Wijziging wetten basis-, speciaal en voortgezet onderwijs m.b.t. de bestuursvorm van het openbaar onderwijs; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24138, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-04-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

24138 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave I. ALGEMEEN 1. De bestuursvorm openbaar onderwijs 1.1. Achtergrond1.2. De taak van de gemeente1.3. Kenmerken bestuursvorm openbaar onderwijs1.4. Relatie met de Algemene wet bestuursrecht1.5. Overeenkomsten en verschillen tussen de stichting
en de openbare rechtspersoon1.6. Relatie met WCBO en WEB2. Financiële gelijkstelling3. De bestuursvorm en het constitutionele recht4. Samenhang met het initiatief-wetsvoorstel en het wetsvoorstel
samenwerkingsscholen5. Deregulering6. Advies Onderwijsraad en overige adviezenII. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel I Onderdeel A (artikel 1)Onderdeel B (artikelen 29a en 29b) AlgemeenLedenOnderdeel B (Artikel 29c)Onderdeel C (artikel 52a)Onderdeel D (artikel 79)Artikelen II en IIIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24138Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 138Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal
onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet
onderwijs inzake de bestuursvorm van het openbaar onderwijsnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING Inhoudsopgave I.ALGEMEEN1   1.De bestuursvorm openbaar onderwijs1 1.1.Achtergrond11.2.De taak van de gemeente4 1.3.Kenmerken bestuursvorm
openbaar onderwijs4 1.4.Relatie met de Algemene wet bestuursrecht61.5.Overeenkomsten en verschillen tussen de stichting en de openbare
rechtspersoon6 1.6.Relatie met WCBO en WEB8    2.Financiële
gelijkstelling8    3.De bestuursvorm en het constitutionele
recht9    4.Samenhang met het initiatief-wetsvoorstel
en het wetsvoorstel samenwerkingsscholen9    5.Deregulering10   6.Advies Onderwijsraad en overige adviezen11    II.ARTIKELSGEWIJZE
TOELICHTING12I. ALGEMEEN 1. De bestuursvorm openbaar onderwijs 1.1. AchtergrondHet voorliggende wetsvoorstel is een uitwerking van het regeerakkoord.
Daarin werd gesteld dat het wenselijk is dat de gemeente meer op afstand haar
specifieke taak als bevoegd gezag van de openbare scholen moet kunnen
uitoefenen. De school wordt immers steeds zelfstandiger en de gemeente krijgt
steeds meer taken ten aanzien van alle scholen. De gemeente moet daarom uit
een aantal mogelijkheden, waaronder de overheidsstichting, zelf de meest wenselijke
bestuursvorm voor het openbaar onderwijs kunnen kiezen.Het onderhavige wetsvoorstel sluit ook aan bij de opvattingen die de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de vertegenwoordigers van de onderwijskoepelorganisaties
hebben geformuleerd in de «Gezamenlijke richtinggevende uitspraken van
de vertegenwoordigers van de onderwijskoepelorganisaties en de Minister van
Onderwijs en Wetenschappen in het Schevenings beraad bestuurlijke vernieuwing
met betrekking tot gewenste ontwikkelingen in de bestuurlijke verhoudingen
in het primair en voortgezet onderwijs» van 6 juli 1993, verder «Uitspraken»
genoemd.Dit standpunt over de bestuursvorm van het openbaar onderwijs heeft een
lange voorgeschiedenis.De discussie die tot de onderhavige standpuntbepaling in het regeringsbeleid
heeft geleid, vangt aan met het advies van de Commissie voor de Toetsing van
Wetgevingsprojecten «Verantwoordelijkheid voor onderwijs», uitgebracht
op 13 juli 1989 aan de toenmalige Minister van Onderwijs en Wetenschappen,
en het kabinetsstandpunt daarover (Kamerstukken II 1990/91, 22 195).De Commissie voor de Toetsing van Wetgevingsprojecten stelde dat artikel
23 Grondwet in het midden laat in welke organisatorische kaders het openbaar
onderwijs wordt geïnstitutionaliseerd. Zij legde een verband tussen de
bestuursvorm en de verzelfstandiging van scholen in het algemeen.De commissie noemde daarbij als mogelijkheden het instellen van een commissie
ex artikel 61 van de voormalige gemeentewet (artikel 82 van de huidige Gemeentewet)
en ook het onderbrengen in een stichting, met gebruikmaking van artikel 234
van de voormalige gemeentewet (artikel 155 van de huidige Gemeentewet).Ook in de literatuur bestaat al sinds geruime tijd aandacht voor de bestuursvorm
van het openbaar onderwijs. Gesteld kan worden dat het standpunt van de Commissie
voor de Toetsing van Wetgevingsprojecten in hoofdlijnen veelal wordt onderschreven.
In dit verband kan gewezen worden op de volgende bijdragen:– E. M. H. Hirsch Ballin: De andere helft van de wereld, De wederzijdse
betekenis van openbaar en bijzonder binnen en buiten het onderwijs; opgenomen
in: Bestuur en meesterschap, opstellen over samenleving, staat en sturing,
Den Haag 1988,– D. Mentink: Openbaar onderwijs en de privaatrechtelijke beheersvorm,
NTOR 1991, 259.Het kabinet onderschreef, dat de Grondwet de instandhouding van de openbare
school door een stichting niet uitsluit, maar achtte nadere wettelijke voorzieningen
nodig om dit ook werkelijk te effectueren.De mogelijkheden die de voormalige gemeentewet en de Wet gemeenschappelijke
regelingen bieden voor verzelfstandiging van de openbare school in de vorm
van artikel 61-commissies en gemeenschappelijke organen, leken haar op het
eerste gezicht voldoende om tegemoet te komen aan de wensen dienaangaande.
Gezien het belang dat het kabinet hechtte aan het nader verkennen van de onderscheiden
verantwoordelijkheden van de gemeente bij enerzijds het uitvoeren van bestuurlijke
taken krachtens de onderwijswetgeving en anderzijds het optreden als bevoegd
gezag van openbare scholen, werd nader onderzoek aangekondigd naar andere
mogelijkheden van bestuur van openbare scholen, zoals de vorming
van zelfstandige openbare bestuursorganen, al dan niet op basis van verkiezingen.Daarna is door staatssecretaris Wallage bij enkele gelegenheden een beleidsnota
aangekondigd over de ontwikkeling van de bestuurlijke verhoudingen in het
onderwijsbestel.Dit mondde uit in de brief van 9 november 1992 (Kamerstukken II 1992/93,
22 827, nr. 2), waarin nader overleg met de onderwijsorganisaties werd
aangekondigd over het totaal van de bestuurlijke verhoudingen. Daarin werd
met betrekking tot het bestuur van het openbaar onderwijs als meest wezenlijke
vraag gezien: is het wenselijk dat niet meer de gemeenteraad het schoolbestuur
van het openbaar onderwijs vormt?Teneinde een toezegging bij de behandeling van de begroting 1993 aan de
Tweede Kamer gestand te doen, informeerde staatssecretaris Wallage bij brief
van 21 april 1993 (Kamerstukken II 1992/93, 22 827, nr. 6) de Tweede
Kamer aangaande overwegingen die aan de orde zijn bij de beleidsontwikkeling
ten aanzien van de bestuursvorm voor het openbaar onderwijs. Als argumenten
voor een nadere doordenking van de verantwoordelijkheid van de gemeente als
bestuur van het openbaar onderwijs worden in deze brief genoemd:– de remmende werking die de dubbelrol van de gemeente als lokaal
bestuur en bevoegd gezag van de openbare school heeft op het aanpakken van
bovenschoolse gezamenlijke vraagstukken,– de behoefte aan een schoolbestuur voor de openbare school dat
zich volledig op die taak kan concentreren,– de nauwe band met de lokale politiek die door velen als belemmerend
wordt ervaren voor het samenwerken met andere scholen,– de wens om een sterkere ouderparticipatie te verenigen met het
publieke karakter van de voorziening,– de wens om ruimte te bieden om de publieke verantwoordelijkheid
van de gemeente voor het onderwijs te revitaliseren, en– de mogelijkheid om tot een doelmatiger beheer van de school te
komen.Vlak na de ontvangst van deze brief van staatssecretaris Wallage diende
het Tweede-Kamerlid Nuis een initiatief-wetsvoorstel in waarin hij de stichtingsvorm
als bestuursvorm voor het openbaar onderwijs introduceerde (Kamerstukken II
1992/93, 23 134). Dit initiatief-wetsvoorstel beperkt zich in tegenstelling
tot onderhavig voorstel echter tot een privaatrechtelijke bestuursvorm. De
publiekrechtelijke variant en de (juridische) consequenties van de bestuursvorm
zijn niet meegenomen in het initiatief-wetsvoorstel.De discussies met de vaste commissie voor Onderwijs en Wetenschappen van
de Tweede Kamer over dit onderwerp en het overleg met de vertegenwoordigers
van de onderwijskoepelorganisaties in het zogenoemde Schevenings beraad hebben
geleid tot een nadere standpuntbepaling van het kabinet over dit onderwerp,
die overeenkomt met die welke in de gezamenlijke richtinggevende uitspraken
van de toenmalige Minister van Onderwijs en Wetenschappen en de vertegenwoordigers
van de onderwijskoepelorganisaties is vastgelegd.In deze Uitspraken wordt gesteld, dat een ontwikkeling naar versterking
van de zelfstandigheid van de school in het kader van nieuwe bestuurlijke
verhoudingen in het onderwijs ook – zij het op eigen wijze – voor
de openbare school geldt. De eigen wijze betreft de beperking aan de vrijheid
die door de grondwettelijke eisen wordt gesteld: het openbaar onderwijs wordt
met eerbiediging van ieders godsdienst of levensovertuiging bij de wet geregeld;
in elke gemeente wordt van overheidswege voldoend openbaar onderwijs gegeven
in een genoegzaam aantal scholen. In de Uitspraken is opgenomen dat verzelfstandiging van het bestuur van
de openbare school wordt gezien als een bijdrage tot het verzelfstandigen
van de school zelf. Daarbij is opgemerkt dat verzelfstandiging van het bestuur
kan gebeuren binnen en buiten de publiekrechtelijke structuur van de gemeente. 1.2. De taak van de gemeenteHet onderhavige wetsvoorstel maakt het mogelijk om het bestuur te verzelfstandigen
buiten die publiekrechtelijke structuur. In een gemeente kan daar behoefte
aan bestaan.Allereerst is waarneembaar dat de gemeente meer betrokken is bij het gehele
onderwijs in die gemeente. In toenemende mate wordt de vraag gesteld of een
gemeente beide rollen – algemeen lokaal bestuur en bevoegd gezag –
niet beter kan scheiden. Naar de overtuiging van eerste ondergetekende is
het niet aan de nationale wetgever om in dezen een exclusieve keuze in de
wet vast te leggen. De gemeente moet in staat worden geacht op dit punt een
afgewogen keuze te maken.Ten tweede pleiten voorstanders van het openbaar onderwijs ervoor de afstand
tot de lokale politiek te vergroten en de positie van de ouders bij het bestuur
van de openbare school te versterken.De gemeente houdt ook in de situatie dat het bestuur van de openbare school
wordt verzelfstandigd volgens één van de in dit wetsvoorstel
uitgewerkte alternatieven een bijzondere rol ten opzichte van het openbaar
onderwijs:1. De gemeente beslist welke bestuursvorm wordt gekozen, dus:– of het bestuur binnen de integrale bestuurstaak van de gemeente
blijft, dan wel verzelfstandiging plaatsvindt,– vindt verzelfstandiging plaats, dan kan dat gebeuren met gebruikmaking
van de bestaande middelen, binnen de eigen publiekrechtelijke structuur, met
name door middel van de functionele commissie of, indien samengewerkt wordt
met anderen, met gebruikmaking van een gemeenschappelijke regeling als bedoeld
in de Wet gemeenschappelijke regelingen, dan wel door middel van een vermogensrechtelijk
verzelfstandigd orgaan als is opgenomen in dit wetsvoorstel, en– indien voor vermogensrechtelijke verzelfstandiging wordt gekozen
(hetgeen geschiedt doordat de gemeente een rechtspersoon creëert), dan
beslist de gemeente over de vorm waarin dat gebeurt: een publiekrechtelijke
vorm (het openbaar lichaam op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen
of de openbare rechtspersoon), of een privaatrechtelijke rechtspersoon (de
stichting).2. De gemeente beslist altijd zelf of een openbare school moet worden
opgeheven.3. De gemeente voorziet zelf in een regeling omtrent de wijze van benoeming,
herbenoeming, schorsing en ontslag van de bestuursleden van het verzelfstandigde
bestuur, met dien verstande dat in de regeling een overheersende invloed van
de overheid in het bestuur is verzekerd.4. De gemeente houdt een toezichtsfunctie, zoals die in het openbaar bestuur
verwacht mag worden: bij ernstige taakverwaarlozing of functioneren in strijd
met de wet kan de gemeente ingrijpen. Bovendien moet de gemeenteraad de begroting
en de jaarrekening goedkeuren. 1.3. Kenmerken bestuursvorm openbaar onderwijsDe in dit wetsvoorstel geïntroduceerde bestuursvormen bieden de gemeente
de mogelijkheid het bestuur van de openbare school, met inachtneming van het
bovenstaande, los te maken van het gemeentebestuur. Dat betekent, dat het
nieuwe bestuur van de openbare school als bevoegd gezag optreedt en door het
Rijk en door derden als zodanig kan worden aangesproken. Het is
ook de rechthebbende voor de aanspraak op bekostiging.Voor het geven van openbaar onderwijs is volgens de Grondwet essentieel,
data. het onderwijs van overheidswege wordt gegeven,b. het algemeen toegankelijk is, zonder onderscheid naar godsdienst of
levensovertuiging,c. het wordt gegeven met eerbiediging van ieders godsdienst of levensovertuiging,
end. het personeel op gelijke voet benoembaar is.Aan de eis, dat het onderwijs van overheidswege wordt gegeven wordt voldaan,
doordat de gemeente zorgt dat de school er komt, dat het bestuur wordt ingericht
en geregeld met inachtneming van de wettelijke eisen en doordat zij voorziet
in een regeling omtrent benoeming, herbenoeming, schorsing en ontslag van
de bestuursleden met dien verstande dat in de regeling een overheersende invloed
van de overheid in het bestuur is verzekerd. Bovendien houdt zij toezicht
in die zin, dat aan het gemeentebestuur moet worden gerapporteerd over de
werkzaamheden, waarbij in die rapportage aandacht wordt geschonken aan de
onder b tot en met d genoemde punten, die essentieel zijn voor het openbaar
onderwijs. De gemeenteraad moet de begroting en de jaarrekening goedkeuren.
De gemeenteraad kan tevens ingrijpen bij ernstige taakverwaarlozing en functioneren
van bestuur in strijd met de wet. Een dergelijke figuur komt ook voor bij
de openbare universiteit (artikel 9.69 Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek).De bestuursvorm is ondergebracht in het deel van de desbetreffende onderwijswetten
dat de eisen aan het openbaar onderwijs regelt; deze blijven dan ook voluit
van toepassing. Daardoor wordt voldaan aan de onder b en c geformuleerde essentialia
van het openbaar onderwijs.Uit artikel 3 van de Grondwet vloeit rechtstreeks de benoembaarheid op
gelijke voet voort, zowel voor het personeel van de openbare school die in
stand wordt gehouden door de stichting, als voor het personeel van de openbare
school die in stand wordt gehouden door de openbare rechtspersoon. Ook wanneer
de overheid zich begeeft op privaatrechtelijk terrein, is zij expliciet gebonden
aan artikel 3 van de Grondwet. De gemeentelijke stichting kan immers worden
aangemerkt als openbare dienst in de zin van artikel 3 van de Grondwet omdat
de mate van overheidsinvloed zo groot is en de werkzaamheden van de gemeentelijke
stichting strekken tot behartiging van de algemene belangen van de overheid,
in casu het verzorgen van openbaar onderwijs. Het is dan ook overbodig om
dit nogmaals in de wet te verwoorden.De keuze tussen een publiekrechtelijke of privaatrechtelijke vorm is vrij
gelaten. In beide gevallen wordt er openbaar onderwijs gegeven. De eisen van
de wet zijn voor beide vormen van openbaar onderwijs gelijk. Ook ten aanzien
van de rechtspositie van het personeel bestaat geen verschil. Zowel het personeel
in dienst van de openbare rechtspersoon als het personeel in dienst van de
stichting heeft een ambtelijke aanstelling. In beide gevallen is sprake van
een overheersende overheidsinvloed op het beheer (en op het personeelsbeleid).
Aan de materiële en formele eisen van openbaar onderwijs wordt voldaan,
zodat sprake is van een openbare dienst. De in het oorspronkelijke aan de
Onderwijsraad en de Raad van State voorgelegde wetsvoorstel opgenomen bepaling
die er in voorzag dat het personeel dat in dienst komt van een gemeentelijke
stichting in een privaatrechtelijke rechtsverhouding met die stichting kwam
te staan, is dan ook geschrapt. Het wetsvoorstel beperkt voor wat de privaatrechtelijke variant betreft
de keuze tot de stichting. Deze rechtsvorm sluit aan bij essentiële vereisten tot het regelen van de bestuursvorm van een openbare school,
in tegenstelling tot de vereniging. Zo verzet zich bijvoorbeeld het verenigingsrecht
ertegen dat alle bestuursleden door de gemeente (als derde, niet zijnde de
algemene ledenvergadering van de vereniging) worden benoemd, geschorst en
ontslagen. 1.4. Relatie met de Algemene wet bestuursrechtOp grond van artikel 1:1 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is bestuursorgaan
in de zin van de Awb:a. een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld,
ofb. een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed.De openbare rechtspersoon is een rechtspersoon die krachtens publiekrecht
is ingesteld. Immers, de openbare rechtspersoon wordt ingesteld bij verordening
en hij bezit rechtspersoonlijkheid omdat de onderwijswet deze expliciet toekent.
Een orgaan van een openbare rechtspersoon is dan ook een bestuursorgaan in
de zin van artikel 1:1 Awb, en wel een zogenaamd a-orgaan.De gemeentelijke stichting is niet zonder meer aan te merken als een krachtens
publiekrecht ingestelde rechtspersoon. De stichting wordt immers ingesteld
volgens de regels die het stichtingsrecht (Boek 2 BW) op dat punt kent. Omdat
in het voorliggende wetsvoorstel expliciet is geregeld dat de stichting met
uitzondering van de besluitvorming over de opheffing van een openbare school,
alle taken en bevoegdheden van het bevoegd gezag uitoefent, is de stichting,
ondanks haar privaatrechtelijk rechtskarakter, echter wel met openbaar gezag
bekleed. Daarom is ook een orgaan van een stichting bestuursorgaan in de zin
van artikel 1:1 Awb; daarbij gaat het dan echter om een b-orgaan (dus een
orgaan in de zin van artikel 1:1, onderdeel b, Awb).Een en ander betekent het volgende. Alle handelingen van een a-orgaan
(dus een orgaan in de zin van artikel 1:1, onderdeel a, Awb) vallen onder
de werking van de Awb. Bij b-organen valt alleen het uitoefenen van de publiekrechtelijke
bevoegdheden, dus handelen als overheid, onder de Awb (en dus niet het feitelijk
handelen en het handelen krachtens privaatrecht). Ten aanzien van de stichting
die een openbare school in stand houdt, is dit slechts van theoretische betekenis.
In de eerste plaats is expliciet geregeld dat de stichting met uitzondering
van de besluitvorming over de opheffing van een openbare school, álle
taken en bevoegdheden van het bevoegd gezag uitoefent. Bovendien volgt uit
artikel 14 van Boek 3 BW dat ten aanzien van die handelingen die niet door
de Awb bestreken worden, toch kan worden getoetst aan geschreven en ongeschreven
regels van publiekrecht. Alle besluiten die door (een orgaan van) de stichting of de openbare rechtspersoon
worden genomen, vallen onder de reikwijdte van de Awb. Dit geldt zowel ten
aanzien van de algemene bepalingen (zoals omtrent zorgvuldigheid en belangenafweging)
als ten aanzien van de bijzondere bepalingen (zoals omtrent de aanvraag en
de beslistermijn van een beschikking), als ten aanzien van de bepalingen omtrent
bezwaar en beroep. 1.5. Overeenkomsten en verschillen tussen de stichting
en de openbare rechtspersoonDe verschillen tussen de stichting en de openbare rechtspersoon zijn gering.
Zoals reeds blijkt uit de voorgaande paragraaf zijn beide figuren als een
bestuursorgaan in de zin van artikel 1:1 Awb aan te merken, met de daarbij
geschetste gevolgen.De regeling voor de stichting is ook nagenoeg gelijkluidend aan de regeling voor de openbare rechtspersoon; er zijn slechts enkele verschillen.
Deze verschillen zijn de volgende:a. Een openbare rechtspersoon wordt ingesteld bij verordening. Instelling
van een stichting geschiedt overeenkomstig de daarvoor geldende privaatrechtelijke
regels.b. Een stichting kan worden opgericht door een of meer gemeenten, al dan
niet tezamen met een of meer privaatrechtelijke rechtspersonen met volledige
rechtsbevoegdheid. Bij een openbare rechtspersoon is dit laatste niet het
geval. De reden hiervoor is dat een openbare rechtspersoon wordt ingesteld
bij verordening en een verordening niet kan worden vastgesteld (mede) door
privaatrechtelijke rechtspersonen.Overigens is het geen bezwaar dat een besluit om een openbare school in
stand te houden door een openbare rechtspersoon niet mede kan worden genomen
door een of meer privaatrechtelijke rechtspersonen. Immers, in de eerste plaats
biedt de Wet gemeenschappelijke regelingen de mogelijkheid om een openbaar
lichaam in te stellen bij gemeenschappelijke regeling tussen een of meer gemeenten
en een of meer privaatrechtelijke rechtspersonen.In de tweede plaats is het mogelijk om in de verordening op te nemen dat
in het bestuur van de openbare rechtspersoon ook vertegenwoordigers van een
of meer privaatrechtelijke rechtspersonen zitting hebben (met dien verstande
uiteraard dat de overheersende overheidsinvloed verzekerd moet blijven).c. Ten aanzien van de stichting is in het wetsvoorstel bepaald dat artikel
155 van de Gemeentewet niet van toepassing is (zie verder de artikelsgewijze
toelichting).Een voorschrift analoog aan artikel 155 Gemeentewet bestaat niet ten aanzien
van de openbare rechtspersoon.d. Een laatste verschil is dat het bij een orgaan van een stichting om
een zogenaamd b-orgaan in de zin van artikel 1:1 Awb gaat, en bij een orgaan
van een openbare rechtspersoon om een a-orgaan. Zoals in paragraaf 1.4. Relatie
met de Awb is aangegeven, heeft dit verschil voor de toepassing van de Awb
nauwelijks praktische betekenis.Uit het voorgaande blijkt dat de verschillen tussen de keuze voor de stichting
of voor de openbare rechtspersoon uit juridisch oogpunt gering zijn. Het verschil
tussen de stichting en de openbare rechtspersoon betreft daarmee vooral een
principiële en zeker ook een gevoelsmatige aangelegenheid. Daarmee is
dan uiteraard niet gezegd dat dit minder belangrijk zou zijn. Het tegendeel
is het geval.Voorop staat dat een gemeente goede redenen kan hebben om te kiezen voor
de openbare rechtspersoon dan wel de stichting. Het is in beginsel geheel
aan de gemeente om te bepalen welke bestuursvorm – om haar moverende
redenen – de meest geëigende is voor het openbaar onderwijs in
de gemeente. Denkbaar is dat een gemeente kiest voor de openbare rechtsvorm
om hiermee te benadrukken dat het openbaar onderwijs volledig ingebed moet
blijven in de publiekrechtelijke sfeer. Een andere gemeente zal echter wellicht
kiezen voor een stichting als bestuursvorm voor het openbaar onderwijs omdat
alleen dan het bijzonder onderwijs wil samenwerken.Wat hier ook van zij, juridisch mogen de verschillen klein zijn, de keuze
voor de ene of de andere bestuursvorm kan zeer principieel zijn. Het is niet
aan de wetgever om op voorhand de ene of de andere variant uit te sluiten.Het initiatief-wetsvoorstel dat destijds door het kamerlid Nuis is ingediend,
bevat alleen de privaatrechtelijke variant voor het verzelfstandigd openbaar
onderwijs. Ondergetekenden menen dat de in het wetsvoorstel voorgestelde keuze
tussen de privaatrechtelijke en de publiekrechtelijke variant meer aansluit
bij de behoeften in de praktijk terwijl er geen redenen zijn aan te voeren
dat de wetgever in dezen een exclusieve keuze in de wet dient
vast te leggen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft laten weten
meer te zien in de publiekrechtelijke optie; er zijn signalen dat lokale bestuurders
ook wel eens de privaatrechtelijke variant zijn toegedaan. 1.6. Relatie met WCBO en WEBDe WCBO (Wet op het cursorisch beroepsonderwijs) is met dit wetsvoorstel
niet gewijzigd. De reden daarvoor is dat inmiddels het voorstel voor een Wet
educatie en beroepsonderwijs (WEB) bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal
is ingediend (Kamerstukken II 1993/94, 23 778). De beoogde datum van
inwerkingtreding van die wet is 1 januari 1996. Het is nog onduidelijk of
ook het onderhavige wetsvoorstel vóór die datum het Staatsblad
zal bereiken.Bovendien ligt het in de rede om – gelet op het tijdstip van inwerkingtreding
van de WEB – eerst te bezinnen of aanpassing van de WEB in verband met
de bestuursvorm openbaar onderwijs wel noodzakelijk is. De nadere gedachtenvorming
daaromtrent kan plaatsvinden in het kader van de WEB. Wanneer dit ertoe zou
leiden dat wijziging van de WEB op dit punt noodzakelijk is, zal dat alsnog
bij nota van wijziging geschieden.Tot slot zij opgemerkt dat zich in de praktijk vooruitlopend op de inwerkingtreding
van de WEB reeds een proces van «ROC-vorming» (regionale opleidingencentra)
voltrekt. Het is niet wenselijk dit proces thans te verstoren met mogelijke
voorschriften omtrent de bestuursvorm voor het openbaar onderwijs. 2. Financiële gelijkstellingIn het aan de Onderwijsraad en de Raad van State voorgelegde wetsvoorstel
was een regeling opgenomen omtrent aanpassing van de overschrijdingsregeling.
Achtergrond daarbij was onder meer dat de verhouding tussen de vermogensrechtelijk
verzelfstandigde openbare school en de gemeente in de nieuwe situatie dezelfde
is als die tussen de bijzondere school en de gemeente. Omdat er net zoveel
reden is om bevoordeling van de bijzondere scholen boven de openbare scholen
in de wet uit te sluiten als de bevoordeling van de openbare scholen boven
de bijzondere scholen, was in het wetsvoorstel opgenomen dat de gemeente een
subsidieregeling vaststelt.Heroverweging heeft ondergetekenden echter doen besluiten om het wetsvoorstel
niet te belasten met discussies over dit onderwerp. Zoals in het nader rapport
naar aanleiding van het advies van de Raad van State is aangegeven, is het
wetsvoorstel ingrijpend gedereguleerd. Uitgangspunt is een zo sober mogelijk
wetsvoorstel waarin uitsluitend wordt geregeld datgene wat minimaal noodzakelijk
is voor het realiseren van de nieuwe bestuursvormen voor het openbaar onderwijs.
In het wetsvoorstel is daarom volstaan met de regeling dat scholen die in
stand worden gehouden door een gemeentelijke stichting of een openbare rechtspersoon,
voor de toepassing van de overschrijdingsregeling worden aangemerkt als door
de gemeente in stand gehouden openbare scholen. Daarmee vallen de uitgaven
aan álle openbare scholen onder de overschrijding.Ondergetekenden streven er naar om het onderhavige wetsvoorstel gelijktijdig
in werking te doen treden met het wetsvoorstel tot aanpassing van de overschrijdingsregeling.
Daarmee wordt het wetsvoorstel niet belast met eventuele discussie over dit
onderwerp. Het wetsvoorstel over aanpassing van de overschrijdingsregeling
is in voorbereiding. 3. De bestuursvorm en het constitutionele rechtIn zijn advies van 20 oktober 1993 bij het initiatief-wetsvoorstel inzake
verruiming van bestuursvormen van openbaar onderwijs, waarnaar hij in het
advies ten aanzien van het onderhavige wetsvoorstel verwijst, oordeelt de
Raad van State dat de Grondwet zich er niet tegen verzet «dat in de
wet de mogelijkheid wordt geschapen dat de gemeente in het kader van de uitvoering
van haar grondwettelijke taak ten aanzien van het bestuur en beheer van het
openbaar onderwijs gebruik maakt van de figuur van de stichting, mits daarbij
is verzekerd – en dit is een essentiële voorwaarde dat deze stichting
onder haar overheersende invloed staat». Volgens de Raad kunnen de woorden
«van overheidswege» in het vierde lid van artikel 23 Grondwet,
welke in 1848 in de Grondwet zijn gekomen, in tweeërlei zin worden gebruikt,
namelijk als «door de overheid» en als «uit naam»
of «op last van de overheid». De Raad stelt vast dat sinds 1848
op grond van de ontwikkelingen in het publiekrecht «van overheidswege»
ook in de tweede zin kan worden uitgelegd. Hij is van oordeel dat, nu de letterlijke
tekst van de Grondwet daarvoor ruimte biedt en gezien de parlementaire geschiedenis
van de grondwetsbepaling niet één bepaalde betekenis is voorop
gesteld, deze ontwikkelingen mede in de beschouwing kunnen worden betrokken
bij de interpretatie van artikel 23 Grondwet.Ondergetekenden onderschrijven de visie van de Raad. Hiervoor is aangegeven
op welke wijze de waarborg van overheersende overheidsinvloed in de stichting
is vormgegeven. Ondergetekenden kunnen zich niet vinden in de conclusie van
de Onderwijsraad die in zijn advies ten aanzien van het onderhavige wetsvoorstel
opmerkt dat een privaatrechtelijke bestuursvorm van de openbare school niet
bij de grondwetgever heeft voorgezeten en ook niet wenselijk en noodzakelijk
is.Wat betreft de verantwoordelijkheid van de wetgever kan worden opgemerkt
dat de regeling omtrent de bestuursvorm tot niets verplicht. Zij biedt de
mogelijkheid aan gemeentebesturen, om in samenspraak met andere participanten
in de school, volgens eigen voorkeuren aan de wenselijke verzelfstandiging
van de openbare school vorm te geven. 4. Samenhang met het initiatief-wetsvoorstel en het wetsvoorstel
samenwerkingsscholenHet regeringsvoorstel vertoont veel gelijkenis met het door het toenmalige
kamerlid Nuis ingediende initiatief-wetsvoorstel. Beide wetsvoorstellen bevatten
een regeling voor de stichting als bestuursvorm voor het openbaar onderwijs.
Die stichting oefent alle taken en bevoegdheden uit van het bevoegd gezag
van een openbare school. Ten aanzien van de statuten worden in beide voorstellen
diverse voorschriften gegeven.In beide voorstellen is ook geregeld dat deze stichting moet voldoen aan
een aantal essentiële eisen voor het openbaar onderwijs. Deze betreffen
de algemene toegankelijkheid, de levensbeschouwelijke pluriformiteit en de
non-discriminatie. Materieel zijn enkele essentialia van het openbaar onderwijs
in beide voorstellen vastgelegd doordat de bestaande artikelen die het karakter
van het openbaar onderwijs omschrijven, van overeenkomstige toepassing zijn
verklaard. In het regeringsvoorstel is het aspect van openbaarheid bovendien
expliciet vastgelegd. Het regeringsvoorstel komt materieel geheel tegemoet
aan de bij het initiatief-wetsvoorstel geformuleerde uitgangspunten.Wel kan worden gesteld dat het regeringsvoorstel meeromvattend is dan
het initiatief-wetsvoorstel en dat het regeringsvoorstel het initiatief-wetsvoorstel
daarom mede omvat. Het regeringsvoorstel is in de eerste plaats
meeromvattend door de introductie van de openbare rechtspersoon. Ook bevat
het regeringsvoorstel een uitgebreider regeling van de stichting als bestuursvorm
voor het openbaar onderwijs, in die zin dat de consequenties van de introductie
van de stichtingsvorm voor de toepasselijkheid van bestaande bepalingen in
de onderwijswetgeving in het initiatief-wetsvoorstel onduidelijk blijven.In het initiatief-wetsvoorstel lijken verder weliswaar de voorwaarden
voor de totstandkoming van een samenwerkingsschool gecreëerd, maar een
regeling omtrent de samenwerkingsschool wordt niet gegeven. Ondergetekenden
hebben ervoor gekozen om bij afzonderlijk wetsvoorstel een regeling omtrent
de samenwerkingsschool te treffen. Op de argumenten daarvoor is ingegaan in
het nader rapport.Er zijn daarnaast geen aspecten die wél in het initiatief-wetsvoorstel
zijn meegenomen maar niet in het regeringsvoorstel.Het wetsvoorstel betreffende samenwerkingsscholen veronderstelt de mogelijkheden
tot verzelfstandigen die door het wetsvoorstel bestuursvorm openbaar onderwijs
worden geboden. Daarom is de inwerkingtreding van het wetsvoorstel betreffende
de samenwerkingsscholen gekoppeld aan de inwerkingtreding van het wetsvoorstel
bestuursvorm openbaar onderwijs. 5. DereguleringVooral naar aanleiding van het advies van de Raad van State, hebben ondergetekenden
besloten het wetsvoorstel zoals dat was voorgelegd aan de Onderwijsraad en
de Raad van State, aanzienlijk te versoberen. De strekking van het wetsvoorstel
is echter dezelfde gebleven. Ook is besloten het aan de Raad van State voorgelegde
wetsvoorstel te splitsen in twee wetsvoorstellen: een wetsvoorstel betreffende
de bestuursvorm openbaar onderwijs en een wetsvoorstel betreffende samenwerkingsscholen.Heroverweging heeft ondergetekenden doen besluiten om te volstaan met
een zo summier mogelijke regeling van zowel de nieuwe bestuursvormen voor
het openbaar onderwijs als van de samenwerkingsscholen. Daarom worden slechts
de minimale voorwaarden geregeld. Deze voorwaarden zien met name op de waarborgen
voor het aanbod en het karakter van het openbaar onderwijs.De versobering van het wetsvoorstel heeft voor zover het de bestuursvorm
van het openbaar onderwijs betreft geleid tot de volgende aanpassingen:– De aanpassing van de overschrijdingsregeling is uit het wetsvoorstel
geschrapt. Volstaan is met de bepaling dat scholen die in stand worden gehouden
door een gemeentelijke stichting of een openbare rechtspersoon, voor de toepassing
van de overschrijdingsregeling worden aangemerkt als door de gemeente in stand
gehouden openbare scholen.– Overwegingen rond decentralisatie en deregulering hebben ertoe
geleid dat ook is geschrapt het voorschrift dat de keuze voor de stichting
of de openbare rechtspersoon als bestuursvorm, geldt voor álle scholen
van een gemeente in een sector (basisonderwijs, speciaal onderwijs, voortgezet
onderwijs).– Overwegingen rond decentralisatie en deregulering zijn ook de
achtergrond bij het schrappen van het voorschrift dat de keuze voor een van
de nieuwe bestuursvormen voor minimaal 5 jaar geldt.– De Raad van State stelde in zijn advies bij het initiatief-wetsvoorstel
dat in de statuten omtrent de overheidsvertegenwoordiging een zodanige regeling
dient te worden opgenomen dat overheersende overheidsinvloed buiten twijfel
is. In het aan de Raad van State voorgelegde regeringsvoorstel was dit aldus
uitgewerkt dat verplicht is om in de statuten van de stichting op te nemen
dat de leden van het bestuur worden benoemd, herbenoemd, geschorst
en ontslagen door de gemeenteraad of gemeenteraden. Het voorliggende wetsvoorstel
gaat ervan uit dat de statuten voorzien in een regeling omtrent benoeming,
herbenoeming, schorsing en ontslag van de bestuursleden met dien verstande
dat in de regeling een overheersende invloed van de overheid in het bestuur
is verzekerd.– Geschrapt is het voorschrift dat het personeel aan een school
die in stand wordt gehouden door een gemeentelijke stichting of een openbare
rechtspersoon op gelijke voet benoembaar is. Dit non-discriminatiebeginsel
vloeit reeds rechtstreeks voort uit artikel 3 Grondwet.– Ten aanzien van de doorwerking (het regelen in hoeverre de andere
bepalingen van een wet ook van toepassing zijn op de stichting en de openbare
rechtspersoon) was in het aan de Onderwijsraad en de Raad van State voorgelegde
regeringsvoorstel overal expliciet aangegeven of een specifieke bepaling ook
van toepassing is. Het wetsvoorstel is op dit punt drastisch afgeslankt.Ten aanzien van openbare scholen die in stand worden gehouden door een
stichting of een openbare rechtspersoon, is bepaald dat de voorschriften inzake
de bekostiging van bijzondere scholen van overeenkomstige toepassing zijn.
Voor het overige zijn geen voorschriften omtrent de doorwerking nodig omdat
het immers gaat om openbare scholen die in stand worden gehouden door een
stichting of een openbare rechtspersoon.– Tot slot zijn als gevolg van de versobering ook een aantal wijzigingen
in andere wetten uit het wetsvoorstel geschrapt. Doordat ten aanzien van de
doorwerking is gekozen voor een andere systematiek, is aanpassing van andere
wetten niet meer nodig. 6. Advies Onderwijsraad en overige adviezen1De Onderwijsraad heeft op 11 februari 1994 advies uitgebracht over het
wetsvoorstel (nr. OR. 93000481/Alg). De Onderwijsraad steunt het voornemen
het aantal mogelijke bestuursvormen voor het openbaar onderwijs uit te breiden
met een nieuwe publiekrechtelijke vorm, de openbare rechtspersoon. De Raad
geeft daarbij echter de voorkeur aan het gebruik van een andere terminologie.
Overeenkomstig artikel 134 van de Grondwet is het – aldus de Onderwijsraad –
juister om te spreken van een openbaar lichaam.De ondergetekenden delen deze voorkeur van de Raad niet. Zoals de Onderwijsraad
terecht in zijn advies opmerkt is er bij deze bestuursvorm van het openbaar
onderwijs geen sprake van een bestuursorgaan met een algemene taak, maar van
een bestuursorgaan met een zeer specifieke taak: te weten het besturen van
een openbare school. Deze bestuursvorm vindt zijn basis in de onderwijswetten
zelf, het is een rechtspersoon sui generis. In dit opzicht kan niet gesproken
worden van een overheidslichaam in de zin van artikel 134 van de Grondwet.
Wel is bij het formuleren van deze bepalingen mede gelet op de eisen, die
in het algemeen gesteld worden voor een regeling van zelfstandige bestuursorganen.
De term openbare rechtspersoon is gekozen om te benadrukken dat het hier handelt
om een publiekrechtelijk orgaan. In dit verband merken ondergetekenden op
dat de benaming openbare rechtspersoon in Koninkrijksverband veel vaker voorkomt.
Zowel in de Nederlandse Antillen als in Aruba worden de publiekrechtelijke
lichamen, zoals het Land en de eilandgebieden, en ook de bij landsverordening
opgerichte universiteiten, aangeduid als openbare rechtspersonen.De Onderwijsraad heeft ernstige bedenkingen ten aanzien van de stichting
als mogelijke bestuursvorm voor het openbaar onderwijs. Hij staaft deze mening
met een aantal constateringen en opmerkingen, die slechts ten dele of niet
door ondergetekenden gedeeld kunnen worden. Voor een reactie terzake verwijzen ondergetekenden naar paragraaf 3. De
bestuursvorm en het constitutionele recht.De meeste organisaties die het wetsvoorstel van commentaar hebben voorzien,
verwijzen voor wat betreft het onderdeel over de bestuursvorm van het openbaar
onderwijs naar de uitkomsten van het Schevenings beraad. Het Contactcentrum
Bevordering Openbaar Onderwijs (CBOO), de Vereniging voor Openbaar Onderwijs
(VOO) en het Nederlands Genootschap voor Leraren /AVMO (NGL/AVMO) kunnen zich
in grote lijnen verenigen met het wetsvoorstel. Ook de Vereniging voor Nederlandse
Gemeenten heeft geen overwegende bezwaren tegen de in het wetsvoorstel opgenomen
bestuursvormen voor het openbaar onderwijs. Wel wordt door bovengenoemde organisaties
een sterke voorkeur uitgesproken voor de publiekrechtelijke variant, die een
publiekrechtelijke rechtspersoon sui generis en geen openbaar lichaam in de
zin van artikel 134 van de Grondwet – zoals de VNG opmerkt – inhoudt.
De Algemene Besturenbond (ABB) en de Verenigde Bijzondere Scholen voor onderwijs
op algemene grondslag (VBS) vinden de voorstellen teveel omvattend en bepleiten
een beperking tot een regeling van de privaatrechtelijke variant, zoals ook
het initiatief-wetsvoorstel doet. Andere organisaties, zoals de Nederlandse
Katholieke Schoolraad (NKSR), de Nederlandse Protestants Christelijke Schoolraad
(NPCS), het Landelijk Verband van Gereformeerde Schoolverenigingen (LVGS),
de Vereniging voor Gereformeerd Schoolonderwijs en de Gereformeerde Onderwijzers-
en Lerarenvereniging (VGS/GOLV) en het Verband van Scholen van gereformeerde
belijdenis (VSGB), geven in hun adviezen en ook voor wat betreft het NKSR
en de NPCS reeds in de «Uitspraken» van het Schevenings beraad
duidelijk te kennen dat huns inziens de privaatrechtelijke bestuursvorm niet
passend is in ons onderwijsbestel.Voor een reactie terzake verwijzen ondergetekenden naar paragraaf 3. De
bestuursvorm en het constitutionele recht.Tot slot merken ondergetekenden nog het volgende op. Een groot aantal
opmerkingen van de Onderwijsraad en de andere organisaties betreft de concrete
uitwerking van de bestuursvorm van het openbaar onderwijs, zoals die was opgenomen
in de tekst van het aan de organisaties voorgelegde wetsvoorstel. Zoals eerder
opgemerkt, is het wetsvoorstel drastisch gedereguleerd. Dit heeft geleid tot
diverse wijzigingen in de memorie van toelichting, waarbij op diverse plaatsen
de reactie op de ontvangen adviezen is verwerkt. II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING Artikel I Onderdeel A (artikel 1)Tot nu toe wordt er bij de begripsomschrijvingen van openbare school en
bevoegd gezag van een openbare school van uitgegaan dat de scholen hetzij
binnen de gemeentelijke structuur, hetzij op grond van een regeling in de
zin van de Wet gemeenschappelijke regelingen opereren. De volgende situaties
kunnen zich daarbij voordoen:1. een door een gemeente in stand gehouden school,2. een door meer dan een gemeente in stand gehouden school,3. een door een gemeente te zamen met een of meer privaatrechtelijke rechtspersonen
met volledige rechtsbevoegdheid in stand gehouden school, en4. een door meer dan een gemeente te zamen met een of meer privaatrechtelijke
rechtspersonen met volledige rechtsbevoegdheid in stand gehouden school.Het onderhavige wetsvoorstel maakt het mogelijk dat daarnaast ook de scholen
die in stand worden gehouden door een openbare rechtspersoon of een stichting,
die voldoen aan de eisen die de wet hieraan stelt, onder de categorie openbaar
onderwijs vallen. Onderdeel B (artikelen 29a en 29b) AlgemeenDe verzelfstandiging van de bestuursvorm voor de openbare scholen krijgt
gestalte in zowel een publiekrechtelijke als een privaatrechtelijke variant,
zonder dat daarbij geweld wordt gedaan aan de grondwettelijke eis van artikel
23, vierde lid. Aan de materiële kenmerken van het openbaar onderwijs
wordt in beide varianten immers volledig voldaan. Artikel 29a regelt de publiekrechtelijke
variant: de openbare rechtspersoon, artikel 29b de privaatrechtelijke variant:
de stichting. Voor beide varianten is zoveel mogelijk eenzelfde opzet gebruikt.
Alleen daar waar eisen van publiekrecht of privaatrecht dat noodzakelijk maken
zijn er afwijkingen. De in het wetsvoorstel gestelde eisen aan met name de
privaatrechtelijke variant zijn ingegeven door de zorg dat in deze bestuursvorm
het openbaar onderwijs gewaarborgd wordt.Voor beide vormen gelden de volgende kenmerken:1. De gemeente kan besluiten de bestuursvorm te verzelfstandigen.2. Het nieuwe bestuur oefent alle taken en bevoegdheden van bevoegd gezag
uit met uitzondering van de besluitvorming over de opheffing van een openbare
school.3. De gemeente voorziet in een regeling omtrent benoeming, herbenoeming,
schorsing en ontslag van de bestuursleden met dien verstande dat in de regeling
een overheersende invloed van de overheid in het bestuur is verzekerd.4. Het nieuwe bestuur brengt jaarlijks verslag uit aan de gemeente. In
dat verslag wordt in elk geval aandacht besteed aan de wijze waarop het bestuur
gestalte heeft gegeven aan de wezenskenmerken van het openbaar onderwijs,
te weten: de algemene toegankelijkheid, de levensbeschouwelijke pluriformiteit
en de non-discriminatie voor wat betreft het personeel.5. De begroting en de jaarrekening wordt door de gemeenteraad goedgekeurd.6. De gemeente kan bij ernstige taakverwaarlozing en bij functioneren
in strijd met de wet ingrijpen. De raad kan de bevoegdheid omtrent taakverwaarlozing
op grond van de Gemeentewet delegeren aan het college van burgemeester en
wethouders.De keuze voor een verzelfstandigde bestuursvorm houdt voor de gemeente
in dat zij niet langer directe invloed uitoefent op de dagelijkse gang van
zaken. Het bestuur van de openbare rechtspersoon, respectievelijk van de stichting
oefent, zonder enige restrictie, alle taken en bevoegdheden uit, die eigen
zijn aan het zijn van bevoegd gezag met uitzondering van de besluitvorming
over de opheffing van de school. De gemeente kan hierbij geen beperkingen
aanbrengen.Een openbare school is een zaak van de gemeenschap. Ook om aan de grondwettelijke
eis van artikel 23, vierde lid, te voldoen, bepaalt de wet zowel voor de openbare
rechtspersoon als voor de stichting, dat de gemeente voorziet in een regeling
omtrent benoeming, herbenoeming, schorsing en ontslag van de bestuursleden
met dien verstande dat in de regeling een overheersende invloed van de overheid
in het bestuur is verzekerd. In het aan de Onderwijsraad en de
Raad van State voorgelegde wetsvoorstel was opgenomen dat in de statuten van
de stichting opgenomen moest worden dat de leden van het bestuur worden benoemd,
herbenoemd, geschorst en ontslagen door de gemeenteraad of gemeenteraden.
Zoals ook de Raad van State in zijn advies bij het initiatief-wetsvoorstel
stelde, is bepalend dat in de statuten omtrent de overheidsvertegenwoordiging
een zodanige regeling moet worden opgenomen dat overheersende overheidsinvloed
buiten twijfel is. Het wetsvoorstel is in die zin aangepast.Het is mogelijk dat de raad zelf de bestuursleden benoemt, maar ook bijvoorbeeld
dat benoeming geschiedt door zittende bestuursleden met goedkeuring door de
raad. Ook mogelijk is dat bepaalde bestuursleden worden benoemd op voordracht
van andere maatschappelijke instanties of groeperingen. Ook de deelname van
ouders aan het bestuur van een verzelfstandigde openbare school wordt overgelaten
aan de gemeenteraad. Ondergetekenden gaan er van uit dat de gemeenten op dit
punt ervoor zorgdragen dat ook de ouders zich op een herkenbare wijze vertegenwoordigd
weten. Het ligt daarbij voor de hand dat de door een gemeenteraad benoemde
bestuursleden de doelstellingen van het openbaar onderwijs onderschrijven
en dus de nodige affiniteit met het openbaar onderwijs hebben. LedenHet tweede lid van de artikelen 29a en 29b voorziet er in dat de gemeenteraad
het voornemen tot een besluit als bedoeld in het eerste lid bekend maakt.
Op dit voornemen is artikel 3:42 Awb van toepassing. Dit betekent dat een
dergelijk besluit algemeen bekend moet worden gemaakt in een van overheidswege
uitgegeven blad, in een dag- nieuws- of huis-aan-huisblad of op een andere
geschikte wijze. Hiermee wordt voorkomen dat het bijzonder onderwijs plotseling
geconfronteerd zou worden met het verzelfstandigen van het openbaar onderwijs
in een gemeente. Vóór tot feitelijke verzelfstandiging wordt
overgegaan, wordt het bijzonder onderwijs op de hoogte gebracht.Met betrekking tot het derde lid van artikel 29b zij opgemerkt dat een
stichting kan worden opgericht door een of meer gemeenten te zamen met een
of meer privaatrechtelijke rechtspersonen met volledige rechtsbevoegdheid.
Ook thans is het reeds mogelijk dat een gemeente een openbare school in stand
houdt samen met een of meer privaatrechtelijke rechtspersonen (die het belang
van het openbaar onderwijs behartigen).Met betrekking tot het laatste lid van artikel 29b zij het volgende opgemerkt.
Ten aanzien van de stichting als bestuursvorm van het openbaar onderwijs is
bepaald dat artikel 155 van de Gemeentewet niet van toepassing is. De in dat
artikel opgenomen goedkeuring door gedeputeerde staten kan achterwege blijven
omdat met het wettelijk mogelijk maken van de stichting als bestuursvorm voor
het openbaar onderwijs, door de wetgever al wordt aangegeven dat deze rechtsvorm
in het bijzonder aangewezen kan worden geacht voor de behartiging van het
daarmee te dienen openbaar belang, i.c. het voorzien in voldoende openbaar
onderwijs. Nu de onderwijswetten zelf de criteria geven waaraan door de gemeenteraad
voldaan moet worden, is de rol van gedeputeerde staten als toezichthoudende
instantie van minder gewicht zodat afgezien kan worden van de verplichte goedkeuring. Onderdeel B (Artikel 29c)De keuze van een gemeente voor verzelfstandiging van de bestuursvorm
gaat gepaard met een overdracht aan de nieuwe rechtspersoon van de rechten
ten aanzien van gebouwen en terreinen alsmede de roerende zaken. De WBO en
de ISOVSO bevatten alleen een regeling voor de bestuursoverdracht van bijzondere
scholen (artikelen 36 WBO en 45 ISOVSO). Die wetten bevatten geen regeling
voor de bestuursoverdracht van openbare scholen. Daarom wordt e.e.a. geregeld
in artikel 29c. Na het oprichten van een openbare rechtspersoon of een stichting
dient bij notariële akte de bestuursoverdracht door de gemeente aan de
rechtspersoon of de stichting plaats te vinden.De WVO bevat reeds een regeling, zowel voor de bestuursoverdracht van
bijzondere scholen (artikel 50 WVO) als voor de openbare scholen (artikel
42a WVO).Artikel 29c komt nagenoeg overeen met artikel 36 van de WBO en het huidige
artikel 42a van de WVO.De toevoeging in het vierde lid «die zijn rechtsvoorganger bezit
in de hoedanigheid van bevoegd gezag» is opgenomen om duidelijk te maken
dat rechten en verplichtingen die de gemeente uit anderen hoofde heeft (bijvoorbeeld
bij de vaststelling van de overschrijdingsbedragen), uiteraard niet overgedragen
worden. Onderdeel C (artikel 52a)Ten aanzien van de doorwerking (het regelen in hoeverre de andere bepalingen
van een wet ook van toepassing zijn op de stichting en de openbare rechtspersoon)
was in de tekst van het aan de Onderwijsraad en de Raad van State voorgelegde
regeringsvoorstel overal expliciet aangegeven of een bepaling ook van toepassing
was. Het wetsvoorstel is op dit punt echter drastisch afgeslankt. Gestreefd
is naar een zo eenvoudig mogelijk wetsvoorstel, waarbij de doorwerking via
een beginsel is geregeld.Uitgangspunt is dat ook een openbare school die in stand wordt gehouden
door een stichting of een openbare rechtspersoon, een openbare school blijft,
waarop de voorschriften die gelden voor het openbaar onderwijs van toepassing
zijn.Ten aanzien van de doorwerking naar andere artikelen is volstaan met het
voorschrift dat de voorschriften inzake de bekostiging zoals die gelden voor
bijzondere scholen, van overeenkomstige toepassing zijn op openbare scholen
die in stand worden gehouden door een stichting of een openbare rechtspersoon
tenzij het tegendeel blijkt. Zo is in artikel 52a, tweede lid, aangegeven
dat een school die in stand wordt gehouden door een stichting of een openbare
rechtspersoon, voor de aanvang van de bekostiging en voor het einde van de
bekostiging als openbare school wordt aangemerkt. Onderdeel D (artikel 79)Dit artikel behoeft wijziging omdat met het onderhavige wetsvoorstel ook
de bestuursoverdracht van openbare scholen is geregeld. Het analoge artikel
van de WVO (artikel 98) behoeft niet gewijzigd te worden omdat daarin reeds
wordt verwezen naar de bepalingen omtrent bestuursoverdracht van openbare
en bijzondere scholen (artikelen 42c en 50). Artikelen II en IIIDe artikelen II en III zijn op dezelfde wijze opgebouwd als artikel I
en bevatten overeenkomstige bepalingen. Voor een toelichting verwijzen ondergetekenden
naar de artikelsgewijze toelichting bij artikel I.De verzelfstandigde bestuursvorm voor het openbaar onderwijs in het voortgezet
onderwijs krijgt door de andere opbouw van de Wet op het voortgezet onderwijs,
met name van de bekostigingstitel, op een iets andere wijze gestalte
dan in het primair onderwijs. Een aparte bepaling voor de bestuursoverdracht
is niet nodig. De WVO bevat reeds een regeling, zowel voor de bestuursoverdracht
van bijzondere scholen (artikel 50 WVO) als voor de openbare scholen (artikel
42c nieuw WVO). De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,T. NetelenbosDe Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,J. J. van Aartsen XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24138-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl