HOOFDPUNTEN; HOOFDPUNTEN
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2007-2008
 
 
 
 KST8000000
 2007-2008
 
 XXX
 HOOFDPUNTEN
 
 
 
 
 Nr. 
 1
 HOOFDPUNTEN
 Inhoud
 
 
 
 
 
 
 
 Voorwoord
 
 
 3
 
 
 
 
 Miljoenennota
 
 
 5
 
 
 
 
 Pijler 1 Een actieve internationale en Europese
rol
 
 
 15
 
 
 
 
 Pijler 2 Een innovatieve, concurrerende en
ondernemende economie
 
 
 25
 
 
 
 
 Pijler 3 Een duurzame leefomgeving
 
 
 31
 
 
 
 
 Pijler 4 Sociale samenhang
 
 
 39
 
 
 
 
 Pijler 5 Veiligheid, stabiliteit en respect
 
 
 55
 
 
 
 
 Pijler 6 Overheid en dienstbare publieke sector
 
 
 65
 
 
 
 
 
 Voorwoord
 In dit boekje vindt u een samenvatting van de Rijksbegroting 2008. Het
bevat in kort bestek de maatregelen die het kabinet voorstelt, voorzien van
de financiële middelen die het daarvoor wil uittrekken.
 
 De Rijksbegroting 2008 maakt de ambities uit het Coalitieakkoord en het
Beleidsprogramma 2007–2011 tastbaar. Het werken aan die ambities neemt
de volle vier jaar in beslag. Elk jaar met Prinsjesdag wordt in de Rijksbegroting
specifiek gemaakt wat er voor het volgende begrotingsjaar precies wordt voorgesteld.
 
 Het beleid van het kabinet steunt op zes pijlers. Samen geven ze perspectief
op een Nederland dat een opbouwende rol speelt in de wereld, met een vernieuwende
economie die steeds schoner en zuiniger wordt. Een land waarin iedereen meetelt
en zich veilig kan voelen en waarin de overheid een bondgenoot is van de burgers.
 
 Het boekje begint met een samenvatting van de Miljoenennota, waarin de
belangrijkste financiële keuzes voor 2008 op een rij staan.
 
 Op basis van de voorstellen in de Rijksbegroting wil het kabinet in 2008
samen werken met de Staten-Generaal en met alle Nederlanders aan een dynamisch
land waarin iedereen zich veilig, vertrouwd en met elkaar verbonden kan voelen.
 
 Mr. dr. J.P. Balkenende,
 Minister-president
 Miljoenennota 2008
 De eerste Miljoenennota van dit kabinet zoomt in op de keuzes en belangrijkste
maatregelen en geeft inzicht in het financiële plaatje erachter. Deze
Miljoenennota geeft een verdere uitwerking van de doelstellingen uit het Coalitieakkoord.
Het kabinet ambieert niet alleen gezonde overheidsfinanciën nu en in
de toekomst, maar wil tegelijkertijd gericht investeren in de kwaliteit en
kracht van de samenleving, de kracht van de economie en in een duurzame omgang
met natuur en milieu. De financiële speelruimte en spelregels voor de
gehele kabinetsperiode zijn in de Miljoenennota vastgesteld. Een overschot
op de begroting van 1,0% bbp in 2011 vormt de randvoorwaarde waarbinnen
de doelstellingen – groei, duurzaamheid, soliditeit en solidariteit –
van het kabinet moeten passen.
 De economische en financiële situatie van Nederland
 De economie draait op volle toeren en Nederland is een van de rijkste
landen van de Europese Unie. In 2007 groeit de economie naar verwachting met
2¾ procent. Ondanks de recente onrust op de financiële markten
blijft de economie naar verwachting ook in 2008 sterk en zorgt voor een verdere
groei van de toch al hoge werkgelegenheid. Voor 2008 wordt een groei van 2½
procent verwacht. Ook in internationaal perspectief doet Nederland het goed.
 
 Ook de overheidsfinanciën zijn verbeterd. Na een tijdelijke dip van
het begrotingssaldo in 2007 (van een overschot van 0,6% bbp in 2006
naar een tekort van 0,4% bbp in 2007) wordt voor 2008 een overschot
op de begroting verwacht van 0,5% bbp. De komende 4 jaar zal de begroting
steeds een overschot laten zien en resulteren in een overschot van 1,0%
bbp in 2011. In 2008 bedraagt de schuld 45% bbp en deze zal mede door
het kabinetsbeleid dalen tot minder dan 40% bbp in 2011, het laagste
niveau in meer dan dertig jaar. De Nederlandse overheidsfinanciën staan
er ook beter voor dan het gemiddelde van de eurozone. Dit geldt voor zowel
het begrotingssaldo (eurozone – 0,8% bbp) als voor de schuld
(eurozone 65% bbp).
 Gunstige uitgangspositie nu gebruiken
 Om de doelstellingen uit het Coalitieakkoord te realiseren neemt het kabinet
stevige maatregelen. Daarnaast heeft het kabinet ten opzichte van het regeerakkoord
een aanvullend pakket maatregelen genomen die extra bijdragen aan het opvangen
van de vergrijzingkosten – en dus aan de welvaart van toekomstige generaties.
De plannen versterken de economische structuur, verhogen de arbeidsparticipatie
en zorgen er ook voor dat de lagere inkomens in 2008 zo veel mogelijk
worden ontzien. Naast een aanzienlijk pakket van investeringen en lastenverlichtingen,
gaat het ook om bezuinigingen en lastenverzwaringen.
 
 Het kabinet grijpt de gunstige economische omstandigheden aan om juist
nu minder plezierige maatregelen te nemen. Veel mensen profiteren direct van
de sterke economie doordat ze een (betere) baan vinden. Toch merkt niet iedereen
de gunstige economische omstandigheden direct in zijn portemonnee. Voor een
aantal groepen daalt de koopkracht in 2008 zelfs licht. Maar de keuze en samenstelling
van de voorgenomen maatregelen zorgen voor een eerlijke en rechtvaardige verdeling.
 Over de gehele kabinetsperiode is het beeld duidelijk positief: werkgelegenheid
en koopkracht nemen over de hele linie toe, en de soliditeit van de overheidsfinanciën
wordt versterkt.
 Generatiebewuste overheidsfinanciën
 Het huidige financieel-economische beleid moet ook de voorwaarden scheppen
voor het welzijn van komende generaties. Want de komende generaties erven
niet alleen de financiële randvoorwaarden, maar ook de kwaliteit van
de voorzieningen, de kracht van de economie, de leefbaarheid van de wijken,
de broeikasgassen in de atmosfeer en de vruchten van onze investeringen in
het onderwijs. Belangrijke uitdaging blijft de houdbaarheid van de overheidsfinanciën
als gevolg van de vergrijzing. Doordat het aantal ouderen in Nederland groeit,
nemen de overheidsuitgaven toe, vooral bij de AOW en in de zorg. Voor het
bereiken van houdbare overheidsfinanciën zijn drie hoofdoplossingsrichtingen:
 1. Sparen door het verlagen van de uitgaven of het verhogen van de belastingen.
 2. Het bevorderen van de arbeidsparticipatie zodat het draagvlak voor
de collectieve voorzieningen wordt vergroot. Hoe meer mensen er werken des
te meer schouders er immers zijn waarover de lasten verdeeld kunnen worden.
 3. Het aanpassen van de vergrijzinggerelateerde voorzieningen (zoals AOW
en zorg). Het kabinet heeft gekozen voor een combinatie van elk van deze oplossingsrichtingen.
 Sparen
 Om te sparen heeft het kabinet zich ten doel gesteld een structureel overschot
op de begroting van 1% bbp te bereiken in 2011. Doordat het kabinet
in al zijn begrotingen een overschot kan laten zien, wordt een deel van de
staatschuld afbetaald en wordt in feite ‘gespaard’ voor de toekomst.
Lagere schuld betekent lagere jaarlijkse rente-uitgaven en dus meer ruimte
op de begroting.
 Arbeidsparticipatie
 Er vindt een verschuiving plaats van lasten op milieuvervuiling, consumptie
en vermogen ten gunste van lagere lasten op arbeid. Zo wordt in 2009 ondermeer
het algemene btw-tarief met 1 procentpunt verhoogd, komen er maatregelen in
het eigen woningforfait voor huizen met een WOZ-waarde boven de 1 miljoen
euro en wordt de aftrekbaarheid van de pensioenpremies afgetopt voor de allerhoogste
inkomens (boven de 185 000 euro.) Tegelijkertijd wordt arbeidsparticipatie
bevorderd door onder meer een verlaging van de werknemerspremies en van het
tarief van de eerste schijf in de inkomstenbelasting vanaf 2008. Om de arbeidsparticipatie
verder te bevorderen worden financiële barrières weggenomen en
(betere) financiële prikkels ingevoerd die o.a. de overgang van een uitkering
naar laag betaald werk financieel lonender maken, de minst verdienende partner
stimuleren om meer te gaan werken en mensen vanaf 57 jaar stimuleren langer
door te werken. (Door vanaf 2009 geleidelijk, in 15 jaar, de algemene heffingskorting
af te schaffen, de arbeidskorting naar een inkomensafhankelijke arbeidskorting
om te zetten en de aanvullende combinatiekorting om te zetten naar een inkomensafhankelijke
combinatiekorting).
 Vergrijzinggerelateerde voorzieningen
 Om de AOW ook in de toekomst welvaartsvast te houden, wordt van ouderen
met een relatief hoog inkomen een bijdrage gevraagd. Dit geldt alleen voor
mensen die zijn geboren ná 1945 (en dus vanaf 2011 65 jaar worden).
Dit kan door langer te werken of door het betalen van een extra heffing. Keuzevrijheid
staat hierbij voorop. De systematiek heeft daarom twee componenten: een positieve
prikkel voor mensen om langer door te werken en een heffing naar draagkracht.
Ook in de zorg worden deze kabinetsperiode maatregelen genomen om de kosten
voor de toekomst te beheersen.
 
 Met dit totaalpakket wordt een substantiële bijdrage geleverd aan
het betaalbaar houden van de huidige collectieve voorzieningen ook voor de
komende generaties.
 Investeringen
 Het kabinet investeert via zes pijlers in nieuw beleid dat bijdraagt aan
een toekomstbestendig Nederland. De investeringen lopen, zowel aan de uitgaven-
als aan de lastenkant, in deze kabinetsperiode op tot circa 10 miljard
euro.
 Uitgavenverhogingen (De financiële consequenties
staan voor 2008 en voor het totaal over de gehele kabinetsperiode aangegeven
in miljoenen euro’s)
 
 
 
 
 
 
 
 
 2008
 2011
 
 
 
 
 
 Pijler 1: Een actieve en constructieve
rol van Nederland in Europa en in de wereld Het kabinet wil een bijdrage
leveren aan internationale oplossingen van grensoverschrijdende problemen,
bijvoorbeeld op het gebied van milieu, armoedebestrijding en criminaliteit.
In 2008 gaat extra geld naar defensie, vredesoperaties, crisisbeheersingsoperaties
(Afghanistan) en vanaf 2008 wordt extra geïnvesteerd in duurzame energie
in ontwikkelingslanden.
 100
 400
 
 
 
 Pijler
2: Een innovatieve, concurrerende en ondernemende economie Om het
innovatieve vermogen en daarmee de concurrentiepositie van de Nederlandse
economie te versterken worden verschillende maatregelen voorgesteld. Er wordt
in 2008 extra geld uitgegeven o.m. aan onderzoek en maatschappelijke innovatieprogramma’s
bijvoorbeeld op het gebied van zorg, waterbeheer en (duurzame) energie. Ter
bevordering van ondernemerschap wordt extra geld uitgetrokken voor o.a. het
uitbreiden van innovatievouchers naar alle MKB bedrijven, het verschaffen
van microkredieten voor startende ondernemers en snel groeiende MKB’ers,
het vereenvoudigen van wet- en regelgeving en verbetering en groei van het
openbaar vervoer.*
 200
 850 
 
 
 
 Pijler
3: Duurzame leefomgeving Het kabinet wil de energiehuishouding, het
klimaat en zo de leefomgeving van volgende generaties sterk verbeteren. In
2008 wordt geld uitgetrokken voor o.m. instrumenten voor energiebesparing
en milieuvriendelijke energieproductie. Ook worden maatregelen genomen op
gebied van waterkwaliteit, klimaatbestendig maken van Nederland o.a. door
ruimtelijke inrichting (en in latere jaren hoogwaterbescherming), voorzieningen
op het platteland, dierenwelzijn, Landschap en natuur/Ecologische Hoofdstructuur.*
 215
 800
 
 
 
 Pijler
4: Sociale samenhang Het kabinet wil de kracht en de kwaliteit van
de samenleving versterken. Een samenleving waarin iedereen meedoet en ieders
talent wordt benut, weet ook meer werk te verzetten. Vanaf 2008 wordt veel
geld uitgetrokken voor het vergroten van de sociale samenhang door maatregelen
voor o.m: arbeidsparticipatie, wijkaanpak, introductie kindgebonden budget,
verbetering inburgeringprogramma’s en -onderwijs, armoedebestrijding
en schuldhulpverlening, het stimuleren van mantelzorg, vrijwilligerswerk en
maatschappelijk initiatief, het aanpakken van onderwijsachterstanden, de geleidelijke
invoering van gratis schoolboeken in het voortgezet onderwijs, het terugdringen
van het lerarentekort, de invoering van maatschappelijke stages, het terugdringen
van schooluitval en het realiseren van een landelijk dekkend netwerk van Centra
voor Jeugd en Gezin (centraal punt in de wijk voor opgroei- en opvoedvragen
en hulp). Vanaf 2008 wordt ook extra geïnvesteerd in meer handen aan
het bed in zorghuizen, kleinschaliger wonen en oplossen van knelpunten in
de arbeidsmarkt de gezondheidszorg.
 1765
 3578 
 
 
 
 Pijler
5: Veiligheid, stabiliteit en respect Het kabinet wil de criminaliteit
fors terugdringen door ontsporing te voorkomen en geweld en misdaad stevig
aan te pakken. Het kabinet investeert vanaf 2008 o.m. in de aanpak van jeugdcriminaliteit,
recidive (speciale campussen en gerichte gedragsprogramma’s) en de nazorg
voor (ex)gedetineerden. Ook is er extra geld voor een steviger aanpak van
de georganiseerde misdaad (cybercrime, financieel-economische criminaliteit
en fraude), terrorismebestrijding en het tegengaan van radicalisering en het
opleiden van extra politiepersoneel.
 200
 700
 
 
 
 Pijler 6: Overheid
als bondgenoot en dienstbare publieke sector Het kabinet stelt in
2008 geld beschikbaar voor o.m. het verbeteren van dienstverlening en het
versterken van de culturele sector, met nadruk op brede toegankelijkheid,
participatie (vooral amateurkunst) en cultuureducatie. Ook komt er geld ten
goede aan de kwaliteit en vernieuwing van het aanbod van de publieke omroep.
En er komt een Nationaal Historisch Museum in Arnhem.
 175
 600
 
 
 
 
 * Investeringen vanuit het Fonds Economische Structuurversterking
(FES) komen ten goede aan infrastructuur, kennis en het regionaal economische
beleid (pijler 2) en aan energie, water en kust en luchtkwaliteit (pijler
3), oplopend van 144 miljoen euro in 2008 tot 518 miljoen euro in 2011.
 Bezuinigingen
 Om de beleidsprioriteiten van het kabinet en de doelstelling voor het
EMU-saldo te realiseren, is in het Coalitieakkoord en in aanvullende afspraken
een fors pakket aan uitgavenbeperkingen overeen gekomen. Deze lopen op tot
circa 6 miljard euro in 2011.
 Maatregelen
 Een efficiëntere uitvoering van overheidsbeleid, waardoor de komende
kabinetsperiode ook bijna 13 000 arbeidsplaatsen bij de publieke sector
verdwijnen.
 Efficiencymaatregelen bij de overheid in materiële uitgaven, vooral
door een soberder voorlichting- en communicatiebeleid.
 Een efficiëntere uitvoering van de sociale zekerheid, o.m. door samenvoeging van re-integratie en arbeidsparticipatiebudgetten bij gemeenten. Beoogd
wordt een vermindering van het beroep op de bijstand te bereiken.
 Bestuurskosten van de gemeenten worden verlaagd.
 De invoering van een leerwerkplicht tot 27 jaar. Jongeren komen daardoor
niet langer in de bijstand maar krijgen een passend aanbod om te leren of
te werken of een combinatie van de twee.
 Besparingen in de zorguitgaven door o.m.: efficiencymaatregelen en invoering
van maatstafconcurrentie tussen ziekenhuizen, het vergroten van het deel van
de zorg waarvoor de tarieven in vrije onderhandelingen tussen zorgaanbieders
en zorgverzekeraars tot stand komen, een verdere verlaging van de geneesmiddelenprijzen,
groeibeperkende maatregelen in de AWBZ en kwaliteitsverbetering in de langdurige
zorg.
 Aanscherping eigen bijdrage AWBZ voor meer draagkrachtige mensen.
 Aanscherping van de Richtlijn passende arbeid. (Bij re-integratie moeten
mensen met een WW-uitkering gangbare arbeid accepteren in plaats van passende
arbeid).
 Overige bezuinigingen o.m.: het beperken van subsidies, het aanpakken
van fraude en het verhogen van boetes en het inlopen van de vermogensoverschotten
van de provincies.
 Lastenmaatregelen
 Om de ambities en de doelstellingen uit het Coalitieakkoord te realiseren,
neemt het kabinet stevige maatregelen. Dat gebeurt juist nu, omdat het economisch
goede tijden zijn. In 2008 worden de lasten met 5,3 miljard euro verzwaard,
waarvan 3,1 miljard euro voor burgers en 2,2 miljard euro voor bedrijven.
Deze lastenstijging (in cijfers) komt niet noodzakelijkerwijs overeen met
wat mensen en bedrijven ervaren. Want er worden bijvoorbeeld ook maatregelen
aan de uitgavenkant getroffen die niet tot uitdrukking komen in de lastencijfers,
maar wel een lastenverlichting inhouden voor mensen en bedrijven. Voorbeeld
hiervan zijn invoering van gratis schoolboeken, kindgebonden budget en loonkostensubsidies.
De lastenverzwaring wordt in 2008 vooral veroorzaakt door hogere zorgpremies.
De zorgpremies zijn sinds de invoering van het zorgstelsel dekkend voor de
uitgaven in de zorg. Doordat de zorguitgaven de komende jaren naar verwachting
zullen blijven stijgen, geldt dat ook voor de zorgpremies. De overige maatregelen
zijn vooral genomen ter ondersteuning van het halen van de kabinetsdoelstellingen
op gebied van energie en klimaat (vergroeningspakket uit het Belastingplan
2008).
 
 De maatregelen hebben tot gevolg dat de koopkracht voor een aantal groepen
licht negatief is. In totaal bedraagt de lastenverzwaring over de gehele kabinetsperiode
per saldo 6,8 miljard euro. De koopkrachtontwikkeling over de gehele
kabinetsperiode is echter positief.
 Lastenverzwarende maatregelen 2008 o.m.
 De zorgpremies stijgen.
 Twee nieuwe belastingen worden ingevoerd: één op verpakkingen
en één op vliegtickets.
 Bestaande belastingen, zoals de dieselaccijns en de BPM, zullen worden
verhoogd, respectievelijk verder worden gedifferentieerd naar milieueffecten
(onzuinige auto’s worden zwaarder belast).
 De accijns op sigaretten en shag wordt verhoogd.
 In 2009 wordt de Buitengewone Uitgavenregeling (BU) afgeschaft en vervangen
vervangen door een nieuwe regeling die meer toegespitst is op chronisch zieken
en gehandicapten. Vooruitlopend op de afschaffing wordt de bestaande regeling
vanaf 1 januari 2008 versoberd.
 Woningbouwcorporaties worden net als andere bedrijven vennootschapsbelastingplichtig.
 
 Naast lastenverzwarende maatregelen zijn er ook lastenverlichtende maatregelen.
De al in het Coalitieakkoord voorgenomen maatregelen en de aanvullende lastenverlichtende
maatregelen zijn vooral gericht op bevordering van arbeidsparticipatie en
daarnaast op koopkrachtondersteuning voor groepen die het nodig hebben. Daarnaast
wordt ook een bedrag beschikbaar gesteld voor economische structuurversterkende
maatregelen.
 Dit betekent dat de lasten over de gehele kabinetsperiode niet zullen
stijgen ten opzichte van wat na het Coalitieakkoord bekend was.
 Lastenverlichtende maatregelen 2008 o.m.:
 De arbeidskorting wordt verhoogd.
 De ouderenkorting wordt verhoogd.
 Het tarief van de eerste schijf inkomstenbelasting wordt verlaagd.
 De WW-premie voor werknemers wordt in 2008 verlaagd en in 2009 tot nul
verlaagd.
 De Wet Bevordering Speur en Ontwikkelingswerk (WBSO) wordt uitgebreid.
 De zorgtoeslag wordt verhoogd ter compensatie van de stijging van de zorgpremies. 
 Begrotingsregels
 Begrotingsregels zijn in feite de spelregels waarmee het kabinet zichzelf
van tevoren committeert aan verantwoord financieel beleid. In de eerste plaats
bieden de regels een duidelijk kader waarbinnen de omvangrijke politieke wensen
moeten worden ingepast. Elke euro kan immers maar één keer worden
uitgegeven. Ten tweede maakt het kabinet met de begrotingsregels aan het begin
van de kabinetsperiode op transparante wijze duidelijk welke budgettaire koers
wordt gevolgd.
 De begrotingsregels bouwen voort op de regels van het trendmatige begrotingsbeleid
die de afgelopen 12 jaar zijn ontwikkeld. Het kabinet heeft wel een aantal
verbeteringen doorgevoerd. De veranderingen zijn o.a. gericht op de mogelijkheid
nog eerder in te grijpen als de overheidsfinanciën onverhoopt verslechteren.
In deze kabinetsperiode wordt uitgegaan van een realistische raming van de
ruimte die het kabinet heeft voor nieuw beleid.
 Pijler 1 Een actieve internationale en Europese rol
 
 Binnenland en buitenland grijpen steeds meer in elkaar.
Bij het vormgeven aan de toekomst van Nederland hoort ook het uitoefenen van
invloed op wat buiten onze grenzen gebeurt. Bedreigingen moeten kansen worden;
voor de mensen ver weg en voor ons hier. De kansen die er zijn moeten we verzilveren.
 
  
 Nederland heeft zich altijd ingezet voor een wereld waarin de winst van
de één niet het verlies van de ander betekent. Voor een duurzame
leefomgeving voor huidige en toekomstige generaties. Het kabinet werkt daarom
aan:
 1. Een slagvaardig en democratisch Europa.
 2. Meer veiligheid en stabiliteit in regio’s waar dat nodig is.
 3. Ontwikkelingssamenwerking waar mensen bij gebaat zijn.
 4. Prominente aandacht voor mensenrechten.
 5. Een ambitieus internationaal milieubeleid.
 6. Een goede dienstverlening aan Nederlandse burgers en bedrijven in het
buitenland, internationale organisaties en buitenlandse bedrijven die zich
in Nederland vestigen.
 Een steviger basis voor een slagvaardig en democratisch
Europa
 Een actieve internationale rol begint in Europa. Als Europa eensgezind
optreedt, staan we ook internationale sterker. Een slagvaardig Europa betekent
dat Europa zich begeeft op terreinen waar het meerwaarde heeft. Met het herziene
Europese verdrag krijgt de Europese Unie meer democratie, meer openheid en
wordt de Unie beter toegerust om de uitdagingen van de toekomst tegemoet te
treden. Het nieuwe verdrag zal er verder voor zorgen dat Europa ook met 27
lidstaten effectief opereert. Tegelijkertijd zal Nederland zijn nationale
verworvenheden kunnen behouden en zelf kunnen bepalen hoe die versterkt en
vernieuwd worden. Bij zaken als pensioenen, sociale zekerheid, fiscaliteit,
gezondheidszorg, cultuur en onderwijs houdt Nederland de regie in eigen hand.
Hiermee wordt blijvend recht gedaan aan het ‘nee’ van de Nederlandse
bevolking tegen het ontwerp van een Grondwettelijk Verdrag in 2005.
 
 Op het gebied van klimaatverandering ziet het kabinet een duidelijke meerwaarde
in Europese samenwerking. In de aanloop naar onderhandelingen over een post-Kyoto
overeenkomst, zal het kabinet zich binnen Europa sterk blijven maken voor
een krachtig internationaal klimaatbeleid. Europa speelt in dit proces een
sleutelrol en heeft zijn verantwoordelijkheden ook genomen. In
maart van dit jaar maakten de Europese leiders afspraken over nieuwe en bindende
doelstellingen voor de reductie van CO2-emissies. Voor 2020 heeft
de EU zichzelf een reductiepercentage opgelegd van tenminste 20 procent ten
opzichte van het niveau van 1990. Dit kan worden opgevoerd tot 30 procent
als ook andere geïndustrialiseerde landen zich aan vergelijkbare emissiereducties
willen verbinden. De Europese Unie heeft deze afspraken gemaakt, omdat de
lidstaten zich ervan bewust zijn dat de omvang en de ernst van klimaatverandering
vragen om een voortrekkersrol van de EU. Door het goede voorbeeld te geven
hoopt de Unie anderen over de streep te trekken.
 
 Ook op het gebied van asiel en migratie is Nederland gediend met een Europees
optreden. Dat gezamenlijke afspraken nodig zijn, spreekt vanzelf: toelating
in een lidstaat betekent immers in de praktijk toelating tot de gehele Unie.
In 2008 zullen intensieve discussies plaatsvinden over de toekomst van het
EU-asielbeleid. Deze inspanningen moeten leiden tot een gemeenschappelijk
asielbeleid in 2010. Daarnaast zullen afspraken gemaakt moeten worden over
arbeidsmigratie, waarbij de beslissing over het aantal toe te laten arbeidsmigranten
overigens een nationale bevoegdheid blijft. Het kabinet zal zich in de discussies
over asiel en migratie zeer actief opstellen.
 
 Het kabinet zal zich blijven inspannen voor een groter draagvlak voor
Europa onder burgers. Europees beleid moet herkenbaar zijn. Het kabinet zal
het gesprek hierover met burgers en maatschappelijke groeperingen intensiveren.
Daarnaast zal het kabinet vergroting van de kennis over Europese samenwerking
bevorderen.
 Krachten bundelen voor vrede, veiligheid en ontwikkeling
 Het onderscheid tussen interne en externe veiligheid vervaagt steeds meer.
Van een dreiging voor het Nederlandse grondgebied door een aanval met conventionele
middelen is al enige tijd geen sprake meer. Hiervoor zijn andere dreigingen
in de plaats gekomen, zoals internationaal terrorisme, de verspreiding van
massavernietigingswapens en binnenlandse conflicten elders in de wereld die
regionaal een destabiliserende invloed kunnen hebben. Door op het wereldtoneel
een actieve rol te spelen bij de aanpak van deze dreigingen dragen we bij
aan onze eigen veiligheid.
 
 In NAVO-, EU- en VN-kader werkt Nederland aan het tot stand brengen van
veiligheid en stabiliteit. Met onze partners spannen wij ons in voor duurzame
stabiliteit in onder meer Afghanistan, het Midden-Oosten, de Hoorn van Afrika
en het Grote Meren gebied. Het NAVO-bondgenootschap heeft de afgelopen jaren
grote stappen gezet om de nieuwe verantwoordelijkheden goed uit te voeren,
zoals merkbaar is bij de inzet in Afghanistan. Het Europees veiligheids- en
defensiebeleid kan bogen op succesvolle militaire en civiele
operaties, zoals in Bosnië. Wel moet werk worden gemaakt van betere civiel-militaire
samenwerking binnen en tussen de organisaties. Daar zet het kabinet op in.
Ook zal het kabinet zich zowel binnen de Europese Unie als bilateraal inspannen
om een oplossing voor het Israëlisch-Palestijns conflict dichterbij te
brengen.
 
 De Nederlandse inspanningen voor een duurzame oplossing van conflicten
krijgen vorm in een geïntegreerd beleid. Daarin zijn diplomatieke activiteiten,
militaire inspanningen, ontwikkelingssamenwerking, humanitaire hulp, sociaal-economische
wederopbouw, hervorming van bestuur en opbouw van de rechtsstaat gericht op
de bevordering van de stabiliteit die noodzakelijk is voor structurele ontwikkeling.
Zonder veiligheid geen duurzame ontwikkeling, zonder duurzame ontwikkeling
geen veiligheid. Zo worden steeds vaker middelen en instrumenten gecombineerd
die elkaar versterken, ook in samenwerking met nationale en internationale
partners.
 
 Het complexe karakter van hedendaagse conflicten vraagt om deze geïntegreerde
benadering. Meer aandacht voor fragiele staten is essentieel omdat veiligheid
en ontwikkeling nauw met elkaar verbonden zijn en omdat het ontstaan van regionale
conflicten vaak voortvloeit uit de fragiliteit van staten. Vaak is er een
relatie met illegale internationale wapenhandel, smokkel van natuurlijke rijkdommen
of drugshandel. In bepaalde regio’s kunnen daarnaast de aantasting van
het milieu, uitputting van natuurlijke hulpbronnen en toegang tot water grondslagen
zijn voor conflict. Dergelijke conflicten kunnen een sterk destabiliserende
invloed hebben en ook gevolgen hebben voor onze eigen veiligheidssituatie,
bijvoorbeeld door het doen ontstaan van vluchtelingenstromen of het in gevaar
brengen van onze energieveiligheid.
 
 De operaties die Nederlandse militairen uitvoeren, leveren waardevolle
ervaringen op voor de toekomstige inrichting van de krijgsmacht. Op basis
van de ervaringen in militaire operaties zijn enkele specifieke versterkingen
noodzakelijk. Daarmee wordt de inzetbaarheid in 2008 verbeterd. Er zal een
reductie plaatsvinden van het aantal tanks, pantserhouwitsers en F-16 jachtvliegtuigen.
Daartegenover staan extra investeringen in ICT-voorzieningen, voor versterking
van de inlichtingenketen en maatregelen voor het personeel naar aanleiding
van het rapport van de commissie-Staal. Als lopende investeringen gelden de
aanschaf van infanterie-gevechtsvoertuigen, Chinook-helikopters en een NH-90
helikopter. De inzetbaarheid van de krijgsmacht wordt in sterke mate bepaald
door de beschikbaarheid van voldoende en goed getrainde militairen en het
operationeel beschikbaar zijn van materieel. Na jaren van ingrijpende organisatorische
wijzigingen die veel van de medewerkers hebben gevergd en die gepaard zijn
gegaan met de vermindering van meer dan 10 000 functies,
is het des te belangrijker een omgeving te creëren waar mensen zich volledig
kunnen inzetten voor de taken die de krijgsmacht zijn opgedragen.
 
 In 2008 zal Nederland in ieder geval bijdragen leveren aan de NAVO-operatie
ISAF in Afghanistan (zolang als de lopende mandaten gelden), de VN-operaties
UNMIS in Sudan en UNIFIL in Libanon, de EU-missie EUFOR in Bosnië-Herzegovina
en de NAVO-trainingsmissie NTMI in Irak. Het kabinet onderzoekt de wenselijkheid
en mogelijkheid van een Nederlandse bijdrage aan ISAF na augustus 2008 en
die van een bijdrage aan de toekomstige hybride missie van de Afrikaanse Unie
en de Verenigde Naties in Darfur. Het ministerie van Defensie bereidt een
bijdrage van waarschijnlijk enige tientallen marechaussees voor aan de politiecomponent
van de civiele EU-missie in Kosovo.
 
 Voor de oplossing van operationele knelpunten en de financiering van crisisbeheersingsoperaties
is 500 miljoen euro beschikbaar gesteld in de periode 2008–2011. Voor
2008 gaat het om 50 miljoen euro; 25 miljoen voor knelpunten Defensie en 25
miljoen voor de HGIS-voorziening (Homogene Groep Internationale Samenwerking)
crisisbeheersingsoperaties.
 Het Midden-Oosten
 De conflicten in het Midden-Oosten zijn sterk met elkaar verweven. Een
duurzame en rechtvaardige oplossing voor het slepende conflict tussen Israël
en de Palestijnen is ook in ons belang. Een dergelijke oplossing kan pas stand
houden met veilige en erkende grenzen voor Israël en een levensvatbare
Palestijnse staat. De Europese Unie kan meerwaarde leveren bij het realiseren
van een oplossing. Het kabinet steunt een actieve Europese rol, maar neemt
ook zijn eigen verantwoordelijkheid. Het kabinet zal zijn bilaterale contacten
in de bredere regio voor dit doel benutten.
 
 Een perspectief op vrede in het Midden-Oosten hangt ook af van de opstelling
van landen in de regio. De rol van Syrië is in dit opzicht cruciaal.
Het land dient zowel in het IsraëlischPalestijnse conflict als in Libanon
een constructieve rol te spelen.
 
 De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft Nederland gevraagd
om instemming met de vestiging in Nederland van een speciaal tribunaal voor
de berechting van verdachten van de moord op de Libanese ex-premier Rafik
al-Hariri. In dat verband wordt met de VN nader gesproken over de praktische
invulling en de randvoorwaarden voor vestiging. 
 Extra aandacht voor democratisering
 Er zal er de komende jaren extra aandacht worden gegeven aan bevordering
van democratisering, specifiek in het Midden Oosten. Daarnaast blijft het
MATRA programma van kracht. MATRA is in Oost- en Zuidoost-Europa en sinds
2005 ook in een aantal buurlanden ten zuiden van de EU, waaronder Marokko,
het instrument voor bilaterale steun voor maatschappelijke transformatie.
Deze transformatie moet plaatsvinden via versterking van het maatschappelijk
middenveld. Ook is MATRA gericht op het verbeteren van de rol van de overheid
in de overgang naar een pluriforme, democratische rechtstaat.
 Ontwikkelingssamenwerking waar mensen baat bij hebben
 Nederland wil in de komende jaren een voortrekkersrol blijven spelen in
de strijd tegen armoede. Naast economische groei wordt eerlijke verdeling
daarbij steeds belangrijker, omdat de ongelijkheid in de wereld toeneemt.
Het bereiken van de Millennium Ontwikkelingsdoelen is een speerpunt in het
kabinetsbeleid. In 2000 hebben 189 landen de Milleniumverklaring ondertekend,
gericht op de bestrijding van de wereldwijde armoede. In deze verklaring staan
de acht concrete en meetbare Milleniumdoelstellingen, die in 2015 gehaald
moeten zijn: (1) halvering van de extreme armoede; (2) alle kinderen naar
de basisschool; (3) gelijke rechten voor mannen en vrouwen; (4) minder kindersterfte;
(5) minder moedersterfte; (6) bestrijding van ziektes (o.a. HIV/aids, malaria);
(7) schoon drinkwater en bescherming van het milieu; en (8) meer eerlijke
handel, schuldenverlichting en hulp. Het jaar 2015 komt snel dichterbij, maar
de ontwikkelingsdoelen dreigen in veel landen niet te worden gehaald. Nederland
en de internationale gemeenschap moeten een inhaalslag plegen. Voor de financiering
van nieuwe initiatieven uit de Nederlandse samenleving is gedurende de periode
2007–2011 50 miljoen euro beschikbaar (in 2008 betreft dit 8 miljoen
euro).
 
 Het kabinet scherpt het ontwikkelingsbeleid op vier punten aan, te weten:
 
 
 1. Grotere aandacht voor fragiele staten
 
 
 Er is meer aandacht nodig voor fragiele staten als Afghanistan, Soedan,
Congo en Burundi. Het behalen van de Millennium Ontwikkelingsdoelen is daar
het meest in gevaar. Fragiele staten dragen ook bij ook aan grotere onveiligheid
in de wereld. Er zal nadruk worden gelegd op een meer geïntegreerde benadering
voor het oplossen van problemen in fragiele staten, waarbij diplomatie, inzet
van militaire middelen en ontwikkelingssamenwerking op elkaar zullen worden
afgestemd (de zogeheten 3D-benadering). Ontwikkelingssamenwerking richt zich
daarbij bijvoorbeeld op de hervorming van de veiligheidssector en sociaaleconomische
wederopbouw. 
 
 
 2. Meer aandacht voor groei- en verdelingsvraagstukken
 
 
 Economische groei is op lange termijn niet mogelijk zonder dat arme mensen
toegang krijgen tot de wereldmarkt. Het kabinet zal zich bijvoorbeeld inzetten
voor regionale vrijhandelsakkoorden van de EU, die rekening houden met de
belangen van ontwikkelingslanden. Ondernemers in ontwikkelingslanden, klein
en groot, hebben een cruciale rol in de strijd tegen de armoede. Maar ook
de particuliere sector in Nederland kan haar steentje bijdragen. Het kabinet
heeft daartoe een aantal akkoorden gesloten gericht op het bevorderen van
duurzame handel en op betere kredietmogelijkheden voor midden- en kleinbedrijf.
Het ORET-instrumentarium (OntwikkelingsRelevante ExportTransacties) zal, conform
de afspraken in het Coalitieakkoord en op basis van de gemaakte evaluaties,
worden aangepast om de effectiviteit te vergroten.
 
 
 3. Milieu, klimaat en energie als integraal onderdeel
van ontwikkelingssamenwerking
 
 
 Arme mensen zijn de grootste slachtoffers van klimaatverandering en milieuvervuiling.
Daarom is het behoud van het milieu één van de prioriteiten
(zie ook paragraaf ‘Een ambitieus internationaal milieubeleid’).
 
 
 4. Bevordering van vrouwenrechten
 
 
 Het feit dat veel Millennium Ontwikkelingsdoelen niet worden gehaald,
heeft ook te maken met de achterstandspositie van vrouwen. Het kabinet zet
zich in voor gelijke rechten voor vrouwen en maakt meer geld vrij voor programma’s
die kansen voor vrouwen vergroten.
 
 Naast fragiele staten richt Nederland zich op twee andere soorten landen,
namelijk stabiele ontwikkelingslanden en transitielanden. Het grootste deel
van de begroting wordt besteed in reguliere ontwikkelingslanden, als Tanzania
en Mali, aan onderwijs, gezondheidszorg, en verbetering van goed bestuur.
In transitielanden als Vietnam en Kaapverdië wordt de hulp langzamerhand
afgebouwd, omdat deze landen door economische ontwikkeling op eigen benen
kunnen staan.
 
 Afrika heeft prioriteit in het ontwikkelingsbeleid, maar arme mensen in
Latijns-Amerika en Azië worden niet vergeten. Zij profiteren door een
ongelijke inkomensverdeling te weinig van economische groei. Ook daar moet
hard gewerkt worden om de Millennium Ontwikkelingsdoelen in 2015 te halen.
In het Midden-Oosten zal meer aandacht worden besteed aan democratiseringsprocessen
en het bevorderen van vrouwenrechten.
 
 Het kabinet wil ontwikkelingssamenwerking politieker maken: de dialoog
met ontwikkelingslanden en andere donoren zal meer moeten gaan over onderwerpen
als democratisering, mensenrechten, corruptiebestrijding, uitsluiting
en het verminderen van bureaucratie. Daarbij zal nauw worden samengewerkt
met andere donoren en de Verenigde Naties. Daarnaast zet het kabinet zich
in voor hervorming van de Wereldbank, eerlijke handel en voorspelbaardere
kapitaalstromen naar de ontwikkelingslanden.
 Mensenrechten – uitgesproken belangrijk
 Het kabinet wil dat Nederland ook in 2008 een vooraanstaande speler is
bij het tegengaan van straffeloosheid en de bevordering van respect voor mensenrechten.
Een binnenkort te presenteren mensenrechtenstrategie, die in samenspraak met
belanghebbende organisaties en burgers wordt opgesteld, zal hiervoor de basis
vormen. Het kabinet zal zich sterk maken voor de implementatie van de universele
mensenrechtenstandaarden in onze bilaterale relaties en bij multilaterale
instellingen, ook als lid en vice-voorzitter van de VN-mensenrechtenraad.
De Raad heeft een nieuw instrument waarmee de mensenrechtensituatie in ieder
land regelmatig zal worden geëvalueerd, de universal
periodic review. Nederland zal zich inzetten om dit instrument tot
een succes te maken. Daarnaast zal de ondersteuning van nationale systemen
voor bescherming van mensenrechten worden geïntensiveerd. Mensenrechten
gaan expliciet onderdeel uitmaken van het beleidsoverleg met de partnerlanden.
In 2008 zullen tevens initiatieven worden ontplooid op het terrein van rechten
van vrouwen en – in EU verband – het tegengaan van godsdienstige
onverdraagzaamheid om te zorgen dat de mensenrechtennormen op deze terreinen
worden nageleefd. Er komt een nieuw subsidiekader mensenrechten. Daaruit kunnen
wereldwijd projecten worden ondersteund ter bevordering van mensenrechten.
De omvang is 20 miljoen euro in 2008.
 
 Het kabinet maakt zich zorgen over de rechten en de positie van homoseksuelen,
ook in partnerlanden. Onze ambassades zullen daarom onderzoek uitvoeren naar
de rechten en maatschappelijke positie van homoseksuelen. Strafbaarstelling
in relatie tot homoseksualiteit zal aan de orde komen in de beleidsdialoog
met de partnerlanden. Afhankelijk van de uitkomsten daarvan zal eventueel
verdere actie worden ondernomen. Overigens wordt waar nodig ook aandacht besteed
aan de positie van homoseksuelen in de politieke dialoog met niet-partnerlanden.
 
 De versterking van de internationale rechtsorde betreft naast het vastleggen
van normen en het zorgen voor naleving ook het optreden tegen schenders van
deze normen. Daarom blijft Nederland pleiten voor een goede rechtstoegang,
zowel nationaal als internationaal. Nederland speelt ten aanzien van de internationale
rechtsorde een bijzondere rol door een groot aantal van de verantwoordelijke
internationale organen in Den Haag te huisvesten. Het kabinet zet zich in
om deze vooraanstaande positie te behouden en verder te versterken,
met de aanvang van de bouw van een permanente behuizing van het Internationaal
Strafhof en afronding van de besprekingen over het Libanon-tribunaal als concrete
doelen in 2008.
 Een ambitieus internationaal milieubeleid
 In de strijd tegen wereldwijde milieuproblemen, zoals klimaatverandering
en biodiversiteitverlies, wil het kabinet een voortrekkersrol spelen. Het
gaat om ernstige problemen, die het kabinet internationaal wil aanpakken door
onder meer in te zetten op het behalen van de Millennium Ontwikkelingsdoelen.
Dit betekent concreet dat Nederland steun aan ontwikkelingslanden verleent
om hen toegang tot (duurzame) energie te geven. Tegelijkertijd wil het kabinet
andere landen, zoals de VS, China, Brazilië en India, ervan overtuigen
dat gezamenlijk optreden nodig is voor de periode na 2012. Dan loopt het Kyoto-protocol
af en zijn er dus nieuwe doelstellingen nodig. Om zo’n brede coalitie
tot stand te brengen, is een actief internationaal optreden van de Europese
Unie vereist.
 
 In het licht van de toenemende druk op natuurlijke hulpbronnen en de relatie
met veiligheid en stabiliteit, zal het kabinet zich extra inzetten om milieuproblemen
in ontwikkelingslanden aan te pakken. Het kabinet investeert in 2008 50 miljoen
euro extra voor duurzame energie. Daarbij gaat het om investeringen in biomassa,
herbebossing en verbeterd waterbeheer. Speciale aandacht zal uitgaan naar
verduurzaming van productieketens en naar klimaatverandering. In het kader
van de klimaatproblematiek zullen ontwikkelingslanden worden ondersteund om
aanpassing aan klimaatverandering mogelijk te maken. In relatie tot klimaat
wil Nederland tevens bereiken dat landen die ontbossing helpen voorkomen en
herbebossing realiseren – en daarmee een bijdrage leveren aan de absorptie
van broeikasgassen – hiervoor worden beloond.
 
 Voorts zal Nederland een concrete bijdrage leveren aan het bereiken van
de doelen op het gebied van drinkwater en sanitaire voorzieningen. In ontwikkelingslanden
hebben ruim 1 miljard mensen geen toegang tot veilig drinkwater en hebben
ruim 2,5 miljard mensen geen toegang tot sanitaire voorzieningen. Nederland
streeft ernaar dat in 2015 vijftig miljoen mensen, mede dankzij Nederlandse
financiële steun, duurzaam toegang hebben verkregen tot veilig drinkwater én
sanitaire voorzieningen.
 Burgers en bedrijven in beweging
 De komende jaren zullen steeds meer Nederlanders en buitenlanders een
beroep doen op onze ambassades, consulaten-generaal en economische steunpunten
voor consulaire en economische dienstverlening. Het kabinet zet zich in om
deze dienstverlening, ook voor in het buitenland opererend bedrijfsleven,
verder te verbeteren. Het kabinet zal de mogelijkheden benutten van samenwerking
met private partijen en investeringen in ICT-systemen en elektronische dienstverlening.
Dit gebeurt onder andere bij reisadviezen. Om bij calamiteiten reizigers en
thuisblijvers te kunnen ondersteunen zullen snel inzetbare teams 24 uur per
dag klaar staan. Bonafide zakenlieden moeten in beginsel in 48 uur een visum
kunnen krijgen. In 2010 zal in alle visum- en paspoortprocessen biometrie
zijn ingevoerd. 
 Pijler 2 Een innovatieve, concurrerende en ondernemende
economie
 Het kabinet werkt aan een innovatieve, concurrerende en ondernemende economie.
Onze welvaart is immers geen vanzelfsprekendheid. Cijfers over arbeidsproductiviteit
in Nederland laten zien dat het niveau hoog is, maar ook dat de groei hiervan
achterblijft in relatie tot vergelijkbare economieën. Om dit te keren
moet de Nederlandse economie vernieuwen en innovatiever worden, ook met het
oog op de vergrijzing en de toenemende krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast
melden ondernemers nog te vaak dat zij last ondervinden van de regelzucht
van de overheid. Dit staat meer en beter ondernemerschap in de weg.
  
 Om te werken aan een innovatieve, concurrerende en ondernemende economie
heeft het kabinet in 2008 en de daarop volgende jaren zes concrete doelen:
 1. Hoger onderwijs naar de top.
 2. Meer ruimte voor excellente jonge onderzoekers, en ongebonden en zuiver
wetenschappelijk onderzoek.
 3. Meer kennis en innovatie voor onder andere maatschappelijke vraagstukken.
 4. Meer en beter ondernemerschap.
 5. Versterking van de regionaal-economische ontwikkeling.
 6. Betere mobiliteit door een samenhangende aanpak.
 Hoger onderwijs naar de top
 Nederland wil tot de top van de Europese kenniseconomie behoren. Speerpunten
voor het hoger onderwijs zijn meer kwaliteit van onderwijs en minder uitval
van studenten. Meer leerlingen en studenten moeten de eindstreep halen in
het (hoger) onderwijs. Ook moet de samenwerking tussen scholen en bedrijven
beter. Daarnaast wil het kabinet meer buitenlands toptalent aantrekken, onder
andere door excellentie in onderwijs en onderzoek te bevorderen.
 Maatregelen
 Het kabinet voorziet onder andere de volgende maatregelen de komende periode:
 In de bachelorfase het studiesucces verhogen en de uitval verminderen
(met bijzondere aandacht voor allochtone studenten).
 Kwaliteit docenten verhogen (vooral via verhoging van de scholingsgraad). 
 Verhogen van excellentie in het onderwijs door te investeren in het onderwijsaanbod
en extra middelen voor beurzen en talentvolle studenten.
 Tijdelijke stimulering/subsidiëring van nieuwe hbo-masteropleidingen.
Hiervoor is vanaf 2008 structureel 5 miljoen euro beschikbaar.
 Uitbreiding praktijkgericht onderzoek hbo (De regeling Regionale Aandacht
en Actie voor Kenniscirculatie (RAAK) en lectoren).
 Om meer talentvolle kenniswerkers naar Nederland te halen, wordt in 2007
en 2008 de notitie ‘Naar een modern migratiebeleid’ nader uitgewerkt
in wet- en regelgeving. Resultaat hiervan zijn kortere en soepeler toelatingsprocedures,
vooral voor getalenteerde kenniswerkers. Dit kan door minder regelingen, het
toestaan van een langere ‘baanzoekduur’ voor buitenlandse studenten,
een aparte ‘talentenregeling’ en convenanten vooraf tussen IND
en bedrijven en instellingen.
 Het onderwijs in de landbouwsector wordt, waar relevant, betrokken bij
kennisprogramma’s.
 Meer ruimte voor excellente onderzoekers, en ongebonden
en zuiver wetenschappelijk onderzoek
 Grensverleggende wetenschap is de basis voor innovatieve, creatieve en
concurrerende economie. Het Nederlandse onderzoek moet zich kunnen meten met
het beste onderzoek in de wereld. Het zijn vernieuwende onderzoekers die,
individueel of in clusters, de grote doorbraken bereiken en wereldwijd de
onderzoeksagenda bepalen. Onderzoeksgroepen met toponderzoekers zijn magneten
voor jong talent, hotspots voor het ontstaan van nieuwe bedrijvigheid en groei
van bestaande bedrijven, maar ook kernen voor innovatieve aanpakken van maatschappelijke
problemen.
 Maatregelen
 Het kabinet voorziet onder andere de volgende maatregelen de komende periode:
 De Vernieuwingsimpuls wordt uitgebreid. Daarmee krijgen jonge onderzoekers
meer kansen.
 Het promotiestelsel wordt meer gericht op excellentie, naar het model
van de graduate schools in de Verenigde Staten.
Hiervoor is vanaf 2008 structureel 2 miljoen euro beschikbaar.
 De programma’s voor vrouwen en allochtoon onderzoekstalent worden
voortgezet. Daarnaast stimuleert het kabinet dat meer vrouwen hogere functies
verwerven, zoals hoogleraar. Vanaf 2008 is 1 miljoen euro extra beschikbaar
ten behoeve van persoonsgerichte subsidie voor vrouwelijke hoogleraren.
 Voor grootschalige onderzoeksfaciliteiten wordt een bedrag toegevoegd
aan het NWO-budget ter hoogte van 12 miljoen euro vanaf 2008. 
 Kennis en innovatie
 Naast kennis zijn innovatie en ondernemerschap de sleutels tot welvaartsgroei.
Daarom zet het kabinet in op meer innovatie. Innovatie betekent dat kennis
wordt omgezet in vernieuwende producten, diensten en werkprocessen. Het kabinet
kiest voor een gerichte inzet op geselecteerde gebieden en concentratie van
(R&D)-investeringen op terreinen waarop Nederland echt goed is. Daardoor
kan Nederland zich internationaal onderscheiden en profileren. Extra aandacht
gaat daarbij uit naar de inzet van kennis en innovatie voor het oplossen van
maatschappelijke vraagstukken.
 Maatregelen
 Om innovatie te bevorderen worden in 2008 onder meer de volgende maatregelen
uitgevoerd:
 Het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland en aanpakken van
maatschappelijke vraagstukken via het project Nederland Ondernemend Innovatieland
(NOI). Samen met belanghebbenden (zoals bedrijven, kennisinstellingen) wordt
door het kabinet een langetermijnstrategie opgesteld met als doelen: betere
benutting van onderzoek, Nederland als hotspot
voor talent en een innovatieve overheid. Ook worden in samenwerking met het
InnovatiePlatform maatschappelijke innovatieagenda’s ontwikkeld. Daarvoor
worden een viertal programma’s gestart rond energie, zorg, veiligheid
en water. Deze programma’s zijn gericht op het aanpakken van knelpunten
die vernieuwing en het oplossen van maatschappelijke vraagstukken in de weg
staan. Daarnaast werkt het kabinet met het project NOI aan zaken die bij uitstek
interdepartementaal aangepakt moeten worden, zoals tekorten aan beta’s,
benutting van kennis en innovatieve aanbestedingen.
 Het verder werken aan de innovatieprogramma’s die al in uitvoering
waren op terreinen als nano-elektronica (Point One),
voedsel (Food & Nutrition Delta), Automotive
en Maritiem. Op verschillende terreinen zijn programma’s in voorbereiding,
zoals Chemie, High Tech Materialen en Life Sciences & Health. Bij deze
programma’s wordt in nauw overleg tussen bedrijven, overheid en kennisinstellingen
gewerkt aan breed scala aan acties (bijvoorbeeld het aanpakken van hinderlijke
regelgeving, financiële ondersteuning van onderzoek, mobiliteit van onderzoekers,
bevorderen van starters) om innovatie op terreinen waar Nederland tot de wereldtop
kan behoren een impuls te geven.
 Uitbreiding van de succesvolle regeling voor innovatievouchers (19,9 miljoen
euro in 2008). Meer MKB-bedrijven, bijvoorbeeld in de dienstensector, krijgen
de mogelijkheid om met vouchers bij kennisinstellingen aan te kloppen. Ook
kunnen de vouchers voor meer vragen gebruikt worden, bijvoorbeeld op het terrein
van duurzaamheid en ICT. Naast de voucherregeling is er in 2008
425 miljoen euro beschikbaar voor de fiscale stimuleringsregeling voor R&D
(Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk).
 Verbetering van gebruik van ICT ten behoeve van het realiseren van maatschappelijke
doelen. Het kabinet geeft een impuls aan e-overheid en ICT in maatschappelijke
domeinen als de zorg, onderwijs, veiligheid en mobiliteit door de start van
een programma van 54 miljoen euro.
 De kennisinstellingen in het ‘groene domein’ van Nederland
werken sinds 2005 samen in de Groene Kennis Coöperatie (GKC). Het kabinet
blijft deze ontwikkeling ondersteunen, zodat de daarin gebundelde instellingen
beter en sneller in staat zijn een bijdrage te leveren aan het benutten van
kennis, innovatie en ondernemerschap op het terrein van de life sciences. Ook moet de uitwisseling van kennis tussen onderzoek,
scholen en bedrijfsleven beter.
 Vernieuwend ondernemerschap
 De Nederlandse economie kan alleen op koers blijven als bedrijven zich
blijven vernieuwen en er steeds nieuwe (snel groeiende) bedrijven bij komen.
 Maatregelen
 Om dit te bereiken wordt door het kabinet in 2008 onder meer gewerkt aan:
 Betere financieringsmogelijkheden voor starters door de invoering van
microkredieten (5 miljoen euro in 2008). Het bevorderen van ondernemerschap
in de veertig krachtwijken van het kabinet krijgt daarbij bijzondere aandacht.
 Betere financieringsmogelijkheden voor technologiebedrijven door de invoering
van innovatiekredieten voor R&D-projecten met een hoog risico (25 miljoen
euro per jaar).
 De toegang tot kapitaal voor startende en groeiende ondernemers wordt
verbeterd door verhoging van de borgstellingsregeling voor het mkb tot 730
miljoen euro in 2008. De borgstellingsregeling voor land- en tuinbouw wordt
tot en met 2012 met een bedrag van 2 miljoen euro per jaar verhoogd.
 Het terugbrengen van de administratieve lasten tot 2011 met nog eens 25
procent. Merkbaar terugdringen van de regeldruk staat hierbij voorop. Daarom
worden de komende tijd concrete sectoren als milieu, landbouw, bouw en transport
doorgelicht op administratieve lasten en irritaties. Per sector worden vervolgens
concrete, afrekenbare afspraken gemaakt met alle betrokken partijen. Verder
gaat het kabinet in 2008 en daaropvolgende jaren steeds vaker gebruik maken
van het principe dat iets wordt goedgekeurd als de overheid niet tijdig heeft
gereageerd (lex silencio positivo).
 Om het leren meer praktijkgericht te maken en de banden tussen het bedrijfsleven
en het beroepsonderwijs te versterken heeft het kabinet het Actieprogramma Beroepsonderwijs in bedrijf ontwikkeld. In 2008 is opnieuw 12 miljoen
euro beschikbaar om de samenwerking tussen bedrijven en beroepsonderwijsinstellingen
te stimuleren.
 Het programma Ondernemerschap en Onderwijs, dat gericht is op het verhogen
van de aandacht voor ondernemerschap in het onderwijs, wordt geïntensiveerd
met circa 30 miljoen euro voor de periode 2008 tot en met 2011.
 Versterking van de regionaal-economische ontwikkeling
 Sterke regio’s zijn belangrijk voor het versterken van de Nederlandse
economie. Regionale problemen die de concurrentiekracht in de weg staan worden
aangepakt.
 Maatregelen
 In 2008 wordt onder meer:
 Gewerkt aan het gericht stimuleren van regionaal economische kansen van
nationaal belang (de pieken in de delta). Hierbij kan worden gedacht aan kansen
rondom het Haven industrieel complex in Rotterdam, High Tech Systemen rondom
Eindhoven, de procesindustrie in Zuidwest-Nederland en de regio Wageningen/Nijmegen
voor voedseltechnologie en gezondheidszorg. Samen met bedrijven, regionale
overheden en kennisinstellingen worden per gebied programma’s opgesteld
met acties om de concurrentiekracht van de regio te versterken.
 Op een duurzame manier in de toenemende behoefte aan bedrijventerreinen
voorzien door onder meer 21 000 hectare aan verouderde bedrijventerreinen
te herstructureren met ondersteuning van het kabinet. Het bedrag dat hiervoor
beschikbaar is loopt op tot 24 miljoen euro in 2011 (zie ook pijler 3).
 Betere mobiliteit door een samenhangende aanpak
 Een goede bereikbaarheid is een basisvoorwaarde voor een sterke economie.
Het kabinet werkt daarom aan maatregelen om Nederland op korte en lange termijn
in beweging te houden. Daarbij kiest het kabinet nadrukkelijk voor een samenhangende
aanpak, omdat mobiliteit, milieu en leefbaarheid in ons dichtbevolkte land
steeds nauwer met elkaar verbonden zijn. Tegelijkertijd zoekt het kabinet
naar mogelijkheden om procedures rond de aanleg van infrastructuur te versnellen,
zonder dat de zorgvuldigheid van de besluitvorming in het gedrang komt.
 Maatregelen
 De belangrijkste maatregelen voor 2008 en verder om de mobiliteit te verbeteren,
kunnen als volgt worden samengevat.
 Het kabinet werkt aan uitwerking en uitvoering van het Urgentieprogramma
Randstad, waarin een aantal projecten zijn samengebracht die versneld moeten
worden uitgevoerd om de concurrentiepositie van de Randstad te behouden en versterken. Het programma is er op gericht om bestuurlijke impasses
te voorkomen en omvat onder meer de A4 Delft–Schiedam, wegverbinding
Schiphol–Amsterdam–Almere, diverse wegverbredingen op de A4 en
A12 en uitvoering van het Project Mainportontwikkeling Rotterdam, waaronder
de Tweede Maasvlakte.
 Het kabinet maakt nog in deze periode een start met ‘anders betalen
voor mobiliteit’ en besluit in het najaar van 2007 hoe die start eruit
gaat zien. Het uitgangspunt is een eerlijker systeem waarin mensen die minder
rijden, ook minder betalen dan mensen die meer rijden. De bestaande autobelastingen
worden naar rato afgebouwd. De eerste stap moet passen in het eindbeeld dat
het Platform-Nouwen eerder op tafel heeft gelegd: een landelijke kilometerprijs
gedifferentieerd naar tijd, plaats en milieukenmerken.
 Binnen het antifileprogramma Zichtbaar Snel Meetbaar (ZSM) worden voor
eind 2008 tien wegaanpassingen opgeleverd, waaronder spitsstroken. De ambitie
is om voor het einde van de kabinetsperiode het overgrote deel van de 55 projecten
in dit programma op te leveren.
 Het kabinet investeert in een sterk en samenhangend OV en zet door middel
van een actieplan, samen met de spoorsector, in op het vasthouden van de huidige
reizigersgroei van 5 procent op het spoor. Zo komen er door de aanschaf van
nieuw materieel door NS in 2008 en 2009 350 000 reizigersplaatsen bij
en investeert het kabinet in allerlei maatregelen die snel voor meer capaciteit
op het spoor zorgen. Voor de hele kabinetsperiode is 250 miljoen euro vrijgemaakt
om het OV te versterken. Daarmee worden ook enkele experimenten met gratis
of goedkoop openbaar vervoer gefinancierd.
 In 2008 wordt het actieplan Opschaling Agrologistiek uitgevoerd. Daarmee
wordt een bijdrage geleverd aan het verder ontwikkelen van duurzame, innoverende
en efficiënte logistieke systemen voor de agrofoodsector waardoor er
minder vrachtverkeer op de weg komt. 
 Pijler 3 Een duurzame leefomgeving
 Het kabinet wil over de volle breedte van het beleid concrete stappen
zetten naar een duurzame samenleving. Een maatschappij waarin we niet meer
verspillen, vervuilen en verrommelen. Om daarmee een welvarend, klimaatbestendig,
ecologisch gezond en mooi land achter te kunnen laten voor volgende generaties.
  
 Het kabinet gaat vier uitdagingen aan om een forse stap te zetten naar
een duurzamer Nederland.
 
 1. Klimaat en energie: Schoon en zuinig. De
eerste uitdaging is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen en
de versnelde overgang naar meer duurzame energie. Het kabinet wil een pakket
aan maatregelen nemen waarmee in 2011 zal blijken dat de doelen voor 2020
gehaald kunnen worden.
 
 2. Markten voor duurzame producten. De tweede
uitdaging ligt in het stimuleren van duurzame producten en markten. Daarbij
maakt het kabinet gebruik van de inkoopkracht van de overheid en belastingprikkels.
 
 3. Duurzame ruimtelijke inrichting van Nederland.
De derde uitdaging is het duurzaam gebruik van de schaarse ruimte op een manier
die Nederland mooier en vitaler maakt. Hierbij gaat het om het tegengaan van
de verrommeling in het landschap en het realiseren van een klimaatbestendige
ruimtelijke inrichting. Maar het gaat ook om noodzakelijke ruimtelijke ingrepen
voor een gezonde nationale economie, voor het behoud van een groene leefomgeving
en voor verhoging van de woningproductie.
 
 4. Duurzame ruimtelijke inrichting: water en platteland. In de vierde uitdaging zijn twee elementen te onderscheiden. In
de eerste plaats een klimaatbestendige inrichting door verbeterde kustveiligheid,
veilige rivierwaterafvoer en een centrale rol voor het water bij ruimtelijke
beslissingen. In de tweede plaats versterking van het platteland door meer
ruimte voor nieuwe functies, behoud van waardevolle landschappen en natuur.
 Klimaat en energie
 Aan de vier uitdagingen zijn concrete doelstellingen en maatregelen gekoppeld.
Voor klimaat en energie is er het project Schoon en Zuinig. Daarmee wil het
kabinet bereiken: een energiebesparing van 2 procent per jaar, een verhoging
van het aandeel duurzame energie tot 20 procent in 2020 en een reductie van
de uitstoot van broeikasgassen, bij voorkeur in Europees verband, van 30 procent
in 2020 ten opzichte van peiljaar 1990. Aan die ambitieuze doelstellingen
werkt het kabinet langs vier lijnen: 
 1. De vervuiler betaalt door het gebruik van systemen waarmee de uitstoot
van CO2 een prijs krijgt.
 2. De overheid zet in op normeringen. Hiervoor is Nederland op sommige
gebieden afhankelijk van de Europese Unie. Zo kunnen strengere eisen aan de
uitstoot van nieuwe auto’s alleen op Europees niveau worden geregeld.
Normering van nieuwbouwwoningen kan nationaal gebeuren door het aanscherpen
van de EnergiePrestatieCoëfficient (EPC).
 3. Fiscale vergroening. Nieuwe schone en zuinige producten en diensten
moeten aantrekkelijker worden voor bedrijfsleven en consument. Dat doet het
kabinet onder meer via de belastingen.
 4. Stimuleren van nieuwe groene techniek. Bijvoorbeeld op de gebieden
duurzame energieopwekking, duurzaam bouwen en energiezuinig bouwen. Het kabinet
zet in op verdubbeling van windenergie op het land en streeft ernaar dat alle
nieuwe woningen vanaf 2020 energieneutraal worden opgeleverd.
 Maatregelen
 Het kabinet stelt middelen beschikbaar voor de Regeling Milieukwaliteit
Elektriciteitsproductie (MEP) voor nog lopende verplichtingen voor de stimulering
van de opwekking van duurzame elektriciteit. Hiervoor is met ingang van 2008
jaarlijks een extra bedrag beschikbaar gesteld van 51 miljoen euro. Deze subsidieregeling
is in 2006 gesloten voor nieuwe aanvragen.
 
 Een belangrijk deel van de inzet van het kabinet is de introductie van
nu nog onrendabele technieken, zoals duurzaam opgewekte elektriciteit of financiële
ondersteuning van innovatie. Het kabinet wil koplopers ruim baan geven. In
2008 wordt de implementatie van het Besluit stimulering duurzame energieproductie
(SDE) voorzien, waarmee gedifferentieerd, transparant en zonder open einde
de productie van duurzame energie gestimuleerd kan worden. Tevens wordt voorzien
in de doorgroei van windenergie.
 
 Om de gekozen reducties te bereiken wil het kabinet ook dat het systeem
van emissiehandel wordt uitgebreid. Verder komen er één of twee
grote demonstratieprojecten voor afvang en ondergrondse opslag van CO2. Gerichte acties in 2008 zijn er verder op het terrein van energiebesparing,
bijvoorbeeld door het gebruik van energiezuinige lampen, een nieuwe regeling
voor nieuwbouw van warmtekrachtkoppeling en de omschakeling van de glastuinbouw
naar energieneutrale kassen. Het kabinet wil een duurzaamheidsakkoord sluiten
met het bedrijfsleven en medeoverheden en wil deelakkoorden sluiten met sectoren. 
 
 Voor het realiseren van de doelen in ‘Schoon en Zuinig’ wordt
ingezet op het stimuleren van innovatie. Daarbij wordt zowel gebruik gemaakt
van bestaand geld als het extra geld uit pijler 2 en 3. Deze projecten lopen
onder meer via de ministeries van VROM, Economische Zaken, LNV en Verkeer
en Waterstaat. Aan intensivering en bestaand geld is in 2008 in totaal 1,5
miljard euro per jaar beschikbaar voor ‘Schoon en Zuinig’. Dat
zal oplopen naar 1,9 miljard euro per jaar in 2011.
 Markten voor duurzame producten
 De rijksoverheid wil uiterlijk in 2010 duurzaamheid als zwaarwegend criterium
meenemen in al haar aankopen. Met jaarlijks 40 miljard euro aan bestedingen
kunnen de gezamenlijke overheden als eerste grote afnemer een belangrijke
prikkel geven aan innovatie en duurzaamheid in het bedrijfsleven. De gezamenlijke
overheden leggen precies vast wat verstaan moet worden onder duurzame producten
en duurzaam inkopen. Dat proces wordt in 2008 afgerond. Naast stimuleren van
duurzame productie wil de overheid de keuze voor duurzame consumptie bevorderen.
 Maatregelen
 In 2008 ontwikkelt het ministerie van VROM, net als in 2007, duurzaamheidcriteria
voor ongeveer 40 productgroepen. Daarmee zullen de duurzaamheidscriteria beschikbaar
zijn voor de meest relevante productgroepen voor het inkoopbeleid van de overheid.
Op basis van deze criteria kan bij aankopen in de betreffende productgroepen
het criterium duurzaamheid beter worden beoordeeld bij de inkoopbeslissingen.
Voor de rijksoverheid is de doelstelling om in 2010 100 procent duurzaam in
te kopen, voor andere overheden is de ambitie om minimaal 50 procent duurzaam
in te kopen. Het kabinet wil afspraken maken met provincies, gemeenten en
waterschappen om binnen deze medeoverheden zo snel mogelijk tot 100 procent
duurzame inkoop te komen. Binnen het programma ‘Duurzame Bedrijfsvoering
Overheden’ wordt in 2008 de voortgang van duurzaam inkopen door de overheid
nauwlettend gevolgd.
 
 In het belastingplan 2008 worden een aantal maatregelen aangekondigd die
invulling geven aan het motto: ‘de vervuiler betaalt’. Door een
vliegbelasting en een verpakkingenbelasting in te voeren, zullen milieukosten
meer onderdeel uitmaken van de prijs van het product. Consumenten worden door
de hoogte van de BPM gestimuleerd milieuoverwegingen bij hun keuze mee te
laten wegen. Door heffingen op milieuonvriendelijke energie te verhogen, ontstaat
er een prikkel om er zuiniger mee om te gaan. Natuurlijk waakt het kabinet
ervoor dat het bedrijfsleven daardoor concurrentienadeel ondervindt ten opzichte
van bedrijven in het buitenland. Met de fiscale vergroening is
in 2008 een bedrag van 1 miljard euro gemoeid. Ook voor volgende jaren worden
de mogelijkheden onderzocht voor een verdere vergroening van het belastingstelsel.
 Duurzame ruimtelijke inrichting van Nederland
 Het kabinet koppelt het streven naar een duurzame ruimtelijke inrichting
aan het streven naar een mooi Nederland. Daarom is tegengaan van verrommeling
van het landschap een belangrijke prioriteit. Tweede speerpunt is het realiseren
van een klimaatbestendig Nederland. Deze prioriteiten komen alleen tot hun
recht als we erin slagen een efficiënt ruimtegebruik voor wonen, werken
en recreëren te realiseren.
 
 De kabinetsambitie is de realisatie van 80 000–100 000
woningen per jaar. Een aanzienlijk deel van deze woningen is gepland in de
Randstad. De woningbouwplannen maken dan ook onderdeel uit van het Urgentieprogramma
Randstad. Voor de realisatie van deze ambitie is het kabinet afhankelijk van
de prestaties van andere overheden, woningcorporaties en bouwbedrijven. De
productie van 80 000 tot 100 000 woningen is nodig om ervoor te
zorgen dat meer mensen goed en betaalbaar kunnen wonen en starters in de huur-
en de koopmarkt beter aan bod komen.
 Maatregelen
 In 2007 en 2008 zullen naar verwachting meer woningen worden gerealiseerd
dan in 2006. Om de kwaliteit te verhogen zal er meer gebouwd en verbeterd
moeten worden. Voldoende harde bestemmingsplancapaciteit (ruimte voor bouwgrond)
en heldere, werkbare regels voor bouwers en gemeenten (grondinstrumentarium)
zijn daarvoor belangrijke voorwaarden. Binnen deze doelstelling wordt voor
2008 gestreefd naar een woningproductie van circa 92 000 woningen. De
verwachtingen voor de bouwproductie na 2008 zijn op dit moment onzeker.
 
 In het najaar van 2007 zal een actieplan woningproductie aan de Tweede
Kamer worden aangeboden. In het actieplan zal de kabinetsinzet primair gericht
zijn op díe regio’s waar de in 2004 overeengekomen woningbouwafspraken
niet worden gehaald én waar het woningtekort niet onder de 1,5 procent
komt. Daar waar blijkt dat de woningbouw wordt belemmerd door slechte interbestuurlijke
samenwerking, kan mogelijk een aanwijzing volgen. Daarnaast ontwikkelt het
kabinet in 2008 samen met de medeoverheden beleid en instrumentarium voor
de bevordering van de woningbouw vanaf 2010. Een goede ruimtelijke inpassing
van de woningbouwopgave is daarbij een vereiste, rekening houdend met onder
meer bundeling van nieuwe verstedelijking, benutting van het
bestaand bebouwde gebied (25–40 procent van de uitbreiding van de voorraad),
groen in en om de stad en klimaatverandering.
 
 Behalve voor woningbouw is er ook aandacht nodig voor bedrijventerreinen.
Het kabinet wil voldoende ruimte bieden aan de functie ‘werken’,
maar wel op een slimme en zuinige manier. Recente cijfers geven aan dat jaarlijks
gemiddeld 1000 ha. nieuw bedrijventerrein wordt aangelegd en dat 300 ha. per
jaar wordt geherstructureerd. Bijna éénderde van alle bestaande
bedrijventerreinen is toe aan herstructurering. De ambitie is het bestaande
bebouwde gebied beter te benutten door bij bedrijventerreinen het areaal dat
geherstructureerd moet worden vanaf 2008 te verhogen naar minimaal 1 000 à
1 500 ha. per jaar vanaf 2010. Daarom wordt onder meer 21 000 ha.
aan verouderde bedrijventerreinen geherstructureerd met steun van het kabinet.
Het bedrag dat hiervoor beschikbaar is loopt op tot 24 miljoen euro in 2011.
 
 De aantasting van open ruimte door aanleg van nieuwe bedrijventerreinen
kan worden verminderd door een versterkte regie op en meer regionale afstemming
over de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen in relatie tot herstructurering
en kwaliteit.
 Duurzame ruimtelijke inrichting: water
 Belangrijkste doelstelling is een klimaatbestendige inrichting van Nederland,
waarbij water een belangrijke factor is bij ruimtelijke afwegingen. Het kabinet
heeft zijn ideeën verwoord in de Watervisie. Die moet resulteren in een
Nationaal Waterplan. Om Nederland klimaatbestendig te maken, moet er meer
ruimte zijn voor herstel van natuurlijke processen in bodem, water en natuur.
 
 Voor de komende eeuw is het klimaatbestendig maken van Nederland één
van de grootste ruimtelijke opgaven voor alle overheden samen. Op basis van
langetermijnonderzoek naar de kwetsbaarheid van de ruimtelijke hoofdstructuur
worden uitgangspunten geformuleerd voor een klimaatbestendige inrichting van
ons land. Daarmee legt de overheid een fundament voor een afwegingskader voor
locatiekeuzes en inrichting van grootschalige projecten en investeringsprogramma’s.
 
 Budget uit de Nota Ruimte zal worden ingezet voor het klimaatbestendig
maken van gebieden als de Haarlemmermeer (Schiphol), de laaggelegen Zuidplaspolder
en de groei en ontwikkeling van het gebied Almere/IJmeer. Deze projecten zijn
onderdeel van het UrgentieProgramma Randstad. 
 Maatregelen
 Het ministerie van VROM zorgt voor eenduidige toedeling van verantwoordelijkheden
en bevoegdheden aan partijen die bepalend zijn voor de veiligheid in (productie)ketens,
(transport)netwerken en op locaties. Het ministerie zorgt ook voor het aanbieden
van een kader waarbinnen overheden lokale afwegingen kunnen maken.
 
 Het kabinet wil de bescherming tegen overstromingen verbeteren. Hierbij
gaat het om de veiligheid van de kust met behoud van (inter)nationale ruimtelijke
waarden, de veiligheid van de Zuidwestelijke Delta en het bewaken van de natuurlijke
kwaliteit en de toegankelijkheid voor de scheepvaart, en de veiligheid van
het IJsselmeergebied met behoud van (inter)nationale ruimtelijke waarden.
 
 Het kabinet heeft voor de periode 2008–2012 op de begroting van
het Infrastructuurfonds in totaal 240 miljoen euro gereserveerd voor het uitvoeren
van innovatiemaatregelen in het kader van de Kaderrichtlijn Water (KRW) en
Waterbeheer 21ste eeuw (WB21). In totaal is uit pijler 2 en 3 een bedrag van
50 miljoen euro gereserveerd voor het programma Kennis voor Klimaat. Deze
middelen zijn toegekend uit het Fonds Economische Structuurverwerking, waarin
ook middelen zijn gereserveerd voor de realisatie van de doelen uit het beleidsprogramma.
In 2008 gaat het om 43 miljoen euro voor projecten KRW/WB21 op de begroting
van het Infrastructuurfonds (Verkeer en Waterstaat) en 10 miljoen euro voor
Kennis voor Klimaat op de begroting van VROM.
 
 Voor versterking van de kustverdediging, versnelde aanpak van zwakke waterkeringen
en vernieuwing van de systematiek voor bescherming tegen overstromingen, heeft
het kabinet vanaf 2009 extra middelen gereserveerd op de begroting van het
infrastructuurfonds. In de periode 2009 t/m 2012 is hiervoor een bedrag gereserveerd
van in totaal 250 miljoen euro. Voor de periode daarna (o.a. voor de Afsluitdijk)
is hiervoor een bedrag gereserveerd van 910 miljoen euro.
 Duurzame ruimtelijke inrichting: platteland en dierenwelzijn
 In 2011 moeten Nederlanders meer tevreden zijn over het landschap, moeten
meer groene en natuurgebieden zijn gerealiseerd en moet het platteland vitaler
en dynamischer zijn geworden. In de omgeving van de grote steden werkt het
ministerie van LNV aan de realisering van 16 000 hectare groene gebieden
in 2013. Tegelijkertijd wordt er – samen met provincies, steden en maatschappelijke
organisaties – voor gezorgd dat deze groene gebieden vanuit de stad
goed toegankelijk zijn. Om waardevolle cultuurhistorische landschappen te
herstellen, worden voorstellen uit het deltaplan ‘Nederland weer mooier’
uitgevoerd. Het onderwijs zal worden gestimuleerd om groene maatschappelijke
stages te creëren. Ongewenste bedrijfsactiviteiten worden gebundeld en
gesaneerd. Dit geldt ook voor verspreide glastuinbouw.
 
 Een duurzame ruimtelijke inrichting van het platteland wordt mede bereikt
door verbreding van het ondernemerschap in de land- en tuinbouw met taken
op het gebied van bijvoorbeeld zorg, recreatie en natuurbeheer. Ook wordt
de agrarische sector gestimuleerd taken op het gebied van onder meer dierenwelzijn
en milieu uit te voeren. In Europees verband wordt de koppeling van inkomenstoeslagen
uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid aan maatschappelijke taken gestimuleerd.
Verder ondersteunt de overheid onderzoek naar integraal duurzame en diervriendelijke
stallen die verder gaan dan de wettelijke eisen. In 2011 moet 5 procent van
de stallen integraal duurzaam en diervriendelijk zijn.
 
 Om de openheid van het landschap te versterken zal het het kabinet de
planologische randvoorwaarden voor landschappen van nationaal belang aanscherpen.
Het tegengaan van verrommeling op het platteland vraagt niet alleen om het
verhinderen van lukraak bouwen, maar ook om het stimuleren van functies die
kwaliteit en openheid van het landschap bevorderen. Daartoe zijn de kaders
voorhanden. In 2008 moet wel besluitvorming tot stand komen over maatregelen
voor het Rijk om ongewenste bebouwing te saneren.
 Maatregelen
 Naast de reguliere middelen die reeds beschikbaar waren in de begrotingen
van de ministeries VROM en LNV is voor 2008 uit het beleidsprogramma voor
LNV een bedrag van 6 miljoen euro structureel beschikbaar gesteld voor diverse
projecten om een vitaal platteland te stimuleren, te weten: 2 miljoen euro
voor beheer Groen in de Stad, 2 miljoen euro voor Groene Partners en 2 miljoen
euro voor versterking netwerk veelzijdig platteland.
 
 Voor de handhaving van dierenwelzijn is naast de reguliere middelen voor
2008 uit het beleidsprogramma voor het ministerie LNV een bedrag van 2 miljoen
euro structureel toegekend. De middelen worden ingezet voor verbetering van
de handhaving van de huidige wet- en regelgeving omtrent dierenwelzijn, dierenmishandeling
en -misbruik. Tevens is voor 2008 een bedrag beschikbaar gesteld van 4 miljoen
euro voor de ontwikkeling en stimulering van dierenwelzijn. 
 Pijler 4 Sociale samenhang
 Het kabinet zet zich in voor een samenleving waarin mensen kunnen meedoen
en worden gewaardeerd om wie ze zijn en niet om wat ze zijn. Sociale samenhang
is het cement van de samenleving. Sociale samenhang begint thuis, de plek
van zorg en geborgenheid. Daarom zet het kabinet in op een kind- en gezinsvriendelijk
beleid. Maar ook in de buurt of de wijk moeten we oog hebben voor elkaar.
Daarom wil het kabinet wijken verbeteren, zodat ze iedereen kansen bieden.
De school is de plek waar het beste uit kinderen en jongeren wordt gehaald,
maar waar ze ook voldoende bagage meekrijgen om als verantwoordelijke mensen
bij te dragen aan de samenleving. Sociale samenhang moet ook herkenbaar zijn
in de gezondheidszorg. In toegankelijkheid, kwaliteit en aandacht voor mensen.
  
 
 Investeren in sociale samenhang is een belangrijke
manier om het leven met elkaar vorm te geven. Samenhang tussen jong en oud,
ziek en gezond, Nederlander en nieuwkomer. De komende vier jaar wil het kabinet
een hernieuwde balans vinden tussen sociale samenhang en de behoefte aan verscheidenheid.
 
  
 De speerpunten zijn:
 1. Opgroeien met betrokkenheid en kansen.
 2. Een hoge participatie in de samenleving.
 3. Iedereen een voldoende opleidingsniveau om te participeren op de arbeidsmarkt
en in de samenleving.
 4. Inkomenszekerheid waarborgen voor iedereen.
 5. Naar veertig krachtwijken.
 6. Goede, toegankelijke en betaalbare zorg.
 Opgroeien met betrokkenheid en kansen
 Het kabinet streeft ernaar dat in 2011 jeugdigen en hun ouders snel en
goed worden ondersteund. Ook wil het kabinet de wachttijden voor de geïndiceerde
jeugdzorg beperken tot maximaal negen weken na indicatiestelling en kinderbeschermingsmaatregelen
sneller inzetten. Verder wil het kabinet kindermishandeling bestrijden door
versterking van preventie, signalering en ingrijpen.
 
 Het gezin is van essentieel belang voor de ontwikkeling van kinderen en
heeft daardoor een belangrijke maatschappelijke rol. In 2008 wordt de kern
van het gezinsbeleid geformuleerd in een Gezinsnota. 
 Maatregelen
 Er komt een landelijk dekkend netwerk van Centra voor Jeugd en Gezin (CJG’s).
De eerste CJG’s zullen in 2008 hun deuren openen. De CJG’s zijn
voor (aanstaande) ouders, kinderen én jongeren (tot 23 jaar) een laagdrempelig
centraal punt voor opgroei- en opvoedvragen, adequate en passende hulp en
coördinatie van die hulp.
 Het op tijd signaleren van risico’s en problemen is van groot belang
voor het welzijn van en de zorg voor kinderen. Daarom wordt volgend jaar begonnen
met de introductie van het Elektronisch Kinddossier (EKD). Het EKD is een
landelijk systeem voor de automatisering van de huidige papieren dossiers
in de jeugdgezondheidszorg.
 In 2008 wordt de werklast per gezinsvoogd verlaagd: minder probleemgevallen
per gezinsvoogd. Tevens wordt voor hen de bureaucratie verminderd.
 Vanaf 1 januari 2008 zullen er vijf justitiële jeugdinrichtingen
onder de verantwoordelijkheid van de gesloten jeugdzorg komen. In 2009 volgen
er nog eens twee. Vanaf 2010 zullen geen kinderen meer in justitiële
jeugdinrichtingen geplaatst worden als zij geen strafbaar feit hebben gepleegd.
 Het kabinet wil in 2008, maar ook in de daaropvolgende jaren, een stevige
bijdrage leveren aan de bestrijding van kindermishandeling. Daarom zal vanaf
2008 de RAAK-aanpak (ontwikkeld door de Reflectie- en Actiegroep Aanpak Kindermishandeling)
landelijk worden ingevoerd. Meldingen van kindermishandeling worden sneller
onderzocht.
 Een hoge participatie in de samenleving
 Nederland staat er economisch goed voor. De economische groei houdt aan,
de werkgelegenheid groeit en de werkloosheid blijft dalen. Er is meer werk
voor meer mensen. Die ontwikkeling zet ook in 2008 door. Maar om die ontwikkeling
voor langere termijn zeker te stellen, is het nodig dat er ook mensen zijn
om dat extra werk te doen. Met het recordaantal vacatures is dit het moment
om iedereen die nu nog aan de kant staat waar mogelijk bij de samenleving
te betrekken.
 Dat is niet alleen economisch van belang. Werk bevordert ontplooiing,
eigenwaarde en integratie. ‘Samen werken, samen leven’ is niet
zomaar een loze kreet die het kabinet als motto heeft gekozen. De kwaliteit
van een samenleving wordt bepaald door onderlinge betrokkenheid en participatie
in de samenleving. Het kabinet wil mensen toerusten om overeind te blijven
in de snel veranderende maatschappij en onderlinge samenwerking bevorderen.
 Arbeidsparticipatie
 Het kabinet wil meer mensen aan het werk helpen. Dat is nodig om de gevolgen
van de vergrijzing op te vangen. Nu werkt ongeveer 70 procent van de beroepsbevolking,
dat moet 80 procent zijn in 2016. Een aantal mensen kan niet zonder hulp aan de slag. In deze kabinetsperiode worden 200 000 mensen extra
aan een baan geholpen. Veel van die mensen zijn al lang werkloos en staan
ver van de arbeidsmarkt.
 Het kabinet zal zich ten eerste inzetten om de beschikbare arbeidsreserves
maximaal aan te spreken. Ten tweede is het nodig om het aanpassingsvermogen
van onze arbeidsmarkt te vergroten door het vinden van een nieuw evenwicht
tussen flexibiliteit en zekerheid. En ten derde zal het kabinet investeren
in de inzetbaarheid van werknemers. Meer en betere opleidingskansen maken
mensen weerbaar, ook op de arbeidsmarkt van morgen. Meer mensen aan het werk
is echter niet alleen nodig om economische redenen, maar ook voor de kwaliteit
van een samenleving waarin fatsoen en respect voor elkaar voorop staan.
 
 Het kabinet heeft met de gemeenten afgesproken dat die de komende jaren
100 000 mensen aan een baan helpen: 75 000 mensen in de bijstand
en 25 000 mensen die nu nog zonder uitkering thuis zitten. Ook met de
sociale partners zijn afspraken gemaakt om de doelstelling te halen.
 
 De werkloosheid daalt in 2008 verder en komt naar verwachting uit op 311 000
personen. De economische groei voor volgend jaar wordt geraamd op 2½
procent.
 Maatregelen:
 Om de arbeidsparticipatie te verhogen, verschuift het kabinet de lasten
van arbeid naar consumptie. De WW-premie voor werknemers wordt volgend jaar
verlaagd van 3,85 naar 3,5 procent. In 2009 wordt de premie verder verlaagd
tot nul. Tegelijkertijd gaat het hoge BTW-tarief dan van 19 naar 20 procent.
 Naast de gemeenten krijgt het UWV meer mogelijkheden om langdurig werklozen
met loonkostensubsidies aan het werk te helpen. De subsidie bedraagt maximaal
50 procent van het wettelijk minimumloon. Dit moet ertoe bijdragen dat in
totaal 100 000 mensen extra aan het werk komen.
 Onderdeel daarvan zijn 10 000 banen met loonkostensubsidie om mensen
van wie de WAO-, WAZ-, of Wajonguitkering op grond van de herbeoordelingsoperatie
geheel of gedeeltelijk is beëindigd aan de slag te helpen (brugbanen).
Zij kunnen voor maximaal één jaar ervaring opdoen bij een werkgever.
 Mensen die ver van de arbeidsmarkt staan, kunnen straks aan de slag met
behoud van uitkering. Dat mag maximaal twee jaar. Zij krijgen in beginsel
wel één dag in de week scholing. Ook kunnen ze een bonus krijgen
zodat ze er ook financieel op vooruit gaan. Deze mogelijkheden zijn ook beschikbaar
voor de problematiek in de sectoren zorg en onderwijs.
 Jongeren onder de 27 krijgen in principe geen bijstand meer: zij moeten
werken of naar school. Zij krijgen nog wel een (soberder) financiële
ondersteuning in combinatie met een leer-werkplicht. 
 Alleenstaande ouders in de bijstand met kinderen tot 5 jaar hoeven niet
meer te solliciteren. Wel krijgen ze een scholingsplicht.
 Het kabinet trekt voor 2008 25 miljoen euro extra uit voor de sociale
werkvoorziening. Het kabinet bezint zich op de vraag hoe de sociale werkvoorziening
zo kan worden ingericht dat mensen met een handicap die kunnen werken meer
kunnen deelnemen aan de samenleving.
 Werkzoekenden krijgen makkelijker een certificaat voor de kennis en ervaring
die ze in de praktijk opgedaan hebben. Zo kunnen ze bij sollicitaties beter
hun vaardigheden tonen.
 Het kabinet wil een vereenvoudiging van het ontslagrecht. Daarbij wordt
onder meer gedacht aan het maximeren van de ontslagvergoeding. Tegelijkertijd
zouden meer mensen dan nu daarvoor in aanmerking moeten komen. Parallel daaraan
zou er een wederzijdse plicht tot scholing moeten komen, evenals meer bescherming
voor flexwerkers.
 Deze kabinetsperiode wordt gewerkt aan een betere samenwerking tussen
de uitvoerders in de sociale zekerheid, zodat werkzoekenden en werkgevers
met vacatures sneller worden geholpen.
 Vrouwelijke zelfstandigen krijgen het recht op een publieke zwangerschaps-
en bevallingsvoorziening gedurende zestien weken. De uitkering wordt gebaseerd
op het inkomen van het voorgaande jaar met een maximum van 100 procent van
het wettelijk minimumloon.
 Kerngetallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2004
 
 
 2005
 
 
 2006
 
 
 2007
 
 
 2008
 
 
 
 
 
 
 Aantal Bijstandgerechtigden (x 1000)
 
 338
 336
 317
 292
 276
 
 
 
 Werkende ouderen (percentage van
de bevolking 55–64 jaar)
 
 39,2
 39,7
 41,7
 42,0
 43,0
 
 
 
 Aantal uitkeringen in WAO/WIA (x 1000)
 
 766
 703
 658
 629
 604
 
 
 
 Werkloosheid (x 1000)
 
 479
 483
 413
 340
 311 
 
 
 
 Aantal uitkeringsjaren WW (x 1000)
 
 266
 277
 237
 184
 145
 
 
 
 
 Emancipatie
 Emancipatie betekent: gelijke kansen, vrijheden en verantwoordelijkheden
voor iedereen in onze samenleving. Voor vrouwen en mannen, hetero en homo.
Emancipatie is dan ook nog niet af.
 De Emancipatienota die kort na Prinsjesdag verschijnt, beschrijft een
nieuwe rijksbrede impuls, met gewenste streefwaarden, waarin wordt ook de
rol van de rijksoverheid wordt uitgewerkt. Het kabinet wil medeoverheden en
het bedrijfsleven uitnodigen om ook concrete streefwaarden te formuleren.
Met sociale partners en gemeenten maakt het kabinet afspraken om maatschappelijke
participatie en arbeidsparticipatie van vrouwen te vergroten.
 Kort na Prinsjesdag ontvangt de Tweede Kamer ook een nota over het homo-emancipatiebeleid.
Te vaak nog worden homo’s slachtoffer van discriminatie en geweld. In
het homo-emancipatiebeleid zal de boodschap worden uitgedragen dat homoseksualiteit
gewoon is en dat respect voor verschil een basiswaarde is in onze samenleving.
 Maatregelen
 Het kabinet werkt aan een meerjarenprogramma dat aandacht schenkt aan
thema’s als veiligheid, onderwijs, arbeid, zorg, sport, de multiculturele
samenleving en internationaal beleid.
 Er komt een programma ‘Sportiviteit en respect’, met aandacht
voor gedragscodes, homo-emancipatie en de bestrijding van geweld, discriminatie
en racisme op en rond het veld.
 Iedereen een voldoende opleidingsniveau om te participeren
op de arbeidsmarkt en in de samenleving
 Het kabinet gelooft in de kracht van goed onderwijs. Voor de economie
van morgen, voor de samenleving van morgen maar vooral voor (jonge) mensen
zelf, voor hun persoonlijke vorming en ontwikkeling. Kortom: goed onderwijs
draagt bij aan een betere maatschappij. Om dit te realiseren, treft het kabinet
een aantal maatregelen en wil daarbij een heldere lijn bieden voor het besturen
van het onderwijs.
 Maatregelen voor een goed bestuur
 De leraren in het onderwijs krijgen meer ruimte en verantwoordelijkheden. 
 De overheid formuleert heldere normen voor de onderwijsresultaten en andere
aspecten die de onderwijskwaliteit bepalen.
 Instellingen stellen de kwaliteit van hun onderwijs ter discussie in een
dialoog met belanghebbenden en verstrekken heldere informatie over de onderwijsresultaten.
 De overheid zorgt voor effectief toezicht op de onderwijskwaliteit, dat
is gebaseerd op verdiend vertrouwen.
 Maatregelen op het gebied van kinderopvang en Voor- en
Vroegschoolse Educatie (VVE)
 De regels voor de kinderopvang, peuterspeelzalen en VVE worden geharmoniseerd.
Het rijk en de gemeenten zullen hierin gezamenlijk optrekken. Verder zet het
kabinet samen met de vier grote steden en een aantal plattelandsgemeenten
(zoals in Oost-Groningen) acties op om zoveel mogelijk kinderen met een taalachterstand
op het gewenste taalniveau te krijgen.
 Het kabinet wil dat in 2011 een groter deel van het pedagogische personeel
een opleiding op hbo-niveau heeft. Opleidingen en praktijk moeten beter op
elkaar aansluiten.
 In verschillende regio’s overtreft de groeiende vraag naar buitenschoolse
opvang (bso) het aanbod. Het kabinet komt rond Prinsjesdag met concrete voorstellen
om dit probleem aan te pakken.
 Maatregelen op het gebied van primair onderwijs
 Kinderen moeten beter worden in taal en rekenen. Taalachterstanden bij
driejarige kinderen worden weggewerkt met VVE. Samen met de sector bepaalt
het ministerie van OCW voor taal en rekenen duidelijker wat leerlingen aan
het eind van het basisonderwijs moeten kennen en kunnen.
 Het kabinet past de bekostiging van scholen aan (de gewichtenregeling),
zodat scholen met een opeenstapeling van problemen of met specifieke plattelandsproblematiek
onderwijsachterstanden beter kunnen bestrijden.
 Scholen krijgen mogelijkheden om hun leerlingen een rijke leeromgeving
te bieden. Ook door ‘brede scholen’ nemen de ontwikkelingsmogelijkheden
van kinderen toe. Partners uit de sport, cultuur, de welzijnsector en/of de
kinderopvang werken hierbij samen. Het aantal combinatiefuncties in onderwijs,
buitenschoolse opvang, cultuur en sport wordt uitgebreid tot 2 500 fte.
 Voor iedere zorgleerling komt een passend onderwijstraject, gericht op
een zo hoog mogelijk leerrendement.
 Te veel scholen zijn overwegend ‘zwart’ of ‘wit’.
Dat kan niet. Zo bevordert de school tweedeling in plaats van integratie.
En wat op school begint, zet zich later door in de maatschappij. Daarom streeft
het kabinet naar zoveel mogelijk gemengde scholen in gemengde
wijken. In de vier grootste gemeenten en een aantal andere gemeenten gaat
een proef van start om na te gaan welke maatregelen het meest effectief zijn.
 Maatregelen op het gebied van voortgezet onderwijs
 De inhoudelijke kwaliteit van het voortgezet onderwijs wordt versterkt
door professionalisering van docenten en verankering van basiskennis en -vaardigheden
in het leerplan.
 De maatschappelijke stage biedt jongeren de gelegenheid om tijdens hun
middelbare schooltijd kennis te maken met en bij te dragen aan de samenleving.
Ze worden gestimuleerd om zich als actieve burgers op te stellen en verantwoordelijkheid
te nemen voor de samenleving.
 De ruimte voor praktijkgericht onderwijs, voor leerlingen die ‘met
hun handen leren’, wordt met kracht verder uitgebouwd. Samen met scholen,
bedrijfsleven en gemeenten zet het kabinet in op maatwerk en voldoende opleidingskansen
voor jongeren die al werken. De Adviesgroep VMBO komt eind dit jaar met concrete
aanbevelingen.
 Vanaf schooljaar 2008/2009 zal gestart worden met de invoering van de
gratis schoolboeken. Daarmee worden de schoolkosten voor de ouders verlaagd.
Bovendien komt er zo een eind aan het verschijnsel dat kinderen zonder schoolboeken
op school komen, doordat hun ouders geen schoolboeken aanschaffen.
 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie (BVE)
 Het kabinet neemt maatregelen om de deelname van volwassenen aan het onderwijs
te verhogen. Hetzelfde geldt voor het verlagen van de laaggeletterdheid.
 Meer kwaliteit en maatwerk door onder meer invoering van competentiegericht
beroepsonderwijs, het op orde hebben van de onderwijstijd en examering en
bevordering van leven lang leren.
 Stimuleren van het beroepsonderwijs dat meebeweegt met de arbeidsmarkt
door een intensievere begeleiding van deelnemers, samenwerking tussen onderwijsinstellingen
en bedrijven, en meer en betere beroepspraktijkvormingsplaatsen.
 Voortdurende aandacht voor innovatie, onder andere door de invoering van
competentiegericht leren, kennisuitwisseling tussen onderwijsinstellingen
en bedrijven, en het bevorderen van ondernemerschap.
 Stop de schooluitval
 De schooluitval moet worden gehalveerd: van 71 000 in 2002 tot 35 000
in 2012. Daarom versterkt het kabinet in 2008 de ‘Aanval op de uitval’,
samen met ouders, scholen, bedrijfsleven (voor stages en leer/werkplekken),
maatschappelijk werk, jeugdzorg, gemeenten en politie. Er worden prestatieconvenanten
gesloten met gemeenten en scholen. In samenwerking met het bedrijfsleven
wordt de loopbaanoriëntatie en -begeleiding voor leerlingen verbeterd.
 Werken in het onderwijs
 Vanaf 2010 dreigt er door de vergrijzing een fors tekort aan leraren,
vooral in het voortgezet onderwijs (3 300 leraren in 2011). In het primair
onderwijs zal (zonder maatregelen) het tekort aan schoolleiders oplopen tot
500 in 2011 (op dit moment zijn er 150 vacatures). Bij de uitwerking van deze
plannen zal het advies van de Commissie Leraren, onder leiding van de heer
Rinnooy Kan, een belangrijke rol spelen.
 Inkomenszekerheid waarborgen voor iedereen
 Inkomensbeleid
 Het kabinet streeft naar een evenwichtig koopkrachtbeleid. Voor de hele
kabinetsperiode voorspelt het Centraal Planbureau (CPB) voor iedereen een
duidelijke koopkrachtverbetering. In 2008 zien een aantal groepen hun koopkracht
echter nog licht dalen. Dat komt onder andere door de hogere inflatie (die
komt in 2008 uit op een verwachte 2 procent), stijgende zorguitgaven en een
aantal milieumaatregelen. Het kabinet heeft zich ingespannen om de inkomensachteruitgang
gelijkmatig te verdelen en te beperken. Vooral minima, ouderen en mensen met
kinderen worden zo veel mogelijk ontzien.
 Maatregelen:
 De kinderkorting wordt omgezet in een kindertoeslag (kindgebonden budget). Dit lost het probleem op
dat lagere inkomens het bedrag soms mislopen omdat zij geen of onvoldoende
belasting betalen. In 2008 is dit een inkomensafhankelijke tegemoetkoming
per huishouden; vanaf 2009 is dit een tegemoetkoming per kind.
 De aanvullende combinatiekorting en de arbeidskorting worden verhoogd.
 Pensioenpremies voor een inkomen van boven de 185 000 euro kunnen
vanaf 2009 niet meer worden afgetrokken.
 De fiscale bijtelling van leaseauto’s wordt in 2009 verhoogd van
22 naar 25 procent.
 Het eigenwoningforfait voor huizen boven de 1 miljoen euro wordt verhoogd
(2,35 procent over het meerdere).
 De buitengewone uitgavenregeling (voor bijzondere ziektekosten) in de
belastingaangifte wordt versoberd. De nominale ziektekostenpremie en de inkomensafhankelijke
bijdrage kunnen niet langer worden opgevoerd als aftrekpost. Gelijktijdig
wordt het makkelijker om ervoor in aanmerking te komen.
 Het kabinet neemt een aantal milieumaatregelen die invloed hebben op dekoopkracht. Zo wordt de accijns op diesel, rode diesel en LPG verhoogd.
Vliegen wordt zwaarder belast en de aanschafbelasting voor milieuvervuilende
auto’s gaat omhoog.
 De accijns op alcohol en tabak wordt verhoogd.
 Standaardkoopkrachtbeeld 2008 – koopkrachtmutatie
2008
 
 
 
 
 
 
 
 Actieven:
 
 
 
 
 
 Alleenverdiener met kinderen
 
 
 
 
 Modaal
 –¼
 
 
 2x modaal
 –¼
 
 
 
 Tweeverdieners
 
 
 
 
 Modaal + ½x modaal met kinderen
 –¼ 
 
 
 2x modaal + ½x modaal met kinderen
 0 
 
 
 Modaal + modaal zonder kinderen
 –¼
 
 
 2x modaal + modaal zonder kinderen
 0
 
 
 
 Alleenstaande
 
 
 
 
 Minimumloon
 ¼
 
 
 Modaal
 –¼
 
 
 2x modaal
 0 
 
 
 
 Alleenstaande ouder
 
 
 
 
 Minimumloon
 6 
 
 
 Modaal
 –¼
 
 
 
 Inactieven:
 
 
 
 
 
 Sociale minima
 
 
 
 
 Paar met kinderen
 0 
 
 
 Alleenstaande
 0
 
 
 Alleenstaande ouder
 ¼ 
 
 
 
 AOW (alleenstaand)
 
 
 
 
 (alleen) AOW
 ¼ 
 
 
 AOW +10 000
 0 
 
 
 
 AOW (paar)
 
 
 
 
 (alleen) AOW
 0 
 
 
 AOW +10 000
 0
 
 
 
 
 Armoedebestrijding
 Het kabinet probeert op nationaal niveau de voorwaarden te scheppen voor
een gunstige koopkrachtontwikkeling. De bestrijding van armoede en schulden
moet zo veel mogelijk op lokaal niveau gebeuren. Het kabinet maakt daarover
afspraken met gemeenten. Een van de doelstellingen van dit kabinet is de kwaliteit
en effectiviteit van de schuldhulpverlening te vergroten. Ook krijgen gemeenten
meer ruimte en meer geld voor gericht armoedebeleid.
 Maatregelen:
 Gezinnen met een laag inkomen krijgen van hun gemeente meer hulp in de
vorm van voorzieningen, bij voorkeur in natura. Het gaat vooral om de kosten
van schoolgaande kinderen.
 Gemeenten krijgen meer vrijheid om gezinnen die al heel lang een laag
inkomen hebben een extraatje te geven.
 Het kabinet stelt extra geld beschikbaar om de wachtlijsten voor schuldhulpverlening
tot een minimum te beperken. Voor deze en de twee bovenstaande maatregelen
is in 2008 via het gemeentefonds 5 miljoen euro beschikbaar.
 Regelingen voor inkomensondersteuning worden vaak niet optimaal gebruikt.
Het ministerie gaat met gemeenten meer bekendheid geven aan die regelingen.
 Naar 40 krachtwijken
 Veertig wijken worden binnen acht tot tien jaar weer omgevormd tot vitale
woon-, werk en leefomgevingen. Uitgangspunt van de wijkaanpak is om problemen
aan te pakken met wijkbewoners en lokale professionals. Samen met hen stellen
gemeenten plannen op. Hierin geven de partijen aan wat de belangrijkste doelen
en beoogde resultaten zijn voor de komende jaren op het terrein van wonen,
werken, leren en opgroeien, integreren en veiligheid. De gemeenten kiezen
per wijk welke thema’s en onderwerpen prioriteit hebben.
 
 De wijkaanpak vergt een hernieuwd partnerschap tussen Rijk en steden.
Steden, maatschappelijke partners en bewoners nemen het voortouw. Het Rijk
heeft haar eigen verantwoordelijkheid: als schepper van randvoorwaarden, als
inspirator en aanjager, maar ook als kritische gesprekspartner. Waar nodig
zal het Rijk beleid of regelgeving aanpassen om de gewenste veranderingen
te realiseren. 
 Maatregelen
 Met woningcorporaties worden afspraken gemaakt over voldoende, gevarieerde
en kwalitatief goede woningen.
 Wijkvoorzieningen worden op peil gebracht: wijkservicepunten voor wonen,
zorg en ontmoeting, brede scholen en Centra voor Jeugd en Gezin (CJG), mogelijkheden
voor sport, recreatie en cultuurbeoefening.
 Taalcursussen en opvoedingsondersteuning worden actief aangeboden om achterstanden
in te halen en integratie te bevorderen.
 Werkgelegenheid en ondernemerschap in de wijken worden onder meer door
microkredieten voor startende ondernemers gestimuleerd.
 Er komen deze kabinetsperiode 500 wijkagenten bij.
 Integratie en inburgering
 Integratie moet van twee kanten komen. Migranten hebben een eigen verantwoordelijkheid.
Tegelijkertijd moeten instellingen en bedrijven bereid zijn competente personen
mee te laten doen, ongeacht etnische, culturele of levensbeschouwelijke achtergrond,
en hun dienstverlening daar waar nodig af te stemmen op de gegroeide diversiteit.
 De kwaliteit en het rendement van de huidige inburgeringstrajecten schieten
tekort. De komende jaren moet dat aanzienlijk verbeteren. De beste garantie
voor inburgering is werk of maatschappelijke participatie. Het ‘Deltaplan
Inburgering’ geeft daaraan concrete uitwerking. Voor de uitvoering van
het Deltaplan Inburgering is deze kabinetsperiode 460 miljoen euro beschikbaar.
In 2008 gaat het om 50 miljoen euro.
 Maatregelen
 De uitvoeringspraktijk van de inburgering wordt verbeterd en geëvalueerd.
De cursussen worden beter afgestemd op de inburgeraars: de intake wordt verbeterd,
examenniveaus gedifferentieerd, er komen duale trajecten, persoonsgebonden
budgetten en medewerkers worden verder geprofessionaliseerd.
 Racisme wordt bestreden. In 2008 wordt een wettelijke regeling ingevoerd
voor een landelijk netwerk van anti-discriminatievoorzieningen, inclusief
een publiekscampagne.
 Niet-westerse vrouwen moet meer betrokken worden bij de maatschappij,
onder andere door het stimuleren van de participatie van vrouwen in vrijwilligerswerk
en door microkredieten voor startende vrouwelijke ondernemers.
 Op lokaal niveau worden kennismakings- en ontmoetingsactiviteiten gestimuleerd.
 Er komt een meerjarig actieprogramma gericht op preventie, ter voorkoming van polarisatie en radicalisering. Er komen cursussen voor bestuurders,
docenten, jongerenwerkers en imams. In samenwerking met gemeenten worden de-radicaliseringsprojecten
opgesteld.
 Wonen
 Het kabinet wil een bijdrage leveren aan verkleining van de spanning op
de woningmarkt. Woonwensen en het beschikbare aanbod worden beter op elkaar
afgestemd. Vooral bestaande woningen moeten energiezuiniger worden. Voor starters
moet het makkelijker worden een huis te kopen.
 In het Actieplan Nieuwbouw zal het kabinet aangegeven hoe de nieuwbouw
van woningen omhoog moet, zowel voor de periode waarin de lopende woningbouwafspraken
van kracht zijn als voor de periode daarna.
 Maatregelen
 De huurstijging wordt gekoppeld aan de inflatie. De bezuiniging op de
huurtoeslag die 1 juli jongstleden is ingegaan, wordt teruggedraaid.
 Het kabinet wil afspraken maken met betrokken partijen over een betere
energieprestatie van bestaande woningen. Zo kunnen ook de woonlasten omlaag.
 De Wet Bevordering Eigenwoningbezit is aangepast om starters meer kansen
te geven een woning te kopen. Het verstrekken van startersleningen door gemeenten
wordt gestimuleerd. Tussenvormen tussen huur en koop worden gestandaardiseerd.
 Goede, toegankelijke en betaalbare zorg
 Na de invoering van het nieuwe zorgstelsel is het nu tijd om meer aandacht
aan de inhoudelijke kant van de zorg te besteden. De komende jaren geeft het
kabinet prioriteit aan kwalitatief goede zorg, innovatie en preventie.
 
 Ruimte voor eigen verantwoordelijkheid en solidariteit zijn en blijven
kernbegrippen in de gezondheidszorg. Momenteel kampt de zorg met flink stijgende
uitgaven. Dat is de reden dat het kabinet ook de komende vier jaar blijft
investeren in de zorg, terwijl tevens maatregelen worden genomen om de kosten
in de hand te houden. Wil de zorg voor de burgers betaalbaar blijven, dan
is het cruciaal dat de premieontwikkeling beheerst blijft.
 Curatieve zorg
 Het bekostigingssysteem van ziekenhuizen (de diagnosebehandelcombinaties,
DBC) wordt in 2008 vereenvoudigd en verbeterd, zodat ziekenhuizen worden betaald
voor geleverde zorg. Zo kunnen ziekenhuizen over een toenemend deel van de
zorg vrije prijsafspraken maken met zorgverzekeraars. In 2008 gaat het om
20 procent van de behandelingen.
 Ziekenhuizen beslissen vanaf 1 januari 2008 zelf over investeringen in
gebouwen, maar dragen daarvoor ook zelf de risico’s. Ook verdwijnt de
bureaucratie rond bouwvergunningen en subsidieaanvragen.
 Het basispakket van de zorgverzekering wordt per 1 januari 2008 uitgebreid
met de anticonceptiepil en de tandartskosten van 18- tot 22-jarigen. De no-claim
wordt per 1 januari 2008 afgeschaft en vervangen door de invoering van een
eigen risico van 150 euro. Kortdurende curatieve GGZ-hulp verdwijnt uit de
AWBZ en gaat vallen onder de Zorgverzekeringswet (Zvw). Voor de psychotherapeutische
behandelingen blijft in 2008 de eigen bijdrage gehandhaafd. Van eerstelijns
psychologische zorg worden per 1 januari acht zittingen vergoed. Per keer
komt er een eigen bijdrage van 10 euro.
 Langdurige zorg
 Om de almaar stijgende kosten in de hand te houden, worden vanaf 2008
maatregelen in de AWBZ genomen. Zo moet de forse groei van de aanspraak op
Ondersteunende Begeleiding (OB) worden ingeperkt. Verder worden er maatregelen
genomen voor het verbeteren van de huidige AWBZ. Voor meer invloed van de
cliënt op de eigen zorg komt er in de langdurige zorg bekostiging op
grond van zorgzwaarte, de zogenoemde zorgzwaartepakketten. Per saldo stijgen
de uitgaven aan langdurige zorg deze kabinetsperiode fors.
 De indicatiestelling wordt verbeterd. Er lopen momenteel al enkele proefprojecten
waarbij de huisarts of de wijkverpleegkundige het werk doet van het Indicatieorgaan.
Tevens wordt gewerkt aan een glasheldere AWBZ-polis met éénduidige
voorwaarden, die kunnen rekenen op maatschappelijk draagvlak.
 Kwaliteit
 Er komt een stimuleringsregeling om het aantal plaatsen voor kleinschalig
wonen uit te breiden, te beginnen met 1 500 plaatsen in 2008.
 Zorginstellingen krijgen financiële ruimte om 5 000 tot 6 000
extra medewerkers aan te trekken. Dit onder de voorwaarde dat er meer uren
aan directe zorgverlening worden besteed, zodat de kwaliteit van zorgverlening
ook echt omhoog kan.
 Er zal worden geïnvesteerd in verbetering en (financiële) versterking
van de palliatieve zorg, zowel in de opleiding als in de zorgverlening in
verpleeghuizen, hospices en thuis. Ondersteuning van vrijwilligers is van
belang. Het gaat om 10 miljoen euro structureel.
 Er komt structureel 11,5 miljoen euro extra voor belangenorganisaties
van patiënten, gehandicapten en ouderen (pgo-organisaties).
 Veiligheid
 In alle ziekenhuizen wordt in 2008 een systeem ingevoerd dat de veiligheid
van de patiënt moet garanderen. Het gaat daarbij in het bijzonder om
het melden en analyseren van incidenten door de mensen op de werkvloer en
een structurele risicoanalyse.
 Met de ziekenhuizen is afgesproken dat uiterlijk in 2011 het aantal vermijdbare
fouten en het aantal vermijdbare doden met de helft is teruggebracht ten opzichte
van 2006. Dat betekent concreet een vermindering van 15 000 gevallen
van vermijdbare schade per jaar.
 Innovatie
 In 2008 wordt een programma gestart om met snellere innovatie met minder
mensen betere zorg te leveren. In een innovatieplatform voor de zorg werkt
de overheid samen met het bedrijfsleven, de wetenschap, kennisinstituten en
zorgaanbieders.
 Komend jaar worden de voorbereidingen afgerond voor de invoering van het
landelijke elektronische patiëntendossier (EPD), dat in 2009 zijn beslag
moet krijgen. Medio 2008 zullen alle huisartsenposten en de helft tot driekwart
van de apotheken zijn aangesloten op het landelijke informatiesysteem.
 Werken in de zorg
 In het najaar publiceert het kabinet een arbeidsmarktbrief. Daarin komt
het kabinet met aanvullende maatregelen voor de zorgsector. Zo komen er, in
overleg met de sector, maatregelen om vooral jongeren, allochtonen, werklozen
en herintreders te werven voor de zorg.
 Nog dit jaar wordt begonnen met een aantal proefprojecten om lager opgeleiden
te werven voor een baan in de zorg. Doorvoor wordt 1 miljoen euro uitgetrokken.
 Preventie
 Om gezondheidsschade bij werknemers in de horeca te vermijden, zal per
1 juli 2008 het roken in de horeca zijn verboden. Ook de gehele sportsector
wordt rookvrij. De bestaande wet- en regelgeving wordt beter gehandhaafd als
het gaat om de verkoop en het gebruik van alcohol en tabak.
 De leeftijd waarop een griepprik wordt verstrekt, gaat van 65 naar 60
jaar.
 Er lopen experimenten met ‘bewegen op recept’ en ‘stoppen
met roken’. Wanneer deze initiatieven bewezen effectief blijken te zijn,
kan in de voorjaarsbesluitvorming bezien worden of ze opgenomen zouden kunnen
worden in het basispakket van de zorgverzekeraars.
 In 2008 wil het kabinet bij het parlement de Wet publieke gezondheid indienen.
 Sport
 Door het aanstellen van professionals worden 3 000 sportverenigingen
versterkt met het oog op hun maatschappelijke functie in de wijk. De impuls
komt in 2008 ten goede aan 31 grote en middelgrote steden (G31), met voorrang
voor de 40 krachtwijken.
 Voor het sportbeleid heeft het kabinet structureel 10 miljoen euro extra
beschikbaar. 
 Pijler 5 Veiligheid, stabiliteit en respect
 
 Veiligheid, stabiliteit en respect kenmerken de samenleving
die dit kabinet voor ogen staat. Een samenleving waarin mensen zich veilig,
vertrouwd en onderling verbonden weten. Wezenlijk hiervoor is het vertrouwen
van het publiek in de rechtsstaat, in overheidsinstituties en bestuur. Dat
vertrouwen is niet vanzelfsprekend; het vergt voortdurend aandacht en onderhoud.
 
  
 In samenspraak met de burger en in antwoord op veranderende behoeften
investeert het kabinet daarom in:
 1. Aanpak van agressie, geweld, diefstal en criminaliteit.
 2. Aanpak van overlast en verloedering.
 3. Aanpak van georganiseerde misdaad, fraude en cybercrime.
 4. Effectieve organisatie van de veiligheidsketen.
 5. Nationale veiligheid.
 6. Versterking veiligheidsregio, crisisbeheersing en rampenbestrijding.
 7. Internationale agenda.
 Aanpak van agressie, geweld, diefstal en criminaliteit
 Project Veiligheid begint bij Voorkomen
 Het project Veiligheid begint bij Voorkomen (VbbV) beoogt in 4 jaar tijd
de criminaliteit met 25 procent te verminderen ten opzichte van 2002. Dat
vergt een combinatie van preventieve, strafrechtelijke en bestuurlijke maatregelen
en dus een integrale aanpak door OM, politie en bestuur. Om de veiligheidsketen
te versterken komen er extra middelen beschikbaar.
 Criminaliteit en onveiligheid in het bedrijfsleven
 Overheid en bedrijfsleven hebben al afspraken gemaakt over de aanpak van
criminaliteit van werknemers. Daarbij ligt sterke nadruk op preventie maar
ook op het verschaffen van duidelijkheid over situaties waarin politie en
justitie aan zet zijn. Het actieplan Veilig ondernemen III zet onder andere
in op veiligheid in de bouwsector en de horeca en op een nieuw convenant winkelcriminaliteit.
 Huiselijk geweld
 Veel geweld in Nederland doet zich voor in de vorm van huiselijk geweld.
De Wet tijdelijk huisverbod is bedoeld om dat te reduceren. Daders van huiselijk
geweld kunnen direct uit huis worden geplaatst waarna het strafrechtelijk
onderzoek start. Inmiddels zijn er resultaten van enkele pilots waarbij tientallen plegers van huiselijk geweld tijdelijk
geen toegang krijgen tot de woning. Het kabinet wil huiselijk geweld verder
terugdringen door bij beroepsgroepen het belang van informatie-uitwisseling
opnieuw onder de aandacht te brengen en preventie- en behandelprogramma’s
te (laten) ontwikkelen.
 Geweld tegen werknemers
 Regelmatig hebben werknemers met een publieke taak in hun werk te maken
met agressie en geweld. Dit is onacceptabel. Deze mensen moeten hun taken
veilig kunnen uitvoeren en verdienen daarbij respect. Het kabinet wil hiervoor
zorgen met het programma ‘Een veilige publieke taak’. Dat omvat
zowel maatregelen om de groep die agressief en gewelddadig gedrag vertoont
te verkleinen, als maatregelen die een effectief (overheids)optreden tegen
de daders van agressie en geweld bevorderen. Het gaat daarbij onder meer om
het stellen van duidelijke grenzen, het wegnemen van voordeel dat uit agressie
of geweld is ontstaan, het registreren van de dader van agressie of geweld
en het geven van een duidelijke reactie of sanctie vanuit de overheid.
 Eergerelateerd geweld
 Eergerelateerd geweld wordt bestreden door potentiële slachtoffers
weerbaarder te maken. Etnische organisaties voeren daarvoor een meerjarig
programma uit.
 Aanpak jeugdcriminaliteit
 Voor risicojongeren onder de twaalf jaar komt er een screeningsmethodiek.
Voor jongeren onder de twaalf jaar die een delict hebben gepleegd komt er
een verbeterde politieregistratie. Extra aandacht gaat uit naar criminaliteit
van jeugdgroepen. Zo komt er in 2008 een landelijk onderzoek naar criminaliteit
en overlast van jeugdgroepen. Voor alle jeugdigen die in aanraking komen met
justitie komt er een specifiek diagnose-instrumentarium en er zullen alleen
nog programma’s toegepast worden die de toets van de Erkenningcommissie
Gedragsinterventies Justitie doorstaan hebben. Jongeren met een relatief hoog
recidiverisico komen in aanmerking voor een intensief traject met een of meer
(gedrags)programma’s, zonodig met speciale begeleiding en toezicht.
Om de re-integratie te bevorderen, komen er extra investeringen in nazorg.
Justitiële jeugdinrichtingen gaan werken met hoger gekwalificeerd personeel
en een intensievere aanpak.
 
 Voor jongeren zonder zicht op opleiding of baan, die dreigen af te glijden,
wil het kabinet perspectief bieden door de invoering van campussen in 2011
die gericht zijn op scholing en arbeidstoeleiding. Daarnaast is het zaak jongeren
die dreigen af te glijden vroegtijdig bij te sturen. Het is daarom logisch
preventieactiviteiten te verbindenmet projecten als Aanval op
de schooluitval en Alle kansen voor kinderen, die primair vallen onder de
bewindslieden van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, respectievelijk voor Jeugd
en Gezin.
 Verbeteren kwaliteit jeugdstrafrechtketen
 De verbetering van de strafrechtelijke PIJ (Plaatsing in een Inrichting
voor Jeugdigen) loopt in 2008 door, in samenhang met een kwaliteitsverbetering
voor de overige taken van de justitiële jeugdinrichtingen. Dat programma
versterkt de ketenbenadering en beschouwt het verblijf in een justitiële
jeugdinrichting als één fase in een langer traject onder regie
van de Raad voor de Kinderbescherming. Om de uitvoering op een hoger peil
te brengen en de effectiviteit te versterken komen er kleinere groepen, meer
deskundigheid en betere benutting van wetenschappelijke kennis over effectieve
interventies. Het aantal plaatsen in de jeugdinrichtingen wordt uitgebreid
met 172 in 2008, 127 in 2009 en daarna jaarlijks 146 tot en met 2012.
 Terugdringen recidive
 Het is de bedoeling dat de recidive van ex-gedetineerden met (ten minste)
10 procentpunten terugloopt (naar maximaal 60–65 procent). Hiertoe komen
er extra investeringen in een stevige aanpak van de grote groep criminele
verslaafden; waar nodig krijgen die zorg en behandeling aangeboden. In samenwerking
tussen justitie, gemeenten en zorginstellingen krijgt ook de nazorg voor gedetineerden
prioriteit. De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) verzorgt daarbij
de informatievoorziening over de justitiabelen. Verder komt er intensiever
reclasseringstoezicht op de naleving van voorwaarden, zoals die bijvoorbeeld
verbonden worden aan de voorwaardelijke invrijheidstelling.
 
 De modernisering van het gevangeniswezen krijgt in 2008 stapsgewijs verder
vorm. Zo werkt vanaf 1 januari 2008 DJI alleen nog met erkend effectieve
gedragsinterventies. Verlof voor een gedetineerde wordt gekoppeld aan diens
individuele voorbereiding om in de vrije maatschappij terug te keren. Verder
is het streven om zoveel mogelijk gedetineerden zinvolle arbeid te laten verrichten,
waarbij overigens de kosten de baten niet mogen overstijgen. Een proef moet
in 2008 uitwijzen welke groepen gedetineerden hiervoor het meest in aanmerking
komen. Hetzelfde geldt voor het aanbieden van onderwijs. Verder komt er een
onderzoek hoe het gebruik van de meerpersoonscel te vergroten.
 Aanpak van overlast en verloedering
 Fysieke verloedering en ernstige sociale overlast moeten in 2010 een kwart
lager liggen dan in 2002. Om dat te bereiken komt er de kabinetsbrede aanpak ‘Maatregelen
overlast en verloedering’. Het kabinet ondersteunt hiermee gemeenten
in hun aanpak van problemen met hangjongeren, drugsverslaafden,
dak- en thuislozen, uitgaansoverlast, woonoverlast en verloedering door graffiti
en vernieling.
 Aanpak overmatig alcoholgebruik door jongeren
 Alcoholgebruik is samen met drugsgebruik dé aanjager van geweld,
zeker in het uitgaansleven. De verkrijgbaarheid van alcohol – vooral
voor jongeren – kan worden beperkt. Strenger toezicht op het verbod
op verkoop aan minderjarigen is noodzakelijk. Er komen enkele proefprojecten
waarin gemeenten de leeftijdsgrenzen intensief controleren. Gemeenten mogen
op basis van eigen afwegingen de leeftijdsgrens voor de verkoop van alcohol
verhogen van 16 naar 18 jaar. Het is de bedoeling dat zij op termijn ook de
leeftijdsgrens mogen verhogen voor het bezit van alcohol.
 Heroïneverslaafden
 De zorg voor heroïneverslaafden in steden wordt ook na 2007 voortgezet.
Hiervoor zijn extra middelen beschikbaar die worden ingezet voor de continuering
van de financiering van de heroïnebehandeling op medisch voorschrift.
Het gaat om tien miljoen euro structureel.
 Aanpak georganiseerde misdaad, fraude, cybercrime
 Waar de afgelopen tijd de nadruk lag op criminaliteit die zichtbaar is,
zoals geweld en diefstal, zullen de komende jaren andere vormen van criminaliteit
meer aandacht krijgen zoals georganiseerde misdaad, financieel-economische
criminaliteit en criminaliteit via moderne technieken. Een grote rol is weggelegd
voor preventieve maatregelen om burgers, ondernemingen en overheid alert te
maken op risico’s en op manieren om zich daartegen te wapenen. Er blijkt
zwart geld geïnvesteerd te worden in vastgoed op centrale plekken in
gemeenten, vergunningen worden misbruikt voor criminele praktijken en criminelen
proberen druk uit te oefenen op het bestuur en op wijken om invloed in de
bovenwereld te verkrijgen. Het lokale bestuur heeft een belangrijke rol om
die georganiseerde misdaad nog meer de voet dwars te zetten. Hiertoe zal nog
in 2007 een actieplan aan de Tweede Kamer gestuurd worden. Dit omvat onder
meer de oprichting van regionale expertise- en informatiecentra voor specifieke
ondersteuning van gemeenten bij bijvoorbeeld BIBOB-trajecten of het tegengaan
van het witwassen via vastgoed.
 
 De wet BIBOB (Bevordering integriteitbeoordelingen door het openbaar bestuur)
geeft bestuursorganen een instrument om de integriteit te toetsen van partners
met wie zij zaken doen. Het is de bedoeling dat het aantal adviesaanvragen
bij Bureau BIBOB stijgt van 250 naar 500 in de periode 2007–2011.
 Effectieve organisatie van de veiligheidsketen
 Een effectief en samenhangend rechtsbestel
 De juridische infrastructuur van Nederland moet open en toegankelijk zijn
voor burgers en bedrijven. De overheid bewaakt en versterkt de kwaliteit en
integriteit van het rechtsbestel waar mogelijk. In vervolg op de evaluatie
van de modernisering van de rechtspraak (commissie Deetman) zal het eenvoudiger
worden specialisaties binnen de rechtspraak te organiseren. Ook zal de rechtspraak
voor burgers digitaal toegankelijk worden. Naar aanleiding van de aanbevelingen
van de Commissie Advocatuur (Commissie Wijmen) wil het kabinet de rol van
de advocaat in het rechtsbestel versterken door het opnemen van kernwaarden
in de wet. Dit biedt de Nederlandse Orde van Advocaten bovendien een handvat
voor voorstellen om de kwaliteit van de juridische dienstverlening te bevorderen
en voor het inrichten van een onafhankelijke raad van advies. Verder krijgt
de Orde de gelegenheid te experimenteren met de resultaatgerelateerde beloningsvorm no win no fee.
 
 Naar aanleiding van de evaluatie van de Wet op het notarisambt zal ook
bij het notariaat de nadruk liggen op verbetering van kwaliteit en integriteit.
Versterken van het toezicht en het tuchtrecht zullen hieraan bijdragen. Een
belangrijke rol is daarbij weggelegd voor de beroepsorganisatie, de Koninklijke
Notariële Beroepsorganisatie (KNB).
 
 Binnen de gesubsidieerde rechtsbijstand komen in 2008 de bestuurlijke
organisatie en de asielrechtsbijstand in aanmerking voor herinrichting. Bezuinigingen
dwingen tot maatregelen die de aanspraken op gesubsidieerde rechtsbijstand
en op het stelsel beperken. Uitgangspunt blijft dat de minder draagkrachtige
een effectieve toegang tot het rechtsbestel behoudt.
 Landelijke prioriteiten politie
 Met de korpsbeheerders zijn voor de periode 2008–2011 landelijke
prioriteiten vastgesteld op het terrein van jeugdcriminaliteit, geweld, veilige
wijken en de aanpak van criminaliteit.
 
 Jeugdcriminaliteit en jeugdgroepen: De politie
intensiveert haar bijdrage aan de persoonsgerichte aanpak van criminele jeugd.
Daarnaast intensiveert de politie het vroegtijdig signaleren van en adviseren
over risicojeugd, waaronder jongeren onder de twaalf jaar. Afgesproken is
dat de politie jeugdgroepen in kaart brengt en informatie inbrengt in het
jeugdcasusoverleg en de veiligheidshuizen. Daarnaast gaat de politie meer
sturen op de doorlooptijden van jeugdige verdachten.
 
 Geweld: De politie zal zowel de opsporing
van geweldplegers verder versterken als bijdragen aan het voorkomen van geweldsmisdrijven.
 
 Veilige wijken: Om de veiligheid in de wijk
te vergroten zorgt de politie voor een versterkte inzet van gebiedsgebonden
politiewerk. Daarvoor komen er onder meer 500 wijkagenten bij. De politie
zal daarnaast op verzoek van gemeenten informatie over wijkveiligheid leveren
voor het integraal veiligheidsbeleid van gemeenten.
 
 Criminaliteitsaanpak: De politie versterkt
de criminaliteitsaanpak zowel kwalitatief als kwantitatief. Er zijn afspraken
over het aanleveren van extra verdachten aan OM, het gebruik van criminaliteitsbeeldanalyses,
extra inzet bij de aanpak van financieel-economische criminaliteit, georganiseerde
criminaliteit en cybercrime. Daarnaast wordt de kwaliteit en kwantiteit van
de politie ook op het gebied van forensische opsporing versterkt (500 assistenten
erbij).
 
 Door te sturen op prestaties wordt de aandacht gericht op het echte politiewerk,
op een goed presterende en zichtbare politie. De gemaakte afspraken zijn daarom
minder kwantitatief van karakter dan in voorgaande jaren. Met de landelijke
prioriteiten 2008–2011 is verzekerd dat de politie bijdraagt aan de
centrale doelstelling van criminaliteitsreductie. Korpsen kunnen daarbij ook
eigen keuzes maken: naast meer personeel bijvoorbeeld ook hoger opgeleid personeel,
inzet van slimme technologie of andere werkwijzen. Om korpsen deze flexibiliteit
te geven, zal bij de sterktedoelstellingen 2010 gewerkt worden met bandbreedtes.
 
 Met de korpsbeheerders zijn afspraken gemaakt over de eind 2008 te behalen
resultaten in de samenwerking tussen korpsen op het terrein van ICT, personeel,
materieel en bovenregionale samenwerking. Het kabinet zal op basis van deze
resultaten dan een besluit nemen over het al dan niet voortzetten van de behandeling
van het wetsvoorstel om te komen tot herziening van de politieorganisatie.
 
 Het kabinet streeft naar een meer open, mensgericht en sociaal veilig
klimaat binnen de politie waarbij de kwaliteiten van verschillende medewerkers
tot hun recht komen. Over een divers samengesteld personeelsbestand komen
er concrete afspraken die aansluiten bij het diversiteitbeleid van het Rijk
en de emancipatienota van het ministerie van OCW.
 Mobiel toezicht
 Voor de uitvoering van diverse taken wordt geïnvesteerd in de informatiepositie.
Het Mobiel Toezicht Vreemdelingen (MTV) is een goed voorbeeld van de verbeterde
effectiviteit door informatiegestuurd optreden. De Koninklijke Marechaussee
(KMar) is in 2004 samen met TNO gestart met de pilot migo, een intelligent
grensbewakingssysteem. Bij de grensovergang op de A16 bij Hazeldonk is door
middel van camera’s informatie verzameld en vergeleken met relevante
databestanden. Vervolgens is een risicoselectie gemaakt, die mede bepalend
was voor de te ondernemen acties. De evaluatie van het migo-concept
was positief. De landelijke invoering van het concept zal in 2008 worden voorbereid.
De in het kader van het Mobiel Toezicht Vreemdelingen verkregen informatie
kan worden gedeeld met nationale en internationale partners, wat bijdraagt
aan de aanpak van grensoverschrijdende criminaliteit en terrorisme.
 Versterken van de verbinding met de omgeving
 In de strijd tegen criminaliteit zijn politie en justitie vaak afhankelijk
van andere overheden en organisaties. Daarbij moet duidelijk zijn waar de
rol van politie en justitie eindigt, waar die van anderen begint en hoe de
afstemming verloopt. Operationele netwerken in de vorm van veiligheidshuizen
worden in grotere steden structureel in de werkwijze ingebed om vandaar aan
te sluiten bij lokale preventie- en zorgnetwerken.
 Nationale veiligheid
 Met het programma Nationale veiligheid werken verschillende ministeries
in 2008 verder aan de invoering van de werkwijze nationale veiligheid. In
2008 wordt tweemaal het ‘dreigingsbeeld Nederland’ opgesteld met
een overzicht van risico’s op de korte termijn (0–6 maanden).
 Daarnaast stuurt het kabinet in 2008 een beleidsnotitie aan de Tweede
Kamer over klimaatverandering, polarisatie en radicalisering en energievoorzieningszekerheid
met daarin de risico’s en maatregelen. Ook wordt beoordeeld in hoeverre
Nederland deze risico’s kan tegengaan. Ten slotte richt het programma
zich in 2008 op de voorbereiding op mogelijke pandemieën, waarbij het
waarborgen van de continuïteit van de vitale sectoren bijzondere aandacht
krijgt. De AIVD levert een bijdrage aan de uitvoering van het programma Nationale
Veiligheid.
 Terrorismebestrijding
 Om met strategische keuzes terroristische dreigingen te kunnen beantwoorden,
dient Nederland relevante ontwikkelingen te volgen, te duiden en te leren
van ervaringen en maatregelen in binnen- en buitenland. Er wordt geïnvesteerd
in activiteiten om radicalisering en maatschappelijke polarisatie vroegtijdig
te herkennen en tegen te gaan. In de communicatie met immigranten en relevante
actoren in islamitische organisaties worden de waarden van de democratische
rechtsstaat onderstreept.
 
 Bij het terugdringen van polarisatie en radicalisering staat de lokale
aanpak vanuit de gemeenten voorop. Gemeenten werken, samen met onder andere
wijkagenten en jeugdwerkers, aan preventie, signalering én interventie.
Een scan moet zicht bieden op de zwaarte en spreiding van de problematiek
over het land. Op basis daarvan wordt de lokale aanpak bepaald.
 
 Om te kunnen anticiperen op technische en maatschappelijke ontwikkelingen
wordt in 2008 de ICT-infrastructuur en de informatiehuishouding van de AIVD
verder versterkt Terroristische dreiging in Nederland is grotendeels home grown, maar er zijn ook internationale netwerken
en inspiratiebronnen die – bewust of onbewust – aanzetten tot
radicalisering en extremisme. De internationale aanpak van terrorisme is vooral
gericht op samenwerking met de islamitische wereld, die voor fundamentalistische
stromingen met politieke ambities een (eigen) oplossing moet vinden. Buitenlandse
assistentie kan daaraan bijdragen, zoals samenwerking ook kan helpen bij het
bestrijden van terrorisme en radicalisering van Nederlandse bodem.
 
 Er zijn activiteiten gestart rond monitoring en surveillance op het internet
om zicht te krijgen op het gebruik daarvan voor radicale en terroristische
doeleinden. Er worden mogelijkheden uitgewerkt om bepaalde informatie te blokkeren,
om het functioneren van het meldpunt cybercrime te optimaliseren en om informatie-uitwisseling
tussen EU-lidstaten te bevorderen. Nieuwe initiatieven vullen de huidige aanpak
aan.
 Versterking veiligheidsregio, crisisbeheersing en rampenbestrijding
 Afgelopen jaren hebben gemeenten en regio’s forse stappen gezet
op weg naar een betere rampenbestrijding en crisisbeheersing. Er is echter
nog veel werk aan de winkel.
 Met de veiligheidsregio’s wil het kabinet een professionele organisatie
tot stand brengen voor een adequate regionale aanpak van rampen- en crisissituaties.
Een goede informatievoorziening met een publiek geborgde meldkamer als spil
maakt daarvan deel uit. Net als een goede organisatie van de publieksvoorlichting
met een centraal publieksinformatienummer bij rampen. Het doel is de crisisbeheersing
en de rampenbestrijding binnen twee jaar op orde te hebben.
 
 Het voorstel voor de nieuwe Wet op de veiligheidsregio’s biedt de
mogelijkheid de brandweer te regionaliseren, waardoor de slagkracht toeneemt.
Het kabinet wil die regionalisering stimuleren via een verhoging van de rijksbijdrage.
Specifiek beleid en maatwerk prikkelen de regio’s tot hogere prestaties
en creëren de mogelijkheid hen ook op hun prestaties te beoordelen. Daarnaast
komen er meerjarige convenanten met die regio’s die willen doorgroeien
naar volledige regionalisering van de brandweer.
 Internationale agenda
 Nederland heeft groot belang bij de verdere ontwikkeling van de ‘ruimte
van vrijheid, veiligheid en recht’ in het kader van de Europese Unie.
Het versterken van de Europese en internationale samenwerking op het terrein
van de rechtshandhaving, rechtspleging en migratie is een van
de prioriteiten van dit kabinet. Versterking van de internationale positie
moet vooral worden gezocht in betere strategische standpuntbepaling en meer
sturing op hoofdlijnen en prioriteiten. Het kabinet zal initiatieven nemen
ter verbetering van de informatie-uitwisseling, verbetering en vereenvoudiging
van de internationale rechtshulp derde landen en beter gebruik van bestaande
instrumenten voor justitiële en politiële samenwerking, dataretentie
en cybercrime.
 Overzicht van extra middelen pijler 5 (in miljoenen euro’s)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Project
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 
 
 
 
 Aanpak georganiseerde
misdaad, cybercrime en fraude
 
 16,4(9.7 Justitie)(6,7 BZK)
  37,5
  55,7
  69,2
  66,2
 
 
 
 Effectieve veiligheidsorganisatie
 
 33,5(12,2 Justitie)(21,3 BZK)
  83,9
 130,1
 194
 194,9
 
 
 
 Overlast
 
 7,8(1,5 Justitie)(6,3 BZK)
  13,7
  21
  28,8
  33 
 
 
 
 Jeugd en recidivisten
 
 34,6
(Justitie)
  41,1
  52,3
  79,8
  79,8
 
 
 
 Campussen
 
 3 (Jeugd &
gezin)
  11
  20
  20
  20 
 
 
 
 Geweld, agressie, diefstal
en respect
 
 13,3(5
Justitie)(8,3 BZK)
  23,3
  35,5
  44,5
  47,7
 
 
 
 Huiselijk geweld, vrouwenopvang
en eerwraak
 
 1
(VWS)
   5
   7
  11
  11 
 
 
 
 Heroïneverslaafden
 
 10
(VWS)
  10
  10
  10
  10 
 
 
 
 Mobiel toezicht
 
 1 (Defensie)
   2
   6
   7
   7
 
 
 
 Terrorisme en radicalisering
 
 22,93,7
(Justitie)19,2 (BZK)
  26,7
  34
  43,7
  38,4
 
 
 
 Crisisbeheersing en
rampenbestrijding
 
 4,7 (BZK)
  20,8
  28,4
  42
  42 
 
 
 
 Lokale veiligheid via
het gemeentefonds
 
 50
  75
 100
 150
 150
 
 
 
 
 Pijler 6 Overheid en dienstbare publieke sector
 Een dienstbare overheid stelt burgers centraal en is een organisatie waarin
burgers zich herkennen. De dienstbare overheid werkt op basis van vertrouwen
in burgers en professionals en verdient vertrouwen door haar respectvolle
werkwijze en goede dienstverlening. De dienstbare overheid is ook een slagvaardige
organisatie die met minder mensen meer kwaliteit levert. Kortom: de dienstbare
overheid functioneert als bondgenoot van de samenleving.
 
 Alle overheidslagen moeten samen iets voor burgers
betekenen en niet publiekelijk tegenover elkaar staan. Dat vraagt een duidelijke
onderlinge rol- en taakverdeling en goede samenwerking. Het Rijk zal zich
opstellen als partner bij het oplossen van maatschappelijke problemen, ook
in relatie tot de andere landen van het Koninkrijk.
 
 
 
 Cultuur heeft een op zichzelf staande waarde. Zij vertegenwoordigt
onze immateriële rijkdom. Het kabinet zet zich daarom in voor een divers,
hoogwaardig en toegankelijk aanbod van kunst, cultureel erfgoed en media.
 
  
 De kabinetsdoelstellingen zijn:
 1. Een slagvaardige, integere en divers samengestelde (rijks)overheid.
 2. Het verbeteren van de bestuurlijke verhoudingen.
 3. De publieke dienstverlening merkbaar verbeteren.
 4. Koninkrijksrelaties.
 5. Een rechtvaardig en effectief asiel- en migratiebeleid.
 6. Een bloeiend cultureel leven.
 7. Een modern medialandschap.
 Een slagvaardige, integere en divers samengestelde (rijks)overheid
 Om te komen tot een slagvaardige, integere en divers samengestelde (rijks)overheid
zijn drie beleidsprioriteiten van belang: het programma Vernieuwing Rijksdienst,
het diversiteitsbeleid en de inrichting van het verkiezingsproces. Daarnaast
wordt bezien hoe het bindend vermogen van de Grondwet kan worden versterkt.
 Prioriteit: vernieuwing rijksdienst
 Een slagvaardige rijksoverheid levert met minder mensen meer kwaliteit.
Met het programma Vernieuwing Rijksdienst wil het kabinet een slankere en
tegelijkertijd efficiëntere rijksoverheid realiseren. Kleiner,
beter en flexibeler zijn de sleutelwoorden. De afslanking van de rijksoverheid
moet een besparing opleveren van 630 miljoen euro. Dit betekent een vermindering
van de rijksdienst met bijna 13 000 fte’s in 2011. Tegelijkertijd
wordt gewerkt aan kwaliteitsverbetering langs de lijnen van beter beleid,
betere bedrijfsvoering, minder last van de overheid en de overheid als goede
werkgever. De uitgewerkte plannen worden in de Nota Vernieuwing Rijksdienst
aan de Tweede Kamer aangeboden.
 Prioriteit: diversiteitsbeleid
 Het kabinet wil een grotere diversiteit in de samenstelling van het overheidspersoneel.
Aan het eind van deze kabinetsperiode moet 30 procent van de nieuwe instroom
in topfuncties en 50 procent van de nieuwe instroom in andere functies uit
vrouwen bestaan. De Algemene Bestuursdienst (het hogere management bij de
rijksoverheid) moet in 2011 voor 25 procent uit vrouwen bestaan. Ook moeten
er meer allochtonen bij de overheid worden aangenomen. Het streven is dat
het aandeel allochtonen in het personeelsbestand in 2011 met 50 procent is
gestegen ten opzichte van 2007. In 2008 wordt aan overheidswerkgevers een
diversiteitindex beschikbaar gesteld, waarmee zij een op de organisatie toegespitst
streefcijfer kunnen vaststellen. De ambitie is dat in 2011 minimaal vijftig
medewerkers van allochtone afkomst in managementposities net onder het ABD-niveau
zijn ingestroomd.
 
 Bij het Rijk moeten tweeduizend structurele stageplaatsen komen. Er komt
een traject voor duizend reguliere plaatsen op mbo/hbo/wo-niveau en een traject
voor kansarme doelgroepen (onder meer vmbo’ers zonder startkwalificaties).
Voor beide trajecten geldt dat 50 procent moet worden bezet door allochtone
vrouwen en mannen.
 
 Om de te verwachte schaarste aan hoogopgeleid personeel tegen te gaan,
worden ABD-managers in elk geval vanaf de leeftijd van 57 actief benaderd
om hun volgende carrièrestap te bepalen. Zo kan worden voorkomen dat
hun kennis en inzet voor de overheid verloren gaat.
 Prioriteit: inrichting verkiezingsproces
 Bij recente verkiezingen zijn vragen gesteld over de betrouwbaarheid van
het verkiezingsproces. Het gaat daarbij om de kwaliteit van de gebruikte stemcomputers
en de kwaliteitsbewaking door het ministerie van BZK. De commissie Inrichting
Verkiezingsproces (commissie Korthals Altes) zal over deze vragen voor 1 oktober
2007 een advies uitbrengen. Daarna maakt het kabinet zijn standpunt over het
advies bekend. Inmiddels zijn al stappen gezet om de inrichting van het verkiezingsproces
te verbeteren. Dit mede naar aanleiding van het advies van de commissie Besluitvorming stemmachines (commissie Hermans/Van Twist). Zo wordt de Regeling
voorwaarden en goedkeuring stemmachines aangepast en eind 2007 aan de Tweede
Kamer voorgelegd.
 Versterken bindend vermogen Grondwet
 Het kabinet streeft naar een samenleving waarin mensen zich duurzaam met
elkaar verbonden voelen en begrijpen waar de overheid voor staat en aan welke
basisregels zij zich houdt. Een kernfunctie is hier weggelegd voor de Grondwet.
Een staatscommissie zal eind 2008 advies uitbrengen over de versterking van
het bindend vermogen van de Grondwet. De commissie zal zich buigen over de
voor- en nadelen van een preambule in de Grondwet, de toegankelijkheid van
de tekst voor burgers en de verhouding tussen grondrechten en internationale
rechten.
 Verbeteren bestuurlijke verhoudingen
 De verschillende overheidslagen, Europa, het Rijk en de medeoverheden
moeten samen iets voor de burgers betekenen en niet tegenover elkaar staan.
Het kabinet neemt verschillende initiatieven om de bestuurlijke verhoudingen
te verbeteren, dat wil zeggen te komen tot een duidelijke rol- en taakverdeling
en een goede samenwerking. Een beleidsprioriteit is het realiseren van meer
beleidsvrijheid voor gemeenten en provincies. Daarnaast gaat het om het vergroten
van de bestuurskracht van deze medeoverheden.
 Prioriteit: het realiseren van meer beleidsvrijheid voor
medeoverheden
 In juni 2007 is een bestuursakkoord gesloten met de VNG over het verbeteren
van het presterend vermogen van de overheid als geheel. Daarbij geldt: decentraal
wat kan, centraal wat moet. De beleidsvrijheid van gemeenten wordt vergroot.
Dit gaat samen met een vermindering van het aantal specifieke uitkeringen
met 50 procent en van het aantal rijksmonitoren met 25 procent. De bestuurlijke
drukte wordt teruggebracht. Dit kan bijvoorbeeld door het aantal bestuurslagen
op bepaalde beleidsterreinen terug te brengen naar maximaal twee. Dit maakt
bestuurders ook bewuster dat minder overleg, minder deelnemers en minder papier écht
mogelijk is.
 
 Op financieel vlak is met de VNG afgesproken dat het gemeentefonds structureel
zal worden verhoogd met 1,1 miljard euro in 2011 en dat de individuele gemeentelijke
plafonds van de OZB-tarieven worden afgeschaft. Dit mag niet leiden tot een
onevenredige stijging van de collectieve lastendruk. In verband hiermee zullen
bestuurlijke afspraken worden gemaakt over de maximale gemiddelde stijging
van de OZB-opbrengsten over de totale gemeentelijke bestuurslaag; een macronorm.
Inhoudelijk zijn op zeven beleidsterreinen afspraken gemaakt, zoals veiligheid,
wonen, wijken, integratie en participatie. Het Rijk heeft met de provincies
afgesproken dat de provincies in 2008 in totaal 200 miljoen euro
bijdragen aan het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport en het Investeringsbudget
Landelijk Gebied. Daarnaast is afgesproken dat een commissie decentralisatievoorstellen
zal ontwikkelen voor de jaren 2009–2011. Er wordt naar gestreefd om,
mede op basis van deze voorstellen, in het voorjaar van 2008 een bestuursakkoord
Rijk/provincies te sluiten voor de jaren 2009–2011.
 Vergroten bestuurskracht gemeenten en provincies
 Gemeenten vormen de front office van het openbaar
bestuur. De decentralisatie-afspraken met de VNG leveren hieraan een bijdrage.
Uitbreiding van het takenpakket van gemeenten plaatst gemeenten en Rijk voor
de gezamenlijke opgave de bestuurskracht van gemeenten te versterken. In het
bestuursakkoord tussen gemeenten en het Rijk is daarom afgesproken dat het
Rijk trajecten gaat faciliteren die de bestuurskracht van gemeenten vergroten.
 
 Het kabinet steunt gemeenten en provincies in de grensregio’s bij
de aanpak van grensoverschrijdende problemen zoals bij openbaarvervoerverbindingen,
bedrijventerreinen, zorgvoorzieningen en waterbeheer. Om deze knelpunten op
te lossen worden onder meer afspraken gemaakt met de betrokken ministers,
decentrale overheden en overheden aan de andere kant van de grens.
 
 Gemeenten en provincies worden ondersteund bij het ontwikkelen van voldoende ‘Europese
bestuurskracht’, zodat zij uiterlijk in 2011 in staat zijn de voor hen
relevante EU-regels goed te kunnen naleven. Samen met de decentrale overheden
wordt een actieplan gemaakt om beter en eerder de impact van Europese beleidsvoorstellen
te analyseren en de gezamenlijke overheidsinspanningen op elkaar af te stemmen.
 De publieke dienstverlening merkbaar verbeteren
 Om te komen tot een hoog niveau van publieke dienstverlening worden twee
programma’s uitgewerkt: een programma gericht op de vermindering van
administratieve lasten voor burgers en bedrijven en een programma gericht
op de inzet van de elektronische overheid. Ook het beheer van persoonsgegevens
zal worden gemoderniseerd.
 Prioriteit: vermindering administratieve lastendruk
 De tien grootste knelpunten voor burgers worden aangepakt door de administratieve
lasten te verminderen en de dienstverlening te verbeteren. Hierbij wordt specifiek
aandacht besteed aan kwetsbare groepen als chronisch zieken, gehandicapten
en uitkeringsgerechtigden. Er liggen o.a. voorstellen voor verbetering zoals één
keer gegevens verstrekken, kortere wachttijden door afhandeling via internet
en eenvoudige aanvraag en verantwoording van bijstand. De afspraken
in het bestuursakkoord over verbetering van de kwaliteit van de gemeentelijke
dienstverlening worden verder uitgewerkt, zodat een minimale score van 7 voor
kwaliteit wordt gehaald en de administratieve lasten voor burgers en bedrijven
met 25 procent worden verminderd. Dit resulteert in een lijst met concrete
verbeteracties die gemeenten gaan doorvoeren. Het Rijk zorgt ervoor dat gemeenten
in staat zijn regeldruk voor burgers te verminderen door belemmeringen in
rijksregelgeving aan te pakken. De Kafkabrigade wordt voortgezet. Deze brigade
pakt concrete meldingen van burgers over bureaucratische knelpunten op en
zorgt voor structurele oplossingen. Dit alles gebeurt in continue dialoog
met de burger. Burgers worden betrokken via burgerpanels en via de website
www.lastvandeoverheid.nl.
 Inzet van elektronische overheid
 Om de tien grootste knelpunten voor burgers weg te nemen is de versterkte
inzet van de elektronische overheid (e-overheid) noodzakelijk. Belangrijke
bouwstenen van e-overheid voor een geïntegreerde dienstverlening zijn:
basisregistraties, eenduidige nummers voor personen en bedrijven, middelen
voor identificatie, authenticatie en machtiging en de gemeenschappelijke voorzieningen
voor gegevensuitwisseling. Door het eenmalig overheidsbreed ontwikkelen en
gemeenschappelijk gebruiken van deze bouwstenen worden schaalvoordelen behaald
en zijn tevens samenhang en samenwerking gegarandeerd. Daarom staat ook in
2008 de samenwerking met alle ministeries, uitvoeringsorganisaties en medeoverheden
centraal en zal het ministerie van BZK de regie over e-overheid blijven voeren.
Voor investeringen in de e-overheid en ICT is voor de periode 2008–2011
104 miljoen euro gereserveerd (Hieronder valt ook de 54 miljoen euro die in
het hoofdstuk over pijler 2 genoemd zijn voor verbetering van gebruik van
ICT ten behoeve van het realiseren van maatschappelijke doelen).
 Beheer persoonsgegevens
 De publieke dienstverlening en veel maatschappelijke processen zijn afhankelijk
van juiste en goede persoonsgegevens van de burgers in Nederland. Dit wordt
vormgegeven in de Gemeentelijke Basisadministratie. De burger mag verlangen
dat de overheid de gegevens eenmaal vastlegt en daarna de burger niet meer
lastig valt met verzoeken om (bekende) gegevens. Dat stelt hoge eisen aan
de basisregistratie van personen. Ter voorkoming van misbruik en fraude is
het nodig al die maatregelen te treffen, waardoor de burger uitsluitend met
zijn juiste identiteit is geregistreerd en zich daarmee ook legitimeert. Dat
stelt eisen aan de kwaliteit van de reisdocumenten, het paspoort en de identiteitskaart
(NIK). Om aan de eisen aan de GBA en de reisdocumenten tegemoet te komen staan
in 2008 de volgende activiteiten op stapel:
 Modernisering van de GBA, waaronder een wetsvoorstel Basisregistratie
Personen.
 Verbetering van de feitelijke juistheid van gegevens.
 De ontwikkeling van een basisregistratie personen die andere volledige
persoonsregistraties binnen het openbaar bestuur overbodig maakt.
 De invoering van vingerafdrukken in reisdocumenten.
 De vorming van een online raadpleegbare reisdocumentenadministratie.
 Het verder terugdringen van het misbruik van reisdocumenten en identiteitsbewijzen.
 Koninkrijksrelaties
 Het Koninkrijk staat aan de vooravond van grote veranderingen. In deze
kabinetsperiode wordt samen met Curaçao, Sint Maarten, Bonaire, Sint
Eustatius, Saba en Aruba gewerkt aan een bestuur dat beter in staat is om
de bevolking zo goed mogelijk van dienst te zijn: efficiënt, integer
en transparant.
 Prioriteit: Bestuurlijke herinrichting Nederlandse Antillen
en positie Aruba
 De bestuurlijke herinrichting maakt onderdeel uit van de staatkundige
veranderingen die op stapel staan op de Antillen. Curaçao en Sint Maarten
opteren voor een positie van een land binnen het Koninkrijk. Bonaire, Saba
en Sint Eustatius kiezen voor een intensievere band met Nederland. Alle eilanden
kiezen daarmee eveneens voor een ontmanteling van het land Nederlandse Antillen.
Eind 2006 kwam het Slotakkoord tot stand waarin deze veranderingen werden
vastgelegd.
 
 De situatie van de overheidsfinanciën op de Nederlandse Antillen
is zorgelijk. Met de sanering van de schulden en het daaraan gekoppelde financiële
toezicht en de verbetering van het financieel beheer zal voor de drie kleine
eilanden naar verwachting in 2007 worden gestart. De andere eilandgebieden
volgen daarbij zo spoedig mogelijk. De samenwerking in het kader van het Plan
Veiligheid Nederlandse Antillen wordt in 2008 voortgezet.
 
 Met Aruba zal een gesprek worden gevoerd over de verschillen in opvatting
over de gewenste autonomie en de bestuurskracht. Het kabinet stelt met Aruba
een dialoog voor om verbeteringen te bewerkstelligen en deze ook te plaatsen
in de bredere context van staatkundige veranderingen en gesprekken over het
aflopen van het samenwerkingsprogramma in 2009.
 Asiel en migratie
 Voor het asielbeleid zijn de internationale verplichtingen van Nederland
van doorslaggevend belang. Binnen dat juridisch kader wordt gewerkt aan een
rechtvaardig en humaan asielbeleid en effectieve uitvoering van de Vreemdelingenwet
2000, ook op het gebied van de terugkeer.
 Prioriteit: rechtvaardig en humaan asielbeleid
 In de lijn van het Coalitieakkoord en in overleg met de gemeenten is een
regeling tot stand gekomen om de nalatenschap van de oude Vreemdelingenwet
af te wikkelen. De uitvoering van deze regeling loopt door tot eind 2009.
Conform de afspraak tussen Justitie en de VNG uit het Bestuursakkoord stelt
het Rijk voor 2008 en 2009 tezamen 55 miljoen euro beschikbaar voor de kosten
die de gemeenten maken in het kader van de uitvoering van de regeling.
 De toelatingsprocedure asiel wordt verbeterd, in het bijzonder de versnelde
asielprocedure in de aanmeldcentra (AC-procedure). De asielprocedure als geheel
wordt versneld waarbij als uitgangspunten gelden: snel en zorgvuldig duidelijkheid
geven over toelating of terugkeer. Daarnaast wordt ingezet op het voorkomen
van herhaling van zetten in de procedure. In de tweede helft van 2007 is gestart
met een wetgevingstraject om het afnemen en de opslag van biometrische gegevens
van vreemdelingen mogelijk te maken.
 De positie van kinderen in het vreemdelingenbeleid zal bijzondere aandacht
krijgen. Specifieke aandacht zal worden gegeven aan de manier waarop bescherming
en begeleiding moet worden geboden aan alleenstaande minderjarige vreemdelingen
(AMV’s). In 2007 wordt een pilot gestart
die ten doel heeft om aan categorieën AMV’s die het risico lopen
om slachtoffer te worden van uitbuiting beschermde opvang te bieden. In het
onderzoek naar illegaliteit wordt specifiek aandacht besteed aan minderjarigen.
Tevens wordt de mogelijkheid dat gezinnen met kinderen in detentiecentra terecht
komen zoveel mogelijk beperkt.
 De oprichting van de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) en een goede
en intensieve samenwerking met de gemeenten moeten de uitvoering van het terugkeerbeleid
verbeteren.
 In de Vreemdelingenketen wordt vergaand en zeer breed samengewerkt door
IND, DT&V, COA, Kmar, Vreemdelingenpolitie, Zeehavenpolitie, de posten
van Buitenlandse Zaken en gemeenten. Door middel van een verbeteragenda wordt
in de komende periode gezorgd voor gezamenlijke ketendoelen, breed gedeelde
prioriteitsstelling, voldoende sturingsinstrumenten, slagvaardige besluitvorming
en een daarop toegespitste informatievoorziening.
 Een bloeiend cultureel leven
 Kunst en cultuur geven glans aan het bestaan. Het kabinet wil er dan ook
zoveel mogelijk mensen van laten genieten. De doelstelling van het cultuurbeleid
is te komen tot een bloeiend cultureel leven.
 Prioriteit: alle jongeren tot 18 raken actief of passief
vertrouwd met cultuur en kunstvormen en de Nederlandse geschiedenis
 Mensen beoefenen en ervaren kunst en cultuur. Dat is de basis van het
culturele leven in ons land. Een nieuw in te richten Programmafonds Cultuurparticipatie
zal dit ondersteunen. Daarnaast worden de mogelijkheid en wenselijkheid onderzocht
van een cultuurkaart. Verder komt er een programma leesbevordering. Rijksmusea
worden gratis voor jongeren tot en met 12 jaar. Er wordt naar gestreefd dat
ook alle andere musea gratis worden voor deze leeftijdscategorie. In Arnhem
komt een Nationaal Historisch Museum.
 Prioriteit: een mooier Nederland
 Cultuurhistorie en architectuur dragen bij aan een aantrekkelijke en herkenbare
leefomgeving. Om tot een mooier Nederland te komen, werken departementen samen.
Het is de bedoeling dat de culturele factor in de ruimtelijke inrichting wordt
versterkt, het architectuurbeleid wordt met kracht opgepakt. Het gaat om een
integrale benadering. Modernisering van de monumentenzorg is daarbij onontbeerlijk.
Het erfgoed wordt beschermd en er wordt geld uitgetrokken om objecten te conserveren,
te restaureren en toegankelijk te maken.
 Een modern medialandschap
 Digitalisering, commercialisering en internationalisering stellen nieuwe
eisen aan het mediabeleid. Deze ontwikkelingen vragen om een mediabeleid dat
zich niet beperkt tot omroep en pers, of tot publieke spelers, maar zich uitstrekt
over de volle breedte van het medialandschap. Het mediabeleid richt zich daarom
op alle hedendaagse vormen van contentproductie- en distributie; publieke
en commerciële omroep, kranten en opiniebladen en journalistieke en culturele
uitingen op internet.
 Prioriteit: het aanbod van de publieke omroep is kwalitatief
hoogwaardig en crossmediaal en richt zich op een breed en divers publiek
 Het kabinet hecht aan een sterke publieke omroep en een onafhankelijke
en pluriforme pers. In een wetsvoorstel dat in 2008 in werking moet treden,
wordt de multimediale taak van de publieke omroep beter geregeld. Ook gaat
er extra geld naar de kwaliteit en vernieuwing van het aanbod. 2008 staat
in het teken van herstel van de programmering met de eerste financiële
impuls van dit kabinet. In de mediabegroting 2008 wordt het financiële
en beleidsmatige kader vastgelegd (50 miljoen euro structureel
vanaf 2008). Ook maakt het kabinet met de publieke omroep prestatieafspraken
voor de periode 2008–2010, onder andere over het cultureel aanbod.
 Prioriteit: de organisatie van de publieke omroep
 De organisatie van de publieke omroep is complex. Grootscheepse hervorming
van het bestel is niet nodig, wel worden de taak en organisatie van de publieke
omroep aan de eisen van deze tijd aangepast. Uitgangspunt daarbij is dat de
bezieling van de makers volop tot zijn recht kan komen. 2008 staat in het
teken van de uitwerking van die voorstellen in wetgeving. Voor 2009 moet de
behandeling van de organisatiewet zijn afgerond.