Voorstel aanvulling Grondwet ivm tijdelijke vervanging leden Tweede en Eerste Kamer, provinciale staten en gemeenteraden; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28051, nr. 5 h1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

26-02-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

28051 nr. 5

22-01-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. AlgemeenNoodzaak tot GrondwetswijzigingII. AchtergrondOmvang vervangingsregelingCriteria tijdelijke vervanging wegens ziekteVervanging in geval van ziekteIII. Korte schets van het probleemGeschikte vervangerIV. De wenselijkheid van een vervangingsregelingVN-Vrouwenverdrag/vergelijkbare regelingen in andere landenV. Stemoverdracht als alternatiefVI. Wegnemen van bestaande grondwettelijke belemmeringVII. De inhoud van de toekomstige regelingCumulatie vervangingenOnkostenvergoedingenDualiseringswettenLeden van het Europees ParlementTijdpadKostenTerugkeergarantieMateriële rechtspositieLijstuitputtingArtikelenOndertekeningBIJLAGE Artikel X 5a zou kunnen luiden:
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28051Toon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Heruitgave en origineel

Kamerstuk 28051, nr. 5Origineel van deze publicatie

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 051Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen
tot verandering in de Grondwet tot aanvulling van de bepalingen inzake de
verkiezing van de Tweede Kamer en de Eerste Kamer, de provinciale staten en
de gemeenteraden in verband met de tijdelijke vervanging van hun leden wegens
zwangerschap, bevalling of ziektenr. 51NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 22 januari 2002I. AlgemeenMede namens de Minister-President wil ik de leden van de fracties danken
voor hun inbreng. Het verheugt ons dat de leden van fracties van de Partij
van de Arbeid, D66 en GroenLinks positief staan tegenover het onderhavige
voorstel tot wijziging van de Grondwet. Wij hebben kennisgenomen van de belangstelling
waarmee de leden van de CDA-fractie het wetsvoorstel tegemoet treden, alsmede
van de voorbehouden van de VVD-fractie en de fractie van de ChristenUnie in
afwachting van de beantwoording van de door deze fracties gestelde vragen.
De regering heeft tot slot kennisgenomen van de afwijzende houding van de
SGP-fractie ten opzichte van het wetsvoorstel.Met de fracties van de PvdA, D66 en GroenLinks onderschrijft de regering
de noodzaak van de onderhavige regeling. Wij vinden het van belang dat ook
bij de leden van de PvdA-fractie de afgelopen tijd diverse signalen ontvangen
zijn, met name van gemeenteraadsleden dat het ontbreken van een goede regeling
vrouwen voor problemen stelt. Ook de ervaring van de leden van de D66-fractie
hoe belastend het voor een fractie kan zijn als een van de leden langdurig
wegens zwangerschap of ziekte is uitgeschakeld, onderstreept de noodzaak van
de voorgestelde regeling. Blijkens de brief van de VNG van 19 december 2000
aan de vaste kamercommissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
voorziet het wetsvoorstel in een behoefte bij de gemeenten.Noodzaak tot GrondwetswijzigingDe leden van de VVD-fractie willen allereerst graag weten welke onderwerpen
er naar de mening van de regering meer in het algemeen en meer principieel
gezien in de Grondwet zouden moeten worden geregeld. Deze fractie vraagt zich
af of «kleine» onderwerpen zoals in het onderhavige wetsvoorstel
aan de orde, wel thuis horen in de Grondwet. Of zouden volgens deze fractie
alleen of met name de algemene en fundamentele grondslagen van
het Nederlandse staatsbestel en de grondrechten moeten worden neergelegd.De regering is het met de VVD-fractie eens dat met name de algemene en
fundamentele grondslagen van het Nederlandse staatsbestel in de Grondwet geregeld
dienen te worden. Deze door de VVD genoemde onderwerpen worden ook in de Grondwet
geregeld. Daarnaast zijn evenwel belangrijke constitutionele regels, zoals
bijvoorbeeld de vertrouwensregel, niet in de Grondwet gecodificeerd, maar
zijn zij als staatrechtelijk gewoonterecht algemeen geaccepteerd. Ook een
belangrijk staatsrechtelijk principe, zoals dat sinds 1868 geldt dat het ongeoorloofd
is om terzake van hetzelfde conflict de kamer herhaald te ontbinden, is niet
in de Grondwet opgenomen.Het is dan ook niet zo dat in de Grondwet alle algemene en fundamentele
grondslagen gecodificeerd dienen te zijn. Algemeen aanvaard is dat deze regels
ook als staatsrechtelijke gewoonterecht of als staatrechtelijk principe gelden
zonder in de Grondwet geregeld te zijn.Of het in dit voorstel geregelde onderwerp «klein» genoemd
mag worden, zoals door de VVD-fractie, hangt af welke appreciatie men heeft
voor de toegang tot het passieve kiesrecht voor vrouwen. Het kiesrecht vormt
als zodanig een grondrecht. De toegang daartoe is daarmee onlosmakelijk verbonden.
Bovendien wordt door het voorstel een bestaande Grondwettelijke belemmering
opgeheven.Dezelfde fractie stelt aan de orde de vraag of nu sinds 1983 in de Grondwet
niet meer bepaald wordt dat de leden van provinciale staten en gemeenteraden
voor vier jaren worden gekozen, een vervangingsregeling mogelijk is zonder
wijziging van de Grondwet. Niet meer is bepaald dat de leden van deze organen
voor vier jaar worden gekozen, aldus de leden van deze fractie.De regering ziet in artikel 129 van de Grondwet geen verschil met artikel
52, eerste lid, waarin eveneens de zittingsduur voor beide kamers bepaald
wordt op vier jaren. De regering baseert de noodzaak voor wijziging van de
Grondwet op het bestaande constitutionele systeem dat onder de huidige Grondwet
geen mogelijkheid toelaat voor de wetgever om een vervangen volksvertegenwoordiger
van rechtswege weer het lidmaatschap van een vertegenwoordigend orgaan toe
te kennen c.q dat van de vervanger van rechtswege te doen eindigen. Artikel
129 van de Grondwet kent in dit opzicht hetzelfde systeem als de artikelen
52, 54 en 56 van de Grondwet.De noodzaak van een Grondwettelijke regeling is volgens de regering geen
discussiepunt. Zowel met betrekking tot het voorstel dat in 1993 bij de Tweede
Kamer werd ingediend, als terzake van het onderhavige voorstel wordt uitgegaan
van de noodzaak daartoe. Ook de adviezen van de Raad van State bij beide voorstellen
geven geen aanleiding om te twijfelen aan de noodzaak tot Grondwetswijziging.De leden van de GroenLinks-fractie vroegen zich af waarom indiening van
dit wetsvoorstel, dat vrijwel ongewijzigd is ten opzichte van het vorige voorstel,
zolang op zich heeft laten wachten. Het eerdere wetsontwerp is in verband
met bezwaren van de eerste Kamer in tweede lezing verworpen. Het is het kabinet
echter gebleken dat de behoefte aan de voorzieningen is blijven bestaan, hetgeen
ook bijvoorbeeld bevestigd wordt door de eerdergenoemde brief van de VNG.
Met name de discussies over het vraagstuk betreffende de combinatie van arbeid
en zorg waren aanleiding om te komen met een nieuw en aangepast voorstel.
Voorts heeft de regering aan andere prioriteiten in het wetgevingsproces de
voorrang gegeven. Daarbij verwijst de regering naar de diverse omvangrijke
wetgevingsonderwerpen, die door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
zijn ingediend. Naar de mening van de regering hebben alle betrokkenen in
het wetgevingsproces, zoveel als binnen hun vermogen ligt, prioriteit
aan de behandeling van het voorstel gegeven. Daarnaast is het voorstel niet
identiek aan het in 1993 ingediende wetsvoorstel.In antwoord op een vraag van de leden van deze fractie meent de regering
dat de finesses van de uitvoeringsregelgeving niet bij deze Grondwetsherziening
aan de orde kunnen zijn. Wel zullen de hoofdlijnen daarvan zoveel mogelijk
geschetst worden.De fractie van de ChristenUnie vraagt zich af waarop de verwachting is
gebaseerd dat door de uitbreiding het voorstel een betere kans van slagen
heeft. Door het wegnemen van een punt van kritiek bij de behandeling van het
vorige voorstel hoopt de regering een brede steun voor deze Grondwetswijziging
te vinden. Sinds de behandeling van het vorige voorstel is bovendien de noodzaak
om tot een regeling terzake te komen onverminderd gebleken. De motieven om
tot wijziging van de Grondwet te komen achten wij zwaarwegend. Het betreft
hier immers de toegang van vrouwen tot het passieve kiesrecht, alsmede de
gezondheid van volksvertegenwoordigers. Dit ook in antwoord op de bevreemding
van de SGP-fractie vanwege het opnieuw indienen van een, aldus deze fractie,
bijna vergelijkbaar voorstel.In antwoord op een opmerking van de VVD-fractie wijst de regering erop
dat het voorstel niet uitsluitend is gebaseerd op het voorbeeld van een eenmansfractie
die uit één jong vrouwelijk lid bestaat. Deze leden merken terecht
op dat die situatie niet vaak het geval is. De regering is het hiermee eens.
De redenen om tot Grondwetswijziging over te gaan, zijn dan ook ruimer. Het
principiële aspect van het voorstel is gelegen in de opheffing van een
belemmering in de toegang tot het passieve kiesrecht voor vrouwen. Deze belemmering
klemt des te meer ingeval een fractie uit één vrouw bestaat.II. AchtergrondOmvang vervangingsregelingDe leden van de PvdA-fractie kunnen instemmen met de verbreding van de
regeling naar vervanging bij ernstige ziekte. Deze leden vragen wel of de
regering heeft overwogen om de regeling ook te laten gelden voor volksvertegenwoordigers
die een kind adopteren, alsmede het voorstel uit te breiden naar ouderschapsverlof.
Niet alleen de zwangerschap en bevalling, maar ook de zorg voor kinderen kan
volgens de leden van deze fractie een belemmering zijn voor politieke participatie.
Bovendien zou zo'n regeling getuigen van een moderne kijk op de vraagstukken
rondom arbeid, zorg en emancipatie, die ook de regering onderschrijft. Ook
de fractie van de VVD stelt de modaliteiten van adoptie- respectievelijk ouderschapverlof
aan de orde. In deze tijd is in de samenleving ouderschapsverlof geen onbekend
verschijnsel, aldus de leden van deze fractie. De CDA-fractie vraagt waarom
de regeling niet van toepassing is bij een zorgplicht ten behoeve van kind,
partner of ouder. Afhankelijk van het antwoord op deze vraag luidt de vervolgvraag
of niet moet worden overwogen in hoeverre ook verzorgingsfaciliteiten aan
mannelijke leden van vertegenwoordigende organen moet worden geboden. Tegelijkertijd
vragen de leden van deze fractie of de regeling dan niet een erg breed karakter
zal krijgen. De leden van de SGP-fractie wijzen op de mogelijke parallellen
die te trekken zijn tussen vervanging wegens zwangerschap en bevalling en
adoptieverlof.Hoewel de regering het belang van regelingen op dit punt in algemene zin
zeker onderschrijft, heeft zij bij het formuleren van het onderhavige voorstel
afgewogen dat het voorstel enerzijds niet zo beperkt diende te zijn als het voorstel dat in 1993 werd ingediend, maar anderzijds de bijzondere
positie van volksvertegenwoordigers in acht diende te nemen. Tijdens het debat
over de eerste lezing van het vorige herzieningsvoorstel is de vraag opgeworpen
of er naast bevalling en zwangerschap niet meerdere vervangingsgronden in
de wet zouden moeten worden opgenomen. Genoemd werden langdurige ziekte en
verblijf buitenslands. Door de regering is teneinde tegemoet te komen aan
het destijds aangevoerde bezwaar dat het vorige voorstel te beperkt was, gekozen
voor een uitbreiding van de mogelijkheid tot tijdelijke vervanging met de
mogelijkheid om gedurende een vaste periode van 16 weken wegens ziekte vervangen
te worden. Toevoeging van andere modaliteiten betekent dat – mede in
antwoord op een vraag van de leden van de CDA-fractie – de regeling
een te breed karakter krijgt. Daarbij is het voor het aanzien van het ambt
van volksvertegenwoordiger en diens herkenbaarheid niet wenselijk dat, zoals
de VVD-fractie het omschrijft, de situatie van een duiventil zou ontstaan.
Met de leden van de D66 fractie is de regering van mening dat het voortdurend
tijdelijk aan- en aftreden van volksvertegenwoordigers de kenbaarheid en herkenbaarheid
van vertegenwoordigende organen niet ten goede komt. Volksvertegenwoordigers
bekleden een andersoortige functie dan werknemers in overheidsdienst. Om die
reden is gekozen voor een beperkte mogelijkheid tot vervanging.De leden van de CDA-fractie erkennen het persoonlijk karakter van het
ambt van volksvertegenwoordiger, zoals de Raad van State in zijn advies ook
aangeeft. Wel vragen deze leden zich bij dit persoonlijk karakter af of de
plaats op de lijst (zolang ¼ van de kiesdeler niet wordt gehaald) zwaarder
weegt dan het aantal behaalde stemmen en daarmee dat karakter gerelativeerd
wordt. De regering is geen voorstander van deze redenering, omdat deze ertoe
zou leiden dat er twee soorten volksvertegenwoordigers zouden moeten worden
onderscheiden, te weten degenen die rechtstreeks verkozen zijn omdat zij de
kiesdeler behaald hebben en degenen die dat op basis van hun plaats op de
lijst zijn. Voor de eerstgenoemden zou, de kanttekening van de CDA-fractie
volgend, wel sprake zijn van een ambt met een persoonlijk karakter voor de
laatstgenoemden in mindere mate. Naar de mening van de regering dient het
persoonlijk karakter van het ambt niet af te hangen van de wijze waarop een
volksvertegenwoordiger gekozen is. Criteria tijdelijke vervanging wegens ziekteTerecht wordt door de leden van de verschillende fracties (PvdA, CDA,
D66, GroenLinks, SGP) gewezen op de problematiek met betrekking tot de vervanging
wegens ziekte. Wie beantwoordt uiteindelijk de vraag, zo stellen deze leden,
of de ziekte het functioneren als volksvertegenwoordiger zodanig belemmert,
dat een beroep kan worden gedaan op de vervangingsregeling. Welke objectieve
criteria worden gehanteerd en zijn deze bij alle ziekten te hanteren?Wij willen niet verhullen dat het hier een gecompliceerde regeling betreft.
Om die reden is in artikel III een bepaling met uitgestelde inwerkingtreding
opgenomen, waardoor de voorgestelde artikelen eerst na vier jaar of eventueel
eerder na de totstandkoming van deze Grondwetswijziging in werking treden.
De regeling die wij in grove lijnen voor ogen hebben zal kunnen worden opgenomen
in de desbetreffende rechtspositieregeling van de leden van het vertegenwoordigend
lichaam. De regeling zal uitgaan van een beslissing op verzoek van de betrokken
volksvertegenwoordiger door de voorzitter van de Eerste of de Tweede Kamer,
dan wel de colleges van gedeputeerde staten of burgemeester en wethouders
op basis van een medische rapportage van een door hen aangewezen onafhankelijke
medicus. Dit medisch advies zien wij – dit in antwoord op een vraag
van de CDA-fractie – als een essentieel en verplicht onderdeel van de
procedure.De leden van de VVD-fractie vroegen naar de betekenis van de
woorden «bij voorkeur». Daarmee wil de regering aangeven dat zij
er de voorkeur aangeeft dat in de procedure, op te nemen in de uitvoeringsregeling,
een medisch advies de hier omschreven rol speelt. Er zij overigens op gewezen
dat ook de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa) een medisch
onderzoek kent, namelijk indien na aftreden aanspraak wordt gemaakt op een
voorgezette uitkering wegens arbeidsongeschiktheid. In de te treffen uitvoeringsregeling
inzake tijdelijke vervanging mag een medisch advies niet ontbreken.De eerdergenoemde beslissing zal ook een gebonden beslissing zijn, waarbinnen
weinig eigen beleidsruimte bestaat om af te wijken van het medisch advies.
Alleen indien dit evident onjuist is, dan wel de conclusie niet gedragen wordt
door de feiten zal de mogelijkheid bestaan om af te wijken van het advies.
Niet uitgesloten is dat vervolgens een tweede advies wordt ingewonnen. In
de stadia van bezwaar en beroep heeft betrokkene uiteraard de mogelijkheid
met het (contra)advies van een eigen deskundige om het ongelijk van het eerdere
advies aan te tonen. Naar de mening van de regering zijn – dit in antwoord
op een vraag van de leden van D66 – psychische aandoeningen en overspannenheid
medisch aan te tonen. Is dat evenwel niet mogelijk, dan valt betrokkene niet
binnen de termen van de tijdelijke vervangingsregeling.De voorzitter respectievelijk het college zal bij de (positieve) beslissing
aangeven – op het advies van de onafhankelijke geneeskundige en in overleg
met de behandelende sector – wanneer en op welke wijze invulling kan
worden gegeven aan de mogelijkheid om voor 16 weken tijdelijk vervangen te
worden.De leden van de fractie van de VVD vroegen hoe om te gaan met een lid
van een vertegenwoordigend orgaan dat een ziekte voorwendt, terwijl later
blijkt dat hij of zij niet of niet de gehele periode ziek is geweest. Allereerst
gaan wij ervan uit dat door het onafhankelijk medisch advies voldoende de
medische noodzaak van de tijdelijke vervanging komt vast te staan. Is dat
niet het geval dan kan er geen sprake zijn van gebruikmaking van de voorgestelde
regeling. Daarbij is uitgangspunt de vaste termijn van 16 weken. Is men korter
ziek of beslaat de medische behandeling een kortere periode dan die van 16
weken, dan blijft toch de vervanging voor 16 weken van kracht. Stapt men af
van deze gefixeerde periode dan ontstaat het nadeel – zoals ook onderkend
is bij de behandeling van het eerdere voorstel tot wijziging van de Grondwet –
dat het niet mogelijk is om de aanvang en de duur van de ziekte vooraf vast
te stellen. Een dergelijke regeling is naar onze mening voor de tijdelijke
vervanger onuitvoerbaar en onaantrekkelijk gezien de onzekerheid omtrent de
tijdsduur van de vervanging. Op de overigen nadelen van een flexibele periode
wordt hierna ingegaan.De leden van VVD-fractie vragen nog hoe de regering de situatie beoordeelt
van een volksvertegenwoordiger die wel thuis op bed kan werken, schrijven
en bellen, maar door ziekte niet zijn stem kan uitbrengen. Ook vragen de leden
van deze fractie of overwogen wordt sancties te treffen, indien achteraf blijkt
dat ten onrechte gebruik gemaakt is van de regeling.Het gaat in deze situatie om de interpretatie van het begrip «ziekte».
De regering meent dat dit op een medisch oordeel gestoeld dient te zijn en
afhangt van de individuele omstandigheden van betrokkene. Indien op basis
van dit objectieve medisch oordeel wordt vastgesteld dat volledige vervanging
in de rede ligt, bestaat er geen reden om het werk thuis gedeeltelijk voort
te zetten. Het doel van de vervanging is juist om de betrokken volksvertegenwoordiger
voldoende gelegenheid tot herstel te bieden. Gezien de eis van een onafhankelijk
medisch oordeel en het feit dat de aard van het ambt van volksvertegenwoordiger
een eigen verantwoordelijkheid met zich meebrengt, ligt het invoeren van een
sanctiesysteem a prima vista naar het oordeel van de regering niet voor de
hand. Ook de openbaarheid kan preventief werken tegen eventueel
misbruik. Uiteindelijk velt de kiezer een oordeel.De reden dat gekozen is voor een beslissing van de voorzitter of het college
van het desbetreffende vertegenwoordigende lichaam hangt samen met de onafhankelijke
positie van volksvertegenwoordigers. Wij realiseren ons daarbij dat de colleges
van gedeputeerde staten respectievelijk van burgemeester en wethouders in
een andere verhouding tot deze organen staan dan de voorzitters van de Eerste-
respectievelijk Tweede Kamer. Denkbaar is dat na de inwerkingtreding van de
Dualiseringswetten niet de eerdergenoemde colleges, maar de voorzitters daarvan
de beslissing nemen. Dit moet bij gelegenheid van de uitvoeringswetgeving
nog nader bezien worden.Wij geven er de voorkeur aan deze bevoegdheid in de hand te leggen van
de voorzitters respectievelijk colleges van deze organen, mede omdat deze
op grond van de Kieswet tevens een belangrijke rol spelen bij de procedure
tot ontslag van volksvertegenwoordigers. Verwezen zij naar hoofdstuk X van
de Kieswet.Vervanging in geval van ziekteDoor de fractie van de VVD is verzocht om nader te motiveren waarom er
voor is gekozen om ook bij ziekte de vervangingsregeling van toepassing te
laten zijn. De introductie van de tijdelijke vervanging wegens zwangerschap
en bevalling is mede ingegeven door het belang van de gezondheid van de volksvertegenwoordiger
en haar (toekomstig) kind. De regering vindt het van belang dat door de voorgestelde
mogelijkheid betrokkene zelf haar keuze kan maken wanneer zij in het belang
van haar eigen gezondheid en van dat van haar kind haar werkzaamheden tijdelijk
neerlegt. Dit gezondheidsmotief speelt evenzeer een belangrijke rol bij de
keuze van de regering om de regeling uit te breiden tot tijdelijke vervanging
wegens ziekte. Daarmee wordt eveneens de mogelijkheid geopend voor de volksvertegenwoordiger
om in het belang van de eigen gezondheid zijn of haar werkzaamheden tijdelijk
neer te leggen. De regering heeft bovendien gekozen voor een uitbreiding van
de regeling gezien de kritiek die bij de discussies over het eerdere voorstel
is geuit en die vooral de beperktheid van de regeling betrof.Een aantal fracties heeft een pleidooi gehouden voor een flexibele vervangingstermijn
in plaats van de gefixeerde termijn van 16 weken. De regering heeft voor deze
vaste periode gekozen, omdat de regeling anders niet uitvoerbaar wordt. Aanvang
en duur van de tijdelijke vervanging dienen vooraf bepaald te (kunnen) worden,
omdat de situatie voor de tijdelijke vervanger anders erg onzeker en daarmee
ook onaantrekkelijk wordt. Bovendien dient zich bij langere afwezigheid de
vraag aan of men geen definitief ontslag moet nemen. De tijdsduur dient gezien
de aard van de regeling beperkt te zijn. In dat opzicht zijn volksvertegenwoordigers
niet te vergelijken met werknemers en dient, zoals ook de Raad van State aangeeft,
het persoonlijk karakter van het ambt niet uit het oog verloren te worden.
De regering voelt er dan ook niet voor om – zoals de GroenLinks-fractie
voorstelt – voor ziekte een maximale termijn van 52 weken te hanteren.
De fractie van de SGP meent dat een tijdelijke vervangingsregeling op gespannen
voet staat met de persoonlijk titel waarop volksvertegenwoordigers verkozen
worden verklaard en het uitgangspunt van de grondwettelijke bepalingen dat
deze gekozen worden voor de zittingsduur van de lichamen waarvan zij deel
uitmaken. Het is mede om die redenen dat de regering besloten heeft om de
mogelijkheden van tijdelijke vervanging te beperken tot de voorgestelde modaliteiten.
Anderzijds acht de regering het van belang vanwege de reeds hier voren genoemde
redenen om het voorstel in te dienen.De fracties van CDA, VVD, GroenLinks hebben gevraagd naar de consequenties
indien een ziekte langer of korter dan 16 weken duurt. Het voorgestelde systeem
in de Kieswet van een gefixeerde periode betekent dat het tijdelijk vervangen
kamerlid na 16 weken weer van rechtswege kamerlid wordt. De periode van vervanging
zal dus niet worden verlengd of verkort vanwege het feit dat betrokkene wel
of niet in staat is zijn werkzaamheden te hervatten. De regering wijst erop
dat dit evenzeer geldt voor de vrouw die wegens zwangerschap en bevalling
vervangen wordt. Weliswaar is de periode van 16 weken een normale periode
voor afwezigheid in het geval van zwangerschap en bevalling, maar degenen
die noodgedwongen hun functie van volksvertegenwoordiger niet kunnen uitoefenen,
worden in het voorgestelde systeem na ommekomst van die periode van rechtswege
benoemd als volksvertegenwoordiger.De leden van de GroenLinks-fractie wijzen met de VNG op de noodzaak tot
waarborgen tegen lucratief of politiek gebruik van een vervangingsregeling.
De regering meent dat deze waarborgen gegeven worden door het vereiste van
een onafhankelijk medisch advies, alsmede de positie van degene die onafhankelijk
van de politieke fracties een beslissing terzake neemt.De leden van de ChristenUnie zijn van mening dat het wel ver voert de
Grondwet te wijzigen omdat men er in sommige partijen niet in slaagt goede
afspraken te maken over de tijdelijke vervanging. De regering ziet in het
voorstel een stimulans voor vrouwen om gebruik te maken van het passieve kiesrecht.
De vraag of men zich al dan niet kandidaat zal stellen voor een vertegenwoordigend
lichaam dient niet bepaald te worden door beslissingen terzake van zwangerschap
en bevalling of omgekeerd dan wel van vrijwillige afspraken over vervanging.
Zoals hiervoor al gesteld betreft het hier de uitoefening van een grondrecht,
waarvan regeling door middel van de opheffing van een grondwettelijke belemmering
noodzakelijk is.III. Korte schets van het probleemGeschikte vervangerAls consequentie van de gekozen periode van 16 weken wordt door meerdere
fracties gewezen op het probleem om voor een dergelijke periode geschikte
vervangers te krijgen. Een termijn van 16 weken is te beperkt voor de fijne
kneepjes van het vak (VVD). Voor de behandeling van een wetsvoorstel en de
controle van de regering is 16 weken te beperkt.De regering is van oordeel dat het eventuele probleem bij het vinden van
tijdelijke vervangers geen argument mag zijn om het onderhavige voorstel niet
in te dienen. In hoeverre geschikte vervangers gevonden kunnen worden hangt
volgens de regering mede af van de inrichting van de kandidatenlijst. Men
kan overwegen bepaalde kandidaten op de lijst te plaatsen juist met het oog
op een eventuele tijdelijke vervanging.Het is denkbaar dat volksvertegenwoordigers, die hun sporen verdient hebben
maar die geen behoefte meer hebben aan een volledige termijn als volksvertegenwoordiger
bij wijze van achtervanger in geval van tijdelijke vervangingen een plaats
op de kandidatenlijst krijgen.Ook thans is bij reguliere vacatures die aan het einde van een mandaatperiode
vallen, sprake van een korte periode waarin een vervanger moet kunnen functioneren.
De regering heeft geen aanwijzingen dat dat niet goed mogelijk is.Overigens kan de regering zich voorstellen dat bij tijdelijke vervanging
tot een onderlinge herindeling van de portefeuilles binnen de fractie wordt
overgegaan, teneinde pragmatisch aan te sluiten bij de bestaande ervaring
en kennis binnen een fractie. Op dit punt wil de regering de extra inspanningen,
zoals de fractie van GroenLinks aangeeft, niet onderschatten.
Anderzijds heeft de regering er vertrouwen in dat met een pragmatische aanpak
veel te winnen valt.Dit voorstel beoogt overigens niet, zoals de fractie van de ChristenUnie
veronderstelt, om kandidaten bereid te vinden voor een relatief korte periode
zitting te nemen in een vertegenwoordigend orgaan, c.q. in die situatie verbetering
te brengen. De regering meent – in antwoord op de leden van de fractie
van de SGP – dat zoals uit het bovenstaande mag blijken de nodige praktische
oplossingen te vinden zijn. Voor een «vervanger» met een vaste
betrekking is het van belang om goede afspraken te maken met zijn werkgever.
De regering kan zich voorstellen dat voor een werknemer met een vaste betrekking
een tijdelijke vervanging niet aantrekkelijk is. Anderzijds meent de regering
dat er – zoals hiervoor aangegeven – voldoende categorieën
personen zijn, die geen bezwaar zullen hebben om tijdelijk de functie van
volksvertegenwoordiger te bekleden.Benadeling ten opzichte van kandidaten die in de vervangingsperiode benoemd
worden in een «gewone» vacature acht de regering niet aanwezig.
Het gaat hier om een andersoortige vacature.IV. De wenselijkheid van een vervangingsregelingVN-Vrouwenverdrag/vergelijkbare regelingen in andere landenNaar aanleiding van opmerkingen van de fracties van PvdA, VVD, ChristenUnie
en SGP merkt de regering op dat uit het VN Vrouwenverdrag geen rechtstreekse
verplichting voortvloeit om voor volksvertegenwoordigers een recht op zwangerschaps-
en bevallingsverlof in het leven te roepen. Het verdrag verplicht niet tot
het treffen van een vervangingsregeling in geval van zwangerschap en bevalling,
evenmin als het ontbreken daarvan als discriminatie in de zin van artikel
7 valt aan te merken. Artikel 7 van het verdrag verplicht tot het nemen van
passende maatregelen om discriminatie van vrouwen in het politieke en openbare
leven uit te bannen en om vrouwen te verzekeren van onder meer het recht op
gelijke voet met mannen verkiesbaar te zijn in alle openbaar gekozen lichamen.
Teneinde in praktische zin aan te sluiten bij de laatstgenoemde notie van
artikel 7 wordt in het onderhavige wetsvoorstel de barrière weggenomen,
die zwangerschap en bevalling mogelijk zouden kunnen vormen voor de verkiesbaarheid
van vrouwen. Het ontbreken van een vervangingsregeling vormt c.q. kan een
barrière voor vrouwen vormen bij de daadwerkelijke uitoefening van
het passief kiesrecht.Een aantal fracties heeft verzocht na te gaan of in andere landen vergelijkbare
regelingen bestaan. In enkele andere landen bestaan regelingen, die ruimer
zijn dan het onderhavige voorstel op het punt van vervanging bij zwangerschap
en bevalling. Voor zover gevraagd wordt naar het bestaan van vervangingsregelingen
die slechts zien op tijdelijke vervanging wegens zwangerschap en bevalling
(en op ziekte) is het antwoord daarop – voorzover wij kunnen overzien –
ontkennend. Op zich illustreert dit al dat het ontbreken van een dergelijke
regeling niet gezien wordt als een schending van het VN-vrouwenverdrag. In
Noorwegen en IJsland hebben de leden van het parlement ieder een persoonlijk
vervanger, die door het lid kan worden opgeroepen tijdens bijvoorbeeld ziekte
of zwangerschap. Bezwaar van deze regeling is naar onze mening dat de persoonlijk
vervanger geen democratische legitimatie van de kiezer bezit. In Denemarken
kunnen parlementariërs tijdelijk vervangen worden. Noorse en Finse vrouwelijke
parlementariërs hebben een wettelijk recht op betaald moederschapverlof.
Finland kent evenwel geen vervangers. De regeling in Zweden – waarnaar
de leden van de PvdA fractie vroegen – is op dit punt het best vergelijkbaar
met die in Noorwegen. Daarbij bestaat geen beperking in de reden tot vervanging.
In die zin kent Zweden geen vergelijkbaar recht als in dit voorstel
voor zwangerschap en bevalling, alsmede voor ziekte. Zweden heeft een districtenstelsel.
De meeste districten leveren 10–12 parlementsleden. De volgende kandidaten
op de lijst(en) waarop de benoemden zijn gekozen, zijn automatisch plaatsvervanger
voor de benoemden. In de Parliament Act is vastgelegd dat de plaatsvervangers
uitsluitend benoemd kunnen worden als er sprake is van een afwezigheid van
ten minste 1 maand. In Noorwegen is vervanging al toegestaan bij afwezigheid
van een dag maar dat vond men in Zweden wat te kort. Het parlementslid moet
plaatsvervanging verzoeken aan de voorzitter van het parlement. Nadat de bepalingen
een tijdlang door de voorzitters ruim waren toegepast, geldt sinds enige tijd
een restrictiever beleid.Uitsluitend in bijzondere gevallen, zoals langdurige ziekte en ouderschapsverlof
wordt een vervangend lid benoemd. Het is voorts een keer voorgekomen dat een
lid dat in een faillissement betrokken was geraakt een plaatsvervanger mocht
laten benoemen, teneinde tijd te hebben om de zaken weer op de rails te krijgen.
Voor zover ons bekend is de regeling niet geëvalueerd.Verschillende fracties vroegen om meer duidelijkheid respectievelijk volledige
duidelijkheid met betrekking tot de uitvoeringsregelgeving. De regering zal
aan dit verzoek zoveel mogelijk gehoor geven, zij het dat de omschrijving
zich beperkt tot een schets op hoofdlijnen. Voor wat betreft de Kieswet is
het de bedoeling om in hoofdstuk X de artikelen X 5a en X 5b in te voegen,
die de tijdelijke vervanging regelen voor zwangerschap en bevalling en voor
ziekte. In de bijlage bij deze nota naar aanleiding van het verslag is een
proeve van een concept-voorstel opgenomen Het betreft hier – dit in
antwoord op de vragen van de fracties van CDA en VVD – een wettelijk
terugkeerrecht, dat van rechtswege geldt, alsmede een tijdelijk ontslag van
betrokkene. De leden van de fractie van D66 vroegen of er sprake is van een
terugkeerplicht. Daarvan is in zekere zin sprake, omdat betrokkene na ommekomst
van de termijn van 16 weken van rechtswege benoemd wordt in de eigen vacature,
die ontstaan is omdat de vervanger na dezelfde termijn van rechtswege ontslagen
wordt. Wenst betrokkene geen benoeming dan zal hij of zij apart ontslag moeten
nemen met gebruikmaking van artikel X 2 van de Kieswet.In antwoord op vragen van de fracties van CDA, VVD en ChristenUnie of
er objectieve feiten, cijfers, getallen bekend zijn om te staven dat het ontbreken
van een adequate regeling in geval van zwangerschap en bevalling voor vrouwen
een drempel kan vormen om zich verkiesbaar te stellen zij verwezen naar de
jaarlijkse voortgangsrapportages, waarin de participatie van vrouwen in politiek
en openbaar bestuur wordt weergegeven. Daaruit blijkt dat de doorstroming
van vrouwen in het politieke bedrijf te wensen overlaat. Gewezen zij naar
bijvoorbeeld de voortgangsrapportage Vrouwen in politiek en openbaar bestuur
2000. Jaarlijks worden in deze rapportage de feiten en cijfers vergeleken
met de geldende streefcijfers voor politieke participatie van vrouwen. Sinds
dit instrument wordt gehanteerd is goed zichtbaar gemaakt wat de ontwikkelingen
zijn op dit terrein. De regering is van mening dat al veel is bereikt: op
vele plaatsen in het openbaar bestuur gaat het lang niet slecht met de participatie
van vrouwen, zeker niet in vergelijking met andere landen of in vergelijking
met de participatie van vrouwen in het bedrijfsleven. Met name de Tweede Kamer
der Staten-Generaal is daar een voorbeeld van.In de afweging voor een mogelijke kandidatuur kan de afwezigheid van een
adequate vervangingsregeling bij zwangerschap en bevalling een element van
overweging zijn, hoewel daar momenteel geen cijfers over bekend zijn. Het
is waar dat nog steeds niet geheel duidelijk is wat de oorzaken van de relatief
lage participatie van vrouwen in gemeenteraden precies zijn, maar naar de
verklaring daarvan wordt aanhoudend gezocht. Zo wordt er momenteel onderzoek
gedaan naar de motieven van hen die gemeenteraden en de provinciale staten
sinds 1994 hebben verlaten.De overheid dient een bijdrage te leveren aan het verbeteren van de positie
van vrouwen in het openbaar bestuur. Daarbij kan met name gedacht worden aan
het opheffen van mogelijke belemmeringen. Omdat het ontbreken van de mogelijkheid
om zich tijdelijk te laten vervangen gedurende zwangerschap en bevalling voor
gekozen vertegenwoordigers een belemmering voor vrouwen zou kunnen vormen
om volksvertegenwoordiger te worden of te blijven, stelt de regering voor
deze belemmering op te heffen.Daarbij leidt de regering uit de signalen zoals ook de PvdA-fractie heeft
ontvangen en de ervaringen van de fractie van D66 af dat het ontbreken van
een adequate regeling op dit punt belemmerend werkt.V. Stemoverdracht als alternatiefWij onderschrijven het oordeel van de leden van de PvdA fractie dat het
alternatief van het onderhavige voorstel, de stemoverdracht door de inhoud
daarvan, zijnde het louter uitoefenen van het stemrecht namens een andere
volksvertegenwoordiger, geen volwaardige uitoefening van het ambt vormt en
geen bijdrage levert aan de kwaliteit van de democratie.Uitgangspunt in deze dient naar onze mening te zijn dat het stemrecht
uitgeoefend wordt door het lid dat daartoe door de kiezer is gelegitimeerd.
De vervanger heeft in het geval van stemoverdracht met betrekking tot de overgedragen
stem als zodanig geen democratische legitimatie van de kiezer. Immers die
legitimatie berust bij de «overdragende» volksvertegenwoordiger.Door de leden van de CDA-fractie is gevraagd naar de ervaringen in andere
EU-landen. Op dat punt is alleen bekend dat Frankrijk een dergelijk systeem
kent. De stemoverdracht is geregeld in de Grondwet en in Ordonnance N. 58–1066
van 7 november 1985, gewijzigd bij organieke wet van 3 januari 1962, n. 62–1.
Deze overdracht kan slechts plaatsvinden bij de volgende mogelijkheden: ziekte,
ongeval of ernstige familieaangelegenheid die een parlementariër onmogelijk
maakt te reizen, tijdelijke opdracht door de regering opgelegd, bij militaire
dienst, bij werkzaamheden voor een internationale assemblee als die werkzaamheden
door de senaat of de nationale assemblee zijn opgedragen, bij afwezigheid
van het Europese Franse grondgebied in het geval er een buitengewone zitting
wordt belegd of force majeure. De verzoeken worden beoordeeld door het bureau
van de senaat of dat van de nationale assemblee. Het verzoek tot stemoverdracht
moet schriftelijk worden ingediend en aan de president van de senaat respectievelijk
van de nationale assemblee worden kenbaar gemaakt voor de stemming. De termijn
van de stemoverdracht bedraagt acht dagen, tenzij een andere termijn is overeengekomen.
Een lid kan slechts 1 (extra) stem overgedragen krijgen. Zulks met het doel
om absenteïsme te voorkomen. Volgens een commentaar op de Franse Grondwet
vormt de mogelijkheid van stemoverdracht echter een dode letter: «Mais
cette disposition constitutionelle est restée lettre morte».1 Sinds de introductie van een elektronische stemsysteem
in de Nationale Assemblee volstaat het dat een afwezige aan diens collega
de sleutel overhandigt waarmee deze het systeem namens de afwezige kan bedienen2.De regering heeft dan ook geen vergelijkend onderzoek gedaan naar het
voorkomen van de stemoverdracht en het functioneren daarvan in de praktijk,
nog afgezien van het principieel bezwaar dat zij tegen deze figuur heeft.
Dit mede in antwoord op een vraag van de fractie van GroenLinks. De regering
is dan ook niet bevreesd voor de gevolgen van een – in de woorden van
de fractie van GroenLinks – tijdelijk mandaat aan een fractiegenoot
terzake van amendementen en het stemgedrag; de regering is van oordeel dat
een dergelijk tijdelijk mandaat alleen door een kiezer kan worden gelegitimeerd
en niet door een interne fractieafspraak. Wij kennen daarnaast
slechts één soort van volksvertegenwoordiger die beschikt over
één stem.In het advies van de Raad van State heeft de regering niet gelezen het
voorstel om de mogelijkheid van stemoverdracht naast de tijdelijke vervanging
in te voeren. De discussie over de stemoverdracht betreft nu juist het gebruik
hiervan als alternatief voor en niet, zoals de leden van de GroenLinks-fractie
voorstellen, als aanvulling op de tijdelijke vervanging.Door verschillende fracties wordt als argument om wel tot invoering van
de stemoverdracht over te gaan aangevoerd, dat de vaste periode van 16 weken
te beperkt is voor een volksvertegenwoordiger om zich in te werken. Naar de
mening van de regering kan dit punt – zoals hiervoor aangegeven –
in de praktische sfeer worden opgelost bijvoorbeeld door de samenstelling
van de kandidatenlijst.VI. Wegnemen van bestaande grondwettelijke belemmeringDoor de leden van de fractie van GroenLinks is gevraagd naar de reikwijdte
van de wet in die zin of de regeling ook geldt voor leden van een deelraad
van een stadsdeel, voor de vervanging van het lidmaatschap in besturen waar
een volksvertegenwoordiger qualitate qua in zit, zoals bijvoorbeeld een regionaal
bestuur, een overheidscommissariaat of een zelfstandig bestuursorgaan. Daar
waar voor het lidmaatschap van een bepaald bestuur van een samenwerkingsverband
of instelling vereist is dat men raads- of statenlid is, zal het tijdelijk
vervallen van dat lidmaatschap ook consequenties kunnen hebben voor deze bestuursfuncties.
Het voorstel tot wijziging van de Grondwet is slechts van betekenis voor leden
van de Staten-Generaal, van provinciale staten en van gemeenteraden, omdat
alleen voor deze leden een grondwetswijziging nodig is teneinde de mogelijkheid
van tijdelijke vervanging in geval van zwangerschap en bevalling en in geval
van ziekte te kunnen introduceren. Vergelijkbare vervangingsregelingen voor
de door de fractie van GroenLinks opgesomde categorieën vallen dan ook
buiten het bereik van dit Grondwetsvoorstel. De beslissing of een dergelijke
regeling getroffen wordt, is aan het orgaan dat de afvaardiging aan het desbetreffende
bestuur bepaalt.VII. De inhoud van de toekomstige regelingCumulatie vervangingenDe leden van verschillende fractie hebben nog enkele vragen over de praktische
uitwerking van het wetsvoorstel. De fracties van PvdA, CDA, D66 en SGP wijzen
op het punt dat wanneer gedurende een tijdelijke vervanging een reguliere
vacature in dezelfde fractie ontstaat. De fractie van GroenLinks noemt de
mogelijkheid dat een tweede lid van een vertegenwoordigend lichaam ziek wordt,
overlijdt of voor zwangerschap dan wel bevalling vervangen wordt.De tijdelijk vervanger geldt volgens de regering als een benoemd lid en
kan, evenals ieder ander benoemd lid, geen aanspraak maken op de andere tijdelijke
of permanente vacature. Op het moment dat de tijdelijke vervanging van rechtswege
is afgelopen, neemt betrokkene zijn of haar plaats op de kandidatenlijst weer
in en kan dan weer in aanmerking komen voor iedere (tijdelijke of permanente)
vacature.Cumulatie van vervangingsregelingen zal mogelijk zijn in die zin dat de
regering niet het voornemen heeft dit in het kader van de uitvoeringsregelgeving
te verbieden. Dit betekent, in antwoord op een vraag van de CDA-fractie, dat
opeenvolgend vervanging wegens ziekte, zwangerschap en bevalling en vervolgens
wederom wegens ziekte mogelijk zal zijn. Indien een volksvertegenwoordiger
evenwel door cumulatie van vervangingsperioden een aanzienlijke periode het
lidmaatschap van een volksvertegenwoordiging niet uitoefent,
dient hij of zij naar onze mening serieus te overwegen het lidmaatschap definitief
neer te leggen. Het is in onze visie de verantwoordelijkheid van de volksvertegenwoordiger
om deze vraag te beantwoorden. Met de leden van de VVD-fractie staat de regering
kritisch ten opzichte van de door deze fractie genoemde duiventilsituatie.
Dit is niet wenselijk. Anderzijds ziet de regering in het vereiste van een
onafhankelijk medisch advies voldoende waarborg om misbruik te voorkomen.
Om die reden behoeft naar het oordeel van de regering niet gevreesd te worden
voor een onaanvaardbaar gebruik van de voorgestelde regeling. Bovendien wordt
een dergelijke situatie voorkomen door de mogelijkheid van vervanging te beperken
tot de twee in het wetsvoorstel geregelde situaties en door geen nog ruimere
of algemene vervangingsmogelijkheid te introduceren.OnkostenvergoedingenHet ligt naar onze mening niet in de rede – dit in antwoord op vragen
van de fracties van PvdA, CDA, en GroenLinks – om onkostenvergoedingen
door te betalen aan de volksvertegenwoordiger die zich tijdelijk laat vervangen.
Wij onderschrijven dan ook hetgeen door de VNG is opgemerkt in zijn brief
van 16 december jl. Dergelijke vergoedingen zijn immers gerelateerd aan onkosten
die gemaakt worden in het kader van de daadwerkelijke uitoefening van de functie
van volksvertegenwoordiger. Daarmee loopt – dit in antwoord op een vraag
van de leden van de fractie van GroenLinks – het niet uitkeren van onkostenvergoedingen
in de pas met het niet doorbetalen van eventuele prestatievergoedingen.DualiseringswettenDe leden van de PvdA-fractie vragen of ook gedacht is aan een regeling
voor het lidmaatschap van het college van gedeputeerde staten voor iemand
die tijdelijk het lidmaatschap van provinciale staten verliest. Gezien de
termijn die voor de uitwerking van dit Grondwetsvoorstel is gepland –
verwezen zij ondermeer naar artikel III – mag ervan worden uitgegaan
dat het wetsvoorstel dualisering provinciebestuur, evenals het wetsvoorstel
dualisering gemeentebestuur, eerder geïmplementeerd zullen zijn dan de
uitvoeringsregelgeving van dit wetsvoorstel.De opvatting van de leden van de CDA-fractie is dan ook juist dat dit
voorstel niet van toepassing zal zijn op wethouders en leden van gedeputeerde
staten. De beantwoording van de vraag van deze leden welke regeling wel op
deze categorie bestuurders van toepassing is overstijgt het onderwerp van
dit voorstel.Leden van het Europees ParlementDe fracties van PvdA, CDA, VVD, GroenLinks en SGP hebben aandacht gevraagd
voor de mogelijke toepassing van de tijdelijke vervangingsregeling voor leden
van het Europees Parlement. Een dergelijke toepassing is niet de bedoeling
van de regering. Zoals ook in het vorige voorstel beperkt dit voorstel zich
tot de tijdelijke vervanging van leden van de Eerste en Tweede Kamer en van
gemeenteraden en provinciale staten. Het voorgestelde artikel 57a strekt zich
uit tot leden van de Staten-Generaal. Aan artikel 129, dat zich beperkt tot
leden van provinciale staten en gemeenteraden, wordt een derde lid toegevoegd.
Hoofdstuk W van de Kieswet zal in dit opzicht dan ook niet van toepassing
zijn op de leden van het Europees Parlement. Op zich is overigens afwijking
van Hoofdstuk W van de Kieswet voor leden van het Europees Parlement mogelijk,
verwezen zij naar artikel Y 27 van de Kieswet.De Nederlandse leden van het Europees Parlement zijn – dit in antwoord
op een vraag van de CDA-fractie – dan ook niet geconsulteerd op dit
punt.De leden van de fracties van PvdA en VVD stellen de vraag of de regering
wel de bevoegdheid heeft om een regeling als hier voorgesteld voor te schrijven
voor leden van het Europees Parlement. Formeel wordt de vervanging van de
in Nederland gekozen leden van het Europees Parlement beheerst door het nationale
recht, in casu de Nederlandse Kieswet. Anderzijds valt niet te ontkennen dat
de positie van leden van het Europees Parlement zich afspeelt in de Europese
sfeer. Op 1 januari 1994 trad in werking de richtlijn 93/109/EG van de Raad
van de Europese Unie van 6 december 1993, PbEG L 329/34, tot vaststelling
van de wijze van uitoefening van het actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen
voor het Europees Parlement ten behoeve van de burgers van de Unie die verblijven
in een Lid-staat waarvan zij geen onderdaan zijn.Het eenvormig Europees kiesrecht maakt onderdeel uit van de Europese agenda.
In dat licht bezien ligt het niet voor de hand om als Lid-Staat onafhankelijk
van de andere Europese Lid-Staten een aparte vorm van vervangingsregeling
te introduceren voor een klein aantal leden van het Europees Parlement. Dit
geldt te meer omdat de vorm van «tijdelijke vervanging» slechts
in enkele Europese landen voorkomt.TijdpadDe leden van Tweede Kamer fractie van de PvdA vragen om een tijdpad met
betrekking tot de realisering van de wettelijke vervangingsregeling. Zoals
deze leden hebben aangegeven is ingevolge artikel III voorzien in een inwerkingtreding
van het voorstel vier jaren na de totstandkoming van de Grondwetsherziening,
dan wel zoveel eerder als mogelijk is. Vooralsnog wordt vastgehouden aan de
volle termijn van 4 jaren mede gezien de nog op te lossen problematiek met
betrekking tot met name de tijdelijke vervanging wegens ziekte. Uiteraard
zal geprobeerd worden eerder met een voorstel te komen c.q. dit eerder in
werking te laten treden. Artikel III biedt immers ook de ruimte daartoe. De
leden van de fractie van D66 zouden het betreuren als pas vier jaar na de
tweede lezing van de Grondwetswijziging politieke ambtsdragers daadwerkelijk
kunnen worden vervangen in geval van zwangerschap en bevalling en in geval
van ziekte. Zoals uit deze nota naar aanleiding van het verslag mag blijken,
bestaan bij de regering concrete ideeën over de nadere uitvoering van
het Grondwetsvoorstel. In elk geval zal de wetgevingsprocedure gevolgd moeten
worden.KostenEen inschatting van de kosten, zoals door de fracties van PvdA, CDA en
VVD verzocht, is nog niet gemaakt, omdat deze niet voortvloeien uit het onderhavige
wetsvoorstel, maar uit de uitvoeringsregelingen. Hoe deze kosten zullen liggen
valt niet te zeggen, omdat het juist de bedoeling van deze regeling is dat
meer vrouwen dan tot nu toe zullen zitting gaan nemen in vertegenwoordigende
lichamen. Een prognose op basis van de gegevens van de afgelopen 10 jaren
zal dan ook geen reëel beeld bieden. Evenmin valt op basis van ervaringsfeiten,
zoals door de VVD-fractie verzocht, een werkelijke inschatting te maken. Hierbij
speelt mee dat de tijdelijke vervanging wegens ziekte een geheel eigensoortige
regeling vormt, die niet vergelijkbaar is met de toepassing van andere ziekteregelingen.
Of financiële compensatie voor decentrale overheden, waarnaar de fracties
van CDA en VVD vroegen, nodig is laat zich op dit moment dan ook nog niet
beantwoorden. Meerjarenramingen ten behoeve van de hier bedoelde uitvoeringsregelingen
behoeven pas vanaf 2004/2005 te worden meegenomen, afhankelijk van het
stadium waarin dit voorstel zich bevindt.TerugkeergarantieIn hoeverre een terugkeergarantie bestaat naar de vorige werkkring hangt
af van de afspraken daarover met de betrokken werkgever. De bij wet geregelde
terugkeergarantie voor leden van onder andere de Tweede Kamer is als zodanig
afgeschaft via de Wet van 15 juli 1998 tot wijziging van de Wet Incompatibiliteiten
Staten-Generaal en Europees parlement ter wijziging van de non-activiteitsbepalingen
(Staatsblad 1998, 507). Binnenkort zal via een wijziging van artikel 125c
van de Ambtenarenwet hetzelfde worden voorgesteld ten aanzien van ambtenaren.
Het wordt vervolgens aan de sociale partners bij de diverse overheidssectoren
overgelaten om al dan niet een soortgelijk terugkeergarantie in de eigen rechtspositieregeling
op te nemen.De leden van de PvdA-fractie merken op dat veel Tweede Kamerleden, statenleden
en gemeenteraadsleden beschikken op grond van verworven rechten over een terugkeergarantie.
Een dergelijke garantie dient naar de mening van de regering te blijven bestaan
indien het lidmaatschap van een vertegenwoordigend lichaam voor 16 weken wegens
zwangerschap en bevalling of ziekte wordt onderbroken. Na die periode wordt
betrokkene immers van rechtswege weer volksvertegenwoordiger. Ten aanzien
van Tweede Kamerleden die bij wijze van overgangsrecht op basis van artikel
II van de hiervoor genoemde wet recht hebben op een terugkeergarantie gedurende
de periode dat zij zonder onderbreking lid zijn van de Tweede Kamer, zal worden
bepaald dat de onderbreking van 16 weken geen onderbreking is in de zin van
bedoeld artikel. Verwezen zij naar het in de bijlage geformuleerde concept-artikel
X 5a, vierde lid, van de Kieswet. Ten aanzien van Tweede Kamerleden op wie
dit overgangsrecht niet van toepasing is, alsmede ten aanzien van raads- en
statenleden geldt hetgeen sociale partners bij de overheid ter zake hebben
geregeld en nog zullen regelen, dan wel hetgeen zij met hun onderscheiden
werkgevers individueel hebben afgesproken.De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar de bescherming van
de tijdelijke vervanger in diens vaste functie. Ook hier gelden primair de
afspraken die met de werkgever zijn gemaakt. De mogelijkheid bestaat om de
vervanger een wettelijk recht op onbetaald buitengewoon verlof in de eigen
betrekking toe te kennen. Dit punt wordt nader bezien bij de uitvoeringsregelgeving
en speelt overigens alleen voor tijdelijke leden van de Tweede Kamer. Indien
de mogelijkheid van onbetaald buitengewoon verlof gerealiseerd wordt, zo zal
hiervan, dit in antwoord op een vraag van de VVD fractie, meerdere keren een
beroep gedaan kunnen worden ook in dezelfde zittingsperiode van 4 jaren.Een mogelijke oplossing voor tijdelijke vervangingen is hiervoor al aangegeven
door met het oog daarop specifieke kandidaten op te nemen op de kandidatenlijst.Materiële rechtspositieDe leden van de CDA-fractie vroegen waarom de regering voorstelt de tijdelijke
vervanger niet in aanmerking te laten komen voor wachtgeld. Deze fractie vroeg
zich af waarop het onderscheid is gebaseerd tussen de tijdelijke vervanger
en degene die 16 weken lid is geweest van één van beide Kamers,
staten of gemeenteraad. Het onderscheid en de reden om een tijdelijk vervanger
geen wachtgeld toe te kennen is gelegen in de korte termijn waarbinnen betrokkene
vooraf voorzienbaar en van rechtswege zijn of haar functie bekleedt. De regering
stelt zich daarbij evenwel de vraag of dat motief sterk genoeg is om af te
wijken van het uitgangspunt dat de vervanger de rechtspositie van het vervangen
lid heeft. De vervanger heeft wellicht elders een positie prijs gegeven om
als vervanger te kunnen optreden. Na afloop van zijn of vervangingsperiode
is dan het Appa-uitkeringsrecht als financiële overbrugging op zijn plaats,
tenzij een wettelijk recht op onbetaald buitengewoon verlof bestaat.
Gezien deze aspecten dient te kwestie van het wachtgeld in samenhang met de
overige inkleding van de rechtspositie van de vervanger nader bezien te worden
in het kader van de uitvoeringsregelgeving. Of deze consequentie ook moet
worden doorgetrokken naar degene die meerdere malen als tijdelijk vervanger
optreedt, dit naar aanleiding van een vraag van de fractie van D66, moet eveneens
nog bezien worden in het kader van de uitvoeringsregelgeving. Daarbij zal
ook de noodzaak om de vervanging aantrekkelijk te maken meegewogen worden.De fractie van de VVD vroeg wat de regering bedoelt met de opmerking dat
de materiele rechtspositie «zoveel mogelijk» gelijk blijft aan
de positie die zij of hij had. De regering bedoelt hiermee dat bijvoorbeeld
geen onkostenvergoedingen (zie hiervoor) aan het vervangen lid ten goede komen.
Dezelfde fractie vraagt of de vervanger gedurende de 16 weken pensioen zal
opbouwen en of de vervanger gebruik kan maken van het systeem van waardeoverdracht
en waardeovername. Het zwangere of zieke kamerlid zal onder de huidige regeling
haar of zijn lidmaatschap beëindigen om te kunnen voorzien in vervanging.
Bij beëindiging van het lidmaatschap van de Tweede Kamer treedt het regime
van de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa) in werking. Degene
die ontslag neemt is immers geen kamerlid meer en valt derhalve niet meer
onder de Wet schadeloosstelling leden Tweede Kamer. Dit betekent dat betrokkene
geen schadeloosstelling, eventuele toeslagen en onkostenvergoedingen meer
ontvangt, maar een uitkering op grond van de Appa. Voor vervanging wegens
zwangerschap en bevalling is relevant dat deze uitkering gedurende het eerste
jaar na (definitief) aftreden 80% bedraagt. Gedurende de eerste vier jaar
van de uitkeringsperiode dat men een Appa-uitkering ontvangt is er sprake
van een volledige pensioenopbouw. De regering stelt zich voor gezien de korte
tijdsduur van de vervanging de uitkering op 100% te houden en uit te gaan
van een volledige pensioenopbouw.De vervanger wordt lid van de Tweede Kamer en op grond daarvan is de Wet
schadeloosstelling leden Tweede Kamer op hem of haar van toepassing. Of er
zo ja, in hoeverre de vervanger gedurende de 16 weken pensioen zou moeten
opbouwen er gebruik zou moeten kunnen maken van het systeem van waarde overdracht
zal nog nader worden bezien in het kader van de uitvoeringsregelgeving.LijstuitputtingDe leden van de fractie van de VVD vroegen hoe zal worden omgegaan met
de tijdelijke vervanging in geval van lijstuitputting. In geval van lijstuitputting
zal naar de mening van de regering de Kieswet in algemene zin op dezelfde
wijze moeten worden toegepast als in het geval van een permanente vacature.
Bestaat er geen kandidaat voor de tijdelijke vervanging dan wordt de vacature
niet opgevuld. Naar de mening van de regering kan betrokkene desalniettemin
een beroep doen op de tijdelijke vervangingsregeling, zij het dat de vacature
dan gedurende 16 weken onvervuld blijft. Het ligt niet voor de hand dat de
tijdelijke vacature opgevuld zal worden door een kandidaat van een andere
lijst, dit in afwijking van de beperkte mogelijkheid die de Kieswet kent bij
een permanente vacature. Eventueel zal de mogelijkheid tot vervanging door
iemand van een andere lijst wel worden voorgesteld voor een lijsten groep
of een lijstencombinatie. Daarbij heeft de lijstengroep voorrang boven de
lijstencombinatie (vergelijk artikel W 3 Kieswet). Indien er geen lijstengroep
of lijstencombinatie bestaat wordt er niet in een tijdelijke opvolger voorzien.ArtikelenRedactie artikel 129, derde lid.Het voorstel van de PvdA-fractie tot redactionele wijziging van artikel
129, derde lid, nemen wij niet over. Van artikel 57a dient bepaalt te worden
dat dit artikel voor leden van provinciale staten en gemeenteraden van overeenkomstige
toepassing is, omdat artikel 57a naar de letter de positie van leden van de
Staten-Generaal betreft. Artikel 57a kan dan ook niet rechtstreeks van toepassing
zijn op leden van gemeenteraden en provinciale staten. Dit ligt anders voor
wat betreft de toepassing van de artikelen 53,tweede lid, en 59, omdat deze
zo algemeen geformuleerd zijn, zonder zich te beperken tot de leden van de
Staten-Generaal. Wij verwijzen voor het hier voren genoemde verschil naar
punt 83 van de Aanwijzingen voor de regelgeving. Wel is bij nota van wijziging
Artikel III gewijzigd door dat artikel op te nemen bij de additionele artikelen.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,K. G. de Vries BIJLAGE Artikel X 5a zou kunnen luiden:1. Een lid van een vertegenwoordigend orgaan, tot wier toelating onherroepelijk
is besloten, kan tijdelijk ontslag nemen wegens zwangerschap en bevalling
met ingang van de datum die ligt tussen zes en vier weken voor de vermoedelijke
datum van de bevalling die blijkt uit een verklaring van een geneeskundige
of verloskundige.2. Het lidmaatschap van het lid dat tijdelijk ontslag als bedoeld in het
eerste lid heeft genomen, vangt van rechtswege opnieuw aan met ingang van
de datum waarop zestien weken zijn verstreken sinds de datum van het ontslag.3. Een lid van het vertegenwoordigend orgaan dat is benoemd in de vacature
die is ontstaan als gevolg van het tijdelijk ontslag van een lid wegens haar
zwangerschap en bevalling houdt op lid te zijn met ingang van de dag waarop
zestien weken zijn verstreken sinds de dag waarop het tijdelijk ontslag inging.4. De in het tweede lid genoemde periode van 16 weken geldt niet als een
onderbreking in de zin van artikel II, eerste lid, van de Wet van 15 juli
1998, Stb. 507.Artikel X 5b zou kunnen luiden:1. Een lid van een vertegenwoordigend orgaan, tot wiens toelating onherroepelijk
is besloten, kan tijdelijk ontslag nemen wegens ziekte met ingang van een
datum, die blijkt uit een verklaring van een geneeskundige2. Het tweede en het vierde lid van artikel X 5a zijn van toepassing.
Artikel X 5a, derde lid, is van overeenkomstige toepassing.XNoot11Eerder is abusievelijk een onjuiste versie afgedrukt.XNoot1Thierry S. Renoux/Michel Villiers, Code Constitutionnel, commenté
et annoté, textes à jour au 1er décembre 1994; commentaar
r.a.v. art. 27, p. 315.XNoot2Droit Constitutionel , 24e edition, Georges Burdeau, Francis Hamon, Michel
Troper, blz. 590. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28051-5-h1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl