Emancipatiebeleid; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30420, nr. 132

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-02-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

30420 nr. 132

11-02-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30420Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 125 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 420Emancipatiebeleidnr. 132VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 11 februari 2009De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 heeft op 17 december 2008 overleg gevoerd met minister Plasterk
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over:– de brief van de minister van 28 november
2008 over de voortgangsrapportage emancipatiebeleid (30 420, nr. 127);– de brief van de minister van 14 augustus
2008 over maatregelen ter bevordering van de emancipatie van de man (30 420,
nr. 124);– de brief van de minister van 30 juni 2008
over de vijfde rapportage over de implementatie van het VN Vrouwenverdrag
(30 420, nr. 122);– de brief van de minister van 10 december
2008 met zijn reactie op de Monitor Netwerk VN Vrouwenverdrag (30 420,
nr. 129);– de brief van de minister van 10 december
2008 over de vijfde rapportage VN Vrouwenverdrag (30 420, nr. 130);– de brief van de minister van 15 februari
2008 over de uitvoering van de motie-Hamer (30 420, nr. 86) (30 420,
nr. 112).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand woordelijk geredigeerd verslag
uit.Voorzitter: Biskop Griffier: De KlerDe voorzitter: Dames en heren. Van harte welkom
bij dit algemeen overleg over het emancipatiebeleid. Wij beginnen met een
lichte vertraging door de aanbieding van het Manifest Papa Plus. Een bijzonder
woord van welkom aan het adres van minister Plasterk en de collega’s.
Ik stel voor dat wij een spreektijd van zes minuten hanteren. Ik ga ervan
uit dat de leden hun inbreng kort en krachtig kunnen uitspreken. Dit geeft
hun niet alleen de ruimte om elkaar te bevragen, maar ook voor een eventuele
tweede termijn.Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Timmer (PvdA): Voorzitter. De gedachte
manifesteert zich in het woord, het woord manifesteert zich in de daad, de
daad ontwikkelt zich tot een gewoonte en de gewoonte verhardt zich tot een
karakter. Die woorden zijn ooit uitgesproken door Boeddha. Voor mij typeren
deze woorden waar het vandaag vooral om gaat, namelijk het bewerkstelligen
van een cultuuromslag. Het kabinetsbeleid is breed: arbeidsparticipatie, arbeidsmarkt,
vrouwen en meisjes uit etnische minderheidsgroepen, veiligheid en internationaal
emancipatiebeleid. De uitgangspunten zijn seksegelijkheid en de gelijke behandeling
van man en vrouw. De maatregelen die het kabinet neemt om dit te bewerkstelligen,
zijn heel divers. De Taskforce DeeltijdPlus, bestuurlijke afspraken, het project
Duizend en één Kracht, zo kan ik er nog een heleboel noemen.
Het kabinet pakt het van veel kanten op en dat is goed. Er bestaat immers
een grote verbondenheid tussen de terreinen waarop emancipatie betrekking
heeft en een brede departementale aanpak is dan ook noodzakelijk. Net zoals
het gegeven dat emancipatie een zaak is van zowel vrouwen én mannen.
De aanbieding van het manifest zojuist, heeft dit nog eens bevestigd. De fractie
van de Partij van de Arbeid steunt die brede en uitgebreide aanpak van het
kabinet, maar zij is ook van mening dat wij er ondanks alle ambities nog niet
zijn, al realiseren wij ons dat dit een kwestie is van lange adem, Immers,
cultuuromslagen vergen tijd.Mijn fractie is wel van mening dat de minister zichtbaarder mag zijn op
het terrein van de emancipatie. Als zijn collega Bos bankbestuurders zoekt,
staat hij toch wel vooraan om de juiste namen van de juiste vrouwen aan te
reiken? Of vergis ik mij hierin?Het kabinet is bijna op de helft, een mooi moment om in februari de balans
op te maken. Welke resultaten zijn er tot nu toe behaald en welke stappen
gaat de minister de komende twee jaar nog zetten? Wil hij toezeggen dat wij
in het voorjaar hiervan een overzicht ontvangen? Dat kan ons bij de beoordeling
van de resultaten behulpzaam zijn.Het is jammer dat het recente onderzoek van het SCP naar de redenen waarom
vrouwen in Nederland zo veel in deeltijd werken, niet is meegenomen in het
verhaal. Ik heb daarnaast nog een andere inleidende vraag, namelijk welke
mogelijke consequenties de kredietcrisis kan hebben op het emancipatiebeleid.
Hoe verhoudt het onderwerp emancipatie zich tot de crisis en de oplopende
werkeloosheid? Hoe voorkomen wij dat bedrijven juist in een economisch mindere
tijd, hun beleid aan de wilgen hangen om arbeid en zorg te combineren, het
glazen plafond te doorbreken en/of het in dienst nemen van vrouwen en mannen
uit etnische minderheden? De crisis laat evengoed niet alleen zien dat bepaalde
dingen anders moeten, zij biedt ook de mogelijkheid om het anders te doen.
Ik denk bijvoorbeeld aan meer vrouwen op topfuncties. Ik krijg hierop graag
een reactie van de minister voor emancipatie.Tot zover mijn inleiding, ik ga nu in op een aantal concrete zaken en
ik zal nog een aantal concrete vragen stellen.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Ik heb een
vraag over de inleiding van mevrouw Timmer. Ik hoop dat zij straks ook nog
iets zal zeggen over het Plan van de Man waarmee naar mijn mening nog niet
veel is gebeurd. Zij spreekt over een cultuuromslag. Ik ben het met haar eens
dat er een cultuuromslag nodig is, juist voor het moeilijkste deel van de
emancipatie. Wij kunnen nu echter al een aantal concrete maatregelen treffen.
Er zijn nog steeds geen sluitende dagarrangementen, de tussenschoolse opvang
is nog steeds een enorm probleem, er is nog steeds geen flexibele werkdag
van zeven tot zeven, er zijn nog steeds geen dienstverlenende instanties om
de ouders heen. Dit zijn concrete maatregelen die al twee jaar geleden door
dit kabinet en misschien zelfs al eerder zouden moeten zijn genomen. Dit kabinet
heeft hier vrij weinig mee gedaan.Mevrouw Timmer (PvdA): Ik onderschrijf de
stelling niet dat het kabinet hier vrij weinig mee heeft gedaan. Er is de
Taskforce DeeltijdPlus ingesteld, er zijn verschillende pilots gestart. Ik
ben het er wel mee eens dat er naast een cultuuromslag ook allerlei faciliteiten
moeten worden geschapen. Wij moeten daar allemaal hard aan werken. Mensen
moeten de vrijheid hebben om zelf te kiezen en daarvoor moet je faciliteiten
bieden. Ik kom hier verder in mijn verhaal nog op terug.De voorzitter: Dit roept weer nieuwe vragen
op. Ik geef u de gelegenheid om een korte vraag te stellen, maar daarna is
het woord weer aan mevrouw Timmer opdat zij aan haar concrete opmerkingen
kan beginnen.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Hard werken
is heel belangrijk. Ineke van Gent en ik zijn al heel lang lid van deze commissie.
Wij hebben dit iedere keer in ieder debat over het emancipatiebeleid naar
voren geschoven. Met hard werken alleen komen wij er echter niet en ook niet
met loze woorden. Hoe wil mevrouw Timmer ervoor zorgen dat de minister hier
nu echt werk van gaat maken en dat hij echt afrekenbare doelen stelt?Mevrouw Timmer (PvdA): Ik heb de minister
zojuist opgeroepen om in het voorjaar een overzicht te verschaffen van de
resultaten die hij in de afgelopen twee jaar heeft geboekt en daarbij aan
te geven welke stappen hij in de komende twee jaar wil zetten. Ik ben het
er niet mee eens dat er helemaal niets is gebeurd. Er zijn wel degelijk dingen
gebeurd. Misschien gaat het niet snel genoeg, maar er worden wel stappen gezet.
Ik weet ook dat papier geduldig is, maar volgens mij kunnen wij dit alleen
met elkaar doen, dus wij hier en werkgevers en werknemers.Mevrouw Karabulut (SP): Ik kom nog even terug
op de faciliteiten. De Partij van de Arbeid wil er net als de SP voor zorgen
dat er meer faciliteiten komen om arbeid en zorg te kunnen combineren en te
bereiken dat mannen en vrouwen de zorgtaken eerlijker verdelen. De fractie
van de Partij van de Arbeid heeft zich echter teruggetrokken toen de uitbreiding
van faciliteiten aan de orde was. Ik noem bijvoorbeeld het vaderverlof naar
aanleiding van een initiatiefwetsvoorstel van de fractie van GroenLinks. Verder
heb ik vorig jaar een voorstel gedaan om het ouderschapsverlof te betalen
zodat meer mensen er gebruik van kunnen maken Wat blijft er dan nog over van
de voorstellen die de Partij van de Arbeid heeft opgenomen in haar verkiezingsprogramma?Mevrouw Timmer (PvdA): Zoals bekend is de
discussie over het vaderschapsverlof nog niet afgerond. Mevrouw Arib heeft
namens mijn fractie aan het debat deelgenomen. Ik meen dat de bal nu bij de
fractie van GroenLinks ligt om te bekijken hoe wij hier nu verder mee gaan.
Wij hebben ook gepleit voor uitbreiding van het vaderschapsverlof, maar in
het voorliggende voorstel komen de tien dagen volledig voor rekening van de
werkgever. Mevrouw Arib heeft daarover gezegd dat zij dit wat eenzijdig vindt.
Daarom wachten wij nu af hoe GroenLinks hiermee verder gaat. Overigens weet
mevrouw Karabulut net zo goed als ik dat de uitbreiding van het ouderschapsverlof
wel is opgenomen. Ik zal daarover straks nog een vraag stellen aan de minister,
mede naar aanleiding van het voorstel van de FNV om na te gaan of het ook
anders kan worden geregeld, dat wil zeggen 26 weken 50% of 13
weken 100%.Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik heb nog een
vraag over de Taskforce DeeltijdPlus. Er is een taskforce ingesteld die al
weer twee jaar bezig is. Zo meteen hoeft de minister weinig meer te doen want
dan is zijn periode afgelopen. Dat is een mooi excuus en in de tussentijd
is er niet veel gebeurd. Ik vind het overigens opvallend dat de maatregelen
om te komen tot een cultuuromslag alleen zijn gericht op autochtone vrouwen. Wat vindt mevrouw Timmer er nu van dat er iedere keer een taskforce
wordt ingesteld? Waarom worden er geen concrete maatregelen getroffen?Mevrouw Timmer (PvdA): Volgens mij heb ik
al gezegd dat er al een aantal concrete maatregelen is genomen. Mevrouw Van
der Burg kan die ook terugvinden in de brief van de minister. Wij hebben niet
zo lang geleden een gesprek gevoerd met de voorzitter van de Taskforce DeeltijdPlus
en toen bleek dat de pilots bijzondere zaken opleveren. Dit neemt niet weg
dat dit een kwestie van lange adem is. Het zelf roosteren is een van de dingen
die de pilots hebben opgeleverd; daardoor krijgen mensen meer invloed op hun
eigen werktijd.Mevrouw Karabulut (SP): Mag ik uit de woorden
van mevrouw Timmer afleiden dat haar fractie er samen met de fracties van
de SP en GroenLinks voor zal zorgen dat het vaderschapsverlof wordt uitgebreid?De kinderopvang is een groot probleem, want die wordt weer duurder. Is
mevrouw Timmer voor een compensatie van de prijsstijging?Mevrouw Timmer (PvdA): In de afgelopen periode
zijn er al veel debatten over de kinderopvang gevoerd met staatssecretaris
Dijksma. Er wordt gezocht naar een financieringsmethodiek die er niet toe
zal leiden dat mensen met lagere inkomens minder zullen gaan werken en die
de arbeidsparticipatie van vrouwen niet in de weg zal staan. Die uitgangspunten
heeft mijn fractie gehanteerd.Wij zijn voorstander van uitbreiding van het vaderschapsverlof, maar wij
konden ons niet vinden in een verlof van tien dagen waarvoor de rekening eenzijdig
bij de werkgever wordt gelegd. Dit debat volgt nog. In het Plan van de Man
dat mevrouw Hamer vorig jaar heeft gepresenteerd, wordt ook al gesproken over
uitbreiding van het vaderschapsverlof. Er is alleen geen termijn genoemd.Op de lijst van de honderd machtigste bestuurders en commissarissen in
Nederland staan slechts drie vrouwen. Dit is een teleurstellend resultaat.
Namens mijn fractie pleit ik voor meer vrouwen aan de top, niet alleen in
eigen land, maar ook daarbuiten. Een mooi moment hiervoor vormen de Europese
Verkiezingen volgend jaar. Ik vraag het kabinet om er alles aan te doen om
meer vrouwen binnen de belangrijke Europese instituties te krijgen.Uit onderzoek blijkt verder dat 80% van de Nederlandse vrouwen
in deeltijd werkt. Hierdoor verdient een grote groep vrouwen ondanks een parttime-functie
onvoldoende om financieel onafhankelijk te zijn en blijft veel talent onbenut.Uit het SCP onderzoek blijkt dat de cultuur in Nederland waarbij de man
fulltime werkt en de vrouw in deeltijd en het grootste deel van de zorg voor
de kinderen op zich neemt, sterk geworteld is. Een cultuuromslag is dan ook
hard nodig. Tegen deze achtergrond is het de vraag of het feit dat zo veel
vrouwen parttime werken, een gevolg is van de cultuur in Nederland of dat
vrouwen er echt zelf voor kiezen. Ik ben van mening dat er ook een verantwoordelijkheid
ligt bij de vrouwen zelf. Vrouwen moeten minder bescheiden zijn en lef tonen.
Het gaat er uiteindelijk om dat vrouwen -jong en oud – de kans krijgen
om zich te ontplooien en maximaal te participeren in de samenleving. Dit vraagt
onder meer om keuzevrijheid, maar ook om de bereidheid om de consequenties
daarvan voor lief te nemen, de vrijheid om te kiezen voor een loopbaan, een
opleiding, het moederschap, een partner en een veilig bestaan.De minister geeft te kennen dat de traditionele opvattingen die veel allochtonen
mannen hebben over de rolpatronen van mannen en vrouwen, de emancipatie van
jonge meisjes en vrouwen kunnen belemmeren. De Vadercentra moeten dit helpen
voorkomen. Ik vraag mij af of er daarnaast nog andere maatregelen
worden genomen, bijvoorbeeld door hieraan aandacht te besteden in scholingsprogramma’s.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik vraag mij
af of de Vadercentra niet voor alle vaders goed zouden zijn. Moeten wij niet
vrezen voor een toekomst waarin de allochtone vaders naar een vadercentrum
gaan, de autochtone vaders een beetje hopeloos rondlopen omdat zij niet weten
waar zij naar toe kunnen en moeten terwijl de moeders naar de centra voor
jeugd en gezin gaan? Wordt het zo niet te ingewikkeld? Zouden wij niet iets
voor alle ouders moeten regelen, want ik ken ook autochtone vaders die er
niets van bakken?Mevrouw Timmer (PvdA): Dat is waar, maar de
ervaring met Adam in Den Haag laat zien dat er goede resultaten worden geboekt.
Het is belangrijk dat wij ergens beginnen, maar het is waar dat dit uiteindelijk
een plaats moet krijgen in de centra voor jeugd en gezin waar iedereen die
daaraan behoefte heeft, de begeleiding of ondersteuning kan krijgen die hij
of zij nodig heeft. Er hoeft dan ook geen onderscheid meer te worden gemaakt
tussen allochtoon en autochtoon. Helaas is het nu voor allochtone mannen heel
moeilijk om zelf hun weg te vinden en dat werkt belemmerend.Mevrouw Karabulut (SP): Het is altijd moeilijk
om algemene uitspraken te doen. In de plannen voor de positie van migrantenvrouwen
die nog steeds heel kwetsbaar is, zeker op de arbeidsmarkt, is alleen de ambitie
opgenomen om 50 000 vrouwen aan vrijwilligerswerk te helpen. Deelt mevrouw
Timmer de opvatting dat er concrete afspraken moeten worden gemaakt voor echte
banen met een echt inkomen zodat de emancipatie van de grond komt? Zal zij
mijn voorstel in die richting steunen?Mevrouw Timmer (PvdA): Volgens mij wordt ervoor
gekozen om die vrouwen eerst vrijwilligerswerk te laten doen, omdat zo de
drempel naar betaald werk wordt verlaagd. Voor veel mensen is de afstand tot
de arbeidsmarkt erg groot. Dit is een klein stapje op weg naar participatie
in de samenleving. Het zou geweldig zijn als mensen een betaalde baan kunnen
vinden door dat ene kleine stapje te zetten.Mevrouw Karabulut (SP): Dat zou inderdaad
geweldig zijn, maar wij moeten de minister toch vragen om doelen te stellen
opdat in ieder geval een deel van die vrouwen een betaalde baan krijgt via
opleiding en begeleiding?Mevrouw Timmer (PvdA): Daar ben ik het mee
eens en volgens mij wordt daar hard aan gewerkt, onder andere op het ministerie
van SZW. Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt helpen, de weg naar
die arbeidsmarkt te vinden, is niet alleen een verantwoordelijkheid van de
minister voor emancipatie maar zeker ook van de bewindslieden van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid.Namens mijn fractie pleit ik ervoor dat de activiteiten in het kader van
de Taskforce DeeltijdPlus niet alleen worden gericht op vrouwen, maar ook
op mannen. Voor het verhogen van de arbeidsparticipatie van vrouwen is de
rol van mannen immers eveneens van belang. Het gaat om een goede balans tussen
arbeid en zorg. Welke concrete maatregelen zal de minister nog treffen om
mannen te stimuleren om meer zorgtaken op zich te nemen? Voor een cultuuromslag
is een mooi verhaal op papier toch niet voldoende.Over het voorstel van de FNV voor flexibele invulling van het ouderschapsverlof
is al bij de behandeling van het Belastingplan gesproken. Is de minister bereid
om in overleg met zijn collega van SZW hier toch nog eens een
reactie op te geven voorafgaande aan het algemeen overleg over de verkenning
Verlofregelingen?Wat is het resultaat van het feit dat 47 bedrijven in het teken van Talent
naar de Top een charter hebben ondertekend? Het pleidooi voor quota van collega
Paul Kalma is in een nieuwe fase terecht gekomen. Wij hadden gehoopt dat de
commissie-Frijns in haar voorstel streefcijfers zou opnemen. Een motie hierover
die met een meerderheid is aangenomen, heeft helaas niet het gewenste resultaat
opgeleverd. Wij vinden het stimuleren van diversiteit echt veel te vrijblijvend.
Wat zal de minister hieraan doen?Uit onderzoek blijkt dat de beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen
in het bedrijfsleven met bijna 1% zijn afgenomen. Bij de overheid ligt
dit percentage echter op 0,3%. Hoe kan dit worden verklaard? Dit is
toch niet te rijmen met het streven van het kabinet om op dit gebied een voorbeeldfunctie
te vervullen? Ik krijg hier graag een reactie op.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter.
Het is natuurlijk een feest als wij overleg voeren over het emancipatiebeleid,
maar het moet mij van het hart dat ik voor het overige wat minder vrolijk
gestemd ben. Ik weet ook wel dat je met veel chagrijn maar weinig bereikt
en daarom zal ik proberen om de minister wakker te schudden, want dat is in
mijn ogen hard nodig. De kinderen die hier zo-even waren, brachten wat leven
in de brouwerij. Eindelijk weer eens wat leuks in Den Haag. Ik vond het een
lollige gedachte om een paar kindertjes in een actie T-shirt mee te nemen
om aandacht te vragen voor het manifest. Het is ook een soort wakeupcall voor
het kabinet, want heel veel ouders staat het water aan de lippen. Zij zoeken
naar een goede combinatie voor arbeid en zorg, zowel de vrouwen als de mannen.
Er wordt nu nog te veel lippendienst bewezen. Iedereen zegt dat het belangrijk
is en dat er veel moet gebeuren, maar dit kabinet bezondigt zich aan veel
praten en weinig poetsen. Het is heel vervelend dat ik dit moet zeggen, maar
het kabinet heeft zich ook nog niet onttrokken aan het kostwinnerskeurslijf.
Het hinkt nog altijd op twee gedachten en komt met houtje-touwtjesoplossingen
voor de combinaties van arbeid en zorg. De minister schrijft over de biologische
en de economische klok. Dat is mooi, maar het is inmiddels wel vijf voor twaalf
voor heel veel mensen.Het valt mij op dat mannen vaak de hemel in worden geprezen als zij arbeid
en zorg combineren of als zij in de Tweede Kamer opkomen voor vrouwen en ervoor
pleiten dat er meer vrouwen aan de top moeten komen. Het is toch een tikkeltje
overdreven dat zij dan zo in het zonnetje worden gezet. Ik gun het hun natuurlijk
van harte, maar als vrouwen heel hard werken en hun kinderen naar de opvang
brengen, wordt daar vaak heel anders tegenaan gekeken. Zij moeten vaak meer
uitleggen. Als papa met zijn baby bungelend in de draagzak over straat loopt,
denkt iedereen: ach, wat is dat toch een schatje, terwijl dat toch heel normaal
zou moeten zijn.Voor mijn fractie geldt dat het emancipatiebeleid ook moet leiden tot
werken zonder zorgen. Ik zal daar een aantal opmerkingen over maken en ik
begin met de economische zelfstandigheid van vrouwen. Er is nu een Taskforce
DeeltijdPlus aan de slag. Die kan op de steun van de fractie GroenLinks rekenen.
Wij hebben onlangs een gesprek gevoerd met vertegenwoordigers van de taskforce.
Doordat veel vrouwen in Nederland kleine deeltijdbanen hebben, zijn er zo
weinig vrouwen economisch zelfstandig. Tot de armste mensen in Nederland behoren
dan ook de vrouwen met kinderen die er alleen voor staan en alleen bijstand
hebben. Het mag niet alleen bij praten blijven. Er moet worden gezorgd voor
goede combinaties van arbeid en zorg. Als de kinderopvang een succes blijkt
te zijn en de vraag toeneemt, zou het kabinet niet moeten kiezen voor snoeien,
maar juist zijn zegeningen moeten tellen. Hoe staat het trouwens met de uitvoering
van mij motie die in de Kamer is aangenomen? In de begroting voor 2009 is
de doelstelling opgenomen dat 60% van de vrouwen economisch
zelfstandig zal zijn. Overigens wordt dan gesproken over een streefdatum in
2011 en niet in 2010 zoals in de motie wordt gevraagd. Die doelstelling is
niet genoeg. Om dat streven te kunnen halen, is alle hens aan dek nodig en
ik vraag me af of de minister wel voldoende is doordrongen van dit gevoel
van urgentie. Ik kan mij herinneren dat hij niet zo veel zin had in die motie,
maar ze is aangenomen en nu moet hij haar uitvoeren. Hoe is hij daarmee aan
de slag gegaan?Ik kom nu op de plannen voor mannen, of beter gezegd: plannen voor mensen.
Het Manifest Papa Plus is mij uit het hart gegrepen. Ik heb minister Donner
en staatssecretaris Aboutaleb tijdens de behandeling van de begroting opgeroepen
om die oproep te steunen, maar volgens mij helaas zonder al te veel succes.
De bewindslieden hadden er niet veel zin in om het te tekenen. Daarom vraag
ik minister Plasterk als coördinerend minister het goede voorbeeld te
geven. Misschien heeft hij al getekend, dat zou ik eigenlijk heel normaal
vinden, maar als hij dit nog niet heeft gedaan, roep ik hem op om dit alsnog
te doen. Ik ben benieuwd naar zijn reactie.De fractie van de PvdA kan toch niet tevreden zijn met de reactie van
de minister op het Plan van de Man. De minister gaat praten met bedrijven,
hij zal een «Uit het Keurslijf»-prijs aanbieden, congressen organiseren
en onderzoeken doen, maar het ontbreekt aan actie. Daarom vraag ik de fractie
van de PvdA om onze initiatiefwet Vaderverlof te steunen. Mevrouw Timmer zei
zojuist dat zij dit zal doen. Uitbreiding van het kraamverlof staat expliciet
in het Plan van de Man en het amendement-Bussemaker duidt erop dat haar fractie
in ieder geval in het verleden van mening was dat verlenging betekent, verlenging
van het huidige kraamverlof naar minimaal vijf dagen. Dat is de systematiek
die wij voorstellen. Ik zal iets verklappen. Mijn fractie voert al geruime
tijd informeel overleg met de fractie van de Partij van de Arbeid, maar ik
ben nu bijna geneigd om over te stappen naar andere fracties, want het schiet
niet echt op. Ik geef toe dat ik de fractie van de PvdA nodig heb en ik zal
dan ook geen ruzie zoeken, maar ik vraag mevrouw Timmer wel dringend hoe wij
dit nu gaan regelen. Dit onderwerp staat nog steeds op de agenda. Ik heb voorstellen
gedaan, eventueel voor minder dagen. Dat vind ik niet prettig, maar als wij
daarmee een stap kunnen zetten, doe ik dat graag. Ik heb verder voorgesteld
dat het verlof eventueel wordt bekostigd uit het WW-fonds en om het fiftyfifty
te doen, werkgevers en de overheid dragen gelijkelijk bij. Het is echt niet
zo dat wij geen alternatieven hebben voorgesteld.Ook in reactie op Mannen in de mantelzorg uit Plan van de Man blijft het
verdacht stil van de kant van het kabinet. Mevrouw Bussemaker heeft in het
verleden aangegeven wat er nodig is: betaling van het verlof. Ook minister
Rouvoet heeft dit in een interview erkend: om mannen over de streep te halen,
is betaling nodig. Dat is precies wat wij regelen met ons nieuwe initiatiefwetsvoorstel
over mantelzorg. Dus opnieuw: wij rekenen op steun, mevrouw Timmer. Daarnaast
hoor ik graag de reactie van de minister.De FNV heeft een interessant voorstel gedaan voor het ouderschapsverlof,
namelijk dat ouders kunnen kiezen tussen 26 weken ouderschapsverlof tegen
50% van het minimumloon of 13 weken tegen 100% van het
minimumloon. Zoals bekend willen wij het hele ouderschapsverlof beter vergoeden,
maar dit is een goede stap. Dit is een eerste stap om ouderschapsverlof te
bevorderen voor vaders en voor mensen met een laag inkomen. De fractie van
GroenLinks neemt dit voorstel daarom graag over. Ik krijg graag een reactie
van het kabinet op dit voorstel, want hiermee kunnen de lagere inkomens echt
tegemoet worden gekomen.Waarom komt en geen taskforce «voltijd-min»? Ik ben geschrokken
toen ik in de brief van de minister las dat voor mannen tijdelijk deeltijdwerk
bevorderd moet worden. Let op het woordje tijdelijk! Zo komt de ware aard
naar boven. Waarom werken vrouwen permanent in deeltijd en zouden
mannen dit slechts tijdelijk moeten doen? Ik ben van mening dat wij moeten
blijven streven naar het combinatiemodel zodat mannen minder gaan werken en
vrouwen meer en dat zij samen de zorg kunnen combineren. De minister heeft
dit een beetje knullig opgeschreven. Misschien is dit een foutje.Mevrouw Timmer (PvdA); Mevrouw Van Gent komt
steeds terug op het initiatiefwetsvoorstel Vaderschapsverlof. Ik heb al gezegd
dat mijn fractie voorstander is van uitbreiding van het verlof. Zij moet dan
wel het initiatief nemen. De behandeling is in handen van haar fractie. In
januari zal er in een overleg met de bewindslieden van SZW over alle verlofregelingen
worden gesproken. Het lijkt mij veel beter om dit alles in samenhang te behandelen
dan er iedere keer een deel uit te lichten. Pas dan krijgen wij een evenwichtig
beeld en weten de mensen hoe hun toekomst er wat dit betreft zal uit zien.Mevrouw Van Gent (GroenLinks); Dat is waar.
Ik ben blij dat mevrouw Timmer staat te popelen om mijn initiatiefwetsvoorstel
te bespreken. Ik zal dit ook zeker zo snel mogelijk voorbereiden als ik ten
minste op de steun van haar fractie kan rekenen, want ik ben natuurlijk gekke
Gerritje niet. Ik weet dat ik eerst informeel steun moet verwerven voor mijn
wetsvoorstel. De fractie van de PVV – die hier helaas niet aanwezig
is – heeft een amendement ingediend op de periode van vijf dagen. Ik
heb net weer een aantal suggesties gedaan voor een andere methode van financiering.
Mevrouw Timmer weet natuurlijk ook wel dat mijn fractie die suggesties aan
de fractie van de PvdA en de andere fracties heeft voorgelegd. Zij moet nu
niet net doen of alles stilligt. Ik ben echter blij met haar reactie en, nogmaals,
ik zoek geen ruzie. Ik ben blij dat er nog een opening is bij de fractie van
de PvdA. Ik heb tegen minister Donner helaas al moeten zeggen dat zijn nota
over verlofmogelijkheden een flutstuk is. Daarin wordt ook weer lippendienst
bewezen maar geen financiering voorgesteld. De spoeling wordt steeds dunner,
want er moeten steeds meer regelingen uit hetzelfde budget worden bekostigd.
Ik zal een eigen nota uitbrengen onder de titel Werken zonder zorgen. Ik hoop
dat de fractie van de PvdA mij zal steunen als wij daarover gaan praten. Wij
moeten nu eindelijk eens overgaan tot betaling van verlofregelingen. Zij is
toch net als ik tegen elitaire regelingen voor het opnemen van verlof? Dat
moeten wij echt niet willen, mevrouw Timmer, want dan wordt het niets met
de emancipatie.Mevrouw Timmer (PvdA): Ik wacht de voorstellen
van mevrouw Van Gent met belangstelling af en wij zullen die dan beoordelen.
Ik vind het een beetje flauw dat zij nu net doet alsof er in de verkenning
van de verlofregeling helemaal niets gebeurt. Wij zullen nog over die notitie
praten. Als zij er zo ontevreden over is, zal zij dat zeker melden, neem ik
aan. Het is al goed dat wij erover praten met elkaar en ik blijf pleiten voor
een samenhangend beleid in plaats van iedere keer dingen apart te regelen.De voorzitter: Dat was niet echt een vraag,
maar mevrouw Van Gent kan daar zo op reageren als zij wil, maar eerst nog
een vraag van mevrouw Karabulut.Mevrouw Karabulut (SP): Ik ben benieuwd waar
het probleem van mevrouw Van Gent zit. Gaat het om de betaling of om de duur?
Kan zij dit toelichten?Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het gaat om
de betaling en om de duur. Mijn wetsvoorstel hangt boven de markt. Ik zie
dat de maatschappelijke belangstelling voor de uitbreiding van het vaderschapsverlof
groot is. De fractie van GroenLinks krijgt daar veel steun voor, onder andere
van de fractie van de SP en dat waardeer ik ten zeerste. Wij onderhandelen
nog met de fractie van de PvdA en ik hoop dat de fractie van het CDA ook met
ons wil meegaan. Het lijkt wel of wij hier in de onderhandelingen zitten.
Ik geef het nog niet op. Misschien kan de minister op grond van zijn coördinerende
taak op de een of andere manier de onderhandelingen vlot trekken. Ik vraag
dus eigenlijk aan de minister of hij bereid is om mij vandaag een handje te
helpen om dit voorstel een duwtje in de goede richting te geven. Ik zou hem
heel dankbaar zijn en het zou een geweldig kerstcadeau zijn voor al die jonge
vaders die graag meer verlof willen.Het ouderschapsverlof wordt uitgebreid, maar volgens het CPB zijn de kosten
van het verlengen van het ouderschapsverlof flink onderschat. Klopt dit? Zo
ja, krijgen wij dan eenzelfde akkefietje als bij de kinderopvang? Dat hoop
ik niet, want zo blijft het lippendienst.Tot slot ben ik natuurlijk voor meer vrouwen aan de top, voor gelijke
beloning en voor een goede uitvoering van het VN Vrouwenverdrag. Wil de minister
ingaan op het laatste en daarbij aangeven welke positie hij inneemt?Mevrouw Karabulut (SP): Voorzitter. De discussie
zo-even leek wel grappig, maar dit is wat mij betreft het kernpunt van het
emancipatiebeleid. Dit is ook het punt waarop de minister voor emancipatie
heel stil is. Hij is ontzettend stil. In de Emancipatienota die wij zo’n
anderhalf jaar geleden met elkaar hebben besproken, waren de hoofddoelstellingen
dat meer mensen, meer vrouwen moeten gaan werken, dat wij harder moeten werken,
dat de taken voor zorg en werk eerlijker worden verdeeld en dat de economische
zelfstandigheid toeneemt. Die doelstellingen gelden nog steeds. Vervolgens
heeft heel Nederland het erover, mannen en vrouwen, wij hebben vanochtend
nog weer het initiatief van Papa Plus gezien. Er is veel draagvlak om werk
en zorg anders te combineren en eerlijker te verdelen, maar mensen maken zich
zorgen omdat zij zich afvragen hoe dit kan worden bereikt. Er zijn immers
flinke knelpunten. De minister volstaat tot nu toe met een verwijzing naar
zijn collega’s. Inderdaad, minister Rouvoet heeft een gezinsnota uitgebracht.
Het is waar, zijn collega van Sociale Zaken heeft een notitie over verlofregelingen
uitgebracht. Als ik die nota’s en notities lees, zie ik echter geen
nieuw beleid. Er wordt niet gesproken over uitbreiding van verlofregelingen;
er wordt alleen aangekondigd dat de regelingen uniformer en overzichtelijker
moeten worden. Dat kan geen kwaad, maar de knelpunten worden niet weggenomen.
Er komt niet meer kinderopvang. Er is nergens sprake van uitbreiding van het
betaald ouderschapsverlof. In de gezinsnota is iets opgenomen over relatietherapie,
maar daar word ik ook niet echt enthousiast van. De kinderopvang wordt weer
duurder. Dat is een groot probleem en veel ouders maken zich ernstig zorgen,
maar ik hoor de minister voor emancipatiezaken niet! Ik hoor vandaag graag
van hem wat hij nu van al die zaken vindt. Het begon al slecht. De nota was
in orde, maar veel zaken werden niet geconcretiseerd in doelstellingen. De
man was vergeten en voor het overige werd er doorverwezen naar andere bewindslieden.
Op het belangrijkste punt: het uitbreiden van verlofregelingen, verwijzen
de collega bewindslieden naar de sociale partners. De vakbonden willen wel,
maar de werkgevers zwijgen en noch de minister voor emancipatiezaken, noch
de minister van SZW gaan met sociale partners om tafel zitten om harde afspraken
te maken.Uit onderzoek blijkt dat betaald ouderschapsverlof wordt gewaardeerd.
Bij de overheid waar het ouderschapsverlof wordt betaald, maakt 50%
van de mannen van die mogelijkheid gebruik tegen 10% van de mannen
in een werkomgeving waar het verlof niet wordt betaald. Dit is niet zo raar,
want als je een laag inkomen hebt, kun je niet rondkomen met 50% van
het minimumloon. Als er dan al iemand ouderschapsverlof opneemt, is het de
vrouw omdat zij het laagste inkomen heeft. Mijn concrete vraag is nu of de
minister wil dat er meer vrouwen gaan werken. Wil hij dat zorg en werk eerlijker worden verdeeld tussen mannen en vrouwen? Zo ja, wat zal
hij dan de komende jaren doen om het betaalde ouderschapsverlof uit te breiden?
Het kan misschien niet in een grote stap, maar dan moet het in kleine stapjes
worden bereikt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik ben het
ermee eens dat het ook in kleine stapjes kan worden bereikt. Voelt mevrouw
Karabulut iets voor het voorstel voor een ouderschapsverlof van 26 weken tegen
50% van het minimumloon of 13 weken tegen 100% van het
minimumloon?Mevrouw Karabulut (SP): Ja, zeker. Dit voorstel
van de FNV voor flexibilisering van het ouderschapsverlof zou nu al kunnen
worden aangeboden. Ik neem aan dat de minister dit voorstelt steunt. Ik sprak
echter over de lange termijn. Als wij van mening zijn dat er in dit land meer
gewerkt moet worden en dat er meer mogelijkheden moeten zijn voor de combinatie
van arbeid en zorg, dan moeten wij ook de faciliteiten bieden en keuzes maken.
Ik vraag vandaag aan de minister of hij een keuze wil maken. Gaan wij over
tot uitbreiding of stoppen wij met deze hele discussie?Ik neem aan dat de minister het initiatiefwetsvoorstel van GroenLinks
voor uitbreiding van het vaderschapsverlof steunt, maar ik hoor er graag zijn
mening over.Er wordt gesproken over een cultuuromslag, ook in het manifest dat ons
vanmorgen is aangeboden. Dit is een probleem voor werkgevers. Ik hoor vaak
dat werkgevers zich in allerlei bochten wringen als vaders verlof willen opnemen
of vier keer negen uur willen werken. De minister wil een prijs voor de man
uitreiken en zal conferenties organiseren, maar welke afspraken zal hij maken?
Waar wil hij staan over twee jaar? Welke stappen moeten er dan zijn gezet?
Ik ben hier heel benieuwd naar, want ik ben echt van mening dat wij in deze
periode flinke stappen vooruit moeten zetten, ook gelet op de maatschappelijke
discussie.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De minister
heeft zelf ook een voorstel gedaan voor een werkweek van vier keer negen uur.
Ik zie dat dan zo voor mij dat je je vier dagen te pletter werkt en echt geen
puf meer hebt voor zorg en vervolgens moet je nog drie dagen bijkomen van
dat harde werken. Mij spreekt die mogelijkheid helemaal niet aan, maar hoe
denkt mevrouw Karabulut hierover? Dit lijkt mij niet dé oplossing om
een papadag te creëren.Mevrouw Karabulut (SP): Dit is een volgend
onderwerp dat hiervan in het verlengde ligt. Er is nu sprake van een recessie
en er worden weer mensen ontslagen. Je zou kunnen zeggen dat dit een slecht
moment is om te werken aan een betere combinatie van arbeid en zorg en aan
uitbreiding van verlofmogelijkheden. Ik ben het daar echter niet mee eens.
Als wij er nu voor zorgen dat mannen iets minder gaan werken, kunnen vrouwen
iets meer gaan werken en hebben mannen de tijd en ruimte om voor hun kinderen
te zorgen. Ik ben er daarom eerder voor dat mensen bijvoorbeeld 32 uur gaan
werken. Dan wordt het mogelijk dat twee op de drie vrouwen met een kleine
deeltijdbaan meer uren werken als zij dat willen en mannen meer voor hun kinderen
gaan zorgen. Ik krijg graag een reactie van de minister op die gedachte.De discussie over vrouwen aan de top is interessant, maar ik maak mij
erg veel zorgen over de vrouwen aan de basis. Dat zijn er nogal wat. Veel
vrouwen werken met een flexcontract en worden op hun twintigste ontslagen.
Ook de doorstroom van de basis naar het middelmanagement om uiteindelijk misschien
in de top te belanden, wordt door veel obstakels geblokkeerd. Welke plannen
heeft de minister om te voorkomen dat al die vrouwen die nu een flexcontract
hebben, straks mede dankzij de recessie op straat komen te staan?Ik heb al in een interruptie gezegd dat ik het ongehoord vind dat de minister
voor de emancipatie van migrantenvrouwen niet verder wil gaan dan vrijwilligerswerk.
Die vrouwen hebben zo veel potentie en zo veel capaciteiten. Daarom vraag
ik de minister hoeveel vrouwen uit die groep van 50 000 aan een echte
baan zullen worden geholpen. Overigens vraag ik hem ons te informeren over
de resultaten tot nu toe.Mevrouw Jonker (CDA): Voorzitter. November
vorig jaar begon ik mijn inbreng met de CDA-visie op de samenleving. Wij willen
een samenleving waar iedereen kan meedoen en zijn of haar talenten kan ontwikkelen.
Een ander uitgangspunt van de CDA-fractie is keuzevrijheid. Ook toen heb ik
gezegd dat echte keuzevrijheid overheidsinstrumenten impliceert en een onbevooroordeelde
open houding over de rol van de man of van de vrouw in de samenleving. Dit
laatste is vaak nog lastig zowel bij mannen, vrouwen als bij werkgevers. Ook
heb ik de rol van het onderwijs centraal geplaatst om kinderen optimaal uit
te dagen tot het ontwikkelen van hun eigen krachten. De CDA-fractie gaat hier
nog steeds voor.Met dit in het achterhoofd kan ik melden dat de CDA-fractie tevreden is
over de stappen die deze minister – met in zijn kielzog de vakministeries –
zet voor de emancipatie en de economische participatie van vrouwen. Het kabinet
heeft goede initiatieven genomen. Tegelijkertijd breng ik de stelling in dat
het na een jaar lastig is om conclusies te trekken, omdat veel maatregelen
projectmatig zijn opgezet waardoor de schaal waarop het initiatief existeert
nog klein is en de daadwerkelijke toekomstige impact onzeker.Terug naar onze visie. Die was bij de bespreking van de Emancipatienota
tevens uitgangspunt voor de ingebrachte moties. Een motie had betrekking op
het opnemen van de cliënten- en patiëntenvereniging van slachtoffers
van seksueel geweld en hun familie in het fonds van het PGO. Dat is nu werkelijkheid.
Zij zijn het kabinet daar dankbaar voor en ook ik wil het kabinet bedanken.De tweede motie had betrekking op de tekortschietende hulpverlening aan
slachtoffers van seksueel geweld. Het overleg met ggz heeft inmiddels plaatsgevonden,
maar het hulpverleningsaanbod is nog niet verbeterd. Het veld heeft nu het
initiatief tot een partnerschap genomen mits de financiering rond komt. Het
ministerie van VWS komt daar ten dele aan tegemoet. Ik vraag deze minister
echter om dit debacle te bezien opdat het tot een oplossing kan worden gebracht.Keuzevrijheid komt ook pas optimaal tot zijn recht als de ander aan de
overkant van de tafel – en nu heb ik het over de werkgever – uitgaat
van mogelijkheden, creatief en flexibel is en snapt wat jou als vrouw bezighoudt
in de opbouw van je carrière. De werkgever moet begrijpen dat jij eerder
wordt geïnspireerd door een flexibele opstelling van de werkgever dan
met een auto van de zaak en dat jouw anders dan doorsnee carrièreverloop
niets heeft te maken met tekortschietende ambitie.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Mevrouw Jonker
zegt dat de werkgever moet begrijpen dat een vrouw andere faciliteiten nodig
heeft. Ik ben van mening dat de werkgever vooral moet begrijpen wat werknemers,
mannen en vrouwen, nodig hebben. Ik heb vorig jaar een motie ingediend waarin
de minister word gevraagd om met de werkgevers om tafel te gaan zitten om
ervoor te zorgen dat er een flexibele werkdag komt. Bij een werkdag van zeven
tot zeven kunnen ouders zelf beslissen of zij bijvoorbeeld van zeven tot twee
willen werken of juist van twee tot zeven. Zo kunnen zorg en arbeid goed worden
gecombineerd. Die motie is in de Kamer aangenomen, maar niet uitgewerkt door
het kabinet. Is mevrouw Jonker het ermee eens dat dit de gewenste werkwijze
is in plaats van begrip vragen van de werkgever?Mevrouw Jonker (CDA): Ik ben voorstander van
flexibilisering van arbeidstijden. Ik kom hier later in mijn inbreng nog op
terug en zal daarmee dan ook een antwoord geven op deze vraag.De Kamer heeft destijds twee moties aangenomen. De eerste had betrekking
op het bekwamen van afdelingen P&O en de ABD in genderdiversiteit en de
tweede op de seksediverse samenstelling van de selectieadviescommissies en
de benoemingsadviescommissies. Ik vind het jammer dat er tot nu niets is gedaan
met deze moties. Hoe zorgt de minister ervoor dat dit wel gebeurt?Als ik alleen al deze voorbeelden memoreer, is de stelling zichtbaar dat
emancipatie niet de zorg is van vrouwen alleen. Het gaat ons allen aan. Mannen,
vrouwen, allen dienen wij de ruimte te hebben om keuzes te maken waarmee wij
bijdragen aan ons zelf en bijdragen aan de ander. Ik noem vier aannames in
onze samenleving die het gelijk optrekken van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt –
nog – in de weg staan.1) Vrouwen kunnen met minder salaris uit voor hetzelfde werk.2) Zorg en betaalde arbeid zijn een paradox.3) Mannen en vrouwen doen hun werk niet als zij thuiswerken.4) Vrouwen met kinderen willen niet studeren.Ik chargeer natuurlijk maar dat maakt het duidelijk. Uit onderzoek van
de Arbeidsinspectie is duidelijk geworden dat wij er nog niet zijn bij het
slechten van de verschillen in de salarissen. De afspraak is halvering in
deze kabinetsperiode en de uitkomsten voldoen daar niet aan. Minister, de
overheid heeft een voorbeeldfunctie.De CDA-fractie bedankt de Taskforce DeeltijdPlus voor het concrete en
heldere stuk. Drie elementen betreuren wij en die wil ik onder de aandacht
van de minister brengen.De groep nuggers is een grote groep zowel allochtone en autochtone vrouwen
met veel potentieel. Waarom is ervoor gekozen hun niet expliciet op te nemen
in de doelgroep?Hier geldt de vraag wat er het eerst is: de kip of het ei. Werken vrouwen
in bepaalde sectoren, omdat zij dat zelf wensen of werken zij daar, omdat
deze sectoren voor hen altijd al toegankelijker waren? Wij willen dat de taskforce
ook zoekt naar mogelijkheden in die sectoren die lastiger toegankelijk zijn
voor vrouwen. Wij willen de taskforce de opdracht meegeven afrekenbare resultaten
te formuleren. Ik geef alvast een na te streven doel mee, namelijk het benoemen
van het aantal cao’s waarin afspraken zijn opgenomen ter stimulering
van meer werken tegen de tijd dat de taskforce wordt opgeheven. Ik krijg graag
een reactie van de minister op deze punten.Tijd- en plaatsonafhankelijk werken is een onderwerp waar echt toekomstmuziek
in zit voor vrouwen én voor mannen. Wij willen meegeven dat het succes
van deze regeling staat of valt met flexibiliteit. Doorbreek dogma’s
dat mensen thuis niet aan te sturen zijn en bekijk hoe thuiswerken digitaal
gefaciliteerd kan worden. Ik zal dit natuurlijk ook inbrengen in het debat
over dit onderwerp met de minister van Sociale Zaken, maar aangezien de minister
van OC&W de coördinerend bewindspersoon voor emancipatie is, leg
ik dit ook aan hem voor. Ik vraag hem met klem om hierop toe te zien.Het is fantastisch als vrouwen werken en studeren oppakken, soms onbedoeld,
soms bedoeld. Dat maakt niet uit, want zo ontstaan er kansen voor deze vrouwen.
Wil de minister een inventarisatie opstellen van de dilemma’s en de
mogelijkheden om die weg te nemen, door overheid of door de hogeschool of
universiteit?Er moet een einde komen aan de zure communicatie tussen het ministerie
en het Netwerk over het VN Vrouwenverdrag. Wil de minister toezeggen dat hij
als hij de tussentijdse vragen van de CEDAW heeft beantwoord, die antwoorden
ook automatisch aan de Kamer stuurt? Wil hij hetzelfde doen als de CEDAW zijn
Concluding Comments publiceert? Is hij bereid om met de versturing van de
rapportage aan de commissie, ook een Nederlandse versie van de
rapportage openbaar te maken? Dit is zeer wenselijk met het oog op de noodzakelijke
transparantie van het proces.Mevrouw Timmer (PvdA): Ik sluit mij aan bij
de vraag van mevrouw Jonker over de informatievoorziening aan de Kamer over
de bevindingen van de CEDAW.In de jaren negentig heeft de commissie-Groenman het kabinet geadviseerd
om voorafgaande aan de totstandkoming van nieuwe VN-rapportages, een debat
met de Kamer te voeren. De Kamer kan dan meepraten over het standpunt van
het kabinet. Die suggestie wil ik toevoegen aan de vragen van mevrouw Jonker.
Wil zij dit steunen?Mevrouw Jonker (CDA): Ik heb dit onderdeel
overgeslagen met het oog op de tijd, maar ik onderschrijf dit van harte.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het lijkt bijna
afgesproken. Ik heb nog een vraag aan het coördinerend lid van de CDA-fractie
voor emancipatie. Mevrouw Jonker stelt terecht allerlei vragen aan de coördinerende
minister voor emancipatiebeleid, maar ik mis in haar bijdrage een opmerking
over de manier waarop naar haar mening een goede combinatie van arbeid en
zorg kan worden bereikt. Hoe zit het met de mantelzorg, hoe zit het met het
vaderschapsverlof, hoe zit het met de kinderopvang, hoe zit het met «voltijd-min»constructies,
hoe zit het met het combinatiemodel? Zij heeft daar niets over gezegd. Ik
wil met haar ook geen ruzie krijgen, want ik heb nog hoop dat zij mij zal
steunen in het vaderschapsverlof, maar ik vind dat zij wel een beetje door
de mand valt als zij daar geen glashard antwoord op heeft.Mevrouw Jonker (CDA): Wij zijn voorstander
van flexibilisering van de inzet van de vele verlofregelingen die wij kennen.
Wij willen dat mannen en vrouwen zelf bepalen wanneer zij verlof opnemen.
Als dat de vraag is van mevrouw Van Gent, kan ik met haar opmerkingen instemmen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik begrijp
dat ik mijn vraag moet toespitsen. Kan mevrouw Jonker meegaan in het voorstel
voor een ouderschapsverlof van 26 weken voor 50% van het minimumloon
of 13 weken voor 100%? Dat is lekker flexibel, ook in de betaling,
en lage inkomens kunnen er ook gebruik van maken. Doet mevrouw Jonker mee?
Dat zou goed nieuws zijn.Mevrouw Jonker (CDA): Mevrouw Van Gent spreekt
over betaling van de verlofregeling. Dat is voor ons op dit moment nog een
stap te ver.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dit is een
misverstand. Er wordt nu een regeling getroffen voor 26 weken voor 50%
van het minimumloon. Nu is het voorstel om de ouders een keuzemogelijkheid
te geven waardoor zij ook 13 weken kunnen opnemen voor 100% van het
minimumloon. Dus dit kost niets, het voorstel is budgettair neutraal. Vindt
mevrouw Jonker het dan een sympathieke gedachte?Mevrouw Jonker (CDA): Ik vraag mij af wat
nu het meest wenselijk is, de duur van het verlof of het geld. Zullen wij
straks stimuleren dat mensen 13 weken opnemen in plaats van 26 weken? Dat
zou ik een onwenselijke situatie vinden. Die afweging moet ik nog maken.De voorzitter: Ik maak nu een einde aan deze
discussie. Er is straks nog gelegenheid voor een tweede termijn, maar daarvoor
moet een ieder eerst nog een fatsoenlijke eerste termijn kunnen afleveren
en moet de minister in staat zijn om naar behoren te antwoorden.Mevrouw Van der Burg (VVD): Voorzitter. Toen
wij hier vorig jaar zaten, heb ik al gezegd dat de Emancipatienota op twee
gedachten hinkt. Dit blijkt nu ook duidelijk.Ik begin mijn inbreng met de economische zelfstandigheid van vrouwen die
in Nederland erg laag is. Met name vrouwen met kinderen zijn oververtegenwoordigd
in de onderste regionen van de inkomenspiramide. Dit heeft grote gevolgen
voor deze vrouwen en de toekomstmogelijkheden van hun kinderen. Wat doet dit
kabinet? Het stelt een Taskforce DeeltijdPlus in die zich puur op de cultuur
richt en op het veranderen daarvan door media-acties et cetera. In de brief
van de minister wordt dan nog wel aandacht geschonken aan de beleving van
de vrouwelijke deeltijder. Ik vind dit nogal eenzijdig. Waarom geen aandacht
voor de mannelijke deeltijder? Misschien kunnen wij daar veel meer van leren.
Het belangrijkste is echter naar mijn mening wat ontbreekt in de taakopvatting
van de taskforce en van het hele beleid. Wat worden vrouwen er beter van als
zij gaan werken of, beter nog, als zij meer uren gaan werken? Dat was toch
de doelstelling?Uit een onderzoek van de Organisatie voor Strategisch Arbeidsmarktonderzoek
in combinatie met de Universiteit van Utrecht blijkt dat er bij herintreding,
toetreding of ui!breiding van uren bij een laag inkomen nauwelijks sprake
is van inkomensverbetering. Vindt de minister het gek dat die vrouwen niet
gaan werken? Nederland kent namelijk de hoogste marginale tarieven van het
wettelijk minimumloon ter wereld. In de praktijk betekent dit dat vrouwen
met lage inkomens van elke verdiende extra euro vrijwel niks overhouden. Sterker
nog, hoe minder je verdient, hoe minder je overhoudt. Bij minder dan €10 000
is er een marginale druk van 60% tot 90% en dus zijn vrouwen
niet te verleiden tot herintreden, toetreden of het uitbreiden van uren. Ook
bij een inkomen van € 25 000 is er sprake van een marginale
druk van 50% tot 60% en bij € 29 000 dit nog
steeds 40% tot 50%. Bij € 30 000 of meer wordt
de marginale druk lager en zakt hij onder de 40%. Dit is het echte
probleem in Nederland.Mevrouw Karabulut (SP): Werken moet lonend
zijn. Het sociaal minimum en het minimumloon moeten in de ogen van mijn partij
dan ook omhoog. Ik weet dat mevrouw Van der Burg het daarmee niet eens is.
Uit het SCP-rapport Gedeelde tijd blijkt dat twee op de drie vrouwen met een
kleine deeltijdbaan en een kwart van de vrouwen met een grote deeltijdbaan
juist meer zouden willen werken. Zij krijgen daar niet de mogelijkheid toe
van hun werkgever. Wat zou mevrouw Van der Burg daaraan willen doen?Mevrouw Van der Burg (VVD): Volgens mij heeft
deze vraag niets te maken met het punt dat ik naar voren bracht, namelijk
het feit dat het absoluut niet lonend is. Als vrouwen met een deeltijdbaan
meer willen gaan werken, moet dat uiteraard kunnen, maar een werkgever moet
hen dan ook wel nodig hebben.Mevrouw Karabulut (SP): Ik ben het ermee eens
dat werken lonend moet zijn en ik hoor graag hoe wij dat kunnen bereiken.
Mevrouw Van der Burg zegt dat zij het belangrijk vindt dat vrouwen meer gaan
werken. Veel vrouwen willen dat ook, maar in de praktijk zijn er veel belemmeringen,
bijvoorbeeld de verlofmogelijkheden. Wil mevrouw Van der Burg die uitbreiden?
Wil zij de obstakels wegnemen die werkgevers opwerpen bijvoorbeeld door de
rechten van flexwerkers te verstevigen?Mevrouw Van der Burg (VVD): Mevrouw Karabulut
gaat ervan uit dat er allemaal rechten moeten komen, maar ik wijs erop dat
het huidige fiscale systeem allerlei verborgen belemmeringen bevat die het
voor vrouwen absoluut niet aantrekkelijk maken om te gaan werken. Ik wil dit
probleem hier op tafel krijgen. Wij kunnen allerlei mooie rechten voor vrouwen
bedenken, wij kunnen prachtige verlofregelingen treffen, maar zo lang het niet loont om te gaan werken, zullen de vrouwen daar niet toe gestimuleerd
worden. Ik vind dat niet zo gek. Dat is toch een heel rationele afweging?
Dit is het probleem in ons stelsel dat moet worden aangepakt.Mevrouw Karabulut (SP): Mevrouw Van der Burg
moet ook de realiteit onder ogen zien. Er is een grote groep vrouwen die wil
werken, maar die dit onmogelijk wordt gemaakt. Is zij dan bijvoorbeeld voorstander
van de verhoging van de inkomensafhankelijke arbeidskorting waardoor werken
aantrekkelijker wordt?Mevrouw Van der Burg (VVD): Nee, daar ben
ik niet voor. Ik zal daar zo op ingaan en op het effect van die maatregel.
Mevrouw Karabulut doet het nu voorkomen alsof het alleen in de verlofregeling
zit. Ik wijs erop dat veel vrouwen zonder kinderen ook een kleine deeltijdbaan
hebben. Dat is het probleem niet. Daarom ga ik ook niet te diep in op de vragen
van mevrouw Karabulut. Ik wil het probleem dat ik signaleer hier op tafel
krijgen.Zoals ik al zei, dit is het echte probleem in Nederland, naast zaken als
openingstijden van scholen, winkels en diensten en voldoende betaalbare kinderopvang.
Het kabinet laat deze ronduit asociale situatie – hoe minder je verdient,
hoe minder je krijgt – gewoon bestaan. Deze perverse situatie wordt
met name veroorzaakt door de inkomensafhankelijke regelingen. En wat doet
het kabinet? Het sleutelt wat en voor het overige treft het meer inkomensafhankelijke
regelingen. Zo maakt het kindgebonden budget de armoedeval alleen maar nog
groter voor deze vrouwen met lage inkomens. Daarenboven heeft dit kabinet
de sollicitatieplicht voor ouders met kinderen onder zes jaar afgeschaft,
zodat deze ouders de rest van hun leven in de onderste regionen van de inkomenspiramide
verkeren met alle gevolgen van dien. Hoezo sociaal beleid!? Het is asociaal
beleid dat de zwaksten in onze samenleving, met name vrouwen en vrouwen met
minderjarige kinderen, in de wurggreep van de armoede houdt. Ik begrijp niet
dat de minister hiervoor verantwoordelijk wil en kan zijn. Ik vraag hem de
Kamer toe te zeggen dat deze cijfers binnen drie maanden worden geanalyseerd
en dat hij voorstellen doet voor concrete maatregelen om deze situatie om
te keren. Ik vraag dit te meer, omdat blijkt dat juist die kleine deeltijdbanen
vooral worden vervuld door lager opgeleiden.Het project Duizend en één kracht richt zich met name op
vrijwilligerswerk van 50 000 allochtone vrouwen. Uit de rapportage is
op te maken dat het nog niet erg hard loopt. Dit verbaast mij niets. Allochtonen
vrouwen zijn het moe om van het ene participatieproject naar het andere te
worden verwezen. Zij willen gewoon een echte baan waarmee zij geld kunnen
verdienen. Ik realiseer me heel goed dat er soms een traject nodig is om naar
werk te komen, maar het einddoel moet altijd werk zijn. Dat stimuleert. Ik
mis dit in de aanpak. Het einddoel moet niet vrijwilligerswerk zijn, maar
een baan. Ook mis ik in de hele aanpak, bij mannen en vrouwen, de rol van
het zelfstandig ondernemerschap. Dit is voor autochtonen en allochtonen een
prima optie. Waarom wordt hier niets aan gedaan? Ik ga nu naar de bovenkant
van de markt, al vind ik de economische zelfstandigheid van vrouwen een veel
belangrijker onderwerp. Topbrain is een mooi initiatief. Hoe vergaat het de
57 bedrijven die sinds mei 2008 zijn aangesloten? Hoeveel bedrijven hebben
zich inmiddels aangesloten? Hoe verloopt de uitvoering van mijn motie die
ik vorig jaar heb ingediend en waarin de regering wordt gevraagd om de beloningsverschillen
bij de overheid tot nul terug te brengen? Welke voortgang wordt er geboekt?
Welke acties worden ondernomen om dit te realiseren?Het eergerelateerde geweld is weer toegenomen. Dit vormt een flinke belemmering
voor de emancipatie. Wat doet de minister om dit terug te dringen? Welke concrete
acties staan hem voor ogen? Is hij bereid de Kamer een overzicht te verschaffen
van de organisaties die subsidie ontvangen voor integratie- en
emancipatieprojecten/programma’s en wat die concreet doen op dit punt?Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Mevrouw Van
der Burg heeft behartigenswaardige woorden gesproken. Het valt mij echter
op dat zij heel veel zorgen uit en benadrukt dat werk heel belangrijk is.
Daar kan ik in meegaan, want het is beter als mensen aan het werk gaan en
daarom ben ik er ook niet voor dat de sollicitatieplicht van bijstandsmoeders
wordt opgeheven. Dat is voor niemand goed. Als wij echter spreken over goede
combinaties van arbeid en zorg en betaalde verlofregelingen, haakt mevrouw
Van der Burg een beetje af. Waarom wil zij dit overlaten aan sociale partners
waar werkgevers toch vaak dwarsliggen en er niet op zitten te wachten?Verder krijg ik graag een reactie van mevrouw Van der Burg op het voorstel
voor een flexibel ouderschapsverlof, 50% of 100% van het
minimumloon en 26 of 13 weken.Mevrouw Van der Burg (VVD): Wij verschillen
inderdaad van mening over de verlofregelingen. Wij hebben in Nederland veel
bedrijven, ook in het midden- en kleinbedrijf, waar afspraken niet via wettelijke
regelingen tot stand komen maar in onderling overleg tussen werkgever en werknemer.
Dit zijn vaak bedrijven met minder dan vijf werknemers en dan is het erg ingewikkeld
als er tig verlofregelingen moeten worden gehanteerd. Er zijn er al zo veel
en de mensen in Nederland hebben al aardig wat vakantiedagen. Ouders moeten
de mogelijkheid hebben om verlof op te nemen, maar zij moeten zelf onderling
regelen wie wanneer welk verlof neemt. Daar zijn vakantiedagen voor. Ik ben
geen voorstander van nog meer regelingen op dat gebied.Op de vraag naar het flexibele ouderschapsverlof kan ik antwoorden dat
wij überhaupt geen voorstander zijn van een dergelijke regeling. Dan
is ook geen verdere uitleg nodig.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat is een
beetje flauw, want die regeling komt er, ook als de VVD-fractie ertegen blijft.
Dan is het de vraag hoe flexibel mevrouw Van der Burg daarmee wil omgaan.
Haar fractie pleit altijd voor keuzevrijheid, dat is toch een liberaal principe?Mevrouw Van der Burg (VVD): Wij zijn zeker
voorstander van keuzevrijheid, maar dan wel voor alle partijen. Keuzevrijheid
betekent ook verantwoordelijkheid nemen. Wij zijn geen voorstander van de
uitbreiding van het ouderschapsverlof.De voorzitter: Mevrouw Van der Burg heeft
duidelijk gesteld wat haar standpunt is. Ik stel voor dat wij het debat nu
vervolgen.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Voorzitter. «Het
is niet aan mij om een moreel oordeel te vellen. Ik ga niet zeggen dat mannen
meer vuile sokken moeten wassen zodat vrouwen een loopbaan kunnen hebben.
Mensen moeten dat zelf uitmaken, in alle vrijheid.» Dit zijn niet mijn
woorden, maar de woorden die namens minister Plasterk zijn uitgesproken tijdens
een emancipatieconferentie over Nederland en Zweden een paar weken geleden.
Tot zover zit ik op een lijn met deze minister, maar het schort natuurlijk
aan die vrijheid. De keuze voor een evenwichtige verdeling van werk en zorg
wordt niet in vrijheid gemaakt, maar beperkt door een context van een magere
kinderopvang, ongelijke salarissen en het gebrek aan voorzieningen buiten
het negen tot vijfsegment.De minister spreekt warme woorden over de voordelen van meer werken voor
vrouwen en voor de gehele samenleving, maar daar blijft het dan ook bij. We
zijn nu twee jaar verder en deze minister, die beloofde dat hij als een helleveeg
te keer zou gaan om de emancipatie van vrouwen te bevorderen,
boert alleen maar achteruit. Ik vind de minister eigenlijk heel aardig. Ik
zeg deze woorden dan ook niet om hem een beetje te pesten, maar omdat ik pit
mis en het feit dat hij niet met zijn vuist op tafel slaat.Het volgende voorbeeld zal hem aanspreken. Nederland kent een extreem
laag aantal wetenschappers. Ter vergelijking: het gemiddelde EU land heeft
5,5 onderzoekers per 1000 mensen, Nederland slechts 4,8. Het verschil zit
met name in het aantal vrouwen: 30% van de Europese wetenschappers
is vrouw. In Nederland is dit een beschamende 19,5%. Dit zou de minister
toch echt niet moeten willen.Ik citeer een paar steekwoorden uit de brieven van de minister: behoefteonderzoek,
mediacampagne, brochure, webwijzer, conferenties, meer aandacht, publiekscampagne,
enzovoort. Holle woorden als je het mij vraagt. Een begin van een integrale
visie ontbreekt. Dan wordt er gesteld dat hij niet verantwoordelijk is voor
arbeidsmarktbeleid, kinderopvang of sociaal economisch beleid, dat zijn de
anderen. Ik wijs de minister er echter op dat hij toch echt de hoofdaannemer
is en als de hoofdaannemer er in mijn huis een boeltje van maakt, spreek ik
niet de metselaar aan, maar de hoofdaannemer. In dezen spreek ik dus de minister
aan.Een aantal voorzieningen is van cruciaal belang: kinderopvang, tussenschoolseopvang
en flexibele werktijden. Waarom kan ik niet om zeven uur ’s avonds naar
de apotheek, de huisarts of de dienst burgerzaken voor het afhalen van mijn
paspoort? Ik heb dit al jaren geleden in een motie uitgesproken en die is
Kamerbreed gesteund. Waarom is die motie nog steeds niet uitgewerkt? Moties
moeten toch worden uitgewerkt en uitgevoerd? Misschien vormen de woorden die
hieraan in de brief worden gewijd de uitwerking van de motie, maar met woorden
kom ik er niet. Ik wil concrete maatregelen. Het gehol en gevlieg de hele
dag door, vreet energie. Als dat kan worden voorkomen, heb je al een antwoord.
Een flexibele werkdag tussen zeven uur ’s ochtends tot zeven uur ’s
avonds maakt het voor partners mogelijk om in estafette voor de kinderen te
zorgen en hij vermindert ook nog eens de ochtend- en avondspits op de snelweg
en in het huishouden De staatssecretaris van OC&W ligt zwaar onder vuur
omdat zij moet bezuinigen van de minister van Financiën, Bos. U weet
wel «kinderopvangmoetgratisbos». Ik hoor de minister niet zeggen:
geen bezuiniging, want het zijn met name de vrouwen die de pineut zijn als
het duurder wordt. Ik hoor hem niet zeggen dat de schooldag een geïntegreerd
geheel moet zijn. De tussenschoolseopvang is de blinde vlek van de schooldag.
Ik herhaal het maar keer op keer. Ouders worden gechanteerd om op het schoolplein
te lopen, omdat zij anders op andere dagen geen gebruik mogen maken van de
tussenschoolseopvang. In welke tijd leven wij? Dit is toch niet meer van deze
tijd?Het beter combineren van werk en gezinsleven is een van de doelstellingen
van de Lissabon-strategie, een Europees plan uit 2000 om tot 2010 van Europa
de meest dynamische, duurzame en innovatieve economie ter wereld te maken.
Nederland loopt al zo vreselijk achter als het gaat om vrouwen op de arbeidsmarkt,
laten wij er nu voor zorgen dat Nederland het slimste meisje van de klas wordt.Het is evident dat in de meeste beroepen een kleine parttime baan niet
dezelfde mogelijkheden voor een goede loopbaan biedt als een bijna volledige
werkweek. Voor vrouwen met kinderen, waarvan 90% zo’n relatief
kleine deeltijd baan heeft, betekent dit dat zij tweemaal aan het kortste
eind trekken. Zij werken in veel gevallen onder het niveau dat hoort bij hun
opleiding – niet zelden onder het management van een middelmatige man
die wel de hele week beschikbaar is – en zij zijn financieel niet zelfstandig.
Een middelmatige man kan, maar een middelmatige vrouw kan in deze maatschappij
niet. Dit is een onverantwoorde verspilling van talent die extra pijnlijk
is in het licht van alle moeite die er de laatste halve eeuw met succes is
gedaan om meer vrouwen te scholen.Met een «wees verstandig, dames, doe goed je best op school, zoek
en behoudt een leuke baan voor minstens vier dagen en, oh ja, krijg je kinderen op tijd»-verhaal komt de minister er niet. Zijn vrouwen
echt zo dom? Nee, Nederlandse vrouwen zijn heel verstandig. Zij maken, ieder
voor zich, de beste keus. Natuurlijk onderschrijven zij de emancipatie van
vrouwen op macroniveau maar zij kiezen er heel bewust voor om bij de zorg
voor hun kroost het heft in eigen handen te houden en dat is niet zo gek als
we niet eens een sluitende schooldag hebben en de wachtlijsten voor kinderopvang
nog steeds enorm lang zijn. Zij rekenen niet echt op hun partner die de strijd
met de werkgever niet aandurft, maar zij rekenen al helemaal niet op de minister.
En geef ze eens ongelijk.Zoals gezegd, ligt de kinderopvang in Nederland voortdurend onder vuur.
De minister laat zijn staatssecretaris bungelen – dit is niet ongebruikelijk
in PvdA-kringen weten wij inmiddels – en een nog maar net ingevoerde
regeling wordt meteen weer uitgekleed. Het wachten is op ongelukken. Er wordt
in deze emancipatiestrijd gezucht en gesteund dat de cultuur in Nederland
zo lastig is om te buigen en dat vrouwen niet snappen hoe het zit. Terwijl
er kosten nog moeite worden gespaard in het pr-offensief om vrouwen de arbeidsmarkt
op te krijgen, worden de meest basale voorzieningen die het kabinet kan organiseren
niet getroffen, nee, ze worden zelfs uitgekleed. Dat is het resultaat van
twee jaar emancipatiestrijd van minister Plasterk.Ik sluit mij aan bij de vragen van mevrouw Jonker over CEDAW.Als bliksemafleider zal straks wel weer de seksualisering van de maatschappij
aan de orde komen, want de dingen die echt moeten gebeuren, gebeuren niet
en dan roepen wij maar weer dat de samenleving geseksualiseerd is.Wat de allochtone vrouwen betreft, die zorgen zich zot. Als de minister
hun geen baan aanbiedt, zullen zij in het vrijwilligerswerk en de zorg blijven
steken. Overigens zijn de allochtone dames die wel een baan hebben, niet meer
te stuiten of het huis in te krijgen. Die kunnen een voorbeeld zijn. Daarom
spoor ik de minister aan om ervoor te zorgen dat mensen een baan krijgen in
plaats van vrijwilligerswerk te moeten doen.De voorzitter: Dit roept nog een vraag op
bij mevrouw Van Gent.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik kan mij
wel wat voorstellen bij het meeste wat mevrouw Koşer Kaya zegt, maar
ik word er wel een beetje gedeprimeerd van. Zoals het er nu voor staat, is
het natuurlijk ook geen feest, maar welke concrete punten wil zij de minister
nu meegeven? Zij kiest ervoor om een potje te schelden. Die neiging had ik
ook wel, maar ik besef ook dat wij die man moeten meekrijgen in een wat pittiger
beleid.Verder vraag ik haar hoe zij denkt over het voorstel voor een flexibel
ouderschapsverlof. Ik zit misschien wat te drammen, maar ik wil graag een
dealtje sluiten.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Ik ben heel
concreet geweest en heb duidelijk gezegd wat het kabinet kan doen. Ik vraag
om flexibilisering van de werkdag, het stoppen met bezuinigingen op de kinderopvang,
in plaats daarvan moet kinderopvang een basisvoorziening worden, een oplossing
voor het probleem van de tussenschoolse opvang opdat mensen niet langer worden
gechanteerd om op schoolpleinen rond te lopen en om dienstverlening om de
ouders heen. Dit zijn heel concrete voorstellen die niet door het kabinet
worden opgepakt.Ik begrijp dat het ouderschapsverlof een stokpaardje is van mevrouw Van
Gent. Ik wil het debat daarover met alle plezier aangaan. Ik zal sowieso een
hoorzitting organiseren om arbeid en zorg en de combinatie daarvan beter vorm
te geven en het veld daarin te horen, ook in verband met het zorgverlof. Ook
daarover zullen wij nog een debat voeren. Mijn fractie heeft zich altijd positief
opgesteld, maar ik wil dit wel goed insteken.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik wil geen
hoorzitting, maar concrete plannen. Wij weten toch wel wat de mensen buiten
Den Haag willen?Mevrouw Koşer Kaya (D66): Als het kabinet
onze moties niet uitvoert, wil ik wel met de werkgevers in gesprek. Mevrouw
Van Gent wil dat kennelijk niet.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Wij hebben
al uren, dagen, maanden met de werkgevers gesproken.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Ja ik ook,
maar ik wil precies weten hoe wij ervoor kunnen zorgen dat de dienstverlenende
instanties om de ouders heen kunnen komen te staan, hoe je ervoor kunt zorgen
dat er een flexibele werkdag komt, hoe je ervoor kunt zorgen dat meer vrouwen
aan het werk blijven en de glazen plafonds van Nederland aan diggelen worden
geslagen. Het gaat mij veel te langzaam naar de zin, ik word daar een beetje
iebelig van en mevrouw Van Gent kennelijk ook. Misschien kunnen wij hierin
samen optrekken.Over het ouderschapsverlof komen wij nog te spreken. Ik heb al gezegd
dat wij op dit punt altijd een positieve houding hebben ingenomen, maar ik
wil wel het hele plaatje zien. Ik ga hier niet een hapsnap gesprek houden
over ouderschapsverlof terwijl dit onderwerp nog geagendeerd wordt. Ik wil
niet dat de minister straks weggaat na een debat over ouderschapsverlof terwijl
wij dat nog moeten voeren. Ik wil dat hij op de concrete punten ingaat.De voorzitter: Mevrouw Karabulut heeft nog
een korte vraag en ik vraag om een kort antwoord.Mevrouw Karabulut (SP): Ik wil proberen om
mevrouw Koşer Kaya een beetje op te vrolijken. Uit het rapport van
het SCP blijkt dat een deel van de mensen behoefte heeft aan meer verlofmogelijkheden.
Zij heeft dit ook gelezen. Ik herhaal dat bij de overheid waar het ouderschapsverlof
wordt betaald, 50% van de mannen van die mogelijkheid gebruik maakt
en in de overige gevallen slechts 10%. De uitbreiding van de ouderschapsverlofregeling
naar 26 weken gaat in op 1 januari aanstaande in. Daarover is overeenstemming
bereikt bij de behandeling van het Belastingplan. Is mevrouw Koşer
Kaya het met ons eens dat wij het mensen mogelijk moeten maken om ervoor te
kiezen om in plaats van 26 weken verlof tegen 50% van het minimumloon,
13 weken verlof tegen 100% van het minimumloon op te nemen?Mevrouw Koşer Kaya (D66): Dit is een
herhaling van zetten. Dit onderwerp zal nog worden besproken. Wat mij betreft
stuurt mevrouw Van Gent haar initiatiefvoorstel opnieuw aan de Kamer. Wij
kunnen er dan nog eens uitgebreid over praten.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat gaat over
het vaderschapsverlof, dat is iets anders.Mevrouw Karabulut (SP): Misschien kan ik even
helpen ...Mevrouw Koşer Kaya (D66): Nee, laat
mij nu even uitpraten.De voorzitter: Ik stel voor dat mevrouw Koşer
Kaya deze vraag nog kort beantwoordt en dan gaan wij over naar de heer Van
der Vlies.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Wij komen
hier nog uitgebreid over te spreken en daarom wil ik dit debat niet hier voeren.
Ik wil dat de minister vandaag praat over de Emancipatienota opdat wij hem
daarop kunnen aanspreken. Ik heb er geen behoefte aan om dit
onderwerp nu hier aan de orde te stellen.De voorzitter: Die stelling is glashelder.
Nee, mevrouw Karabulut, u heeft al drie keer dezelfde vraag gesteld en al
drie keer hetzelfde antwoord gekregen. Dit doen wij niet nog eens. Het kan
best een misverstand zijn, maar dat heeft u ook al eerder gezegd.Het woord is aan de heer Van der Vlies over emancipatie van de SGP. Excuus,
zo was het niet bedoeld, mijnheer Van der Vlies. Het woord is aan de heer
Van der Vlies van de SGP over emancipatie.De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. Uw
verspreking was mij ontgaan. Maakt u zich alstublieft geen zorgen over uw
woordkeus.Wij rapporteren inmiddels alweer voor de vijfde keer in internationale
context over de vrouw. Hoewel dat voor veel fracties de gewoonste zaak van
de wereld is, blijft het bij nader inzien een rare aangelegenheid. Naast mensenrechten
en vrouwenrechten rapporteren wij immers nooit over mannenrechten. De fractie
van de SGP vraagt al jarenlang aandacht voor de balans in de verdeling van
taken tussen mannen en vrouwen. Ik ben al tientallen jaren lid van de emancipatiecommissie
of van de commissie die zich daarmee bezighoudt, dus ik heb enig recht van
spreken. Je hebt elkaar daarbij nodig. Dit accent mis ik daarom node. De bijzondere
aandacht voor de vrouw is echter ook voor mijn fractie een goede zaak. Er
zijn grote misstanden in onze wereld die om recht schreeuwen. Ik noem genitale
verminking en prostitutie. Dit zijn voor ons andere problemen dan de probleempjes
als het glazen plafond of slome papa’s. Als je serieus met deze zaken
wilt bezig zijn, moet je ook de proporties van een en ander bezien.Ik heb ook al vaker gesproken over seksegelijkheid. Wat bedoelen wij daar
nu eigenlijk mee? Gaat het om een gelijke beloning voor een gelijke arbeidsprestatie
van mannen en vrouwen? Ja, natuurlijk. Dat is onbetwist en helder, maar wij
bedoelen daar doorgaans nog veel meer mee. Dan stuit je op het onderscheid
tussen gelijkheid en gelijkwaardigheid. Die gelijkwaardigheid staat ook voor
de SGP-fractie volstrekt buiten kijf, maar de gelijkheid van man en vrouw
waaraan lang is vastgehouden op allerlei thema’s, is achterhaald in
de moderne internationale discussie. Aanpassing van de terminologie zou dus
helpen. Ik krijg graag een reactie van de minister op dit punt.Al eerder heb ik aandacht gevraagd voor het instrument van de quota om
vrouwen in topposities te manoeuvreren. In Noorwegen, toch een schoolvoorbeeld
van emancipatiebeleid, is dit bij wet geregeld, maar het is mislukt. Het moet
gaan om kwaliteit en niet om het afdwingen van een quotum. Wat leert de minister
van de ervaringen in Noorwegen? Hij heeft ze net als ik kunnen lezen in het
blad Forum van 9 mei jongstleden. Dit was een uitvoerig artikel waarin
overigens ook een aantal woordvoerders van de verschillende fracties in de
Kamer aan het woord komt.Aanbeveling 22 van het CEDAW kan op hartelijke steun van de SGP-fractie
rekenen. Daarin wordt gesteld dat de opheffing van het bordeelverbod in dit
land nog eens fundamenteel tegen het licht moet worden gehouden. Hier gaat
het pas echt om vrouwenrechten. Zelfs uit Amsterdam kwam recent het signaal
dat dit beleid mislukt is. Dus mag ik van het kabinet op dit punt een doortastende
actie verwachten? Prostitutie is een schande voor elk beschaafd land. Ik kan
dan ook niet met droge ogen de conclusie van het kabinet lezen dat de gezondheid
van vrouwen binnen en buiten de prostitutie hetzelfde zou zijn. Kan de minister
dit uitleggen? Kan hij uitleggen hoe hij de bestaande prostitutiepraktijk
kan verenigen met vrouwenrechten?Ik heb de minister al herhaalde malen geprezen voor zijn aanpak van de
beeldvorming over seksualiteit. Mevrouw Koşer Kaya voorspelde al dat
dit onderwerp aan de orde zou komen en zij wordt op haar wenken bediend. Die beeldvorming is misvormd, ik ben dit volstrekt met de minister
eens. Hij heeft een onderzoek in gang gezet. Dat was wat mij betreft niet
echt nodig, maar ik begrijp het wel. Het gaat natuurlijk om concrete acties.
Ik hoop dat het daar ook van komt, want er moeten op dit vlak toch echt dingen
worden hersteld. Ik begrijp dat dit de nodige tijd zal vragen, maar wij kunnen
dit niet zo laten doorzieken. Voor de SGP-fractie gaat het om seksualiteit
binnen een stabiele relatie. Daarvoor zou het aanvullende campagnegeld moeten
worden gebruikt.Mijn partij is in de documenten tegenwoordig bekend als de «SGP-zaak».
Een bijzondere gewaarwording moet ik zeggen. Het bezorgde me weer een moment
van blijdschap toen ik in het dossier las dat de SGP vooralsnog – let
op het woord vooralsnog – niet als een wezenlijke bedreiging voor de
democratische rechtsorde wordt beschouwd. Uiteraard zijn wij zeer benieuwd
naar de afweging die de Hoge Raad van de grondrechten zal maken. Ik ben er
echt van overtuigd dat die afweging een belangrijke graadmeter vormt voor
de vitaliteit van onze samenleving en de kwaliteit van onze rechtstaat.Mevrouw Timmer (PvdA): Ik waardeer het zeer
dat de heer Van der Vlies zich zo in dit debat tussen al die dames mengt.
Heb ik goed begrepen dat hij twijfelt aan de mogelijkheid om quota te stellen?
Vreest hij dat dit schade zou toebrengen aan de kwaliteit? Hij zei dat het
om kwaliteit gaat en niet om quota. Ik ben van mening dat beide belangrijk
zijn. Als je quota stelt, doe je toch geen afbreuk aan de kwaliteit?De heer Van der Vlies (SGP): Het gaat om kwaliteit
en niet om quota. Ik wijs er alleen maar op dat in Noorwegen een bij wet geregelde
quotering is mislukt. Ik vraag de minister om daarop te reageren. Ik heb het
artikel in Forum van 9 mei 2008 hier in handen. Paul Kalma, een fractiegenoot
van mevrouw Timmer, wordt daarin sprekend opgevoerd. Een wettelijke verplichting
tot quotering werkt niet. Het moet om kwaliteit gaan. Een vrouw die op grond
van een quotum op een positie wordt benoemd, is slecht af. Een vrouw die zich
op kwaliteit voor die functie kandideert en wordt benoemd, wint het.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik ben blij
dat ik het emancipatieproces van de SGP en misschien ook wel een beetje van
de heer Van der Vlies, hier mag meemaken. Toen hij sprak over slome papa’s
dat ik: yes, zo komen wij ergens. Wij hebben net het Manifest Papa Plus ontvangen
waarin jongere, maar ook wat oudere papa’s en wellicht opa’s vragen
om een mogelijkheid om ook voor hun kinderen te zorgen. Wat vindt de heer
Van der Vlies van dit initiatief? Zou hij het willen tekenen? Als hij het
tekent, zou het echt iets betekenen.De heer Van der Vlies (SGP): Ik hoorde dit
al langs komen. Ik heb het manifest net even ingezien. Het is mij niet ter
ondertekening voorgelegd en voordat ik een handtekening zet, wil ik toch eerst
weten wat erin staat.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Begrijp ik
goed dat de heer Van der Vlies het verleidelijk vindt?De heer Van der Vlies (SGP): Over verstandige
dingen denk ik altijd na en als zij dan verstandig blijken te zijn, neem ik
een beslissing.Mevrouw Koşer Kaya (D66): De opmerkingen
van de heer Van der Vlies over quota en het ontbinden van bedrijven als die
niet aan de quota voldoen, had ik niet beter kunnen verwoorden. Het initiatief
van mevrouw Hamer is gelukkig een stille dood gestorven.Ik wil de heer Van der Vlies nog vragen of er binnen zijn partij wordt
gediscussieerd over vrouwen in politieke functies. Ik ben daar nieuwsgierig naar, juist omdat de heer Van der Vlies in het overleg over
emancipatiezaken vaak behartigenswaardige woorden spreekt, afgezien van zijn
inbreng op het punt van de seksualisering van de maatschappij en het prostitutiebeleid.
Wat wordt er binnen zijn partij besproken?De heer Van der Vlies (SGP): Ik heb mijn aantekeningen
van het overleg in november vorig jaar nog eens nagelezen. Toen heb ik gezegd
dat er geen partij is die in de afgelopen vijftien jaar intensiever over het
thema emancipatie heeft gediscussieerd dan de SGP.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Is er ook
beweging, in die zin dat vrouwen straks politieke functies kunnen bekleden?De heer Van der Vlies (SGP): Momenteel zit
er geen vrouw in de fractie en daarom zit er nu ook een man in dit gezelschap.
Dat moet u toch plezierig vinden.Mevrouw Jonker (CDA): Mijn vraag sluit aan
bij de vragen van mevrouw Koşer Kaya want ik ben ook erg benieuwd naar
de wijze waarop er in de SGP wordt gediscussieerd over de participatie van
vrouwen en wat de uitkomsten zijn van die discussie. Die vraag is voor een
deel beantwoord, maar los van de huidige constellatie en het feit dat ik de
heer Van der Vlies zeer waardeer, ben ik benieuwd of er verandering naar de
toekomst toe is te zien.De heer Van der Vlies (SGP): Er is intensief
gediscussieerd. Wij werden daartoe gedwongen, maar die discussie liep overigens
al. Toen wij de subsidie tijdelijk kwijtraakten, werden wij natuurlijk wel
in een stroomversnelling geleid. Dit heeft ertoe geleid dat wij een nota hebben
gepresenteerd. Die heeft een ieder tot zich kunnen nemen. Er is een gepopulariseerde
versie verschenen die ook was gericht op de jeugd. Ik heb dit allemaal voorhanden
en een ieder kan dit van mij krijgen. Daar staat alles in. Er is de laatste
twintig jaar nogal wat gebeurd.Mevrouw Timmer (PvdA): Het initiatief van
mevrouw Hamer is helemaal niet in alle stilte verdwenen. De heer Van der Vlies
verwees er al naar. De heer Kalma heeft dit vol verve opgepakt en dit is zeker
nog niet afgerond. Hierover is zelfs een motie aangenomen.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Doelstellingen
zijn iets anders dan quota. Wij hebben daar ook voor gestemd. Het gaat erom
dat mevrouw Hamer een initiatiefwet heeft aangekondigd waarin quota zouden
worden opgenomen en de bepaling dat bedrijven zouden worden ontbonden als
zij niet aan de quota voldoen. Gaan wij straks kleine bedrijven ontbinden
die daar niet aan voldoen? Dat was het initiatief en dat is een stille dood
gestorven.De voorzitter: Hierover volgt wellicht later
meer, maar nu stel ik voor dat wij na een korte schorsing verder gaan met
het antwoord van de minister.De voorzitter: Ik sta twee interrupties per
persoon toe om te voorkomen dat er geen tijd is voor een tweede termijn. De
minister begint met een aantal algemene opmerkingen en zal daarna de gestelde
vragen beantwoorden.Antwoord van de ministerMinister Plasterk: Voorzitter. Het algemeen
overleg met de Kamer over het thema emancipatie is voor ons altijd een hoogtepunt
van het jaar. Wij verheugen ons er al maanden op. Ik zeg dit omdat de toon
van de gesprekken soms zo zuur is dat het glazuur van mijn tanden springt.
Daarom heb ik met mijn medewerkers gezegd dat wij misschien moeten
proberen om het gesprek met de Kamer zo aan te gaan dat wij uitgaan van de
gedeelde zorg en verantwoordelijkheid voor de aanpak van de emancipatie. Wij
doen dit met een budget dat door de Kamer beschikbaar is gesteld op basis
van een Emancipatienota die ik met ondersteuning heb geschreven en die in
de Kamer is vastgesteld. In die nota zijn maatregelen verwoord die ik uitvoer
en waarop de Kamer mij kan aanspreken. Niettemin merk ik dat de bijdragen
soms iets verongelijkts krijgen alsof wij iets doen wat fout is. Daarom heb
ik tegen mijn mensen gezegd: laten wij nu eens op een rijtje zetten waarom
wij van mening zijn dat wij goed bezig zijn. Ik zou dat lijstje nu het liefst
voorlezen, maar de voorzitter heeft mij dit zojuist ontraden. Ik voeg mij
daarnaar. Ik zal er echter kort doorheen lopen en ik zal de onderwerpen op
dit lijstje gebruiken als bouwstenen voor het opstellen van een soort tussenbalans
waar mevrouw Timmer om vroeg. Ik heb dit ook voor het onderwijs gedaan. In
die tussenbalans kan worden aangegeven waar wij staan en waar wij naar toe
willen. Die balans komt dus bovenop de jaarlijkse rapportage die wij sowieso
ter voorbereiding van de begrotingsbehandeling in het najaar aan de Kamer
voorleggen. Het wordt dus een soort midtermreview.Ik begin met de uitgangspositie aan het begin van deze kabinetsperiode.
De diagnose was toen: er is stagnatie in de groei van de arbeidsparticipatie
en de economische zelfstandigheid van vrouwen. Dit is een reëel probleem.
Er is een achterstand in het aantal vrouwen in topposities en in de gemiddelde
arbeidsduur van vrouwen, ook ten opzichte van andere OECD-landen. Er is onvoldoende
elan in het emancipatiebeleid.In het verleden is wel eens gezegd dat de emancipatie voltooid is of klaar.
Dit is nadrukkelijk niet de conclusie van dit kabinet. Om die reden hebben
wij een aantal prioriteitsgebieden vastgesteld. Ik zal zo ingaan op de acties
die wij op die gebieden nemen. Mijn conclusie is dat de emancipatie helemaal
niet af is, maar er zit wel weer beweging ten goede in. Die beweging moet
echter nog een heel eind verder gaan.Wij hebben vier terreinen centraal gesteld:1) Meer vrouwen meer uren aan het werk;2) meer vrouwen aan de top;3) meer vrouwen in beroepen waar vrouwen traditioneel niet in werken,
zoals technische beroepen;4) meer vrouwen uit etnische minderheden aan het werk en dat is nadrukkelijk
iets anders dan alleen maar vrijwilligerswerk.In het kader van het eerste punt, meer vrouwen aan het werk, zijn fiscale
maatregelen genomen. Ik noem er drie. Per 1 januari wordt de aanrechtsubsidie
2009 stop gezet, er wordt een volgende stap gezet naar de inkomensafhankelijke
combinatiekorting en de inkomensafhankelijke arbeidskorting wordt per 1 januari
2009 ingevoerd. De arbeidsparticipatie van vrouwen groeit weer, het verschil
met mannen wordt kleiner, er ontstaat dus weer beweging na de stagnatie die
was ontstaan, maar ik ben het ermee eens dat dit verder moet worden doorgezet.Daarnaast treffen wij maatregelen om te proberen de combinatie van arbeid
en zorg te verbeteren. Ik noem er ook weer drie. In de eerste plaats de kinderopvang.
De Kamer heeft daarover al uitgebreid gesproken met staatssecretaris Dijksma.
Er wordt niet bezuinigd op de kinderopvang. Dit staat wel in het Manifest
Papa Plus dat ik overigens sympathiek vind, maar ik daarom niet kan ondertekenen.
Uiteindelijk wordt er 3 mld. extra uitgegeven voor de kinderopvang, maar het
succes is zo groot, dat er in een periode van vijftien maanden ruim 139 000
kinderen in de kinderopvang zijn bijgekomen. Er is geen sector die zo snel
groeit. Ik ontken niet dat dit problemen oplevert, maar wij moeten niet net
doen alsof de kinderopvang stagneert. De kinderopvang is wat aantallen betreft
een enorm succes en dat levert een financieel probleem op. Wij doen wat wij
kunnen en 3 mld. is een heel groot budget voor de komende jaren. De commissie-Van
Rijn onderzoekt nu hoe het systeem zo kan worden ingericht dat de
kosten beheersbaar zijn zonder dat de toegang tot de kinderopvang wordt belemmerd.
Een tweede maatregel heeft betrekking op de brede scholen waarvoor 40 mln.
is uitgetrokken. Verder worden er maatregelen getroffen voor de verlofdagenregeling.
Ik kom straks nog terug op het verlof. In ieder geval wordt per 1 januari
aanstaande het ouderschapsverlof verlengd van 13 naar 26 weken voor zowel
mannen als vrouwen. Bovendien wordt per 1 januari de verlofkorting losgekoppeld
van de verplichte deelname aan de levensloopregeling waardoor die toegankelijker
wordt. Daarvoor is 60 mln. extra uitgetrokken.Om de gewenste cultuurverandering te bereiken, is onder meer de Taskforce
DeeltijdPlus ingesteld. Een enkeling spreekt daar wat badinerend over. Ik
betreur dat, want de taskforce probeert naar mijn mening te doen wat er kan
worden gedaan aan dit soort cultureel verankerde elementen. Verder zijn er
de Taskforce Mobiliteitsmanagement en het tijdenbeleid. Ik lees wel eens in
de krant dat ik alleen maar zichtbaar ben in de culturele sector, maar als
ik met het gemeentebestuur van Assen over het tijdenbeleid spreek, wordt hier
niet over geschreven in De Telegraaf. Met dit ploegen door de modder proberen
wij de werkdag op te rekken van zeven tot zeven en daarin de lokale middenstand,
het gemeentebestuur, de notarissen en noem maar op mee te krijgen. Inmiddels
zijn er met veertien gemeenten convenanten afgesloten, maar dat is hard werken
en het gaat niet snel want het is een lange mars door de instituties.Ten vierde treffen wij maatregelen om de arbeidsmarktpositie van vrouwen
te verbeteren. Ik noem er nu ook weer drie. De eerste is Vrouwen aan de Top.
Voor de overheid hebben wij een doelstelling van 25% vrouwen in de
hogere functies gesteld. Je moet dus meer dan 25% vrouwen aanstellen
als je onder die grens zit om dit doel te bereiken. In 2007 werden in 37%
van de benoemingen vrouwen aangesteld. Daarmee is het percentage van de topmanagementgroep
inmiddels gestegen van 19% naar 25%. Wij komen dus in de buurt
van de doelstelling die wij aan het einde van de kabinetsperiode willen bereiken.
Het aandeel van vrouwen onder schooldirecteuren is gestegen van 13%
naar 28% en in het voortgezet onderwijs van 6% naar 21%.
Dit is nog steeds niet de relatie die bij de docenten bestaat. Er zijn dus
minder vrouwen directeur dan er docent zijn, maar er zit in ieder geval beweging
in. Er is nog gevraagd naar het aandeel van vrouwen in de wetenschap. Wij
stimuleren universiteiten in het kader van het Aspasiaprogramma om meer vrouwelijke
hoogleraren aan te stellen. Ook in de technische beroepen is nu beweging te
zien. Ik kom straks nog terug op de vrouwen uit etnische minderheden.Mijn totaalbeeld is dat het de goede kant uit beweegt, maar er moet nog
heel veel gebeuren. Ik zeg dit met enige nadruk om te voorkomen dat ik voortdurend
in het defensief zit en alleen maar zeg dat het niet goed genoeg is wat wij
doen. Daarom heb ik de dingen die wij doen en die de goede kant uitgaan, nog
eens op een rijtje gezet. Ik zeg toe dat ik dit zal omwerken tot een brief
aan de Kamer waarin dit verder wordt uitgewerkt en waarin ik de context en
het perspectief zal schetsen.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Ik heb er
eigenlijk niet zo’n behoefte aan om weer op een rij te krijgen wat er
al is gedaan en wat er nog moet gebeuren. Ik heb er behoefte aan dat de moties
van verschillende leden die door de Kamer zijn aangenomen, worden uitgewerkt
en uitgevoerd. Als de minister dit niet doet, zal ik een motie indienen om
dit alsnog mogelijk te maken. Als de minister de Kamer een brief stuurt over
de stand van zaken bij de uitvoering van alle moties die vorig jaar zijn ingediend,
steun ik hem, maar anders heb ik totaal geen behoefte aan een brief.Minister Plasterk: Dan leest mevrouw Koşer
Kaya hem niet. Een deel van het probleem is – ik kom daar straks bij
de specifieke beantwoording op terug – dat er ook leden zijn die hier
dingen bepleiten die niet altijd door de andere leden van hun fractie worden
gesteund. Voor mevrouw Koşer Kaya moet het niet zo heel
moeilijk zijn om die andere fractieleden bij elkaar te roepen en aan hen te
vragen of die elders wel steunen wat zij hier bepleit.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Wat bedoelt
de minister in hemelsnaam? Ik ben al jaren woordvoerder van mijn fractie voor
het emancipatiebeleid. Ik kan mij niet herinneren dat ik ooit iets anders
heb gezegd dan ik vandaag heb gezegd.Mevrouw Timmer (PvdA): Ik vraag niet alleen
om een brief met een overzicht van de bereikte resultaten. Ik heb daarnaast
ook gevraagd welke extra stappen wij moeten zetten om een aantal doelstellingen
te kunnen verwezenlijken. Dit even voor de collega’s die zeggen dat
zij daar geen behoefte aan hebben. Ik begrijp uit het antwoord van de minister
dat dit ook zijn bedoeling is, dat hij ook een vooruitblik zal geven op de
komende jaren en op de extra inspanningen die nodig zijn.Minister Plasterk: Ja, zeker. Wij zijn voor
deze kabinetsperiode natuurlijk gebonden aan de budgetten die zijn vastgesteld,
maar dit laat onverlet dat je voor de langere termijn kunt uitzetten welke
richting het beleid zou moeten uitgaan. Op die manier worden er ook zaken
geagendeerd voor een volgende kabinetsperiode.Mevrouw Jonker (CDA): Ik steun mevrouw Koşer
Kaya. Wij hebben brieven ontvangen ten behoeve van dit debat. Daarin is duidelijk
weergegeven hoe de monitoring vorm krijgt. Ik ben tevreden over de stappen
die tot nu toe zijn gezet en over de resultaten die tot nu toe zijn bereikt.
Ik heb er daarom geen behoefte aan om opnieuw een brief te ontvangen, anders
dan volgend jaar over de voortgang op dat moment opdat wij daarover dan weer
met elkaar van gedachten kunnen wisselen. Ik zou inderdaad liever zien dat
de moties worden uitgewerkt en uitgevoerd. Ik heb in mijn inbreng ook duidelijkheid
gevraagd op dit punt. Ik krijg graag een toezegging van de minister.Minister Plasterk: Wat de leden wensen. Wij
hebben het druk genoeg met de uitvoering van het beleid. Ik zou het jammer
vinden als de leden geen prijs stellen op die visie. Ik heb die toegezegd
aan mevrouw Timmer. Het lijkt mij wel nuttig, ook omdat ik nu niet de tijd
heb om op een rijtje te zetten wat wij allemaal doen.De voorzitter: Als de minister een brief aan
de Kamer wil sturen, dan staat hem dat vrij. Het is aan de leden om die te
lezen of niet. Deze toezegging is opgenomen. Ik stel voor dat de minister
nu verder gaat met het beantwoorden van de vragen, mede gelet op de ons nog
resterende tijd.Mevrouw Jonker (CDA): Ik ontvang ook graag
een brief van de minister over de uitwerking van de moties.De voorzitter: Die vraag heeft u al eerder
gesteld en de minister zal er ongetwijfeld antwoord op geven.Minister Plasterk: Ik probeer de vragen per
spreker te beantwoorden en daarom ben ik begonnen met de vragen van mevrouw
Timmer. Haar tweede vraag heb ik in ieder geval beantwoord met de toezegging
dat ik bereid ben om zo’n overzicht te verschaffen, inclusief de visie
voor de toekomst. Wie die brief wil lezen, doet dat en wie dat niet wil, legt
hem terzijde.Mevrouw Timmer is van mening dat ik bij benoemingen meer zichtbaar moet
zijn en zij noemde het voorbeeld van de vrouwelijke bankdirecteuren. Benoemingen
is bij uitstek een onderwerp waarvoor ik mij als minister expliciet
inzet, maar die inzet is natuurlijk vertrouwelijk. Bij de bespreking van benoemingen
in de ministerraad is dit onderwerp zeker aan de orde en reken ik het tot
mijn taak om te vragen waarom er geen vrouw op de voordracht staat of waarom
er geen vrouw in een commissie of raad wordt benoemd. Ook de minister van
Binnenlandse Zaken die verantwoordelijk is voor de algemene bestuursdienst,
rekent dit tot haar taak. Ik houd mij daar druk mee bezig, overigens ook wel
naar buiten. Eergisteren sprak ik de vertegenwoordigers van SURFnet, een organisatie
die grote computers in het land wil kopen. Zij zaten aan de ene kant van de
tafel en de vertegenwoordiging van het ministerie van OC&W aan de andere
kant. Het eerste wat ik signaleerde, was dat er aan de ene kant twintig heren
zaten, terwijl er aan onze kant vijf vrouwen en vijf mannen zaten. Ik heb
toen gezegd dat ik in ieder geval hoop dat dit de laatste keer was dat zij
op deze manier, dat wil zeggen met twintig mannen, zouden komen pleiten voor
toys for the boys. Ik weet niet hoe je dit begrip zou kunnen vertalen naar
girls. Dus waar het kan, probeer ik dit ook naar buiten te doen. Mijn inspanningen
op dit vlak zijn echter voor een groot deel onzichtbaar.De vraag wat de kredietcrisis zal betekenen voor de positie van vrouwen
is interessant en belangrijk. Als wij alleen naar de percentages zouden kijken,
zou de crisis best wel eens gunstig kunnen uitpakken, omdat vrouwen vaker
bij sectoren als de overheid werken waar de crisis minder hard zal toeslaan
dan in sommige marktsectoren. In een aantal functies zullen mannen er eerder
uitvliegen dan vrouwen. Dit neemt onze zorg voor de betekenis van de crisis
natuurlijk niet weg. Er wordt een conferentie voorbereid over de combinatie
van arbeid en zorg, maar daar kom ik straks nog op terug.Uit het SCP-onderzoek Verdeelde tijd blijkt dat er ruimte is voor vrouwen
om meer uren te gaan werken. De voorwaarden daarvoor zijn in het onderzoek
naar voren gekomen: het beter kunnen afstemmen van werktijden op het privéleven
(30%), leuker werk (26%), gewenst aantal uren (25%),
een aanzienlijke financiële vooruitgang (24%) en een gedeelte
van de week thuis werken. De bevinding dat veel vrouwen waarde hechten aan
flexibiliteit vormt een ondersteuning voor de aandacht die wij besteden aan
het tijdenbeleid en de flexibele arrangementen. Ook het feit dat het financieel
iets oplevert, is van belang. Daarom werken wij bijvoorbeeld aan de combinatiekorting
die in 2009 wordt ingevoerd.Het rapport vormt ook een ondersteuning voor het tweemaal vierdagenmodel.
Mevrouw Van Gent zei dat zij niet blij wordt van een model van viermaal negen
uur. Ik ben het daar wel mee eens. De generatie van onze ouders werkte over
het algemeen nog volgens het kostwinnersmodel. Mijn moeder hield een paar
maanden voor mijn geboorte op met werken en heeft daarna nooit meer werk buitenshuis
gezocht. Ik heb nog steeds op mijn netvlies dat een mens daar op de langere
termijn niet gelukkiger van wordt. De kinderen hebben je een aantal jaren
nodig, maar daarna gaat iedereen zijns weegs en blijft er voor de vrouw des
huizes een zekere ledigheid over. Dat model kennen wij nu niet meer, het standaardmodel
is nu een en ongeveer een halve baan. Het zou goed zijn als wij aansturen
op een cultuur waarin man en vrouw beide werken en de zorgtaken combineren.
Daarom zou zo’n model van tweemaal vier dagen – dat gaat natuurlijk
terug op Joke Smit – een ideaal model kunnen zijn. De ene partner zou
het dan kunnen invullen met vier dagen van acht of negen uur, want het betekent
niet per se dat mensen korter moeten gaan werken. Met vier dagen van acht
uur werk je 20% minder dan voltijds en als beide partners dat doen,
zijn er 1,6 mensen aan het werk per stel en dat is toch al weer meer dan het
anderhalf verdienermodel dat wij nu kennen. Op macroniveau is dit nog steeds
een gunstige ontwikkeling. Werkgevers hebben echter inderdaad nog steeds de
neiging om meer werken van de vrouw toe te juichen, maar minder werken van
de man wordt niet aangemoedigd. Daarbij wordt vergeten dat die vrouw alleen
maar meer kan gaan werken als de man daarvoor ruimte maakt. Wij
moeten proberen om dit gezamenlijk met werkgevers te stimuleren, maar wij
hebben geen knoppen waar wij aan kunnen draaien. Uiteindelijk is het aan de
mensen zelf om een keuze te maken.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Ik heb geen
behoefte aan modellen, maar aan een flexibele werkdag opdat ouders zelf kunnen
kiezen op welke tijden zij werken. Ik wil precies weten welke concrete stappen
worden genomen.Minister Plasterk: Als ik daar een brief over
stuur, leest mevrouw Koşer Kaya die niet. Dan houdt het voor mij op.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Ik heb de
stukken wel degelijk gelezen. Met een paar gemeenten is iets afgesproken en
er zijn een paar projecten gestart, maar daar houdt het dan zo ongeveer wel
op. Ik kan de minister laten zien hoeveel strepen en uitroeptekens ik in zijn
brief heb gezet. Het stelt gewoon geen barst voor. Ik wil dat de minister
concreet is.De voorzitter: Dat is nu helder. Heeft mevrouw
Van Gent een vraag over hetzelfde onderwerp? Nee, dan is eerst het woord aan
de minister.Minister Plasterk: Ik maak hier bezwaar tegen.
Als ik toezeg dat ik de Kamer een brief zal sturen waarin ik uiteen zet wat
er allemaal gebeurt, zegt mevrouw Koşer Kaya dat zij daar niet in geïnteresseerd
is. Vervolgens zegt zij dat het geen barst voorstelt wat er wordt gedaan.
Als ik probeer haar te overtuigen dat het wel een barst voorstelt, zegt zij
echter dat zij daar niets aan heeft. Wat mij betreft stopt het gesprek dan,
want hier kan ik niets mee.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Als de minister
toezegt dat de moties worden uitgewerkt ...Minister Plasterk: Ik kom nog op de moties.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Aangenomen
moties worden gewoon uitgevoerd, dat lijkt mij nogal helder. De minister sprak
niet met zo veel woorden over combinatiemodellen, maar ik begrijp dat hij
daar ook naar toe wil werken. Daar ben ik het erg mee eens. In de stukken
wordt echter gesproken over het bevorderen van tijdelijke deeltijd voor mannen.
Dat vind ik gek, want je wilt toch naar een ander model. De taskforce «voltijd-min»
is volgens mij ook belangrijk. Ik heb dit ook aan de orde gesteld in het gesprek
met de vertegenwoordigers van de Taskforce DeeltijdPlus, want daar schuurt
wel het een en ander. Ik zou zo graag willen dat daar meer energie in wordt
gestoken. Ik zeg dit niet zuur, ik zeg dit voor de goede zaak.De voorzitter: De minister antwoordt op deze
vraag en dan zou ik graag zien dat hij gezwind doorgaat met het beantwoorden
van de overige vragen.Minister Plasterk: Ik had die vraag van mevrouw
Van Gent genoteerd, maar ik wil er met alle plezier ook nu op antwoorden.
Voor zover er sprake is van tijdelijk korter werken, zou dat wat mij betreft
voor beide partners gelden in gelijke mate, dus niet dat de man dan tijdelijk
korter gaat werken en daarna weer teruggaat naar «normaal». Dat
zou de ondertoon kunnen zijn, maar dat is nadrukkelijk niet mijn bedoeling.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): En de taskforce «voltijd-min»?Minister Plasterk: Daar kom ik zo op.Mevrouw Karabulut (SP): Ik begrijp dat de
minister zo nog op de afzonderlijke vragen zal ingaan, maar ik vind dit punt
wel erg interessant. Dit is de eerste keer dat hij zich uitspreekt voor een
model, een visie op de toekomst. Eigenlijk zegt hij dat het werk eerlijker
verdeeld moet worden. Ik zou zo graag van hem vernemen of hij bereid is om
zich in de komende twee jaar hard te maken voor alle stappen die daarvoor
nodig zijn, dus minder werken, betere verlofmogelijkheden, de positie van
flexwerkers, enz. Is hij dus bereid om niet alleen een visie op te stellen,
maar ook om concrete stappen te zetten? Misschien kan hij daar vandaag de
contouren van schetsen en ons later uitgebreider informeren.Minister Plasterk: Ja.Mevrouw Karabulut (SP): Kan de minister toelichten
hoe hij dit zal doen, want dat heb ik tot nu toe gemist?Minister Plasterk: Ik zal dit op een rijtje
zetten. Dit zal een belangrijk onderdeel zijn van de brief die ik zojuist
heb toegezegd.Mevrouw Timmer heeft gevraagd wat ik kan doen om meer vrouwen in Europese
instituties te krijgen. Waar ik in de positie ben om voordrachten te doen,
geldt hetzelfde als voor andere hoge functies, namelijk dat ik daar nadrukkelijk
naar zoek. Verder is het natuurlijk altijd een zaak van management bij speech.
Ik noemde net al de heren van de supercomputers en ik doe dit ook bij andere
gelegenheden. Ik heb ook wel staan wapperen met een verslag van de Universiteit
van Nijmegen die het onderzoek heeft ondergebracht in 21 instituten met aan
het hoofd een hoogleraar-directeur. Van al die hoogleraren-directeur stond
een foto in het boek en toen ik het doorbladerde bleek dat op de 21 instituten,
21 mannen waren benoemd. Dit boek heb ik omhoog gehouden op een bijeenkomst
en gezegd dat ik het zo nooit meer wil zien. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor
de raad van bestuur van Philips waar zeven mensen in zitten, zeven mannen.
Men voelt zich dan wel aangesproken en je kunt met naming en shaming best
wel iets doen, maar het moet uiteindelijk door de mensen in de organisaties
worden opgepakt.Ik heb onlangs aangekondigd dat ik samen met de minister voor WWI een
aanpak voor allochtone mannen heb ontwikkeld. Er is een bedrag van 2,4 mln.
beschikbaar voor de ontwikkeling en ondersteuning van vadercentra. Adam in
Den Haag is inderdaad een inspirerend voorbeeld. De uitkomsten daarvan worden
nauwlettend gevolgd.De Taskforce DeeltijdPlus richt zich ook op mannen. Ik heb hiervoor specifiek
aandacht gevraagd bij de presentatie. Het eerste doel is om de banen te verlengen
van vrouwen die nu weinig werken in kleine banen. Die analyse was al eerder
opgesteld. Er werken best veel vrouwen in deeltijd, maar die deeltijd is minder
dan velen zouden wensen, zo blijkt uit onderzoek. Als het mogelijk zou zijn,
zouden veel vrouwen graag meer uren werken. Ik denk dat dit de eerste mogelijkheid
is om iets toe doen, maar de mannen spelen daarbij ook een rol. Ik heb hier
op uitnodiging van mevrouw Hamer met haar Plan van de Man ook een actiepunt
van gemaakt. Dan kunnen sommigen wel zeggen dat zij geen behoefte hebben aan
bepaalde elementen van dat plan, maar ook hier geldt dat je de instrumenten
moet gebruiken die je ter beschikking hebt. Wij hebben geprobeerd om in reactie
op het voorstel van mevrouw Hamer, een zo concreet mogelijke lijst van actiepunten
op te stellen.Van verschillende kanten is gevraagd naar de verlofregeling. Per 1 januari
2009 wordt het wettelijke ouderschapsverlof verlengd van de huidige 13 weken
naar 26 weken. Hetzelfde geldt voor de ouderschapsverlofkorting van 50%
van het minimumloon. Dit is een vaste tegemoetkoming per opgenomen uur verlof.
Het voorstel van de FNV is – voor zover wij kunnen overzien
-niet budgetneutraal, omdat de hogere tegemoetkoming per uur kan leiden tot
een hoger gebruik. Wij verwachten daarvan gedragseffecten die ertoe leiden
dat die maatregel niet budgetneutraal is. Daardoor ontbreekt de ruimte voor
dit voorstel op dit moment. Minister Donner en ik hebben in het kader van
de totstandkoming van de beleidsverkenning Modernisering regelingen voor verlof
en arbeidstijden besloten om de hoogte van de tegemoetkoming van het ouderschapsverlof
niet te veranderen. Wij hebben de tegemoetkoming wel losgekoppeld van de voorwaarde
van deelname aan de levensloopregeling. Naar mijn mening is nu als eerste
de FNV aan zet om desgewenst in de onderhandelingen aan de cao-tafel tot een
aanvullende tegemoetkoming te komen. Zo is dit ook gegaan bij de overheid
in haar rol als werkgever. Op 15 januari 2009 zal de beleidsverkenning
met de Kamer worden besproken. Ik nodig de leden uit om op dat moment de gedachtewisseling
met het kabinet over de vormgeving van het ouderschapsverlof voort te zetten.Ik wil in dit kader ingaan op het vaderschapsverlof en de vraag van mevrouw
Van Gent daarover. Het kabinet heeft zijn visie op verlof in den brede neergelegd
in de beleidsverkenning Modernisering regelingen voor verlof en arbeidstijden
van 19 november. In mijn reactie op het Plan van de Man heb ik geschreven
dat ook het vaderschapsverlof hierin zou worden meegenomen. Dit was dan ook
geen verrassing. Uitgangspunt van de verkenning is dat er geen nieuwe specifieke
verlofrechten aan het bestaande stelsel moeten worden toegevoegd. Genoemd
wordt de mogelijkheid van de samenvoeging van de bestaande afzonderlijke verlofregelingen
tot een meer algemene verlofvorm. Daarbij moeten de verlofduur en de mate
van loondoorbetaling opnieuw worden bezien. Denkbaar is dat een dergelijke
algemene verlofvorm ook voor het vaderschapsverlof gebruikt zou kunnen worden.Ik begrijp dat de leden mij willen verleiden om vooruit te lopen op het
overleg op 12 januari, maar het kabinet spreekt met een mond, ook op
dit punt. Ik ben wel de baas over de emancipatie, maar dat ik de hoofdaannemer
zou zijn, is niet juist. Ik verhoud mij niet tot de minister van Sociale Zaken
als de hoofdaannemer tot de onderaannemer. Ik ben coördinerend minister
en ik heb de Kamer al eens een notitie gestuurd waarin precies wordt beschreven
welke rol een coördinerend minister heeft. Ik heb niet de rol van hoofdaannemer
en dit betekent dat ik ook niet in formele zin als eerste aanspreekbaar ben
op bijvoorbeeld genitale verminking, dat is de minister van Justitie, of op
homoseksualiteit en sport, dat is de verantwoordelijke minister voor sport.
Ik ben wel coördinerend minister, dat wil zeggen dat ik ervoor moet zorgen
dat die onderwerpen op de ministeries worden geagendeerd en dat doe ik ook.Mevrouw Timmer (PvdA): Ik snap wat de minister
zegt over de flexibele invulling, maar ik heb ook nog gevraagd of hij voor
het overleg dat wij met de minister van SZW zullen voeren, nog eens terug
wil komen op het voorstel van de FNV. Hij zegt nu dat dit niet budgetneutraal
kan worden uitgevoerd. Ik neem aan dat die stelling onderbouwd is en dat daar
goed naar is gekeken. Ik zou graag zien dat de minister daar in een brief
aan de Kamer op ingaat, samen met minister Donner en wellicht ook staatssecretaris
De Jager.Minister Plasterk: Er wordt hier aarzelend
gekeken, maar wij gaan dat doen. Hoe informatierijk die brief kan zijn, kan
ik nu nog niet zeggen. Ik zal kijken wat ik kan vinden om een zinvol antwoord
te geven op deze vraag.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik wil nog
even doorgaan op de verlofregelingen. De minister vind ons misschien een beetje
zuur, dat heb ik ook wel door. Hij baalt natuurlijk van het gezeur aan zijn
kop.Minister Plasterk: Die woorden heb ik niet
gebruikt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dit zijn mijn
woorden en ik vat zo samen hoe ik die vibraties voel. Ik vind de minister
best een leuke man en ik denk dat hij best goede ideeën heeft. Het is
ook niet mijn bedoeling om zuur te zijn, maar wel om duidelijk te krijgen
welke rol de minister speelt als coördinerend minister voor het emancipatiebeleid.
Dan zijn goede verlofregelingen essentieel. Vaderverlof, mantelzorgverlof,
de Papa Plusactie. Als wij dan een piepklein voorstel doen om het ouderschapsverlof
iets anders te organiseren, schrik ik van de reactie van de minister. Hij
zegt dat dit zal leiden tot een hoger gebruik. Dat zou hij juist moeten toejuichen.
Als dit voorstel wordt gevolgd, zullen juist de mensen met een lager inkomen
meer gebruik gaan maken van het ouderschapsverlof. Dat is de groep die nu
echt gepakt wordt in de verlofregelingen, de groep die het nu juist in het
kader van de emancipatie zo nodig heeft om gebruik te kunnen maken van zo’n
regeling. Ik zeg dit zo hartstochtelijk, omdat ik een medestander zoek in
de minister.Minister Plasterk: Dat ben ik ook en ik heb
zojuist ook gezegd dat dit ergens uit de loonruimte moet komen. Daarom heb
ik de FNV ertoe opgeroepen om dit in te brengen in het overleg met de werkgevers.
Misschien luistert er iemand uit die kring mee en voelt hij of zij zich daartoe
opgeroepen, dat zou zo maar kunnen. Daar zal het uiteindelijk zijn beslag
moeten krijgen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks); Als de minister
met een vinger naar een ander wijst, in dit geval naar de FNV en de sociale
partners, wijst hij met vier vingers naar zichzelf.Minister Plasterk: De overheid doet het toch.Mevrouw Van Gent (GroenLinks); Ja, maar de
minister zou toch ook eens wat meer initiatief kunnen tonen en erin mee kunnen
gaan. Als hij zelf voor een dubbeltje op de eerste rang wil zitten, kan hij
anderen geen kwartje vragen. Dat is mijn punt. Waar is zijn inzet, waar ligt
zijn passie voor betaalde verlofregelingen waarvoor de overheid ook verantwoordelijk
is en waarvan ook mensen met een lager of een middeninkomen gebruik van kunnen
maken?Minister Plasterk: Ik heb al gezegd dat de
overheid, waar zij als werkgever direct verantwoordelijk is, dit al doet.
Daar waar wij geen werkgever zijn, kunnen wij alleen maar de vakbonden oproepen
om dit in het gesprek met de werkgevers aan de orde te stellen. Dat doe ik
nogmaals bij dezen. Ik deel dit streven.De voorzitter: Ik stel voor dat de minister
nu echt verder gaat met het antwoord op de gestelde vragen, want anders komen
wij niet aan een tweede termijn toe. Mevrouw Koer Kaya, u heeft al tweemaal
geïnterrumpeerd. U zult uw opmerkingen moeten bewaren tot de tweede termijn
die er alleen komt als u allen het kort houdt.Mevrouw Karabulut (SP): Ik wijs de minister
erop dat het feit dat wij hier zo bij stilstaan, juist wordt veroorzaakt door
zijn doelstellingen. Zijn doelstellingen zijn goed. De belangrijkste zijn
dat er meer vrouwen gaan werken en dat arbeid en zorg eerlijker worden verdeeld.
Dat is de hoofdmoot van de Emancipatienota. Het is toch niet zo raar dat als
in de praktijk blijkt dat daarvoor faciliteiten nodig zijn, de Kamer van de
minister als coördinerend bewindsman voor emancipatiezaken vraagt om
daarvoor te vechten en om zijn visie uit te spreken? Hij begon goed, maar
vervolgens verwijst hij weer naar allerlei nota’s en andere bewindspersonen.
Ik heb gezegd dat daar waar ouderschapsverlof wordt betaald, 50% van
de mannen van die mogelijkheid gebruik maakt tegenover 10% waar het ouderschapsverlof niet wordt betaald. De minister moet zich dan toch
hard maken voor betaald ouderschapsverlof? De kinderopvang wordt weer duurder,
de tarieven gaan omhoog, en wordt daardoor ontoegankelijker. Er zullen minder
mensen van de kinderopvang gebruik gaan maken. Het kraamverlof ...De voorzitter: U bent nu aan uw tweede termijn
begonnen en dat sta ik niet toe. U kunt nog een concrete vraag stellen, maar
dan vervolgt de minister zijn antwoord.Mevrouw Karabulut (SP): Ik heb al een paar
vragen gesteld, maar ik zal ze nog eens samenvatten. Op het moment dat je
wilt dat er meer mensen gaan werken en dat de taken beter worden verdeeld,
dan moet ...Minister Plasterk: Ik heb uw vragen wel begrepen.Mevrouw Karabulut (SP): ... dan moet je dat
ook met elkaar faciliteren als werkgevers en werknemers en overheid.De voorzitter: Dan is nu weer het woord aan
de minister en ik vraag hem om tempo te maken.Minister Plasterk: Ja, maar de vragen van
de Kamer moeten wel redelijk zijn. Ik heb nog een hele stapel antwoorden klaar
liggen, maar als ik iedere vraag drie keer moet beantwoorden, kom ik er niet
doorheen en bent u vervolgens boos omdat ik de vragen niet heb beantwoord.De voorzitter: Wij zijn nu zo’n beetje
door de interrupties heen. Vervolgt u uw betoog.Minister Plasterk: Ik heb al tweemaal –
ook schriftelijk – uiteengezet wat de verantwoordelijkheid is van de
coördinerend minister. Dat is erg belangrijk. Ik geef in een samenhangend
pakket aan wat er moet gebeuren op het gebied van emancipatie als je een samenhangend
emancipatiebeleid wilt voeren. Een deel daarvan valt direct onder mijn verantwoordelijkheid
en voer ik zelf uit. Ik heb daarvoor een eigen directie met een budget van
20 mln. Een groot deel van het beleid ligt echter op het terrein van mijn
collega’s. Het is dan de rol van de coördinerend minister om erop
te wijzen dat dit een onderdeel is van de portefeuille van bijvoorbeeld collega
Donner of collega Bussemaker en het is heel belangrijk dat de Kamer dit in
de context van het emancipatiebeleid bespreekt. Als bijvoorbeeld wordt gesteld
dat er in het kader van de verlofregelingen ook nauwkeurig naar het emancipatiebeleid
moet worden gekeken, dan hebben wij dat hier vastgesteld en is de minister
van Sociale Zaken de eerste die daarop moet worden aangesproken. Zo zit ons
bestel in elkaar. Dat is niet omdat ik dat zo wens, maar zo heb ik dat bij
mijn aantreden aangetroffen. Ik kan daar niet buiten treden.Ik ben nog steeds bij de vragen van mevrouw Timmer. Zij vroeg naar het
resultaat van het charter dat door 47 bedrijven is getekend. Inmiddels hebben
48 organisaties het charter ondertekend en zij maken er echt werk van. Over
de resultaten is nu nog niets te zeggen. Eind januari zullen de ondertekenaars
een nulmeting verrichten en hun doelstellingen formuleren. Het is dan vervolgens
aan de commissie-Monitoring om een oordeel te vellen over die nulmeting. Daarover
wordt in maart gerapporteerd. Ik verwacht een goede werking van het charter
met de toets van de commissie en de aandacht van het publiek daarvoor. Dit
is een waardevolle exercitie.Er is een motie ingediend waarin wordt gevraagd om streefcijfers. Ik ben
er niet voor om streefcijfers in de code op te nemen, omdat ik de inhoud van
de Corporate Governance Code niet kan veranderen. Die wordt door het
bedrijfsleven afgesproken. Ik ben van mening dat wij deze benadering een kans
moeten gunnen.Velen hebben gesproken over de economische zelfstandigheid en de doelstelling
dat in 2010 minstens 60% van de vrouwen economisch zelfstandig moet
zijn. Mevrouw Van Gent begint al te lachen, want zij weet precies waar dit
op aan koerst. Op het moment dat die doelstelling werd vastgesteld, was 42%
van de vrouwen economisch zelfstandig. Ik heb om die reden gezegd dat het
echt niet realistisch is om te verwachten dat je daar in een periode van drie
jaar de helft bij krijgt. Het aantal groeit wel, wij zitten inmiddels op 43%.
Ik heb over de motie-Van Gent gezegd en ik citeer nu uit de Handelingen: «Er
is geen misverstand over dat die doelstelling niet haalbaar is, zelfs niet
met duizend olifanten. Als de Kamer het stoer vindt om een motie aan te nemen
met dergelijke doelstellingen, staat dat haar uiteraard vrij.». Ik heb
daar toen nog aan toegevoegd: «not a snowflake’s change in hell».
Ik denk nu niet: zo hier zijn wij vanaf. Wij kunnen over de maatregelen spreken
en over de vraag of ik de goede maatregelen neem of dat ik andere maatregelen
moet nemen of dat er meer bij moet om de arbeidsparticipatie te verhogen.
Ik heb echter nooit gezegd dat ik kan worden afgerekend op het feit dat over
anderhalf jaar het aantal vrouwen dat economisch zelfstandig is, met de helft
is toegenomen. Dit is een totaal onhaalbare doelstelling. Een deel van het
beleid dat wij voeren, moet nog zijn beslag krijgen en dit gaat niet van de
ene op de andere dag. Nogmaals, als de Kamer van mening is dat er andere maatregelen
moeten worden getroffen, dan zullen wij het anders doen, tenminste als ik
die insteek deel en als het mogelijk is.Ik ben in een brief aan de Kamer al uitgebreid ingegaan op het Plan voor
de Man. Misschien moet ik het daar nu maar bij laten, want anders kom ik niet
toe aan het antwoord op de andere vragen.Ik heb de vraag van mevrouw Van Gent over de opmerking over tijdelijke
deeltijd van mannen al beantwoord. Het is zeker niet de bedoeling om te zeggen
dat mannen tijdelijk korter zouden moeten gaan werken en vrouwen permanent.
Dit geldt in gelijke mate voor beiden.Zij heeft verder gevraagd of de kosten voor de verlofregeling zijn onderschat.
Die kosten zijn in beeld gebracht en niet onderschat. Ik kan die getallen
precies geven, maar misschien is het beter om die zo dadelijk aan de griffier
te overhandigen.Er is ook nog gevraagd naar onze rol bij de uitvoering van het VN Vrouwenverdrag.
Ook op dit punt heb ik een coördinerende taak. Nederland heeft zich gecommitteerd
aan het verdrag en dient over de uitvoering eenmaal in de vier jaar te rapporteren.
Die rapportage is rijksbreed en de zogenaamde concluding comments van het
CEDAW bespreek ik met mijn collega’s ten einde te bezien hoe die uitgevoerd
kunnen worden.Dan het belangrijke onderwerp van de kinderopvang. Mevrouw Karabulut zei
dat er niets gebeurt. Zij doet daarmee geen recht aan de inspanningen van
collega Dijksma. Het kabinet hecht veel waarde aan een samenhangend aanbod
van onderwijs, opvang en naschoolse activiteiten met een sluitend dagarrangement
als het uiteindelijke doel. Dit is een voorwaarde voor een hogere arbeidsparticipatie
van mannen en vrouwen. Omdat dit een centrale doelstelling van het kabinet
is, worden er extra investeringen gedaan. Tijdens deze kabinetsperiode wordt
er 3 mld. extra uitgegeven voor de kinderopvang. Het aanbod groeit ongekend.
Ik heb al gezegd dat geen sector zo snel groeit als de kinderopvang. Zoals
bekend, leidt dit er wel toe dat wij ons afvragen of wij de kosten nog in
de hand kunnen houden en daarom is de commissie-Van Rijn ingesteld. Er zijn
belangrijke stappen gezet.Het gebruik en de capaciteit van de buitenschoolse opvang groeien sterk.
In een periode van zes maanden zijn er voor 48 000 kinderen plaatsen
bijgekomen. Het aanbod van de kinderopvang groeit snel. Daarom is er specifiek
beleid gericht op het terugdringen van de wachtlijsten en wachttijden. Er
is geïnvesteerd in de verbetering van de buitenschoolse opvang voor
structureel 40 mln. Die investeringen zijn nodig, omdat dit een belangrijke
schakel is. Het aantal brede scholen is uitgebreid. De Kamer krijgt in het
voorjaar van 2009 een voorstel voor de aanpassing van de Wet kinderopvang.
Zij kan daarover met staatssecretaris Dijksma van gedachten wisselen. Het
belang daarvan is evident.Ik heb zojuist al het nodige gezegd over mijn rol als coördinerend
bewindspersoon. De Kamer kan signaleren dat er op het beleidsterrein van een
collega iets gebeurt dat ook belangrijk is voor de emancipatie, maar de allocatiebeslissing
moet in een gesprek met de portefeuillehouder worden genomen.Er is terecht opgemerkt dat de doelstelling van het programma Duizend
en één Kracht dat zich richt op de maatschappelijke betrokkenheid
van allochtone vrouwen, niet beperkt mag blijven tot de wens om die vrouwen
achter de geraniums vandaan te halen of wat er dan ook in de vensterbank staat
en naar vrijwilligerswerk te begeleiden. Die activiteiten in het vrijwilligerswerk
moeten het startpunt zijn om die vrouwen ook op de arbeidsmarkt te krijgen.
Ik ben van mening dat die eerste stap vaak de enige manier is om bij mensen
binnen te komen. Wij proberen de aantallen te halen die wij ons ten doel hebben
gesteld, maar dat zal nog een hele klus zijn. Het beoogde aantal is 50 000,
maar ik moet eerlijk zeggen dat wij daar nog niet zijn.Mevrouw Jonker is tevreden over het feit dat de motie over slachtoffers
van seksueel geweld is opgepakt en dat wij daar zo ver mee zijn. Het ministerie
van VWS heeft contact gezocht met de ggz die met FIOM en het veld een partnerschap
vormt om meer aandacht te besteden aan seksueel geweld. Zij is nog niet tevreden
over deze uitwerking. Ik zal dit overbrengen aan de staatssecretaris van VWS
en haar vragen om de Kamer te informeren over de uitvoering van deze motie.Ik heb voor dit algemeen overleg de toezeggingen en de moties op een rijtje
gezet. Ik kan dit schriftelijk aan de Kamer voorleggen. Vorig jaar zijn er
tien moties aangenomen en die zijn alle uitgevoerd. Er zijn vijftien toezeggingen
gedaan waarvan er veertien zijn nagekomen. Ik kan motiveren waarom die ene
toezegging nog niet volledig is nagekomen. Ik vind het vervelend dat nu de
indruk ontstaat dat wij onze toezeggingen niet nakomen. Als de leden erop
staan om dit per motie te bekijken, dan zal ik hun met alle plezier schriftelijk
verder informeren. Ik ben het volledig eens met mevrouw Van Gent dat het de
bedoeling van moties is dat ze worden uitgevoerd. Ik heb ze ook uitgevoerd.
Ik heb bij een aantal moties bijvoorbeeld op het terrein van Binnenlandse
Zaken gezegd: «Er komt een aantal moties die niet mijn verantwoordelijkheid
zijn in parlementaire zin. Dit betekent dat de verantwoordelijk portefeuillehouders
degenen zijn die u naar de Kamer moet roepen als u wilt weten hoe iets zit
of als u wilt bespreken of en hoe een bepaalde motie uitgevoerd kan worden».
Voor een aantal moties geldt die staatsrechtelijke situatie. Dan kan ik zeggen
dat de motie is uitgevoerd, in die zin dat ik mijn collega erop heb gewezen
dat de Kamer deze motie op zijn of haar terrein heeft aangenomen. Het is dan
aan de Kamer om die collega daarop aan te spreken.De voorzitter: Dit is voor dit debat een voldoende
antwoord. De minister vervolgt zijn betoog.Minister Plasterk: Mevrouw Jonker heeft aandacht
gevraagd voor drie elementen in het werkplan van de Taskforce DeeltijdPlus.
In de eerste plaats voor de nuggers. De taskforce heeft bewust een focus gekozen
en richt zich niet specifiek op de niet-uitkeringsgerechtigden. De arbeidsparticipatie
van vrouwen is een onderwerp met potentieel zo’n groot bereik dat het
risico groot is om je te overeten. Daarom heeft de taskforce ervoor gekozen
zich te richten op het langer werken door vrouwen die nu al participeren op
de arbeidsmarkt. Overigens verwacht ik dat dit een aanzuigende werking zal
hebben doordat er kleinere banen vrij komen waar de nuggers weer
profijt van kunnen hebben, maar dit is inderdaad geen doelstelling van de
taskforce.De taskforce richt zich niet uitsluitend op vrouwensectoren. Een van de
pilots is bijvoorbeeld gericht op de detailhandel. Wel is bij deze sectoren
de meeste winst te behalen voor het werken van meer uren door vrouwen. Dit
zijn namelijk precies de sectoren waar vrouwen voornamelijk in kleine deeltijdbanen
werken.De grootste opgave van de taskforce is een aanzet geven tot cultuurverandering.
Die is moeilijk meetbaar. De taskforce werkt samen met sociale partners, maar
zit niet aan de cao-tafel. De taskforce kan dus niet worden afgerekend op
het aantal cao’s waarin het goed is geregeld. Dit moet toch echt aan
de cao-tafel gebeuren. De taskforce heeft een werkplan opgesteld dat ook aan
de Kamer is toegezonden. Dit vormt een goede basis om na te gaan of de taskforce
doet wat hij heeft beloofd.Ik onderschrijf het pleidooi voor tijd- en plaatsonafhankelijk werken.
Ik heb samen met de staatssecretaris van SZW de taskforce voor twee jaar ingesteld.
Er is een budget van 5 mln. om culturele belemmeringen weg te nemen. Ik bevorder
dit zelf nadrukkelijk door te wijzen op de voordelen van een meer gelijke
verdeling tussen partners in een tweemaal vier dagen model. Om de emancipatie
van mannen te stimuleren, heb ik de «Uit het Keurslijf»-prijs
uit het Plan van de Man overgenomen. Ik zal die prijs op Vaderdag 2009 uitreiken
en de leden zijn van harte welkom om daarbij aanwezig te zijn. Zij mogen natuurlijk
ook kandidaten voorstellen. Ik zal die voorstellen aan de jury doorsturen.De Taskforce Mobiliteitsmanagement heeft een eindrapportage uitgebracht.
Sociale partners wordt gevraagd om ruimhartig te experimenteren met flexibele
werktijden, omdat zodoende zowel de files kunnen worden teruggedrongen als
de arbeidsparticipatie van vrouwen kan worden gestimuleerd. Juist de werktijden
blijken van doorslaggevend belang voor vrouwen om hun werktijden te kunnen
en willen uitbreiden. Het kabinet heeft de telewerkregeling aantrekkelijker
en laagdrempeliger gemaakt.Ik loop mij de zolen van de schoenen voor het Tijdenbeleid van zeven tot
zeven, want dit moet met alle gemeenten worden overeengekomen. Ik kan mijn
Directie Emancipatie geen groter plezier doen dan al die convenanten persoonlijk
te tekenen, omdat dit beleid voor een deel ook een voorbeeldfunctie heeft.
Ik doe dit echter niet altijd, want ik kan niet bij al die gemeenten in persoon
verschijnen. Wij zijn hier heel druk mee bezig. Het probleem is dat het niet
zo veel zin heeft als alleen het gemeentebestuur de openingstijden van zijn
loketten verruimd. Als je vervolgens bij de apotheek, de middenstand en de
notaris alleen maar tussen negen en vier terecht kan, is er nog niet veel
bereikt. Daarom moeten de mensen in een lokale gemeenschap meegaan in het
idee dat het niet gaat om werkdagen van zeven tot zeven voor ieder individu,
maar om de openstelling van de diensten in de samenleving. Er is veel veranderd
sinds de tijd van mijn moeder die de hele dag thuis was en rustig overdag
de gewenste loketten kon bezoeken. Als de diensten worden gerekt van zeven
tot zeven, kunnen mensen dit combineren met hun werkdag. Wij doen wat wij
kunnen. Het beste model dat ik ken, is convenanten sluiten met gemeenten en
gemeenschappen die ervoor willen gaan en die een wethouder hebben die met
een kleine financiële prikkel van enkele tienduizenden euro’s bereid
is om dit lokaal samen met de mensen in zijn gemeente op te lossen, want het
moet daar gebeuren.Ik heb eerder toegezegd om een inventarisatie op te stellen van studerende
moeders op basis van de gegevens van de Informatiebeheergroep. Die vraag was
al eerder gesteld bij de begrotingsbehandeling en ik heb toegezegd dat ik
de Kamer hierover schriftelijk zal infomeren. Ik zal ervoor zorgen dat die
brief ook aan de commissie wordt toegezonden.Na de opdrachtverstrekking voor een schaduwrapportage aan het Netwerk
VN Vrouwenverdrag hebben medewerkers van de Directie Emancipatie in een persoonlijk
gesprek met vertegenwoordigers van het netwerk benadrukt dat
zowel de overheid als de ngo’s staan voor hetzelfde doel, namelijk een
goed emancipatiebeleid in Nederland, beide partijen wel vanuit hun eigen rol
en binnen hun eigen kaders. Wij zijn het soms niet eens over de vorderingen
die de overheid boekt, maar ik ga ervan uit dat wij daarover op een constructieve
manier in gesprek zijn. Ik zeg toe dat ik mijn correspondentie met het CEDAW
ook aan de Kamer zal sturen.Ik ben inmiddels beland bij de vragen van mevrouw Van der Burg. Zij heeft
een paar kritische kanttekeningen geplaatst bij de Taskforce DeeltijdPlus
en zij wil een groter verschil tussen lonen en uitkering. Dan kom je op een
heel andere discussie. Dit kun je alleen bereiken door of het loon te verhogen
en dan is het de vraag waar dat vandaan moet komen, of door de uitkering te
verlagen en daar ben ik om andere redenen niet voor. Wij proberen wel om perverse
prikkels weg te nemen die mensen kunnen weerhouden om te gaan werken. Ik ben
echter geen voorstander van het puur vergroten van de afstand tussen lonen
en uitkeringen.Mevrouw Van der Burg vroeg op een aantal punten om meer actie. Ik kan
het niet nalaten om toch nog even de tegenbegroting van de VVD erbij te pakken.
De fractievoorzitter van de VVD wapperde tijdens de algemene politieke beschouwingen
met 23 mld. bezuinigingen in het kader van de lastenverlaging van de burgers.
Ik heb mij voorgenomen om die financiële pagina er bij iedere hoofdstuksgewijze
behandeling nog even bij te nemen. Zo ook hier en dan citeer ik: «Emancipatie
komt uit burgers zelf en hoeft niet te worden gesubsidieerd vanuit het Rijk.».
Er wordt een bezuiniging van 20 mln. ingeboekt, ons hele emancipatiebudget.
Laten wij blij zijn dat dit plan geen realiteit is geworden waardoor ik nu
tegemoet kan blijven komen aan de vragen om actie te ondernemen. Wij staan
hier schouder aan schouder in de strijd tegen diegenen die deze bezuiniging
willen opleggen.Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik ben voorstander
van die bezuiniging, omdat wij wat minder voor al die taskforces zijn die
zich bezighouden met van alles en nog wat. Wij willen echte actie. De minister
beperkt het nu tot het verschil tussen loon en uitkeringen, maar ik heb ook
gezegd dat zijn beleid hinkt op twee gedachten. Hij noemde zojuist terecht
een punt waarvan misschien een positieve werking kan uitgaan, maar tegelijkertijd
heeft hij het kindgebonden budget geïntroduceerd dat echt heel negatief
uitpakt. Ik ben inderdaad kritisch,maar ook open. De minister heeft een Taskforce
DeeltijdPlus ingesteld, maar hij pakt niet de fiscale maatregelen mee terwijl
die juist voor de beoogde groep zo’n negatieve uitwerking hebben. De
verschillende partijen hebben dit op een rij gezet. Kom op basis daarvan met
concrete maatregelen zodat die tegengestelde effecten worden weggenomen. Nu
spannen wij het paard achter de wagen. Als wij aan de ene kant dit doen en
aan de andere kant dat, kan de minister in het land leuk de positieve maatregelen
naar voren brengen, maar de negatieve maatregelen noemt hij niet en per saldo
is het effect nul en hebben wij 20 mln. in de afvalemmer gegooid.Minister Plasterk: Wij verschillen fundamenteel
van mening over de vraag of de manier waarop wij het budget voor emancipatie
besteden, betekent dat wij het zinloos in een afvalemmer gooien. Ik denk dat
het verstandig is dat wij op dit punt agree to disagree.De vragen van mevrouw Koşer Kaya heb ik niet met de vermelding
van haar naam beantwoord, maar wel indirect. Dit geldt onder meer voor de
vragen over het VN Vrouwenverdrag en de correspondentie daarover. Ik heb al
eerder gereageerd op haar zeer kritische insteek en ik heb weersproken dat
ik mij als hoofdaannemer zou verhouden tot de portefeuillehouders. Dat is
feitelijk niet waar.Mevrouw Van der Burg heeft gevraagd of ik wil toezeggen dat het kabinetsbeleid
op dit punt binnen drie maanden verandert. Het zal haar niet verbazen dat
ik die toezegging niet doe. Ik snap dat zij dit graag zou zien.Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik heb gevraagd
om nog eens naar de inventarisatie van de effecten te kijken die nu op tafel
ligt. Het is dan aan de minster om concrete maatregelen voor te stellen. Ik
heb niet gevraagd of hij per direct het kabinetsbeleid wil veranderen. Ik
wil dit helder op tafel hebben en dan is het aan de minister om te zeggen:
haal die tegengestelde effecten eruit. Het lijkt mij dat hij die toezegging
wel kan doen met het oog op de helderheid van het debat.Minister Plasterk: Dankzij het feit dat de
tegenbegroting niet is gerealiseerd, hebben wij nog wel de ambtelijke capaciteit
om aan dit verzoek te voldoen. Wij nemen dit mee in de brief aan de Kamer.De heer Van der Vlies verwees naar Noorwegen en maakte een kritische opmerking
over de quota. Het kabinet is ook niet voor quota en het heeft een andere
weg gekozen. Wij hebben het charter en proberen onze doelstellingen te bereiken
door aan te dringen waar wij zelf geen beslissingen kunnen nemen. Wij hebben
wel streefcijfers gesteld voor de hoge functies bij de overheid waar wij zelf
over kunnen beslissen.De heer Van der Vlies sprak over probleempjes in vergelijking met alle
vreselijke dingen die in de wereld gebeuren ter onderdrukking van vrouwen.
In vergelijking met genitale verminking is het probleem van het glazen plafond
in zijn ogen slechts een probleempje. Die terminologie neem ik niet over.
Het erkennen van het belang van het een hoeft niet te betekenen dat je het
andere niet ook belangrijk kunt vinden. Het zijn mijns inziens reële
problemen en ik doe ook op dit gebied wat ik kan.De heer Van der Vlies heeft nog gesproken over de seksualisering van de
maatschappij en de prostitutie. Mijn collega’s van Binnenlandse Zaken
en van Justitie die hiervoor in de eerste plaats verantwoordelijk zijn, werken
aan een wetsvoorstel ter regulering van de prostitutie. Het kabinet heeft
in een brief aan de Kamer een aantal specifieke maatregelen aangekondigd om
de gesignaleerde misstanden in de sector krachtig aan te pakken. Die voorgenomen
aanpak is in belangrijke mate gebaseerd op de bevindingen van de tweede evaluatie
van het rapport Schone schijn en de vijfde rapportage van de Nationale rapporteur
mensenhandel. Dit wetsvoorstel is inmiddels ter consultatie aangeboden. In
die context zullen er discussies met de Kamer worden gevoerd. Daarmee is overigens
ook aanbeveling 22 van het CEDAW uitgevoerd.Wij hebben ook bij een andere gelegenheid al gesproken over het onderwerp
seksualisering. De seksuele bevrijding van de zestiger jaren die een hoop
goeds heeft gebracht en die ik ook niet zou willen terugdraaien, want er was
voordien een hoop ellende doordat mensen hun seksualiteit niet in alle vrijheid
durfden of konden beleven, blijkt achteraf vooral een bevrijding van de mannen
te zijn geweest. Er was toch een tijd waarin de mannenbladen een onderdeel
waren van wat links Nederland als progressief beschouwde. Ik herinner mij
een scene uit een film met James Bond waarin die uitgebreid een centerfold
van de Playboy uitvouwt. Dit werd als stoer, normaal en vooruitstrevend beschouwd.
Dit zien wij nu anders. Mensen uit zowel het linkse politieke spectrum als
uit de kringen van de heer Van der Vlies zijn het erover eens dat dit toch
wel heel erg een mannenwereld was. Het ging niet om een gelijkwaardige seksuele
bevrijding. Ik pleit ervoor – maar wie ben ik – dat wij het goede
van die bevrijding behouden. Wij zullen het er niet altijd over eens zijn
wat in dit verband het goede is. Dit geldt wat mij betreft ook voor de homo-emancipatie
en voor andere aspecten daarvan. Maar wij moeten evenzeer signaleren waar
dingen uit de rails lopen en dit geldt bijvoorbeeld voor het trots zijn op
Amsterdam als redlight city en als plek waar alles kan, want daar zijn ook
negatieve zaken aan de orde geweest.Voorzitter. Hiermee sluit ik mijn antwoord af.De voorzitter: Dank u wel. Wij hebben nu nog
twintig minuten voor een tweede termijn. Ik stel voor dat de leden zich beperken
tot het stellen van een paar korte vragen als zij daaraan al
behoefte hebben. Dan is de minister nog in de gelegenheid om daarop te antwoorden.Mevrouw Timmer (PvdA): Ik wil beginnen met
drie vragen die niet zijn beantwoord. De beloningsverschillen tussen mannen
en vrouwen zijn in het bedrijfsleven met 1% afgenomen en bij de overheid
met slechts 0,3%. Dit lijkt mij niet te rijmen met de wens dat de overheid
een voorbeeldfunctie vervult.Ik heb gesproken over de commissie-Groenman die destijds heeft geadviseerd
om voor de totstandkoming van een nieuwe rapportage over het VN Vrouwenverdrag,
een debat met de Kamer te voeren. Is de minister daartoe bereid?Ik dank de minister voor de toezegging dat hij de Kamer een brief zal
sturen. Wij delen de zorg en het gevoel van verantwoordelijkheid om op dit
terrein iets te betekenen.Een puntje blijft naar mijn mening nog wat onderbelicht. Dit heeft betrekking
op de taskforce en het principe «voltijd-min». Het evenwicht tussen
manen en vrouwen en zorg en arbeid moet beter tot zijn recht komen. Ik zal
mij hier nog op beraden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dit is een
heel opmerkelijk algemeen overleg. De minister wekt de indruk – maar
dat is natuurlijk mijn interpretatie – dat hij ons een stelletje zuurpruimen
vindt. Hij wordt te zuur benaderd, hij krijgt te weinig schouderklopjes en
geen applaus. Ik zou hem die graag willen geven, want ik ben best een vrolijk
type. Als hij een goede voorstelling geeft, krijgt hij applaus. Een voorstelling
die nog niet toe is aan een première, krijgt kritiek en dan is het
tijd voor bijstellingen. Dat is hier het geval. De minister gooit er nog wat
peptalk tegenaan, hij spreekt over management by speech, dat kost niets. Dit
is toch iets te gemakkelijk en dat vind ik jammer. Ook zijn brief en reactie
op het Plan van de Man hinken op twee gedachten. Hij zegt dat er wel wat in
zit, maar als ik dan vervolgens vraag om concrete resultaten, struikelt hij.
Dan zegt hij dat de middelen beperkt zijn, dat hij weliswaar coördinator
is, maar dat hij niet over alle zaken gaat. Hij kan dit coördinatorschap
misschien ook wat beter invullen. Is hij dit van plan? Als hij spreekt over
de economische zelfstandigheid, zegt hij wel een beetje lollig en stoer dat
het percentage is gestegen van 42 naar 43, maar dan denk ik: dat schiet toch
voor geen meter op. Misschien denkt hij dat 60% een tikkeltje overdreven
is, maar ik vind 43% erg teleurstellend.Ik krijg graag een reactie op mij «voltijd-min»-idee. Ik wil
dat er ook een «voltijd-min» komt voor mannen. Ik heb gevraagd
aan mevrouw Dijkstra van de Taskforce DeeltijdPlus hoe zij hierover denkt,
maar zij was hier niet echt mee bezig. Ik ben van mening dat wij hier harder
aan moeten trekken. Daarom overweeg ik om een motie in te dienen, maar ik
zou dit liever voorkomen. Wil de minister toezeggen dat hij in die spannende
brief aan de Kamer hier nog op terugkomt?Tot slot de flexibele invulling van het ouderschapsverlof. Wil de minister
toezeggen dat hij zich er ook voor zal inzetten dat het ouderschapsverlof
flexibel kan worden opgenomen opdat ook mensen met een lager of middeninkomen
daar beter gebruik van kunnen maken?Mevrouw Karabulut (SP): Ik kan mij nog goed
herinneren dat ik in het begin zo enthousiast was over de minister die als
een helleveeg te keer zou gaan. Eigenlijk zijn wij nu weer terug naar af,
want de minister verwijst door naar collega-bewindslieden. Die hebben geantwoord.
Vervolgens kom ik weer met een probleem bij de minister terecht en dan doet
hij weer hetzelfde dingetje. Hij is niet als een helleveeg bezig, hij zit
er meer voor spek en bonen bij. Dan is mijn vraag of hij zijn doelstellingen
zal bijstellen. Als hij zegt dat er meer mensen moeten gaan werken en dat
arbeid en zorg beter op elkaar moeten worden afgestemd en vervolgens constateren wij dat er een probleem is en dat hij daar niet op in
gaat, dan zou hij toch nog eens goed naar de Emancipatienota moeten kijken.
Op deze manier zullen wij die doelen niet bereiken. Misschien moet hij het
takenpakket verkleinen.Het streefcijfer van 50 000 migrantenvrouwen in vrijwilligerswerk
is volgens de minister niet de doelstelling. De doelstelling is dat meer vrouwen
uit die groep aan het werk gaan. Wat is dan zijn concrete doelstelling? Hoeveel
vrouwen uit deze groep zullen naar een echte baan worden begeleid?De minister kan nu wel zeggen dat er niets aan de hand is met de kinderopvang,
het ouderschapsverlof en het kraamverlof, maar de kinderopvang wordt volgend
jaar voor grote groepen ouders duurder. Hoe denkt hij daarover als minister
voor emancipatiebeleid?Mevrouw Jonker (CDA): Ik dank de minister
voor de beantwoording.Er blijft nog een aantal punten over. Wij hebben vorige keer al gediscussieerd
over de vraag wat wij verstaan onder een coördinerend ministerschap.
Ik denk dat ik heel goed weet wat dat inhoudt en welke mogelijkheden en onmogelijkheden
die functie biedt. Als de minister in antwoord op mijn vraag over de moties
die nog niet zijn uitgevoerd, had gezegd dat hij nog eens zal kijken hoe het
ervoor staat, dan zou ik daar gelukkig mee zijn. Ik vind het jammer dat hij
nu verwijst naar de vakministeries waar de moties moeten worden uitgevoerd.
Dat weet ik en ik heb begrip voor zijn frustratie, maar als hij nu wil toezeggen
dat hij die moties daar nog eens onder de aandacht brengt, dan ben ik tevreden.
Ik heb al gezegd dat ik bijvoorbeeld mijn opmerkingen over de Taskforce DeeltijdPlus
ook onder de aandacht van de minister van SZW wil brengen, maar ik hoop dat
de minister achter de schermen ook zijn verantwoordelijkheid oppakt. Volgens
mij doet hij dat ook wel, maar ik krijg hier graag een bevestiging van.Een van de vragen die niet zijn beantwoord, is de vraag naar de noodmaatregel
die de minister zal nemen voor het verder terugdringen van de salarisverschillen.
Wij constateren dat dit niet volgens de afspraken in de Emancipatienota verloopt.
Welke noodmaatregel heeft de minister al getroffen?De voorzitter: Wilt u uw laatste opmerkingen
snel maken?Mevrouw Jonker (CDA): Nee voorzitter. Ik heb
expres minder ruimte genomen om de minister te interrumperen.De voorzitter: Dat kan zo zijn, maar de minister
moet om een uur weg en u wilt ook vast antwoord op uw vragen krijgen.Mevrouw Jonker (CDA): Dan had u wellicht ook
een andere verdeling moeten aanhouden.Ik heb de nota echt goed gelezen, maar de projecten van de Taskforce DeeltijdPlus
worden alleen ingezet in die sectoren waar nu al heel veel vrouwen werken,
met andere woorden die nu al toegankelijk zijn voor vrouwen. Ik zou niet willen
dat uiteindelijk de conclusie is dat de segregatie tussen mannen- en vrouwensectoren
nog groter wordt dan hij al is. Daarom pleit ik ervoor dat de taskforce ook
wordt ingezet in sectoren waar nu minder vrouwen werken om te kijken hoe daar
resultaat kan worden geboekt.Ik ben blij met de toezegging voor een notitie over vrouwen en studeren.Ik heb op twee vragen over het VN Vrouwenverdrag geen antwoord gekregen.
De minister heeft gezegd dat hij de Kamer zal informeren over zijn communicatie
met het CEDAW. Ik heb gevraagd of hij de concluding comments ook aan de Kamer
wil toesturen. Ik heb verder gevraagd of er bij het verschijnen van de volgende
rapportage – de zesde – een Nederlandse versie kan
worden gepubliceerd opdat een ieder daarvan kennis kan nemen. Ik heb gezien
wat het inhoudt in het Engels en het is niet erg aantrekkelijk om dat door
te nemen.Mevrouw Van der Burg (VVD): Voorzitter. Mijn
collega zei het al: management by speech kost niets. In dat opzicht hebben
wij dan ook niet veel geld nodig.Ik ben blij met de toezegging met betrekking tot de fiscale maatregelen
plus de effecten ervan op het genderaspect. Wij kunnen daar dan een keer aandacht
aan besteden in de Kamer. Ik hoop dat de minister concrete maatregelen voorstelt,
want wij kunnen toch niet instemmen met zo’n negatief effect op de mensen
aan de onderkant van de arbeidsmarkt.Ik nodig de minister uit om na te gaan hoe kan worden bereikt dat het
einddoel voor de vrouwen die de doelgroep vormen van het programma Duizend
en een Kracht in principe een betaalde baan is. Ik realiseer me wel dat dit
soms wat langer duurt, omdat er veel moet worden opgelost, maar in de praktijk
blijkt dat een project dan veel meer aantrekkingskracht heeft. Bovendien wordt
er dan echt resultaat geboekt.De minister heeft niet geantwoord op mijn vraag over eergerelateerd geweld.Mevrouw Koşer Kaya (D66): Voorzitter.
Op dit moment wordt in de plenaire vergadering gesproken over de Najaarsnota.
Normaal gesproken zou ik daar het woord voeren, maar nu neemt een collega
voor mij waar. Hiermee is aangetoond hoe belangrijk ik dit debat vind. Immers,
het debat over de Najaarsnota is niet zo maar een debat.De minister zegt dat hij veel doet, maar dat dit onzichtbaar is en dat
de kranten er niet over schrijven. Hij moet zich dan toch afvragen hoe dit
komt?Als hij zegt dat hij een coördinerende taak heeft en dat wij ons
eigenlijk tot de afzonderlijke vakministers moeten richten om dingen voor
elkaar te krijgen, dan is er toch echt iets mis. In mijn ogen is hij hoofdaannemer
en moet de Kamer deze minister controleren. Hij zou ons in ieder geval moeten
vertellen wat hij doet en welk ministerie waarmee bezig is. Hij moet in ieder
geval verantwoordelijkheid dragen. Als dat niet het geval is, kunnen wij er
net zo goed mee ophouden om een aparte minister voor emancipatiezaken te benoemen.
Dan kunnen wij immers bij de afzonderlijke ministers te rade gaan en kunnen
wij hiermee ophouden.Naar aanleiding van een van de moties die ik destijds heb ingediend, heeft
de minister mij bij een eerdere gelegenheid naar een van zijn collega’s
verwezen, maar die stuurde mij weer terug naar hem. Ik dring erop aan dat
de minister alle moties uitwerkt die de Kamer heeft aangenomen. Mijn moties
hebben betrekking op genderdiscriminatie pensioenstelsel, flexibilisering
van de arbeidsdag, flexibilisering openingstijden in de dienstensector waaronder
tandartsen, huisartsen en wat dies meer zij.Ik heb niet het gevoel dat wij iets zijn opgeschoten. Ik heb ook geen
collega gehoord die lyrisch is over de inbreng van de minister. Ik meen dat
hij zich dit moet aantrekken.De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. Ik
dank de minister voor zijn beantwoording. Vanochtend is weer gebleken dat
het emancipatiedebat een ideologisch gedreven debat is. Een debat ook dat
getuigt van ongeduld. Ik sta daar in die zin anders in dat ik namens mijn
fractie zeg dat ik wel begrip heb voor enkele weerbarstige componenten in
het geheel. Wendingen op dit vlak kosten nu eenmaal veel tijd, nog los van
de vraag of je die wendingen verwelkomt.Het is een ideologisch geladen debat, zo is gebleken. Ik noem een concreet
voorbeeld. Als de minister zegt dat de jaren zestig en zeventig kunnen worden
gekenmerkt met het trefwoord bevrijding, dan is mijn reactie dat ik dit ook
wel zou willen benoemen met het trefwoord losbandigheid. Dit is nu ten voeten
uit de benadering die van twee kanten kan komen. Wij zijn het
er natuurlijk wel over eens dat de uitwassen daarvan bestreden moeten worden.
Dan verdient de minister in mijn ogen steun voor de correctie op de misvormde
beeldvorming in de context van de seksualiteit.Dit alles heeft ook nuchtere componenten als het gaat om de flexibilisering
van de arbeidstijden, de combinatie van arbeid en zorg en de diverse verlofvormen.
Mijn fractie wil daar constructief over nadenken.Minister Plasterk: Dank voor de gelegenheid
om een paar punten alsnog te beantwoorden waaraan ik voorbij ben gegaan. Mevrouw
Timmer vroeg terecht naar het feit dat de beloningsverschillen bij de overheid
minder zijn afgenomen dan in de markt. Je zou kunnen zeggen dat dit een slechte
beurt is van de overheid, maar ik denk eerder dat dit een teken is dat het
bij de overheid al beter was. De beloningsverschillen bij het Rijk zijn zo
ver gedaald dat zij eigenlijk statistisch niet meer significant zijn. Bij
de overheid worden de mensen voor gelijk werk ongeveer gelijk betaald en in
de markt is er nog veel meer te winnen. Na correctie van gelegitimeerde vormen
van onderscheid naar leeftijd, ervaring en functieniveau is er bij het Rijk
nog een verschil over van 1,7%. De minister van Binnenlandse Zaken
die verantwoordelijk is voor het arbeidsmarktbeleid van de overheid zegt dat
dit zo klein is dat het nog nauwelijks statistisch significant is. Dit is
echter anders in het bedrijfsleven. Daar was het 7,5% en is het teruggedrongen
tot 6,5%. Daar is nog een wereld te winnen. Ik verwacht dat er volgend
jaar nog een marge is om de verschillen verder terug te dringen.De internationale rapportage aan het W wordt altijd afgewisseld met een
nationale rapportage aan de Tweede Kamer. Die heeft de commissie-Groenman
destijds ook voorgesteld. De Kamer kan de nationale rapportage gebruiken om
daarover met mij van gedachten te wisselen. Die input kan ik meenemen in de
internationale rapportage. De laatste nationale rapportage was het rapport
van 2007 van Sardes over Ongezien onderscheid in het onderwijs.Mevrouw Timmer (PvdA): Dit was niet mijn vraag.
Het advies van de commissie-Groenman was ook dat er voorafgaand aan een standpuntbepaling
eerst met de Kamer wordt gesproken. Dat is iets anders dan de minister zegt.De voorzitter: Ik zie mevrouw Jonker knikken;
zij had dit ook zo bedoeld.Minister Plasterk: Wij rapporteren over het
staande beleid dat wij in debat met de Kamer vaststellen. Daarover rapporteren
wij.Mevrouw Van Gent veronderstelt dat ik haar zuur vind. Dat is niet zo.
Laat ik in algemene zin antwoorden. Wij staan allemaal voor het emancipatiebelang.
U als woordvoerder in uw fractie en uw partij en ik als verantwoordelijk portefeuillehouder.
Wij lopen er allemaal tegenaan dat dit altijd moet worden afgewogen tegen
andere dingen,zoals de vraag wat je anders met het geld zou kunnen doen, et
cetera. Mevrouw Jonker vroeg nu of ik proactief kan reageren op de moties
die zijn aangenomen en die het beleidsterrein van andere bewindslieden betreffen.
Ik zeg toe dat ik dit nadrukkelijk onder de aandacht van mijn collega’s
zal brengen. Het kan voorkomen dat ik bijvoorbeeld bij de collega van Sociale
Zaken aanloop tegen de wens om iets anders te doen. Hij moet uiteindelijk
door zijn partij ertoe worden gebracht om het zo te doen. Ik kies dit voorbeeld
niet voor niets, want de minister is een partijgenoot van mevrouw Jonker.
Ik hoop dat de leden een deel van het enthousiasme dat zij hier ten toon spreiden
ook bij de woordvoerders op andere beleidsterreinen naar voren brengen. Die
spanning is er ook. Het gaat er niet om wat u ervan vindt of wat ik ervan
vind, maar om een afweging van mensen in andere sectoren.Mevrouw Van Gent heeft gevraagd of ik in de brief ook zal terugkomen op
het begrip «voltijd-min». Dat zeg ik met alle plezier toe.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Terugkomen
en regelen!Minister Plasterk: Laat mij in de brief opschrijven
wat ik zal doen en dan kan mevrouw Van Gent beoordelen of dat voldoende is.
Zij wil voorkomen dat er een VAO komt en daarom zeg ik dit toe.Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dan wil ik
een echt pittige toezegging, dan wil ik horen dat de minister echt iets gaat
doen.Minister Plasterk: Ik heb toegezegd dat ik
op korte termijn een brief aan de Kamer zal sturen waarin ik het een en ander
zal meenemen, waaronder dit.Mevrouw Karabulut wees erop dat ik heb gezegd dat ik als een helleveeg
te keer zou gaan en dat zij dat nog niet ziet. Ik wil dit wel in de context
plaatsen. Ik heb dit gezegd tijdens een bijeenkomst over het aanstellen van
meer vrouwen in hoge functies. Wij spraken toen over de overheidssector en
ik heb al gezegd dat er bij de overheid in het afgelopen jaar 37% vrouwen
is benoemd waardoor wij in een keer van 19% gerealiseerd zijn gesprongen
naar de doelstelling van 25%. Op dit punt zijn wij met zijn als een
gezelschap hellevegen te keer gegaan. Ik neem niet alle credits voor dit resultaat,
want mijn collega’s werken er ook aan mee en ik krijg veel steun van
de minister van Binnenlandse Zaken. Wij hebben halverwege de kabinetsperiode
al de doelstelling gehaald. Wij zijn daarmee niet tevreden. Wij gaan verder,
want dit is uiteindelijk een bodem. Als ik naar de huidige situatie kijk,
ben ik van mening dat er voor de allerhoogste functies nog wel wat meer mag
gebeuren. Wij gaan ermee door. Ik ben er hard mee bezig.Er is gevraagd om nieuwe streefgetallen voor allochtone vrouwen met betaald
werk. Ik voel er niets voor om halverwege de kabinetsperiode nieuwe afrekenbare
streefgetallen op te nemen, maar ik zal er wel in het algemeen naar streven
om dit zo veel mogelijk te bereiken.Ik heb al antwoord gegeven op de vraag naar mijn mening over het feit
dat de kinderopvang duurder wordt. Wij besteden heel veel extra geld aan de
kinderopvang, maar dat kan niet onbegrensd zijn, ook omdat wij ook andere
dingen moeten doen. Daarom hebben wij de commissie-Van Rijn ingesteld die
zal bezien hoe wij de regeling zo kunnen inrichten dat hij betaalbaar en toegankelijk
blijft voor de mensen die hem nodig hebben zonder dat de kosten een totaal
open eind opleveren,want dat kunnen wij ons niet veroorloven.Ik heb mevrouw Jonker toegezegd dat ik de collega’s zal aanspreken
op de moties die op hun terrein liggen. Ik hoop op steun uit alle hoeken om
ervoor te zorgen dat er zo veel mogelijk mee wordt gedaan.Ik zeg toe dat wij een Nederlandse versie zullen uitbrengen van de concluding
comments.Mevrouw Van der Burg vroeg nog om een antwoord op haar vraag over eergerelateerd
geweld. In de periode van 2004 tot 2006 hebben wij op grond van de emancipatiesubdisieregeling
subsidie verstrekt voor 25 projecten die zich richten op eergerelateerd geweld.
Ik kan niet alle namen van die projecten noemen, maar wel degene die in de
evaluatie van de subsidieregeling zijn geselecteerd als de best practice.
Dit zijn Zwarte Tulp van de Stichting Verdwaalde Gezichten, Hand in hand tegen
huwelijksdwang, Preventie en bestrijding van eerzuivering en Van huis uit,
preventie en bemiddeling van geïsoleerde groepen.Mevrouw Koşer Kaya heeft gevraagd of ik wil toezeggen dat ik de
moties uitwerk. Ik vind dat ik meer moet doen, ik moet ze uitvoeren. Ik heb
gezegd dat ik dat heb gedaan. In antwoord op het verzoek van mevrouw Jonker
heb ik toegezegd dat ik de Kamer daarvan schriftelijk een overzicht zal verstrekken.Toezeggingen– De Kamer zal een overzicht zal ontvangen van de bereikte resultaten
in het emancipatiebeleid tot dusverre en tevens een beleidsvisie voor de middellange
en lange termijn.– In deze brief zal ook worden ingegaan op het «2x4 dagen»-model
en op de eventuele tegenstrijdige effecten van de fiscale maatregelen op de
gender-aspecten en op de uitwerking van de «voltijd-min».– De Kamer zal schriftelijk wordt geïnformeerd over de uitvoering
van de vijftien toezeggingen en tien moties die naar aanleiding van het algemeen
overleg in 2007 zijn ingediend.– De Kamer zal een schriftelijke onderbouwing ontvangen van de stelling
dat de ouderschapsverlofregeling, zoals de FNV die voorstelt, niet budgetneutraal
zal kunnen worden uitgevoerd.– De Kamer zal de correspondentie van de minister met het CEDAW
ontvangen, evenals de Nederlandse versie van de zesde rapportage en de «concluding
comments».Mevrouw Koşer Kaya (D66): Wanneer kunnen
wij die brief die de minister heeft toegezegd, tegemoet zien?Minister Plasterk: Voor het voorjaar, dus
binnen drie maanden.De voorzitter: Ik dank de collega’s
voor hun inbreng, de minister voor de beantwoording en de aanwezigen voor
hun belangstelling.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,Van BochoveDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De KlerXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Van Bochove (CDA), voorzitter, Depla (PvdA),
Slob (ChristenUnie), Remkes (VVD), Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Van
Vroonhoven-Kok (CDA), Jan Jacob van Dijk (CDA), Leerdam (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter,
Verdonk (Verdonk), Van Leeuwen (SP), Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66),
Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Jasper van Dijk (SP), Besselink (PvdA), Ouwehand
(PvdD) en Dibi (GroenLinks).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Ferrier (CDA), Gill’ard (PvdA),
Anker (ChristenUnie), Van Miltenburg (VVD), Atsma (CDA), Sterk (CDA), Vietsch
(CDA), Schinkelshoek (CDA), Van Dijken (PvdA), Elias (VVD), Hamer (PvdA),
Van Dam (PvdA), Van der Burg (VVD), Gesthuizen (SP), Jonker (CDA), Fritsma
(PVV), Van der Ham (D66), Ten Broeke (VVD), Van Bommel (SP), Leijten (SP),
Timmer (PvdA), Thieme (PvdD), Halsema (GroenLinks) en Gerkens (SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30420-132.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl