Grotestedenbeleid; Verslag algemeen overleg inzake tussenstand grotestedenbeleid en SER-advies "Steden op koers"
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 21062, nr. 105

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

23-05-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

21062 nr. 105

16-05-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 21062Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
21 062Grotestedenbeleidnr. 105VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 mei 2002De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 heeft op 11 april 2002 overleg gevoerd met minister Van
Boxtel voor Grote Steden- en Integratiebeleid over:– de brief d.d. 4 maart 2002 inzake tussenstand
grotestedenbeleid (21 062, nr. 104);– het SER-advies «Steden op koers»
(BZK-02-105).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Horn (PvdA) stelt naar aanleiding
van de tussenbalans die na acht jaar grotestedenbeleid is opgemaakt de volgende
vragen. Zijn de doelstellingen van het grotestedenbeleid gerealiseerd? Zijn
er voldoende resultaten geboekt? Is de verhouding tussen de financiële
inspanningen en de bereikte resultaten in evenwicht? Zijn de achterstanden
in de grote steden ingelopen? Wie profiteren er nu eigenlijk van het grotestedenbeleid?
Hoeveel extra geld gaat er naar de grote steden en hoeveel geld wordt er als
GSB-geld geboekt dat op andere begrotingen staat? Kernvraag is of het grotestedenbeleid
voldoende heeft opgeleverd om daarmee in de komende kabinetsperiode verder
te gaan. Moet er een GSB-III komen? De toon van de brief van de minister over
het GSB is in hoge mate positief. Is dat gerechtvaardigd? Er zijn resultaten
geboekt, maar is dat voldoende? Zijn die resultaten, bijvoorbeeld op het gebied
van de werkgelegenheid, aan het GSB toe te schrijven?Uit de diverse rapporten en adviezen is een aantal knelpunten naar voren
gekomen. De gemeenten zijn nog te veel naar binnen gericht. Burgers, maatschappelijke
instanties en het bedrijfsleven worden te weinig of te laat bij het GSB betrokken.
De afstemming met de regio laat te wensen over. Van daadwerkelijke samenwerking
is nauwelijks sprake. De gemeentelijke organisatie is vaak nog bij lange na
niet ingericht op het realiseren van samenhangende programma's. Er wordt nog
te veel gepraat en te weinig gedaan. Het GSB is nog te veel een projectenmachine,
projecten die samenhang ontberen en waarvan de resultaten niet altijd goed
meetbaar zijn. De beleidsrelevantie van veel informatie is nog vaak onvoldoende.
Het Rijk vraagt bovendien te veel aparte informatie. Dat geeft een bureaucratische
verantwoordingslast waarvan de effectiviteit te gering is.De verkokering en de detailsturing in de financiering en verantwoording
van rijkswege biedt de gemeenten onvoldoende vrijheid om een eigen visie te
ontwikkelen en te implementeren. Er is sprake van onduidelijke criteria bij
de selectie van steden. Volgens de Algemene Rekenkamer zijn gemeenten toegelaten
op basis van wisselende selectiecriteria. De inhoudelijke prestaties zijn,
vooral bij de sociale pijler, achtergebleven. De problematiek in die sociale
pijler blijft hardnekkig: langdurige werkloosheid, arbeidsongeschiktheid,
verslaving aan harddrugs, schooluitval, jeugdcriminaliteit en verloedering.
In de zelfanalyse van het Rijk staat de onthullende zin: de sociale problematiek
wordt nog te vaak als restcategorie van beleid gezien. Het opheffen van achterstanden
en de versterking van de sociale infrastructuur is toch één
van de belangrijkste doelen van het grotestedenbeleid geweest?Tegenover deze negatieve punten staan veel positieve ontwikkelingen. De
heer Horn complimenteert de minister met zijn enthousiasme en zijn inzet bij
dit dossier. Positief is ook dat dankzij de bestuurlijke doelstelllingen van
het grotestedenbeleid er bij de gemeenten sprake is van een cultuuromslag.
Ook in de fysieke en economische pijler gaat het goed, zij het dat nog lang
niet alle departementen participeren. Met name Verkeer en Waterstaat en Economische
Zaken zijn te weinig betrokken bij het grotestedenbeleid.De heer Horn vindt de resultaten van acht jaar GSB nog aan de magere kant.
Dat betekent niet dat het grotestedenbeleid in de volgende kabinetsperiode
niet moet worden voortgezet. Er zijn nog steeds voldoende argumenten om die
conclusie niet te trekken. Er is veel gebouwd en opgeknapt in de steden. Burgers
voelen zich veiliger. Er wordt in de betrokken gemeenten professioneler bestuurd.
De bestaande achterstandsproblemen in de grote steden nopen tot extra inspanningen.
Er is een proces van bestuurlijke vernieuwing op gang gebracht waarvan de
belangrijkste resultaten waarschijnlijk in de nieuwe kabinetsperiode vanaf 2002
te verwachten zijn. De betrouwbaarheid van de overheid komt in de knel als
de convenanten met de GSB-gemeenten nu al eenzijdig worden opgezegd.Er zal echter wel iets moeten gebeuren. De GSB-filosofie – de integrale
besturingsfilosofie en het aanpakken van achterstanden – heeft de volledige
steun van de fractie van de PvdA. Er zal wel op beide onderdelen een duidelijke
vooruitgang gerealiseerd moeten worden. Tegen deze achtergrond formuleert
de heer Horn een aantal voorwaarden.1. Gemeenten dienen heldere, meetbare en haalbare doelstellingen te formuleren.
Daadwerkelijke consultatie en afstemming met de regio, maatschappelijke instellingen
en het bedrijfsleven is onderdeel van de te maken afspraken. Er zal meer samenhang
moeten worden aangebracht tussen beleidsdoelen. Beleidsintegratie moet niet
alleen binnen, maar ook tussen de drie pijlers gestalte krijgen. Er zal niet
alleen verantwoording moeten worden afgelegd aan het Rijk en aan de gemeenteraad,
maar ook aan burgers, buurtgemeenten, instellingen en het bedrijfsleven. Om
participatie door derden van de grond te laten komen, moet er sprake zijn
van verantwoordingsplicht. De mate waarin daadwerkelijk met derden wordt samengewerkt,
zal een van de beoordelingscriteria moeten worden voor het toekomstige grotestedenbeleid.2. Tussen rijksoverheid en gemeenten zullen meerjarenafspraken op hoofdlijnen
moeten worden gemaakt. Verschillende fondsen zullen gebundeld moeten worden.
Bij meer ruimte en vrijheid om naar eigen inzicht zaken aan te pakken, hoort
ook verantwoording. Niet als een bureaucratische overlast, maar als legitimatie
voor het gevoerde en te voeren beleid. Hiertoe is een tweejaarlijkse zware
visitatie nodig met verplichtende aanbevelingen. Bij niet nakomen van die
aanbevelingen zullen financiële sancties moeten volgen. In voorkomende
gevallen zou een gemeente zelfs op een strafbankje moeten worden geplaatst.
De kern van de sturingsfilosofie moet zijn: grotere verantwoordelijkheid
impliceert zwaardere plichten. Naast visitatie zullen ook prestatieafspraken
gemaakt moeten worden. Het meten van beleidsprestaties, in het bijzonder de
vraag of er sprake is van een causaal verband tussen middel en gevolg, zal
niet altijd eenvoudig zijn. Dat geldt vooral voor de sociale pijler. Toch
mag dat geen reden zijn om prestatieafspraken achterwege te laten. Er zijn
verschillende methoden om te meten of het beleid succes heeft. Zo kan tevredenheid
van bewoners in aandachtswijken een belangrijke indicator zijn of mensen om
wie het gaat ervaren dat er iets wordt verbeterd. Het moet voor iedereen zichtbaar
zijn of er wel of niet resultaten worden geboekt. In de nieuwe convenanten
moeten prestatie-indicatoren op alle terreinen, vooral op sociaal terrein,
worden vastgelegd. Op basis daarvan moet de evaluatie van GSB-III tussentijds
en in een latere periode plaatsvinden.3. Er moeten drie GSB-fondsen komen van waaruit de rijksgelden aan de
gemeenten worden gealloceerd, voor elke pijler één. Dat betekent
dat de dubbele verantwoordingsplicht van de gemeenten aan de ministeries wordt
teruggebracht naar verantwoording per pijler. Op die manier wordt de verkokering
in de detailsturing doorbroken en krijgen de gemeenten meer ruimte voor eigen
initiatief. Op basis van een eenduidige uitwerking van de hoofdcriteria dienen
maatwerkconvenanten tot stand te komen. Daarbij zal vooral aandacht worden
geschonken aan vraagstukken rond veiligheid, kwaliteit van de sociale en fysieke
leefomgeving, jeugdgezondheid en gezondheidsverschillen, integratie van etnische
minderheden en de samenhang tussen fysieke ingrepen in wijken en de sociale
infrastructuur.4. De band tussen GSB-gemeenten en de regio moet zichtbaar en meetbaar
worden verstevigd, niet alleen omdat stad en regio van elkaar afhankelijk
zijn, maar vooral omdat het risico groot is dat andere gemeenten in de regio
de achterstandsproblematiek als het probleem van de grote stad zien, terwijl
zij wel op de voorzieningen zijn aangewezen en daarvan vaak profiteren.5. Met de betrokken departementen worden heldere taakstellingen afgesproken
waarover verantwoording moet worden afgelegd. De coördinatie wordt versterkt
op basis van heldere afspraken.Deze vijf punten, die nog een nadere uitwerking behoeven, vormen de kernpunten
voor continuering van het GSB in een volgende periode.Wie wordt toegelaten tot het grotestedenbeleid? De achterstandsproblematiek
lijkt het enige criterium te zijn voor toelating tot het GSB. Het opheffen
van die achterstanden blijft het belangrijkste criterium voor het voortzetten
van het GSB, maar er zijn ook andere aspecten die aandacht verdienen. De bestuurlijke
doelstellingen zijn gaandeweg een prominente plaats in gaan nemen. Het is
daarom de vraag of het GSB in de komende jaren niet uitgebreid moet worden
tot een grotere kring van steden dan de huidige. De G5 willen al enige tijd
hun partiële status omgezet zien in een volledige status. Ook andere
gemeenten willen graag deelnemen aan het GSB. Wat verzet zich ertegen om in
ieder geval de G5 nu al een volledige status te geven? Ligt het niet voor
de hand om het GSB vanaf de komende periode uit te breiden tot alle steden
met een inwonertal van 75 000 inwoners? Met de participerende steden
wordt aan de hand van op te stellen criteria een maatwerkconvenant afgesproken,
waarbij voor extra rijkssteun ten behoeve van één of meerdere
pijlers sprake moet zijn van een aantoonbare achterstand. Maatwerk betekent
dat niet alle steden op elk onderdeel gelijk aan elkaar zijn, maar wel deelnemen
in het brede verband van het GSB.De heer Horn heeft een lichte voorkeur om de minister van BZK coördinerend
minister voor het grotestedenbeleid te laten zijn. Van belang is dat in de
komende kabinetsperiode de middelen beschikbaar worden gesteld om een aantal
doelstellingen waar te maken. Daaromtrent zijn in de diverse stukken interessante
suggesties gedaan, zoals het instellen van een ministeriële
onderraad of versterking van de ambtelijke ondersteuning via een directoraat-generaal.
Wat is de opvatting van de minister hierover?De heer Rijpstra (VVD) wijst op de pijlers
die leidraad zijn geweest voor de ontwikkelingen in het grotestedenbeleid.
De aanpak in het kader van deze pijlers hangt nauw met elkaar samen. Faalt
de aanpak bij de fysieke pijler en de economische pijler dan zal het verbeteren
van het sociale klimaat in de meest brede zin van het woord ook mislukken.
Faalt de aanpak bij de fysieke pijler en de sociale pijler dan zal ook het
beleid in economische zin mislukken. Het lastigste is de sociale pijler, omdat
daarbij het gedrag van mensen een rol speelt. Dat gedrag valt niet te sturen.
Het is mogelijk dat, ondanks innovatief beleid, zich sociale ontwikkelingen
voordoen die het sociale klimaat verslechteren. Het is dan ook van belang
om de wijken en buurten nauw te betrekken bij de ontwikkeling van de sociale
pijler. Het is een goede zaak dat niet meer gesproken wordt van een achterstandswijk,
maar van een aandachtswijk. De praktijk heeft geleerd dat de betrokkenheid
van bewoners bij het beleid tot positieve resultaten leidt.De diverse rapporten die zijn verschenen op het terrein van het grotestedenbeleid
geven richtingen aan die voor een groot deel door de minister voor GSI worden
overgenomen. Op pagina 4 van de brief van 4 maart stelt de minister de maatschappelijke
en bestuurlijke opgave van verbetering van de kwaliteit van de sociale en
fysieke leefomgeving en de veiligheid aan de orde. Een ander belangrijk punt
is dat er een grotere nadruk moet liggen op integratie en participatie van
de etnische minderheden. 70% van de nieuwe Nederlanders vestigt zich in de
G25. Dat houdt in dat de gemeenten in het kader van die inburgering een zware
taak hebben. Het vrij vestigen in Nederland is een groot goed. Verplicht spreiden
is geen mogelijkheid. Wel is de vraag gerechtvaardigd op welke wijze nieuwkomers
kunnen worden voorbereid op het leven in Nederland. Ook zou in de voorlichtende
sfeer beter duidelijk moeten worden gemaakt dat het leven in de grote steden
niet altijd zaligmakend is. Hoe denkt de minister hierover?De heer Rijpstra vindt dat de bestuurslast voor gemeenten niet groter
mag worden. Er wordt al genoeg gerapporteerd en als de tijdsdruk groter wordt,
is dat voor gemeenten niet doenlijk. Dat neemt niet weg dat de gemeenten natuurlijk
wel verantwoording af moeten leggen over hun beleid.Kan de minister nader toelichten wat hij bedoelt met de zinsnede op pagina
6 van zijn brief dat er in de komende periode tot een nadere uitwerking en
concretisering wordt gekomen van de ketenaanpak in het kader van de integrale
aanpak van het grotestedenbeleid?Veel aandacht wordt besteed aan versterking van het organiserend vermogen.
Met name de betrokkenheid van de gemeenteraad en eventuele deelraden bij het
grotestedenbeleid moet verder worden vergroot. Het is belangrijk dat er één
aanspreekpunt komt binnen een college voor het grotestedenbeleid. Dat betekent
dat de controlefunctie van de gemeenteraad versterkt moet worden.Het verheugt de heer Rijpstra dat de regionale inbedding een aandachtspunt
is. Er zijn namelijk grote verschillen tussen de provincies onderling. Hij
ondersteunt van harte de stelling dat het grotestedenbeleid een vraaggericht
aanbod moet bieden. Dat is een kernboodschap voor de komende periode.Is er voldoende geld om al deze optimaliseringsdoelstellingen te realiseren?
Gelukkig is al het nodige gerealiseerd zonder dat extra middelen ingezet moesten
worden. Om meer te bereiken, zullen echter meer middelen ingezet moeten worden.
Dit ook met het oog op de gemeenten die nog niet vallen onder het GSB, maar
die wel graag mee willen doen. Overigens wil het niet zeggen dat gemeenten
die er nog niet onder vallen, niet dezelfde methodiek kunnen hanteren.
Gemeenten die via het gemeentelijk herindelingsbeleid samen worden gevoegd
en boven de 100 000 inwoners komen, zouden in aanmerking kunnen komen
voor een andere systematiek. Is het mogelijk om een overzicht te geven van
de kosten die het toevoegen van gemeenten aan het grotestedenbeleid met zich
brengt? Dat is een belangrijk gegeven om een nadere afweging te kunnen maken
over het grotestedenbeleid. Tevens speelt bij die afweging een rol dat er
geen sprake mag zijn van versnippering van gelden en dat de systematiek van
criteria verfijnd moet worden. Wellicht leidt een en ander tot de conclusie
dat er extra geld gesluisd moet worden naar het GSB.De heer Rijpstra concludeert dat dit beleid succesvol is gebleken dankzij
de minister en zijn departement, de gemeenten en de partners daarin. Er is
voor gekozen om de verantwoordelijkheid en de controle te leggen waar het
hoort, namelijk bij de gemeenteraad en voor een deel bij het provinciebestuur.
Zo min mogelijk centralistisch voorschrijven. Dit succesvolle grotestedenbeleid
zal moeten worden voortgezet. Hij onderschrijft de stelling van de VNG dat
het GSB-beleid een aantrekkelijk beleid is, op de eerste plaats voor de huidige
grote steden die onder dit beleid vallen, maar ook als bestuurlijke methode
voor alle andere Nederlandse gemeenten.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA) verwijst
naar de CDA-notitie Toekomst aan de stad van oktober 2000, waarin staat dat
Nederland internationaal gezien een dunbevolkte stad is met een beperkt open
achterland. De concentratie van bebouwing en het voorzieningenniveau in Nederland
zijn over het algemeen hoog te noemen. Bijna overal in Nederland is de invloed
en cultuur van steden voelbaar. Om die reden wordt de toekomst van Nederland
in hoge mate bepaald door de kwalitatieve staat van de steden. Een land dat
steden links laat liggen, zal als geheel verpieteren. In verschillend verband
zijn suggesties gedaan om ten aanzien van een aantal beleidsvelden het stedelijk
gebied ruimer te nemen dan de grenzen van de stad. Effecten van ruimte en
economische beslissingen zouden bezien moeten worden op basis van de positie
van de steden in de regionale context. Wat denkt de minister in dit verband
van de stelling van het IPO om in de volgende generatie meerjarige ontwikkelingsprogramma's
een regionale inhoudelijke paragraaf op te nemen waarin vastgelegd wordt hoe
en op welke terreinen omliggende gemeenten en provincies een bijdrage leveren
aan stadsoverschrijdende problemen? Daarbij moet met name gedacht worden aan
de bereikbaarheid van steden. In dat verband is interessant wat in de verschillende
adviezen gezegd wordt over de gebrekkige participatie van het ministerie van
Verkeer en Waterstaat. Is er een visie ontwikkeld voor een aanpak om de bereikbaarheid
van steden te verbeteren? Daarbij is het van belang innovatief te zijn en
de ruimte niet eendimensionaal te benaderen. In dit verband is de uitkomst
van het debat over het toekomstig bestuur in stedelijke regio's interessant,
dat een kader biedt om een dergelijk perspectief aan te pakken.In de brief van de minister staat dat de steden in de jaren negentig de
verkeerde lijsten aanvoerden. Dat klinkt als een verwijt, maar is het dat
ook? De minister schrijft ook dat de grote steden gekenmerkt worden door een
grote concentratie van samenhangende problemen die gepaard gaan met veel kansrijke
en innovatieve ontwikkelingen en dat het kabinet daarom in 1994 is gestart
met het grotestedenbeleid. De G4 melden echter dat het grotestedenbeleid in
de jaren negentig een initiatief van de vier grote steden is geweest. Wie
heeft gelijk?Mede door de kabinetsbrede inzet zouden de eerste positieve resultaten
zichtbaar zijn. Er worden echter in de uitvoering ook problemen geconstateerd.
Hoe beoordeelt de minister de kritiek van onder andere de Rekenkamer, de Raad
voor de financiële verhoudingen en van de VNG dat de financiële
inbreng van het Rijk vaak zonder samenhang met het grotestedenbeleid wordt
aangeboden? De stadsconvenanten bevatten in totaal ongeveer 40 regelingen
waarvoor apart verantwoording moet worden afgelegd. Een dergelijke versnippering
met betrekking tot de verantwoording brengt een onnodig hoge bestuurslast
en administratieve last voor gemeenten met zich. Wat zal de minister doen
naar aanleiding van de kritiek dat onduidelijk is hoe de financiële geldstroom
zich in de afgelopen periode heeft ontwikkeld? De SER (Sociaal-Economische
Raad) constateert dat er eigenlijk geen sprake is van een beleidsintensivering
omdat de formulering en de uitbouw van het grotestedenbeleid in het algemeen
en het stedelijk vernieuwingsbeleid in het bijzonder parallel lopen aan de
afbouw van het stadsvernieuwingsfonds per 1 januari 2005. Wat vindt de minister
van die constatering? De VNG (Vereniging Nederlandse gemeenten) merkt op dat
er van rijkszijde onvoldoende maatregelen genomen worden die leiden tot ontschotting
en ontkokering en dat te vaak maatregelen genomen worden die haaks staan op
de GSB-benadering.Mevrouw De Pater merkt op dat er ook kritiek is geuit op het cluster werk
en economisch beleid. De daling van de werkloosheid onder etnische minderheden
is significant, maar loopt nog achter bij de landelijke daling. Er zijn in
de grote steden nog steeds veel moeilijk vervulbare vacatures op het niveau
van het basisonderwijs en van het mbo plus. Dat komt niet overeen met de beschikbare
arbeidskrachten. In de maatschappelijke en bestuurlijke opgave voor de komende
periode worden deze elementen wel genoemd, maar slechts als aandachtspunt.
VNO-NCW merkt daarbij op dat de economische pijler niet tot wasdom is gekomen,
niet sterk is gestimuleerd vanuit Binnenlandse Zaken en vanuit EZ. Hoe kan
een beter inzicht verkregen worden in de toegevoegde waarde van de financiële
inbreng van derden?Nog steeds hebben de grote steden aantrekkingskracht als vestigingsplaats
voor mensen die zich aan de onderkant van de samenleving en de arbeidsmarkt
bevinden. Vaak is er sprake van illegaal verblijf, wat een voedingsbodem vormt
voor de georganiseerde criminaliteit en vormen van crimineel en ander ongewenst
gedrag. Dat vormt een bedreiging voor de openbare orde. Hoe kan het wonen
voor andere groepen aantrekkelijk gemaakt worden? Hoe denkt de minister over
het commentaar van de SER over de woningconvenanten?De minister geeft aan dat de veiligheid in de grote steden toeneemt. Maar
in de vier grote steden is het gevoelen van onveiligheid nog steeds onverminderd
hoog. De waarheid van bureau en van de praktijk liggen ver uiteen. Meer blauw
op straat is noodzakelijk, maar er zijn ook andere oplossingen denkbaar. Het
CDA heeft in haar notitie het voorstel gedaan om in wijken met veel probleemgevallen
justitiehuizen op te richten waar bijvoorbeeld gepensioneerde rechters en
politiemensen een bemiddelende rol spelen tussen daders en slachtoffers van
kleine criminaliteit. Een vorm van lik op stuk-beleid, waarbij daders geconfronteerd
worden met wat zij hun slachtoffers hebben aangedaan en op dat gedrag worden
aangesproken.Wat wil de minister bereiken met ketenregie? Het begrip op zichzelf is
nog geen garantie voor een probleemoplossende aanpak. De minister besteedt
in zijn brief te weinig aandacht aan het belang van participatie en betrokkenheid
van de burgers, terwijl burgers vaak zeer gemotiveerd zijn. Een gezonde dosis
eigentijds burgerschap is onontbeerlijk voor een maatschappij met sociale
cohesie. Om dit te bevorderen kan een maatschappelijke stage, bijvoorbeeld
in een vrijwilligersorganisatie of zorginstelling, een belangrijke rol spelen.
Dat kan leiden tot het ontwikkelen van buurtgevoel, zodat mensen zich verantwoordelijk
voelen voor hun wijk samen met overheden. De sociale aansluiting moet soepel
verlopen, waardoor criminaliteit, anonimiteit en bijvoorbeeld het verschijnsel
daklozen het stempel «niet acceptabel» krijgen.Mevrouw De Pater houdt een pleidooi voor een aantal steden die zich aan
willen sluiten bij het GSB. Zij noemt in dit verband Almere en de nieuwe gemeente
Sittard-Geleen.Tot slot concludeert zij dat doorgegaan moet worden op de ingeslagen weg,
hoewel het GSB nog verbeteringen behoeft, zeker als het gaat om de coördinerende
taak van de minister voor GSI.De heer Hoekema (D66) vindt het een goede
zaak dat flink geïnvesteerd is in het grotestedenbeleid: 10,3 mld euro
voor de G25, waarvan 1,6 mld euro extra sinds de vorige kabinetsformatie.
Nu zijn vooral de steden aan zet. Zij moeten de gelden ontschot, ontkokerd,
efficiënt en effectief inzetten, zodanig dat specifieke problemen in
de specifieke wijken worden aangepakt. Kernwoorden daarbij zijn: meerwaarde
van de ontkokering en maatwerk. Het kan niet voldoende worden benadrukt dat
de gemeenteraden een buitengewoon grote rol spelen in dat proces. Terecht
wil de minister dat de betrokkenheid van de raden wordt vergroot. Heeft de
minister gedachten over de vergroting van de rol van de gemeenteraden in het
nieuwe stelsel op dit beleid? In de eerste begrotingen van de gemeenten zijn
de middelen in het kader van meerjarenontwikkelingsplannen bij vrijwel geen
enkele gemeente in volle omvang herkenbaar. Het is de vraag of niet bij volgende
convenanten een bepaling moet worden opgenomen over de plicht tot een adequate
verslaglegging aan de raden, ook financieel. Het is zeer verheugend dat in
twee derde van de gemeenten een wijkaanpak is toegepast en dat een kwart bezig
is met de invoering daarvan.De stukken maken duidelijk dat er veel bereikt is, maar dat er ook nog
veel gedaan moet worden. De werkloosheid is bovengemiddeld gedaald. Het aantal
startende ondernemers is vooral bij de G4 sterk toegenomen, ook onder etnische
minderheden. De stedelijke economieën zijn meer dan evenredig gegroeid.
Ook op het gebied van het onderwijs is vooruitgang geboekt. Er is een begin
gemaakt met de herstructurering van de stedelijke woningvoorraad. Tevens is
een stap gezet bij de verbetering van de sociale en de fysieke leefomgeving.
Er is sprake van een afname van de verloedering. Er zijn minder slachtoffers
van criminaliteit. Men voelt zich veiliger in de eigen buurt.Aan de andere kant moet er nog veel gebeuren. Het VNO-NCW heeft in een
brief aangegeven dat er in de G4 tekenen zijn van toenemende gevoelens van
onveiligheid. Kan de minister daar nader op ingaan? In 27% van de wijken zijn
geen tekenen van herstel te constateren. Ook een punt is de slechte bereikbaarheid
in de steden, met name de sociale infrastructuur is nog zorgelijk. Ondernemers
zijn bezorgd over het gemeentelijk ondernemingsklimaat. Met name de economische
kant van het beleid vereist aandacht. Het zou de moeite waard zijn om in de
komende tijd het ministerie van EZ meer te betrekken bij het GSB, meer dan
alleen met de ISV-gelden (Investeringsbudget stedelijke vernieuwing). Het
moet rijksbreed beleid worden.De achterstand wordt langzaam maar zeker ingelopen. In de brief van de
minister staat dat het consequenties zal hebben voor de volgende convenantsperiode
als een stad niet inzichtelijk kan maken waarom de doelstellingen niet kunnen
worden gerealiseerd. Welke gevolgen heeft dat? Zijn dit ook budgettaire gevolgen
of gevolgen voor de plaatsing op de lijst?Interessant is de zelfanalyse van het Rijk. Er is spanning tussen het
traditionele sectorale beleid van het vakdepartement voor alle gemeenten en
het grotestedenbeleid. Ook is er spanning tussen de vakdepartementale afspraken
met steden en de afspraken via de stadsconvenanten. De GSB-coördinatie
in de departementen is vaak een eenmensbedrijfje. Nadat de convenanten zijn
gesloten, trekken de departementen zich vaak terug op de Haagse burelen. De
vraag is in hoeverre er nu al sprake is van volledige aandacht van de ambtelijke
en politieke top rijksbreed op rijksniveau. Hoe komt het dat er
blijkbaar onvoldoende commitment is? Zonder die commitment op het hoogste
rijksniveau lukt het niet om tot samenhang te komen binnen, laat staan tussen
de pijlers. Dat probleem speelt vooral in de sociale pijler, een restcategorie.
In alle debatten die in de laatste kabinetsperiode zijn gevoerd, is er één
constante, namelijk het achterblijven van de sociale pijler. Bij de bij deze
pijler betrokken departementen van BZK, Justitie, OCW, SZW en VWS is nog altijd
verdergaande ontschotting en deregulering nodig. De zelfanalyse is weer helder:
er wordt te veel aan de hand van een bestuurlijk abstracte vraagstelling gewerkt
en niet op basis van inhoud. Hoe kan daarin een omslag worden bereikt? Wordt
het misschien tijd om de MDW-operatie (marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit)
als breekijzer los te laten op de sociale pijler? Wanneer komt de aangekondigde
sociale monitor? Merkwaardig is het dat uit het onderzoek naar aanleiding
van de motie-De Boer gemeld wordt dat geen belemmeringen aan rijkszijde zijn
gevonden. Hoe verhoudt dit zich tot die zelfanalyse? Ook het departement van
Verkeer en Waterstaat speelt een marginale rol in het grotestedenbeleid. Toch
is de bereikbaarheid in de steden en tussen de steden één van
de grootste problemen. Wordt dit departement in deze convenantsperiode tot
2005 nog gedwongen tot een belangrijke rol?De heer Hoekema onderschrijft de opmerking bij de zelfanalyse dat bij
de aanvang van een nieuwe periode expliciete afspraken moeten worden gemaakt
met de Kamer over de verslaglegging en over het inzicht in resultaten. De
Kamer heeft nogal eens gehinkt op twee gedachten: enerzijds veel ruimte voor
gemeenten om zelf te handelen volgens de sturingsfilosie van het GSB en anderzijds
de wil om inzicht te hebben in de vooruitgang en de voortgang. Er is een dilemma
tussen bureaucratisering, effectiviteit en meetbaarheid. Voor dat dilemma
is lastig een praktische oplossing te vinden. Welke filosofie heeft de minister
in dit kader?De heer Hoekema juicht het toe dat de partiële deelname van de G5
wordt opgeheven. Het beperken in deze periode tot de 30 gemeenten is een onafwendbare
noodzaak, maar dat hoeft niet te gelden voor de volgende convenantsperiode.
Vanaf 2005 moet het mogelijk zijn om andere prioriteiten te stellen en
een andere toedeling te maken op basis van een inhoudelijke afweging van prioriteiten.
Duidelijk zal moeten zijn dat de gemeenten die nu onder het beleid vallen
niet automatisch tot 2010 kunnen doorgaan. Misschien zijn er onder de huidige
deelnemers gemeenten die een tandje minder kunnen. Dan ontstaat er vanzelf
ruimte om andere gemeenten toe te laten, bijvoorbeeld Gouda of Sittard-Geleen.De minister stelt in zijn brief met betrekking tot Almere dat de uitbreidingsopgave
een transformatieslag vergt die een aanpak zoals die van het GSB vereist.
Betekent dit dat Almere GSB-stad wordt?Tot slot stelt de heer Hoekema dat integratiebeleid meer moet worden ingebed
in het grotestedenbeleid.De heer Pitstra (GroenLinks) concludeert dat
het GSB-beleid versterkt moet worden voortgezet. De effecten van het beleid
zijn nog niet inzichtelijk: data rich, information poor. Het geheim achter
een goed GSB-beleid is een ontkokerde, integrale aanpak, waarbij men ideeën
en best practices uitwisselt. Het is van belang dat niet alleen op bestuurdersniveau
gedacht wordt dat alles wel in orde is. Ook de burger moet die ervaring hebben.
De verkiezingsuitslag na de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam geeft wel
aan dat die tevredenheid niet bestaat.Uit de stukken blijkt dat de burger nog niet genoeg betrokken wordt bij
het grotestedenbeleid. Het is beschamend dat dit na acht jaar GSB-beleid nog
steeds moet worden geconstateerd. Van belang is het initiatiefrecht voor bewoners
van de steden. Er moeten wijkbudgetten komen die door de bewoners worden beheerd.
Daar is al budget voor, maar het is landelijk niet goed geregeld. De heer
Pitstra stelt daarom voor, 10% van het ISV-budget te oormerken voor bewonersinitiatieven.
Is de minister het daarmee eens? Hoe kijkt de minister aan tegen
de ABCD-methode die in Helmond en Eindhoven wordt toegepast en die succesvol
is gebleken? Na de ramp in Enschede wordt veel naar bewoners geluisterd en
wordt aan bewonersinitiatieven recht gedaan. Eigenlijk zouden ook zonder dat
daar een ramp voor nodig is bewoners centraal moeten staan in wijkverbeterplannen.De heer Pitstra zet grote vraagtekens bij het beleid om steeds meer huurwoningen
te slopen en de nadruk te leggen op het bouwen van koopwoningen, met als argument
dat het goed is voor de steden om een grote middenklasse te hebben. Gelukkig
komt men daar al enigszins op terug. De staatssecretaris van VROM heeft inmiddels
de verplichte taakstelling van 700 000 te verkopen woningen al gehalveerd.
Ook uit een ecologisch oogpunt is het beter om te kiezen voor minder slopen
en meer verbouwen. Wat vindt de minister hiervan?De integrale aanpak bij duurzame wijkverbeterplannen loopt nog niet goed.
Dat moet landelijk aangestuurd worden.In alle adviezen wordt de nadruk gelegd op de regio, met name de bereikbaarheid
van de steden. De heer Pitstra is voor het parkeren langs rondwegen en alleen
met bussen en fietsen de steden in te gaan. Hij is tegen het aanleggen van
nieuwe parkeergarages in de steden. Hij betreurt het dat het Rondje Randstad
niet doorgaat. Ook de plannen met betrekking tot light rail schieten niet
op. Hier wreekt zich dat Verkeer en Waterstaat nauwelijks betrokken is bij
het grotestedenbeleid. Dat is al eerder geconstateerd. Wat is er aan gedaan
om daarin verbetering te brengen?Cruciaal is dat de veiligheid in de steden bevorderd wordt. Harde taakstellingen
zijn noodzakelijk. De fractie van GroenLinks heeft in de nota «De staat
van de straat» voorstellen gedaan om de veiligheid in de steden te verbeteren.
Wellicht staan daar inspirerende ideeën in voor de minister voor GSI.Het beleid inzake het groen rond en in de steden loopt nog niet zoals
het hoort. Er zouden in de steden meer gebieden moeten zijn met gebruiksgroen
en verdwaalnatuur in plaats van saaie plantsoenen die niet betreden mogen
worden. Dat is voor de leefbaarheid van steden heel belangrijk. Hoe staat
het hiermee? Wordt het departement van LNV hier wel voldoende bij betrokken?De overlast op straat in grote steden is ook een punt dat telkens naar
voren komt. In dit verband is het van belang dat er een goede maatschappelijke
opvang is van dak- en thuislozen, van ex-psychiatrische patiënten. Daar
moeten extra middelen voor uitgetrokken worden. Deelt de minister die mening?Het illegalenbeleid van de regering is door de G21 sterk bekritiseerd.
De visitiatiecommissie van de G4 stelt dat het Rijk de problemen over de schutting
gooit naar de gemeenten. Is de minister het met deze analyse eens? Wat vindt
de minister van het voorstel van de G21 om de pijlers anders te structureren
via drie pijlerfondsen?De heer Pitstra is niet tegen uitbreiding van het aantal grote steden
met de G5. Misschien moeten er nog extra middelen uitgetrokken worden om andere
grote steden toe te laten. Het is overigens onredelijk om steden die eenmaal
zijn toegelaten tot het systeem daar voor altijd gebruik van te laten maken.
Hij noemt in dit verband de nieuwe gemeente Sittard-Geleen.Tot slot noemt hij de adoptie van wijken door politici. Die behoeft verbetering.
Wellicht is overleg met het LSA (Landelijk samenwerkingsverband aandachtswijken)
hiertoe nodig.De heer Slob (ChristenUnie) stelt dat het
GSB in de afgelopen jaren sterk verbeterd is, niet alleen inhoudelijk, maar
ook als sturingsfilosofie. De minister heeft ervoor gezorgd dat het grotestedenbeleid
na de eerste convenantsperiode een extra impuls heeft gekregen. De bestuurlijke
aandacht voor het grotestedenbeleid mag in de komende regeringsperiode
niet verslappen. Anders zullen de moeizaam veroverde resultaten op dit terrein
snel verdwenen zijn. De komende jaren zal het grotestedenbeleid dan ook met
kracht moeten worden voortgezet. Er moet nog het nodige gebeuren, zowel op
rijksniveau als op lokaal niveau. De zelfanalyse van het Rijk heeft de verschillende
departementen een grote spiegel voorgehouden, wat de nodige actie tot gevolg
zal moeten hebben in de komende jaren.Bij het opmaken van deze tussenbalans kan geconstateerd worden dat in
veel steden goede resultaten zijn bereikt, onder andere in de adoptiewijken.
Zo zijn er veel voorbeelden te geven. De steden hebben een jaar extra de tijd
gekregen om de ISV en het GSB op elkaar af te stemmen. Zij moeten de ruimte
hebben voor de uitwerking van hun meerjarenprogramma's. In 2004/2005 wordt
de eindbalans opgemaakt. Dan moeten de inhoudelijke conclusies getrokken worden
voor de derde convenantsperiode.De sociale pijler zal verder versterkt moeten worden. Dat betekent dat
er beleidskeuzes gemaakt moeten worden om versnippering van beleid te voorkomen.
In de nieuwe convenantsperiode moet meer sprake zijn van maatwerk per stad.De sturingsfilosofie waarvoor gekozen is bij het GSB is goed. Dat geldt
niet alleen voor GSB-steden. Daar kunnen andere steden ook mee aan de slag.
Het strekt ook tot aanbeveling voor steden die zich willen aansluiten bij
het GSB als zij nu al laten blijken dat zij in de praktijk op die wijze kunnen
werken. Een en ander sluit goed aan bij het 4-R-model van Schnabel.De samenwerking, een van de onderdelen van de GSB-methode, moet extra
aandacht hebben. Uit de verschillende analyses blijkt dat de samenwerking
tussen rijksoverheid, gemeenten en allerlei andere partners nog niet op alle
niveaus goed van de grond komt. In de zelfanalyse werd zelfs de vrij harde
conclusie getrokken dat die samenwerking nauwelijks van de grond is gekomen
en is blijven steken in het uitspreken van intenties. Het GSB moet niet alleen
tot de stadsgrenzen beperkt blijven, maar meer in de regio verankerd worden.
Daartoe zijn onder andere door het IPO interessante suggesties gedaan. De
zelfanalyse van het Rijk spreekt als het gaat om ontschotting en ontkokering
over langs elkaar schurende beleids- en sturingsconcepten en over de nodige
drempels in het interdepartementale verkeer. Het Rijk zou eens te rade moeten
gaan bij de steden die in de afgelopen jaren in dat opzicht beter werk hebben
verricht. Is de minister het ermee eens dat niet tot de nieuwe convenantsperiode
behoeft te worden gewacht met maatregelen om dergelijke analyses met bestuurlijke
daadkracht van een antwoord te voorzien? Hoe heeft hij dat voor ogen?De heer Slob ziet geen redenen om lopende de rit te besluiten om steden
van het GSB uit te sluiten, bijvoorbeeld wanneer zij zeer goede resultaten
hebben bereikt. In de komende twee jaar zal besloten moeten worden of het
aantal steden uitgebreid kan worden. Dat mag echter niet leiden tot versnippering.
Inwonersaantallen moeten daarbij niet het criterium zijn. Gekeken moet worden
naar achterstanden en kansen. Ook de mogelijkheid om te differentiëren
naar pijler is een optie. Het GSB verdient een eigen coördinerend minister
met duidelijke bevoegdheden. De steden hebben een uitstekend memorandum aan
de Kamer gestuurd dat bij een kabinetsformatie een belangrijke rol zal spelen.
Hij steunt de nadrukkelijke wens daarin om drie brede pijlerfondsen in te
stellen en de wens om meer invulling te geven aan de stedelijke rekenschap
en het versterken van de positie van de gemeenteraad daarin. Dat laatste is
tot nu toe nog niet uit de verf gekomen. Hij voelt niet voor het plan van
de PvdA-fractie om tweejaarlijks een evaluatie in te bouwen geïnitieerd
door het Rijk. Het is beter om dat over te laten aan de gemeenteraden en de
steden zelf.De heer Slob hoopt dat de steden in de komende periode de mogelijkheid
blijven behouden om vitale steden te worden. Dat is belangrijk voor de samenleving
in het algemeen.Antwoord van de ministerDe minister spreekt zijn dank uit voor de
steun die is betuigd aan het GSB in brede zin. Het is niet mogelijk om in
vier jaar tijd alle problemen in de grote steden op te lossen, maar wel om
een omslag tot stand te brengen die leidt tot concrete verbeteringen. Gebleken
is dat het GSB in de afgelopen vier jaar tot een aantal verbeteringen heeft
geleid. Veel wijken die gericht aandacht hebben gekregen vanuit het GSB hebben
een grotere sprong vooruit gemaakt op het gebied van werkgelegenheid dan andere
wijken die minder geconcentreerd aandacht kregen. Het stedelijk gemiddelde
is versneld ingelopen ten opzichte van de vorige periode over de gehele linie.
Er is sprake van daling van de werkloosheid, een verbeterde woonomgeving,
meer buurt- en opvangvoorzieningen voor jongeren. De stedelijke besturen maken
een slag naar meer samenwerking, meer integraliteit, ook vanuit de ambtelijke
organisatie. Dat leidt ertoe dat mensen niet van het kastje naar de muur worden
gestuurd in de hulpverleningscircuits. Op het gebied van de veiligheid is
al het een en ander in gang gezet, maar moet nog wel het nodige gebeuren.
Bij de middelgrote steden is de veiligheid objectief verbeterd. Er komen meer
agenten en dus is het mogelijk om meer toezicht te houden. Daaraan ontbrak
het de afgelopen jaren op bepaalde terreinen sterk, vooral in de woonwijken
waar veel minderheden wonen en de woningen van lage kwaliteit zijn. Inmiddels
zijn er tekenen van herstel te zien, maar het gaat langzaam. Bij de G4 ligt
een probleem, met name als het gaat om de geweldscriminaliteit. Die is niet
gedaald. Dat moet eerste prioriteit zijn in de driehoeksoverleggen met burgemeesters
en officieren van justitie. Al met al kan geconcludeerd worden dat het de
goede kant opgaat. Dat neemt niet weg dat een aantal problemen nog stevig
moet worden aangepakt, onder andere als het gaat om jeugdcriminaliteit.Bij het GSB is gekozen voor decentralisatie. Daartoe zijn harde afspraken
gemaakt met de grote steden over de doelen die zij in de convenantsperiode
moeten realiseren. Op rijksniveau moet dan terughoudendheid worden betracht.
De controlerende functie ligt bij gemeenteraad of burgemeester en wethouders.
Dat is een moeizaam proces. Een voorbeeld hiervan is de inburgering. Toch
is het belangrijk om de convenantsperiode van vier jaar af te wachten en dan
pas af te rekenen. De weerbarstigheid is groot, omdat het grotestedenbeleid
zoveel terreinen bestrijkt. Met alle kritische noten is men het er echter
over eens dat dit beleid doorgezet moet worden. Het is een proces van lange
adem.Dat neemt niet weg dat er op een aantal terreinen nog verbeteringen nodig
zijn. Er moet meer maatwerk komen, want niet iedere stad is hetzelfde. In
de periode na 2005 zal het beleid meer gericht moeten zijn op de prioriteiten
die de steden zelf aangeven, uiteraard gekoppeld aan de landelijke prioriteitsstellingen.
Op grond van kengetallen en streefcijfers moeten daarover afspraken worden
gemaakt per pijler. De minister is het ermee eens dat de fondsen beter in
beeld gebracht moeten worden. Bij de fysieke pijler is dat al gebeurd, met
de koppeling van GSB aan ISV. Dat zou ook in het sociale domein moeten gebeuren.
Die benadering past in het verder volwassen worden van het nieuwe beleidsconcept
in de derde periode. Er is een gentlemen's agreement gesloten dat het geld
dat beschikbaar was voor het grotestedenbeleid voor een deel doorloopt. Daarnaast
moet er nog een nieuwe slag gemaakt worden. Het Rijk heeft de bestuurlijke
verplichting om een derde periode in te gaan.De minister deelt mee dat bij zijn aantreden, los van een steviger bevoegdhedentoedeling
ten opzichte van de vorige periode, geregeld is dat er extra investeringsruimte
van 1 mld euro is vrijgemaakt voor de grote steden. Het totale
bedrag dat in de convenanten is versleuteld over de verschillende pijlers
is 7,1 mld euro waarvan 1 mld euro additioneel is. De sociale pijler is niet
minder bedeeld dan de andere pijlers, maar bestrijkt wel een veel breder terrein.
Daarom zal er voor die pijler steeds meer nodig zijn. Het ECO – het
extracomptabel overzicht – is de doorsnee van alle budgetten die met
het grotestedenbeleid samenhangen. In de periode na de afsluiting van de convenanten
zijn de budgetten verder gegroeid. Er is nog 0,6 mld euro additioneel voor
de grote steden beschikbaar gekomen na de convenanten van eind 1999. 40% van
de groei in het Gemeentefonds slaat neer in de G25, een bedrag van circa 440
mln euro. Ook dat is additioneel.De minister waarschuwt voor een te rigide controlesystematiek. Het is
winst dat de steden zelf zijn begonnen met visitatie. Dat beleid moet worden
voortgezet, waarbij scherpere afspraken moeten worden gemaakt over de controlerende
rol van de raad. Een tweejaarlijkse visitatie is niet zinvol. Een periode
van drie jaar is wel mogelijk, maar een nog verdere intensivering leidt alleen
maar tot een grotere bestuurlijke en administratieve ballast.De minister pleit ervoor om primair door te gaan met de 25 steden die
nu in het GSB zitten. Daarnaast kunnen nog 5 steden meedoen op de sociale
pijler: Zaanstad, Alkmaar, Amersfoort, Lelystad en Emmen. Het gaat hier niet
om een ticket voor de eeuwigheid. De meerjarenplannen hebben een doorlooptijd
tot 2010. Het zou merkwaardig zijn om een aantal steden eerder uit het GSB
te zetten. Wel zou per pijler bekeken kunnen worden welke resultaten de steden
bereikt hebben en dan kan in het kader van de maatwerk- en selectiviteitbenadering
besloten worden om de steun enigszins terug te draaien als een stad er op
bepaalde terreinen zeer goed voor staat. In theorie moet het ook mogelijk
zijn om, wanneer een stad het bijvoorbeeld zeer goed doet op de sociale pijler,
het daaruit vrijkomende geld in te zetten voor een nieuwe stad. Maar dan moet
wel eerst bekeken worden of die gelden niet beter prioritair ingezet kunnen
worden voor steden die al deel uitmaken van het GSB. Het gaat dan om de vraag
meer steden met wat minder geld of geconcentreerd doorpakken op die plekken
waar de ellende nog groot is waardoor een extra intensivering gerechtvaardigd
is. Er zijn te weinig additionele middelen om nog meer steden een goed perspectief
te bieden. Met betrekking tot Almere heeft het kabinet besloten om onder leiding
van de minister van VROM een integrale benadering te ontwikkelen, die interdepartementaal
opgepakt wordt in verband met de enorme groeitaakstelling waar deze stad voor
staat. Deze stad zal dus niet onder het GSB vallen. Wel zal de driepijlersystematiek
van het GSB voor Almere toegepast worden. Daarover is met het gemeentebestuur
van Almere een goede afspraak gemaakt in het kader van de Bestuurlijke commissie
Randstad, een overlegorgaan tussen het Rijk, de provincies Noord-Holland,
Zuid-Holland, Utrecht en Flevoland en de steden daarbinnen. Ook de nieuwe
gemeente Sittard-Geleen werkt voor een groot deel via de systematiek van het
grotestedenbeleid. Men heeft via drie pijlers een meerjarenontwikkelingsplan
gemaakt om meer draagvlak te ontwikkelen voor de fusie van de twee steden.
Daarmee is echter niet de deur opengezet om mee te eten uit de financiële
ruif van het grotestedenbeleid.De minister zegt toe, zo mogelijk voor 15 mei, een overzicht te geven
van alle voorstellen die tot nu toe zijn gedaan in de memoranda van de G4
en de G21, van de uitbreidingsvragen en de kosten die daarmee samenhangen.
Hij is het van harte eens met de opmerkingen over de versterkende controlefunctie
van de gemeenteraden. Het zou goed zijn om in de derde convenantsperiode bepalingen
op te nemen over de wijze waarop dat gestalte moet krijgen. Gedacht kan worden
aan een uitgebreid extracomptabel overzicht op gemeentelijk niveau.Het is een goede zaak dat het IPO het grotestedenbeleid wil ondersteunen.
Het is van belang om een en ander in de regionale context te zien. Prioriteit is echter dat zaken wordt gedaan met de steden. De steden zijn
ook in de regio de spil waar veel om draait. Op die manier zal de regionale
samenwerking worden bekeken. Als de provincies op die basis hun medewerking
willen verlenen, stemt dat tot vreugde. Met name de provincies Overijssel
en Noord-Brabant hebben in de afgelopen periode aangetoond dat dit mogelijk
is. Nieuws is dat Dordrecht erin geslaagd is met de omliggende gemeenten,
de Drechtsteden, tot een bestuurlijk akkoord te komen. De minister zal in
mei met die steden een bespreking hebben over het beter op de kaart zetten
van die regionale benadering. De Kamer zal daarvan op de hoogte gehouden worden.De minister meent dat ketenregie een randvoorwaarde is voor het oplossen
van problemen. Belangrijk is om zicht te houden op hoe het ene beleidsterrein
van invloed is op het andere en dat kan alleen als er samenwerking is tussen
de partners.Privacywetgeving kan soms belemmerend werken op uitvoering van de sociale
pijler. Onlangs heeft de minister samen met de staatssecretaris van Justitie
een handleiding gemaakt voor steden en instellingen om binnen de privacywetgeving
tot een optimale gegevensuitwisseling te komen. Er kan veel meer dan vaak
op stedelijk niveau in de hulpverleningscircuits wordt gedacht. Die handleiding
is in januari aan alle betrokkenen en aan de Kamer gezonden.Ook de minister hecht belang aan het krachtiger betrekken van andere departementen
bij het GSB. Met het ministerie van EZ zijn wel goede afspraken gemaakt over
het versterken van het etnisch ondernemerschap, over de stedelijke vernieuwing
in relatie tot de economische bedrijvigheid. Interessant is de gedachte om
in de volgende periode participatie te stimuleren, bijvoorbeeld met betrekking
tot gebiedsontwikkeling. Daar zal het ministerie van EZ hard bij nodig zijn.
Hetzelfde geldt voor de betrokkenheid van het ministerie van Verkeer en Waterstaat.
De minister wijst erop dat de Kamer en de stedelijke besturen in de Randstad
het verstandig achtten om Verkeer en Waterstaat niet te betrekken bij het
sluiten van de GSB-convenanten en dat er ook geen verbinding is gelegd tussen
GSB en het opstellen van een bereikbaarheidsoffensief. Bij de GDU-middelen
is de betrokkenheid van de steden wel via het departement gemobiliseerd. Dat
zou in de toekomst nog meer moeten gebeuren.De minister is er niet voor om de partiële status van de G5 vanaf
de formatie om te zetten in een volledige status. Dat zal pas vanaf 2005
ingaan. Overigens is dit een punt van onderhandeling tijdens de formatie van
het nieuwe kabinet. Het integratiebeleid moet nog nadrukkelijker gecombineerd
worden met het grotestedenbeleid. De minister heeft opdracht gegeven om het
kenniscentrum grotestedenbeleid te belasten met het integratiebeleid. Daarover
vinden gesprekken plaats.Met betrekking tot de opmerking over de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen
in Rotterdam merkt de minister op dat hij daar niet verantwoordelijk voor
gesteld kan worden. Hij geeft toe dat er in bepaalde buurten in Rotterdam
een gevoel van onbehagen heerst. In de afgelopen jaren is echter veel tijd,
geld en energie gestoken in verbeteringen. Er zijn ook verbeteringen zichtbaar.
Het is de plicht van de overheid om iedereen het perspectief voor te houden
dat er zicht is op verbetering, maar ook dat het tijd kost. Die tijd verdraagt
zich soms niet met de haast die bewoners hebben. Dat betekent echter niet
dat de overheid op het verkeerde gevoel van onbehagen moet mobiliseren. In
deze kabinetsperiode is 45 mln euro naar de buurten gegaan ter verbetering
van de veiligheid en leefbaarheid. Dat is een erkenning van het recht op initiatief
van de burgers. Burgers moeten samen met de overheid aan het stuur staan.
Een goed initiatief is de ABCD-methode in Eindhoven en Woensel, mede ondersteund
door de minister. Bij elk initiatief geldt echter dat het mensenwerk is. Dat
betekent dat de mensen in de wijken bereid moeten zijn om energie in zo'n
project te stoppen. De minister is er geen voorstander van om het initiatiefrecht van de burger landelijk te regelen door een bepaald bedrag uit het
ISV-budget ervoor te oormerken.De minister is het er niet mee eens dat er geen draagvlak is voor het
slopen van woningen. Vaak wordt pas een fundamentele doorbraak bereikt in
wijken door kwalitatief slechte woningen grootschalig te slopen en daarvoor
in de plaats betere woningen te bouwen. Het is van belang om het voor de middenklasse,
die jarenlang is weggetrokken uit de steden, aantrekkelijk te maken om in
de stad te wonen. Daar moeten dan ook goede voorzieningen voor zijn, zoals
goede scholen, speelruimte en sportvoorzieningen. Alleen op die manier kan
de segregatie stopgezet worden.Gelukkig is er, ook van de kant van het departement van LNV, veel aandacht
voor verbetering van groen in en om de steden. Breda, Maastricht en Alkmaar
zijn daar goede voorbeelden van.Wat het illegalenvraagstuk betreft wijst de minister op de afspraken die
in het kader van de nieuwe Vreemdelingenwet gemaakt zijn. Daaruit is een rechtvaardig
beleid voortgekomen, met kortere wachttijden en meer nadruk op integratie.
Consequentie is wel dat de wet strikt gehandhaafd moet worden als het gaat
om illegalen. Dat is in sommige gevallen triest, maar het is niet mogelijk
om dit beleid vol te houden en tegelijkertijd water bij de wijn te doen.De minister is een groot voorstander van vraagsturing. Daarbij is het
wel van belang dat tempo wordt gemaakt.Met betrekking tot de ontschotting en ontkokering en de langs elkaar schurende
beleidsprioriteiten die uit de zelfanalyse van het Rijk naar voren komen,
moet de les getrokken worden dat ook bij het schrijven van teksten voor een
regeerakkoord integraal wordt nagegaan of er schurende beleidsprioriteiten
zijn. Dat was ook bij het huidige regeerakkoord het geval. Gelukkig zijn daar
in de afgelopen kabinetsperiode in harmonie oplossingen voor gevonden.Nadere gedachtewisselingDe heer Horn (PvdA) is het met de minister
eens dat de zegeningen van het GSB moeten worden geteld. Dat neemt echter
niet weg dat zowel de rijksoverheid als de grote steden scherp moeten blijven.
Hij kan de minister niet volgen inzake de criteria voor toetreding. Er is
een perspectief van 10 jaar, maar de convenanten lopen door tot eind 2004.
Dat is de formele convenantsperiode en daaraan moet vastgehouden worden. Bezien
moet worden of de G5, die partieel deelnemen, nu al volledig kunnen participeren
in het GSB. Ook moet nu al – en niet na ommekomst van de huidige convenantsperiode –
worden nagedacht over de criteria voor toelating van andere steden. Het is
van belang dat de diverse departementen die participeren in het grotestedenbeleid
een heldere taakstelling opgelegd krijgen, waarbij afspraken worden gemaakt
die ook gecontroleerd worden. De heer Horn is voor een driejaarlijkse externe
visitatie van de steden om te controleren of het beleid goed wordt uitgevoerd.
Is de minister bereid te bezien of het Rijk een kleine bijdrage kan leveren
aan de kosten die het LSA maakt?De heer Rijpstra (VVD) vindt dat de verantwoordelijkheid
voor een goede uitvoering van het beleid bij de gemeenten moet liggen en niet
bij het Rijk, waarbij de gemeenteraad een controlerende functie heeft. De
visitatie moet zodanig zijn dat de Tweede Kamer op hoofdlijnen kan zien wat
er in Nederland op het gebied van het grotestedenbeleid aan de hand is. Hij
meent dat volledige deelname van de G5 aan het GSB alleen mogelijk is als
daar extra middelen voor uitgetrokken worden. Daarom is het belangrijk te
weten wat het kost om die vijf partieel deelnemende steden dit jaar na de
kabinetsformatie volledig deel te laten nemen. Pas dan kan een goede
afweging gemaakt worden over het verder vorm geven aan het grotestedenbeleid.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA) vindt
het vreemd dat een stad als Almere – de snelst groeiende stad in Nederland –
niet onder het grotestedenbeleid valt en dat het ministerie van VROM wat de
belangrijkste pijler betreft coördinerend is. De minister voor GSI heeft
hiermee zijn coördinerende rol uit handen gegeven. Deze wijze van opereren
leidt tot een afkalving van het grotestedenbeleid in de komende periode.De heer Hoekema (D66) meent dat het GSB nog
een verbeterslag behoeft, hoewel er al op de nodige terreinen winst is geboekt.
Hij vraagt de minister alsnog in te gaan op zijn specifieke vragen over de
sociale pijler, de sociale monitor, de MDW-operatie en de uitvoering van de
motie-De Boer. Ook hij vindt het van belang om een kostenplaatje te krijgen
van de volledige participatie van de G5. Het is denkbaar om steden die nu
al meedoen niet meer volledig te laten participeren, omdat zij op een aantal
terreinen voldoende resultaten bereikt hebben, en andere steden in aanmerking
te laten komen om op een pijler te participeren. Wat vindt de minister in
dit verband van de indertijd gedane uitspraak van de commissie-Van Zijl dat
op lantaarnpaalniveau afgerekend moet worden?De heer Pitstra (GroenLinks) pleit voor een
centrale aansturing als het gaat om het oplossen van de maatschappelijke problemen
in de steden. Voor volledige deelname van de G5 zal extra geld moeten komen.
Is de minister bereid te bezien of de nieuwe gemeente Sittard-Geleen-Born
onder de criteria valt die voor het GSB gelden? Hij constateert dat de minister
op het punt van het illegalenvraagstuk niet luistert naar de steden die vinden
dat het probleem over de schutting wordt gegooid. Hij stelt dat hij niet sec
tegen het slopen van woningen is. Het gaat erom welke woningen ervoor in de
plaats komen. Er zouden ook betaalbare huurwoningen gebouwd kunnen worden,
maar vaak wordt gesloopt om duurdere koopwoningen te bouwen, terwijl er enorm
lange wachtlijsten zijn voor huurwoningen. Hij blijft van mening dat er instrumenten
ontwikkeld moeten worden om het initiatiefrecht van burgers te stimuleren.
Hoe staat het met de LSA-subsidie? Over de economische pijler zijn harde afspraken
gemaakt met EZ, maar een aantal zaken komt slecht van de grond, zoals de doorstroom
van ID-banen. Het is van belang om het departement van Verkeer en Waterstaat
meer bij het beleid te bereiken. Hoe staat het met het rondje Randstad? Waarom
komt er niet meer geld voor maatschappelijke opvang in de steden?De heer Slob (ChristenUnie) vindt dat de steden
in de komende jaren de ruimte moeten hebben om uitvoering te geven aan de
meerjarenprogramma's. Ten behoeve van GSB-III zullen tijdig voorbereidingen
getroffen moeten worden, uiteraard in samenspraak met alle betrokken partners.
Het toelaten van nieuwe steden tot het GSB is bespreekbaar. Daartoe zullen
extra middelen uitgetrokken moeten worden. De differentiatie per pijler is
een goede optie. De kritiekpunten die uit de zelfanalyse van het Rijk naar
voren zijn gekomen met betrekking tot de besturingsfilosofie moeten serieus
genomen worden. Het gaat daarbij niet alleen om schurende beleidsterreinen,
maar ook om de onnodige drempels die er zijn tussen de verschillende departementen.
Dat moet nu al aangepakt worden.De minister zegt nogmaals toe dat de Kamer
zo mogelijk voor 15 mei inzicht zal hebben in de extra kosten van volledige
participatie van de G5 en eventuele uitbreiding van het GSB met een aantal
andere steden.Het verheugt hem dat er zoveel voorstanders zijn van voortzetting van
het beleid met een eigen coördinerend minister. De functie zou zelfs
met zwaardere bevoegdheden bekleed kunnen worden, mede met het
oog op het slechten van de onnodige drempels bij de samenwerking tussen de
verschillende betrokken departementen.Hij is het ermee eens dat er een betere verantwoording van het beleid
moet komen. Een driejaarlijkse visitatie behoort daarbij tot de mogelijkheden.
Het houdt wel in dat bij het concipiëren van het regeerakkoord al duidelijke
afspraken moeten worden gemaakt.Het LSA krijgt jaarlijks een subsidie van €100 000 en dat wordt
in de komende jaren ook gecontinueerd. De betrokkenheid van de bewonersorganisaties
moet echter primair gedragen worden door de steden, ook in financiële
zin.De minister wijst er nog eens op dat op basis van de door het Rijk aan
de steden gevraagde meerjarenvisies tot 2010 er in twee fases convenanten
gesloten worden. De eerste convenantsperiode loopt van 2000 tot 2004, verlengd
met een jaar vanwege de koppeling met ISV tot 2005. Die periode loopt af en
nu is de Kamer in de gelegenheid om te bezien hoe zij de derde convenantsperiode
in wil gaan en niet of zij die periode wel in wil gaan. Het gaat erom dat
de bestuurlijke verplichting die men is aangegaan wordt waargemaakt. Vervolgens
is de vraag aan de orde of doorgegaan wordt met de 30 gemeenten of dat er
meer bij moeten. Over die politieke vraag zal aan de formatietafel een besluit
worden genomen.De minister begrijpt de opwinding over Almere niet. De minister van VROM
is coördinerend verantwoordelijk minister in de verkenningsfase, maar
de minister voor GSI wordt bij alle besluitvorming betrokken. Bovendien heeft
Almere al besloten de GSB-methodiek over te nemen. Dit is een besluit dat
in gezamenlijkheid genomen is, waar de gemeente Almere goed mee kan leven.
Na ommekomst van de verkenningsfase ligt opnieuw de bestuurlijke vraag voor
hoe aan de uitwerking invulling wordt gegeven. Overigens betekent «maatwerk
per stad» niet dat er sprake is van een keuze per pijler. Er moet altijd
een samenhang zijn tussen sociaal beleid, economisch en fysiek beleid. Integraliteit
moet altijd het vertrekpunt zijn.De minister deelt mee dat naar aanleiding van de problemen in de sociale
pijler in het verlengde van de motie-De Boer een onderzoek is gestart in de
gemeenten Tilburg en Rotterdam. Inmiddels zijn de projecten van start gegaan.
Hij hoopt dat het onderzoek in november afgerond zal zijn.De minister vindt de opmerking van de commissie-Van Zijl indertijd dat
op «lantaarnpaalniveau» afgerekend moet kunnen worden te ver gaan.
In deze GSB-convenantsperiode zijn afspraken gemaakt op negen hoofddoelstellingen.
Daar wordt de output van gemeten. Dat hoort bij resultaat en rekenschap. Het
is echter niet goed om op lager detailniveau door te gaan.Het rapport voor ontwikkeling van de monitor sociale pijler is gereed.
De bestuurlijke besluitvorming tussen Rijk en steden wordt voorbereid. Er
is nog geen goede gegevensverzameling. Belangrijk is dat het niveau van informatie
afhankelijk wordt gemaakt van het niveau van de ministeriële verantwoordelijkheid.
Binnenkort zal de Kamer over de vorderingen worden geïnformeerd.De minister stipuleert dat in het bestuurlijk overleg met de VNG en het
IPO overeenstemming bereikt is over de aanpak van het illegalenvraagstuk.
Belangrijk is om aan die afspraken vast te houden en geen water bij de wijn
te doen.De G4 zijn voor het Rondje Randstad. Er zal in de komende periode nog
overleg moeten worden gepleegd over de exacte invulling. Duidelijk is dat
er een antwoord moet komen op de problemen met het openbaar vervoer in de
Randstad.Deze kabinetsperiode is circa 100 mln euro geïntensiveerd voor de
maatschappelijke opvang, in het bijzonder voor de opvang van vrouwen en voor
verslavingsbeleid. Het lukt de steden echter niet om onmiddellijk voldoende
opvangplaatsen vrij te maken. Dat heeft enige tijd nodig. De minister sluit zich aan bij de stelling dat de steden de ruimte moeten
hebben om uitvoering te geven aan het GSB. De stadsbesturen zijn nu aan zet
om maatregelen te nemen die leiden tot minder criminaliteit, meer groen, meer
sportvoorzieningen, meer speeltuinen, etc.De VNG heeft het voorstel ondersteund dat is beschreven in de memorie
van toelichting bij de Wet bestuur in stedelijke regio's om de beschikbare
budgetten uit het ISV gezamenlijk op regionaal niveau in te zetten als de
inliggende gemeenten dat wensen. Op dit moment is dat nog niet mogelijk, omdat
zaken wordt gedaan met de steden en met de provincies. De provincies moeten
toestemming geven om een dergelijke stap te zetten en die bereidheid is er
soms niet bij provincies.De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,De CloeDe griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,De GierXNoot1Samenstelling:Leden: Te Veldhuis (VVD), ondervoorzitter, De Cloe (PvdA), voorzitter,
Van den Berg (SGP), Van de Camp (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van der Hoeven
(CDA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Hoekema (D66), Rijpstra
(VVD), O.P.G. Vos (VVD), Rehwinkel (PvdA), Wagenaar (PvdA), Luchtenveld (VVD),
Duijkers (PvdA), Verburg (CDA), Rietkerk (CDA), Halsema (GroenLinks), Kant
(SP), Balemans (VVD), De Swart (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Slob (ChristenUnie),
Pitstra (GroenLinks) en Horn (PvdA).Plv. leden: Van Beek (VVD), Zijlstra (PvdA), Ravestein (D66), Van Wijmen
(CDA), Bakker (D66), Balkenende (CDA), Barth (PvdA), Gortzak (PvdA), Dittrich
(D66), Cherribi (VVD), Van den Doel (VVD), Van Oven (PvdA), Apostolou (PvdA),
Cornielje (VVD), Belinfante (PvdA), Mosterd (CDA), Th. A.M. Meijer (CDA),
Van Gent (GroenLinks ), Poppe (SP), Van Splunter (VVD), Nicolaï (VVD),
Wijn (CDA), Rouvoet (ChristenUnie), Rabbae (GroenLinks) en Kuijper (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21062-105.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl