Voorstel van wet Dezentjé Hamming en Crone rechtsbescherming belastingplichtigen bij controlehandelingen van de fiscus; Brief van de leden Dezentjé Hamming-Bluemink en Tang
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30645, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

10-04-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

30645 nr. 12

04-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Staatsrechtelijke aspecten2. Samenvatting van de inhoudelijke reactie op de
brief3. Reeds bestaande rechten van de belastingplichtige4. Verdere juridisering5. Gevolgen voor het proces van heffing en toezicht6. Instrument voor kwaadwillenden?7. Gevolgen voor de gegevensuitwisseling met het
buitenland8. Uitvoeringslasten8.1 Inleiding8.2 Rijksbelastingdienst8.3 Senter8.4 Lokale overheden8.5 De belastingrechter8.6 Neerwaartse tendensen9 Budgettaire dekking
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30645Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 645Voorstel van wet van de leden Dezentjé Hamming-Bluemink en Tang
houdende wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en enige andere
wetten ten behoeve van de rechtsbescherming met betrekking tot de administratieplicht
en controlehandelingen van de fiscusnr. 12BRIEF VAN DE LEDEN DEZENTJÉ HAMMING-BLUEMINK EN TANGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 4 april 2008Hierbij reageren wij op het kabinetsstandpunt over ons initiatiefwetsvoorstel,
zoals dat is weergegeven in de brief van 1 april jl. (Tweede Kamer, vergaderjaar
2007–2008, 30 645, nr. 11) Daartoe gaan wij in deze brief,
in aanvulling op de eerder door ons aangevoerde argumenten, achtereenvolgens
in op de aspecten en bezwaren die de regering tegen ons voorstel aanvoert
(onderdeel 2 e.v.). Daaraan voorafgaand maken wij in onderdeel 1 enkele opmerkingen
van staatsrechtelijke aard.1. Staatsrechtelijke aspectenDe brief van het kabinet over ons initiatiefwetsvoorstel heeft ons verrast,
en we voelen ons genoodzaakt om nog voor de eerste termijn op deze brief een
reactie te geven. Wij beschouwen de brief van het kabinet als een poging om
druk op de kamer uit te oefenen. Hierdoor kunnen de vereiste openheid en vrijheid
van het debat in gevaar komen.In dit verband willen wij de aandacht vestigen op een debat dat op 4 oktober
2007 in de Tweede Kamer heeft plaatsgevonden (Initiatiefvoorstel voor referendum
Europees verdrag, Tweede Kamer 4 oktober 2007, TK 9, blz. 9–594
e.v.). De minister-president heeft toen gezegd dat het niet aan het kabinet
is om al in een vroeg stadium, nog voordat de Kamer zelf aan het woord is
geweest, met een oordeel te komen over een initiatiefwetsvoorstel. Hij wees
in dit verband op het Reglement van Orde van de Tweede Kamer, dat bepaalt
dat ministers bij de behandeling van een initiatiefwetsvoorstel pas het woord
voeren na de initiatiefnemers. «Het wezen van een initiatiefwetsvoorstel
is nu juist dat eerst de Kamer aan zet is en dat de rol van het kabinet terughoudend
is,» aldus de minister-president.Het is die terughoudendheid die wij in het kabinetsstandpunt over ons
initiatiefwetsvoorstel node gemist hebben.Overigens gaan wij ervan uit dat de leden van de Tweede Kamer voldoende
oog hebben voor de argumenten die wij reeds hebben aangevoerd en zo nodig
nog zullen aanvoeren voor de door ons voorgestelde regeling. Het
wetvoorstel kan ook rekenen op brede maatschappelijke steun, zoals blijkt
uit de positief gestemde adviezen en commentaren die wij naar aanleiding van
het voorstel hebben ontvangen, en de vele positieve reacties in de fiscale
literatuur. Weliswaar wordt daarin op onderdelen kritiek geleverd, die ook
is terug te vinden in het verslag van de Tweede Kamer. Dat betreft echter
de technische uitwerking, waarbij door verschillende schrijvers een nog verder
gaande wettelijke regeling wordt bepleit. De grondgedachte achter het wetsvoorstel,
dat er preventieve rechtsbescherming wordt geboden tegen controlehandelingen
van de fiscus, wordt in diverse adviezen en de literatuur echter breed ondersteund.
Wij hebben de indruk dat fundamentele bezwaren tegen het onderhavige wetsvoorstel
alleen leven bij de bestuursorganen waartegen het voorstel bescherming biedt.
Wij hopen en vertrouwen erop dat ook de Tweede Kamer de breed onderschreven
voordelen van het voorstel onderkent.2. Samenvatting van de inhoudelijke reactie op de
briefOnze reactie op het standpunt van de regering komt samengevat op het volgende
neer:– De behoefte aan effectieve rechtsbescherming tegen controlehandelingen
van de belastingdienst wordt breed gedragen. De bestaande mogelijkheden voor
de belastingplichtige zijn niet toereikend. Zij zijn of moeizaam toegankelijk,
of ze bieden geen mogelijkheid om tevoren, preventief, een bindende en onafhankelijke
beslissing over een informatieverzoek in te roepen. De dreiging van omkering
van bewijslast en mogelijk zelfs strafvervolging, leiden ertoe dat naar huidig
recht geen evenwicht bestaat tussen belastingplichtige en fiscus. Vanwege
het gebrek aan een adequate rechtsgang leidt de huidige regeling er namelijk
toe dat belastingplichtigen, ook bij gerechtvaardigde bezwaren, bijna altijd
toch aan een informatieverzoek van de Belastingdienst voldoen. De huidige
wetgeving biedt daardoor ook onvoldoende effectieve mogelijkheden om onnodige
administratieve lasten op dit gebied tegen te gaan.– Interne instructies voor de belastingdienst en een goede communicatie
met belastingplichtigen kunnen het probleem beperken, maar niet structureel
oplossen. Er zullen desondanks met regelmaat discussies overblijven over de
rechtmatigheid van informatieverzoeken van de fiscus. De genoemde behoefte
aan effectieve rechtsbescherming is naar ons oordeel zo zwaarwegend, dat de
wetgever door die bescherming ook inderdaad te bieden geen onwenselijke juridisering
teweeg brengt.– Het kabinet beweert dat bij doorvoering van het wetsvoorstel belastingplichtigen
massaal bezwaar gaan maken. Dat is opvallend omdat het kabinet eveneens beweert
dat in de huidige situatie de belastingplichtigen al voldoende bescherming
kennen. In elk geval zijn de verschillen met eerdere inschattingen door onszelf
en door de Raad van de Rechtspraak buitengewoon groot. initiatiefnemersRaad van de Rechtspraakkabinet Verzoeken om informatie480 000480 000480 000 Voor bezwaar vatbare beschikkingen13 80013 800155 000Bezwaarschriften1 4004 20077 500– Het wetsvoorstel biedt naar ons oordeel een evenwichtige regeling,
waarbij voldoende waarborgen tegen misbruik zijn ingebouwd. Gegeven dat in
de visie van het kabinet de belastingplichtigen al voldoende beschermd zijn,
verwacht het kabinet blijkbaar misbruik op grote schaal. Wij verwachten daarentegen
niet dat veel belastingplichtigen zullen trachten, laat staan dat zij erin
zullen slagen om het proces van heffing en toezicht te ontregelen met een
beroep op de door ons voorgestelde rechtsbescherming.– Wij zijn er niet voor bevreesd dat ons wetsvoorstel fraudeurs
in de kaart zal spelen. Als zij zonder goede gronden informatie weigeren te
verstrekken aan de fiscus, worden zij ook onder de voorgestelde regeling geconfronteerd
met omkering van de bewijslast en mogelijk ook strafvervolging.– De internationale uitwisseling van gegevens zal door de geboden
rechtsbescherming naar onze verwachting slechts in een beperkt aantal getallen
enige vertraging kunnen oplopen. Wij vinden dit gerechtvaardigd, omdat met
die bescherming kan worden voorkomen dat de Nederlandse overheid onrechtmatige
informatieverzoeken doet ten behoeve van buitenlandse autoriteiten.– De schatting door de regering van de uitvoeringskosten van de
belastingdienst (€ 26 miljoen per jaar) vinden wij niet realistisch.
Wij verwachten uitvoeringskosten voor deze dienst van ca. € 2 miljoen
per jaar. Dit ligt in de buurt van de kosten die te verwachten zijn op basis
van de schattingen die de Raad voor de Rechtspraak heeft gemaakt van het aantal
beschikkingen en bezwaarschriften. Bij lokale overheden verwachten wij geen
substantiële toename van de uitvoeringskosten. Zij kunnen zich meestal
baseren op informatie die zonder discussie te verkrijgen is (zoals verkoopgegevens
van woningen). De schatting van het extra aantal rechterlijke procedures door
de regering (ca. 35 000 per jaar) achten wij eveneens onrealistisch;
dat is meer dan 100% van alle fiscale procedures onder de huidige wetgeving.
De Raad voor de Rechtspraak verwacht per jaar ca. 3800 verzoeken om een voorlopige
voorziening erbij. Die schatting vinden wij realistischer. Onze schatting
is nog lager, wij verwachten er ca. 700 procedures per jaar. Wij verwachten
ook dat het aantal procedures na een aanloopperiode aanmerkelijk zal afnemen.
Onze inschatting is dat het aantal procedures beperkt zal blijven en vindt
steun in de fiscale literatuur.  Wij zijn van oordeel dat hier sprake is van kosten die een rechtsstaat
behoort over te hebben voor rechtsbescherming waaraan in de praktijk dringend
behoefte blijkt te bestaan, en waarmee onnodige administratieve lasten voor
burgers en bedrijven teruggedrongen kunnen worden.– Over de dekking van de, naar onze inschatting relatief beperkte,
kosten die aan het wetsvoorstel verbonden zijn, kan naar ons oordeel het beste
worden beslist door de regering, met inachtneming van het kader van haar algemene
beleid. Dit is een kwestie die inhoudelijk los staat van het wetsvoorstel.
Bij lokale overheden zal het plaatselijke bestuur hierover moeten beslissen.In de volgende onderdelen werken wij dit nader uit.3. Reeds bestaande rechten van de belastingplichtigeIn de memorie van toelichting (onderdeel 2 e.v.) zijn wij reeds uitgebreid
ingegaan op de thans bestaande mogelijkheden voor de betrokkene om op te komen
tegen informatieverzoeken van de fiscus, de nadelen daarvan, en de daarmee
samenhangende behoefte in de praktijk aan een effectieve rechtsgang. Dat die
behoefte breed gevoeld wordt, blijkt uit de uitgebreide literatuur waarnaar
wij in onderdeel 4 van de memorie van toelichting hebben verwezen. Tevens
wijzen wij op het commentaar van VNO/NCW op het onderhavige wetsvoorstel,
waarin wordt gesproken van een evident tekort in de rechtsbescherming. In
de memorie van toelichting hebben wij ook gewezen op een uitspraak van de
belastingrechter, waarin is beslist dat onder de huidige wettelijke regeling
sprake is van een tekort in de rechtsbescherming van de belastingplichtigen,
en dat het aan de wetgever is dit op te heffen. Het is de taak van de wetgever
om die handschoen op te pakken. De regering heeft aanvankelijk, in 1997, ook
een daartoe strekkende wetswijziging aangekondigd, conform het advies van
de Werkgroep voor aspecten van rechtsbescherming n het belastingrecht. Kennelijk
was de regering destijds ook van oordeel dat de bestaande processuele mogelijkheden
voor de betrokkenen ontoereikend zijn. Toen de regering na een jaar of negen
nog geen enkele zichtbare uitvoering had gegeven aan dit voornemen tot wetswijziging,
zijn de initiatiefnemers daar alsnog toe overgegaan.Op thans reeds bestaande rechten voor belastingplichtigen, die door de
regering in de brief van 1 april jl. worden genoemd, zijn wij ingegaan
in onderdeel 2 van de memorie van toelichting. Kort gezegd komt dit op het
volgende neer. Een oordeel van de belastingrechter kan pas achteraf worden
ingeroepen als de belastingplichtige zijn medewerking heeft geweigerd. Hij
riskeert dan omkering van de bewijslast, een risico dat de meeste betrokkenen
niet aandurven. In aanvulling daarop merken wij nog op dat in een stelsel
waarin de belastingplichtige zijn medewerking moet weigeren om het oordeel
van de rechter uit te kunnen lokken, de kans veel groter is dat de aanslag
materieel onjuist is (hetzij te hoog, hetzij te laag) wegens het ontbreken
van volledige informatie. De procedure voor de fiscaal niet deskundige civiele
rechter is kostbaar, en wordt in de praktijk zelden gebruikt. Wij merken bovendien
op dat de regering zelf de civiele rechtsgang in het kader van de WIB heeft
omschreven als een «moeizame procedure» (Kamerstukken II, 1984/85,
18 852, nr. 6, blz. 13). Een verzoekschrift bij de Nationale
ombudsman, waaraan een klacht bij de inspecteur vooraf dient te gaan, en een
verzoekschrift bij de commissies voor de verzoekschriften en burgerinitiatieven,
leiden niet tot een bindende beslissing. Bovendien schorten dergelijke procedures
de verplichting tot medewerking aan het onderzoek niet op. Daarmee loopt de
betrokkene dus nog altijd het risico van omkering van de bewijslast als hij
de gevraagde medewerking tijdens de behandeling van zijn klachten niet verleent.4. Verdere juridiseringHet kabinet roept in de eerste plaats de vraag op of de problemen waarvoor
het wetsvoorstel een oplossing wil bieden incidentele gevallen betreft, waarin
de fiscus zijn bevoegdheden overschrijdt. Volgens het kabinet dienen dergelijke
incidenten via interne instructies te worden tegengegaan. Wij zijn echter
van oordeel dat daarmee niet kan worden volstaan, omdat er altijd gevallen
kunnen en zullen zijn waarin een individuele ambtenaar, ook bij juiste instructies,
zijn bevoegdheden overschrijdt. In een rechtsstaat behoort daartegen rechtsbescherming
te bestaan, zoals dat ook het geval is bij aanslagen die door een incidentele
fout op een te hoog bedrag worden vastgesteld. Daar komt bij dat het initiatiefwetsvoorstel
niet alleen bescherming biedt tegen incidentele bevoegdheidsoverschrijdingen,
maar ook in (groepen) gevallen waarin een juridisch verschil van inzicht bestaat
over de uitleg van wettelijke bepalingen, ongeschreven rechtsregels en beleidsregels
over fiscale informatieverplichtingen. Te denken valt bijvoorbeeld aan de
reikwijdte van het beginsel van fair play bij verzoeken om inzage in fiscale
adviezen. Bij dergelijke juridische discussies zullen interne instructies
van de belastingdienst geen oplossing kunnen bieden, omdat het dan in het
algemeen zal gaan om handelingen van de belastingdienst die in overeenstemming
zijn met het eigen beleid en daarover opgestelde instructies, en de discussie
dan juist zal gaan over de rechtmatigheid van die instructies zelf.Wij verwijzen hiervoor ook naar de Nota naar aanleiding van het Verslag
(blz. 2).De regering roept verder de vraag op of het door ons gesignaleerde rechtstekort
van dien aard is, dat het de invoering van een nieuwe wettelijke regeling
over rechtsbescherming rechtvaardigt. Het aantal klachten dat wij in de praktijk
opvangen over vergaande informatieverzoeken van de belastingdienst, heeft
ons ervan overtuigd dat de behoefte aan een wettelijke regeling wel degelijk
in ruime mate aanwezig is. De schattingen van de regering, die uitgaan van
grote aantallen procedures per jaar, gaan daar trouwens ook van uit. Ook hier
willen wij wijzen op de brede steun die de grondgedachte achter het wetsvoorstel
heeft gekregen in verstrekte adviezen en de commentaren en de reacties in
de fiscale literatuur.Naast de bevordering van rechtmatig handelen door de overheid, is een
belangrijk voordeel van het wetsvoorstel dat het zal leiden tot een verlaging
van administratieve lasten voor burgers en bedrijven, doordat buitenproportionele
informatieverzoeken van de fiscus effectief kunnen worden aangevochten. Ter
bestrijding van onnodige administratieve lasten is het niet alleen zaak om
administratief bezwaarlijke regelingen te beperken of af te schaffen, maar
ook om te vermijden dat bestaande regels op een onaanvaardbaar belastende
wijze worden uitgelegd en toegepast.De regering merkt, zonder vermelding van vindplaats, op dat de wetgever
destijds bewust ervoor heeft gekozen om geen bezwaar en beroep open te stellen
in de fase van de informatievergaring. Inderdaad is ruim 50 jaar geleden bij
de totstandkoming van de AWR gekozen voor een gesloten stelsel van rechtsbescherming,
waarbij tegen tal van handelingen van de fiscus geen bezwaar en beroep is
opengesteld. Controlehandelingen horen daarbij. Dat is echter geen reden om
vandaag de dag dat systeem nog steeds te handhaven. In de fiscale literatuur
bestaat ook zeer brede steun voor een overstap naar een open stelsel van rechtsbescherming.
Op de wenselijkheid van een dergelijk stelsel zijn wij al ingegaan in de Nota
naar aanleiding van het Verslag (blz. 3). Het onderhavige wetsvoorstel
is minder ambitieus, en maakt slechts bezwaar en beroep mogelijk tegen een
beperkt aantal nauwkeurig omschreven handelingen van de belastingdienst. Het
gaat dan wel om die handelingen waarbij het gebrek aan rechtsbescherming in
de praktijk de meeste kritiek oplevert. Daarom zien wij aanleiding om in ieder
geval op dit gebied een andere keus te maken dan ruim een halve eeuw terug
is gebeurd in de AWR.Een vergelijking met het overige bestuursrecht gaat in die zin mank dat
een burger die in het kader van de voorbereiding van een niet-fiscaal besluit
onvoldoende meewerkt aan het vergaren van informatie door het bestuursorgaan,
daarmee niet aanloopt tegen een wettelijke sanctie zoals de omkering en verzwaring
van de bewijslast uit de AWR. Daardoor is de behoefte aan een rechtsingang
tegen controlehandelingen elders in het bestuursrecht minder groot. Wij verwijzen
hiervoor naar de memorie van Toelichting (blz. 4).De regering verwijst met betrekking tot het algemene bestuursrecht verder
naar artikel 6:3 van de Awb. Volgens deze bepaling staan geen bezwaar en beroep
open tegen een beslissing inzake de voorbereiding van een besluit. Daarbij
wordt echter een uitzondering gemaakt voor het geval deze beslissing de belanghebbende
rechtstreeks in zijn belang treft los van het voor te bereiden besluit. Wij
achten het verdedigbaar dat een verplichting tot medewerking aan een onderzoek,
waarvan de niet-naleving wordt bedreigd met omkering en verzwaring van de
bewijslast en bovendien strafbaar is, de belastingplichtige ook in zijn belangen
treft los van het besluit dat de fiscus met zijn onderzoek voorbereidt. Het
gaat hier niet om een loutere procedurebeslissing, maar om een beslissing
die op zichzelf reeds rechtsgevolg heeft voor de belanghebbende.Uiteraard zijn wij van oordeel dat een goede uitvoering van de belastingwetgeving
is gebaat met een doelmatige communicatie tussen de belastingdienst en belastingplichtigen.
Bij een goede en open verstandhouding kan het aantal discussies over de reikwijdte
van controlebevoegdheden ook beperkt blijven. De meeste belastingplichtigen
zullen er ook niet voor voelen om daarover telkens in debat te gaan. Dat kan
echter geen reden zijn om een effectieve bescherming te onthouden aan belanghebbenden
die desondanks worden geconfronteerd met een verzoek om medewerking dat verder
gaat dan toelaatbaar is. Gezien de meergenoemde en breed gedragen kritiek
op de huidige situatie, vinden wij dat er met het openstellen van die rechtsgang
geen sprake is van een onwenselijke vorm van juridisering. Wij roepen in herinnering
wat de regering heeft opgemerkt in het kabinetsstandpunt over de juridisering
in het openbaar bestuur in 1998. Toen was het kabinet van oordeel «dat
op het terrein van het bestuursrecht juridisering, in de zin van binding van
het bestuur aan het recht en de instelling van rechtsbeschermingsprocedures,
historisch gezien als een gewenste en positieve ontwikkeling is beschouwd.»
(Kamerstukken II, 1998/99, 26 360, nr. 1, blz. 14).5. Gevolgen voor het proces van heffing en toezichtDe regering suggereert dat door de beoogde rechtsbescherming een normale
gang van zaken en een goede uitvoeringstaak van de belastingdienst in gevaar
zouden komen. Wij zijn ervan overtuigd dat die vrees ongegrond is, aangezien
er voldoende waarborgen tegen misbruik die in het voorstel zijn ingebouwd.
De rechtsgang tegen een controlehandeling heeft onder de voorgestelde regeling
alleen nuttig effect voor de belanghebbende wanneer zijn klachten voldoende
kans van slagen hebben. Wij verwachten daarom niet dat er op grote schaal
kansloze klachten ingediend zullen gaan worden, en wijzen in dit verband nog
op de Nota naar aanleiding van het Verslag (blz. 13–14). D.G. Barmentlo
en J.A.R. van Eijsden merken in het Weekblad voor Fiscaal Recht 2007,
blz. 417 e.v. op dat te verwachten is dat in de praktijk slechts in uitzonderingsgevallen
om een voorlopige voorziening op basis van het wetsvoorstel zal worden gevraagd «De
meeste belastingplichtigen zitten niet te wachten op een rechtsgang en een
goede belastingadviseur zal geen bezwaar maken tegen verzoeken waarvan duidelijk
is dat de informatie toch moet worden verstrekt». Ook merken wij op
dat bij controle-onderzoeken van de douane al jaren bezwaar en beroep openstaan,
en dat daar niet van misbruik of andere ongewenste situaties is gebleken.
Wij wijzen tot slot op het commentaar van VNO/NCW, welke organisatie van oordeel
is dat de belangenafweging van de initiatiefnemers tot een evenwichtig voorstel
heeft geleid.6. Instrument voor kwaadwillenden?Zoals wij al in de Nota naar aanleiding van het Verslag (blz. 15)
hebben beargumenteerd, zijn wij er niet voor bevreesd dat ons wetsvoorstel
fraudeurs in de kaart zal spelen. Wij hebben daar al aangegeven dat harde
fraudeurs toch al niet plegen te voldoen aan verzoeken om informatie van de
fiscus. Zij krijgen daardoor te maken met omkering van de bewijslast, ook
onder de voorgestelde regeling. Juist bij een redelijk vermoeden van fraude
zal de rechter een indringend onderzoek van de inspecteur hoogstwaarschijnlijk
aanvaarden. Deze verwachting wordt ondersteund door D.G. Barmentlo en
J.A.R. van Eijsden. Bovendien is de voorgestelde regeling zo opgezet
dat de rechtsgang geen schorsende werking heeft, en de slagkracht van de fiscus
tegenover vermoedelijke fraudeurs dus niet wordt beïnvloed, indien sprake
is van misbruik van recht door de belanghebbende. Anders dan het kabinet meent,
biedt het wetsvoorstel naar ons oordeel daarom geen «nieuwe mogelijkheden
tot misbruik» aan fraudeurs. Wij merken in dit verband op dat wij feitelijke
schorsende werking, via een nadere termijn voor het verstrekken van de informatie,
welbewust aan de staatssecretaris hebben overgelaten, in de vorm van een beleidsregel,
om aldus een op maat gesneden uitwerking te kunnen geven die is afgestemd
op de uitvoeringspraktijk. De formulering van die beleidsregel zal er met
name op gericht kunnen zijn om misbruik van recht zoveel mogelijk te voorkomen.
Ook willen wij hier nog wijzen op het commentaar van VNO/NCW, waarin het wetsvoorstel
als evenwichtig wordt omschreven. Deze organisatie is van oordeel dat het
bonafide bedrijfsleven er geen enkel belang bij heeft dat malafide belastingplichtigen
in de gelegenheid worden gesteld een controleonderzoek geruime tijd te traineren
door (zonder kans van slagen) over controlehandelingen te procederen. Kennelijk
vindt VNO/NCW dat dit risico met de voorgestelde regeling voldoende wordt
ondervangen. Hetzelfde geldt naar het oordeel van de indieners overigens als
men een vergelijking maakt tussen bona fide en frauderende particulieren.Anders dan het kabinet zijn de indieners van oordeel dat er onder de huidige
regeling juist geen evenwicht is tussen belastingplichtige en fiscus. Als
de belastingplichtige een discutabel verzoek om informatie van de fiscus naast
zich neerlegt, riskeert hij strafvervolging en de ingrijpende maatregel van
omkering en verzwaring van de bewijslast. Dat is een risico dat hij zich,
bij een weloverwogen keuze, zeer zelden kan veroorloven. Daardoor zullen belastingplichtigen
die van de wettelijke regeling op de hoogte zijn vrijwel altijd aan informatieverzoeken
van de fiscus voldoen, ook al zijn die vermoedelijk te ver gaand. VNO/NCW
onderschrijft in haar commentaar op het wetsvoorstel ook dat belastingplichtigen
vanwege het gebrek aan een adequate rechtsgang, ook bij gerechtvaardigde bezwaren,
veelal toch aan een informatieverzoek van de Belastingdienst voldoen. De mogelijkheid
dat de rechter achteraf besluit om onbevoegdelijk verkregen informatie buiten
beschouwing te laten, vormt hiertegen geen voldoende tegenwicht. Informatieverzoeken
waarmee de fiscus zijn bevoegdheden overschrijdt, moeten voorkomen kunnen
worden. Daarmee vermijdt men tevens dat burgers en bedrijven worden geconfronteerd
met onnodige administratieve lasten.7. Gevolgen voor de gegevensuitwisseling met het
buitenlandNaar het oordeel van de indieners zullen de gevolgen van het wetsvoorstel
voor de uitwisseling van gegevens met buitenlandse autoriteiten beperkt zijn,
omdat het bij die uitwisseling in de meeste gevallen zal gaan om gegevens
waarover de Nederlandse fiscus reeds de beschikking heeft.Slechts in een beperkt deel van de gevallen moet de Nederlandse fiscus
ten behoeve van de uitwisseling met een ander land informatie gaan inwinnen.
Aangezien de inspecteur daarbij gebonden is aan de onderzoeksbevoegdheden
uit het Nederlandse nationale recht, is het naar het oordeel van de indieners
alleszins aanvaardbaar dat de rechter in voorkomend geval kan toetsen óf
de fiscus binnen de grenzen van die bevoegdheden blijft. Of anders gezegd:
een verzoek om informatie ten behoeve van buitenlandse autoriteiten dat gedaan
wordt met overschrijding van deze nationale bevoegdheden, is niet rechtmatig.
Ook tegen deze onrechtmatige handelingen van de fiscus behoort preventieve
rechtsbescherming te bestaan, net als bij onderzoeken ten behoeve van de Nederlandse
belastingheffing.Door die rechtsbescherming zal de feitelijke verstrekking van de gevraagde
informatie aan het buitenland in enkele gevallen enige vertraging kunnen ondergaan.
Indien degene bij wie het onderzoek wordt ingesteld in de huidige situatie
van oordeel is dat het verzoek niet rechtmatig is, zal het overigens kunnen
voorkomen dat hij die informatie niet verstrekt, waardoor het onderzoek en
de informatieverstrekking eveneens vertraging oplopen.Als de inspecteur onder de voorgestelde regeling vertraging wil vermijden,
kan hij besluiten om de medewerking meteen te vragen in de vorm van een voor
bezwaar vatbare beschikking. Indien door de betrokkene een voorlopige voorziening
wordt gevraagd, en de relatie met de verzoekende autoriteit een zeer spoedige
verstrekking van de gevraagde informatie vergt, kan de inspecteur de voorzieningenrechter
daar bovendien op attenderen en vragen om de zaak met (extra) voorrang te
behandelen. «Undue delay» kan daarmee worden vermeden.Uiteraard hechten de indieners aan een goede positie van Nederland als
fiscale verdragspartner. Dat is voor hen echter niet bij voorbaat een argument
om onbevoegdelijk verrichte onderzoeken te aanvaarden. Wel is dit een punt
dat bij evaluatie van de voorgestelde regeling uitdrukkelijk de aandacht zal
moeten krijgen.8. Uitvoeringslasten8.1 InleidingIn de Nota naar aanleiding van het Verslag (blz. 13 e.v.) zijn wij
al uitgebreid ingegaan op de gevolgen van het wetsvoorstel voor de uitvoeringslasten
van belastingdienst en belastingrechter. Zoals wij daar al hebben aangegeven,
verwachten wij niet dat belastingplichtigen op massale schaal bezwaar en beroep
zullen gaan instellen tegen controlehandelingen van de fiscus. De schatting
die de regering thans maakt van het aantal procedures als gevolg van het wetsvoorstel,
vinden wij buiten proporties en dus ook niet realistisch. Wij lichten dat
in het navolgde toe.8.2 RijksbelastingdienstDe regering gaat uit van 480 000 verzoeken om informatie per jaar.
Op dat gegeven, dat aan de indieners is verstrekt door het ministerie van
Financiën, hebben ook wij onze inschatting van de uitvoeringslasten gebaseerd,
evenals de Raad voor de Rechtspraak.De regering schat, zonder nadere motivering, dat in 155 000 gevallen
per jaar gevraagd zal worden om een voor bezwaar vatbare beschikking. Wij
schatten daarentegen dat van de 480 000 informatieverzoeken slechts ca.
14 000 zullen leiden tot een verzoek om een beschikking (5% van
de vragen tijdens een boekenonderzoek, en 2% van de overige vragen).
Wij hebben dit gemotiveerd in de memorie van toelichting (blz. 17) en
in de Nota naar aanleiding van het Verslag (blz. 14). De Raad voor de
Rechtspraak, een onafhankelijke en deskundige instantie, sluit
zich in zijn advies over het wetsvoorstel aan bij deze schatting van ons.
De schatting van het regering bedraagt dus meer dan het 10-voudige van de
schatting van de indieners en de Raad voor de rechtspraak. Wij kunnen de schatting
van de regering dan ook niet realistisch noemen. Die komt uit op € 13
miljoen aan kosten per jaar voor het afgeven van beschikkingen. Op basis van
de schattingen van de indieners en de Raad voor de Rechtspraak komt men uit
op (minder dan) een tiende daarvan, dus ruim € 1 miljoen.Verder schatten wij in dat in 10% van de gevallen (ca. 1400 per
jaar) bezwaar wordt gemaakt tegen de beschikking. Daarbij hebben wij overwogen
dat de inspecteur in een deel van de gevallen bij nader inzien aan de belastingplichtige
tegemoet zal komen bij het afgeven van de beschikking. In een deel van de
gevallen zal de uitgebreidere motivering die in de beschikking staat de belastingplichtige
overtuigen, of zal hij althans in het verzoek berusten, gelet op de proceskansen.
En er zullen belastingplichtigen zijn die de kosten-batenanalyse of zij naar
de rechter stappen pas nemen nadat zij de – gemotiveerde – beschikking
hebben gekregen. Ook is de schatting van de regering aanzienlijk hoger (50%
van 155 000, dat is 77 500 bezwaarschriften). De Raad voor de Rechtspraak
kiest voor een middenweg (30% van 14 000, neerkomend op ca. 4200
bezwaarschriften per jaar).Voor de door haar verwachte 77 500 bezwaarschriften schat de regering
de kosten van de belastingdienst op € 13 miljoen per jaar. Het aantal
bezwaarschriften dat de Raad voor de Rechtspraak verwacht (4200) is slechts
ca. 1/18 daarvan (5,4%). De daarmee corresponderende kosten van de
belastingdienst bedragen per jaar 5,4% van € 13 miljoen =
ca. € 700 000. Het aantal bezwaarschriften dat de indieners
verwachten (ca. 1400 per jaar) bedraagt 1,8% van de schatting van de
regering. De daarmee corresponderende kosten van de belastingdienst bedragen
per jaar 1,8% van € 13 miljoen = ca. € 250 000.Al met al staat tegenover de schatting van de uitvoeringskosten van de
rijksbelastingdienst door de regering ad € 26 miljoen per jaar,
een aanzienlijk lagere schatting op basis van de uitgangspunten van de indieners
en die van de Raad voor de Rechtspraak. Op basis van de schattingen van de
Raad voor de Rechtspraak, komt men tot een bedrag van ca. € 2 miljoen
per jaar. Op basis van de schattingen van de indieners komt men nog enigszins
lager uit. Een dergelijke schatting, rond de € 2 miljoen per jaar,
achten wij de meest realistische. Daarbij merken wij op dat wij gezien het
onafhankelijke karakter van de Raad voor de Rechtspraak van oordeel zijn dat
aan hun inschatting veel gewicht kan worden toegekend.8.3 SenterDe regering noemt vervolgens een bedrag aan kosten van ca. 1 miljoen per
jaar van Senter in het kader van de uitvoering van de WBSO. Zij geeft geen
enkele indicatie hoe dit bedrag is berekend. In vergelijking met de door ons
geschatte uitvoeringskosten van de rijksbelastingdienst, die liggen in de
orde van ca. € 2 miljoen, achten wij dit bedrag bijzonder hoog.
Bovendien merken wij op dat deze werkzaamheden tot 2006 door de rijksbelastingdienst
zijn verricht. Onze inschatting van kosten van de rijksbelastingdienst zijn
gebaseerd op een opgave van het ministerie van Financiën medio 2006 over
het jaarlijkse aantal verzoeken om informatie. Wij zijn ervan uit dat het
hier gaat om historische cijfers, waarin ook de tot 2006 door de belastingdienst
verrichte werkzaamheden op grond van de WBSO zijn meegenomen.8.4 Lokale overhedenDe regering noemt verder een bedrag aan uitvoeringskosten voor lokale overheden van € 4,2 zonder enige indicatie hoe dit is berekend.
In vergelijking met de door ons geschatte uitvoeringskosten van de rijksbelastingdienst,
die liggen in de orde van ca. € 2 miljoen, achten wij dit bedrag
buitengewoon hoog. In de Memorie van Toelichting (blz. 18) hebben wij
opgemerkt dat wij bij lokale overheden geen substantiële toename van
administratieve lasten verwachten, aangezien fiscale besluiten door lokale
overheden in veel gevallen worden vastgesteld op basis van gegevens waarover
de heffende overheid zonder discussie de beschikking kan krijgen, zoals verkoopcijfers
van woningen, gegevens uit het bevolkingsregister e.d. Wij vragen ons overigens
af op welke informatie de regering haar schatting baseert. Wij hebben hier
bij het opstellen van het wetsvoorstel namelijk ook navraag naar gedaan bij
de VNG, de Unie van Waterschappen en het ministerie van Binnenlandse Zaken.
Zij konden ons zelfs geen globale inschatting geven van het aantal verzoeken
om informatie dat jaarlijks door gemeenten en waterschappen wordt gedaan in
het kader van de belastingheffing en de toepassing van de Wet WOZ. Wij vragen
ons dan ook af hoe de schatting ad € 4,2 miljoen tot stand is gekomen.8.5 De belastingrechterDe regering schat tot slot in dat het wetsvoorstel zal leiden tot een
toename van het aantal beroepen bij de belastingrechter van bijna 35 000
per jaar (kennelijk: alleen in zaken over rijksbelastingen). Ook deze schatting
vinden wij onwaarschijnlijk hoog: het aantal procedures bij de belastingrechter
zou dan meer dan verdubbelen. Immers, in Nederland werden volgens het jaarverslag
van de Raad voor de Rechtspraak in 2006 ca. 31 000 procedures bij de
belastingrechter in eerste aanleg aanhangig gemaakt. Dat betrof dan alle soorten
fiscale discussies bij alle heffingsinstanties, inclusief alle WOZ-procedures.
Bovendien wordt een aanzienlijk deel van de fiscale procedures ingetrokken.
Volgens het jaarverslag 2006 van de rijksbelastingdienst werden er in dat
jaar door de belastingrechter 5 700 beroepschriften over rijksbelastingen
afgedaan. Wij achten het in dat licht hoogst onwaarschijnlijk dat er als gevolg
van het initiatiefwetsvoorstel per jaar 35 000 rijksbelastingzaken bij
de rechtbanken bijkomen. Dat geldt te meer als men deze schatting afzet tegen
het jaarlijkse aantal informatieverzoeken van 480 000. De schatting van
de regering komt erop neer dat ca. 7% van alle informatieverzoeken
van de belastingdienst leidt tot een gerechtelijke procedure. Ter vergelijking:
er worden jaarlijks miljoenen aanslagen opgelegd door de rijksbelastingdienst,
en daaruit vloeien maar enkele duizenden procedures voort.De Raad voor de Rechtspraak gaat ervan uit dat 90% van degenen
die bezwaar maken ook een voorlopige voorziening aan de rechter zullen vragen,
en verwacht op basis daarvan als gevolg van het wetsvoorstel ca. 3800 verzoeken
om een voorlopige voorziening erbij, en tevens ca. 1400 extra bodemprocedures
in eerste aanleg. De Raad schat de extra kosten voor de rechterlijke macht
op ca. € 6,5 miljoen per jaar. Wij achten deze schatting aanzienlijk
realistischer dan die van de regering.Overigens schatten wij het aantal procedures nog aanzienlijk lager in,
omdat wij ervan uitgaan dat slechts de helft van degenen die bezwaar maken
ook een voorlopige voorziening zullen vragen. Schattingen op dit gebied zijn
per definitie enigszins arbitrair. Wel merken wij op dat de regering een vergelijkbare
schatting hanteert van het percentage verzoeken om een voorlopige voorziening:
zij verwacht dat de helft van het aantal afwijzingen zal leiden tot een gang
naar de rechter, ervan uitgaande dat 90% wordt afgewezen. De regering
schat het percentage gerechtelijke procedures dus op 45% van het totale
aantal bezwaarschriften.Bij onze schatting op 50% hebben wij laten meewegen dat er de nodige
gevallen zullen zijn waarin overleg tijdens de bezwaarfase ertoe leidt dat de fiscus zijn vraagstelling opschort, als de betrokkene daartoe redelijke
gronden aanvoert, en in onderling overleg tot een werkbare oplossing probeert
te komen. Zo gaat het nu vaak ook als er discussie wordt gevoerd over de rechtmatigheid
van een verzoek om informatie. Bovendien zal de inspecteur in een deel van
de gevallen in de bezwaarfase aan de belastingplichtige tegemoet komen. Op
basis van deze schatting nemen wij aan dat er per jaar ca. 700 procedures
bijkomen, en dat de daaraan verbonden extra kosten voor de rechterlijke macht
ca.€ 1 miljoen per jaar zullen bedragen.8.6 Neerwaartse tendensenWij merken nog op dat in al deze schattingen nog geen rekening is gehouden
met– het te verwachten effect dat van het wetsvoorstel een reinigende
werking uitgaat, in die zin dat de fiscus minder geneigd zal zijn om te vergaande
verzoeken om informatie te doen, indien hij weet dat daartegen een effectieve
rechtsgang openstaat (zie de Nota naar aanleiding van het Verslag, blz. 14),
en– de te verwachten tendens dat het aantal bezwaar- en beroepsprocedures
na een aanloopperiode aanmerkelijk zal afnemen.Voor die laatste tendens verwijzen wij naar de Memorie van Toelichting
(blz. 18), de Nota naar aanleiding van het Verslag (blz. 14) en
het advies van Actal. Ook wijzen wij op de redactionele aantekening in Vakstudie-Nieuws
2008/12.13 op de Nota naar aanleiding van het verslag bij dit wetsvoorstel.
Deze redactie verwacht dat de in het wetsvoorstel voorziene uitbreiding van
de fiscale rechtsbescherming slechts tot een tijdelijke stijging van het aantal
bezwaren en beroepen zal leiden. Naar haar inschatting zal na enige tijd «de
aanvankelijke stroom van bezwaren en beroepen waarschijnlijk inkrimpen tot
een klein stroompje van gevallen waarin er werkelijk iets mis is.» Dat
is ook de bedoeling van de indieners.9 Budgettaire dekkingDe indieners schatten in dat de uitvoeringskosten voor de overheid die
aan het wetsvoorstel verbonden zijn beperkt zullen blijven tot enkele miljoenen
Euro’s per jaar, en na een aanloopperiode zullen afnemen. Voor zover
er sprake zal zijn van extra overheidsuitgaven zal daarvoor uiteraard een
passende dekking gezocht moeten worden. Over de hoogte van de uitvoeringskosten
kunnen in dit stadium echter geen harde uitspraken worden gedaan. De verschillen
tussen de schattingen van de indieners, de Raad voor de Rechtspraak en de
aanzienlijk hogere schatting van de regering illustreren dat. Het is dan ook
niet zinvol om de wijze van dekking nu reeds te fixeren. Het lijkt de indieners
de meest passende oplossing dat de daaraan verbonden keuzes, die inhoudelijk
los staan van het onderhavige voorstel, gemaakt worden door de regering, die
daarbij – in overleg met het parlement – kan zoeken naar een of
meer maatregelen die passen in het kader van haar algehele beleid. Evenzo
zal op het niveau van lokale overheden de oplossing gevonden moeten worden
door het plaatselijke bestuur; de indieners kunnen en willen daar niet in
treden. De inwerkingtredingsbepaling, zoals die bij Nota van Wijziging is
aangepast, biedt de regering overigens enig respijt om naar (voorlopige) dekking
te zoeken. Gezien de onzekerheid over het aantal procedures lijkt een definitieve
regeling over de dekking pas op haar plaats nadat enige ervaring met deze
wet is opgedaan.De indieners vestigen ten slotte de aandacht op het initiatiefwetsvoorstel
Wolfsen en Luchtenveld (nr. 29 934), dat voorziet in automatisch te verbeuren
dwangsommen indien een bestuursorgaan ondanks ingebrekestelling
niet tijd een besluit neemt. Mede gelet op ervaringen uit het verleden, valt
niet aan te nemen dat alle bestuursorganen in alle gevallen tijdig zullen
beslissen. Daarom mag worden aangenomen dat ook dat initiatiefwetsvoorstel
zal leiden tot – thans nog moeilijk in te schatten – extra budgettaire
lasten. En ook bij dat voorstel is geen regeling opgenomen over de budgettaire
dekking. Het is inmiddels door de Eerste Kamer aangenomen, en de regering
heeft besloten het uiterlijk per 1 januari 2010 in werking te laten treden
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 29 934, nr. 24).De indieners,Dezentjé Hamming-BlueminkTang 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30645-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl