Goedkeuring en uitvoering van het op 31 oktober 2009 te Tilburg totstandgekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk België over de terbeschikkingstelling van een penitentiaire inrichting in Nederland ten behoeve van de tenuitvoerlegging van bij Belgische veroordelingen opgelegde vrijheidsstraffen (Trb. 2009, 202); Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Nota n.a.v. het (nader, tweede nader, enz.) verslag
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138093
 2009-2010
 
 32 215
 Goedkeuring en uitvoering van het op 31 oktober 2009 te Tilburg
totstandgekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk
België over de terbeschikkingstelling van een penitentiaire inrichting
in Nederland ten behoeve van de tenuitvoerlegging van bij Belgische veroordelingen
opgelegde vrijheidsstraffen (Trb. 2009, 202)
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
 Ontvangen 2 december
2009
 Met belangstelling heb ik kennis genomen van het verslag van de vaste
commissie voor Justitie inzake dit voorstel van wet. Mede namens de minister
van Buitenlandse Zaken bericht ik u dat wij verheugd zijn over de steun die
het wetsvoorstel heeft gekregen. Ik beschouw dit ook als een ondersteuning
van mijn inzet om de werkgelegenheid voor het penitentiaire personeel zoveel
mogelijk te behouden.
 
 Graag ga ik hieronder in op de door de verschillende fracties gestelde
vragen en naar voren gebrachte punten. Bij de beantwoording van de gestelde
vragen is de indeling van het verslag zo veel mogelijk aangehouden. Waar dit
de duidelijkheid ten goede komt, zijn een aantal vragen tezamen beantwoord.
 Algemeen
 De leden van de CDA-fractie vragen welk land de eindverantwoordelijkheid
heeft voor de penitentiaire inrichting en voor de gedetineerden. De penitentiaire
inrichting krijgt een Belgische directeur, die de leiding heeft over alles
wat er in de penitentiaire inrichting gebeurt en daarop ook aanspreekbaar
is. Dit betreft zowel de gedetineerdenzorg als het beheer van de inrichting.
Daaraan doet niet af dat hij bij de uitvoering van zijn taken gebruik maakt
van Nederlands personeel en dat het beheer van de inrichting wordt uitgevoerd
door een Nederlandse beheersfunctionaris. In de in artikel 3, derde lid, bedoelde
samenwerkingsovereenkomst worden de afspraken over dat beheer, het personeel
en de materiële middelen vastgelegd, zodat over de inhoud daarvan geen
misverstanden kunnen ontstaan. Gelet op de samenwerking die tijdens de onderhandelingen
en nu tussen de Dienst Justitiële Inrichtingen en het Belgische directoraat-generaal
Penitentiaire Inrichtingen heeft plaatsgevonden, heb ik er alle vertrouwen
in, dat de samenwerking in de penitentiaire inrichting Tilburg tussen de Belgische
leiding en het Nederlandse personeel goed zal verlopen.
 
 Deze leden vragen of al het huidige personeel van de PI Tilburg zal worden
gerekruteerd. Nagenoeg al het huidige personeel blijft werkzaam in de PI Tilburg.
Uitzondering vormen de medewerkers maatschappelijke dienstverlening (MMD),
die zijn belast met de reïntegratie van gedetineerden in de Nederlandse
samenleving. De Belgische gedetineerden keren echter terug in de Belgische
samenleving. Verder zal er geen behoefte zijn aan de werkzaamheden betreffende
de bevolkingsadministratie en de selectie en detentiefasering. Deze werkzaamheden
zullen door de Belgische autoriteiten zelf worden uitgevoerd in België,
meer in het bijzonder in de strafinrichting van Wortel. De medewerkers die
daardoor worden geraakt, zal passend werk worden aangeboden in de PI Tilburg,
dan wel in een andere penitentiaire inrichting.
 
 Verder vragen deze leden wat de consequenties van de goedkeuring van het
verdrag voor de maatregelen van het Masterplan gevangeniswezen inzake de sluiting
van gevangenislocaties en het behoud van werkgelegenheid. Door het beschikbaar
stellen van de PI Tilburg aan België kan het sluiten van een aantal in
mijn brief van 19 mei 2009 over het Masterplan gevangeniswezen genoemde
penitentiaire inrichtingen op een later tijdstip plaatsvinden (Kamerstukken
II 2008/09, 24 587, nr. 341). Zo zullen de locaties Noordsingel (PI Rotterdam),
Bankenbosch (PI Veenhuizen, gefaseerd), de locaties Schutterswei en ’t
Keern (beide PI Noord Holland Noord), alsmede de locatie Maashegge (PI Zuid
Oost) nu pas per 31 december 2012 worden gesloten. Als gevolg van het
later sluiten van deze penitentiaire inrichtingen is er meer tijd beschikbaar
om het daarbij betrokken personeel van DJI van werk naar werk te begeleiden.
Hierdoor kunnen de personele consequenties van het Masterplan gevangeniswezen
zo veel mogelijk worden beperkt. Het begeleiden van personeel van werk naar
werk is het uitgangspunt van het personeelsplan dat een integraal onderdeel
vormt van het Masterplan. De gevolgen van de economische crisis zijn mede
van invloed geweest bij mijn afweging welke penitentiaire inrichting wordt
gesloten. De regio’s met een slechte arbeidsmarkt zijn zo veel mogelijk
ontzien. Dit is onder andere gedaan door het op termijn stellen van sluitingen,
het (tijdelijk) inzetten van meerpersoonscellen als eenpersoonscellen en het
gunstig verdelen van de strategische reservecapaciteit.
 
 In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie over het overleg
met de ondernemingsraad en de vakbonden, merk ik op dat in het kader van het
Masterplan gevangeniswezen zowel met de groepsondernemingsraad als met de
vakbonden diverse malen overleg heeft plaatsgevonden. Zij waren erg positief
over de plannen met Tilburg. De ondernemingsraad van de PI Tilburg is nauw
betrokken bij de voorbereiding en de uitvoering van het verdrag.
 
 De leden van de fracties van het CDA en de PvdA vragen om hoeveel detentieplaatsen
het precies gaat in het verdrag en wat de maximale capaciteit is van de PI
Tilburg. Het verdrag ziet op de terbeschikkingstelling van de gehele penitentiaire
inrichting. Deze heeft een capaciteit van 681 detentieplaatsen. België
gaat voorshands uit van plaatsing van 500 gedetineerden, maar heeft de mogelijkheid
om de volledige capaciteit in Tilburg te benutten.
 
 Het tijdstip vanaf wanneer daadwerkelijk de eerste Belgische gedetineerden
worden overgebracht naar de penitentiaire inrichting in Tilburg, waar de leden
van de CDA-fractie naar vragen, wordt bepaald door de Belgische autoriteiten.
Parallel aan de goedkeuringsprocedures in beide landen vinden voorbereidende
werkzaamheden plaats, opdat zo snel mogelijk na de inwerkingtreding van het
verdrag Belgische gedetineerden kunnen worden geplaatst.
 
 Ten slotte willen deze leden weten welk recht van toepassing is wanneer
een gedetineerde behandeld wordt door een Nederlandse arts of in een Nederlands
ziekenhuis. Een Belgische gedetineerde die door een arts in Nederland of in
een Nederlands ziekenhuis behandeld wordt, kan bij klachten over die behandeling,
zoals iedereen in Nederland, een klacht indienen op grond van het Nederlandse
medische tuchtrecht en op grond van de Wet klachtrecht cliënten zorgsector.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen of het verdrag nog steeds het bedrag
van 30 miljoen euro gaat opleveren. Zoals ik in mijn brief van 2 november
2009 heb meegedeeld, is afgesproken dat België in elk geval 30 miljoen
euro per jaar betaald (Kamerstukken II 2009/10, 24 587, nr. 368). Voor
dat bedrag kan België gebruik maken van 500 detentieplaatsen. Mocht België
onverhoopt minder gedetineerden plaatsen, dan blijft toch het bedrag van 30
miljoen euro verschuldigd. Dit is vastgelegd in artikel 26, eerste lid, van
het verdrag. Uit het tweede lid van dat artikel blijkt dat bij plaatsing van
meer dan 500 gedetineerden moet worden bijbetaald.
 Het bedrag van € 30 miljoen wordt jaarlijks geïndexeerd.
Een aantal specifieke kosten (vervoerskosten en bepaalde medische kosten)
zijn niet bij het bedrag van € 30 miljoen inbegrepen en zullen op
declaratiebasis door België aan Nederland worden vergoed.
 
 Deze leden vragen verder naar de nieuwste prognoses voor de capaciteitsbehoefte
en vragen in dit verband of de in het Masterplan gebruikte horizon van het
jaar 2014 bijstelling behoeft.
 In het Masterplan gevangeniswezen heb ik mijn visie op het capaciteitsmanagement
in het gevangeniswezen uiteengezet en heb ik inzicht gegeven in de maatregelen
die worden genomen om het overschot aan capaciteit af te bouwen. Ik heb mij
daarbij gebaseerd op de meest recente capaciteitsprognose van het Wetenschappelijk
Onderzoeks- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie (van december
2008). De verwachting is dat de capaciteitsbehoefte in de periode 2009–2014
licht stijgt. Er zijn op dit moment nog geen nieuwe prognoses voor de capaciteitsbehoefte
vastgesteld. Conform mijn toezegging van 10 september 2009, toen wij
over het Masterplan gevangeniswezen spraken, zal ik de Tweede Kamer hierover
begin volgend jaar informeren. Een bijstelling van de horizon van 2014 is
derhalve niet aan de orde.
 
 Deze leden vragen wanneer de in het Masterplan voorziene sluiting van
de PI Noordsingel en PI Bankenbosch zullen plaatsvinden, nu het verdrag met
België is gesloten. De locaties Noordsingel (PI Rotterdam) en Bankenbosch
(PI Veenhuizen, gefaseerd) zullen nu per 31 december 2012 worden gesloten,
ervan uitgaande dat de PI Tilburg door België gebruikt wordt tot die
datum.
 
 De leden van de fracties van de PvdA en de VVD stellen enkele vragen over
de medezeggenschap van het Nederlandse personeel in de PI Tilburg en de relatie
tot de Belgische directeur ook wat betreft functionerings- en beoordelingsgesprekken.
 Zoals hiervoor al genoemd, berust de algemene leiding van de inrichting
bij de Belgische directeur en zijn eveneens uit België afkomstige plaatsvervangers.
De directeur is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van de opgelegde
straffen en maakt daarbij gebruik van het Nederlandse personeel van de inrichting.
Het Nederlandse personeel staat onder de dagelijkse leiding van de Belgische
directeur voor wat betreft de zorg voor de tenuitvoerlegging van de straffen
en de bejegening van de gedetineerden. Het beheer van de inrichting wordt
in opdracht van de Belgische directeur uitgevoerd door een Nederlandse functionaris
van de Dienst Justitiële Inrichtingen. In het kader van de beheerstaak
wordt deze functionaris tevens belast met alle rechtspositionele aangelegenheden
betreffende het Nederlandse personeel. Hij zal daarbij ook gebruik
maken van informatie die hem is verstrekt door de Belgische directeur. De
beheersfunctionaris zal ook de functionerings- en beoordelingsgesprekken voeren
volgens de toepasselijke regels van het Nederlandse recht.
 Het voltallige Nederlandse middenkader blijft in de PI Tilburg werken.
De beheersfunctionaris beoordeelt hun functioneren en dat van zijn plaatsvervangers.
Het functioneren van de beheersfunctionaris wordt beoordeeld door de regiodirecteur
van het gevangeniswezen (zoals bij alle andere inrichtingen ook het geval
is).
 Ook medezeggenschapsregime van de PI Tilburg blijft in stand, waarbij
de beheersfunctionaris de rol van de bestuurder vervult.
 
 Uit het voorgaande antwoord moge blijken dat de vraag van de leden van
de PvdA-fractie of er in de PI Tilburg naast de Belgische directie ook nog
een Nederlandse directie aanwezig zal zijn, ontkennend wordt beantwoord.
 
 Ook willen deze leden graag weten of bekend is of de Belgische gedetineerden
die in Tilburg gehuisvest zullen gaan worden Vlaams- of Franstalig zijn, en
of in het laatste geval dan ook voorzien is in een taalcursus voor de Nederlandstalige
medewerkers. België heeft aangegeven dat er in Tilburg gedetineerden
zullen worden geplaatst die zijn veroordeeld na een rechtsgang die in de Nederlandse
taal heeft plaatsgevonden. Het kan hierbij gaan om Vlaamstaligen, maar ook
om personen die andere talen spreken. In de PI Tilburg bestaat ervaring in
de omgang met gedetineerden die het Nederlands niet machtig zijn doordat deze
inrichting in het verleden is gebruikt voor de tenuitvoerlegging van vreemdelingenbewaring.
 
 De leden van de fractie van de SP stellen enkele vragen over de situatie
in de PI Noordsingel en de PI Bankenbosch. Ten aanzien van alle locaties die
op termijn worden gesloten zijn afspraken gemaakt met het locale management.
Die afspraken zien op het verantwoord in stand kunnen houden van de inrichting,
terwijl het personeel tegelijkertijd de gelegenheid moet krijgen om ander
werk binnen of buiten DJI te vinden. Daar waar wordt voorzien dat het aantal
resterende medewerkers ontoereikend is om de volledige inrichting in stand
te houden, zal fasegewijs de capaciteit worden teruggebracht. De veiligheid
van medewerkers en gedetineerden komt hierdoor niet in gevaar. Deze capaciteit
wordt elders gecompenseerd.
 In de locatie Noordsingel (PI Rotterdam) is een deel van het personeel
op vrijwillige basis mobiel gebleken. Hierdoor heeft reeds een afname van
de in te zetten capaciteit plaatsgevonden. Naar verwachting zal op de datum
van formele sluiting de capaciteit volledig zijn afgebouwd.
 De locaties Noordsingel en Bankenbosch (PI Veenhuizen, gefaseerd) worden
nu per 31 december 2012 gesloten, tenzij wordt overeengekomen dat de
PI Tilburg korter of langer ter beschikking van België wordt gesteld.
Door de overeenkomst met België kan gedurende een langere periode invulling
worden gegeven aan het uitgangspunt «begeleiden van werk naar werk».
Voor alle medewerkers staan de voorzieningen op basis van fase twee van het
Sociaal flankerend beleid ter beschikking. Op dit moment wordt voor alle vestigingen
het personeelsbestand in beeld gebracht. Mede op basis van deze gegevens wordt
een personeelsplan gemaakt voor de komende periode tot aan de eventuele sluiting.
Bij voldoende mobiliteit is het aannemelijk dat gedwongen ontslagen kunnen
worden voorkomen.
 
 De leden van de SP-fractie vragen, onder verwijzing naar de motie Teeven/Van
Velzen van 3 april 2008 (Kamerstukken II 2007/08, 24 587, nr. 265),
waarom het allemaal zo lang geduurd heeft. De gedachte dat het allemaal
zo lang geduurd heeft, moet op een misverstand berusten. Zoals ik in het spoeddebat
begin april 2008 heb aangegeven, was er geen sprake van een verzoek van de
Belgische minister van Justitie om de mogelijkheden van terbeschikkingstelling
van Nederlandse celcapaciteit aan België te onderzoeken. Uit gesprekken
die in die tijd op ambtelijk niveau tussen Nederland en België werden
gevoerd, bleek dat de Belgische autoriteiten er de voorkeur aan gaven de eigen
capacitaire nood te lenigen door te investeren in structurele oplossingen
in eigen land. Pas begin april 2009 is in een overleg tussen de Belgische
minister van Justitie, de minister van Justitie en mij gebleken, dat België
belangstelling had voor tijdelijk gebruik van Nederlandse detentiecapaciteit.
Daarop heeft op 23 april ambtelijke overleg plaatsgevonden, waarin de
Belgische behoefte verder werd verkend. Daarbij was onder meer de vraag aan
de orde aan hoeveel gedetineerden werd gedacht en voor welke categorieën
van gedetineerden (personen in voorlopige hechtenis of veroordeelden, lang
of kort gestraften) men behoefte had aan detentieplaatsen. Ook werd gesproken
over de wijze waarop een Belgische penitentiaire inrichting functioneert en
hoe deze wordt geleid, over de penitentiaire wetgeving van beide landen en,
niet onbelangrijk, over de kosten die verbonden zouden zijn aan detentie in
een Nederlandse penitentiaire inrichting. Vervolgens hebben de Nederlandse
en Belgische delegaties in april en mei zeer intensief overlegd, met als resultaat
dat al op 19 juni ambtelijke overeenstemming werd bereikt over zowel
het verdrag en als over de financiële en logistieke aspecten van het
project. Op 10 juli stemde de ministerraad in met het verdrag en de financiering.
Het Belgische kabinet had daarvoor meer tijd nodig en kwam eind oktober tot
een positief oordeel. Daarop werd op 31 oktober het verdrag getekend.
 Hieruit blijkt, dat in vijf maanden tijd een verdrag tot stand werd gebracht,
dat uniek is in de wereld. België heeft geen enkele ervaring op dit terrein.
Nederland heeft weliswaar ervaring met gedetineerden van internationale tribunalen
in een Nederlandse inrichting en met het Lockerbie-proces, maar daarbij gaat
het steeds om een beperkt aantal personen die zich in voorlopig hechtenis
bevinden en bovendien onder rechtstreeks toezicht staan van het bevoegde (internationale)
gerecht. In het onderhavige geval betreft het een grote groep van personen
die onherroepelijk zijn veroordeeld en wier straf ten uitvoer moet worden
gelegd. Uit de tekst van het verdrag blijkt dat daarbij aanzienlijk meer aspecten
een rol spelen.
 
 De leden van de fractie van de VVD vragen naar de verhouding van het overschot
aan detentiecapaciteit tot het uitspreken van 11 000 vonnissen en arresten
waarbij een celstraf werd opgelegd in de periode 2006 t/m 2008.
 In de brief van 18 maart 2009 hebben de ministers van Justitie en
Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties een pakket maatregelen beschreven
waarmee de executie van strafvonnissen wordt versterkt (Kamerstukken II 2008/09,
31 700 VI, nr. 111). Deze maatregelen hebben als gevolg dat meer strafvonnissen
zullen worden geëxecuteerd. Het doel is de achterstallige werkvoorraad
in het opsporingsregister (OPS) in drie jaar terug te brengen tot een normale
werkvoorraad en tegelijk de instroom in OPS te verminderen. De beschikbaarheid
van detentiecapaciteit is hierbij uiteraard een belangrijke factor. Met de
intensivering van de executie van strafvonnissen is rekening gehouden in het
Masterplan gevangeniswezen door hiervoor 500 cellen te reserveren.
 Artikelsgewijze toelichting
 Artikel 4
 De leden van de SP-fractie stellen enkele vragen over de Belgische wetgeving
inzake de rechtspositie van gedetineerden en ook waar het beeld vandaan
komt dat gedetineerden het in Belgische gevangenissen slechter hebben dan
in Nederlandse gevangenissen. Zij vragen of dat uitsluitend komt door de overbevolking
en niet door de rechten die gedetineerden op grond van de van toepassing zijnde
wetten en regels hebben. Verder stellen zij vragen over de scholing van het
Nederlandse personeel in het Belgische recht en in dat verband naar de belangrijkste
materiële verschillen tussen de rechten van Belgische gedetineerden volgens
Belgisch recht en de Nederlandse Penitentiaire beginselenwet.
 Beginnend bij dat laatste, merk ik op dat het Nederlandse personeel zal
worden bijgeschoold in het Belgische penitentiaire recht in samenwerking met
het opleidingsinstituut van het Belgische gevangeniswezen. Een en ander is
al in voorbereiding.
 Wat betreft de rechten van gedetineerden kan in het algemeen opgemerkt
worden dat in de formele penitentiaire wetgeving het algemeen kader van rechten
en verplichtingen is vastgelegd, hetgeen functioneert als waarborg voor de
gedetineerde bij de verdere invulling daarvan in het in een penitentiaire
inrichting gevoerde specifieke regime.
 Op basis van de voor gedetineerden in België geldende wet- en regelgeving
moet geconcludeerd worden dat de rechtspositie adequaat is geregeld. België
heeft enige jaren geleden een geheel nieuwe Basiswet betreffende
het gevangeniswezen en de rechtspositie van gedetineerden opgesteld.
Deze nieuwe wet vertoont gelijkenis met de Nederlandse Penitentiaire beginselenwet.
Ook de Belgische wet kent een gemeenschapsregime en een regime van beperkte
gemeenschap, bepalingen inzake contacten met de buitenwereld, bepalingen over
deelname aan arbeid en activiteiten, medische en geestelijk verzorging, bepalingen
inzake disciplinaire bestraffing en bepalingen inzake het toezicht op de detentie.
Deze nieuwe wet is nog niet in zijn geheel in werking getreden. Van Belgische
zijde is aangegeven dat naar verwachting in de eerste helft van 2010 belangrijke
delen van de wet in werking zullen treden. Tot die tijd blijft ook het Koninklijk besluit houdende algemeen reglement van de strafinrichtingen van belang. Belgische wetgeving is via verschillende internetsites
toegankelijk, waaronder een site van het ministerie van Justitie (http://www.ejustice.just.fgov.be/wet/wet.htm).
 Bij de parallel aan de onderhandelingen uitgevoerde analyse van de Nederlandse
en Belgische wetgeving is gebleken dat er twee opvallende verschillen zijn.
In de eerste plaats wordt er in België een dag- én avondprogramma
geboden en op de tweede plaats kent het Belgische recht een ruimere bezoekregeling.
De Belgische directeur zal voor de inrichting te Tilburg een huishoudelijk
reglement opstellen waarin het te voeren dagprogramma en regime uiteen wordt
gezet. Daaruit zal blijken dat er ook in PI Tilburg een avondprogramma zal
zijn dat de bezoekregeling overeen zal komen met die welke in de inrichtingen
in België gebruikelijk is.
 Uit het voorgaande moge tevens blijken dat de veronderstelling van de
leden van de SP-fractie dat de beeldvorming over gevangenissen in België
sterk beheerst wordt door de problematiek van de overbevolking, juist is.
 
 Verder stellen deze leden een aantal vragen over de onderbrenging van
Belgische gedetineerden en de toepassing van meerpersoonscelgebruik door de
Belgische autoriteiten. De PI Tilburg beschikt zowel over een groot aantal
eenpersoonscellen als over een groot aantal meerpersoonscellen. Bij die meerpersoonscellen
gaat het om verblijfsruimten die geschikt zijn voor de onderbrenging van twee
gedetineerden, maar ook om ruimten die geschikt zijn voor de onderbrenging
van respectievelijk zes en acht gedetineerden. België zal de PI Tilburg
gebruiken met inachtneming van het door Nederland voor die inrichting vastgestelde
aantal detentieplaatsen. Dit is vastgelegd in artikel 3, tweede lid , van
het verdrag. België zal dus in een verblijfsruimte die geschikt is voor
de onderbrenging van twee gedetineerden, twee gedetineerden kunnen plaatsen.
In de ruimten die geschikt zijn voor acht gedetineerden, zullen ook maximaal
acht gedetineerden kunnen worden ondergebracht.
 In de toepasselijke Belgische regelgeving zijn overigens geen criteria
vastgesteld voor de plaatsing op een meerpersoonscel. De directeur bepaalt
welke gedetineerden een cel moeten delen. Gedetineerden kunnen de directeur
verzoeken om plaatsing in een eenpersoonscel of juist in een meerpersoonscel.
De directeur zal beoordelen of hij het verzoek kan inwilligen, rekening houdend
met onder meer de reden van het verzoek en de praktische mogelijkheden.
 
 Ook vragen deze leden toe te lichten wat er gebeurt als Nederlands personeel
in strijd met het van toepassing zijnde Belgische recht zou handelen. Zij
vragen of daar sancties op staan en of in extreme gevallen strafrechtelijke
vervolging plaats zou kunnen vinden. Voorop gesteld wordt dat dit thema uitvoerig
is besproken tijdens de onderhandelingen. De Belgische directeur draagt de
verantwoordelijkheid voor de juiste toepassing van de Belgische penitentiaire
regelgeving. Met klachten over de vermeende onjuiste toepassing daarvan door
het Nederlandse personeel kunnen en moeten gedetineerden zich wenden tot de
Belgische directeur en eventuele andere Belgische autoriteiten die op grond
van de Belgische recht bevoegd zijn. Dat is geregeld in artikel 9 van het
verdrag.
 Uiteraard zal de Belgische directeur het Nederlandse personeel aanwijzingen
kunnen geven indien hij constateert dat de Belgische regelgeving niet juist
wordt toegepast. Ook kan de Belgische directeur (ernstige) gevallen van onjuiste
toepassing van de Belgische regelgeving door het Nederlandse personeel onder
de aandacht brengen van de Nederlandse beheersfunctionaris, die immers belast
is met alle rechtspositionele aangelegenheden van het Nederlandse personeel.
Hij kan zonodig rechtspositionele maatregelen nemen volgens de normen die
daarvoor in Nederland gelden.
 Strafrechtelijke vervolging van een Nederlands personeelslid kan alleen
aan de orde zijn indien deze een feit heeft gepleegd dat naar Nederlands recht
strafbaar is. Uit artikel 15 van het verdrag blijkt dat daarop de Nederlandse
strafwet van toepassing is en dat uitsluitend de Nederlandse autoriteiten
bevoegd zijn daarnaar onderzoek te doen. Verder is de directeur verplicht
van alle strafbare feiten gepleegd in de inrichting, aangifte te doen bij
de politie te Tilburg. De politie te Tilburg stelt vervolgens de officier
van justitie te Breda van de aangifte in kennis.
 
 De kosten voor bijscholing van het personeel, waar de leden van de VVD-fractie
naar vragen, zullen door België voor haar rekening worden genomen.
 Artikel 7
 De leden van de fractie van de SP stellen naar aanleiding van artikel
7 een aantal vragen over de plaatsing van gedetineerden. Parallel aan de onderhandelingen
is door de Belgische delegatie voortdurend nagegaan hoe de bepalingen die
werden overeengekomen in de praktijk uitgevoerd zouden worden. Op deze wijze
wordt voorkomen, dat zich bij de uitvoering problemen gaan voordoen. Bij de
bepaling over de plaatsing van gedetineerden in relatie tot de omvang van
de beschikbare capaciteit en de aan Belgische zijde bestaande behoeften gold
dit in versterkte mate. Daardoor is tijdens de onderhandelingen gebleken dat
de Belgische autoriteiten voorzien dat er voldoende personen voor plaatsing
in Tilburg in aanmerking komen. Dit wordt in feite onderstreept door het feit
dat de Belgische regering er mee akkoord is gegaan dat voor elk jaar een bedrag
van minimaal 30 miljoen Euro zal moeten worden betaald, hetgeen overeenkomt
met de kosten voor 500 detentieplaatsen. Ik verwijs in dit verband naar artikel 26, waaruit verder blijkt dat zelfs uitbreiding boven 500 plaatsen
is voorzien.
 Deze leden vragen verder naar de uitvoering van verlofregelingen en de
plaatsing van gedetineerden gedurende het laatste deel van hun straf. Uit
artikel 8 volgt dat enigerlei vorm van verlof, strafonderbreking of ontslag
van een gedetineerde niet vanuit de penitentiaire inrichting in Tilburg kan
plaatsvinden. Dit zal vanuit de strafinrichting te Wortel plaatsvinden. Bij
terugkomst van verlof zullen gedetineerden zich ook weer in Wortel moeten
melden en zullen zij van Wortel worden overgebracht naar Tilburg. Verder zullen
de Belgische penitentiaire autoriteiten bepalen op welke plaats gedetineerden
het laatste deel van hun straf ondergaan. Ik ga ervan uit dat zij daarbij
rekening zullen houden met de praktische bezwaren die aan een plaatsing in
Tilburg in die fase van de detentie kunnen zijn verbonden.
 
 De leden van de VVD-fractie willen graag weten of uitgesloten is dat gevangenen
die overgeplaatst worden vanuit een zwaar beveiligde afdeling in België,
wat een beperkte duur heeft, naar een normaal regime, hierbij dan in de PI
Tilburg geplaatst kunnen worden.
 De PI Tilburg is een normaal beveiligde inrichting waarin slechts personen
worden geplaatst met een normaal beveiligingsrisico. Daardoor is plaatsing
van personen met een verhoogd of extreem vluchtrisico uitgesloten. België
kent een vergelijkbare beveiligingscategorie en is dus gewend daarop gedetineerden
te selecteren. Alleen gedetineerden die voor plaatsing in normaal beveiligde
inrichtingen in België in aanmerking komen, kunnen via de strafinrichting
in Wortel in Tilburg worden geplaatst. Plaatsing in Tilburg van een gedetineerde
met een ander dan normaal beveiligingsrisico is dus niet aan de orde.
 Artikel 12
 De leden van de SP-fractie vragen een extra toelichting op de procedure
die gevolgd dient te worden in geval van een ontsnapping van een gedetineerde
uit de PI Tilburg. In geval van een ontsnapping dient de directeur, zo schrijft
artikel 12 voor, dit onmiddellijk te melden aan Nederlandse en Belgische autoriteiten.
In Nederland zijn dit de politie te Tilburg en de DJI en in België zijn
dit de politie in de gemeente Hoogstraten, waaronder de strafinrichting Wortel
valt, en de Procureur des Konings te Turnhout. De reden voor de melding aan
deze autoriteiten is dat zij aan de hand van de omstandigheden van het geval
kunnen beslissen of adviseren wat er verder dient te gebeuren.
 Voor het beoordelen van die omstandigheden is van belang dat ontsnapping
zonder meer, zoals deze leden terecht opmerken, geen strafbaar feit is naar
Nederlands of Belgisch recht. Echter, wanneer betrokkene tijdens zijn ontsnapping
geweld gebruikt tegen mensen of goederen levert dat geweld een strafbaar feit
op.
 In geval van een ontsnapping zonder geweld is het bepaalde in artikel
16 van belang. Het is dan namelijk aan de Procureur des Konings te Turnhout
om betrokkene snel in het Schengen Informatiesysteem te signaleren en een
Europees aanhoudingsbevel uit te vaardigen. In de signalering wordt om aanhouding
gevraagd met het oog op de overlevering en in het aanhoudingsbevel wordt de
overlevering van betrokkene gevraagd met het oog op de verdere tenuitvoerlegging
van de straf. Dit alles kan binnen korte tijd gebeuren, omdat alle gegevens
van betrokkene bij de strafinrichting Wortel bekend zijn. Desondanks is het
wenselijk dat Nederland ook voor de Schengen-signalering al kan optreden en
betrokkene voorlopig kan aanhouden. Met het oog daarop is in het tweede lid
een bijzondere detentietitel gecreëerd, zodat betrokkene ook voor de
signalering al kan worden aangehouden. Deze detentie heeft een beperkte tijdsduur,
maar deze wordt voldoende geacht om een signalering te realiseren.
 In geval van een ontsnapping met geweld is die bijzondere detentietitel
overbodig, omdat er dan sprake zal zijn van een strafbaar feit naar Nederlands
recht op grond waarvan de Nederlandse politie onmiddellijk tegen betrokkene
kan optreden. Het is dan verder aan het Nederlandse openbaar ministerie welk
gevolg daaraan wordt gegeven. Verder zal de Procureur des Konings ook dan
een Europees aanhoudingsbevel moeten uitvaardigen met het oog op de overlevering
van betrokkene voor de verdere tenuitvoerlegging van de straf.
 Uit het voorgaande moge blijken, dat de melding van de ontsnapping door
de directeur essentieel is en er ook toe leidt dat de Belgische en Nederlandse
autoriteiten snel op de hoogte zijn en kunnen bepalen wat er dient de gebeuren.
Door dit samenspel kan snel worden opgetreden. Of een grensoverschrijdende
achtervolging daarvan onderdeel uitmaakt zal afhangen van de omstandigheden
van het concrete geval.
 Artikel 24
 De leden van de fractie van de SP vragen waarom het verdrag niet verlengd
zou kunnen worden na 31 december 2013, indien beide partijen dat zouden
willen. Het verdrag biedt een oplossing voor een in België en Nederland
thans bestaand tekort, respectievelijk overschot aan detentiecapaciteit. Dit
zijn omstandigheden van tijdelijke aard. Van Belgische zijde is aangeven dat
men de problematiek van de overbevolking structureel op wil lossen door het
bijbouwen van detentiecapaciteit in België, hetgeen in 2012 gerealiseerd
zal kunnen zijn. Voorzover dat niet of niet voldoende het geval is, voorziet
het verdrag in de mogelijkheid om de PI Tilburg ook in 2013 nog aan België
ter beschikking te stellen, mits beide landen het daarover eens zijn.
 In het Masterplan gevangeniswezen heb ik mijn visie op het capaciteitsmanagement
in het gevangeniswezen uiteengezet. In het Masterplan heb ik inzicht gegeven
in de maatregelen die worden genomen om het overschot aan capaciteit af te
bouwen en in de personele gevolgen van het nieuwe capaciteitsmanagement en
van het programma Modernisering Gevangeniswezen. Een en ander brengt mee dat
Nederland in de jaren 2012–2013 weer moet kunnen beschikken over de
capaciteit in de PI Tilburg.
 Noch voor België, noch voor Nederland is derhalve de terbeschikkingstelling
van de inrichting te Tilburg na 2013 aan de orde.
 
 Ik hoop hiermee alle vragen voldoende te hebben beantwoord.
 
 De staatssecretaris van Justitie,
 N. Albayrak