCDF sluiten goed aan bij het
Nederlandse OS-beleid. UNCDF werkt uitsluitend in een beperkt aantal MOL's,
op verzoek van de overheid en de activiteiten hebben een sterke armoede focus.
Op het terrein van institutionele ondersteuning en capaciteitsopbouw richten
de activiteiten zich op het lokale niveau. Daarmee zijn de activiteiten complementair
aan die van andere VN-organisaties, m.n. UNDP; met kapitaal vult UNCDF de
technische assistentie van UNDP aan. 4.6.2.2. DoelmatigheidIn 1995 is UNCDF onder leiding van de toen recent aangetreden Uitvoe-
rend Secretaris, Paul Grosen een nieuwe koers ingeslagen met het beleidsplan
«Poverty Reduction, Participation and Local Governance». Met het
nieuwe beleid werd afgestapt van de blauwdruk benadering voor activiteiten
en werd gekozen voor een veel bredere innovatieve en participatieve benadering.
Projectvoorbereiding is niet het sterkste punt van UNCDF.UNCDF besteedt relatief veel aandacht aan evaluatie van de eigen activiteiten;
het aantal evaluaties is sinds 1995 aanzienlijk toegenomen. Er wordt in de
evaluaties aangeven wat de sterke en zwakke kanten van activiteiten zijn en
welke lessen kunnen worden getrokken. UNCDF heeft in de periode 1997–98
eveneens interne evaluaties uitgevoerd van de verschillende programma-onderdelen
(local development funds, eco-development, micro-finance). De monitoring en
evaluatie dient verder te worden versterkt.UNCDF heeft ook aangetoond risico's te willen nemen en het voortbestaan
van de organisatie niet tot doel te maken. De implementatie van het nieuwe
beleidsplan «Poverty Reduction, Participation and Local Governance»
(1995) is inzet geworden van een afspraak tussen UNCDF en een aantal donoren,
waarbij een onafhankelijke evaluatie van UNCDF zou worden uitgevoerd, terwijl
donoren financiering voor 3 jaar zeker stelden. 4.6.2.3. Sterkte-zwakte /doeltreffendheidZoals boven aangegeven is de implementatie van het beleidsplan «Poverty
Reduction, Participation and Local Governance» inzet geworden van een
onafhankelijke evaluatie waaraan Nederland heeft deelgenomen en de Inspectie
Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB) heeft de studie gecoördineerd.
Het toekomstige beleid ten aanzien van UNCDF is afhankelijk gesteld van de
uitkomsten van deze evaluatie. De evaluatie en de beleidsreactie hierop zullen
als gebruikelijk aan de Tweede Kamer worden aangeboden.De voorlopige conclusies van de evaluatie (1998–99) tonen aan dat
UNCDF er bijzonder goed in geslaagd is het nieuwe beleid te implementeren.
Gezien de korte tijd die sinds de introductie van het nieuwe beleid is verlopen,
is het vooral een «proces evaluatie» geworden waarbij wordt nagegaan
of UNCDF het nieuwe beleid kans van slagen biedt. De voorlopige resultaten
van de studie wijzen uit dat UNCDF op het goede spoor zit en dat de activiteiten
van goede kwaliteit zijn. Op de hoofddoelstellingen, te weten armoedebestrijding
en versterking van lokale (overheids-) capaciteit worden de resultaten als
positief beoordeeld. Verder wordt de participatieve benadering
als succesvol beschouwd en wordt het innovatieve karakter van de activiteiten
zelfs als uitstekend beoordeeld.Activiteiten van UNCDF vinden in veel gevallen inderdaad navolging van
andere (bilaterale) donoren; de werkwijze gericht op replicatie van activiteiten
is dan ook zeker geslaagd.UNCDF heeft met de nieuwe lijn in korte tijd een «niche» weten
te veroveren met de combinatie van inzet van kapitaal en institutionele ondersteuning.
Deze functie als pilot voor innovatieve werkwijzen zou beter benut kunnen
worden binnen het VN-systeem zelf. Het is de vraag of UNCDF niet effectiever
zou kunnen functioneren indien het ook beleidsmatig onderdeel zou uitmaken
van UNDP, met dien verstande dat het als pilot en voortrekker voor de veranderingsprocessen
binnen UNDP zou kunnen functioneren. 4.6.3. Beleidsconclusies Afhankelijk van de definitieve uitkomsten van de onafhankelijke evaluatie
wordt de steun aan UNCDF voortgezet. De bijdrage zal vooralsnog op hetzelfde
niveau worden gehandhaafd.Bezien zal worden of UNCDF beleidsmatig kan worden geïncorporeerd
in UNDP, waarbij dit programma als pilot en richtingaanwijzer fungeert voor
de toekomstige werkzaamheden van UNDP. 4.7. World Food Programme (WFP) 4.7.1. Feitelijke gegevens 4.7.1.1 Doelstelling en mandaat van de organisatieHet WFP is opgericht in 1961 door de Conferentie van FAO en de Algemene
Vergadering van de VN als multilaterale voedselhulp organisatie. Het mandaat
van WFP bestaat uit drie onderdelen: het leveren van voedselhulp in humanitaire
noodsituaties, het inzetten van voedselhulp ter ondersteuning van economische
en sociale ontwikkeling, en een bijdrage te leveren aan de internationale
voedselzekerheid. 4.7.1.2. Werkwijze en activiteitenHet hoofdkwartier van WFP is gevestigd in Rome, waar ongeveer 600 personeelsleden
werken. WFP heeft 74 landenkantoren en een personeelsbezetting van 1500 mensen.
WFP wordt sinds 1992 geleid door de Amerikaanse Catherine Bertini. Zij is
in 1997 door de Secretaris-Generaal van de VN en de Directeur-Generaal van
de FAO herbenoemd voor een periode van 5 jaar.WFP is een operationele organisatie die zowel ontwikkelings- als noodhulpprojecten
uitvoert. In 1998 voerde WFP ontwikkelingsactiviteiten uit in 86 landen. In
23 daarvan is afbouw van de hulp door WFP voorzien per eind 1999. De ontwikkelingsactiviteiten
van WFP worden daarmee steeds verder geconcentreerd op zogenaamde «low-income
food deficit countries» (LIFDC's), die momenteel zo'n 80% van de beschikbare
middelen ontvangen. De Minst-Ontwikkelde Landen (MOL's) ontvangen 50% van
de voor ontwikkelingsactiviteiten beschikbare middelen. De ontwikkelingsactiviteiten
van WFP worden geprogrammeerd in een landenprogramma waarin nationale prioriteiten
en VN-prioriteiten dienen te worden geïntegreerd.De noodhulpactiviteiten van WFP behelzen de levering van voedselhulp en
bijbehorende logistieke ondersteuning in humanitaire noodsituaties en vluchtelingenoperaties.
Dit gebeurt in de meeste gevallen in het kader van zogenaamde
VN-«appeals», waarbij de samenwerkende humanitaire organisaties
van de VN de donoren om bijdragen verzoeken voor specifieke operaties. In
1998 had WFP noodhulp-operaties in 58 landen. 4.7.1.3. financiële omvang en bijdragen(a) Omvang van het programma in miljoenen dollarsWFP wordt geheel gefinancierd uit vrijwillige bijdragen van donoren. Deze
bijdragen worden beschikbaar gesteld in de vorm van voedsel en geld. In 1998
werd bijna 80% van de aan WFP ter beschikking gestelde bijdragen door de donoren
bestemd voor noodhulp. WFP ontvangt nauwelijks ongeoormerkte algemene bijdragen.
Donoren bestemmen hun «algemene» bijdragen voor één
van de zogenaamde «windows» die WFP hanteert, te weten noodhulp,
vluchtelingenoperaties en ontwikkeling. Ook zijn er veel donoren die uitsluitend
specifieke noodhulp- of vluchtelingenoperaties steunen. WFP maakt in de financiële
rapportage geen onderscheid tussen algemene bijdragen en bijdragen aan specifieke
operaties. De VS is verreweg de grootste donor van WFP (> 50% in 1998). WFP
is een belangrijk afzetkanaal voor Amerikaanse graanoverschotten. In 1998
dat een record oogstjaar was, hebben de VS grote hoeveelheden graan via WFP
bestemd voor noodhulp aan Noord-Korea.(a) Reguliere begroting (gefinancierd uit vrijwillige bijdragen) in miljoenen
USD  199619971998noodhulp en951900,11 362,8 vluchtelingen
operaties   ontwikkeling330347343,9overig5564,431,9 totaal1,3361 311,51 738,7(b) Bijdragen van 10 grootste donoren in miljoenen dollars in 1998 donortotale
bijdrage% 1. VS887,851 2. Europese Cie184,610,63. Japan123,77 4. VK80,24,6 5. Canada67,13,86. Duitsland61,73,5 7. Australië60,63,58. Nederland45,52,6 9. Denemarken43,32,510 Noorwegen36,92(c) Nederlandse bijdrage in miljoenen guldensSinds 1997 is de Nederlandse algemene bijdrage aan WFP uitsluitend bestemd
voor noodhulp- en vluchtelingenoperaties van WFP. De extrabudgettaire bijdragen
betreffen vrijwel uitsluitend bijdragen aan specifieke noodhulpoperaties gefinancierd
uit de begroting voor noodhulp.  199619971998algemene bijdrage72,56060 extrabudgettair85,429,722,94.7.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaanHet bestuursorgaan van WFP is sinds 1994 een Uitvoerende Raad bestaande
uit 36 leden die op rotatiebasis zitting hebben in de UR. De helft van de
leden wordt gekozen door de FAO-Raad en de helft door ECOSOC, steeds voor
een periode van 3 jaar. Nederland heeft, op grond van de hoogte van zijn bijdragen
aan WFP, vanaf 1963 onafgebroken zitting gehad in het bestuursorgaan
van WFP. 4.7.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.7.2.1. RelevantieWFP is de enige VN-organisatie die het leveren van voedselhulp in humanitaire
noodsituaties als mandaat heeft en van overlap met andere organisaties op
dit gebied is geen sprake. Als multilateraal kanaal voor noodvoedselhulp is
WFP dan ook onmisbaar. Het ontwikkelingsmandaat van WFP, het inzetten van
voedselhulp ter ondersteuning van duurzame ontwikkeling, wordt door Nederland
niet ondersteund. Dit standpunt is gebaseerd op een onafhankelijke evaluatie
van WFP die op initiatief van Nederland, Noorwegen en Canada in 1994 is uitgevoerd,
waarin werd geconcludeerd dat de ontwikkelingsactiviteiten van WFP hun effectiviteit
tot dusverre onvoldoende hebben bewezen. De Nederlandse beleidsreactie op
deze evaluatie is door de Kamer bekrachtigd. 4.7.2.2. Doelmatigheid(a) ProgrammeringDe noodhulpactiviteiten van WFP vinden over het algemeen plaats in het
kader van zogenaamde «appeals», waarin de gezamenlijke VN-noodhulp-
organisaties fondsen werven voor noodhulpoperaties. Daarnaast brengt WFP ook
eigen «appeals» uit, alsmede voorstellen aan donoren voor bijdragen
aan vluchtelingenoperaties. De samenwerking en coördinatie met andere
VN-noodhulpoperaties is over het algemeen goed.Ten aanzien van ontwikkelingsactiviteiten werd in de bovengenoemde evaluatie
de noodzaak aangegeven van concentratie van de activiteiten op een beperkter
aantal sectoren. Ook dienen de criteria zodanig te worden aangescherpt dat
slechts de allerarmste landen met een voedseltekort en landen die veelvuldig
getroffen worden door noodsituaties in aanmerking komen voor programmasteun.WFP heeft in zijn ontwikkelingsactiviteiten veel langer dan andere VN-ontwikkelingsorganisatie
vastgehouden aan een projectbenadering. Pas in 1993 werd een begin gemaakt
met het programmeren van activiteiten op basis van landenstrategieën
en landenprogramma's. De ervaring met landenstrategieën en -programma's
die door de landenkantoren worden opgesteld, leert dat de kwaliteit per land
kan verschillen. Hoewel er goede landenprogramma's zijn, laten de probleemanalyse
en de afstemming tussen het WFP-programma en de prioriteiten van het ontvangende
land nogal eens te wensen over. Mede gezien de complementaire rol van voedselhulp
in ontwikkelingsactiviteiten moet de afstemming en samenwerking met andere
VN-organisaties en donoren worden verbeterd.(b) Organisatie/managementWFP heeft sinds 1994 een reeks veranderingen ondergaan waarbij de organisatorische
scheiding tussen de ontwikkelings- en noodhulpactiviteiten is opgeheven. De
rolverdeling tussen hoofdkwartier en veld is herzien. Het hoofdkwartier houdt
zich vooral bezig met de ontwikkeling van beleid, richtlijnen en procedures
en ondersteuning van het veld met betrekking tot financiën, administratie,
transport, logistiek, personeelszaken etc. Operationele taken
en bevoegdheden zijn voor een belangrijk deel gedelegeerd aan regionale en
landendirecteuren.Algemeen oordeel is dat de organisatie en haar management redelijk functioneren.Het oordeel over het functioneren van het bestuursorgaan, de Uitvoerende
Raad, is minder positief. Besluitvorming in de Raad verloopt moeizaam en weinig
transparant. De Raadsleden zijn dikwijls letterlijk en figuurlijk ver verwijderd
van de discussies in andere VN-organen met als gevolg dat WFP nogal eens achterloopt
op ontwikkelingen bij andere VN-fondsen en programma's. Anders dan in bijvoorbeeld
de Beheersraad van UNDP en UNFPA ligt het initiatief voor de formulering van
besluiten meestal niet bij de Raadsleden, maar bij het WFP-secretariaat. Nederland
probeert door een actieve opstelling en in samenspraak met enkele gelijkgezinde
Raadsleden hierin verandering te brengen.(c) Beheer/accountabilityBeheer en financieel management van WFP moeten verbeteren. WFP heeft dit
enkele jaren geleden onderkend en een grootschalig programma opgezet om de
achterstand in automatisering en financieel beheer in te lopen. Het programma
heeft inmiddels vruchten afgeworpen ondermeer in de vorm van gestandaardiseerde
projectrapportages van noodhulpoperaties, maar het programma kampt met automatiseringsproblemen
en overschrijdingen van het budget. Op dit moment bestaat er nog een achterstand
in financiële rapportages over noodhulpoperaties die in de loop van 1999
moet zijn opgelost.De presentatie van begrotingen en financiële rapportage aan de Uitvoerende
Raad is voldoende. WFP heeft echter pas in een laat stadium aangehaakt bij
het gezamenlijke project van UNDP, UNICEF en UNFPA tot harmonisatie van begrotingen
en jaarrekeningen, die grotere eenheid, transparantie en onderlinge vergelijkbaarheid
van financiële informatie beoogt. Verder heeft WFP aangekondigd te zullen
starten met de formulering van een begroting voor het volgende biennium (2000–2001),
gebaseerd op producten, het zogenaamde «results-based budgeting». 4.7.2.3. Sterkte-zwakteDe prestaties van WFP op het gebied van nood- en humanitaire hulp worden
positief beoordeeld. Logistiek, voedseltransport en voedseldistributie, vaak
in samenwerking met internationale en nationale NGO's, is een sterke kant
van WFP. Wel moet worden geconstateerd dat WFP zich hierbij te vaak voornamelijk
heeft concentreerd op het bewerkstelligen van de fysieke beschikbaarheid van
voedsel in een land of regio met een voedseltekort. Te weinig aandacht werd
besteed aan het voorkomen van ongewenste neveneffecten van voedselhulp (nadelen
voor lokale voedselproducenten, oneigenlijk gebruik van voedselhulp). Versterkte
monitoring en evaluatie, alsmede het verwerken van de informatie die daaruit
voortkomt in het beleid en het reguliere operationele management moeten hierin
verbetering brengen. Een andere relatieve zwakte waar het gaat om noodhulpactiviteiten
van WFP betreft de dosering van voedsel- hulp. De organisatie heeft veel aandacht
voor tijdigheid en «targeting» van de voedelhulp, maar
onvoldoende voor de dosering. Ook moet er meer worden gedaan aan het inbouwen
van exit-strategieën. Te langdurige voedselhulp kan zeer nadelige gevolgen
hebben voor lokale productie en marktstructuren.Een ander punt van kritiek is dat WFP zich in de Nederlandse optiek in
een aantal gevallen te sterk aanbodgestuurd opstelt. Zo functioneerde WFP
in 1998 in feite als transport- en distributiekanaal voor bilaterale Amerikaanse
voedselhulp aan N-Korea. Dit ondermijnt het multilaterale karakter van WFP
als internationale organisatie. Het feit dat donoren in toenemende
mate overgaan tot gedetailleerde oormerking van hun bijdragen aan WFP draagt
evenzeer bij aan vermindering van het multilaterale karakter van de organisatie.Wat betreft de ontwikkelingsactiviteiten heeft de eerdergenoemde in 1994
uitgevoerde evaluatie van WFP een groot aantal tekortkomingen aan het licht
gebracht. De studie constateerde dat er problemen waren bij het bereiken van
de juiste doelgroep, namelijk de armsten de participatie van de doelgroep,
de aandacht die besteed werd aan genderaspecten en het bereiken van duurzame
resultaten. Het aantal landen waarin WFP actief was, diende drastisch te worden
gereduceerd. Ook werden kanttekeningen geplaatst bij WFP's capaciteit om goede
projecten te ontwerpen en de capaciteit van de organisatie voor monitoring
en evaluatie. WFP heeft in de afgelopen jaren maatregelen genomen die tegemoetkomen
aan de geconstateerde tekortkomingen. Of daarmee de ontwikkelingsactiviteiten
ook aan effectiviteit winnen moet nog blijken. 4.7.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteitDe vraag naar de effectiviteit van WFP-activiteiten heeft vooral betrekking
op de ontwikkelingsprojecten. Uit de onafhankelijke evaluatie van WFP door
Nederland, Noorwegen en Canada in 1994 kwam naar voren dat er onvoldoende
bewijs was om aan te tonen dat de «voedsel-voor-werk»-projecten
van WFP duurzame ontwikkelingseffecten hadden voor de doelgroep. De evaluatie
concludeerde eveneens dat er te weinig bewijs was dat de schoolvoedingsprojecten
de juiste mensen bereikten en te weinig bekend was over hun effect op gezondheid
en voedingsstatus; het effect op leerprestaties en schoolverlaten is in de
evaluatie onvoldoende bekeken.Inmiddels is WFP bezig met een algehele herziening van haar ontwikkelingsstrategie
teneinde deze in lijn te brengen met de aanbevelingen uit de evaluatie van
1994. In de discussie over de rol van voedselhulp in ontwikkeling in de Uitvoerende
Raad van WFP in mei 1999 heeft Nederland zich op het standpunt gesteld dat
het mandaat van WFP beperkt zou moeten worden tot voedselhulp in noodsituaties
en dat voor zover voedselhulp een rol te spelen heeft in ontwikkeling, deze
hulp zou moeten worden geïntegreerd in andere vormen van ontwikkelingshulp.
De meerderheid van de leden van de Uitvoerende Raad van WFP was echter voorstander
van handhaving van het ontwikkelingsmandaat van WFP. Wel zou dat ontwikkelingsmandaat
moeten worden bijgesteld in lijn met de conclusies van de bovengenoemde evaluatie.
Belangrijkste nieuwe beleidsuitgangspunt is een beperking van de inzet van
voedselhulp tot die situaties waarin inadequate voedselconsumptie een bedreiging
vormt voor de gezondheid en productiviteit. Toepassing van dit criterium moet
leiden tot drastische beperking van landen en aantal sectoren waarin WFP actief
is met ontwikkelingsinterventies. Hiermee lijkt een verschuiving te zijn ingezet
naar meer preventieve interventies, rehabilitatieactiviteiten en de inzet
van voedsel in sociale sectorprogramma's gericht op de meest kwetsbaren in
de samenleving. Het effect van deze herziening op de effectiviteit van het
ontwikkelingswerk van WFP zal pas over enige jaren zichtbaar worden en moet
alsdan worden geëvalueerd. 4.7.3. Beleidsconclusies De totale Nederlandse bijdrage aan WFP is sinds 1996 gehalveerd. In dit
licht zal de algemene bijdrage aan de noodhulpactiviteiten van WFP vooralsnog
worden gehandhaafd op het huidige niveau. Daarnaast zal Nederland bijdragen
blijven leveren voor specifieke noodhulpoperaties. Nederland zal de uitvoering van het bijgestelde beleid van WFP voor ontwikkelingsactiviteiten
kritisch blijven volgen en als daartoe aanleiding bestaat dit beleid in samenspraak
met gelijkgezinde landen opnieuw ter discussie stellen.Nederland zal zich in de Uitvoerende Raad blijven inzetten voor de waarborging
en versterking van het multilaterale karakter van WFP. Daarnaast zijn van
belang de verbetering van monitoring en evaluatie van noodhulp, meer transparantie
en effectievere besluitvormingsprocedures in de UR en verbetering van financieel
beheer en donorrapportageNederland zal externe evaluaties van WFP-noodhulpoperaties stimuleren
en waar mogelijk hierin deelnemen. Tot slot zal een beoordeling plaatsvinden
van de beleidswijzigingen ten aanzien van de ontwikkelingsactiviteiten van
WFP. Ook bij een positieve beoordeling moet de vraag worden gesteld, of gebonden
hulpactiviteiten in de vorm van voedselhulp prioriteit zouden moeten hebben.De EU-positie over hervorming van de Romeinse instellingen (FAO, WFP en
IFAD) zal in WFP actief worden uitgedragen. 4.8. Food and Agriculture Organization of the UN (FAO) 4.8.1. Feitelijke gegevens 4.8.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatieDe preambule van de Constitutie van de FAO definieert de doelstellingen
van de lidstaten van de organisatie als het ondernemen van gezamenlijke actie
ter verbetering van de voedselsituatie en de levensstandaard van mensen, het
verhogen van de productie en verbetering van de distributie van voedsel en
landbouwproducten en het verbeteren van levensomstandigheden van de rurale
bevolking om economische groei te bereiken en honger in de wereld te beëindigen. 4.8.1.2. Werkwijze en activiteitenBij de FAO, een gespecialiseerde organisatie van de VN, werken wereld-
wijd meer dan 4300 mensen, waarvan 2300 op het hoofdkwartier van FAO in Rome
en meer dan 2000 op (sub)regionaal en landen niveau. FAO startte in 1994 een
decentralisatie proces naar regionaal en subregionaal niveau. Er zijn thans
circa 100 landenvertegenwoordigingen.FAO is actief op het terrein van voedsel(productie) en visserij, bosbouw,
duurzame plattelandsontwikkeling en voedselveiligheid. De organisatie biedt
een forum voor overleg over deze onderwerpen en levert technisch advies. De
taken van de organisatie liggen voornamelijk op het normatieve vlak: het verzamelen,
bewerken en verspreiden van informatie en het ontwikkelen van internationale
standaards. De FAO vervult deze taken mede op basis van operationele activiteiten. 4.8.1.3. Financiële omvang en bijdragen(a) Reguliere begroting (gefinancierd uit contributies) in miljoenen USD 1996/19971998/1999650650Nederlandse contributie  199619971998percentage1,711,701,651 in miljoenen USD5,35,5 5,4 (b) Extra-budgettaire inkomsten in miljoenen USD* 199619971998195,9192,8243* volgens opgave FAO-secretariaat 1999.N.B. het gaat hierbij om committeringenNederlandse extra-budgettaire bijdrage in miljoenen guldens 19961997199862,467,965,7(c) 5 Grootste donorlanden (Extra-budgettaire bijdragen) 1997%totaal100  1. Nederland22,3 2. Italië11,83. EC5,3 4. België4,2 5. Saoedie Arabië3,54.8.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaanDe beheersstructuur van de FAO bestaat uit de Conferentie en de Raad.De Conferentie waarin alle 176 lidstaten zitting hebben (de Russische
Federatie, Belarus en Oekraine zijn geen lid), vergadert één
keer per twee jaar en neemt besluiten over het programma en het budget.De Raad is het uitvoerend orgaan en opereert onder het mandaat van de
Conferentie. De Raad komt in de tussenliggende tweejaarlijkse periode minstens
3 keer bijeen. In de Raad hebben 49 leden zitting. De verdeling van de zetels
is gebaseerd op 7 regionale groepen.Er bestaat voor de Europese Regionale Groep geen formeel rotatieschema,
wel is er een informeel akkoord. Frankrijk, VK, de VS en China bezetten als
permanente leden van de Veiligheidsraad een vaste zetel in de Raad, waardoor
het voor andere leden van de betreffende groepen moeilijk is een zetel te
bemachtigen. Nederland heeft van 1989 tot 1992 in de Raad gezeten, maar is
sindsdien geen lid.Er zijn drie commissies die zich bezighouden met algemeen beleid en beheer:
de programma- en de financiële commissie alsmede de commissie inzake
juridische en constitutionele aangelegenheden. Voorts zijn er vijf thematische
comités en verschillende sectorale comités. 4.8.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.8.2.1. RelevantieHet mandaat van FAO is zeer breed geformuleerd (landbouw, bosbouw, visserij,
etc.) maar mede door de Wereldvoedseltop is het accent komen te liggen op
het bevorderen van voedselzekerheid. In de praktijk versmalt de FAO dit tot
productie, beschikbaarheid en distributie-aspecten, voorbijgaand aan toegang
en met beperkte aandacht voor kwaliteit. FAO heeft van de Wereldvoedseltop
de opdracht gekregen tot coördinatie en monitoring van de follow up maar
vindt dat het actieprogramma voor een groot deel binnen haar eigen uitvoeringsmandaat
valt. Sinds de Wereldvoedseltop krijgt FAO meer aandacht voor wat anderen
doen op het gebied van voedselzekerheid en armoedebestrijding (WHO, UNICEF,
IFAD, etc.).Het FAO mandaat is in het algemeen relevant voor Nederlandse OS maar zoals
gezegd tevens heel breed en daardoor niet erg gericht. De Nederlandse prioriteiten
op OS-terrein passen grosso modo binnen de organi- satie. De inspanningen
die Nederland vele jaren heeft gepleegd om een gender benadering in het FAO-werk
in te brengen, hebben weinig effect gehad op de FAO. 4.8.2.2. Doelmatigheid(a) ProgrammeringDe toegevoegde waarde van FAO moet worden gerealiseerd via een verbeterde
verhouding tussen normatieve en operationele activiteiten. De technische assistentieprogramma's
worden grotendeels extra budgettair gefinancierd. FAO kent een langdurig proces
voor de vaststelling van het werkprogramma en het budget. Dit betreft vooral
de intergouvernementele kant, alle hierboven genoemde commissies vervullen
een elkaar vaak overlappende rol. Bij de programmering van activiteiten blijkt
de centrale sturing van het FAO-secretariaat. Afstemming met andere internationale
organisaties vindt steeds meer en beter plaats.(b) Organisatie en managementFAO heeft op het terrein van organisatie en management een achterstand
vergeleken met andere VN-organisaties. Noodzakelijke aanpassingen van de structuur
en reorganisaties werden mede door het gebrek aan inspirerend leiderschap
onder het 18-jarige bewind van de vorige DG Saouma niet doorgevoerd. Met het
aantreden van de nieuwe DG, Jacques Diouf, in januari 1994 werd weliswaar
een begin gemaakt met hervormingen, maar het is nog te vroeg om een oordeel
uit te spreken over het succes op dit vlak. Het proces van het formuleren
van een lange termijn visie (het FAO strategic framework 2000–2015)
zal in november 1999 tijdens de Conferentie worden afgerond.Meetpunten voor de mate van succes van de hervormingen op organisatorisch
terrein zullen onder meer zijn het succes van de implementatie van de decentralisatie
alsmede de kwaliteit van beheer en rapportage. Het succes van het «strategic
framework» moet tot uitdrukking komen in betere prioriteitsstelling
en meer nadruk op de toegevoegde waarde van de organisatie.(c) Beheer/accountabilityDe kwaliteit van het beheer zowel op projectniveau (multi-bi) als in verslaglegging
aan de bestuursorganen over het reguliere programma is voor verbetering vatbaar.
Hetzelfde geldt voor de transparantie van begro- tingen en rekeningen. Met
de introductie van nieuwe computerprogram- ma's is een begin gemaakt met verbetering
van administratieve en finan- ciële systemen. Ook zal de rapportage sneller
kunnen plaatsvinden. Aan de intergouvernementele kant valt ook nog het nodige
werk te verrichten. De lidstaten zullen zich moeten buigen over een vereenvoudiging
van de besluitvorming in bestuursorganen.Wat betreft de multi-bi samenwerking neemt de rapportage en verantwoording
veel tijd in beslag maar is in het algemeen van aanvaardbaar niveau. 4.8.2.3. Sterkte-zwakteDe sterke kant van FAO is vooral de vervulling van de taak als mondiaal kenniscentrum en als forum voor het opstellen van internationaal aanvaardbare
standaarden en gedragscodes. De specialisatie op de verzameling, bewerking
en verspreiding van gegevens, met inbegrip van de daartoe benodigde samenwerking
met nationale regeringen, is in goede handen, waarbij uitstekend gebruik wordt
gemaakt van de elektronische mogelijkheden. FAO kent een hoge graad van centrale
sturing. De verhouding hoofdkwartier – veld is niet erg gebalanceerd.
Hoewel een proces van decentralisatie en delegatie van bevoegdheden is ingezet,
zijn de resultaten tot nu toe nog niet voldoende zichtbaar. De adviesfunctie
aan lokale overheden bijvoorbeeld komt niet helemaal uit de verf. Deels wordt
dit veroorzaakt doordat FAO voor zichzelf geen taak ziet weggelegd inzake
beleidsadvisering voor de landbouwsector of plattelandsontwikkeling als geheel,
deels doordat de operationele activiteiten te veel gericht zijn op technische
deelonderwerpen.De toegevoegde waarde van FAO als kanaal voor samenwerking moet vooral
gezocht worden in activiteiten die een onomstreden neutrale ontwikkelingspartner
vragen, en/of een grensoverschrijdend karakter hebben. In de praktijk worden
die mogelijkheden onvoldoende benut. Dit is terug te voeren op zowel tekortkomingen
van FAO zelf, als ook op de donoren die FAO-veldprogramma's financieren.Ook Nederland heeft bijgedragen aan de proliferatie van activiteiten die
niet (direct) behoren tot het mandaat van FAO, de zogenaamde mission
creep. Nederland levert veruit de grootste extrabudgettaire bijdrage
aan de FAO. Dit is echter eerder het resultaat van individuele beslissingen
dan van doelbewust beleid. Verwacht wordt dat mede door de delegatie van budgetten
naar de ambassades de Nederlandse extra budgettaire bijdrage aan FAO-activiteiten
zal dalen. 4.8.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteitEr bestaat binnen het secretariaat een «Office of Programme, Budget
and Evaluation» (PBE) dat evaluaties uitvoert. Onafhankelijke evaluaties
naar het functioneren en de effectiviteit van FAO ontbreken. 4.8.3. Beleidsconclusies Op centraal niveau in de Conferentie en Raad, met inbegrip van het «FAO
strategic framework 2000–2015» opereert Nederland in EU-verband.
De samenwerking verloopt soepel en de kans dat het beleid in positieve zin
kan worden bijgestuurd (m.n. betere prioriteitsstelling en betere omschrijving
taken en toegevoegde waarde van FAO) lijkt mede daardoor toegenomen. Voorts
heeft Nederland in EU-kader een initiatief genomen tot een positie over hervorming
van de Romeinse instellingen (FAO, WFP en IFAD). Deze EU-positie zal actief
worden uitgedragen.De tamelijk omvangrijke multi-bi samenwerking tussen Nederland en FAO
berust niet op een expliciet beleidskader en heeft mede daardoor een nogal
versnipperd karakter.Het is derhalve niet verwonderlijk dat deze samenwerking nauwelijks effect
heeft op het beleid van de organisatie in voor Nederland relevante sectoren.Naar verwachting zal de Nederlandse bijdrage in de komende tijd dalen.
Dit is gezien het oordeel over de kwaliteit van de samenwerking eerder een
logische consequentie dan een negatieve ontwikkeling. In de naaste toekomst
zal in het licht van de sectorale benadering worden gewerkt aan een meer gericht
beleidskader. 4.9. Internationale Labour Organization (ILO) 4.9.1. Feitelijke gegevens 4.9.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatieDe ILO is in 1919 opgericht met als doel het wereldwijd bevorderen van
sociale rechtvaardigheid, in de overtuiging dat slechts op basis daarvan universele
en duurzame vrede mogelijk is. 4.9.1.2. Werkwijze en activiteitenDe ILO is sinds 1945 een van de gespecialiseerde organisaties van de VN.
De ILO heeft een binnen de VN unieke, tripartiete structuur: behalve regeringen
zijn ook vertegenwoordigers van werkgevers- en werknemersorganisaties, de
«sociale partners», op voet van gelijkheid lid van de organisatie.
Het hoofdkantoor van de ILO is gevestigd in Genève. Daarnaast zijn
er in 34 landen regio- en area-kantoren, en zogeheten multidisciplinaire teams.
In totaal werken er 2258 mensen bij de ILO, waarvan 1109 op het hoofdkwartier.De belangrijkste activiteit van de ILO is het opstellen van normen en
het toezien op de naleving daarvan. De ILO heeft 181 Verdragen en Aanbevelingen,
waarvan de «kernverdragen» over vakbondsvrijheid en collectief
onderhandelen, kinderarbeid, slavernij en gedwongen arbeid, en discriminatie
de belangrijkste zijn. De ILO beschikt over een uitgebreide controlestructuur
die lidstaten ondermeer verplicht om te rapporteren over de naleving van normen,
ook als ze de betreffende conventies niet geratificeerd hebben.Een tweede activiteit is het technische samenwerkingsprogramma, dat zich
richt op het bevorderen van de ratificatie, en vooral de implementatie van
de verdragen en aanbevelingen. Zo zijn er programma's voor de bevordering
van werkgelegenheid, verbetering van arbeidsomstandigheden, het tegengaan
van kinderarbeid, het opzetten van sociale zeker- heidstelsels en het versterken
van het tripartisme. De technische samen- werking wordt gefinancierd uit bijdragen
van donorlanden, VN-instellingen en uit het reguliere budget van de organisatie.Een derde taak van de ILO is het optreden als wereldwijd expertise centrum
voor alles wat met arbeid te maken heeft, zoals werkgelegenheid, en arbeidsomstandigheden
en arbeidswetgeving. De ILO doet onderzoek en publiceert onder andere regelmatig
het World Labour Report en het World Employment Report. 4.9.1.3. Financiële omvang en bijdragen(a) Reguliere begroting (gefinancierd uit contributies) in miljoenen Zwitserse
francs 1996/19971998/1999672,2677,2Nederlandse contributie  199619971998percentage1,561,571,57 Zwitserse francs5,3
mln5,3 mln5,3 mln(b) Extrabudgettaire inkomsten (afkomstig van donoren en andere VN-instellingen,
exclusief associate experts) in miljoenen USD 19961997199890,989,393,7Nederlandse extrabudgettaire bijdrage in miljoenen guldens 19961997199811,714,613,2(c) 5 grootste donorlanden (extrabudgettair) 1997%1. Noorwegen19,3 2. Duitsland15,9 3. Denemarken15,34. Nederland13,0 5. Spanje6,74.9.1.4 Nederlandse positie in het bestuursorgaanDe ILO heeft twee bestuursorganen: de Internationale Arbeidsconferentie
en een Raad van Beheer. De Internationale Arbeidsconferentie, bestaande uit
vertegenwoordigers van regeringen en sociale partners van alle lidstaten,
komt eenmaal per jaar bijeen. De conferentie treedt op als wereldwijd discussieforum
voor arbeidsvraagstukken, stelt verdragen en aanbevelingen op, keurt eens
per twee jaar het programma en de begroting goed en kiest de Raad van Beheer.
De Raad van Beheer bestaat uit 56 reguliere leden (28 namens regeringen, 14
werknemers en 14 werkgevers) en 66 plaatsvervangende leden (28, 19, 19), en
komt driemaal per jaar bijeen. De Raad van Beheer beslist over het beleid
van de ILO, stelt het programma en de begroting op, en kiest de Directeur-Generaal.
De vijf permanente leden van de Veiligheidsraad (de VS, de Russische Federatie,
China, het VK en Frankrijk) zijn, als landen van «major industrial importance»,
permanent lid van de Raad van Beheer. Nederland was lid van de Raad van 1993
t/m 1996 en is plaatsvervangend lid voor de periode van 1999 t/m 2002. 4.9.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.9.2.1. RelevantieDoor werkgelegenheid te bevorderen draagt de ILO bij aan armoedebestrijding.
Programma's richten zich op het ontwikkelen van kleinscha- lige bedrijvigheid,
op arbeidsintensieve investeringen, op het vergaren van kennis en kunde, en
op «employability». De ILO is zeer actief op het gebied van bestrijding
van kinderarbeid, ondermeer gefinancierd door Nederland. Er wordt samengewerkt
met andere organisaties, zoals UNICEF en NGO's, hoewel dit intensiever zou
kunnen gebeuren.Het werk van de ILO heeft een sterke mensenrechtencomponent, die goed
aansluit bij het Nederlandse beleid. Met de in juni 1998 aangenomen Verklaring
over de Fundamentele Arbeidsprincipes en Rechten en het daarbij horende follow-up
mechanisme zal de nadruk op mensenrechten nog toenemen. De ILO stelt zich
meer en meer op als het sociale geweten van de VN en besteedt bijvoorbeeld
veel aandacht aan de sociale gevol- gen van de globalisering en van de recente
financiële crises.Gender is een dwarsdoorsnijdend thema voor de ILO. Voor alle activiteiten
geldt dat er speciale aandacht is voor de positie van vrouwen. Daarnaast
is er een apart programma voor het bevorderen van meer en betere banen voor
vrouwen. Verder besteedt de ILO aandacht aan het bevorderen van goede arbeidsomstandigheden,
met de nadruk op veilig- heid en gezondheid op het werk, waarbij aandacht
voor het milieu als afgeleide aan de orde is. 4.9.2.2. Doelmatigheid(a) ProgrammeringDe Directeur-Generaal van de ILO, Juan Somavia, constateerde bij zijn
aantreden in maart '99, dat de ILO het werkterrein erg breed opvat. Hij heeft
aan de Raad van Beheer een nieuwe opzet voor het programma en de begroting
gepresenteerd, waarbij hij uitgaat van vier strategische doelstellingen. Aan
elke doelstelling heeft hij één of meer «InFocus»
programma's gekoppeld, acht in totaal, die dienen als beleidskader voor de
operationele activiteiten van de organisatie.Met deze nieuwe opzet komt Somavia tegemoet aan een veel gehoorde, en
ook door Nederland geuite, klacht dat de ILO op veel te veel terreinen actief
is en dat de relatie met het mandaat van de organisatie niet altijd duidelijk
is. Het technisch samenwerkingsprogramma is erg versnipperd doordat enerzijds
vragen van de leden (dwz. regeringen en sociale partners) en anderzijds prioriteiten
van donoren niet altijd ingepast worden binnen bestaand beleid. Daarnaast
is er niet genoeg samenhang tussen de activiteiten die uit het reguliere budget
(dat wil zeggen uit verplichte contributies) en die uit vrijwillige bijdragen
worden gefinancierd.Somavia wil donoren ertoe bewegen over te stappen op een meer programmatische
benadering, waarbij donoren aangeven wat de lange termijn doelstellingen zijn,
maar de ILO voldoende flexibiliteit geven bij het nastreven hiervan.(b) Organisatie/managementSamen met een sterk versnipperd werkprogramma is er ook sprake van een
complexe, topzware organisatie. Veel afdelingen en ondoorzichtige verantwoordelijkheden
maken dat er nogal eens langs elkaar heen wordt gewerkt. Ook hier stelt Somavia
een rationalisering voor. Hij wil een managementstructuur opzetten die de
vier strategische doelstellingen reflecteert, met een managementteam in plaats
van de huidige topstructuur.De veldstructuur van de ILO werd een aantal jaren geleden versterkt in
het kader van de zogeheten Active Partnership Policy (APP). Doel hiervan was
om de leden, dat wil zeggen regeringen en sociale partners, meer bij het werk
te betrekken en zo de organisatie meer vraaggestuurd te kunnen laten opereren.
Daartoe werden vooral de operationele activiteiten gedecentraliseerd, werden
er multi-disciplinaire teams opgericht en werden er «country objectives»
opgesteld.Deze veldstructuur werkt nog niet optimaal. Deels is er sprake van aanloopproblemen,
maar deels ook van fundamentelere zwakke punten, zoals onduidelijke verantwoordelijkheden
en gebrekkige communicatie tussen hoofdkwartier en de veldkantoren. Versterking
van de veldstructuur staat voor de komende jaren prominent op het programma
van het Secretariaat en de Raad van Beheer.(c) Beheer/accountabilityFinanciële en inhoudelijke rapportages aan de Raad van Beheer en
de Conferentie zijn over het algemeen van goede kwaliteit. De ILO voldoet
aan de VN accounting standard en heeft nog ieder jaar van de externe accountant
een goedkeurende verklaring ontvangen. Aanbevelingen van zowel de externe en interne accountant worden adequaat
en tijdig opgevolgd.Een punt van zorg is de lage «delivery rate», dat wil zeggen
de verhouding tussen geplande en gerealiseerde uitgaven voor technische samenwer-
king. Die kwam in 1997 uit minder dan 60%. Dit kan duiden op capaciteitsproblemen.
Oplettendheid van de kant van de Raad van Beheer en van de donoren is vereist.Projectrapportages zijn niet altijd op tijd en vooral de financiële
verslaglegging is niet altijd even volledig en inzichtelijk. Daarover zijn
nieuwe afspraken gemaakt, waardoor dit naar verwachting zal verbeteren. Het
is echter te vroeg om daar nu al een oordeel over te geven. 4.9.2.3. Sterkte-zwakteSterke punten van de ILO zijn de grote kennis en ervaring op het gebied
van arbeid, de tripartiete structuur en de uitgebreide veldstructuur. Met
het «International Programme on the Elimination of Child Labour»
(IPEC) en met de op stapel staande conventie over de ergste vormen van kinderarbeid,
heeft de ILO een vooraanstaande positie in de strijd tegen kinderarbeid.Een zwakker punt van de ILO was dat het zich erg naar binnen heeft gekeerd.
Recentelijk is daar verandering in gekomen door de grote internationale aandacht
voor kinderarbeid en door de discussie over de relatie tussen arbeidsomstandigheden
en handel, die in ondermeer de WTO speelt. De Verklaring over Fundamentele
Arbeidsprincipes en Rechten is daar een resultaat van.De ILO zoekt ook meer dan voorheen aansluiting bij de VN-brede hervormings-initiatieven,
zoals UNDAF en bij de internationale financiële instellingen als de Wereldbank
en het IMF. Naar verwachting zal deze tendens onder Somavia nog worden versterkt.
Somavia ziet voor de ILO een belangrijke rol op sociaal vlak weggelegd. De
eerste mogelijkheid om daar invulling aan te geven is tijdens de eerste vijfjaarlijkse
evaluatie van de Sociale Top in 2000, waar de ILO actief bij de voorbereidingen
betrokken is. 4.9.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteitEvaluatie is geen sterk punt van de ILO. Er is dan ook niet veel bekend
over de effectiviteit van het technische samenwerkingsprogramma. In de Raad
van Beheer is hiervoor regelmatig aandacht gevraagd. Een nieuwe management
informatiesysteem moet hierin verbetering brengen. Daarnaast heeft Somavia
monitoring en evaluatie, samen met result-based budgetting, tot een van de
kernpunten van zijn beleid gemaakt. 4.9.3. Beleidsconclusies Bij zijn aantreden in maart '99 heeft directeur-generaal Juan Somavia
een grondige hervorming van de ILO in gang gezet. De plannen voor de begroting
en het programma, voor de managementstructuur, voor de rol van technische
samenwerking en voor een duidelijkere profilering van de ILO binnen de VN,
zijn veelbelovend.Nederland zal het proces nauwgezet volgen en, waar nodig en mogelijk,
actief ondersteunen.De samenwerking met de ILO, die nu nog voornamelijk in de vorm van multi-bi
projecten plaatsvindt, is weinig gericht. Het verdient daarom de voorkeur
tot een partnership programma te komen op mondiaal of (sub) regionaal niveau
ten behoeve van enkele InFocus programma's. Als basis hiervoor dienen de beleidsprioriteiten
van zowel ILO als Nederland, en kan ook de kracht van de Nederlandse kennis
worden ingebracht. 4.10. World Health Organisation (WHO) 4.10.1. Feitelijke gegevens 4.10.1.1. Doelstelling(en), mandaat van de organisatieDoelstelling van de WHO is het bereiken van de best mogelijke gezondheidstoestand
door alle volkeren. De organisatie heeft een breed mandaat gericht op ondermeer
het vaststellen van normen en standaarden, het monitoren van de mondiale gezondheidssituatie
en het adviseren en assisteren van de lidstaten inzake gezondheid. 4.10.1.2. Werkwijze en activiteitenDe WHO is een gespecialiseerde organisatie van de VN met 191 lidstaten.
Deze lidstaten vormen gezamenlijk het hoogste orgaan van de organisatie, de
World Health Assembly. De WHO beschikt over een mondiaal hoofdkantoor in Genève
en zes regionale kantoren. Deze regionale kantoren hebben een hoge mate van
autonomie. De WHO beschikt voorts over 105 landenkantoren. De procentuele
toedeling van financiële middelen tussen hoofdkantoor, regionale kantoren
en landenkantoren bedraagt respectievelijk 49%, 25% en 26%. In totaal werken
circa 3 800 personen bij de WHO.Belangrijkste taak van de WHO is de normatieve functie. Normatieve taken
betreffen onder meer het voorschrijven van behandelingsmethoden voor ziektes,
het formuleren van veiligheidsvoorschriften voor medicijnen en van strategieën
voor een effectief gezondheidsbeleid. Een tweede kerntaak van de organisatie
is het monitoren van de gezondheidstoestand van de wereld. Het gaat hier zowel
om het registreren van epidemieën en het adviseren van lidstaten over
de te nemen preventieve maatregelen als het analyseren van meer structurele
ontwikkelingen op de lange termijn. Een derde kerntaak is gezondheid op de
politieke agenda te plaatsen. In dit verband benadrukt de WHO terecht de dubbele
relatie tussen gezondheid en ontwikkeling.De WHO is in beginsel geen uitvoerende organisatie in het veld. Het zwaartepunt
van de activiteiten ligt op het mondiale niveau. De landenkantoren zouden
overheden vooral moeten assisteren bij het vertalen van de mondiale normen,
beleidsadviezen etc. naar de specifieke omstandigheden van de landen. In de
praktijk wordt echter veel aandacht besteed aan kleinschalige activiteiten
in eigen beheer. De regio's ondersteunen de landenkantoren en voeren regionale
programma's uit. 4.10.1.3. Financiële omvang en bijdragen(a) Reguliere begroting (gefinancierd uit verplichte contributies) in
miljoenen USD 1996/19971998/1999842,7842,7Nederlandse Contributie  199619971998percentage %1,56071,561,56 in miljoenen dollars6,436,.436,375(b) Extrabudgettaire inkomsten (vrijwillige bijdragen van lidstaten, andere
internationale organisaties en anderen) in miljoenen dollars 199619971998302,9387,9422,6Nederlandse extrabudgettaire bijdrage in miljoenen guldens 19961997199817,328,7324,6(c) Grootste donorlanden (extrabudgettair) 1998percentage
% 1. Ver. Staten24,4 2. Ver. Koninkrijk20,0 3.
Noorwegen12,0 4. Nederland7,9 5. Zweden6,64.10.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaanNederland is als lidstaat van de WHO vertegenwoordigd in het hoogste orgaan
van de organisatie: de World Health Assembly. Nederland is in de periode 1997–2000
tevens lid van de Executive Board van de WHO. Deze Raad heeft 32 leden en
heeft als belangrijkste taak zorg te dragen voor de voorbereiding van de World
Health Assembly (WHA). De WHA kiest de leden van de Raad op basis van een
voorselectie door de zes regio's van de WHO. De Europese regio heeft 7 zetels.
Drie van deze zeven zetels worden met onderbreking van één jaar
bezet door een permanent lid van de VN-Veiligheidsraad (het VK, Frankrijk
en de Russische Federatie). Het is voor Nederland daarom moeilijk om regelmatig
in de Executive Board vertegenwoordigd te zijn. Er is momenteel in het bestuursorgaan
van WHO/EURO een discussie gaande over afschaffing van deze permanente zetels.
Deze discussie leidt hopelijk tot een reductie van het aantal zeteljaren van
de permanente leden.Een aantal programma's van WHO beschikt over een eigen beheersorgaan.
De bevoegdheden van deze organen lopen uiteen van adviesfunctie tot het vaststellen
van programma en begroting. Belangrijkste functie van deze organen is het
informeren van de leden over de voortgang van de programma's. Zij bieden tevens
de mogelijkheid om invloed op het beleid uit te oefenen. Nederland is als
relatief grote donor in een aantal van deze raden of vergaderingen vertegenwoordigd.
In het kader van de reorganisatie van de WHO wordt de institutionele structuur
van deze organen herzien. 4.10.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.10.2.1. RelevantieWHO is een mondiale organisatie. Dit betekent dat niet alle activiteiten
in gelijke mate van belang zijn voor ontwikkelingslanden. Vanwege het verband
tussen armoede en gezondheid is het mandaat van WHO op zich zelf uiterst relevant
voor de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking. Ik ondersteun ondermeer activiteiten
die zijn gericht op primaire gezondheidszorg, reproductieve gezondheidszorg,
ontwikkeling van gezondheidssystemen, inclusief geneesmiddelenvoorziening
en de bestrijding van infectie-ziekten met een grote ziektelast als malaria
en tuberculose. Het gaat hier deels om normatieve activiteiten
en deels om directe assistentie aan ontwikkelingslanden. Door de steun aan
normatieve activiteiten ontstaat een hefboomwerking, waardoor ontwikkelingslanden
en (internationale) organisaties met een mandaat dat meer is toegespitst op
implementatie van activiteiten in het veld, in staat zijn doeltreffender te
werken. 4.10.2.2. Doelmatigheid(a) ProgrammeringBij het aantreden van de nieuwe Directeur Generaal Brundtland, in juli
1998 is een ingrijpend hervormingsproces begonnen. Doel van deze hervormingen
is de organisatie die onder haar voorganger Nakajima slecht werd geleid, weer
op het juiste spoor te krijgen. Het motto van de DG bij dit proces is «making
a difference». Speerpunten bij de hervorming zijn de vergroting van
de eenheid binnen de organisatie, het aangaan van samenwerking met partners,
zoals de lidstaten, andere VN-organisaties, de Wereldbank, niet gouvernementele
organisaties en de private sector en het verbeteren van de efficiëntie
van de organisatie.De reorganisatie heeft grote gevolgen gehad voor de wijze van programmering.
De zelfstandigheid van de individuele programma's is verminderd. Programmering
vindt nu plaats op een hoger niveau en is beter geïntegreerd in de budgetcyclus
van de organisatie als geheel. Op dit moment kan nog geen oordeel worden gegeven
over het functioneren van deze werkwijze in de praktijk. Er bestaat enige
zorg over het mandaat van een aantal breed georiënteerde clusters wegens
gebrek aan focus.Interne evaluatie is tot op heden zwak. Voortgangsrapportages van programma's
beschrijven vooral de successen en besteden onvoldoende aandacht aan het identificeren
van problemen en het aandragen van oplossingen. In de begroting voor de periode
2000–2001 zal extra aandacht worden gegeven aan de zorgvuldige formulering
van doelstellingen en resultaten. Indien de organisatie er in slaagt om dit
op een goede manier te doen is een uitstekende basis gelegd voor evaluaties
in de toekomst.(b) Organisatie/managementOok de organisatiestructuur en het management is door de reorganisatie
sterk veranderd. Inmiddels is de nieuwe organisatiestructuur van het hoofdkantoor
in Genève operationeel. Deze nieuwe structuur sluit beter dan in het
verleden aan bij de kerntaken van de organisatie. Voorts bevordert de nieuwe
structuur de eenheid binnen de organisatie en zijn de management taken op
adequate wijze gedecentraliseerd. De leiding van de organisatie is geheel
vernieuwd. Het is op dit moment nog te vroeg om een oordeel te vellen over
het resultaat van het nieuwe management.De hervorming van de regionale kantoren en de landenkantoren is inmiddels
begonnen. Het slagen van deze hervormingen is van groot belang, omdat de WHO
op landenniveau niet erg sterk is. De besluitvorming en communicatie tussen
hoofdkantoor, regionale kantoren en landenkantoren verliep uiterst bureaucratisch.
Er moet op dit gebied veel veranderen.Brundtland heeft samenwerking met andere VN-organisaties, NGO's, de private
sector en de lidstaten hoog in het vaandel staan. Op dit moment is een aantal
initiatieven van start gegaan, waarin deze samenwerking concreet gestalte
krijgt. (c) Beheer/accountabilityDe inhoudelijke en financiële rapportage aan de Executive Board en
de World Health Assembly zijn van voldoende kwaliteit. Het financieel beheer
voldoet aan de «United Nations System Accounting Standards».Het beheer van de grote programma's is ruim voldoende. De financiële
en inhoudelijke rapportages zijn over het algemeen van goede kwaliteit. Ze
geven een inzichtelijk beeld van de programma-activiteiten maar besteden te
weinig aandacht aan knelpunten. Het beheer van de projecten op landenniveau en noodhulpactiviteiten is
echter in het algemeen voor verbetering vatbaar. De rapportages worden dikwijls
te laat ingediend en zijn niet altijd van voldoende kwaliteit. 4.10.2.3. Sterkte-zwakteDe WHO staat goed aangeschreven vanwege de hoge technische kwaliteit van
het werk op het gebied van de programma's gericht op preventie en bestrijding
van ziektes. De organisatie is minder sterk in activiteiten gericht op versterking
van de gezondheidssector in (ontwikkelings)landen. Op dit moment wordt door
middel van een speciaal project gewerkt aan de verbetering van de inbreng
van de WHO op dit zeer belangrijke terrein. De organisatie stelt zich inmiddels
op het standpunt dat interventies ter verbetering van de gezondheid moeten
worden uitgevoerd met de inzet van de gezondheidssystemen van de betrokken
landen. 4.10.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteitRecent zijn drie brede evaluaties uitgevoerd van de activiteiten van de
WHO. Twee studies richten zich op de mondiale programma's en een derde heeft
betrekking op het landenniveau. De conclusies over de mondiale programma's
zijn positief. De producten van deze programma's zoals beleidsformulering
en ontwikkeling en «advocacy» zijn uiterst relevant en van goede
technische kwaliteit en worden veelvuldig gebruikt door zowel lidstaten als
door andere internationale organisaties. De effectiviteit van de activiteiten
van de WHO zou volgens de studies verder kunnen worden vergroot door intensiever
met anderen samen te werken en door de samenwerking tussen onderdelen van
de organisatie zelf te verbeteren. De nieuwe leiding onder Brundtland heeft
beide aanbevelingen ter harte genomen. Er wordt hard gewerkt aan verbetering
van samenwerking zowel binnen de organisatie als met derden.Er is veel kritiek op het functioneren van de WHO op landenniveau. Het
evaluatierapport over de WHO op landenniveau concludeert onder andere dat
er geen logische samenhang bestaat tussen de aard en omvang van de activiteiten
van de WHO op landenniveau en de behoeften van het land. Voorts besteden WHO
kantoren te veel tijd aan kleine activiteiten in eigen beheer en te weinig
tijd aan de coördinerende rol van WHO voor de gezondheidssector. De landenkantoren
beschikken in het algemeen over te weinig expertise op het gebied van hervormingen
van de gezondheidssector.Het is te verwachten dat de verbetering van de aanwezigheid van de WHO
op landenniveau op korte termijn veel aandacht zal krijgen van het nieuwe
management. 4.10.3. Beleidsconclusies Nederland zal het hervormingsproces van DG Brundtland op de voet volgen
en in beginsel krachtig ondersteunen. Indien de hervormingen slagen zal dit
de slagvaardigheid van de WHO – een organisatie met een voor ontwikkeling
belangrijk mandaat – vergroten.Het belangrijkste deel van de steun aan het hoofdkantoor van de WHO te
Genève werd vanaf 1998 in één contract gebundeld.
Met ingang van 2000 zal de steun aan WHO-Genève worden verstrekt op
basis van een tussen Nederland en WHO overeen te komen partnership-programma
met een looptijd van twee jaar. Hiermee wordt beoogd een betere aansluiting
tussen de Nederlandse prioriteiten en de prioriteiten van de WHO te verkrijgen
en daarmee de hervorming van de organisatie te ondersteunen.Voorts wordt het nu mogelijk om het totaalbedrag van de Nederlandse OS-steun
aan WHO-Genève beter te sturen. Dit bedrag zal in de komende twee jaar
worden verhoogd. 4.11. United Nations Education, Science and Cultural Organisation
(UNESCO) 4.11.1 Feitelijke gegevens 4.11.1.1 Doelstelling (en), mandaat van de organisatieUNESCO is de VN organisatie voor onderwijs, cultuur, wetenschappen en
communicatie. UNESCO stelt zich ten doel bij te dragen tot de vrede en veiligheid
door de samenwerking te bevorderen tussen de volkeren op de gebieden die binnen
haar mandaat vallen. Daarnaast richt UNESCO zich op sociaal-economische ontwikkeling.
Het mandaat van UNESCO is zeer breed. 4.11.1.2. Werkwijze en activiteitenUNESCO is een gespecialiseerde organisatie van de VN, met het hoofdkwartier
gevestigd in Parijs. De organisatie heeft 65 veldkantoren. Daarnaast zijn
er UNESCO instituten die zich vooral bezig houden met onderwijs in Parijs,
Hamburg, Genève, Moskou, Addis Abeba en Harare. Verder zijn er in vrijwel
alle landen nationale UNESCO commissies die fungeren als schakel tussen nationale
overheden en UNESCO. De organisatie heeft 2612 personeelsleden, waarvan er
bijna 1900 in Parijs werken.UNESCO heeft op het gebied van onderwijs, cultuur, wetenschappen en communicatie
zowel een normatieve als uitvoerende functie. Het zwaarte- punt in de activiteiten
die uit de reguliere tweejaarlijkse begroting worden gefinancierd, ligt op
normatief vlak, zoals het organiseren van conferenties en seminars en het
publiceren van rapporten. Van het reguliere budget is, afhankelijk van de
sector, gemiddeld 35–40% beschikbaar voor programma's op veldniveau.
Voor de onderwijs sector is de verhouding anders, omdat 40% van de middelen
wordt besteed aan verschillende onderwijsinstituten. De extrabudgettaire middelen
worden vooral besteed aan projecten in ontwikkelingslanden. 4.11.1.3. Financiële omvang en bijdragen(a) Reguliere begroting (gefinancierd uit contributies) in miljoenen USD 1996/19971998/1999518544Nederlandse contributie  199619971998percentage %1,561,562,13* in miljoenen2,32,22,2USD + in Franse francs20,220,220,0* In 1984 en 1985 zijn de VS, het VK en Singapore uit UNESCO getreden.
Deze landen betaalden gezamenlijk 29,9% van de contributie van UNESCO. Na
hun vertrek zijn de contributieschalen voor de lidstaten van UNESCO gelijk
gebleven en werd 70,1% toegeschreven aan de lidstaten van UNESCO en separaat
29,9% aan de drie lidstaten die geen lid meer waren. Doel hiervan was te voorkomen
dat de uittreding van landen gevolgen had voor de hoogte van de contributie
van de lidstaten. In 1997 werd besloten om de contributie die door huidige
lidstaten wordt betaald (70,1%) alsnog op 100% te stellen. De contributieschaal
voor Nederland werd hierdoor verhoogd tot 2,13% Het nominale bedrag is echter
min of meer gelijk gebleven.(b) Extrabudgettaire inkomsten (afkomstig van donoren en VN instellingen
zoals UNDP, UNFPA) in miljoenen dollars 19961997199872,588,7n.n.b.(c) 5 grootste donorlanden (extrabudgettair) 1997100%1. Italië41,2 2. Nederland12,4 3. Japan11,44. Duitsland10,8 5. Denemarken9,6Nederlandse extrabudgettaire bijdrage in miljoenen guldens 1996199719981,99,413,64.11.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaanUNESCO wordt sinds 1987 geleid door DG Federico Mayor wiens tweede termijn
in 1999 afloopt. UNESCO kent als bestuursorganen de Algemene Conferentie,
waarin alle lidstaten vertegenwoordigd zijn en die eenmaal per twee jaar bijeenkomt.
Daarnaast is er een Uitvoerende Raad die twee keer per jaar bij elkaar komt
en 58 leden heeft. UNESCO kent evenals de andere gespecialiseerde organisaties
een de facto permanent lidmaatschap van de Uitvoerende Raad van de permanente
leden van de Veilig- heidsraad. Dat geldt voor de Russische Federatie, Frankrijk,
China en het VK (na herintreding). De VS zijn geen lid van UNESCO. De Westerse
groep heeft in Uitvoerende Raad 9 zetels. Nederland was voor het laatst lid
van de Uitvoerende Raad van 1991 tot 1995. Wanneer Nederland geen zetel bezet
in de Uitvoerende Raad, worden de Nederlandse standpunten uitgedragen in samenspraak
met de Beneluxpartners. Nederland heeft zich kandidaat gesteld voor een zetel
voor de periode 2000–2003. Verder kent UNESCO een groot aantal comités
ter ondersteuning van de uitvoering van specifieke programma's. 4.11.2 Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.11.2.1. RelevantieUNESCO's aandacht voor de vergroting van toegang tot – en verbetering van de kwaliteit van basisonderwijs sluit aan bij de aandacht binnen
het Nederlandse ontwikkelingsbeleid voor basis sociale voorzieningen. UNESCO
tracht in het uitvoeren van haar programma's zoveel mogelijk aandacht te geven
aan een aantal prioriteits«groeperingen»: minst ontwikkelde landen,
vrouwen, jongeren en het continent Afrika. Verder heeft UNESCO programma's
op het gebied van milieu en duurzame ontwikkeling. Veel andere UNESCO bezigheden
zijn minder direct inpasbaar. Het mandaat van UNESCO is zeer breed. De DG
heeft geen behoefte aan prioriteitsstelling en kiest juist voor een brede
invulling van het mandaat. Hoewel enkele Westerse lidstaten reeds verschillende
malen hebben aangedrongen op prioriteitstelling, ziet de DG niet de noodzaak
hiervan. Het brede mandaat maakt dat het niet altijd evident is dat UNESCO
de aangewezen organisatie is om een bepaald onderwerp uit te werken, en dat
ook andere organisaties zich op terreinen begeven die door UNESCO tot haar
mandaat worden gerekend. Er bestaat dan ook overlap met andere VN organisaties. 4.11.2.2. Doelmatigheid(a) ProgrammeringBij de uitvoering van programma's is er weinig sprake van decentralisatie
van middelen en bevoegdheden. Wanneer programma's wel decentraal worden uitgevoerd,
kampt men met beperkte personele en financiële capaciteit waardoor de
duurzaamheid van activiteiten in gevaar komt. Afstemming met andere partners
in het veld vindt onvoldoende gestructureerd plaats. UNESCO heeft een beperkte
vorm van samenwerking met UNICEF en is zijdelings betrokken bij de UNDAF-exercitie,
maar vanuit het hoofdkantoor wordt hieraan te weinig aandacht besteed. Een
andere zwakke kant van UNESCO is de gebrekkige prioriteitstelling binnen het
brede mandaat van de organisatie. Hoewel UNESCO sinds het uittreden van het
VK en de VS (1984) tot de herintreding van het VK (1997) gewerkt heeft met
een verkleind budget, heeft dit niet tot hogere prioriteitstelling geleid.
Versnippering is het resultaat. UNESCO besteedt niet veel aandacht aan interne
evaluatie. Evaluatie vindt vooral plaats op projectniveau. Meer omvangrijke
evaluaties van bepaalde sectoren of thema's worden niet uitgevoerd.(b) Organisatie/managementIn het midden van de jaren '80 ontstond binnen UNESCO een crisis. De VS,
het VK en Singapore besloten dat zij zich niet langer konden vinden in het
beleid van UNESCO en zegden hun lidmaatschap op. Behalve imagoverlies ontstond
er een financieel probleem, aangezien UNESCO met het vertrek van de VS en
het VK circa een derde van haar inkomsten verloor. Inmiddels is UNESCO de
crisis van de jaren '80 aardig te boven gekomen. De huidige DG, Mayor heeft
het aanzien van de organisatie hersteld. Het VK is sinds juli 1997 weer lid
van UNESCO. De DG heeft de afgelopen jaren het vertrouwen van de lidstaten
weten terug te winnen. Op het gebied van management en organisatie is hij
echter in gebreke gebleven. De organisatie is centralistisch, topzwaar en
er is weinig afstemming tussen de verschillende onderdelen. Het personeelsbestand
is sterk vergrijsd (mede als gevolg van de uittreding van het VK en de VS)
en de mobiliteit is gering. Door natuurlijk uitstroom zal in de komende jaren
een groot aantal functies door nieuwe mensen kunnen worden ingevuld hetgeen
een impuls kan betekenen voor de organisatie. Nieuwe bloed in de organisatie
dient te worden aangemoedigd.Ook de werkwijze van de bestuursorganen wordt niet gekenmerkt door grote
efficiency. De Uitvoerende Raad heeft een groot aantal leden (58) waardoor
vergaderingen lang duren en tot weinig besluiten leiden. In 1997 is door de
Uitvoerende Raad een commissie ingesteld met als taak de werkmethoden van
de Raad te evalueren hetgeen nog niet tot resultaat heeft geleid. (c) Beheer/accountabilityBinnen UNESCO wordt te weinig aandacht besteed aan financieel beheer.
De verslaglegging aan de bestuursorganen over financiële aangelegenheden
is dikwijls onvolledig en niet tijdig genoeg. Het UNESCO secretariaat is vaak
niet voldoende in staat verantwoording af te leggen over de besteding van
financiële middelen. UNESCO is momenteel bezig een systeem voor resultaat
gericht budgetteren op te zetten die moet leiden tot een betere greep op de
besteding van het budget. Een ander punt is dat het hoofdkwartier onvoldoende
inzicht heeft in de besteding van de extrabudgettaire gelden. Pogingen om
meer samenhang te brengen in de besteding van deze gelden hebben tot dusverre
niets opgeleverd. Ten aan- zien van de besteding van het budget geldt dat
er te weinig samenhang en coördinatie is. De Uitvoerende Raad onderkent
de tekortkomingen op dit terrein en geeft extra aandacht aan financiële
aangelegenheden, ondermeer door zich te laten adviseren door een groep financiële
experts. De Uitvoerende Raad heeft echter geen zeggenschap over de extrabudgettair
ter beschikking gestelde middelen.Ook wanneer het gaat om het beheer van specifieke projecten die door middel
van multi-bi bijdragen van donoren worden gefinancierd, is er de nodige kritiek.
Onvolledige of te late projectrapportages zijn een probleem. 4.11.2.3. Sterkte-zwakteAls gespecialiseerde organisatie zou UNESCO zich met name op haar normatieve
taken en haar taken als platform voor informatie uitwisseling (clearing house)
moeten richten. Hierin ligt ook de kracht van UNESCO. Mondiale studies, zoals
de rapporten van de commissies Delors (Onderwijs) en Perez de Cuellar (Cultuur),
de verschillende wereldrapporten die jaarlijks worden opgesteld alsook mondiale
programma's vormen belangrijke bijdragen aan de internationale discussie en
beleidsontwikkeling. Een minder sterk punt van UNESCO is het gebrek aan follow
up van dergelijke mondiale studies. Onvoldoende wordt door UNESCO aangegeven
hoe verder te gaan na de publicatie van een rapport of studie. De operationele
activiteiten van de organisatie zouden echter verder beperkt dienen te worden
tot projecten die in het verlengde liggen van de normatieve functie: het testen
van ideeën in de vorm van pilots en de ontwikkeling van «best practices».
In de huidige situatie groeien pilot projecten te vaak uit tot langdurige
projecten zonder dat de «best practices» functie uit de verf komt.
De uitvoeringscapaciteit van projecten en programma's in het veld is wisselend
van kwaliteit, maar in het algemeen geldt dat het formuleren en uitvoeren
van projecten een zwakke kant is van UNESCO. Opgemerkt dient te worden dat
een aantal aan UNESCO gelieerde, onafhankelijke instituten, zoals het International
Institute for Educational Planning (IIEP), wel als kwalitatief sterke kanalen
worden beschouwd. Daarnaast is er een aantal mondiale programma's, zoals het
International Hydrological Programme, dat een toegevoegde waarde heeft in
de mondiale discussie over een dergelijk onderwerp.Nederland is nog steeds een relatief grote extrabudgettaire donor van
UNESCO. Dit is echter eerder het resultaat van individuele beslissingen dan
van doelbewust beleid. Stroomlijning van dit beleid zal leiden tot daling
c.q. afbouw van de Nederlandse extrabudgettaire bijdrage aan UNESCO-activiteiten. 4.11.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteitEr bestaan geen recente onafhankelijke evaluaties van UNESCO, zodat over
de effectiviteit van de activiteiten van de organisatie geen uitspraken kunnen
worden gedaan. Beschikbaar materiaal beperkt zich tot rapporten van de externe
accountant van UNESCO, die zich naast de financiële rapportages richt
op een aantal specifieke deelterreinen. In het rapport over het biennium 1996–1997
kreeg het human resources management van UNESCO veel kritiek
en werd tevens aangegeven dat de grootste sector binnen UNESCO, de onderwijssector,
haar taken onvoldoende uitvoert. De professionele capaciteit van de sector
zou te gering zijn en de expertise in beleidsontwikkeling en onderzoek zou
de laatste jaren sterk zijn afgenomen. Veel van deze kritiek is door UNESCO
tegengesproken. 4.11.3. BeleidsconclusiesIn de huidige vorm is UNESCO een weinig aantrekkelijke organisatie om
een partnershipprogramma mee aan te gaan, als gevolg van het gebrek aan prioriteitsstelling
in het algemeen. Indien prioriteiten worden gesteld door de DG liggen deze
aan de rand van het mandaat van UNESCO, zoals bijvoorbeeld het «Culture
of Peace» programma. Verder isde uitvoeringcapaciteit van UNESCO in
het veld over het algemeen onvoldoende. De financiering door Nederland van
nieuwe extrabudgettaire activiteiten uitgevoerd door UNESCO zal worden ontmoedigd.De verkiezing van een nieuwe DG is van essentieel belang voor UNESCO.
De nieuwe DG zal de kans moeten krijgen een nieuwe koers uit te zetten en
UNESCO door een noodzakelijk hervormingsproces weer op de kaart te zetten.
Na verloop van tijd zal bekeken moeten worden of in de toekomst een partnership
programma met UNESCO aangegaan moet worden. Hierbij dient bezinning op hoofdtaken
(normatieve rol) en thema's centraal te staan. 4.12 International Fund for Agricultural Development (IFAD) 4.12.1. Feitelijke gegevens 4.12.1.1. Doelstelling en mandaat van de organisatieIFAD is in 1974 opgericht tijdens de Wereldvoedselconferentie, in het
kader van het in goede banen leiden van de overvloed aan oliedollars. IFAD
is een fonds onder VN-paraplu. Het mandaat van IFAD richt zich specifiek op
de bestrijding van plattelandsarmoede, onder meer door voorzieningen ter verbetering
van de voedselproductie c.q. voedselvoorziening in de armste ontwikkelingslanden. 4.12.1.2. Werkwijze en activiteitenHet hoofdkwartier van IFAD is gevestigd in Rome, waar ongeveer 265 personeelsleden
werken. IFAD heeft geen landenkantoren. President van IFAD is de Koeweiti
Fawzi Al-Sultan, die thans zijn tweede, tevens laatste ambtstermijn vervult.IFAD heeft de status van gespecialiseerde organisatie van de VN en richt
zich op het verstrekken van leningen aan ledenlanden, op voorwaarden variërend
van zeer zacht tot min of meer marktconform. In de praktijk concentreert IFAD
zich op de armste landen. Het fonds verleent geen bankdiensten op meer commerciële
basis en heeft evenmin een aandelenkapitaal of aandeelhouders. De portefeuille
van leningen bestrijkt alle aspecten van identificatie, formulering en uitvoering
van projecten. IFAD kent conform haar constitutie geen veldstructuur en voor
de uitvoering van projecten wordt een beroep gedaan op de diensten van de
lenende landen en van zogenaamde «co-operating institutions» (veelal
zusterorganisaties binnen de VN en NGO's), onder eindverantwoordelijkheid
van IFAD.De activiteiten zijn vanwege IFAD's mandaat vooral gericht op de zogeheten
«low-income food deficit countries» (LIFDC's) die in 1998 79,3%
van de beschikbare middelen ontvingen. De Minst-Ontwikkelde Landen ontvingen
in datzelfde jaar 34,9%. In totaal verstrekt IFAD leningen aan 135 verschillende
landen. 4.12.1.3. Financiële omvang en bijdragen(a) Omvang van het programma in miljoenen USDDe inkomsten van IFAD die nodig zijn om nieuwe committeringen te kunnen
aangaan komen voort uit enerzijds reguliere middelenaanvullingen door de lidstaten,
anderzijds uit terugbetalingen door ontvangende landen en het behaalde rendement
op beleggingen. IFAD kan niet lenen op de kapitaalmarkt.Jaarlijks worden gemiddeld 30 IFAD-projecten wereldwijd opgestart. Het
jaarlijkse uitleenniveau van IFAD bedraagt 450 miljoen USD. Een aanzien- lijk
deel hiervan (76,5%) draagt een in hoge mate concessioneel karakter.Huidige regionale verdeling IFAD leningen in percentages Afrika39,6
% Azië29,9 % Latijns-Amerika17,1 % Midden-Oosten
en Noord-Afrika13,4 % TOTAAL100 %(b) Bijdragen van de 10 grootste donoren in miljoenen USD tijdens de laatste
middelenaanvulling DonorTotale
bijdrage% 1. Japan37,58 2. Duitsland33,173. Verenigde Staten306,4 4. Italië26,95,75. Denemarken255,3 6. Frankrijk23,24,97. Verenigd Koninkrijk22,64,8 8. Zweden20,44,39. Nederland20,14,3 10. Canada17,83,8ALLE DONORLANDEN470100(c) Nederlandse bijdrage in miljoenen guldens tijdens de laatste middelenaanvullingIn 1997 werd de vierde middelenaanvulling voor IFAD afgerond. Deze bedroeg
in totaal 470 miljoen dollar (ongeveer 940 miljoen gulden). De Nederlandse
bijdrage werd opgesplitst in twee delen: een «reguliere» bijdrage
en een Highly Indebted Poor Countries (HIPC)-bijdrage. reguliere
bijdrage13,1 bijdrage ten gunste van
deelneming van IFAD aan HIPC-initiatief26,64.12.1.4. Nederlandse positie in het bestuursorgaanHet bestuursorgaan van IFAD is de Raad van Bewindvoerders bestaande uit
18 leden en 18 plaatsvervangende leden. Nederland deelt een kies- groep met
het Verenigd Koninkrijk, waarbij lidmaatschap en plaatsvervangend lidmaatschap
om de twee jaar wisselen. Beide landen opereren in de Raad onafhankelijk van
elkaar. 4.12.2. Appreciatie van de organisatie in het licht van
het Nederlandse OS-beleid 4.12.2.1. RelevantieArmoedebestrijding in rurale gebieden en bevordering van voedselzekerheid
zijn de centrale thema's in twee belangrijke richtinggevende beleidsdocumenten,
«IFAD's Vision» (1995) en de «Corporate Strategy»
(1997). Inzet van beleid is het bereiken van de allerarmsten in rurale gebieden.
Kenmerk van IFAD projecten is dan ook motivatie en opbouw van gemeenschapszin
en productie-vormen door de armste doelgroepen in plattelandsgebieden, met
gebruikmaking van locale structuren van lagere overheden en niet-gouvernementele
organisaties, in het bijzonder organisaties van de begunstigde doelgroepen.
Beleid en activiteiten van IFAD sluiten derhalve geheel aan op het hoofdthema
«structurele armoedebestrijding» binnen het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid.Voor zowel milieubeheer als «gender» heeft IFAD expliciet
beleid geformuleerd.Beheersraad en IFAD staf voeren een voortdurende dialoog ter aanscher-
ping van deze twee zorgpunten en hun doorwerking in ontwerp en uitvoering,
c.q. bijstelling van projecten. Op het punt van goed bestuur evenwel, heeft
IFAD nog geen officiële positie bepaald. In het bijzonder op aandrang
van Nederland is wel een beleidsdocument terzake in de maak. Enerzijds wordt
het beleidscriterium geïnterpreteerd naar eisen van goed bestuur op lokaal
niveau, alwaar IFAD's activiteiten liggen. Anderzijds kan zich een dilemma
voordoen, omdat leningsovereenkomsten met centrale overheden worden aangegaan
en de kwaliteit van het beleid van de centrale overheid medebepalend is voor
de ontwikkelingsmogelijkheden op lokaal niveau. 4.12.2.2. Doelmatigheid(a) ProgrammeringIFAD's benadering sluit op onderdelen goed aan bij de sectorale benade-
ring. Activiteiten worden geprogrammeerd op basis van landenstrategieën
(Country Strategic Opportunities Papers) en landenprogramma's. De invloed
van de Beheersraad op deze strategieën is echter nog te beperkt.(b) Organisatie/managementIFAD is een kleine, efficiënt ingerichte en gestuurde organisatie.
De concentratie van de qua omvang beperkte staf op het hoofdkantoor te Rome
waarborgt een goede interne compilatie en uitwisseling van kennis, korte beslissingslijnen
en een minimum aan bureaucratie. Een doelmatig- heidscriterium dat niet op
het fonds van toepassing is, betreft de recht- streekse projectsupervisie
door middel van een eigen veldpresentie. Op dit punt is IFAD aangewezen op
de inzet van derden, overigens periodiek aangevuld met door eigen staf uitgevoerde
korte supervisie-missies, project-statusrapporten, en een jaarlijks voortgangsrapport
over de stand van uitvoering van de gehele projectenportefeuille.De meest recente voortgangsrapportage, over 1998, geeft aan dat ongeveer
tweederde van de 249 lopende projecten probleemloos is, c.q. slechts minuscule
problemen oplevert.De overige projecten hebben te maken met problemen van ernstiger aard.
Het rapport beschrijft de tekortkomingen, onvoorziene tegenvallers en dergelijke,
veelal van externe aard, alsook de genomen corrigerende actie.Trage implementatie en aanzienlijke onderbestedingen komen veel voor.
Dit kan deels verklaard worden uit de afwezigheid van een eigen veld- structuur
(en dus de beperkter monitoringsrol). De donorlanden hebben echter de opzet
van een veldstructuur nooit toegestaan. Verhoging van de doelmatigheid wordt
gezocht in uitbreiding en versterking van partner- ships in het veld, met
eenheden binnen en buiten het VN-systeem. (c) Beheer/accountabilityHet administratief budget is al sinds jaren gestabiliseerd op een laag
niveau. Voor het algemeen beleid en beheer van leningen zijn richtlijnen, formele instructies en procedures neergelegd in een klein en overzichtelijk
bestand van regels. Bijstellingen ad hoc, zoals bijvoorbeeld ten aanzien van
regionale spreiding van leningen (gelet op toenemend accent op de armste landen)
worden in overleg met de Beheersraad en de Bestuurs- raad doorgevoerd. 4.12.2.3. Sterkte-zwakteSterke elementen zijn de concentratie op de positieverbetering van de
allerarmsten in rurale gebieden, de goed ontwikkelde «inhouse expertise»
en het kleine, efficiënt opererende secretariaat. Zwakke punten zijn
het relatief in isolement ontwerpen, formuleren en uitvoeren van projecten,
samenhangend met de nog onderontwikkelde communicatie en coördinatie
met andere actoren, zowel multilateraal als bilateraal. Veldbegeleiding, monitoring
en evaluatie van projecten vertonen eveneens zwakten. In antwoord op toenemende
druk van Bestuursraad en Beheersraad toont het Fonds overigens duidelijk bereidheid
tot bijstelling en aanpassing. 4.12.2.4. Doeltreffendheid/effectiviteitIFAD richt zich bij uitstek op hulp aan het «grassroots level»
en is in de uitvoering vrijwel geheel afhankelijk van de capaciteit van lokale
organisaties. Capaciteitsproblemen van lokale organisaties uiten zich in problemen
bij de voorbereiding van de projecten.Aanvankelijk werd dat vooral gecompenseerd door na gegevensverzame- ling
in het veld in Rome verder te formuleren, tegenwoordig meer door nadere formulering
naar de uitvoeringsfase door te schuiven. Daardoor ontstaat er ruimte voor
grotere betrokkenheid van de doelgroep, arme plattelandsgemeenschappen. Keerzijde
van deze doelgroepbenade- ring is dat projectvoorbereiding en -formulering
veelal traag verlopen.Projectuitvoering is eveneens vaak een moeizaam proces en termijnoverschrijdingen
zijn een veel voorkomend verschijnsel, temeer omdat de met de projecten beoogde
innovatie vaak sterk mede afhankelijk is van infrastructurele herstructurering,
sociale reorganisatie en andere randvoorwaarden. Punt van zorg is tevens of
en hoe IFADprojecten in kleine rurale gebieden aansluiten op bredere subnationale
en nationale ontwikkelingsinspanningen waarin een veelheid van andere donoren,
multilateraal en bilateraal, participeren. In dit verband heeft IFAD inmiddels
openheid toegezegd ten aanzien van de tot dusver intern gehouden Country Strategic
Opportunities Papers. In de Beheersraad wordt bovendien toegewerkt naar verbeterde
afstemming van IFAD activiteiten op het UNDAF-proces. Mede onder druk van
de thans lopende consultaties over de financiële toekomst («vijfde
middelenaanvulling»), onderkent het Fonds ook zelf toe te zijn aan een
zekere cultuuromslag. Zulks is overigens reeds tot uiting gekomen in de opstelling
van een reeks effectiviteitscriteria. Daarmee is een nieuwe impuls gegeven
aan interne evaluatie, kwaliteitsbewaking en zekerstelling van duurzame projectresultaten.
Afgezien van een eerste, beperkte externe toetsing in 1994 («Rapid External
Assessment»), is het werk van IFAD tot nu toe niet onderworpen geweest
aan een representatieve externe evaluatie. 4.1.2.3. Beleidsconclusies Nederland is sinds het begin een prominente donor van IFAD, en aspecten
van de IFAD-aanpak sluiten goed aan bij de sectorale benadering. Niettemin
is er ook kritiek op IFAD, en is de Nederlandse cofinanciering in de laatste
jaren afgenomen. De kritiek heeft betrekking op het functioneren van IFAD,
zowel naar donoren (die nog onvoldoende worden betrokken bij investeringsbeslissingen)
als naar ontvangende landen. Daarom zal Nederland blijven pleiten voor een
externe evaluatie en voor meer openheid in de Beheersraad. In de lopende discussies over een eventuele nieuwe middelenaanvulling
voor IFAD zal Nederland een voorzichtige maar constructieve houding aannemen.
Het mandaat van IFAD blijft van grote waarde en IFAD blijft in beginsel steun
verdienen. Uitvloeisel hiervan zou moeten zijn, dat Nederland niet instemt
met een variant waarbij er alleen sprake is van een jaarlijks te besteden,
voortkomend uit IFAD's eigen middelen («nul-optie»).Dan wordt de betekenis van IFAD wel heel gering. De uiteindelijke Nederlandse
bijdrage aan een nieuwe middelenaanvulling voor IFAD kan in het huidig stadium
van de onder-handelingen nog niet worden vastgesteld. Bij de beslissing over
een dergelijke bijdrage zal het principe van gelijke lastenverdeling en dus
de bijdrage van andere donoren een belangrijke rol spelen.Voorts heeft Nederland in EU-kader een initiatief genomen tot een positie
over hervorming van de Romeinse instellingen (FAO, WFP en IFAD). Deze EU-positie
zal actief worden uitgedragen.BIJLAGE AOverzicht van Nederlandse bijdragen aan de VN11. Verplichte contributies aan VN-organisaties (in miljoenen
guldens) artikelorganisatie199719981999 bz/17.01VN29,99034,36232,567bz/17.01UNIDO3,4843,0132,983 bz/17.01ILO6,6107,4307,430bz/17.01UNESCO10,50510,96410,742 bz/17.01WHO/PAHO10,79412,56912,569bz/17.01IAEA8,7208,0877,936 v&w/430.01ICAO1,6181,5031,503v&w/530.01IMO0,6430,7420,715 v&w/610.04UPU/ITU4,0594,2004,200v&w/704.01WMO1,3341,4061,406 ez/04.11WTO
(Toerisme)0,2930,3500,341 ez/07.01WIPO0,8070,9280,937lnv/11.03.02FAO10,2539,7189,718totaal 89,11095,27293,0472. Vrijwillige bijdragen aan VN-organisaties (in miljoenen
guldens) a) apart in begroting vermeld artikelorganisatie199719981999bz/09.05UNHCR52,00047,98547,500 bz/09.05UNRWA13,50013,50011,000bz/12.01GEF17,98814,62225,295 bz/12.01UNEP4,0054,1004,060bz/13.09UNFPA95,00087,50078,500 bz/13.09UNAIDS11,00012,00012,000bz/13.09UNIFEM & INSTRAW7,6006,9006,900bz/13.09UNICEF56,00052,00052,000 bz/16.04UNDP170,000165,000155,000bz/18.02WFP60,00060,00055,000 bz/18.03IFAD6,93013,34815,957bz/18.07ITC3,0003,0003,000 bz/18.09UNCDF17,00015,00015,000subtotaal 514,023494,955481,212b) Gefinancierd uit andere begrotingsartikelen, waarbij de bijdrage niet
apart in de begroting staat vermeld.   199719981999bz/14.04UNU/INTECH1,0000,5000,500bz/16.05UNV0,5500,7500,750 bz/16.05ECLAC1,0001,0001,000bz/16.05ESCAP3,0003,0002,000 bz/16.05UNDCP1,0001,500–bz/16.05UNRISD–0,2500,250 bz/16.05UNCTAD1,5100,9771,000bz/16.05ICAO0,0400,0400,040 bz/16.05ITU0,0400,0400,040bz/16.05UPU0,0400,0400,040 bz/18.01UNCHS/Habitat0,6000,6000,600vromUNCHS0,4000,4000,400 ocwUNU/INTECH1,3001,2001,200subtotaal 10,48010,2977 820totaal
vrijwillige bijdragen a) en b)524,503505,252489,0323. Extrabudgettaire bijdragen aan VN-organisaties (in
miljoenen guldens)Hiermee worden bedoeld zowel specifieke activiteiten op landenniveau,
gefinancierd uit aan ambassades gedelegeerd budgetten, als specifieke projecten
en programma's die worden gefinancierd uit centrale budgetten. In 1997 werd
ruim fl 350 miljoen uitgegeven aan projecten en programma's die door VN-organisaties
werden uitgevoerd. In 1998 was dat bedrag bijna fl 340 miljoen. Deze bedragen
zijn inclusief noodhulp. Om enig inzicht te geven in de bedragen per organisatie, is hieronder
een overzicht gegeven van de Nederlandse extrabudgettaire bijdragen aan de
grootste VN-organisaties. organisatie19971998UNDP74,276,4 UNICEF46,841,4 UNFPA11,616,5UNAIDS1,01,0 WFP29,722,9 FAO67,965,7ILO14,613,2 WHO28,724,6 UNESCO9,413,6UNCTAD0,91,3BIJLAGE BHieronder wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste VN-bestuursorganen,
Programma's en Gespecialiseerde Organisaties vanuit het perspectief van internationale
ontwikkeling.De VN heeft 6 hoofdorganen* De Algemene Vergadering van de VN is, samen met haar 6 hoofdcommissies
en vooral de Tweede Commissie het belangrijkste forum voor overleg over onderwerpen
op het terrein van internationale ontwikkeling. De AV stelt het algemene beleidskader
vast waarbinnen de VN opereert. Alle lidstaten van de VN zijn lid van de AV
en de hoofdcommissies* De Economische en Sociale Raad coördineert de sociaal-economische
activiteiten van de VN. ECOSOC rapporteert aan de Algemene Vergadering. ECOSOC
heeft 54 gekozen leden. Nederland was van 1995–1997 lid van ECOSOC en
is op dit moment geen lid.* Het Secretariaat van de VN voert het dagelijks werk van de
organisatie uit en voert beleid en programma's die door de andere hoofdorganen
zijn vastgesteld.* De Veiligheidsraad is als eerste verantwoordelijk voor de
handhaving van internationale vrede en veiligheid. De taken van de VR liggen
voornamelijk op het terrein van vreedzame geschillenbeslech- ting en het optreden
ingeval de internationale vrede wordt bedreigd.* Het Internationaal Gerechtshof is het belangrijkste judiciële
orgaan van de Verenigde Naties* De Trustschapsraad had vroeger een toezichthoudende taak
op voormalige trustgebieden. Deze taak is nu voltooid.Daarnaast is in juli 1998 de beslissing genomen tot de oprichting van
het Internationale Strafhof (ICC). De taak van dit nieuwe orgaan
is de bevordering van het internationaal strafrecht, mensenrechten en conflictpreventie. De Economische en Sociale Raad (ECOSOC)Onder ECOSOC ressorteert een aantal subsidiaire organen, waaronder negen
zogenaamde functionele commissies. Een aantal van deze Commissies heeft onder
andere tot taak de uitvoering van de uitkomsten van de VN-topconferenties
te monitoren.* De Commission on Sustainable Development (CSD)* De Commission on Social Development (CSocD)* De Commission on the Status of Women (CSW)* de Commission on Population and Development (CPD)Andere Commissies zoals de Statistical Commission hebben een meer technische
functie.Daarnaast zijn er vijf regionale commissies:* de Economic Commission for Africa (ECA)* de Economic Commission for Europe (ECE)* de Economic and Social Commission for Asia and te Pacific (ESCAP)* de Economic Commission for Latin America and the Carribean (ECLAC)* de Economic and Social Commission for Western Asia (ESCWA)ECOSOC heeft een coördinerende en toezichthoudende rol ten aanzien
van een aantal expertcommissies, het Administrative Committee on Co-ordination
(ACC), dat belast is met de coördinatie van VN-organisaties op het gebied
van sociaal-economische ontwikkeling en de bestuursorganen van de VN-fondsen
en programma's. De belangrijkste fondsen en programma's waarmee Nederland
samenwerkt zijn:* het UN Development Programme (UNDP)* het UN Children's Fund (UNICEF) * het UN Population Fund (UNFPA)* het Joint UN Programme on HIV/AIDS (UNAIDS)* het UN Capital Development Fund (UNCDF)* het World Food Programme (WFP)* het UN Development Fund for Women (UNIFEM)* het UN Centre for Human Settlements (HABITAT) Gespecialiseerde OrganisatiesHet VN-systeem omvat een groot aantal gespecialiseerde organisaties. Een
aantal daarvan hebben expertise op specifieke technische terreinen, zoals
de International Civil Aviation Organisation (ICAO) of dateren zelfs al van
voor de oprichting van de VN, zoals de Universal Postal Union (UPU). De belangrijkste
Gespecialiseerde Organisaties met een ontwikkelingsrelevant mandaat waarmee
Nederland samenwerkt zijn:* de Food and Agriculture Organisation (FAO)* het International Fund for Agricultural Development (IFAD)* de International Labour Organisation (ILO)* de UN Educational, Scientific and Cultural Organisation (UNESCO)* de World Health Organisation (WHO)* de UN Industrial Development Organisation (UNIDO)Daarnaast zijn er nog een aantal andere VN-programma's met een ontwikkelingsrelevant
mandaat zoals:* het UN Environment Programme (UNEP)* de Global Environment Facility (GEF)* de UN Conference on Trade and Development (UNCTAD) BIJLAGE C Toelichting op de financiële gegevens in de appreciatiesDe fondsen en programma's(a) Omvang van het totale programma: het gaat hierbij om de totale inkomsten
van de betreffende organisatie, zoals gerapporteerd door de organisatie. Het
bedrag omvat zowel algemene vrijwillige bijdragen als specifieke extra-budgettaire
inkomsten van lidstaten, andere (VN-)organisaties en uit particuliere fondswerving.(b) Bijdragen van 10 grootste donoren: hier vindt u de bijdragen van de
10 grootste donoren uitgesplitst naar algemene vrijwillige bijdragen en extrabudgettaire
bijdrage, zoals gerapporteerd door de organisatie. In het geval van WFP, dat
een iets andere financieringssystematiek hanteert dan de andere fondsen en
programma's wordt geen onderscheid gemaakt tussen algemene vrijwillige bijdragen
en bijdragen aan specifieke noodhulpoperaties. Derhalve is voor WFP onder
(b) alleen de totale bijdrage vermeld. Gezien het belang van de algemene bijdragen
voor het functioneren van de fondsen en programma's is bij dit bedrag aangegeven
wat het aandeel van de betreffende donor is in de inkomsten uit algemene bijdragen
van de organisatie.(c) Nederlandse bijdrage: dit is de Nederlandse bijdrage, uitgesplitst
naar algemene bijdrage en specifieke, extrabudgettaire bijdragen. Deze cijfers
zijn gebaseerd op uitgaven aan de betreffende organisaties en afkomstig uit
het financiële informatiesysteem van het ministerie van buitenlandse
zaken. In enkele gevallen kunnen er afwijkingen voorkomen tussen de cijfers
voor Nederlandse bijdragen genoemd onder (b) en (c). Die zijn te verklaren
uit verschillen in de door de organisaties en door Nederland gehanteerde dollarkoers,
het feit dat grote bijdragen en projectbijdragen over het algemeen in termijnen
worden betaald die in enkele gevallen door de ontvanger (de VN-organisatie)
in een ander jaar worden geboekt dan door de betaler (het ministerie) en door
het al dan niet meetellen van bijvoorbeeld assistent-deskundigenprogramma's. De gespecialiseerde organisaties(a) De reguliere begroting: dit is een tweejaarlijkse begroting die wordt
gevormd door de verplichte contributies van de lidstaten. De hier opgenomen
cijfers zijn afkomstig van de betreffende organisaties.(b) Extrabudgettaire inkomsten: deze worden gevormd door vrijwillige bijdragen
van lidstaten en andere (VN-)organisaties voor specifieke programma's of projecten
van de organisatie, volgens opgave van de betreffende organisaties. De genoemde
bedragen zijn inclusief bijdragen aan noodhulpprojecten.(c) 5 grootste donorlanden: voor de donorvolgorde is uitgegaan van vrijwillige
extrabudgettaire bijdragen op grond van committeringen aan de organisaties,
volgens de opgave van de organisaties zelf. De cijfers voor de Nederlandse
extrabudgettaire bijdragen zijn gebaseerd op uitgaven aan de betreffende organisaties
en afkomstig uit het financiële informatiesysteem van het ministerie
van buitenlandse zaken. In enkele gevallen kunnen er afwijkingen voorkomen
tussen de cijfers voor Nederlandse bijdragen genoemd in de tabel van grootste
donoren. Die verschillen zijn te verklaren uit verschillen in de door de organisaties
en door Nederland gehanteerde dollarkoers, het feit dat grotere bijdragen
en projectbijdragen over het algemeen in termijnen worden betaald die in enkele
gevallen door de ontvanger (de VN-organisatie) in een ander jaar worden
geboekt dan door de betaler (het ministerie) en door het al dan niet meetellen
van bijvoorbeeld assistent-deskundigenprogramma's.De inkomsten van IFAD komen uit reguliere middelenaanvullingen door de
lidstaten, uit terugbetalingen door ontvangende landen en het behaalde rendement
op beleggingen. XNoot1Het gaat hier om de totale bijdrage van Nederland aan de VN, exclusief
de Nederlandse bijdrage aan VN-vredesoperaties en tribunalen.XNoot1Exclusief Nederlandse bijdragen aan VN- vredesoperaties en tribunalen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26714-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl