Jaarverslag en slotwet Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2005; Rapport bij jaarverslag 2005
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30550-VIII, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

10-05-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30550-VIII nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudSAMENVATTINGFinanciële informatieBedrijfsvoeringBeleidsinformatieReactie minister en nawoord Algemene RekenkamerReactie ministerNawoord Algemene Rekenkamer1 INLEIDING1.1 Rapport bij het jaarverslag1.2 Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1.3 Opzet van het onderzoek1.4 Leeswijzer2 JAARVERSLAG2.1 Inleiding2.2 Oordeel jaarverslag2.3 Financiële informatie en saldibalans2.3.1 Oordeel financiële informatieToelichting onzekerheid artikel 9Toelichting fouten en onzekerheden artikel 11UitwonendencontroleInkomenscontroleVerantwoordingsstaat ministerie en toelichtingOverzicht 1 Bedragen van de verantwoordingsstaat 2005,
Ministerie van OCW (x € miljoen)Verantwoordingsstaat baten-lastendiensten en toelichting2.3.2 Oordeel saldibalans en toelichtingOverzicht 2 Saldibalans per 31 december 2005, Ministerie
van OCW (x € miljoen)2.4 Informatie over de bedrijfsvoering2.4.1 Oordeel informatie over de bedrijfsvoering2.5 Informatie over beleid2.5.1 Oordeel informatie over beleid2.5.2 VBTB-toetsDe mate waarin de vraag «wat willen we bereiken»
concreet is beantwoordAansluiting tussen begroting en jaarverslag op het niveau
van de prestaties2.5.3 Voortijdig schoolverlaters3 BEDRIJFSVOERING3.1 Inleiding3.2 Oordeel financieel beheer, materieelbeheer en
de daartoe bijgehouden administraties3.3 Toelichting op de onvolkomenheden3.3.1 De interne controle bij CFI op de bekostigingsprocessen3.3.2 Beheer kunstvoorwerpen van het Rijk3.4 Opgeloste onvolkomenheden3.4.1 Het personeelskostenbeheer bij het bestuursdepartement3.4.2 Contractbeheer bestuursdepartement3.5 Ontwikkeling bedrijfsvoeringOCW verandertHarmonisatie onderwijswetgeving4 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER4.1 Reactie minister en de IB-GroepJaarverslag van het ministerieArtikel 9 Arbeidsmarkt en personeelsbeleidArtikel 11 StudiefinancieringInformatie over beleidBedrijfsvoering van het ministerieInterne controle bij CFI op de bekostigingsprocessenBeheer kunstvoorwerpen van het RijkHarmonisatie onderwijswetgeving4.2 Nawoord Algemene RekenkamerFinanciële informatieInformatie over beleidLiteratuurlijstBIJLAGE 1OVERZICHT BEGROTE EN VERANTWOORDE BEDRAGEN 2005Alle begrote en verantwoorde bedragen in het Jaarverslag
2005 van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en WetenschapBIJLAGE 2OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN 2005A: VerplichtingenB: UitgavenC: OntvangstenD: SaldibalansE: Afgerekende voorschottenF: AgentschappenBIJLAGE 3OVERZICHT ONVOLKOMENHEDEN 2005BIJLAGE 4GEBRUIKTE AFKORTINGENBIJLAGE 5VERKLARENDE WOORDENLIJSTAccountantsrapport/auditrapportAccountantsverklaringAgentschapArtikelgewijze oordeelsvormingBaten-lastendienstBedrijfsvoeringBezwaarBezwaaronderzoekBudgetrecht Tweede KamerDepartementale auditdienst (DAD)Deugdelijke weergaveEuropese aanbestedingsrichtlijnenFinancieel beheerFinancieel jaarverslag en saldibalans van het RijkFoutenJaarverslag (departementaal)M&O-beleidMaterieelbeheerOnvolkomenheidOnzeker (onzekerheden)OverdrachtsuitgavenPotentieel bezwaargevalRechtmatigheidReviewTolerantiegrenzen
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30550-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 319 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 550 VIIIJaarverslag en slotwet Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
2005nr. 2RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2005 VAN HET MINISTERIE VAN ONDERWIJS,
CULTUUR EN WETENSCHAP (VIII)Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal’s-Gravenhage, 17 mei 2006Hierbij bieden wij u aan het op 8 mei 2006 door ons vastgestelde «Rapport
bij het Jaarverslag 2005 van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(VIII)».Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentJhr. mr. W.M. de Brauw,secretarisInhoudSamenvatting5   Audit-Actielijst
20068   1Inleiding111.1Rapport bij het jaarverslag11 1.2Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap12 1.3Opzet van het onderzoek121.4Leeswijzer13    2Jaarverslag142.1Inleiding14 2.2Oordeel jaarverslag142.3Financiële informatie en saldibalans142.3.1Oordeel financiële informatie14 2.3.2Oordeel saldibalans en toelichting17 2.4Informatie over de bedrijfsvoering17 2.4.1Oordeel informatie over de bedrijfsvoering18 2.5Informatie over beleid182.5.1Oordeel informatie over beleid182.5.2VBTB-toets19 2.5.3Voortijdig schoolverlaters22    3Bedrijfsvoering233.1Inleiding23 3.2Oordeel financieel beheer, materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties233.3Toelichting op de onvolkomenheden24 3.3.1De interne controle bij CFI op
de bekostigingsprocessen243.3.2Beheer kunstvoorwerpen van het
Rijk253.4Opgeloste onvolkomenheden26 3.4.1Het personeelskostenbeheer bij
het bestuursdepartement263.4.2Contractbeheer bestuursdepartement263.5Ontwikkeling bedrijfsvoering27   4Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer294.1Reactie minister en IB-Groep294.2Nawoord Algemene Rekenkamer31   Literatuurlijst33   Bijlage 1Overzicht begrote en verantwoorde bedragen 200534   Bijlage 2Overzicht fouten en onzekerheden 200535   Bijlage 3Overzicht onvolkomenheden 200539   Bijlage 4Gebruikte afkortingen40   Bijlage 5Verklarende woordenlijst41SAMENVATTINGDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of het Jaarverslag 2005 van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) (begrotingshoofdstuk
VIII) voldoet aan de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt.
Daarnaast hebben wij de bedrijfsvoering van het ministerie en de beleidsinformatie
in het jaarverslag onderzocht. In dit rapport zijn de oordelen en de belangrijkste
resultaten van het onderzoek opgenomen.Financiële informatieDe uitgaven van het Ministerie van OCW bedroegen in 2005 € 27 534,4
miljoen. De verplichtingen bedroegen € 29 880,9 miljoen en
de ontvangsten € 1 163,6 miljoen.Het onderzoek naar de financiële informatie in het Jaarverslag 2005
heeft de volgende resultaten opgeleverd. Het jaarverslag voldoet aan de eisen
die de CW 2001 stelt, met uitzondering van een bedrag van € 109,8
miljoen aan fouten en onzekerheden over de rechtmatigheid die de tolerantiegrens
van de Algemene Rekenkamer hebben overschreden. Het gaat hier om fouten en
onzekerheden bij twee artikelen: artikel 9 en artikel 11. Bij artikel 9 («Arbeidsmarkt
en personeelsbeleid») heeft de onzekerheid betrekking op een subsidie
aan scholen voor de begeleiding en scholing van zij-instromers. De controle
op de naleving van de subsidievoorwaarden is niet goed geregeld (onzekerheid
over de rechtmatigheid van € 5,0 miljoen). Bij artikel 11 («Studiefinanciering»),
had de IB-Groep fouten gemaakt bij het verwerken van aanvraagformulieren voor
studiefinanciering (fouten leidend tot onrechtmatigheid van € 17,8
miljoen). Daarnaast zijn er onvolkomenheden in de controles die de IB-Groep
uitvoert om misbruik en oneigenlijk gebruik van studiefinanciering te voorkomen
(onzekerheid over de rechtmatigheid van € 87,0 miljoen).BedrijfsvoeringHet onderzoek naar de bedrijfsvoering heeft de volgende resultaten opgeleverd.
Het ministerie heeft het contractbeheer en het personeelskostenbeheer in 2005
op orde gebracht. Hiermee zijn twee van de vier onvolkomenheden uit 2004 opgelost.
Er zijn geen nieuwe onvolkomenheden gesignaleerd.De twee resterende onvolkomenheden betreffen de interne controle bij de
baten-lastendienst Centrale Financiën Instellingen (CFI) en het beheer
van kunstvoorwerpen van het Rijk. Voor wat betreft de interne controle bij
CFI heeft het ministerie maatregelen getroffen om de vorig jaar geconstateerde
onvolkomenheid op te heffen. Hoewel het aantal gemaakte fouten relatief gering
is, zijn ook in 2005 fouten geconstateerd. Daarnaast voldoen nog niet alle
productiedossiers aan de eisen. Omdat met de bekostiging van onderwijsinstellingen
een groot financieel belang is gemoeid, handhaaft de Algemene Rekenkamer de
onvolkomenheid in de interne controle bij CFI. Voor wat betreft het beheer
van kunstvoorwerpen zijn er veel resultaten geboekt bij acties om vermiste
kunstvoorwerpen te traceren. Ook werkt het ministerie aan een nieuw beheersysteem.
Naar verwachting zal dit systeem in 2006 in opzet gereed zijn.De Algemene Rekenkamer constateert dat het Ministerie van OCW de afgelopen
jaren veel inspanningen heeft verricht om de bedrijfsvoering op orde
te brengen. Hierdoor is de bedrijfsvoering in 2005 duidelijk verbeterd ten
opzichte van 2004. Problemen, zowel binnen het departement als in het beleidsveld,
worden nu eerder gesignaleerd en sneller opgelost.Een aandachtspunt voor de toekomst is dat het ministerie, bij het opstellen
en wijzigen van wetgeving, voldoende aandacht besteedt aan de controleerbaarheid
en handhaafbaarheid.BeleidsinformatieDe Algemene Rekenkamer heeft de beleidsinformatie in het Jaarverslag 2005
onderzocht en concludeert dat de informatie over het gevoerde beleid op deugdelijke
wijze tot stand is gekomen. Ook voldoet de informatie aan de verslaggevingseisen.De Algemene Rekenkamer heeft ook onderzocht of de informatie in het Jaarverslag
2005 voldoende concreet is en aansluit bij de informatie in de Begroting 2005.
Uit dit onderzoek kwam onder andere naar voren dat het ministerie in het jaarverslag
terugkomt op tweederde van de in de begroting genoemde prestaties. Dit betekent
dat de Staten-Generaal bij eenderde van de in de begroting voorgenomen en
concreet beschreven prestaties, niet kan nagaan in welke mate de minister
deze heeft uitgevoerd.Voor de beleidsprioriteit «vermindering voortijdig schoolverlaten»
heeft de Algemene Rekenkamer niet alleen de aanwezigheid van de beleidsinformatie,
maar ook de inhoudelijke kwaliteit ervan onderzocht. De onderzoeksresultaten
zijn opgenomen in Staat van de beleidsinformatie 2006
(Algemene Rekenkamer, 2006a). Een belangrijke conclusie uit dit onderzoek
is dat de cijfers over voortijdige schoolverlaters (nog) niet betrouwbaar
zijn. De minister is zich bewust van een aantal beperkingen van de huidige
registratie. Zij meldt deze ook op transparante wijze aan de Tweede Kamer.De minister geeft in haar reactie op het conceptrapport Staat van de beleidsinformatie 2006 aan haar beleid ten aanzien van
de registratie van voortijdig schoolverlaters aan te scherpen. Zij verwijst
hierbij naar de mogelijkheden die de invoering van het onderwijsnummer biedt.Reactie minister en nawoord Algemene RekenkamerReactie ministerUit de reactie van de minister op het conceptrapport bij het Jaarverslag
2005 van hoofdstuk VIII, het Ministerie van OCW, blijkt dat de minister de
bevindingen en de aanbevelingen voor een belangrijk deel onderschrijft.De minister geeft in haar reactie aan de constatering van de Algemene
Rekenkamer over het feit dat de controle van de voorwaarden om in aanmerking
te komen voor een bijdrage voor de kosten van zij-instromers niet goed geregeld
is, niet te geheel delen. Zij wijst erop dat de controlemaatregelen voor het
primair onderwijs en het voortgezet onderwijs niet gelijk zijn. Zij is van
mening dat voor wat betreft het primair onderwijs de controle toereikend is.
Voor het voortgezet onderwijs deelt zij de constatering van de Algemene Rekenkamer.De conclusie in de Audit-Actielijst 2006 dat de Begroting 2006 onvoldoende
concreet beschrijft welke maatschappelijke effecten het ministerie nastreeft,
geeft volgens de minister een vertekend beeld. In haar reactie wijst zij er
op dat de beoordeling van de Algemene Rekenkamer staat of valt met de waarde
die wordt toegekend aan het al dan niet vermelden van streefwaarden. Deze
nadruk op streefwaarden vindt zij onterecht. Zij wijst hierbij op de rijksbegrotingsvoorschriften
waarin het opnemen van streefwaarden wordt voorgeschreven «indien zinvol
en relevant». Zij is het dan ook niet eens met de Algemene Rekenkamer
dat het ontbreken van streefwaarden voldoende is om te stellen dat maatschappelijke
effecten onvoldoende concreet zijn beschreven.Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer erkent dat de controle op de naleving van de voorwaarden
om in aanmerking te komen voor een bijdrage op grond van de Regeling bijdrage kosten zij-instromers in het primair onderwijs
wel beter is geregeld dan in het voortgezet onderwijs. Een zwak punt blijft
echter dat ook voor wat betreft het primair onderwijs in het controleprotocol
niet geregeld is dat de instellingsaccountant moet vastgestellen dat een scholings-
en begeleidingsovereenkomst is opgemaakt. Een dergelijke overeenkomst is één
van de voorwaarden om voor een bijdrage in aanmerking te komen.De Algemene Rekenkamer is van mening dat de vraag «Wat willen we
bereiken» alleen concreet beantwoord is als er, naast een effectindicator,
ook een streefwaarde (kwantitatief of kwalitatief) is opgenomen. De Algemene
Rekenkamer blijft dan ook bij haar conclusie dat in de Begroting 2006 onvoldoende
concreet is beschreven welke maatschappelijke effecten de minister nastreeft.1 INLEIDING1.1 Rapport bij het jaarverslagDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of het Jaarverslag 2005 van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) (begrotingshoofdstuk
VIII) voldoet aan de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt.
Daarnaast hebben wij de bedrijfsvoering van het ministerie onderzocht en het
financieel beheer en materieelbeheer beoordeeld. In dit rapport vindt u de
oordelen en de belangrijkste resultaten van het onderzoek. In figuur 1 staat
wat de Algemene Rekenkamer wanneer onderzoekt en voor wie.1.2 Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en WetenschapHet ministerie draagt de verantwoordelijkheid voor het onderwijs-, cultuur-
en wetenschapsbeleid. De uitgaven van het ministerie in 2005 bedroegen € 27 534,4
miljoen. De verplichtingen bedroegen € 29 880,9 miljoen en
de ontvangsten € 1 163,6 miljoen.Twee uitvoeringsorganisaties zijn verantwoordelijk voor verreweg het grootste
deel van de uitgaven van het Ministerie van OCW. De bekostiging van onderwijs
en onderzoek is ondergebracht bij de Centrale Financiën Instellingen
(CFI). De Informatie Beheer Groep (IB-Groep) is verantwoordelijk voor de uitvoering
van de studiefinanciering. CFI is een baten-lastendienst en valt onder de
directe verantwoordelijkheid van de minister. De IB-Groep is een zelfstandig
bestuursorgaan en staat wat de uitvoering betreft meer op afstand, maar valt
evenzeer onder de verantwoordelijkheid van de minister. Beide uitvoeringsorganisaties
zijn sterk afhankelijk van goed functionerende automatiseringssystemen.Het Ministerie van OCW is een ministerie met vooral overdrachtsuitgaven
(rijksbijdragen, subsidies en specifieke uitkeringen). De aanspraak op veel
van deze overdrachtsuitgaven is afhankelijk van gegevens die belanghebbenden
zelf verstrekken aan het ministerie. Hierdoor zijn deze uitgaven bij uitstek
gevoelig voor misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O).1.3 Opzet van het onderzoekDe Algemene Rekenkamer heeft op basis van een risicoanalyse en de Audit-Actielijst
2005 een programma opgesteld voor het jaarlijkse rechtmatigheidsonderzoek
bij het Ministerie van OCW. Wat betreft de bedrijfsvoering hebben we aandacht
besteed aan de volgende twee onderwerpen:• de vaststelling van de cultuurnotasubsidies 2001–2004;• het subsidiebeheer in de wetenschapssector.Daarnaast heeft de Algemene Rekenkamer de stand van zaken geïnventariseerd
van de onvolkomenheden die in de Audit-Actielijst 2005 zijn gerapporteerd.Verder heeft de Algemene Rekenkamer, zoals ieder jaar, reviews uitgevoerd
op de controles van de departementale auditdienst. Dit doet zij om vast te
stellen of zij bij haar oordeelsvorming gebruik kan maken van de werkzaamheden
van de auditdienst. Een aantal van de bevindingen in dit rechtmatigheidsonderzoek
is gebaseerd op werkzaamheden van deze dienst.Ten slotte heeft de Algemene Rekenkamer recent een aantal rapporten gepubliceerd
die nauw samenhangen met dit rapport. Het betreft hier in de eerste plaats
de publicatie Staat van de beleidsinformatie 2006
(Algemene Rekenkamer, 2006a). Deze publicatie behandelt de verantwoordingsinformatie
over drie beleidsprioriteiten uit de Miljoenennota 2005. Eén van deze beleidsprioriteiten is het «terugdringen
voortijdig schoolverlaten». Een andere relevante publicatie is het rijksbrede
onderzoek Ontslagregelingen hogere ambtenaren
(Algemene Rekenkamer, 2006b). Hierin worden alle vertrekregelingen onderzocht
die in de jaren 2004 en 2005 aangeboden zijn aan hogere ambtenaren.1.4 LeeswijzerDit Rapport bij het Jaarverslag 2005 van het Ministerie van OCW (begrotingshoofdstuk
VIII) bevat, naast een samenvatting en een inleiding, drie hoofdstukken. In
hoofdstuk 2 wordt het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het jaarverslag
en de saldibalans van het Ministerie van OCW beschreven. Hoofdstuk 3 is gewijd
aan de bedrijfsvoering van het ministerie en bevat het oordeel van de Algemene
Rekenkamer over het financieel beheer en materieelbeheer van het ministerie.
Ook de ontwikkelingen in de bedrijfsvoering worden in dat hoofdstuk beschreven.De reactie van de minister en het nawoord van de Algemene Rekenkamer zijn
opgenomen in hoofdstuk 4.Dit rapport telt verder vijf bijlagen. In bijlage 1, 2 en 3 staan overzichten
die de resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek schematisch weergeven.
In bijlage 1 staan de begrote en verantwoorde bedragen, in bijlage 2 staan
alle fouten en onzekerheden op een rij en in bijlage 3 de onvolkomenheden.
Bijlage 4 bevat de gebruikte afkortingen en bijlage 5 een verklarende woordenlijst.2 JAARVERSLAG2.1 InleidingDe Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2005 van het Ministerie van
OCW (begrotingshoofdstuk VIII) beoordeeld. Wij hebben onderzocht of het ministerie
het geld volgens de regels heeft uitgegeven en in het jaarverslag daarover
goed verantwoording heeft afgelegd. Waar dit niet het geval is, spreken wij
respectievelijk van een onrechtmatigheid of van een ondeugdelijke weergave.In dit hoofdstuk staat het totaaloordeel van de Algemene Rekenkamer over
het jaarverslag. Dit oordeel is opgebouwd uit deeloordelen over de volgende
onderdelen van het jaarverslag:– financiële informatie en saldibalans (§ 2.3);– informatie over bedrijfsvoering (§ 2.4);– informatie over beleid (§ 2.5).In de volgende paragraaf (§ 2.2) staat het oordeel over het
jaarverslag als geheel. In de daaropvolgende paragrafen komen de deeloordelen
aan de orde. De Algemene Rekenkamer komt tot deze oordelen op basis van bevindingen
uit haar onderzoek. Voor haar oordeelsvorming heeft zij gebruik kunnen maken
van de werkzaamheden van de auditdienst. 2.2 Oordeel jaarverslagHet jaarverslag over 2005 van het Ministerie van OCW voldoet aan de eisen
die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt, met uitzondering van een bedrag
van € 109,8 miljoen aan fouten en onzekerheden in uitgaven dat de
tolerantiegrens op artikelniveau overschrijdt. Het gaat hier om fouten en
onzekerheden bij twee artikelen: artikel 9 en artikel 11.2.3 Financiële informatie en saldibalansMet «financiële informatie» wordt bedoeld:– alle verplichtingen, uitgaven, ontvangsten in de verantwoordingsstaat
van het ministerie en de toelichting daarbij;– alle baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten, balansposten
in de verantwoordingsstaat over de baten-lastendiensten CFI en het Nationaal
Archief en de toelichting daarbij.De «saldibalans» is een overzicht van de posten die aan het
eind van het jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden
meegenomen.De CW 2001 stelt de volgende eisen aan de financiële informatie en
de saldibalans:– rechtmatig totstandgekomen;– op deugdelijke wijze weergegeven;– overeenkomstig de verslaggevingseisen opgesteld.2.3.1 Oordeel financiële informatieDe financiële informatie in het jaarverslag over 2005 van het Ministerie
van OCW (begrotingshoofdstuk VIII) voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt,
met uitzondering van de volgende fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen
op artikelniveau overschrijden:• artikel 9 «Arbeidsmarkt en personeelsbeleid»: bij dit
artikel is sprake van een onzekerheid over de rechtmatigheid van € 5,0
miljoen aan uitgaven;• artikel 11 «Studiefinanciering»: bij dit artikel zijn
fouten (€ 17,8 miljoen) en onzekerheden (€ 87,0 miljoen)
over de rechtmatigheid van de uitgaven geconstateerd. Deze zijn veroorzaakt
door respectievelijk fouten in de toekenning van studiefinanciering en onvolkomenheden
in de uitvoering van het M&O-beleid bij de IB-Groep.Toelichting onzekerheid artikel 9De onzekerheid over de rechtmatigheid bij artikel 9 heeft betrekking op
de Regeling bijdrage kosten zij-instromers voor primair
onderwijs en voortgezet onderwijs. Op grond van deze regeling kunnen
scholen een bijdrage ontvangen voor de begeleiding en scholing van zij-instromers.
De regeling bevat voorwaarden om voor een bijdrage in aanmerking te komen.
Zo moet een scholings- en begeleidingsovereenkomst zijn opgesteld tussen school,
zij-instromer en betrokken lerarenopleiding. De controle of aan de voorwaarden
in de regeling wordt voldaan, is niet goed geregeld. De Algemene Rekenkamer
constateert daarom een onzekerheid over de rechtmatigheid van alle uitgaven
die in 2005 op grond van deze regeling zijn gedaan. Dit onderwerp is als aandachtspunt
opgenomen in de Audit-Actielijst voor 2006.Toelichting fouten en onzekerheden artikel 11De fouten en onzekerheden in de uitgaven bij artikel 11 betreffen de studiefinanciering.
Voor het derde achtereenvolgende jaar overschreden deze fouten en onzekerheden
de tolerantiegrens van de Algemene Rekenkamer. De knelpunten zijn steeds dezelfde.
Ten eerste worden er fouten gemaakt bij de toekenning van studiefinanciering
als gevolg van invoer- en interpretatiefouten bij de verwerking van de aanvraagformulieren.
Ten tweede zijn er onvolkomenheden in de uitvoering van controles die gericht
zijn op het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik van de studiefinanciering.
In haar mededeling over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2005 gaat de
minister hier kort op in.De fouten in de toekenning van studiefinanciering concentreren zich in
het eerste helft van 2005. Naar aanleiding van een tussentijdse rapportage
van de auditdienst heeft de IB-Groep maatregelen getroffen. Deze lijken effect
te hebben gesorteerd. In de tweede helft van 2005 heeft de auditdienst nauwelijks
nog fouten aangetroffen.De geconstateerde onzekerheden over de rechtmatigheid worden veroorzaakt
doordat de uitvoering van de M&O-controles door de IB-Groep op onderdelen
tekort schiet. Deze controles worden achteraf uitgevoerd en lopen niet per
definitie gelijk met het kalenderjaar. De belangrijkste onzekerheden worden
hieronder toegelicht.UitwonendencontroleAls gevolg van de wijze waarop de IB-Groep de controle heeft ingericht
is een bedrag van naar schatting € 34,0 miljoen aan uitwonendentoeslagen
niet gecontroleerd. Het betreft studenten die op het moment van controle geen
uitwonendentoeslag ontvingen, maar die op enig ander moment in de controleperiode
deze toeslag wel ontvingen. De Algemene Rekenkamer heeft hierdoor onzekerheid
over de rechtmatigheid van de uitwonendentoeslag die deze groep studenten
heeft ontvangen. Daarnaast is sprake van een tweede onvolkomenheid in de uitwonendencontrole.
Voor de controle op uitwonendheid maakt de IB-Groep gebruik van gegevens uit de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA). Op grond van deze gegevens
had de IB-Groep concrete aanwijzingen dat een aantal studenten mogelijk ten
onrechte een uitwonendentoeslag ontving. Het ging hier om een bedrag van naar
schatting maximaal € 14,2 miljoen. De IB-Groep heeft deze studenten
daarom (opnieuw) verzocht aan te geven of zij uitwonend of thuiswonend zijn.
De juistheid van deze opgave is echter niet verder gecontroleerd, bijvoorbeeld
door het opvragen van bewijsmateriaal dat de opgave zou kunnen ondersteunen.
De Algemene Rekenkamer is van mening dat de IB-Groep hiermee onvoldoende gevolg
heeft gegeven aan signalen dat sommige studenten mogelijk ten onrechte een
uitwonendentoeslag ontvangen. Hierdoor heeft zij onzekerheid over de rechtmatigheid
van de uitwonendentoeslag die aan deze groep studenten is verstrekt.InkomenscontroleTen slotte heeft de Algemene Rekenkamer nog een onvolkomenheid in de inkomenscontrole
geconstateerd. De hoogte van het inkomen is van belang om het recht op studiefinanciering
te bepalen. De onvolkomenheid betreft de inkomenscontrole van studenten die
slechts een deel van het jaar studiefinanciering hebben ontvangen. Bij deze
studenten is de IB-Groep onvoldoende nagegaan welk deel van het jaarinkomen
zij genoten in de periode dat zij ook studiefinanciering ontvingen. Hierdoor
bestaat het risico dat aan deze groep studenten voor maximaal € 33,0
miljoen ten onrechte aan studiefinanciering is uitbetaald.Verantwoordingsstaat ministerie en toelichtingOnderstaand overzicht laat de totaalbedragen zien waaruit de verantwoordingsstaat
2005 is opgebouwd en de fouten, onzekerheden en onvolledigheden die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd.Overzicht 1 Bedragen van de verantwoordingsstaat 2005,
Ministerie van OCW (x € miljoen) VerplichtingenUitgavenOntvangsten Totaalbedragen verantwoordingsstaat29 880,927 534,41 163,6Belangrijke fouten en onzekerheden1–109,8– Overige fouten en onzekerheden29,556,2– Totaalbedrag fouten en onzekerheden9,5166,0–1 Dit is het totaal van fouten (onjuistheden en onvolledigheden)
en onzekerheden die de tolerantiegrenzen op één of meer artikelen
overschrijden.2 Dit is het totaal van fouten en onzekerheden die de
tolerantiegrenzen op artikelniveau niet overschrijden.In verhouding tot de totale omvang van de verplichtingen, uitgaven en
ontvangsten bedraagt het totaal bedrag aan fouten en onzekerheden 0,03%,
0,6% respectievelijk 0%.In bijlage 2 worden de belangrijke fouten en onzekerheden nader toegelicht.
Het totaalbedrag aan fouten en onzekerheden voor de verplichtingen, de uitgaven
en de ontvangsten valt binnen de tolerantiegrenzen voor de verantwoordingsstaat
als geheel. De tolerantiegrens voor fouten en onzekerheden bedraagt 1%
respectievelijk 3% van de totale verantwoordingsstaat.Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven bevat in totaal € 2 398,6
miljoen respectievelijk € 33,6 miljoen aan overschrijdingen (zie
bijlage 1). Als de Staten-Generaal niet akkoord gaan met de desbetreffende Slotwet-mutaties, zal de Algemene Rekenkamer het positieve oordeel
over de financiële informatie in het jaarverslag mogelijk moeten herzien.Verantwoordingsstaat baten-lastendiensten en toelichtingHet Ministerie van OCW kent twee baten-lastendiensten: CFI en het Nationaal
Archief. De Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd dat er geen belangrijke
fouten en onzekerheden zijn in de rechtmatigheid en de deugdelijke weergave
en dat is voldaan aan de verslaggevingsvoorschriften.2.3.2 Oordeel saldibalans en toelichtingDe saldibalans 2005 van het Ministerie van OCW en de toelichting daarop
voldoen aan de eisen die de CW 2001 stelt.Onderstaand overzicht laat de totaalbedragen zien waaruit de saldibalans
2005 is opgebouwd en de fouten, onzekerheden en onvolledigheden die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd.Overzicht 2 Saldibalans per 31 december 2005, Ministerie
van OCW (x € miljoen)Totaalsaldo (debet + credit)123 676,7Beoordeeld totaal saldibalans debet + credit160 737,1 Totaal van fouten en onzekerheden die de tolerantiegrenzen per
saldibalanspost overschrijden–Overige fouten en onzekerheden32,0 Totaalbedrag fouten en onzekerheden32,01 Uitgaven en ontvangsten ten laste van de begroting en
tegenrekeningen tellen niet mee voor het beoordeelde totaal.In bijlage 1 worden de fouten en onzekerheden nader toegelicht. Het totaal
aan fouten en onzekerheden valt binnen de tolerantiegrenzen voor de saldibalans
als geheel. De tolerantiegrens voor fouten en onzekerheden bedraagt 1%
respectievelijk 3% van het beoordeelde totaal van de saldibalans in
zijn geheel. Voor de Rekening Courant Rijkshoofdboekhouding en de liquide
middelen geldt een tolerantiegrens van 0%.Het totaal aan openstaande voorschotten dat is afgerekend, bedraagt € 5 437,0
miljoen. We stellen vast dat deze afrekeningen aan de eisen voldoen. Wel vraagt
de Algemene Rekenkamer aandacht voor het beheer van de voorschotten. Uit de
controle van de auditdienst is gebleken dat drie voorschotten niet waren afgeboekt,
terwijl ze wel reeds afgerekend waren (totaal € 13,1 miljoen). Daarnaast
trof deze dienst betalingen aan die ten onrechte niet als voorschot waren
opgenomen (€ 9,6 miljoen). Ook vragen wij aandacht voor het tijdig
afrekenen van voorschotten. Zo constateerde de Algemene Rekenkamer dat de
subsidievoorschotten van de Cultuurnota 2001–2004 niet geheel binnen de wettelijke termijn zijn vastgesteld.2.4 Informatie over de bedrijfsvoeringInformatie over de bedrijfsvoering is opgenomen in de bedrijfsvoeringsparagraaf
in het jaarverslag. De paragraaf bevat een mededeling bedrijfsvoering, waarmee
de minister expliciet aangeeft dat er sprake is van beheerste bedrijfsprocessen.
In deze mededeling geeft de minister onder andere aan dat zij
meer aandacht zal besteden aan het financieel beheer van de IB-Groep. Het
opnemen van een mededeling over de bedrijfsvoering is niet verplicht. Toch
heeft de minister van OCW ervoor gekozen een mededeling op te nemen. De Algemene
Rekenkamer spreekt hiervoor haar waardering uit.2.4.1 Oordeel informatie over de bedrijfsvoeringDe informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2005 van het
Ministerie van OCW is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan
de verslaggevingseisen.Bij het beoordelen van de manier waarop de bedrijfsvoeringsinformatie
tot stand komt, heeft de Algemene Rekenkamer vooral aandacht besteed aan de
planning-en-controlcyclus. Daarnaast hebben wij gekeken naar de wijze waarop
het ministerie de deelmededelingen aggregeert die elk organisatieonderdeel
aan het eind van het jaar opstelt. De verbetering van de planning-en-controlcyclus
is in 2005 voortgezet: de afspraken aan het begin van het jaar zijn concreter,
voor het identificeren van risico’s wordt nu een uniform model gehanteerd
en de voortgangsrapportages bevatten meer en concretere informatie. Ook heeft
het ministerie het aggregatieproces van de deelmededelingen aanzienlijk verbeterd:
de selectiecriteria zijn nu op schrift vastgelegd en er is duidelijker beschreven
wat organisatieonderdelen van elkaar verwachten. Met deze verbeteringen zijn
de probleempunten opgelost, die de Algemene Rekenkamer in 2004 signaleerde.De resultaten van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar de bedrijfsvoering
zelf zijn opgenomen in hoofdstuk 3.2.5 Informatie over beleidBij het beoordelen van de beleidsinformatie in het jaarverslag kijkt de
Algemene Rekenkamer naar de wijze waarop de informatie over het beleid tot
stand is gekomen en naar de mate waarin deze voldoet aan de verslaggevingseisen.
Daarnaast onderwerpen wij de jaarverslagen aan de «VBTB-toets».
Wij bekijken daarbij of voor elk artikel concrete informatie is opgenomen
over doelen, prestaties en middelen en zo niet, of het ontbreken van die informatie
wordt uitgelegd («comply or explain»).Van het beleidsthema «voortijdig schoolverlaters» hebben wij
niet alleen de aanwezigheid, maar ook de inhoudelijke kwaliteit van de beleidsinformatie
onderzocht. De resultaten van dat onderzoek zijn opgenomen in onze publicatie Staat van de beleidsinformatie 2006 (Algemene Rekenkamer,
2006). Een samenvatting van de conclusies over dit thema is opgenomen in § 2.5.3
van dit rapport.2.5.1 Oordeel informatie over beleidDe informatie over het gevoerde beleid in het Jaarverslag 2005 van het
Ministerie van OCW is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet aan
de verslaggevingseisen.Los van dit positieve oordeel over de totstandkoming van de beleidsinformatie
merken wij op dat het ministerie dit totstandkomingsproces aanzienlijk kan
verbeteren als alle directies eerder starten met het opstellen van het beleidsverslag
en zich meer richten op de inhoudelijke kwaliteit. Ook kan het
ministerie de uniformiteit van de toelichting op de beleidsartikelen verbeteren
door een betere regie te voeren over de manier waarop de toelichting tot stand
komt.2.5.2 VBTB-toetsDe Algemene Rekenkamer heeft met de VBTB-toets onderzocht of de beleidsinformatie
in de jaarverslagen concreet antwoord geeft op de drie zogenoemde H-vragen:• Hebben we bereikt wat we ons hadden voorgenomen?• Hebben we daarvoor gedaan wat we van plan waren te doen?• Heeft het gekost wat het zou kosten?Deze drie H-vragen zijn gespiegeld aan de drie W-vragen, waarvan de antwoorden
in de begroting van het ministerie zijn terug te vinden:• Wat willen we bereiken?• Wat gaan we daarvoor doen?• Wat mag het kosten?Het antwoord op deze vragen is concreet als de maatschappelijke doelen
en de prestaties specifiek, meetbaar en tijdgebonden zijn geformuleerd en
als de middelen zijn gekoppeld aan de operationele doelstellingen.Met ingang van de Begroting 2006 geldt het principe van «comply
or explain» (pas toe of leg uit). De begroting en het jaarverslag moeten
per operationele doelstelling concrete antwoorden bevatten op de W- en H-vragen
(«comply»), tenzij de minister uitlegt waarom dit niet mogelijk
is («explain»).De resultaten van de VBTB-toets zijn in figuur 2 weergegeven. Om de ontwikkeling
in de tijd te laten zien, hebben wij de scores van 2005 vergeleken met de
scores van 2003 en 2004 en de scores voor de Begroting 2006.Positief is dat het ministerie de vraag «wat gaan we daarvoor doen»
in afgelopen jaren steeds concreter beantwoordt (49% in 2003, 69%
in 2006). Minder positief is dat het ministerie de vraag «wat willen
we bereiken» voor een relatief klein aantal doelen (22%) in de
Begroting 2006 concreet heeft beantwoord en dat voor het begrotingsjaar 2005
het jaarverslag en de begroting op het niveau van de prestaties in beperkte
mate op elkaar aansluiten. Deze laatste twee punten lichten we hierna toe.De mate waarin de vraag «wat willen we bereiken»
concreet is beantwoordMede naar aanleiding van ons Rapport bij het Jaarverslag 2004 heeft de
minister geïnvesteerd in het geven van inzicht in de outcome of output
van het stelsel. In haar brief Evaluatie VBTB
(Ministerie van OCW, 2005a) over «comply or explain» gaf zij aan
in de Begroting 2006 de relevante indicatoren te benoemen en voor een uitgebreide
toelichting te gaan verwijzen naar documenten als Bestel
in beeld, Kennis in Kaart en het Onderwijsverslag. Tevens gaf zij aan voor enkele beleidsartikelen het benoemen van
outcome- of outputindicatoren niet relevant of zinvol te achten. Voor de behandeling
van de Begroting 2006 heeft de minister in een brief de Tweede Kamer geïnformeerd
over de wijze waarop het Ministerie van OCW invulling geeft aan de verbetering
van de informatie over prestaties en effecten van beleid (ministerie van OCW,
2005b). Tevens verstrekte zij in deze brief een overzicht van indicatoren
als aanvulling op de gegevens in de Begroting 2006. Wij hebben de aanvullende
indicatoren meegenomen in onze VBTB-toets.In de Begroting 2006 zijn de algemene doelstellingen veel beter afgedekt
met effectindicatoren dan in de Begroting 2005. Dit komt echter niet tot uitdrukking
in de score op de vraag «wat willen we bereiken», omdat de Algemene
Rekenkamer vindt dat deze vraag alleen concreet beantwoord is als er, naast
een effectindicator, ook een streefwaarde (kwantitatief of kwalitatief) is
opgenomen. Deze streefwaarden ontbreken echter grotendeels. Mogelijk komt
dit doordat de Rijksbegrotingsvoorschriften 2006 aangeven dat een ministerie
alleen streefwaarden dient op te nemen «indien zinvol en relevant».Aansluiting tussen begroting en jaarverslag op het niveau
van de prestatiesDe afgelopen jaren beantwoordde de minister de vraag «wat gaan we
daarvoor doen» steeds concreter. Echter, op dit punt is de aansluiting
tussen begroting en jaarverslag verslechterd. Het Jaarverslag 2005 rapporteert
over tweederde van de concreet beschreven prestaties die in de Begroting 2005
opgenomen. Dit betekent dat de Staten-Generaal voor eenderde van de prestaties
niet kan nagaan in welke mate de minister deze heeft uitgevoerd.Voorbeelden aansluiting tussen begroting
en jaarverslag Een voorbeeld van een beperkte
aansluiting tussen begroting en jaarverslag is te vinden bij beleidsartikel
4 («Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie»). Bij dit artikel
is in de Begroting 2005 opgenomen dat de op eindtermen gerichte opleidingen
onder de bestaande kwalificatiestructuur in 2012 volledig zijn afgebouwd.
Daarvoor moeten circa 600 kwalificaties worden omgebouwd naar 300 kwalificatieprofielen.
Het Jaar- verslag 2005 komt hier slechts in beperkte mate op terug. Hierin
is alleen opgenomen dat in het schooljaar 2005–2006 ruim 43 000
leerlingen meedoen aan een van de 677 experimenten. Daarmee wordt niet duidelijk
in hoeverre het ministerie op schema ligt.  Een voorbeeld van een artikel waarin
wel sprake is van een goede aansluiting tussen de begroting en het jaarverslag
is beleidsartikel 12 («Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten»).
Op alle in de begroting aangegeven prestatie-indicatoren komt het jaarverslag
terug en daarnaast worden alle bijbehorende realisatiewaarden vermeld.2.5.3 Voortijdig schoolverlatersIn de publicatie Staat van de beleidsinformatie 2006 (Algemene Rekenkamer, 2006a) heeft de Algemene Rekenkamer voor de
beleidsprioriteit «vermindering voortijdig schoolverlaten» kritisch
gekeken naar de doelen, de onderbouwing van het beleid, de beleidsuitvoering
en de verantwoordings- en sturingsinformatie. Over de verantwoordings- en
sturingsinformatie is onder meer het volgende geconcludeerd.De minister van OCW is zich bewust van een aantal beperkingen van de huidige
registratie van voortijdig schoolverlaters; zij meldt deze op transparante
wijze aan de Tweede Kamer. Onduidelijk is echter hoe ver de minister nog verwijderd
is van een betrouwbare registratie, dan wel wat de betrouwbaarheidsmarges
van de huidige gegevens zijn. Wel is duidelijk dat de huidige cijfers (nog)
niet betrouwbaar zijn. Verder merkt de Algemene Rekenkamer op dat het al jarenlang
voortdurende probleem van de registratie van voortijdig schoolverlaters voor
de minister geen aanleiding is geweest om aanvullende studie te doen naar
alternatieven voor het monitoren van het aantal voortijdig schoolverlaters.In de verantwoording die de minister van OCW aan de Tweede Kamer aflegt,
worden verschillende doelstellingen, definities en gegevensbronnen naast en
soms zelfs door elkaar gepresenteerd. Zo worden ondermeer de nationale en
de Europese doelstelling en de bijbehorende scores op de indicatoren op een
dusdanige wijze vermeld, dat onduidelijkheid onvermijdelijk is.In haar reactie op het conceptrapport Staat van de
beleidsinformatie 2006 geeft de minister aan haar beleid ten aanzien
van de registratie van voortijdig schoolverlaters aan te scherpen. Zij verwijst
hierbij naar de mogelijkheden die de invoering van het onderwijsnummer hiervoor
biedt. Zij beoogt het onderwijsnummer in het schooljaar 2006–2007 landelijk
in te voeren. Voor wat betreft alternatieven voor het monitoren wijst de minister
er op dat zij al gegevens uit de Enquête Beroepsbevolking van het Centraal
Bureau voor de Statistiek gebruikt om de doelrealisatie op internationaal
niveau te monitoren. Ten slotte geeft de minister in haar reactie aan dat
zij consequent en stelselmatig is in haar gebruik van de verschillende doelstellingen,
definities en gegevensbronnen voor nationaal en Europees niveau.3 BEDRIJFSVOERING3.1 InleidingIn dit hoofdstuk beschrijft de Algemene Rekenkamer de bevindingen over
de bedrijfsvoering van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(begrotingshoofdstuk VIII). Bedrijfsvoering is de sturing en beheersing van
de primaire en ondersteunende processen en is gericht op het realiseren van
taken en doelen van de organisatie. Onder de bedrijfsvoering vallen:– het financieel beheer en materieelbeheer en de daartoe bijgehouden
administraties;– de controle door de departementale auditdienst;– de totstandkoming van de financiële informatie;– bedrijfsvoeringsinformatie en beleidsinformatie in het jaarverslag.Wij baseren ons oordeel over het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties op eisen die de CW 2001 stelt. Het
financieel beheer en het materieelbeheer moeten rechtmatig, ordelijk en controleerbaar
zijn en zo doelmatig mogelijk zijn ingericht. De administraties moeten daarnaast
ook inzicht bieden in het gevoerde beheer.In dit hoofdstuk wordt eerst een oordeel gegeven (§ 3.2). Vervolgens
worden de geconstateerde onvolkomenheden toegelicht (§ 3.3). In
de daarop volgende paragraaf (§ 3.4) komen de onvolkomenheden aan
de orde die de Algemene Rekenkamer in haar rechtmatigheidsonderzoek 2004 heeft
gerapporteerd en die het ministerie in 2005 heeft opgelost. Het hoofdstuk
sluit af met een beschouwing over de ontwikkeling van de bedrijfsvoering (§ 3.5).3.2 Oordeel financieel beheer, materieelbeheer en
de daartoe bijgehouden administratiesDe onderzochte onderdelen van het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties in 2005 van het Ministerie van OCW
hebben voldaan aan de in de CW 2001 gestelde eisen. De onderdelen waarbij
de Algemene Rekenkamer een onvolkomenheid constateert, vormen daarop een uitzondering.
Het betreft hier:• de interne controle van CFI op de bekostigingsprocessen;• het beheer van kunstvoorwerpen van het Rijk.De overige onderwerpen die de Algemene Rekenkamer heeft onderzocht (zie § 1.3)
gaven geen aanleiding om hierover te rapporteren.Figuur 3 geeft aan welke onvolkomenheden de Algemene Rekenkamer in de
afgelopen drie jaar heeft geconstateerd bij het Ministerie van OCW. Van de
vier onvolkomenheden die wij in 2004 constateerden, zijn er twee opgelost.
Wij hebben in 2005 geen nieuwe onvolkomenheden geconstateerd.3.3 Toelichting op de onvolkomenhedenDe Algemene Rekenkamer heeft twee onvolkomenheden geconstateerd. Hieronder
lichten wij deze onvolkomenheden toe.3.3.1 De interne controle bij CFI op de bekostigingsprocessenDe eerste onvolkomenheid betreft de interne controle bij CFI. CFI heeft
in 2005 een aantal maatregelen getroffen om de onvolkomenheid in de interne
controle op te heffen, maar deze hebben in 2005 nog onvoldoende effect gesorteerd.
Daarom handhaaft de Algemene Rekenkamer de onvolkomenheid bij CFI.CFI is belast met de uitvoering van de bekostiging van onderwijs en onderzoek.
De uitvoeringsprocessen bij CFI staan onder druk door organisatieveranderingen,
door de opgelegde taakstelling en door de voorbereiding van grote projecten,
zoals de lumpsumfinanciering van het primair onderwijs en de invoering van
het onderwijsnummer. In 2004 constateerde de Algemene Rekenkamer twee problemen
bij CFI die mede het gevolg waren van deze ontwikkelingen. Het eerste probleem
was dat de interne controlemaatregelen niet altijd goed werkten, waardoor
fouten werden gemaakt bij onder meer het toekennen en het registreren van
verplichtingen. Daarnaast bleek de kwaliteit van de productiedossiers tekort te schieten. Uit de dossiers bleek onvoldoende of en in hoeverre
controlehandelingen waren uitgevoerd.CFI heeft verschillende maatregelen genomen om deze problemen op te lossen.
Zo heeft CFI in 2005 de interne controle versterkt door risicomanagement in
te voeren en aanvullende beheersmaatregelen te treffen. Maar ook in 2005 constateerde
de auditdienst dat de interne controlemaatregelen bij CFI in sommige gevallen
nog onvoldoende hebben gewerkt, waardoor fouten zijn gemaakt. Het financieel
belang van de fouten is wel duidelijk lager dan in 2004 en blijft onder de
tolerantiegrenzen op artikelniveau.Daarnaast heeft CFI een nieuwe richtlijn voor de productiedossiers opgesteld.
CFI voert deze richtlijn geleidelijk in. Eind 2005 voldeden de meeste productiedossiers
nog niet aan deze richtlijn.Hoewel het aantal gemaakte fouten relatief gering is en een klein deel
van de productiedossiers inmiddels aan de opgestelde richtlijn voldoet, handhaaft
de Algemene Rekenkamer de onvolkomenheid. Met de bekostiging van onderwijsinstellingen
is immers een groot financieel belang gemoeid. Mede daarom blijft het belangrijk
in 2006 aandacht te blijven schenken aan de interne controle op de bekostigingsprocessen
bij CFI.3.3.2 Beheer kunstvoorwerpen van het RijkDe tweede onvolkomenheid betreft het beheer van kunstvoorwerpen van het
Rijk. Het ministerie heeft in 2005 veel gedaan om vermiste kunstvoorwerpen
te traceren en een nieuw beheersysteem in te voeren. Dit nieuwe beheersysteem
was in 2005 echter nog niet van kracht. Daarom handhaaft de Algemene Rekenkamer
deze onvolkomenheid.Het Instituut Collectie Nederland (ICN) is verantwoordelijk voor het beheer
van kunstvoorwerpen van het Rijk. In voorgaande jaren is gesignaleerd dat
veel kunstvoorwerpen die ICN in bruikleen heeft gegeven, vermist zijn. Inmiddels
heeft het ICN na intensief speurwerk een deel van de (administratief) vermiste
kunstvoorwerpen getraceerd. Het ministerie wil de zoektocht naar vermiste
kunstvoorwerpen in 2006 afronden.Om vermissingen in de toekomst te voorkomen heeft het ministerie een pakket
van maatregelen ontwikkeld om het beheersysteem te verbeteren. Zo wil het
ministerie onder andere het selectiebeleid voor bruikleennemers verscherpen
en de omvang van de collectie verkleinen. Verder hebben het Ministerie van
OCW en het Ministerie van Financiën een conceptregeling Materieelbeheer
museale voorwerpen opgesteld ter vervanging van het verouderde Koninklijk
Besluit uit 1984. Naar verwachting wordt het nieuwe beheerstelsel in 2006
ingevoerd.De Algemene Rekenkamer handhaaft in haar oordeel over 2005 de onvolkomenheid
in het beheer van kunstvoorwerpen. De argumenten hiervoor zijn dat de nieuwe
regeling voor het beheer van museale voorwerpen in 2005 nog niet van kracht
was en dat de overige maatregelen gericht op een beter beheersysteem in 2005
nog niet waren geïmplementeerd.3.4 Opgeloste onvolkomenhedenHet Ministerie van OCW heeft in 2005 twee onvolkomenheden opgelost. Hieronder
gaan wij daar nader op in.3.4.1 Het personeelskostenbeheer bij het bestuursdepartementIn 2003 constateerde de Algemene Rekenkamer veel fouten in de personeelsdossiers
van het bestuursdepartement. Door een verbetering van het personeelskostenbeheer
is het aantal fouten in 2005 fors gedaald. Daarom vervalt de onvolkomenheid
in het personeelskostenbeheer.In het Rapport bij het Jaarverslag 2003 constateerde de Algemene Rekenkamer
dat het Ministerie van OCW een substantieel aantal fouten maakte bij het beheer
van de personeelskosten van het bestuursdepartement. Zo ontbraken documenten
in personeelsdossiers en werden regels niet goed nageleefd. In 2004 heeft
het ministerie, waar mogelijk, de fouten hersteld. Daarnaast heeft het ministerie
eind 2004 een traject opgezet om het beheer fundamenteel te verbeteren. Inmiddels
is de directie Personeel en Organisatie (P&O) gereorganiseerd, zijn de
personeelsdossiers gecompleteerd en is het beheer van de dossiers gecentraliseerd.
Ook worden besluiten beter gecontroleerd en is de juridische deskundigheid
versterkt. De effecten van deze maatregelen zijn in 2005 zichtbaar geworden.
Uit diverse onderzoeken van de auditdienst blijkt dat het aantal gemaakte
fouten fors is verminderd en dat het een acceptabel niveau heeft bereikt.
De directie P&O streeft ernaar het aantal fouten verder te reduceren.Onderzoek van de auditdienst bracht nog wel een ander probleem rond het
personeelskostenbeheer aan het licht. De minister geeft dit ook aan in haar
mededeling over de bedrijfsvoering. Het probleem betreft de toegangsbeveiliging
van het financiële en personele systeem. Deze beveiliging bleek diverse
zwakke plekken te hebben. Ten eerste beschikten sommige medewerkers over ruimere
bevoegdheden dan noodzakelijk om gegevens in te voeren, te wijzigen of te
verwijderen. Ook was een belangrijk wachtwoord eenvoudig te achterhalen. Ten
slotte was niet duidelijk welke directie belast is met het centrale toezicht
op de toekenning van autorisaties voor de financiële systemen.Na signalering van dit probleem is de auditdienst nagegaan of medewerkers
die beschikten over te ruime bevoegdheden, in 2005 opvallende of verdachte
wijzigingen hebben aangebracht. Dit bleek niet het geval. Het ministerie werkt
inmiddels aan een betere beveiliging. Het aantal medewerkers met zeer ruime
bevoegdheden is al verminderd. Aanvullende maatregelen zijn echter nodig.
Zo dient het ministerie een directie aan te wijzen die toezicht houdt op de
uitgifte van autorisatieprofielen. Vanwege het belang van deze maatregelen
is dit onderwerp als aandachtspunt opgenomen in de Audit-Actielijst voor 2006. 3.4.2 Contractbeheer bestuursdepartementDe tweede opgeloste onvolkomenheid betreft de onvolledige registratie
van de contracten in het centrale contractregister. In 2005 is deze registratie
sterk verbeterd. Daarom vervalt deze onvolkomenheid.De afgelopen drie jaar heeft de Algemene Rekenkamer een onvolkomenheid
geconstateerd in het contractbeheer bij het Ministerie van OCW. Zo
was het centrale contractregister niet volledig. Het ministerie had hierdoor
geen (compleet) inzicht in het aantal en de omvang van de lopende contracten.
Hierdoor ontstonden doelmatigheidsrisico’s en risico’s op claims
vanwege het niet naleven van (Europese) aanbestedingsregels. De afgelopen
twee jaar heeft het ministerie meer aandacht besteed aan het contractbeheer.
Inmiddels is er een centraal contractregister waarin alle contracten staan
geregistreerd. De in het verleden geconstateerde onvolkomenheid komt hiermee
te vervallen.Dit neemt niet weg dat de Algemene Rekenkamer aandacht vraagt voor de
dossiervorming van contracten. Uit onderzoek van de auditdienst naar inhuur
van externen blijkt onder meer dat contractdossiers vaak incompleet zijn.
Dit kan een risico vormen als inschrijvers op een contract bezwaar maken tegen
de afwijzing van hun offerte. Bovendien voldoet het ministerie hierdoor niet
aan de Regeling contractbeheer 1996. Dit aandachtspunt is opgenomen in de
Audit-Actielijst voor 2006. De Algemene Rekenkamer zal dit punt het komende
jaar blijven volgen.3.5 Ontwikkeling bedrijfsvoeringIn de voorgaande twee paragrafen (§ 3.3 en § 3.4)
zijn de bestaande en opgeloste onvolkomenheden in het financieel beheer en
het materieelbeheer van het Ministerie van OCW toegelicht. In deze paragraaf
komt de gehele bedrijfsvoering aan de orde. We besteden aandacht aan de ontwikkeling
van de kwaliteit van de bedrijfsvoering en aan enkele belangrijke ontwikkelingen
op dit gebied bij het ministerie.Als we de kwaliteit van de bedrijfsvoering bij het Ministerie van OCW
in 2005 vergelijken met die in 2004, dan is er sprake van een duidelijke verbetering.
Dit geldt vooral voor de bedrijfsvoering van het bestuursdepartement. De vooruitgang
blijkt onder meer uit het feit dat het ministerie in 2005 twee van de vier
onvolkomenheden heeft opgelost, te weten het personeelskostenbeheer (§ 3.4.1)
en het contractbeheer (§ 3.4.2). Daarnaast heeft het ministerie
de toezichtsfunctie verder versterkt. Zo zijn de M&O-inventarisaties verbeterd,
is het reviewbeleid aangescherpt en is de samenwerking tussen CFI, de Inspectie
van het Onderwijs en de auditdienst verder doorgevoerd (het project Geïntegreerd
toezicht). Ook is de beheersing van processen verbeterd doordat de planning-en-controlcyclus
is versterkt (zie § 2.4.1). Ten slotte is ook de controlfunctie
versterkt doordat onder andere voor bijna alle belangrijke bedrijfsvoeringsprocessen
proceseigenaren zijn aangewezen. Een regieteam onder leiding van de secretaris-generaal
volgt de voortgang van de herstelacties nauwlettend.De komende tijd bevindt het ministerie zich in een periode van grote dynamiek.
Voor zowel de interne organisatie van het ministerie als voor de onderwijswetgeving
heeft de minister ingrijpende wijzigingen aangekondigd. Hieronder beschrijven
we deze veranderingen.OCW verandertOp 23 november 2005 heeft de minister een brief aan de Tweede Kamer
verzonden over de gewenste veranderingen in de opbouw van de organisatie van
het Ministerie van OCW (Ministerie van OCW, 2005c). Het is haar bedoeling
de organisatie flexibeler in te richten. De huidige indeling van directies
naar onderwijssectoren komt naar verwachting te vervallen. Daarvoor in de
plaats komen één of meer directies voor het stelselonderhoud
en diverse directies voor specifieke thema’s. De minister meent
hierdoor beter te kunnen aansluiten bij de behoeften van het OCW-veld en de
vragen uit de politiek en de maatschappij. Daarnaast geeft zij aan het aantal
ondersteunende directies te willen verminderen en zal zij delen van de Inspectie
van het Onderwijs, de baten-lastendienst CFI en de auditdienst samenvoegen.Een ingrijpende verandering van de organisatiestructuur brengt risico’s
met zich mee voor de bedrijfsvoering. Op verschillende manieren heeft het
ministerie de beheersing van risico’s versterkt. Zo zijn, zoals hierboven
is aangegeven, voor bijna alle belangrijke bedrijfsvoeringsprocessen proceseigenaren
aangesteld. Ook is een departementsbrede risicoanalyse opgesteld. Hiermee
beoogt het ministerie risico’s die ontstaan als gevolg van de organisatiewijziging,
tijdig te signaleren.Harmonisatie onderwijswetgevingMomenteel kent elke onderwijssector een aparte, eigen wet. De minister
heeft aangekondigd één onderwijswet te willen opstellen voor
alle onderwijssectoren. Vóór de behandeling van de Begroting
2007 in de Tweede Kamer wil de minister hiervoor een wetgevingsnotitie hebben
opgesteld. Tot die tijd laat de minister de sectorwetten niet ongemoeid. Zij
wil vóór de zomer van 2006 de governanceprincipes invlechten
in de sectorwetten. Het gaat daarbij ondermeer om een betere scheiding tussen
toezicht en bestuur.De harmonisatie en samenvoeging van onderwijswetgeving bieden bij uitstek
de gelegenheid om de controleerbaarheid en handhaafbaarheid van deze wetgeving
te verbeteren. Dit is des te meer van belang als de minister besluit om ook
de verschillende bekostigingsstelsels voor het onderwijs te integreren. De
Algemene Rekenkamer wil het belang benadrukken dat de schaars aanwezige deskundigheid
op het terrein van handhaving en bestrijding van risico’s op misbruik
en oneigenlijk gebruik in een vroegtijdig stadium wordt betrokken bij het
wetgevingsproces.4 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMERIn dit hoofdstuk is de reactie van de minister van OCW op het conceptrapport
bij het Jaarverslag 2005 van hoofdstuk VVI, het Ministerie van OCW, samengevat.
De minister van OCW gaat in haar reactie met name in op de twee onvolkomenheden
die door de Algemene Rekenkamer zijn geconstateerd, op de belangrijke fouten
en onzekerheden in de financiële informatie en op de bevindingen uit
het onderzoek naar de beleidsinformatie. In een bijlage bij haar reactie heeft
de minister een overzicht opgenomen van de toezeggingen bij de overige aandachtspunten
die zijn opgenomen in de Audit-Actielijst. Het commentaar van de IB-Groep
op het conceptrapport heeft de minister in haar reactie verwerkt.4.1 Reactie minister en de IB-GroepDe minister heeft met waardering kennis genomen van het conceptrapport.
Zij is verheugd dat de Algemene Rekenkamer constateert dat de bedrijfsvoering
in 2005 duidelijk is verbeterd ten opzichte van 2004. De minister stelt vast
dat de Algemene Rekenkamer geen nieuwe onvolkomenheden heeft geconstateerd.Jaarverslag van het ministerieArtikel 9 Arbeidsmarkt en personeelsbeleidVoor wat betreft de geconstateerde onzekerheid van € 5 miljoen
in de Regeling bijdrage kosten zij-instromers merkt de minister op dat de
controlemaatregelen voor wat betreft het primair onderwijs en het voortgezet
onderwijs niet gelijk zijn. Voor wat betreft het primair onderwijs is de minister
het niet eens met de constatering van de Algemene Rekenkamer dat de controle
op de voorwaarden om voor een bijdrage in aanmerking te komen niet goed is
geregeld. Voor wat betreft het voortgezet onderwijs deelt zij de constatering
van de Algemene Rekenkamer. De minister geeft aan geen nadere maatregelen
voor het voortgezet onderwijs te willen nemen, omdat de regeling per 1 juli
2006 afloopt en het financieel belang ondergeschikt is.Artikel 11 StudiefinancieringVoor wat betreft de geconstateerde hiaten in de uitwonenden- en inkomenscontrole
geeft de minister aan dat zij de aanbeveling om deze hiaten te dichten onderschrijft.
Zij heeft, op grond van aanbevelingen van haar auditdienst begin maart 2006,
direct actie ondernomen. Eind maart heeft de minister van de IB-Groep een
plan van aanpak inclusief tijdsplanning ontvangen. Met de IB-Groep is afgesproken
dat de auditdienst OCW een audit zal uitvoeren op de toereikendheid van de
in het plan van aanpak aangekondigde maatregelen. Het plan van aanpak en de
bevindingen van de auditdienst zullen medio mei 2006 aan de orde worden gesteld
in het voorjaarsoverleg met de Raad van Toezicht van de IB-Groep.De minister geeft in haar reactie aan dat de uitwonenden- en de inkomenscontrole
die de IB-Groep in 2005 heeft uitgevoerd, betrekking hadden op een beduidend
langere periode dan één kalenderjaar. Zij wijst erop dat hierdoor
het bedrag aan onzekerheid over de rechtmatigheid is vergroot. Bovendien heeft
de IB-Groep, mede op aandringen van de Algemene Rekenkamer, een meer risicogerichte
controle uitgevoerd. Het bedrag aan onzekerheden is voor de IB-Groep aanleiding
geweest voor een evaluatie van haar controleaanpak. Deze aanpak
wordt vervolgens aangepast, aldus de minister.Ten slotte merkt de minister op dat de rapporteringsgrenzen voor fouten
en onzekerheden van de departementale auditdiensten anders liggen dan de rapporteringsgrenzen
die de Algemene Rekenkamer hanteert. Zij wijst erop dat de fouten en onzekerheden
bij de artikelen 9 en 11 de artikeltolerantiegrens van haar auditdienst niet
hebben overschreden.Informatie over beleidDe minister vindt dat de conclusie in de Audit-Actielijst 2006 dat de
Begroting 2006 onvoldoende concreet beschrijft welke maatschappelijke effecten
het ministerie nastreeft, een vertekend beeld geeft. Zij wijst erop dat de
Algemene Rekenkamer deze conclusie baseert op de bevinding dat 22%
van de doelstellingen in de begroting is voorzien van een streefwaarde. De
minister vindt dat de Begroting 2006 met het benoemen van concrete effect-
en prestatie-indicatoren voor het overgrote deel van de doelen, inzicht geeft
in wat zij wil bereiken. Zij wijst erop dat zij in het najaar van 2005 een
grote inspanning heeft geleverd om de kwaliteit en dekking van de indicatoren
bij de doelstellingen te verbeteren. Dit heeft vóór de begrotingsbehandeling
geresulteerd in een brief aan de Tweede Kamer met indicatoren in aanvulling
op de begroting voor 2006. In deze brief is ook beargumenteerd bij welke doelstellingen
geen indicatoren en daarmee ook geen streefwaarden zijn opgenomen («comply or explain»). Deze inspanning heeft
ertoe geleid dat de algemene doelstellingen nu voor bijna 80% zijn
voorzien van effectindicatoren en de operationele doelstellingen voor 90%
zijn voorzien met effect- en prestatie-indicatoren. Zij is het niet eens met
de Algemene Rekenkamer dat het ontbreken van streefwaarden voldoende grond
biedt om te stellen dat maatschappelijke effecten onvoldoende concreet zijn
beschreven.In haar reactie op het conceptrapport benadrukt de minister dat de beoordeling
van de beleidsinformatie door de Algemene Rekenkamer staat of valt met de
waarde die wordt toegekend aan het al dan niet vermelden van streefwaarden
bij álle indicatoren. Volgens haar is dit niet in lijn met de rijksbegrotingsvoorschriften
en niet in de geest van het huidige VBTB-debat. De rijksbegrotingsvoorschriften
schrijven het opnemen van streefwaarden voor «indien zinvol en relevant».De minister geeft aan dat bovenstaande kritische opmerkingen onverlet
laten dat zij zich zal blijven inspannen om de kwaliteit van de informatie
over de (relatie tussen) doelstellingen, de gewenste resultaten en de maatschappelijke
effecten op het terrein van onderwijs, cultuur en wetenschap te verbeteren.Voor wat betreft de aansluiting tussen begroting en jaarverslag merkt
de minister op dat zij in het Jaarverslag 2005 zo veel mogelijk is teruggekomen
op de prestaties die ook in de Begroting 2005 zijn genoemd. Door bijvoorbeeld
discontinuïteit in de informatievoorziening bleek dit niet altijd mogelijk
te zijn. Bij het opstellen van de Begroting 2006 is extra aandacht besteed
aan het opnemen van stabiele gegevens. Dit zal ook een aandachtspunt zijn
bij het opstellen van het jaarverslag over 2006, aldus de minister.Bedrijfsvoering van het ministerieInterne controle bij CFI op de bekostigingsprocessenDe minister onderschrijft de overwegingen en de geconstateerde resterende
tekortkomingen die hebben geleid tot de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer.
De minister zal erop toezien dat CFI dit jaar zorgt voor de verdere verbetering
van de interne controle. Ook zal zij erop toezien dat eind 2006 alle productiedossiers
voldoen aan de richtlijn die recent hiervoor is opgesteld.Beheer kunstvoorwerpen van het RijkDe minister geeft in haar reactie aan dat zij inmiddels diverse acties
in gang heeft gezet uit het pakket aan maatregelen voor het verbeteren van
het beheersysteem. De minister noemt concrete doelstellingen voor het verminderen
van het aantal bruikleennemers en het verkleinen van de collectie, inclusief
een tijdpad hiervoor. Ook geeft zij in haar reactie aan dat de conceptregeling
Materieelbeheer museale voorwerpen binnenkort interdepartementaal voor accordering
wordt geagendeerd. Implementatie van de nieuwe regeling vindt plaats in de
tweede helft van 2006.Harmonisatie onderwijswetgevingDe minister beaamt dat controleerbaarheid en handhaafbaarheid belangrijke
onderwerpen zijn bij de harmonisatie van de onderwijswetgeving. Omdat zij
bij alle regelgevingstrajecten aan deze onderwerpen voldoende aandacht wil
geven is de «beleidwijzer» geïntroduceerd. Met de «beleidwijzer»
wordt hiervoor systematisch aandacht gevraagd en wordt tegelijkertijd bevorderd
dat de door de Algemene Rekenkamer gesignaleerde schaars aanwezige deskundigheid
op het terrein van handhaving en bestrijding van M&O-risico’s breder
wordt verspreid.4.2 Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer is verheugd dat de minister een belangrijk deel
van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer onderschrijft en dat de minister
reeds de nodige maatregelen in gang heeft gezet.Financiële informatieIn haar reactie op het conceptrapport geeft de minister aan dat zij het
niet eens is met de constatering van de Algemene Rekenkamer dat de controle
op de voorwaarden om in aanmerking te komen voor een bijdrage in de kosten
voor zij-instromers, niet goed geregeld is. Voor het voortgezet onderwijs
deelt zij deze constatering, voor het primair onderwijs niet. De Algemene
Rekenkamer handhaaft echter haar constatering. Zij erkent dat de controle
voor wat betreft het primair onderwijs beter is geregeld dan die voor het
voortgezet onderwijs. Een zwak punt blijft dat ook voor het primair onderwijs
niet expliciet in het controleprotocol is geregeld dat de instellingsaccountant
moet vaststellen dat een scholings- en begeleidingsovereenkomst is opgemaakt.
Dit is één van de voorwaarden om voor een bijdrage in aanmerking
te komen.Informatie over beleidDe minister verwijst in haar reactie nadrukkelijk naar haar inspanningen
in het najaar van 2005 om de kwaliteit en de dekking van de indicatoren bij
de doelstellingen in de begroting voor 2006 te verbeteren. Dit heeft geresulteerd
in een brief aan de Tweede Kamer met indicatoren in aanvulling op deze begroting.
In deze brief is ook beargumenteerd bij welke doelstellingen geen indicatoren
en daarmee ook geen streefwaarden zijn opgenomen. De Algemene
Rekenkamer heeft deze brief betrokken in haar VBTB-toets van de Begroting
2006. Dit heeft, afgezien van de situatie waarin de minister het niet opnemen
van indicatoren en streefwaarden heeft beargumenteerd, nauwelijks invloed
gehad op de score in de VBTB-toets. De reden hiervoor is dat ook in deze brief
nauwelijks streefwaarden bij de indicatoren zijn opgenomen.In haar reactie geeft de minister aan dat bijna 80% van de algemene
doelstellingen in de begroting voor 2006 is voorzien van een effectindicator.
Iets meer dan 90% van de operationele doelstellingen is voorzien van
prestatie-indicatoren. De Algemene Rekenkamer onderschrijft deze percentages.
In dit rapport bij het Jaarverslag 2005 van OCW heeft zij dan ook geconstateerd
dat de Begroting 2006 veel beter is afgedekt met effectindicatoren dan de
Begroting 2005. Wat dat betreft heeft de extra inspanning in het najaar 2005
effect gesorteerd. De reden dat dit niet tot uitdrukking komt in de score
op de vraag «Wat willen we bereiken» komt doordat de Algemene
Rekenkamer vindt dat deze vraag alleen concreet beantwoord is als er, naast
een effectindicator, ook een streefwaarde (kwantitatief of kwalitatief) is
opgenomen. De Algemene Rekenkamer houdt daarom vast aan haar conclusie dat
in de Begroting 2006 onvoldoende concreet is beschreven welke maatschappelijke
effecten de minister nastreeft.LiteratuurlijstAlgemene Rekenkamer (2006a). Staat van de beleidsinformatie
2006. Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 94 074, nr.
2. Den Haag: SDU.Algemene Rekenkamer (2006b). Ontslagregelingen hogere
ambtenaren. Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 95 270,
nr. 2. Den Haag: SDU.Ministerie van OCW (2005a). Evaluatie VBTB.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 29 949 VIII, nr. 29. Den
Haag: SDU.Ministerie van OCW (2005b). Vaststelling begrotingsstaat
van het Ministerie van OCW voor het jaar 2006. Tweede Kamer, vergaderjaar
2005–2006, 30 300 VIII, nr. 88. Den Haag: SDU.Ministerie van OCW (2005c). Modernisering van de overheid. Brief aan de Tweede Kamer van de minister van OCW d.d. 23 november
2005. Kenmerk ASEA/DIR/2005/41180. Den Haag: OCW.BIJLAGE 1OVERZICHT BEGROTE EN VERANTWOORDE BEDRAGEN 2005Alle begrote en verantwoorde bedragen in het Jaarverslag
2005 van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap UitgavenVerplichtingenBegroting 2005
(€) (stand bij 2e supp.)Verantwoording 2005 (€)  Verschil Begroting 2005 (€) (stand bij 2e
supp.)Verantwoording
2005 (€)verschil abs (€)%abs (€)%Beleidsartikelen:        Art. 1Primair onderwijs7 874 581 0007 881 588 0007 007 0000,097 873 452 0007 922 743 00049 291 0000,63Art. 3Voortgezet onderwijs5 576 169 0005 570 761 000– 5 408 000– 0,105 592 546 0007 460 600 0001 868 054 0033,40Art. 4Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie2 843 106 0002 848 372 0005 266 0000,192 888 775 0002 974 676 00085 901 0002,97Art. 5Technocentra9 156 0009 207 00051 0000,5680 000280 000200 000250,00 Art. 6Hoger beroepsonderwijs1 804 088 0001 802 921.000– 1 167 000– 0,061 901 610 0001 858 290 000– 43 320 000– 2,28Art. 7Wetenschappelijk onderwijs3 339 930 0003 337 895 000– 2 035 000– 0,063 428 315 0003 445 978 00017 663 0000,52Art. 8Internationaal onderwijsbeleid17 287 00015 903 000– 1 384 000– 8,0119 805 00018 515 000– 1 290 000– 6,51Art. 9Arbeidsmarkt en personeelsbeleid147 077 000140 683 000– 6 394 000– 4,35147 077 000154 301 0007 224 0004,91 Art. 10Informatie- en communicatietechnologie45 177 00040 514 000– 4 663 000– 10,3245 177 00037 874 000– 7 303 000– 16,17Art. 11Studiefinanciering2 872 009 0002 849 311 000– 22 698 000– 0,792 872 009 0002 849 311 000– 22 698 000– 0,79Art. 12Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten303 000 000285 295 000– 17 705 000– 5,84303 000 000285 295 000– 17 705 000– 5,84Art. 13Lesgelden7 069 0007 069 0000 7 069 0007 069 0000 Art. 14Cultuur886 120 000887 742 0001 622 0001,83806 138 000992 597 000186 459 00023,13Art. 15Media825 321 000844 980 00019 659 0002,38815 943 000719 781 000– 96 162 000– 11,79 Art. 16Onderzoek en wetenschappen843 798 000839 229 000– 4 569 000– 0,54798 277 000982 128 000183 851 00023,03          Niet-beleidsartikelen:        Art. 17Nominaal en onvoorzien5 318 0000– 5 318 000– 100,005 318 0000– 5 318 000– 100,00 Art. 18Ministerie algemeen128 057 000118 003 000– 10 054 000– 7,85128 057 000117 101 000– 10 956 000– 8,56Art. 19Inspecties50 988 00047 970 000– 3 018 000– 5,9250 988 00047 474 000– 3 514 000– 6,89Art. 20Adviesraden8 341 0006 908 000– 1 433 000– 17,188 341 0006 908 000– 1 433 000– 17,18Totaal 27 586 592 00027 534 351 000  27 691 977 00029 880 921 000  Totaal overschrijdingen  33 605 000   2 398 643 000 BIJLAGE 2OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN 2005Fouten en onzekerheden in de financiële informatie in het Jaarverslag
2005 van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en WetenschapA: VerplichtingenArt.OmschrijvingTotaal verantwoord
bedrag (mln €)Fout
(mln €)Onzekerheid
(mln €)Totaal F+O
(mln €)Totaal F+O
(%)Tolerantiegrens
over-schreden?Onzekerheid
over volledigheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  4Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie2 974,71,4–1,40,05Nee  –Overig 3,15,08,1 –  Totaal  4,55,09,5    B: UitgavenArt.OmschrijvingTotaal verantwoord
bedrag (mln €)Fout
(mln €)Onzekerheid
(mln €)Totaal F+O
(mln €)Totaal F+O
(%)Tolerantiegrens
over-schreden?Onzekerheid
over volledigheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  1Primair onderwijs7 881,641,0–41,00,52Nee  4Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie 2 848,43,4–3,40,12Nee  9Arbeidsmarkt en personeelsbeleid140,7 5,05,03,56Ja Onzekerheid over de rechtmatigheid van uitgaven
aan de Regeling bijdrage kosten zij-instromers voor primair
en voortgezet onderwijs als gevolg van het niet goed regelen van
de controle op de naleving van de voorwaarden om voor een bijdrage in aanmerking
te komen. 11Studiefinanciering2 849,317,887,0104,83,68Ja Fouten in de toekenning
van studiefinanciering als gevolg van invoer- en interpretatiefouten bij het
verwerken van aanvraagformulieren en onzekerheid over de rechtmatigheid als
gevolg van onvolkomenheden in de uitvoering van het M&O-beleid door de
IB-Groep.12Tegemoetkoming onderwijsbijdrage
en schoolkosten285,31,12,23,31,16Nee  –Overig 2,75,88,5 –  Totaal  66,0100,0166,0    C: OntvangstenArt. OmschrijvingTotaal verantwoord bedrag
(mln €)Fout (mln €)Onzekerheid (mln €)Totaal F+O (mln €)Totaal F+O (%)Tolerantiegrens over-schreden?Onzekerheid
over volledigheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  Totaal  –––    D: SaldibalansDebet/Credit Omschrijving BalanspostSaldo balanspost (mln €)Fout (mln €)Onzekerheid (mln €)Totaal F+O (mln €)Totaal F+O (%)Tolerantiegrens overschredenOnzekerheid over volledigheid (mln €)Toelichting  (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  DebetVoorschotten8 159,422,7–22,7 Nee  CreditOpenstaande verplichtingen16 641,31,4–1,4 Nee  –Overig 2,95,07,9 –  Totaal  27,05,032,0    E: Afgerekende voorschottenOmschrijvingTotaal verantwoord Bedrag (mln €)Fout (mln €)Onzekerheid
(mln €)Totaal F+O (mln €)Totaal F+O (%)Tolerantiegrens overschreden?Toelichting (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee) Totaal –––   F: AgentschappenOmschrijvingTotaal verantwoord bedrag (mln €)Fout (mln €)Onzekerheid (mln €)Totaal F+O (mln €)Totaal F+O (%)Tolerantiegrens over-schreden?Onzekerheid over volle-digheid (mln €)Toelichting (a)(b)(c)(b+c)(b+c)/a*100(ja/nee)  Centrale Financiële Instellingen (CFI) –––    Nationaal Archief –––    Totaal –––    Bovenstaande tabellen geven een overzicht van de fouten en onzekerheden
die de Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd. Het betreffen fouten en onzekerheden
in de rechtmatigheid en in de deugdelijke weergave in het jaarverslag.De tolerantie op artikelniveau bedraagt voor fouten en onzekerheden bij
elkaar opgeteld:– voor artikelen < € 50 miljoen: 10% van het
artikelbedrag (voor de saldibalans: per individuele post);– voor artikelen € 50 miljoen en < € 0,5
miljard: € 5 miljoen (voor de saldibalans: per individuele post),
en– voor artikelen € 0,5 miljard: 1% van het artikelbedrag
(voor de saldibalans: per individuele post).De goedkeuringstolerantie in de totalen bedraagt 1% voor alle fouten
en 3% voor alle onzekerheden (exclusief onzekerheid over volledigheid).Tegen fouten en onzekerheden kan de Algemene Rekenkamer bezwaar maken
op grond van artikel 88 CW 2001.BIJLAGE 3OVERZICHT ONVOLKOMENHEDEN 2005Onvolkomenheden in het financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe
bijgehouden administraties bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
in 2005OmschrijvingJaar van constateringArtikelToelichting
in paragraaf  nr.omschrijvingOmvang (x €1000) Onvolkomenheid voor wat betreft de interne controle
bij CFI op de bekostigingsprocessen.2004Artikel 01, 03, 04, 05, 06 en 07. Primair onderwijs, Voortgezet onderwijs, Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie,
Technocentra en Hoger onderwijs.€ 21 332 8223.3.1Onvolkomenheid in het beheer van kunstvoorwerpen
bij het Rijk.2004Artikel 14Cultuur–3.3.2Bovenstaande tabel geeft alle (ernstige) onvolkomenheden weer die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd én die haar (kwalitatieve) tolerantiegrenzen
overschrijden. Deze onvolkomenheden merkt de Algemene Rekenkamer aan als «potentiële
bezwaargevallen». De Algemene Rekenkamer kan eventueel bezwaar maken
tegen deze onvolkomenheden op grond van CW 2001, artikel 88 en 89.BIJLAGE 4GEBRUIKTE AFKORTINGENBVEBeroepsonderwijs en
Volwassenen Educatie (Directie) CFICentrale Financiën
Instellingen CW 2001Comptabiliteitswet
2001 GBAGemeentelijke Basis
Administratie HODirectie Hoger OnderwijsIB-GroepInformatie Beheer
Groep ICNInstituut Collectie
Nederland M&Omisbruik en oneigenlijk
gebruikOCWMinisterie van Onderwijs,
Cultuur en WetenschapP&ODirectie Personeel
en Organisatie VBTBVan Beleidsbegroting
Tot BeleidsverantwoordingBIJLAGE 5VERKLARENDE WOORDENLIJSTHieronder vindt u in alfabetische volgorde een aantal veel voorkomende
belangrijke woorden en begrippen uit het rechtmatigheidsonderzoek van de Algemene
Rekenkamer. Van iedere term wordt de betekenis omschreven. Waar relevant wordt
ook het gebruik van de term in het onderzoek uitgelegd.Accountantsrapport/auditrapportSchriftelijk verslag van een accountant/auditor over de bevindingen naar
aanleiding van het onderzoek naar: (a) de totstandkoming van de bedrijfsvoeringsinformatie
en de beleidsinformatie van een departement, (b) het financieel beheer en
het materieelbeheer van een departement en (c) de financiële informatie
in het jaarverslag van een departement (dan wel in het jaarverslag van het
Rijk).AccountantsverklaringSchriftelijke mededeling van een accountant waarin een oordeel wordt gegeven
over de deugdelijkheid van het jaarverslag van een departement. De accountantsverklaring
geeft aan of de gegevens in het jaarverslag betrouwbaar zijn en of het jaarverslag
is opgesteld overeenkomstig de voorschriften. Doorgaans bevat de accountantsverklaring
daarnaast een expliciete uitspraak over de rechtmatigheid; bij enkele departementen
(Financiën, SZW, VWS en VROM) wordt alleen een getrouwbeeldverklaring
afgegeven.AgentschapZie baten-lastendienst.Artikelgewijze oordeelsvormingWijze waarop het oordeel van de Algemene Rekenkamer over begrotingsartikelen
tot stand komt. Om het budgetrecht van de Staten-Generaal voor de afzonderlijke
begrotingsartikelen tot zijn recht te laten komen, hanteert de Algemene Rekenkamer
kwantitatieve tolerantiegrenzen op het niveau van begrotingsartikelen.Baten-lastendienstOnderdeel van de rijksdienst met een grotere zelfstandigheid dan andere
departementale diensten. De ministeriële verantwoordelijkheid en het
budgetrecht van de Tweede Kamer worden niet ingeperkt door de instelling van
baten-lastendiensten. Een baten-lastendienst heeft een afzonderlijke plaats
in de begroting en de financiële verantwoording en voert een administratie
los van de begrotingsadministratie van het moederministerie.BedrijfsvoeringDe primaire en ondersteunende bedrijfsprocessen die tot doel hebben de
door de minister geformuleerde beleidsdoelstellingen te bereiken, alsmede
de sturing en beheersing van deze processen.BezwaarZwaar middel dat de Algemene Rekenkamer bij haar rechtmatigheidsonderzoek
kan inzetten wanneer een minister in strijd met de regels geld heeft uitgegeven
of onregelmatigheden in de administratie van het departement heeft laten voortbestaan.
Ook als er niet voldoende ontvangsten zijn kan dit een reden zijn om bezwaar
te maken. De Algemene Rekenkamer doet dit echter niet snel; er wordt eerst
gerapporteerd en overleg gevoerd. Pas als dat niet tot verbeteringen
leidt komt de bezwaarprocedure in beeld. De bezwaarprocedure is bedoeld als
signaal dat maatregelen dringend nodig zijn.BezwaaronderzoekOnderzoek ten behoeve van de besluitvorming door de Algemene Rekenkamer
over het al dan niet maken van bezwaar. De Algemene Rekenkamer kan bezwaar
maken op grond van artikelen 88 en 89 van de Comptabiliteitswet 2001. De Algemene
Rekenkamer hanteert een selectief bezwaarbeleid.Budgetrecht Tweede KamerRecht van het parlement om van tevoren toestemming te verlenen aan de
regering voor het aangaan van verplichtingen, het doen van uitgaven en het
innen van ontvangsten (belastingen).Departementale auditdienst (DAD)Onderdeel van het ministerie dat onder meer belast is met de controle
van het departementale jaarverslag en met het onderzoek naar het financieel
beheer, naar het materieelbeheer en de administraties daarover en naar de
totstandkoming van de niet-financiële informatie. De DAD voert een wettelijke
taak uit. De Algemene Rekenkamer beschouwt de DAD principieel als een interne
accountant, zij het een relatief onafhankelijke. Een waarborg voor deze relatieve
onafhankelijkheid vormt het feit dat de taak en de plaats van de DAD wettelijk
geregeld zijn. De plaats, direct onder de secretaris-generaal, waarborgt de
onafhankelijkheid ten opzichte van de te controleren afdelingen en diensten.Deugdelijke weergaveDe financiële verantwoording dient het gevoerde beheer deugdelijk
weer te geven. Dit houdt in dat de informatie betrouwbaar, aanvaardbaar en
toereikend moet zijn, zodat de Staten-Generaal als gebruiker van de informatie
een oordeel over de uitkomsten kan vormen.Europese aanbestedingsrichtlijnenRichtlijnen voor het openstellen van overheidsopdrachten voor leveranciers
uit alle Europese lidstaten gebaseerd op de beginselen: non-discriminatie,
transparant proces en objectieve selectie- en gunningscriteria.Financieel beheerHet geheel van beslissingen, handelingen en regels die zijn bedoeld voor
de sturing en beheersing van, alsmede de verantwoording over, de financiële
transacties en de saldi waarvoor de minister (mede)verantwoordelijkheid draagt.
Deze begripsomschrijving is gebaseerd op de Comptabiliteitswet (CW 2001).Financieel jaarverslag en saldibalans van het RijkDocumenten die tezamen de jaarlijkse financiële verantwoording vormen
van het Rijk. Het jaarverslag bevat de rekening van uitgaven en ontvangsten
van het Rijk. De saldibalans van het Rijk sluit op deze rekening aan. Beide
documenten worden opgesteld door de minister van Financiën.FoutenFouten zijn afwijkingen van de criteria rechtmatigheid en deugdelijke
weergave. Rechtmatigheidsfouten en deugdelijke weergave fouten worden beide
onderscheiden in onjuistheden en onvolledigheden.Jaarverslag (departementaal)Het departementale jaarverslag bestaat uit verantwoordingsinformatie over:
(a) het door het departement gevoerde beleid (beleidsinformatie), (b) de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten van het departement (financiële informatie) en
(c) het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer (bedrijfsvoeringsinformatie).M&O-beleidHet geheel van maatregelen genomen door ministers om misbruik en oneigenlijk
gebruik van (subsidie)regelingen zoveel mogelijk te beperken.MaterieelbeheerDe zorg voor niet-geldelijke zaken vanaf het moment van ontvangst tot
aan het moment van afstoting.OnvolkomenheidOverschrijding van de kwalitatieve tolerantiegrens die de Algemene Rekenkamer
hanteert bij haar beoordeling van de bedrijfsvoering van een departement.Onzeker (onzekerheden)Oordeel dat de Algemene Rekenkamer in bepaalde gevallen geeft over financiële
informatie in het jaarverslag van een departement. Het oordeel «onzeker»
wordt gegeven wanneer de Algemene Rekenkamer door onvolkomenheden in het financieel
beheer niet kan vaststellen of de betreffende bedragen in het jaarverslag
al dan niet rechtmatig of al dan niet deugdelijk weergegeven zijn.OverdrachtsuitgavenCategorie uitgaven waartoe onder andere subsidies en specifieke uitkeringen
behoren.Potentieel bezwaargevalOnvolkomenheden in het financieel beheer of in de financiële verantwoording
van een ministerie die de kwalitatieve of kwantitatieve tolerantiegrenzen
van de Algemene Rekenkamer overschrijden.RechtmatigheidNorm waaraan de financiële verantwoordingen van de ministeries en
van het Rijk moeten voldoen, inhoudende dat: (a) de verantwoordingen zijn
opgesteld overeenkomstig de wijze waarop dat in wettelijke regelingen is voorgeschreven,
en (b) de in de verantwoordingen opgenomen bedragen bij de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begrotingswetten
en andere wettelijke regelingen.ReviewDe beoordeling door de Algemene Rekenkamer van de controle die is uitgevoerd
door de departementale auditdienst (DAD). Deze review dient om vast stellen
of de DAD-controle zodanig is uitgevoerd dat de Algemene Rekenkamer gebruik
kan maken van de bevindingen die daaruit zijn voortgekomen.TolerantiegrenzenOp artikelniveau onderscheidt de Algemene Rekenkamer drie kwantitatieve
tolerantiegrenzen, te weten:1. Bij begrotingsartikelen met een realisatiebedrag van kleiner dan € 50 miljoen mag de som van de fouten en onzekerheden niet meer zijn dan
10% van het bedrag van het artikel.2. Bij begrotingsartikelen met een realisatiebedrag van € 50
miljoen tot € 500 miljoen mag de som van de fouten en onzekerheden
niet meer zijn dan € 5 miljoen.3. Bij begrotingsartikelen met een realisatiebedrag van € 500
miljoen of meer mag de som van fouten en onzekerheden niet meer zijn dan 1%
van het realisatiebedrag.Ook voor de afzonderlijke saldibalansposten gelden deze kwantitatieve
tolerantiegrenzen.Op het niveau van het jaarverslag mag het percentage aan fouten niet groter
zijn dan 1% en het percentage aan onzekerheden niet groter dan 3%. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30550-VIII-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl