Mensen, wensen, wonen; Verslag nota-overleg op 19 maart 2001
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27559, nr. 22

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-03-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27559 nr. 22

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerEerste termijn van de zijde van de commissieEerste termijn van de zijde van de regeringTweede termijn van de zijde van de commissieTweede termijn van de zijde van de regering
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27559Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 219 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 559Nota Mensen, wensen, wonennr. 22VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEGVastgesteld 21 maart 2001De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft op maandag 19 maart 2001 overleg gevoerd met staatssecretaris
Remkes van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer inzake de
nota Mensen, Wensen, Wonen (Wonen in de 21ste eeuw) (27 559, nrs. 2 en
3).Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,ReitsmaDe griffier van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Jonker Stenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerMaandag 19 maart 2001 11.15 uurDe voorzitter: ReitsmaAanwezig zijn 10 leden der kamer, te weten:Kortram, Duivesteijn, Van 't Riet, Hofstra, Van Middelkoop, Van Gent,
Van der Staaij, Biesheuvel, Van Oven en Reitsma,alsmede de heer Remkes, staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer.Aan de orde is de behandeling van:de nota Mensen,
Wensen, Wonen (Wonen in de 21ste eeuw) (27559, nrs. 2 en 3);de brief van 8 februari 2000 met regeringsstandpunt over rapport "Corporaties
tussen vangnet en vrijhandel" (24036, nr. 147);de brief van 18
juli 2000 met antwoorden op vragen over MDW-rapport "Corporaties tussen vangnet
en vrijhandel" (24036, nr. 170);de brief van 1 december 2000
met voortgangsrapportage Duurzaam bouwen 2000 (24280, nr. 21);de brief van 13 juli 2000 over geluid en wonen (26057, nr. 6);de brief van 19 oktober 1999 over advies "Wonen, beleid en legitimiteit" van
de VROM-raad (VROM-99-1001);de brief van 8 december 1999 met
evaluatie van de nota Volkshuisvesting in de jaren negentig (VROM-99-1255);de brief van 15 mei 2000 met ontwerp-nota Wonen (VROM-2000-430);de brief van 6 juni 2000 inzake rapport "Perspectief op wonen"
(VROM-2000-518);de brief van 22 juni 2000 met bijlage bij nota
Wonen (VROM-2000-570);de brief van 21 augustus 2000 met rapport
Bewoners nieuwe woningen 1999 (VROM-2000-686);de notitie van
de staf commissie voor de Rijksuitgaven over de evaluatie Bruteringsoperatie
1993-2000 (23817, nr. 64).De voorzitter:Ik heet de aanwezigen op de publieke tribune van harte welkom. Een bijzonder
woord van welkom richt ik tot de staatssecretaris en zijn medewerkers. In
tegenstelling tot andere notaoverleggen zitten wij vandaag in de grote zaal.Eerste termijn van de zijde van de commissieDe heerDuivesteijn(PvdA)Voorzitter! Het is heel prettig dat wij vandaag in de plenaire zaal mogen
vergaderen. Hierdoor hebben wij iets meer bewegingsvrijheid. Wellicht kunnen
een heleboel mensen zich niet voorstellen dat dit belangrijk is in het leven.
In ieder geval is het een goede zaak dat de voorzitter vandaag op een fatsoenlijke
stoel kan zitten. Het betreft hier eigenlijk een secundaire arbeidsvoorwaarde
voor hem.Voorzitter! Het is feitelijk onmogelijk om in het korte tijdsbestek dat
vandaag beschikbaar is voor de bespreking van de onderhavige nota, dit stuk
in extenso te behandelen. Wij zullen ons dan ook tot de hoofdlijnen beperken.
Daarbij behouden wij ons het recht voor om bij de uitwerking van de afzonderlijke
voorstellen met elkaar te spreken over de precieze kwesties, aangezien er
nog heel wat open einden in de nota zitten.De PvdA-fractie is blij met de nota die ons in de gelegenheid stelt om
met elkaar fundamenteel van gedachten te wisselen over de volkshuisvesting.
Tevens biedt de nota voldoende houvast om werkendeweg te komen tot een uitwerking
die wellicht ideologisch gesproken niet datgene is wat wij ons voorstellen,
maar die in praktische zin wel degelijk dicht in de buurt komt van belangrijke
stellingnames van de PvdA zelf. Deze nota draagt wel duidelijk de signatuur
van een liberale staatssecretaris die de burger centraal wil stellen, veelal
vanuit het klantgericht denken en het ondernemerschap, waarbij de rol van
de consument wordt versterkt. De PvdA ziet het wonen evenwel minder als een
marktactiviteit maar meer als een maatschappelijke activiteit, waarbij zij
heel nadrukkelijk het burgerschap centraal stelt. Wij zien het wonen niet
zozeer in termen van woonconsument als wel in termen van woonproducent. Mensen
moeten als het ware het eigen wonen vormgeven. Dit kan door het individuele
opdrachtgeverschap – wij onderschrijven de doelstellingen van de staatssecretaris
op dit punt sterk – door koopwoningen voor alle inkomensgroepen bereikbaar
te maken of door werkelijke zeggenschap van huurders in een corporatie. Dit
laatste element ontbreekt overigens op dit moment volledig.Aedes heeft een manifest geschreven, waar overigens niets in staat. De
oproep om iedereen te laten meedenken bij het zoeken naar nieuwe oplossingen
is echter wel van belang. Wij willen vandaag niet alleen meedenken,
maar ook enkele nieuwe oplossingen aandragen in de hoop dat de staatssecretaris
daar de boer mee op kan.Zwart-wit gesteld, vindt de PvdA dat wonen in de toekomst alleen maar
beredeneerd kan worden vanuit de bewoner. De staatssecretaris zegt dan ook
terecht dat de burger centraal staat. Al het andere moet daar dienstbaar aan
zijn, dus ook de tussenstructuren. Op dit moment moet ik echter constateren
dat de tussenstructuren autonoom zijn geworden. Men heeft zich vooral op macroniveau
vervreemd van de eigen huurders. De PvdA wil zich daar op geen enkele manier
mee identificeren. Er moet een fundamentele omslag worden gemaakt in de wijze
waarop inhoud wordt gegeven aan het wonen.Voorzitter! Ik heb voor vandaag een zeer uitgebreide tekst opgesteld.
In verband met de beperkte spreektijd ga ik alleen in op de hoofdlijnen daarvan.
Degenen de in de achterliggende filosofie geïnteresseerd zijn, verwijs
ik naar mijn gehele tekst.MevrouwVan 't Riet(D66)Ik vind het jammer dat ik blijkbaar eerst de onderliggende nota moet lezen
voordat ik weet wat u bedoelt met uw voorbeeld inzake de sociale huursector.
Kunt u een tipje van de sluier oplichten?De heerDuivesteijn(PvdA)Het manifest en de brief van de Aedes zijn volledig in termen van marktdenken
gesteld. Het gaat vooral over ondernemerschap. De burger, de huurder wordt
totaal niet gezien als bondgenoot, als achterban. Daarnaast is er sprake van
een grote fusiegolf. De betrokken directeuren zeggen dat kleine corporaties
de handen ineen moeten slaan. Zij wijzen er zelf op dat de corporaties die
weinig voor fusie voelen, niet meer meetellen in de sociale huursector. De
overlegwet die ik heb ingediend – toch eigenlijk een magere, vriendelijke
wet – wordt niet volwaardig uitgevoerd, terwijl er op het punt van de
verkoop van huurwoningen een georganiseerde blokkade lijkt te worden opgeworpen.
Je moet constateren dat het middenveld autonoom is geworden. Dat heeft een
eigen dynamiek gekregen en zich vervreemd van waar het voor stond.MevrouwVan 't Riet(D66)Kort samengevat, betekent dit dat volgens de heer Duivesteijn –
en volgens de nota – de rol die de corporaties op dit moment vervullen
en in de toekomst willen vervullen, niet voldoet aan hetgeen de burgers willen.
Dat is de kritiek van de heer Duivesteijn.De heerDuivesteijn(PvdA)Ja. Dit is belangrijk omdat het wat zegt over de wijze waarop vorm zal
worden gegeven aan de Woonwet.De heerPoppe(SP)De heer Duivesteijn constateert dat de tussenstructuur te autonoom is
geworden en dus op te grote afstand is komen te staan van de mensen om wie
het gaat, in dit geval de corporatie en de huurders, maar hij analyseert niet
hoe het zover gekomen is. Is hij met mij van mening dat de ombouw van vereniging
naar stichting in de afgelopen decennia een van de oorzaken is? Pleit de Partij
van de Arbeid nu voor meer zeggenschap van de huurders door de corporatie
weer om te vormen tot een vereniging? Want dan hebben de mensen echt wat te
zeggen.De heerDuivesteijn(PvdA)Ik ben het met de staatssecretaris eens dat zoveel mogelijk woningen verkocht
moeten worden aan de burgers. De burgers zijn de eerste dragers van de volkshuisvesting
in de toekomst. Vervolgens is er een sociale huursector nodig die gedemocratiseerd
is en openstaat voor de primaire doelgroepen, maar ook voor nieuwe vormen
van wonen, zoals woonzorg. De sociale huursector is echter niet de alles bepalende
sector in de volkshuisvesting zoals op dit moment het geval is. De spelbepaler
is in mijn opvatting de burger die zelf vorm geeft aan het wonen.De heerPoppe(SP)Als ik het goed begrijp, zegt de Partij van de Arbeid dat de sociale huursector
gedemocratiseerd moet worden. Voordat dit wordt gedaan, moet er eerst worden
gemarginaliseerd door 500.000-700.000 woningen te verkopen. Dat is 20-25%
van het woningbestand. Er moet dus eerst gemarginaliseerd worden en pas daarna
gedemocratiseerd?De heerDuivesteijn(PvdA)Ik zou bijna zeggen: maar 500.000 woningen. Van ons mogen het er meer
zijn, maar dat hoeft niet. Dat moet op lokaal niveau besloten worden. De kern
bestaat hieruit dat je teruggaat naar de kleinste eenheid. Dat is de burger
zelf. Hij moet meer verantwoordelijkheid krijgen voor zijn wonen en zijn woon-
en leefomgeving. Vervolgens is daar een hulpstructuur voor nodig. In mijn
betoog kom ik daar uitgebreider op terug.Zodra wij het gesprek aangaan over de nieuwe Woonwet kan men van de Partij
van de Arbeid verwachten dat het ons vooral gaat om de publieke inbedding
van de sector. Wij willen terug naar de eerste voorstellen van de staatssecretaris.
Zij mogen dus strakker zijn dan in de nota is uitgewerkt. Dat wil overigens
niet zeggen dat corporaties niet voldoende armslag moeten hebben om te handelen.
De wijze waarop kan worden gehandeld en hetgeen waarop zij zich precies moeten
richten, is het primaat van de politiek. De corporatie is altijd nog een uitvoerder
van politieke doelstellingen. Wij hebben niet voor niets een publieke taakstelling.Ik kom te spreken over de vormgeving van de Woonwet en de democratisering
van de corporatie. In de Woonwet zelf zal een betere overlegwet moeten worden
opgenomen. Wij zullen daar zeker voorstellen voor doen. De uitwerking van
de staatssecretaris op dat punt kennen wij niet, maar die zal goed geregeld
moeten worden.De prestatieafspraken dienen heel scherp geformuleerd te worden. Wij zijn
erg bang dat wij te veel blijven steken in de sfeer van het Besluit beheer
sociale huurwoningen (BBSH). Op die prestatieafspraken kom ik straks terug
bij de woonzorg en de verkoop van woningen. De transparantie van de verslaglegging
is ook heel belangrijk. De huidige verslaglegging biedt te weinig mogelijkheden
om te sturen en laat veel zaken niet zien. Ik wil daarvan een onbenullig voorbeeld
geven. Ik heb hier een nota over de arbeidsvoorwaarden van een statutair directeur.
Het maximumsalaris bij profiel A bedraagt ƒ 290.000 plus een hele rij
kwesties die daaraan vastgeplakt worden. Het is heel gek dat zoiets niet fatsoenlijk
in het jaarverslag is opgenomen. Het is immers niet zo logisch dat een directeur
in de sociale huursector meer moet verdienen dan de minister-president. Het
is heel vreemd dat op veel punten de zaak niet transparant is.
Zijn de staatssecretaris gevallen bekend van salarissen die tegen een half
miljoen aan zitten, zodat dit beeld reeds achterhaald is?De heerHofstra(VVD)Beloning vormt een heel interessant onderwerp. Zouden wij dit probleem
echter ook niet kunnen bestrijden door de minister-president, toch niet de
onbelangrijkste in dit land, eens hoger te salariëren dan een willekeurige
piloot of medisch specialist? Heeft de PvdA-fractie daarover een opvatting?De heerDuivesteijn(PvdA)Dit is nog niet bij mij opgekomen. Ik heb mij niet op deze vraag voorbereid.
Ik kan mij de vraag echter goed voorstellen. Het blijft echter vreemd dat
wij praten over een sociale sector met secundaire arbeidsvoorwaarden die buitenproportioneel
zijn. De in de nota beschreven voorwaarden worden dan ook op een x-aantal
plekken ver overschreden. Is dit wat bedoeld is met de verzelfstandiging van
de sociale huursector? Kan de staatssecretaris hier een helder beeld van geven?
Kan hij ook een oordeel geven, aangezien het hier gaat over de moraliteit
van de sector?De publieke inbedding van de sociale huursector maakt dat wij van mening
zijn dat de Nationale ombudsman in feite de gedragingen zou moeten toetsen.
In die zin wijken wij af van de nota van de staatssecretaris. Santi en ondergetekende
hebben daarvoor een initiatiefvoorstel ingediend. Wij hebben inmiddels overleg
gevoerd met de Nationale ombudsman en daarop ons voorstel aangepast. Dat zal
vandaag naar de Tweede Kamer gaan. Wij opteren nadrukkelijk voor een publieke
inbedding als het gaat om de gedragingen van de sociale huursector. Die moeten
beoordeeld worden door de Nationale ombudsman.Het andere hoofdpunt is de oprichting van een sociale koopsector. Ik zou
dat een geweldige stap voorwaarts vinden. Wij plaatsen veel kritische kanttekeningen
bij de sociale huursector. Dat geldt niet voor de professionaliteit en het
garantiefonds, waardoor de continuïteit van de volkshuisvesting gewaarborgd
is naar primaire doelgroepen en waardoor herstructurering op een goede manier
kan worden aangepakt. Het is een instrument dat gebruikt kan worden zodat
het beleid een goede plek krijgt. De vraag is hoe het vormgegeven moet worden.
Het gekke is dat wij inzake koopwoningen helemaal geen beschermstructuur hebben.
De Partij van de Arbeid is er al langer voorstander van om te komen tot oprichting
van een sociale koopsector. Ik doel dan op een toelatingsstructuur waarbij
een VvE of kopers zich kunnen melden bij de sociale koopsector. Men koopt
als het ware een lidmaatschap. Men moet daarvoor investeren. Wij zouden graag
zien dat dit opgenomen wordt in de Woonwet. Een dergelijke hulpstructuur kan
immers een aantal onzekerheden van het kopen onder controle brengen. Door
het lidmaatschap stelt de overheid als het ware een premie op goed gedrag.
Op het moment dat een VvE een goede beheersstructuur heeft, zou dat fiscaal
aftrekbaar moeten zijn. Op het moment dat een VvE onderhoudsfondsen vormt,
zou daarvan minimaal een premie aftrekbaar moeten zijn. Wij hebben daarvoor
een aantal voorstellen uitgewerkt in mijn notitie. Ik wil die graag op schrift
aan de staatssecretaris overhandigen en vragen of hij daarop wil reageren.
Is hij bereid, met ons mee te denken over een sociale koopsector? Is hij bereid,
die in de Woonwet op te nemen? Is hij bereid om een garantiestructuur op te
zetten? Is hij bereid, gelden beschikbaar te stellen om een dergelijke sector
in het leven te roepen? Uit onderzoeken van Woonplaats en Woonkom blijkt hoe
succesvol verkoop van sociale huurwoningen zou kunnen zijn. Wij denken dat
zo'n sociale koopsector – en dat kan best in samenwerking met de sociale
huursector – een grotere garantie kan geven bij met name het beheer
van appartementen.De voorzitter:U hebt aangekondigd, dat u een bijdrage hebt waarvan u graag zou zien
dat de leden ervan kennisnemen. Zojuist hebt u tevens aangekondigd, dat u
de staatssecretaris bepaalde dingen op schrift wilt geven. Het lijkt mij zinvol
dat u straks na beëindiging van uw betoog de stukken overhandigt aan
de griffier, zodat die ervoor zorg kan dragen dat iedereen tijdig kennis kan
nemen van uw documenten.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Dat had ik ook willen vragen, omdat er anders toch een vreemde manier
van discussiëren zou ontstaan, terwijl de Partij van de Arbeid 35 minuten
spreektijd heeft en de heer Duivesteijn er dus best wat meer over had kunnen
zeggen. Maar goed, ik ben blij als die stukken rondgaan.Ik wil nog een vraag stellen over de sociale koopsector, zoals de heer
Duivesteijn dat noemde.De heerDuivesteijn(PvdA)Bij mij telt altijd alleen geschreven woord.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik ben erg benieuwd waarom, als het gaat om de keuzevrijheid van mensen,
de heer Duivesteijn zich indertijd bij zijn eigen voorstel rond de koopsubsidie
zo heeft verzet tegen maatschappelijk gebonden eigendomconstructies, fair
value-constructies, terwijl daarbij de vrijheid van eventuele kopers juist
wordt vergroot. De praktijk met zijn eigen voorstellen rond de koopsubsidie
leert dat het een grote misser is, dat wij dat indertijd niet hebben kunnen
regelen. Gaat de heer Duivesteijn daarvoor op korte termijn voorstellen doen?
Als hij de keuzevrijheid zo van belang vindt, moet hij die ook consequent
doorvoeren.De heerDuivesteijn(PvdA)Dank voor deze bondig geformuleerde vraag. Wij hebben altijd gepleit voor
een sociale koopsector. Maatschappelijk gebonden eigendom is niet hetzelfde
als een sociale koopsector, omdat het daarbij gaat om een gemarkeerde woning.
Daarbij is geen sprake van 100% eigenwoningbezit, maar van een constructie
die ik niet beschouw als eigenwoningbezit. Ik ga dus nog steeds uit van volwaardig
eigenwoningbezit, waarbij hoogstens kan worden gesproken over fair value op
het moment dat er sprake is van kosten die moeten worden gemaakt boven de
maximale financieringslast van de Nationale hypotheekgarantie. Ook mensen
uit lagere-inkomensgroepen moeten gewoon volwaardig eigenaar kunnen zijn en
moeten niet gekleineerd worden of met goed bedoeld paternalisme klein gehouden
worden. Wat dat betreft, sta ik dus nog steeds achter mijn standpunt van destijds,
maar het is wel waar dat wij kunnen leren van de sociale huursector. Die heeft
een soort waarborgfonds voor de volkshuisvesting in het leven
geroepen met een zeer professionele hulpstructuur. Het zou heel goed zijn
als er ook zoiets kwam voor de sociale koopsector. Ik roep slechts ertoe op
dat op te bouwen. Daarbinnen zijn tal van argumenten te hanteren.U maakte en passant een opmerking over de geweldige successen die wij
bereiken met de WEW. Ik zou zeggen: a. juich niet te vroeg, want we zijn net
begonnen en b. dingen liggen soms ietsjes gecompliceerder dan zou kunnen blijken
uit een artikel in de Volkskrant.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! Ik dank de heer Duivesteijn voor zijn bondige antwoord, maar
ik wil toch nog expliciet de vraag stellen of hij ervoor is dat er in het
kader van de koopsubsidieregeling ook andere koopconstructies mogelijk worden
gemaakt. Hij duidt wel op betutteling, maar als mensen er zelf voor willen
kiezen, vind ik dat hij die keuze gewoon mogelijk moet maken indien hij, net
als ik, de keuzevrijheid zo hoog acht. Is zijn antwoord op die vraag ja of
nee?De heerDuivesteijn(PvdA)Eigendom kent op dit moment geen hulpstructuur. Als wij landelijk de sociale
koopsector als hulpstructuur weten te regelen en in de wet weten op te nemen,
dan hebben wij volgens mij voldoende waarborgen voor wat u noemt maatschappelijk
gebonden eigendom. Alleen daarbinnen is de koper voor 100% aandeelhouder.
Dat is essentieel in mijn ogen, tenzij de betrokken persoon of het betreffende
huishouden een woning koopt die boven zijn macht ligt. Daarvoor kunnen fair
value-afspraken worden gemaakt. Ik heb de staatssecretaris een brief gestuurd
over de huidige fair value-voorstellen, die naar mijn opvatting nadelig zijn
voor de kopers, voor de kleine man. Dat is niet aanvaardbaar. Als de staatssecretaris
er opmerkingen over heeft, zou ik die graag vernemen. Ik meen overigens van
die brief een afschrift naar de commissie te hebben gezonden.MevrouwVan 't Riet(D66)Voorzitter! Ik heb twee opmerkingen over de sociale koopsector en de eventuele
toekomstige rol van de VvE daarin. Heeft de heer Duivesteijn het rapport gelezen
van de woningcorporaties, waarin juist stond dat men absoluut geen behoefte
heeft aan hulpstructuren voor de koopsector? Verder zegt hij dat het fiscaliseringsregime
enig voordeel met zich zou moeten brengen. Is hij dan ook voorstander van
het ongedaan maken van de ontheffing van vennootschapsbelasting en BTW in
de sociale huursector? Als hij zegt dat kopen en huren gelijkwaardig moeten
zijn, dan lijkt het mij dat hij daarin één lijn moet trekken.De heerDuivesteijn(PvdA)Wat de fiscale faciliteiten in de sfeer van de sociale woningbouw betreft
het volgende. De PvdA stimuleert natuurlijk een goedkope sociale huursector,
maar als die steeds duurder wordt, dan vraag ik mij af of compensatie via
huursubsidie een verstandige weg is. Via de fiscale weg kan de nationale overheid
geld naar zich toehalen, dat vervolgens naar volkshuisvesting kan worden gesluisd.
Ik wil niet uitsluiten dat wij die weg zullen bewandelen in het belang van
het betaalbaar wonen.Het rapport waarop u doelt is een goed rapport, maar gaat wel over eengezinswoningen.
We weten dat er in Nederland 700.000 appartementsrechten zijn en dat driekwart
van de eigenaren niets reserveert voor onderhoud. Dat vind ik een ernstig
probleem, dus ik vind het belangrijk dat juist in de fiscale sfeer stimulansen
en hulpstructuren worden gecreëerd die het onderhoud voor die eigenaren
gemakkelijk maken.De heerPoppe(SP)Voorzitter! De heer Duivesteijn wil een fundamenteel debat en daarom heb
ik een fundamentele vraag. Hij zegt regelmatig dat het bij de koop van woningen
moet gaan om volwaardige eigenaren. De totale hypotheekschuld is opgelopen
tot 600 mld. en is dus nog meer dan de staatsschuld. Zijn mensen met een enorme
hypotheek volgens hem nu volwaardige eigenaren, of zijn zij huurders van de
bank?De heerDuivesteijn(PvdA)Juridisch zijn zij volwaardige eigenaren.Nog een paar opmerkingen op hoofdlijnen. Wij willen naar een BEW-plus.
De voorstellen daarvoor zijn uitgewerkt in de commissie-Alders. Graag horen
wij wat de staatssecretaris daarvan vindt. Verder de kwestie of woningen wel
of niet worden verkocht, iets wat de heer Hofstra zal interesseren. Het voorstel
van de staatssecretaris is volgens ons op dat punt te vrijblijvend. Wij vinden
dat er op een of andere manier een juridisch kader moet ontstaan waardoor
verkoop plaatsvindt. Omdat veel van de voorstellen van de staatssecretaris
worden betaald uit de verkoop van sociale huurwoningen, is het leggen van
een daadwerkelijke relatie tussen verkoop en afdracht een mogelijke manier:
degenen die niet verkopen en dus niet voldoen aan de prestatieverplichtingen,
moeten een bijdrage storten in een soort "continuïteitsfonds beheer woningvoorraad".
Ik wil dus een koppeling leggen tussen enerzijds het prestatieveld verkoop
van sociale huurwoningen, waarmee vormen van zelfbeheer en zelforganisatie
mogelijk worden gemaakt, en anderzijds een afdracht van de corporaties die
daar geen zin in hebben, zodat zij in financiële termen een bijdrage
leveren aan de doelstellingen van de nota.Wij zetten grote vraagtekens bij een marktconform woningwaarderingstelsel.
Ook dat thema zal ik niet uitwerken, maar het is belangrijk dat de staatssecretaris
weet dat wij niet overtuigd zijn van de positieve werking daarvan voor met
name de sociale huursector; we zien immers steeds meer woningen verdwijnen.Wij zijn voorstander van een vaste verhuurquote bij het huurbeleid. Ik
neem aan dat op dit moment de vormgeving daarvan in het kader van de fiscalisering
wordt onderzocht. Toch lijkt het mij belangrijk om die hier als wens van de
PvdA te formuleren. In het kader van die sympathieke Zalmnorm willen wij in
ieder geval een stap maken in de richting van een verlaging van de huurquote
voor alleenstaanden. Wij kunnen dat echt zien als lastenverlichting. De huurquote
is voor alleenstaanden op dit moment onevenredig hoog. Een verlaging van de
huurquote door een verhoging van de huursubsidie bij de Voorjaarsnota zou
wenselijk zijn. Wij zullen een motie daarover indienen.De scheiding tussen wonen en zorg is in de nota van de staatssecretaris
nog te traditioneel. Er is te veel gescheiden tussen twee departementen. Voor
de definitie van het wonen gaan wij ervan uit, dat zorg automatisch gekoppeld
is aan het wonen zelf. Iedere corporatie zou in de gelegenheid
moeten zijn om zelf zorgaanbieder te worden. Met de aangepaste AWBZ kan dat
ook. Als een corporatie dat niet doet, moet in het prestatieveld helder omschreven
zijn, dat zij moet samenwerken met een zorgaanbieder. Wij willen dat de definitie
van het wonen zelf zo verbreed wordt, dat het normaal is dat de woning die
gebouwd wordt geschikt is voor woonzorg. Wij willen dat de prestaties van
de sociale huursector helder worden omschreven in de Woningwet, zodat wij
de huursector kunnen aanspreken op het investeren in woonzorgwoningen. Dat
moeten niet langer experimenten of goedbedoelde pogingen zijn. Dit moet heel
structureel worden. Hogere-inkomensgroepen kunnen zich nu wel een dergelijke
woonvorm permitteren, middengroepen ook nog wel, maar lagere middeninkomens
en lage inkomens niet. Om die mogelijkheid voor hen te stimuleren, dient naar
onze mening in de Huursubsidiewet een woonsoorttoeslag ingevoerd te worden,
die het voor lagere-inkomensgroepen mogelijk maakt om de kosten die bijvoorbeeld
verbonden zijn aan praktijkruimtes voor huisartsen, voor therapeuten of gemeenschappelijke
voorzieningen, maar ook van de schaal van de woning, die wat groter zal worden,
goed af te dekken.Dit waren de hoofdlijnen van de opvattingen van de PvdA. Er valt ongelofelijk
veel meer over de nota te zeggen. Wij hebben grote waardering voor de inzet
van de staatssecretaris. In tweede termijn zullen wij toch nog wel met een
paar uitspraken komen. Wij willen bij de verdere uitwerking kritisch blijven
en wat verscherpingen aanbrengen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Bij de instelling van het Woonzorgstimuleringsfonds hebben wij een hele
discussie gehad, waaruit is geconcludeerd, dat het ook uitermate belangrijk
is dat je als je van corporatie A huurt best bij B zorg mag inhuren. De klant
dient de keuzevrijheid te houden waar hij zijn zorg wil krijgen. Ik hoop dat
de PvdA-fractie er nog steeds zo over denkt, zodat wij niet te maken krijgen
met een soort gedwongen winkelnering.De heerDuivesteijn(PvdA)Wij zijn tegen gedwongen winkelnering, maar corporaties fuseren. Zij worden
nationale instellingen. Daar zijn wij tegen, maar wij zijn er niet tegen dat
er een brug wordt geslagen tussen wonen en zorg. Op een bepaald moment kan
er bij een corporatie een club komen die de verantwoordelijkheid neemt voor
de zorg. Dat vinden wij prima. Iemand moet altijd de vrijheid houden om zijn
persoonsgebonden budget te besteden bij die corporatie of niet. Dat mag geen
gedwongen winkelnering zijn.Ik vind het echter belangrijk dat de volkshuisvesting op een andere manier
gaat nadenken over wonen en zich niet beperkt tot de afgepaste woning voor
degene die helemaal niets mankeert. Een groot deel van de Nederlandse bevolking
is straks ouder dan 55 en is dan voor zelfstandig wonen aangewezen op een
vorm van zorg. Dat zal in de definitie van het begrip "wonen" normaal moeten
worden. Dan kunnen wij ook prestatie-eisen stellen aan de sociale huursector.MevrouwKortram(PvdA)Voorzitter! Sinds wij in de Kamer over multicultureel bouwen spreken,
is er veel veranderd: veel positieve aandacht vanuit de media en een rondetafelgesprek
op initiatief van mijn fractie waaruit bleek dat dit thema voorziet in een
belangrijke behoefte. Het verslag van dit gesprek is overigens aan de staatssecretaris
toegezonden. Verder zal Aedes eveneens een themamiddag onder meer aan dit
onderwerp wijden en inmiddels is er ook sprake van een Rotterdams initiatief
om een mediterrane wijk op te zetten waarin West-Europese en mediterrane architectuur
gecombineerd zullen worden. En ik heb gelezen dat de staatssecretaris op 31
mei a.s. op het eerste congres over dit onderwerp gastspreker zal zijn.De uitgangssituatie is dus veranderd: wierp de staatssecretaris aanvankelijk
nog de vraag op of allochtonen wel andere woonwensen hebben en twijfelde hij
aan het draagvlak, nu weten wij beter: multicultureel bouwen voorziet in een
belangrijke maatschappelijke behoefte. Het moet mij dan ook van het hart dat
ik erg teleurgesteld ben in wat de staatssecretaris een fundamentele visie
op multicultureel bouwen noemt. In de nota zie ik hier weinig van terug. Hoe
wil hij multicultureel bouwen faciliëren, stimuleren en verder vormgeven?
Welke rol ziet hij voor de verschillende actoren, zoals de corporaties? Daarnaast
begrijp ik niet waarom de staatssecretaris multicultureel bouwen reduceert
tot bouwen voor allochtonen. Dit bouwen biedt allochtonen weliswaar identificatiemogelijkheden,
maar het breidt tegelijkertijd de keuzemogelijkheden voor autochtone Nederlanders
uit. Voor een autochtoon met een kantoor aan huis is een kangoeroewoning ideaal,
net zoals voor tweeverdieners die oma als oppas in huis halen. En wat te denken
van opa die ziek is en mantelzorg dichtbij huis nodig heeft? Verder spreekt
kleur en variatie in vormgeving ook autochtonen aan. Het netto-effect is dus
dat er voor iedereen meer te kiezen valt.In feite gaat deze discussie dus over het vergroten van de diversiteit
en kwaliteit van het bouwen, over het verminderen van de uniformiteit en over
de meerwaarde van multiculturaliteit. Het gaat nu eens niet over problemen.
Het netto-effect is vergelijkbaar met de huidige Nederlandse multiculturele
eetcultuur. Thuis valt nu veel meer te kiezen dan aardappel, rijst en mie,
en niet alleen door allochtonen. Want autochtonen eten ook wilde rijst, taco's,
couscous, pasta's enz. Buiten de deur wacht een keur van restaurants. Iedereen
profiteert ervan, geniet ervan. Waarom zou multicultureel bouwen geen uitdaging
voor autochtone Nederlanders zijn, net zoals de eetcultuur nu al is? Ik stel
dan ook voor, op dit punt een advies aan de VROM-raad te vragen. Eventueel
zal ik hierover een motie indienen.Ook graag een reactie op de beschikbaar gestelde middelen uit het investeringsbudget
voor stedelijke vernieuwing. Wij zijn er blij mee; een probleem is wel dat
de betreffende actoren niet op de hoogte zijn van deze toezegging. Hoe wil
de staatssecretaris deze communicatie verbeteren?En welke structuren wil hij tot stand brengen om te waarborgen dat initiatieven
van allochtone burgers, projectontwikkelaars en andere actoren en de beschikbaar
gestelde middelen bij elkaar worden gebracht? Dat lukt de betrokkenen veelal
niet op eigen houtje. Een cultuuromslag vindt niet zonder overheidsinspanningen
plaats; dit is een bijna letterlijk citaat van de staatssecretaris zelf. Welke
rol kan hij hierbij spelen?De heerHofstra(VVD)Voorzitter! Wil mevrouw Kortram hiervoor ook extra geld?MevrouwKortram(PvdA)Ik zou het antwoord van de staatssecretaris willen afwachten voordat ik
op deze vraag reageer.De heerHofstra(VVD)Dan moet ik de vraag misschien zelf beantwoorden. Ik denk dat de fractie
van mevrouw Kortram hiervoor extra geld wil. En dan is mijn tweede vraag:
is dit geen discriminatie ten opzichte van de groepen van autochtonen in onze
samenleving?MevrouwKortram(PvdA)Ik begrijp deze gedachtegang niet helemaal, dus misschien kunt u uw vraag
toelichten.De heerHofstra(VVD)Wij proberen toch goede woningbouw voor de hele bevolking te bewerkstelligen?
U spreekt nu over een bepaalde groep, maar er zijn ook andere groepen in de
samenleving. U komt, zeker als u hiervoor extra geld wilt, heel dicht bij
discriminatie.MevrouwKortram(PvdA)Ik kan me niet herinneren dat ik de term "extra geld" gebruikt zou hebben
en ik heb ook al aangegeven dat ik het antwoord van de staatssecretaris wil
afwachten voordat ik op uw vraag zal reageren.Voorzitter! Ten slotte zijn wij van mening dat in de beoogde Woonwet de
behoefte van kwetsbare groepen aan passende woonruimte veilig moet worden
gesteld. Nu eens zijn er problemen met Roma, dan weer met studenten of met
ouderenhuisvesting. Dit komt doordat er volgens ons bij de rijksoverheid geen
zicht is op het verloop. Wij willen dus dat specifieke groepen in die woonwet
worden opgenomen. Eventueel zullen wij ook op dit punt een motie indienen.De heerHofstra(VVD)Voor een liberaal is de titel van deze nota "Mensen, wensen, wonen" natuurlijk
geweldig, ook al moet de Veronica-achtige slagzin van de Partij van de Arbeid –
"Wonen doe je zelf!"– ook niet worden onderschat.Ik stel vast dat de oubollige term volkshuisvesting kan verdwijnen. Wij
zullen in de toekomst moeten spreken over "WROM" in plaats van over VROM;
het is goed om de V van volkshuisvesting te vervangen door de W van wonen.
Hopelijk komt er ook een einde aan de circulairecultuur, de subsidiestroom,
de maakbare samenleving, enzovoorts, en wordt de burger centraal gesteld.
De overheid is er immers voor de burger en niet omgekeerd.Het gaat vooral om kwaliteit, maar juist omdat de kwaliteit nog vaak gemist
wordt, moet er ook kwantitatief een enorme slag worden gemaakt. De getallen
zijn steeds weer indrukwekkend: 950.000 nieuwe woningen in de komende tien
jaren. Waarom moeten er daarvan 225.000 in de sociale sector worden gerealiseerd?
Dat is bijna 30%. Is dat nodig?Tot 2030 is nog 85.000 ha extra nodig voor de woonfunctie en dat is een
geweldige lap grond, zeker in een klein land zoals Nederland. Ik zou de staatssecretaris
willen vragen om daarbij goed te letten op algemene principes zoals bouw die
woningen niet vlakbij Schiphol of bedrijventerreinen en ook niet op korte
afstand van de snelwegen. En zouden wij eindelijk afkomen van ons trauma dat
wij niet in staat zijn grote aantallen woningen te bouwen zonder daar vroegtijdig
openbaarvervoer te realiseren? Hier moet ook een keer een slag gemaakt kunnen
worden.De heerPoppe(SP)Schiphol ligt tussen Alkmaar en Leiden in; zo groot is het bedrijventerrein
van Schiphol wat de geluidsoverlast betreft. Er mag ook niet gebouwd worden
in de buurt van bedrijventerreinen en wegen. Kan de heer Hofstra aangegeven
waar dan nog wel ruimte is?De heerHofstra(VVD)De heer Poppe schetst nu precies het probleem van de Vijfde nota ruimtelijke
ordening en van de ruimtelijke ordening in het algemeen. Er is steeds minder
ruimte over om die grond te vinden. Vandaar dat ik meen dat er in die vijfde
nota sprake moet zijn van een pittige ruimteclaim voor het wonen, ook deels
in groene gebieden. Ik heb tot mijn genoegen gezien dat minister Pronk die
daarover gaat, tweede ondertekenaar is bij de nota die wij thans bespreken.
Het kan dus haast niet misgaan.De voorzitter:Over de Vijfde nota ruimtelijke ordening komen wij nog te spreken, laten
wij daarover vandaag wat terughoudend zijn!De heerPoppe(SP)Wij moeten dus zo secuur met die ruimte omgaan, dat er geen grote yuppenwoningen
met een tuin rondom gebouwd kunnen worden?De heerHofstra(VVD)Wij hebben geen bezwaar tegen grote yuppenwoningen, maar wij noemen deze
anders. Het zijn de woningen die de mensen willen en die moeten wij wel meer
bouwen dan nu het geval is.De heerPoppe(SP)Nederland één groot bungalowpark!De voorzitter:De heer Hofstra vervolgt zijn betoog.De heerHofstra(VVD)Centraal in de nota staat dat mensen moeten kiezen: de woonvorm, het type
huis, koop of huur, de grootte van het huis alsmede de locatie. Ik breng nog
maar eens in herinnering dat de vorige minister van VROM zei: "Gij zult gestapeld
wonen in de compacte stad". Waarop de mensen tegen haar zeiden: "Wij willen
graag wonen zoals u woont, mevrouw De Boer!". En daarin hebben zij gelijk.
Wij moeten daarvoor dus veel meer ruimte creëren. Bij de vijfde nota
zullen wij daarop uitvoerig terugkomen.Meer eigenwoningbezit is uitstekend. Wij hebben helaas op een gegeven
moment zelfs bewust veel te veel sociale huurwoningen gebouwd, deels in een
onaantrekkelijke vorm. Iedereen herkent de wijken die ik nu bedoel. Daarbij
deed zich nog een belangrijk sociaal-economisch probleem voor, namelijk dat
je – wij weten allemaal wie toentertijd meestal de wethouders heeft
geleverd – zodra je iets boven modaal zat, de stad werd uitgejaagd.
Daar hebben wij achteraf allemaal spijt van, maar het is wel gebeurd. Daarom
steunen wij het idee van de staatssecretaris van harte om op grote schaal
te verkopen. Wij hebben gelukkig aan het onderzoek van Woonplaats en Wooncom
kunnen zien dat het kan. Buiten de grote steden kan het blijkbaar zelfs zonder
korting te geven, maar wij moeten vooral beginnen in situaties zoals in Amsterdam.
U weet dat wij daar inmiddels minder koopwoningen hebben dan in Peking. Tegen de paar tegenstanders die er in deze zaal nog zijn tegen dit idee –
het zijn er gelukkig niet veel meer – zeg ik dat er een huursector overblijft.
Dat moet je niet marginalisering noemen. Hij wordt kleiner, maar daardoor
ook fijner. Het geld blijft gelijk, dus per woning gaat het om meer geld.
Wij zullen ook flankerend beleid nodig hebben om dat proces te begeleiden.
Collega Duivesteijn noemt dat de sociale koopsector. Zover zijn wij nog niet.
Wij weten nog niet waar wij uitkomen, maar we zien wel. Belangrijk is de initiatiefwet
die wij in de Kamer samen hebben kunnen maken, de BEW. Er moet voor de vereniging
van eigenaren een veel betere regeling komen. Dat ziet iedereen wel. Simpele
bouwregels zijn ook belangrijk voor dat grotere aantal huiseigenaren.De heerDuivesteijn(PvdA)Voorzitter! De heer Hofstra heeft de staatssecretaris toegejuicht op het
punt van verkoop van sociale huurwoningen. Daar zijn wij het met elkaar over
eens. Ik heb in materiële zin aangegeven hoe dat eventueel in de wet
kan worden verankerd. Wat zijn de concrete ideeën daarover bij de VVD?De heerHofstra(VVD)Ik breng in herinnering dat ik in het algemeen overleg van december al
tegen de staatssecretaris heb gezegd dat ik als liberaal de gedachte heb:
als het niet goedschiks gaat, moet het maar kwaadschiks. Het klinkt misschien
een beetje gechargeerd, maar wij moeten dan toch kijken of wij verdergaande
stappen moeten nemen om dat proces te bereiken. Je zou kunnen denken aan een
kooprecht, maar dat lijkt mij te algemeen en te vergaand. Je zou ook kunnen
denken aan een verkoopplicht, waardoor je die selectie van de woningen wel
weer daar neerlegt. Dat gaat ook vrij ver. Belangrijk is dat het geld nodig
is om die geweldige prestaties te leveren. Het zou mijn voorkeur hebben om
zodanige prikkels te kiezen dat het proces vanzelf op gang komt. Ik kan mij
ook wel iets voorstellen bij de gedachte vanuit de PvdA: als men per se niet
wil verkopen, dan stort men maar in een of ander fonds. Wij moeten maar kijken
hoe dat verder loopt. Ik wil heel duidelijk het signaal overbrengen dat er
moet worden verkocht en wel op grote schaal. Het precieze getal, 700.000 of
500.000, vind ik nog niet zo interessant. Het gaat erom dat je de mensen de
keuze geeft. Mijn opvatting is dat, als je die keuze geeft, het er meer worden
dan 700.000. Dan komen wij uit op 70% eigenwoningbezit en hoeven wij ons in
Europa niet meer te schamen op dit punt.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik wil graag doorgaan op "kleiner maar fijner", met name op het punt kleiner.
Ik hoor graag van de VVD-fractie wat dit betekent voor de positie van mensen
die heel graag willen huren of op huren zijn aangewezen. Ook voor hen is de
keuzevrijheid van groot belang. Ook voor de huurders kan het niet de bedoeling
zijn dat de wachttijden oplopen om voor een goede woning in aanmerking te
komen, omdat u de robuuste sociale voorraad in de uitverkoop heeft gegooid.
Ik wil graag uw liberale visie op de huurders horen.De heerHofstra(VVD)Voorzitter! Er is geen sprake van dat de kernvoorraad sociale huurwoningen
op de markt wordt gegooid, wat in Engeland wel min of meer is gebeurd. Dat
zou gebeuren als je een kooprecht introduceert. Wij hebben steeds gezegd dat
wij daar voorzichtig mee omgaan. De corporatie moet samen met de gemeente
bekijken wat er kan worden verkocht. Het voorstel in de nota is beslist niet
om de sociale kernvoorraad op te doeken. Als je 3 miljoen van die dingen hebt,
is er echt niks aan de hand als je er 500.000 van verkoopt.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Wat is voor u aanvaardbaar wat betreft wachttijden voor een betaalbare
huurwoning? Hoe komt u op die aantallen? Dan moet u dat toch ook onderbouwen
tegenover de huurders en niet alleen tegenover potentiële kopers? Ik
hoor graag een onderbouwing op dat punt.De heerHofstra(VVD)Als wij de mensen de mogelijkheid bieden om te huren of te kopen, zal
een x-aantal mensen voor koop kiezen. Dat betekent dat de vraag aan de huurkant
kleiner wordt en dat is met elkaar in evenwicht. Er blijft in dit land echter
een sociale huursector bestaan en ik verwacht zelfs dat het duurdere huursegment
zich nog wat zal uitbreiden, omdat oudere mensen de neiging hebben om liever
te gaan huren. De huursector is dus niet ten dode opgeschreven. 70/30 vind
ik ook in Europees verband een goede verhouding.In het verlengde van deze discussie over eigenwoningbezit ligt het particulier
opdrachtgeverschap. Wij zien in ons land een grote spreiding. Friesland staat
bovenaan met bijna 50%; dat zijn veelal woningen waar je echt omheen kunt
lopen. De staatssecretaris zegt dat dat vanaf 2005 voor 1/3 van alle bouw
zal worden gedaan. Wij zijn het daarmee eens, ook al kan het niet overal zoals
in het noorden en Zeeland. Je kunt ook collectief particulier opdrachtgeverschap
bedenken. In de nota heb ik gelezen dat het ook nog opgevuld mag worden met
woningbouw waarbij de consumenten extra veel inspraak krijgen.Wat mij stoort, is dat de grote steden zich nu alweer klaarmaken om te
zeggen dat het bij hen niet kan. Men heeft ze de stad uitgejaagd en men moet
extra zijn best doen om ze weer terug te krijgen. Ook hier zouden wij de staatssecretaris
dus volledig willen steunen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De heer Hofstra steunt het particulier opdrachtgeverschap. Hij noemde
de groep van mensen die volgens hem de stad zijn uitgejaagd. Zoals hij weet,
is een motie van mij aangenomen om het particulier opdrachtgeverschap ook
voor lage en middeninkomens toegankelijk te maken. Ik mag aannemen dat de
VVD-fractie die motie nog steeds warm steunt en dat juist dat aspect nader
uitgewerkt zal moeten worden.De heerHofstra(VVD)Ik kwam deze termijn zo vaak tegen in de nota dat mevrouw Van Gent zich
hierover geen enkele zorg hoeft te maken.De heerVan Gent(GroenLinks)Het is jammer dat u het particulier opdrachtgeverschap zo eenzijdig invult.
Het leek mij nodig om u daar nog even aan te herinneren.De heerHofstra(VVD)Voorzitter! De rijksoverheid heeft een bijzondere zorg op grond van artikel
22 van de Grondwet. Daarin wordt gesproken van de zorg voor voldoende woningen.
Vanouds is dat een kwantitatieve kwestie geweest, maar als je naar de letterlijke
tekst van het artikel kijkt, kun je het ook kwalitatief duiden.
En dus, zou je kunnen zeggen, betekent het een bredere toepassing dan alleen
maar de sociale sector. Wij kennen het begrip"doelgroep". In de nota is aandacht
besteed aan de ontwikkeling op langere termijn aan de hand van allerlei scenario's.
Globaal zien wij de doelgroep kleiner worden. De inkomens gaan omhoog en de
huur blijft gelijk. De quotes worden dus kleiner: procentueel zijn de mensen
minder kwijt aan de huur. In de nota mis ik een discussie over wat dit betekent.
Wat is precies de rijksverantwoordelijkheid? Heeft een student recht op huursubsidie?
Heeft men in geval van echtscheiding altijd recht op huursubsidie of wordt
dat teruggevorderd? Heeft een illegale bewoner of een illegale vreemdeling
daar recht op? Ik noem deze voorbeelden om daarmee de vraag te stellen of
de rijksoverheid dit niet wat nader moet invullen.Wat ons ook opviel, was dat er geen consequenties aan deze ontwikkeling
worden verbonden voor de budgetten voor de huursubsidie. Wij zouden het op
prijs stellen als dit punt principiëler zou worden aangekaart. Ik slaak
daarbij twee hartenkreten. In de eerste plaats roep ik de staatssecretaris
op om niet alle tijd te gebruiken om de laatste niet-gebruiker van huursubsidie
in dit land op te sporen. Mensen hebben ook in dit opzicht een eigen verantwoordelijkheid.
In de tweede plaats zou de staatssecretaris mogen ophouden met het vertalen
van alle folders in niet-Europese talen. Vanwege de voorzitter moet het Fries
natuurlijk blijven en ook het Nedersaksisch, maar ik heb geen behoefte aan
vertaling in niet-Europese talen. Dat lijkt mij in strijd met onze wens tot
integratie.De heerDuivesteijn(PvdA)Op de eerste plaats is het misschien goed dat de heer Hofstra zijn opmerking,
dat illegalen huursubsidie krijgen, corrigeert.De heerHofstra(VVD)Dat klopt. Zij krijgen volgens de wet geen huursubsidie.De heerDuivesteijn(PvdA)Het is belangrijk dat wij daarin zorgvuldig zijn.De heer Hofstra maakt zich heel veel zorgen over het nationale budget
voor huursubsidie. Maar maakt hij zich ook op enig moment zorgen over de huurquote
van mensen zelf, bijvoorbeeld het gemiddelde van alleenstaanden van 25%? Er
zijn ook veel mensen die ver boven dat gemiddelde zitten, maar gemiddeld moeten
alleenstaanden 25% van hun beperkte inkomen verwonen aan kale huur. Wanneer
komt er van hem op dat punt enige warmte of enig begrip, of misschien zelfs
ondersteuning voor ons betoog om die quote naar beneden te brengen?De heerHofstra(VVD)Nog niet zo lang geleden heeft de VVD, samen met de PvdA, meegewerkt aan
een aanmerkelijke verbetering van de huursubsidiewetgeving. Uit de cijfers
blijkt dat dit ook gebeurd is. Wij hadden toen, via welk gegeven je het ook
benadert, dus oog voor de lasten die mensen hebben. Wij vonden het redelijk
en vaak zelfs nodig om daarin bij te dragen.De heerDuivesteijn(PvdA)Dat is een omtrekkende beweging, want ik had het over alleenstaanden met
een gemiddelde huurquote van 25%. Er zijn heel wat mensen met een huurquote
van 30%, gegeven het feit dat het systeem van de kwaliteitskorting van toepassing
is. In het kader van de lastenverlichting bij de Voorjaarsnota willen wij
iets doen aan het omlaag brengen van die huurquote. Doet de VVD daaraan mee?De heerHofstra(VVD)Wij hebben daar in het recente verleden al aan meegedaan. Het gaat om
de grootste subsidiestroom die Nederland kent. Vandaar mijn vraag van zo-even
naar de precieze rijksverantwoordelijkheid. Wij moeten ook zorgvuldig omgaan
met het geld dat door de belastingbetaler wordt opgebracht. Je kunt altijd
over wijziging van het systeem spreken, maar wij voelen er niet veel voor
om de huurquote als input voor de subsidieverlening te nemen. Wij zien wel
dat de quote, gemiddeld genomen, daalt vanwege de verbeteringen die aangebracht
zijn. Maar het lijkt ons niet verstandig om op voorhand te zeggen: dát
mag het zijn en de overheid betaalt de rest.De heerDuivesteijn(PvdA)U maakt zich zorgen over het nationale budget, maar u maakt zich volstrekt
geen zorgen over het budget van de individuele burger. Alleenstaanden moeten
soms 30, 32, 33% van een minimuminkomen aan huur betalen. Is de VVD, samen
met de PvdA, bereid om dat percentage bij de behandeling van de Voorjaarsnota
omlaag te brengen?De heerHofstra(VVD)Ik kan daar nu niet concreet "ja" op zeggen, want daarmee zou ik verwachtingen
scheppen. Er komen ook nog voorstellen van het kabinet op andere punten die
hiermee te maken hebben. Wij willen wel met elkaar kijken welke echte probleempunten
er nog over zijn en wat daaraan moet worden gedaan.De financiële paragraaf bij de nota is beperkt. Zij is globaal, maar
wel optimistisch van toon. De inkomens stijgen; ik heb het al eerder genoemd.
Reëel zullen wij geen huurverhoging meemaken; ik denk dat dat in grote
lijnen wel kan. De sector betaalt de benodigde investeringen. Dan gaat het
om een bedrag van 340 mld. Eigenlijk is het prachtig, dat dit allemaal kan.
Maar klopt dat beeld wel? Misschien dat de staatssecretaris daar nog iets
van kan zeggen.In de koopsector vliegen de prijzen letterlijk omhoog, ook omdat de overheid
kunstmatig schaarste creëert. Ik noem ook de ontwikkeling in de bouw-CAO,
de stijgende grondprijzen en de Wet WOZ. In mijn geval gaat de WOZ-waardering
over een aantal jaren met 40% omhoog en de heffing met 10%, ondanks een forse
verlaging van de gemeentelijke tarieven. Is er op dat punt de neiging om nationaal
tot een soort beheersplan te komen, zo vraag ik de staatssecretaris. Starters
wordt het steeds moeilijker gemaakt om op de koopmarkt te komen.Wat de huursector betreft, is het ook de vraag of het beeld wel zo positief
is als in de nota wordt geschetst. Als ik bijvoorbeeld kijk naar Amsterdam,
dan denk ik dat de politiek hiermee toch verstoppertje aan het spelen is.
Ik zeg tegen een corporatiedirecteur in Amsterdam: waarom verkoopt u die woningen
niet? Daarop zei hij: mijnheer Hofstra, u begrijpt toch wel dat ik zo'n woning,
met een taxatiewaarde van vier ton, niet voor een appel en een ei ga verkopen?
Dat snap ik nog wel, maar waarom is de huur dan maar ƒ 500 per maand?
Met andere woorden: wat zijn in Amsterdam nog marktconforme huren? Als je
de keuze krijgt, ga je als bewoner dat huis niet kopen voor dat veel hogere
bedrag. Met andere woorden: hoe zijn wij in financiële zin
precies in die sector bezig? Hoe zou de staatssecretaris dit probleem in de
Amsterdamse situatie, het ernstigste geval in ons land, willen aanpakken?MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik heb nog een vraag over de marktconforme huren. Suggereert u in wezen,
de huren maar omhoog te gooien naar marktconform, waarbij de mensen die er
wonen maar moeten maken dat ze weg zijn? Die kunnen dat immers niet meer betalen.
Gaat u nu helemaal voorbij aan de nog levende sociale opdracht?De heerHofstra(VVD)Natuurlijk, daar heeft mevrouw Van Gent een punt. Maar wij hebben de huursubsidiewet
bedacht toen we de bouwsubsidies afschaften: de huren zijn marktconform, en
de mensen krijgen naar behoefte en op maat huursubsidie. Ik zeg alleen maar
dat men in Amsterdam van dit principe is afgeraakt; gelukkig is de situatie
in andere delen van het land gunstiger. Als we de huren echt marktconform
maken, kunnen we ook met onze huidige huursubsidiewet blijkbaar geen aantrekkelijke
huren "neerleggen".MevrouwVan Gent(GroenLinks)Gaat het u alleen nog om marktconforme huren, of is ook de sociale doelstelling
nog uitgangspunt voor u? Dat is natuurlijk wat speelt. De verhuurders, waaronder
veel particuliere verhuurders, kunnen de huurprijzen nog wel verder laten
stijgen, wat dan weer gecompenseerd wordt door de huursubsidie – als
het echt slecht gaat, duiken ze boven de huursubsidiegrens, die gelukkig beschermd
is – maar dat kan toch niet uw voorstel zijn? Dat is echt niet te geloven!De heerHofstra(VVD)Ik breng onze afspraak in herinnering, gemaakt bij de invoering van de
huursubsidie. Ik stel nu vast dat dat in het ernstigste geval, in Amsterdam,
niet meer geldt, maar gelukkig in veel andere delen van het land nog wel.
Het beleid van het rijk is, de marktconforme huren van corporaties mogelijk
te maken. Ik zeg dus nogmaals: het is heel mooi dat die 340 mld. wordt betaald
door de corporaties, maar dat betekent wel dat wij geen bouwsubsidies meer
geven, hoewel die er nog wel zijn, in de vorm van de bekende onrendabele top.
Ze worden nu opgebracht door de sector zelf. Dat wil ik gewoon vastgesteld
hebben. Graag een reactie van de staatssecretaris op dat punt.De voorzitter:De heer Hofstra heeft al meer tijd benut voor het beantwoorden van interruptievragen
dan voor het houden van zijn betoog. Graag wat terughoudendheid achter de
interruptiemicrofoon!De heerPoppe(SP)Voorzitter! Ik kan er ook niets aan doen dat de heer Hofstra zulke vreselijke
dingen zegt!De heerHofstra(VVD)Dat valt wel mee, hoor!De heerPoppe(SP)De huurprijzen optrekken naar de marktwaarde van de woningen, zegt u.
Dan komt er nog de kwaliteitskorting op de huursubsidie, zodat de huursubsidie
op de meeste woningen zal verdwijnen. Dat betekent dat het miljoen huishoudens
dat nu is aangewezen op huursubsidie, het wel kan schudden. Maar wilt u nu
echt op die manier mensen tot kopen dwingen?De heerHofstra(VVD)Nee. Ik heb eerst iets over kopen gezegd, en het gaat nu over huren. Ik
heb niet gezegd dat morgen in Amsterdam alle huren marktconform moeten worden
vastgesteld; ik heb slechts gewezen op het principe dat al jaren geldt, van
aanvulling op maat van huursubsidie. U moet dan niet direct vragen wat dat
precies betekent. Ik wil de discussie hierover nu eens voeren met de staatssecretaris.
De VVD-fractie wil, nu de bruteringsoperatie is afgerond, in elk geval graag
vasthouden aan het principe van de zelfreddende sector. Afgezien van huursubsidie
en stedelijke vernieuwing en nog een paar dingetjes die bij het rijk zitten,
moet niet weer een nieuwe bouwsubsidie vanuit het rijk worden ontwikkeld.
Dan moet de sector zo met het geld omgaan dat dat kan. Krijgen we nog financieel
nawerk van de brutering? Ik doel niet op de paar nog lopende procedures –
het risico dat daarin zit, kennen we – maar bijvoorbeeld op de DKP-complexen.
Lopen daar nog afspraken, of niet? Uiteraard het liefst het laatste.Het huurbeleid moet reëel zijn en het moet een aanpassingsmogelijkheid
bieden. De commissie-Vermeulen is nog niet klaar, dus we hoeven daarover niet
zo erg veel te zeggen. Ik heb al eerder gezegd dat het in de sector mogelijk
is, gemiddeld de inflatie te volgen. In het stuk staat met zoveel woorden
dat het opheffen van het scheefwonen wordt losgelaten als beleidsdoel. Ik
vraag mij af of dat verstandig is. Immers, als wij een kernvoorraad van goedkope
woningen hebben, wil ik mijzelf het recht voorbehouden om, als de nood weer
aan de man komt, die woningen bij voorkeur te reserveren voor de lagere inkomens.
Wat bedoelt de staatssecretaris precies met die uitspraak?Ook collega Duivesteijn heeft al gesproken over het wetsvoorstel inzake
de BEW. Aangezien het nieuwe jaar nog maar een paar maanden oud is, moeten
we op dat punt niet direct zenuwachtig worden. We hebben een probleempje gezien
met de Nationale hypotheekgarantie, een probleempje dat inmiddels, heb ik
begrepen, is opgelost. Dat past weer één op één
op elkaar. Er schijnt een probleempje te zijn met persoonlijke leningen. Verder
herinner ik aan de fair value-discussie in zowel de Eerste als de Tweede Kamer.
De staatssecretaris weet dat wij niet zitten te wachten op tussenvormen. De
PvdA heeft allerlei suggesties gedaan, zowel mondeling als op schrift. Onze
reactie daarop is dat wij niet morrelen aan de hypotheekrenteaftrek. De termijnen
zijn altijd vrij lang. Dus ik zou zeggen: praat in het jaar 2035 maar met
mijn opvolger over hoe het verder moet. Uitbreiding van de BEW lijkt sympathiek,
maar bedoelt collega Duivesteijn daarmee tevens dat die één
op één ook voor de huursubsidie moet gelden? Het belastingplan
is net vastgesteld, dus zijn idee over het onderhoud lijkt mij op dit moment
dan ook niet zo handig. Wij hechten en, naar ik aanneem, ook de PvdA-fractie,
aan lage belastingtarieven. Dus laten wij daar toch zeer voorzichtig mee zijn.
Dat geldt ook voor het alleen maar treffen van een maatregel voor een deel
van de totale groep. Koop is koop. Dan moet je dus ook voor het andere deel
van de groep iets in het vooruitzicht stellen, waardoor het budgettaire probleem
nog groter zal worden.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik heb altijd begrepen dat liberalen er voorstander van zijn dat mensen
eigen keuzen maken. Als die mensen de keuze maken om in een andere koopconstructie
een huis te kopen, dan vraag ik mij af wat daar op tegen is. Waarom maakt
u het voor die mensen onmogelijk?De heerHofstra(VVD)Dat maak ik niet onmogelijk. De vraag is alleen of men dan nog recht op
subsidie heeft.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Waarom zou dat niet mogen?De heerHofstra(VVD)Het is a priori niet zo dat het niet mag, maar als medewetgever hebben
wij wel de plicht om te kijken hoe dat systeem werkt. Als er risico's voor
de kopers in zitten – ik doel op de situatie waarin bij stijging van
de waarde van het huis, de eigenaar een deel aan de corporatie moet betalen –
dan sta ik er heel sceptisch tegenover.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Bent u met mij van mening dat sociale koop ook voor de langere termijn
voor de sociale sector behouden moet worden? Het mag toch niet zo zijn dat
de eerste koper het gewin incasseert en vervolgens de keuzevrijheid voor mensen
met niet al te hoge inkomens die ook willen kopen, steeds kleiner gaat worden?De heerHofstra(VVD)Mevrouw Van Gent refereerde aan het liberaal zijn. Welnu, liberalen hebben
wel veel ontzag voor eigendomsverhoudingen. Dus zij mag van mij niet verwachten
dat ik ermee zou instemmen dat wanneer iemand ooit een huis gekocht heeft,
deze persoon door de overheid verplicht wordt om het terug te verkopen aan
de sociale sector.De heerDuivesteijn(PvdA)Ik zou bijna willen vragen hoe het dan met de corporaties zit. Overigens
staat de vraag van de heer Hofstra over de BEW-plus los van de huursubsidie.
Het gaat echt om de kop erop. Ik zou hem dan ook willen uitnodigen mee te
doen. Verder kan ik mij niet voorstellen dat de VVD tegenstander is van fiscalisering
van onderhoudsfondsen en de VvE-organisatiestructuur. Als hij daartegen zou
zijn, dan wil ik dat wel heel duidelijk gemarkeerd hebben.De heerHofstra(VVD)Het is nog niet zo lang geleden dat wij samen de wet verdedigden en aanvallen
op het punt van het onderhoud hebben afgehouden aan de hand van een aantal
in onze ogen goede argumenten. Daarom verbaast het mij nu een beetje dat de
PvdA nu zo snel vindt dat er iets moet gebeuren. Verder is voor ons alles
bespreekbaar, ook ten aanzien van fiscalisering. Waar wij wel problemen mee
hebben, is om er een wat willekeurige grens bij te hanteren. Wij hebben voor
iedereen de onderhoudsaftrek geschrapt. Als je die weer invoert, zou je dat
voor iedereen moeten doen.De heerDuivesteijn(PvdA)Wij hebben het toen gehad over de betaalbaarheid van een opgeknapte woning.
Daarvoor behoef je geen onderhoudsreserveringen op te nemen, boven die welke
in het kader van de Nationale hypotheekgarantie worden aangegeven. Daar zit
dus geen strijdigheid in. Het gaat om het erkennen van het feit dat er 700.000
appartementen zijn en dat driekwart van de eigenaren niet spaart. Je zou kunnen
zeggen dat daar in de toekomst de stadsvernieuwingsoperatie op van toepassing
zal zijn. Willen wij dat nu voorkomen, dan zullen wij een premiestelsel via
de fiscaliteit moeten invoeren. Ik verwacht dan ook dat de VVD onze voorstellen
in die richting steunt.De heerHofstra(VVD)Zover ben ik nog niet.De heerDuivesteijn(PvdA)U wordt steeds voorzichtiger!De heerHofstra(VVD)Belangrijker is dat ook mijn fractie nog niet zover is. Nadat de staatssecretaris
zijn opvattingen heeft gegeven, lijkt het mij goed om hierover verder door
te praten. Wij moeten inderdaad verpaupering voorkomen, maar de huiseigenaar
draagt op dit punt de eerste verantwoordelijkheid.Heb ik het juist dat onder de nieuwe belastingwet de hypotheekrente niet
meer aftrekbaar is als de binnenkant van de woning aan huurders is verkocht?
Het gaat overigens slechts om enkele honderden gevallen, dus daar kan niet
veel bloed uit vloeien.Ik heb de laatste weken veel met vertegenwoordigers van corporaties gesproken.
Zij vonden het een prachtige nota, maar dan wel tot en met het negende hoofdstuk.
Ook de VVD-fractie – die zich overigens niet één op één
met de corporaties wil associëren – heeft nogal wat vragen over
het tiende hoofdstuk inzake de sturing. Er spreekt een sterke betutteling
uit, die mij van deze staatssecretaris enigszins verbaast. Er wordt al veel
gecontroleerd en vaak ook terecht. De financiële degelijkheid moet voorop
blijven staan. Ik kan mij vinden in de opstelling van een prestatieplan in
combinatie met de gemeentelijke woonvisie. Degenen op de werkvloer moeten
echter wel de vrijheid hebben om een en ander goed uit te voeren, terwijl
in de nota de teugels juist worden aangehaald. Wordt de grens van geïndexeerd ƒ
275.000 nu echt gehandhaafd? Dit betekent naar mijn smaak dat er bij nieuwbouw
veel niet meer kan, zeker als er ook nog een onrendabele top gefinancierd
moet worden. Moeten de corporaties vennootschapsbelasting betalen? Ik ben
geneigd om de corporaties een beetje vrijheid te geven, maar hen wel te verplichten
vennootschapsbelasting te betalen. Zij schijnen dat zelf ook graag te willen.
De VVD zit bepaald niet op een circulairecircuit te wachten. Men moet snel
zaken kunnen doen. In het onroerend goed gaat het er zakelijk gezien vaak
hard en dynamisch aan toe. Mij trof een voorbeeld van de gemeente A, vlakbij
Amsterdam. De staatssecretaris heeft onlangs een vijf jaar oud besluit van
een corporatie om grond te verkopen weer teruggedraaid. Past dit in een marktgerichte
werkwijze?Wij gaan akkoord met het beleidskader van het rijk, met de woonvisies
en met de prestatieplannen, maar er moeten geen nieuwe regels bij komen. Het
gaat ons meer om een modernisering dan om een extra regulering. De bureaucratie
moet goed in het oog worden gehouden. Ooit heeft staatssecretaris Tommel tegen
mij gezegd dat de regels voor stadsvernieuwing allemaal op één
A4'tje kunnen. Dit onderdeel zit niet meer in mijn portefeuille, maar uit
wat ik er zo af en toe van zie, blijkt dat er nu per gemeente heel veel A4'tjes
worden opgesteld. Die bureaucratie willen wij graag voorkomen. Laat gemeenten
en provincies maatwerk leveren. Er is geen behoefte aan een star rijkskader
waarin aantallen vastliggen. De corporaties moeten de ruimte krijgen. Hoe
moet ik de insnoering zien in het geval van het voormalige Oibibio?
De Kamer had hierover de nodige aarzelingen, maar de staatssecretaris vond
het wel goed. Past een dergelijke gang van zaken ook in de nieuwe lijn?De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Begrijp ik het goed dat uw opmerkingen over hoofdstuk 10 betekenen dat
de daarin aangekondigde Woonwet door de VVD-fractie nog eens goed zal worden
bezien? Na bespreking van deze nota heeft de staatssecretaris kennelijk niet
de zekerheid dat de VVD akkoord gaat met de verhouding tot de corporaties
zoals omschreven in de nota.De heerHofstra(VVD)Dat heeft u heel goed gezien. In het algemeen is het verstandig dat een
minister of een staatssecretaris er niet op voorhand van uitgaat dat alle
fracties de uitwerkingen zullen accepteren.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)De ene fractie is de andere niet. Bedankt voor uw heldere antwoord.De heerHofstra(VVD)Voorzitter! Opting out is een interessant verschijnsel. Hoeveel moet er
in zo'n geval per woning betaald worden? ƒ 1000, ƒ 10.000 of ƒ
100.000 per woning? Voor mij hoeft opting out overigens niet, maar als die
mogelijkheid geboden wordt, moeten wij er helder over zijn. Wat is het verschil
van deze optie met het uitgeven van aandelen aan de huurders, wat ook een
soort privatisering is?Wij willen dus geen extra regulering en liefst "nieuw voor oud". Wij gaan
akkoord met nieuwe regels, maar dan moeten gelijktijdig evenveel oude verdwijnen.
Tegen collega Duivesteijn moet ik zeggen dat wie bepaalt, ook betaalt. Met
andere woorden: als wij ons via de Woonwet weer meer met de corporaties bemoeien,
wordt de kans heel groot dat er ook een flinke begrotingspost op de rijksbegroting
komt. Misschien wil hij dat wel, maar wij zitten daar niet op te wachten.De heerDuivesteijn(PvdA)Een belangrijk onderdeel van de doelstelling van de staatssecretaris zal
moeten worden gefinancierd uit de verkoop van huurwoningen. Dat bepaalt de
staatssecretaris, maar zal moeten worden betaald door de woningcorporaties.De heerHofstra(VVD)Daarover zijn wij het eens.De heerDuivesteijn(PvdA)Dan is de kreet "wie betaalt, bepaalt" niet meer toepasbaar. Hier wordt
bepaald wat anderen gaan betalen. En wat zij betalen, betalen zij aan door
ons geformuleerde, maatschappelijke doelstellingen in het kader van publieke
taakstelling volgens de Woonwet. De slagzin van de heer Hofstra moet van tafel.
Voor het overige zijn wij het met elkaar eens.De heerHofstra(VVD)Als wij meer reguleren, meer regeltjes opstellen, de mensen meer op de
huid zitten, dan is het risico levensgroot dat wij op een gegeven moment met
extra kosten blijven zitten. Daar voelen wij niets voor.Over woonzorg is al het een en ander gezegd. De VVD-fractie ziet graag
zo snel mogelijk een ontvlechting van de woon- en zorgcomponent via de AWBZ.
De AWBZ is de afkorting van de Algemene wet bijzondere ziektekosten. Maar
aan wonen is niets bijzonders, dat is heel normaal. Dat moet apart geregeld
worden. Het kabinet werkt daaraan. Hoe snel gaat dat? Hoeveel wordt er nog
nieuw gebouwd binnen de AWBZ?Wij willen, zoals ook door anderen is bepleit, ruimere mogelijkheden om
tot woonzorgcomplexen te komen. De relatie met het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid speelt daarbij een rol vanwege de Wet voorzieningen
gehandicapten. Hoe verloopt dat budgettair, ook bij het ministerie van VROM?
Ik kan het standpunt van de PvdA delen dat een meer integraal beleid moet
worden gevoerd. Nu gaat het in de trant van: hier staat een schot, de een
doet dit en de ander dat. Wij zouden daar graag meer een geheel van maken.Ik kan mij ook iets voorstellen bij de opmerking van de heer Duivesteijn
over de huursubsidie. De voorzieningen die tussen wal en schip vallen, zijn
de gemeenschappelijke voorzieningen, zoals de keuken en het atrium. Daarvoor
moet een oplossing gevonden worden. Deze groep groeit erg hard. Het is een
groeimarkt, waarop ingespeeld moet worden. Wanneer komen de experimenten met
de vouchers?Bij interruptie heb ik al iets gezegd tegen mevrouw Kortram over het multiculturele
bouwen, zoals dat blijkbaar tegenwoordig heet. Wij hechten daarbij zeer aan
gelijke behandeling. Als bij allochtonen de huishoudingen vaak groter blijken
te zijn, dan vind ik het redelijk, logisch en nodig voor hen grotere huizen
te bouwen. Dat betekent echter niet, want autochtonen willen ook graag in
grotere huizen wonen, dat de extra kosten van die verbouwing, na aftrek van
huursubsidie op voorhand door de staat moeten worden bekostigd. Dan breng
je discriminatie aan tussen de ene groep en de andere. Dat willen wij beslist
niet.MevrouwKortram(PvdA)Voorzitter! De heer Hofstra doet het weer. Hij deed het zo-even ook en
daarvan raakte ik in verwarring. Wij hebben heel duidelijk aangegeven dat
de Partij van de Arbeid multicultureel bouwen in de eerste plaats ziet als
een kwaliteitsdiscussie. De heer Hofstra blijft selectief luisteren en multicultureel
bouwen reduceren tot bouwen voor allochtonen. Als wij op die manier met elkaar
discussiëren, komen wij inderdaad niet verder.De heerHofstra(VVD)Ik ben niet begonnen met deze discussie, maar mevrouw Kortram. Ik reageer
daar slechts op. Ik zie ook wel dat het voor sommige zaken goed is, die kant
op te gaan, maar voor ons is een belangrijke conditie waaraan wij alle voorstellen
zullen toetsen, of zij passen in de manier waarop wordt omgegaan met de overheidsmiddelen
en het behandelen van zowel de ene als de andere groep.Over de huurregelgeving kunnen wij nog niet zo heel veel zeggen, of misschien
juist wel alles, omdat er nog geen advies is. Bijzonder interessant is wat
er in 2001 met de inflatie gebeurt, die om bij ons bekende redenen nogal hoog
uitvalt. Kan de staatssecretaris daar iets over zeggen? Wordt de omgekeerde
werking van de wijze waarop de woonkosten doorwerken in de inflatiecijfers
ook gecheckt? Ik vraag mij af of de weging langzamerhand niet wat gedateerd
is. Wij blijven van mening dat harmonisatie ineens mogelijk moet blijven en
dat er een mogelijkheid moet zijn om de huren via de bandbreedte aan te passen.
Een eerdere suggestie om de datum te verleggen van 1 juli naar 1 januari lijkt
ons heel verstandig.Wij willen ook graag wat dingen op de helling inzake de precieze huurregelgeving.
Volgende week maandag zal daarover uitvoerig worden gesproken
in een wetgevingsoverleg. Wij willen graag de huurbescherming beperken als
het gaat om huurders die overlast veroorzaken, ook al is het heel moeilijk
om aan te geven wat dat precies is. Wij willen graag een afzwakking van de
huurbescherming als het gaat om de tijdelijke verhuur van woningen en, in
dat geval, het laten vervallen van de rol van de huurcommissie. In het algemeen
willen wij flexibeler contracten zien. Een huurder die voor het doen van achterstallig
onderhoud een lagere huur wil zien, is bij de huidige wetgeving niet mogelijk.
Althans niet zonder risico's voor de verhuurder. Wij willen graag een koppeling
aan de WOZ-systematiek, ook al hoorde ik van de heer Duivesteijn een tegengesteld
geluid. Wij moeten meer de waarde aanhouden die wij ook voor andere systemen
gebruiken. Als er in een buurt een parkeerbeleid wordt ingevoerd, kan een
huurder aldaar op grond van het puntensysteem een huurverlaging bepleiten.
Dat is bezopen. In het puntensysteem zitten gekke relaties. Wij vinden dat
wij daarmee op moeten houden.De VVD-fractie is blij met de vele positieve punten in de nota. Wij missen
op twee punten een wat diepere analyse: de financiële paragraaf en de
kwestie van artikel 22 Grondwet. Wij zijn kritisch over het sturingshoofdstuk.
Dat heeft de heer Van Middelkoop reeds geconstateerd. Dat betekent dat wij
alle verdere voorstellen met zeer veel belangstelling tegemoetzien. Op dat
punt kunnen wij ons echter niet vastleggen.De heerBiesheuvel(CDA)Voorzitter! Na het verschijnen van de nota Volkshuisvesting in de jaren
negentig, in 1988, is sinds december 2000 de eerste beleidsnota van het paarse
kabinet over de volkshuisvesting een feit. Na het bestuderen van de nota,
met de prachtige titel "Mensen, wensen en wonen", moet ik zeggen dat de bewondering
voor de samenstellers en de verantwoordelijke staatssecretaris voor de nota
uit 1988 alleen maar is toegenomen. In die nota wordt gekozen voor het verlaten
van centrale sturing over het gehele, brede front. Het beleid dient zich te
beperken tot kerntaken. Er lag een duidelijke wens voor grotere individuele
verantwoordelijkheid van de woonconsument voor zijn woonsituatie. Ook de verzelfstandiging
van de wooncorporaties deed haar intrede.Wij gingen er min of meer van uit dat in de nota "Mensen, wensen en wonen"
de lijn van de eerder vermelde nota-Heerma zou worden doorgetrokken. Niet
in alle gevallen is dat echter even duidelijk of even herkenbaar gebeurd.
Ik kwalificeer de nota van staatssecretaris Remkes meer als een beleidsvisie
dan als een beleidsnota. Nog veel beleidsopties moeten worden voorzien van
een invulling. Het huurbeleid moet nog een nadere invulling krijgen. De positie
van de woningcorporaties zal pas duidelijk worden na het indienen van het
wetsvoorstel inzake de Woonwet. De subjectsubsidies zijn onderwerp van studie.
Niet helemaal duidelijk is of de herstructurering van de wijken ook de lagere-inkomensgroepen
een keuzeruimte zal bieden.Het is, kortom, een nota met een aantal open einden. Het is ook een nota
die de lijn van de sociale markteconomie doortrekt. Staatssecretaris Remkes
heeft altijd gezegd dat hij de met de nota-Heerma in gang gezette verzelfstandiging
zal doortrekken en de corporaties als private organisaties met een sociale
doelstelling bij het beleid zal betrekken. Mij bekroop eenzelfde gevoel als
de heer Hofstra bij het bestuderen van hoofdstuk 10 van de nota. Ik kan mij
niet helemaal aan de indruk onttrekken, dat daarmee een stap terug wordt gedaan
in het verzelfstandigingsproces dat in gang is gezet. Het sturingsmodel, zoals
dit inhoud krijgt in hoofdstuk 10, veronderstelt een verregaande bemoeienis
van de rijksoverheid met het reilen en zeilen van de woningcorporaties. Het
kan toch niet zo zijn, dat de liberale staatssecretaris Remkes zich ontpopt
als een regelneef. Dat kunnen wij ons niet voorstellen. In onze visie zou
de staatssecretaris, het ministerie, zich meer moeten opstellen als partner
van de partijen in het veld; de nadruk moet komen te liggen op een begeleidende,
stimulerende en faciliterende rol van het rijk en niet op die van een superdirecteur
van de sociale huursector, alhoewel die volgens de heer Duivesteijn meer verdient
dan een staatssecretaris.De heerDuivesteijn(PvdA)Voorzitter! Ik wil dat de heer Biesheuvel eens bewijst waar de regelneverij
van de staatssecretaris in zit. Wat vraagt de staatssecretaris anders dan
normale prestaties die mogen worden gevraagd van de publieke sector die werkt
met maatschappelijk kapitaal?De heerBiesheuvel(CDA)In mijn verdere betoog wil ik de vraag uitwerken, of dat gebeurt in de
vorm van een hiërarchie met nogal wat zaken die vooraf voorgelegd moeten
worden dan wel in de vorm van een samenwerkingsmodel. Eerder dan het sturingsmodel
dat hoofdstuk 10 als het ware uitstraalt, zou ik een samenwerkingsmodel op
tafel willen leggen. Ik vind dus dat hoofdstuk 10 een te nadrukkelijk sturingsmodel
bevat.De heerDuivesteijn(PvdA)U beschuldigt de staatssecretaris ervan dat hij een regelneef is. Ik kan
mij bij deze liberaal heel wat voorstellen, maar de bewering dat hij een regelneef
is, wil ik dan wel bewezen zien. Waaruit blijkt in de nota dat staatssecretaris
Remkes een regelneef is?De heerBiesheuvel(CDA)Ik zei al dat heel veel dingen vooraf moeten worden gevraagd en dat vaak
vooraf toestemming moet worden verleend in plaats van dat er ruimte wordt
geboden terwijl er zoveel taken op tafel liggen. Het interessante is dat hoofdstuk
10 in feite bewijst dat Paars niet gelijk denkt over het volkshuisvestingsbeleid.
Belangrijke delen van de inbreng van de heer Hofstra over de inhoud van hoofdstuk
10 onderschrijf ik. Ik denk dat dit hoofdstuk de achilleshiel vormt van de
nota van staatssecretaris Remkes.De heerDuivesteijn(PvdA)Ik wil gewoon antwoord. Waaruit blijkt in hoofdstuk 10 dat de staatssecretaris
een regelneef is?De heerBiesheuvel(CDA)Uit het sturingsmodel op bladzijde 234.De heerDuivesteijn(PvdA)Wat is er concreet verkeerd aan het sturingsmodel? Wat vraagt de staatssecretaris
méér dan prestaties die het veld zou moeten leveren met verantwoording
achteraf?De heerBiesheuvel(CDA)Ik heb al gezegd dat de precieze invulling van het sturingsmodel
pas duidelijk zal bij de Woonwet. In het sturingsmodel, zoals ik dat invul,
wordt sturing van het ministerie uit verondersteld.De heerDuivesteijn(PvdA)Is het niet zo, dat het CDA eigenlijk gewoon wil dat het middenveld zijn
eigen gang kan gaan en daarvoor niet of nauwelijks verantwoording behoeft
af te leggen? Is dat niet wat u gewoon vertelt?De heerBiesheuvel(CDA)Weet u wat bij u het probleem is? U wilt maar niet erkennen...De heerDuivesteijn(PvdA)Niet individualiseren!De heerBiesheuvel(CDA)Wie is begonnen met individualiseren? U of ik? Weet u wat het probleem
met u is? Dat is dat u als het gaat om woningcorporaties in feite alleen maar
denkt in sturingstermen en niet in markttermen. Ik wil helemaal niet een corporatie
in alle vrijheid haar werk laten doen. Ik wil voorkomen dat er onnodige regelgeving
komt, zodat een corporatie gewoon haar werk kan doen. Wij geven wel allerlei
opdrachten. In feite is in uw visie een corporatie niet meer dan een uitvoerder
van het overheidsbeleid.De voorzitter:Mijnheer Duivesteijn, dit wordt uw zoveelste interruptie, maar wel de
laatste in dezen.De heerDuivesteijn(PvdA)Ik vraag voortdurend heel concreet aan de heer Biesheuvel waaruit blijkt
dat de staatssecretaris een regelneef is en waar hij voorwaarden stelt die
onaanvaardbaar zijn voor het CDA. Ik vraag dit, opdat wij dan op dat concrete
niveau het gesprek kunnen aangaan. Wat hij doet, is de sfeer bepalen, gewoon
sfeer maken.De heerBiesheuvel(CDA)Sfeer maken, dat doet u natuurlijk totaal niet!Ik vraag u nog eens nadrukkelijk te kijken naar het sturingsmodel op bladzijde
234 in de prachtige gedrukte versie met de harde kaft.Het CDA ziet meer in een samenwerkingsmodel dan in een sturingsmodel.
Daarin wordt het rijksbeleidskader vervangen door de bepaling dat het rijk,
de VNG, woningcorporaties en overige geïnteresseerde marktpartijen gezamenlijk
een vijfjarig Nationaal investeringsprogramma overeenkomen met vroegtijdige
en optimale betrokkenheid van de landelijke organisaties van woonconsumenten.
Zo'n contractmodel zou in de Woonwet kunnen worden vastgelegd. Alleen gecertificeerde
woningcorporaties en gecertificeerde "dochters" van de overige marktpartijen
kunnen in aanmerking komen voor bijvoorbeeld fiscale facilitering. Bij certificering
kan gedacht worden aan vormgeving van intern toezicht, de betrokkenheid van
bewonersorganisaties en de externe verantwoording, zoals het inzichtelijk
maken van maatschappelijke prestaties. Een belangrijk deel van de in hoofdstuk
10 voorgestelde bureaucratische rompslomp zou hiermee kunnen vervallen. In
feite was staatssecretaris Remkes met het sluiten van het nationaal akkoord
al de weg opgegaan van het contractmodel. Waarom gaat hij niet verder op die
weg? De nota legt veel nadruk op onderzoek en is daardoor een ankerpunt voor
discussie, maar niet taakstellend. De kracht van de nota zit in de nadruk
op het kwaliteitsbeleid, maar beleidsmatig gezien is dat niet nieuw. De nota
bevat relatief veel centrale sturingslijnen. Dat is opvallend als in dat verband
de samenhang met de Vijfde nota ruimtelijke ordening nader wordt bezien: die
laatste nota bevat namelijk juist veel decentrale tendensen.Zoals gezegd werd in de nota Volkshuisvesting in de jaren negentig, de
nota-Heerma, de positie van de woningbouwcorporaties versterkt. De positie
van de gemeenten, met name van de afdelingen volkshuisvesting, krijgt in de
nota Wonen een nieuwe kans: de gemeentelijke regie bij wijkontwikkeling wordt
sterker en er komt een planverplichting voor de rechtstreekse ISV-gemeenten,
waardoor gemeenten gedwongen worden een woonvisie te ontwikkelen. Op zich
is dit geen slechte ontwikkeling. De staatssecretaris geeft in zijn nota aan,
dat hij een publieke inbedding van het corporatiebestel handhaaft. Ook die
stellingname levert in onze visie geen problemen op, maar laat één
ding duidelijk zijn: de CDA-fractie is tegen een verstatelijking van de woningcorporaties.
Pas bij de precieze invulling van de Woonwet zal duidelijk worden waar de
staatssecretaris en de Tweede Kamer staan als het om de positie van de woningcorporaties
gaat. Met een aantal ingediende feitelijke vragen wil de CDA-fractie nu al
enige duidelijkheid verkrijgen over de nota Wonen. Zo hadden wij wat aarzelingen
bij het antwoord op vraag 173 en daarom de volgende concrete vraag: ziet de
staatssecretaris de corporaties louter als uitvoerders van het rijksbeleid
of erkent hij dat het gaat om private instellingen met een maatschappelijke
taak?De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Voorzitter! Voor mijn goede begrip: waar begint volgens de fractie van
het CDA precies de verstatelijking van de corporaties en waar houdt zij op?De heerBiesheuvel(CDA)Van een absolute verstatelijking zouden wij spreken als de corporaties
niet meer deden dan het rijksbeleid uitvoeren.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Daarmee hebben we het over ambtelijke diensten en zover willen de staatssecretaris
en zelfs de heer Duivesteijn vermoedelijk niet gaan.De heerBiesheuvel(CDA)Nee, maar dan is het opvallend dat in het antwoord op vraag 173 de corporaties
in de opsomming van de uitvoerders van het beleid niet een eigen plaats krijgen.
Vandaar mijn behoefte aan de verduidelijking.In de visie van de CDA-fractie is het van belang om de corporaties een
breed werkdomein te blijven geven waarbij op een aantal fronten nieuwe taken
liggen, bijvoorbeeld in de huisvesting van gehandicapten of allochtonen. Daarbij
dient de corporatie altijd aannemelijk te maken dat gehandeld is in het belang
van de volkshuisvesting en dat daarmee een bijdrage wordt geleverd aan de
kernactiviteit. Winstgevende activiteiten behoren een causaal verband te hebben
met de kernactiviteit en daarvoor dient een aantal proceswaarborgen te worden
afgesproken.De verkoop van een aantal huurwoningen uit het bezit van de corporaties
heeft veel stof doen opwaaien. Aedes heeft zich hiertegen verklaard, omdat
een dergelijke centrale doelstelling niet zou kunnen. Ook andere organisaties,
zoals de Woonbond hebben zich tegen de verkoop van een dergelijk groot aantal huurwoningen verklaard, omdat hiermee de huursector gemarginaliseerd
zou worden.De CDA-fractie denkt hierover wat genuanceerder. Indien aan een aantal
voorwaarden wordt voldaan, zoals voldoende sociale nieuwbouw op Vinex-locaties,
is de verkoop van circa 50.000 huurwoningen per jaar zeer wel denkbaar. Allereerst
gaat het hier om een doelstelling die niet eenzijdig opgelegd wordt; indien
een van de partijen niet meewerkt, gebeurt het dus niet. Bovendien is het
daarbij van groot belang, dat duidelijke afspraken worden gemaakt over het
in stand houden van de kernvoorraad.Men zou kunnen zeggen dat het afschaffen van de vrijstelling overdrachtsbelasting
niet bepaald bevorderlijk is voor de geformuleerde ambitie van 500.000 woningen
binnen tien jaar. Zou staatssecretaris Remkes niet met de bestuurders van
de vier grote steden om de tafel moeten gaan zitten, teneinde in ieder geval
daar de verkoop meer op gang te brengen? Is er wellicht een relatie met erfpacht
in de grote steden, als het gaat om het tegenvallend aantal verkopen in de
grote steden? De opbrengst uit verkoop is nodig voor stedelijke herstructurering;
met andere woorden, de staatssecretaris zou bij tegenvallende verkoop de verdeling
van ISV-gelden aan de orde kunnen stellen.De CDA-fractie zou zich ook kunnen voorstellen, dat een zittende huurder
een voorkeursrecht wordt gegeven. Ik neem overigens aan dat het de staatssecretaris
als muziek in de oren klonk toen een tweetal corporaties, uit Emmen en de
Achterhoek, met interessante gegevens over de voordelen van de verkoop van
woningen naar buiten kwam. De kopende huurder gaat zijn woning direct verbouwen,
aldus de kop in Cobouw. Ik heb de notitie van beide corporaties in ontvangst
mogen nemen.De staatssecretaris kondigt in de nota Wonen aan te komen met een regels
voor fusies van woningcorporaties. Ik kan mij voorstellen, dat de inspraak
van huurders een belangrijke rol speelt daarbij. Woningcorporaties die gaan
fuseren worden toch aangemerkt als ondernemingen in de zin van de Mededingingswet,
waardoor zij aan de regels van de Nederlandse mededingingsautoriteit onderworpen
zijn? Welke meerwaarde ziet de staatssecretaris in fusiegedragsregels naast
een toets door de NMa?MevrouwVan Gent(GroenLinks)De heer Biesheuvel wil een verkoop van woningen onder voorwaarden toestaan.
Een belangrijke voorwaarde is het in stand houden van de kernvoorraad. Vervolgens
wil hij dat met de wethouders van de vier grote steden overleg wordt gevoerd
over meer verkoop van huurwoningen. Volgens mij is voor de vier grote steden
een grote kernvoorraad huurwoningen van groot belang, gezien de inkomensposities
van de mensen in die vier grote steden. Stel dat de wethouders zeggen dat
zij de voorraad sociale huurwoningen keihard nodig hebben om aan de vraag
te voldoen. Is de heer Biesheuvel dan bereid zijn standpunt over de verkoop
van huurwoningen verder te nuanceren?De heerBiesheuvel(CDA)Het is voor ons essentieel dat afspraken worden gemaakt over de kernvoorraad.
Ik heb de vier grote steden genoemd omdat de verhouding tussen eigendom en
huur daar nogal afwijkt van die in andere delen van het land. Of dat te maken
heeft met een enorme behoefte aan een grotere kernvoorraad zullen wij dan
wel zien. Ik sluit niet uit dat het ook met een aantal andere dingen te maken
heeft. Uitgangspunt is echter dat de kernvoorraad in stand moet worden gehouden.
Dan is er nog heel veel te bespreken met de wethouders van de grote steden.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De wachttijden om voor sociale huurwoningen in aanmerking te komen zijn
in de vier grote steden enorm. De heer Biesheuvel kan toch niet ontkennen
dat de druk op de sociale voorraad enorm groot is?De heerBiesheuvel(CDA)Absoluut niet. Wachttijden zijn juist voor die groep ook enorm vervelend.
Wij hebben onlangs nog een brief gehad over de mate waarin de prestatienormering
daar een rol speelt. En als er in grote steden wat meer duurdere huurwoningen
gebouwd kunnen worden, komen er wellicht huurwoningen uit de kernvoorraad
of dicht tegen de grens daarvan aan vrij, zodat de wachtlijsten wat korter
zouden kunnen worden. Maar goed, dit zijn allemaal elementen die aan de orde
kunnen komen als de staatssecretaris om de tafel gaat zitten met die vier
wethouders.Voorzitter! Ik leg nog eens de nadruk op het belang ervan dat huurders
bij fusies op een verantwoorde wijze worden ingelicht en in staat worden gesteld,
daarover hun mening te geven. De staatssecretaris legt terecht heel veel nadruk
op de lokale binding die na een fusie van woningcorporaties overblijft. Wat
vindt hij in dit licht van het oprichten van een NV door een aantal corporaties,
zoals Kristal? Het gaat om naamloze vennootschappen waarin corporaties samenwerken,
maar met behoud van hun zelfstandigheid en hun lokale binding. Wat vindt de
staatssecretaris hiervan? Hoe verhoudt het toezichtmodel zich tot deze ontwikkeling?Het is ontzettend jammer dat wij bij de bespreking van deze nota niet
de beschikking hebben over de resultaten van het werk van de commissie-Vermeulen
en dus ook nog niet over het standpunt van de staatssecretaris over de gedachten
van deze commissie over het toekomstige huurbeleid. Laten wij eerlijk zijn,
het huurbeleid is een belangrijk onderdeel van het volkshuisvestingsbeleid,
en helaas moeten wij dit nu opnieuw "parkeren". De CDA-fractie vindt de uitkomsten
van deze commissie en zeker het standpunt van de staatssecretaris daarover
zo belangrijk, omdat zij nu eens af wil van het ad hoc bespreken van het huurbeleid
en over een langere periode diverse onderdelen van het huurbeleid inhoud wil
kunnen geven. Ik moet mijn bijdrage op dit punt dus helaas opzouten. Heeft
de staatssecretaris er al wat meer zicht op, wanneer de uitkomsten van de
commissie-Vermeulen te verwachten zijn? Ik sta in ieder geval te popelen om
een aantal elementen die al naar buiten zijn gekomen, eens te bespreken. Ik
noem bijvoorbeeld het model waarbij afspraken tussen huurders en verhuurders
via een soort algemeen verbindend verklaren voor een langere periode gaan
gelden. Overigens wordt dit ook in de nota genoemd. Ik zal hier te zijner
tijd nog uitgebreid op terugkomen.Ik heb al min of meer gerefereerd aan het belang dat in de nota aan herstructurering
van de stedelijke voorraad wordt gehecht. Er kwam in dit verband onlangs nogal
wat kritiek van prof. A. Thompson op tafel, die de gemeenten, de corporaties,
maar ook het ministerie ervan langs geeft, omdat wij allen te
weinig aandacht voor herstructurering zouden hebben en omdat het instrumentarium
ook te sterk gericht is op stimulansen tot nieuwbouw. Hij stelt zelfs dat
studenten in Delft zich ook veel meer op nieuwbouw dan op herstructurering
richten, maar wellicht vormen zijn eigen studenten daarop een goede uitzondering.
Kent de staatssecretaris deze kritiek? En zo ja, wat is zijn mening erover?Er is al uitgebreid gesproken over combinaties van wonen en zorg. Het
belang hiervan heeft niet alleen de CDA-fractie, maar de hele Kamer steeds
onderstreept. Op papier ziet het er zo goed uit, maar waarom loopt het in
de praktijk dan steeds zo moeizaam? Ik heb een tijd gedacht dat dit aan het
ministerie van VWS lag, dat het te sterk verkokerd werkte en dat de corporaties
en het ministerie van Volkshuisvesting veel gemakkelijker op de situatie zouden
kunnen inspelen. Het lijkt wel alsof de rollen worden omgedraaid. Mevrouw
Borst zei eind februari dat het belangrijk is om vraaggericht te werken en
te komen tot minder bureaucratie in de zorgsector. Nu lijkt het wel alsof
de bal meer bij de staatssecretaris komt te liggen. Ik krijg namelijk signalen
dat de woningcorporaties veel toestemming vooraf moeten vragen als het gaat
om het belang van zorgbehoevende huurders. Er is dus sprake van noodsignalen
met betrekking tot de combinatie wonen en zorg waaraan de Kamer zo enorm hecht.StaatssecretarisRemkesKan de heer Biesheuvel één voorbeeld noemen van een woonzorgcombinatie
die niet tot stand gekomen is als gevolg van regelgeving van het rijk?De heerBiesheuvel(CDA)Het valt mij op dat de persberichten die de landelijke organisaties van
zowel woonzorgcombinaties...StaatssecretarisRemkesAedes?De heerBiesheuvel(CDA)Nee, niet alleen Aedes maar ook de Landelijke organisatie van de zorginstellingen
heeft eenzelfde signaal afgegeven, namelijk dat in onvoldoende mate inhoud
kan worden gegeven aan plaatselijke initiatieven. Op papier ziet het er zo
mooi uit, maar het lijkt wel alsof in de praktijk meer problemen zijn dan
de Kamer voor mogelijk heeft gehouden. Ik merk dat de staatssecretaris dit
ontkent, maar ik wil graag dat hij wat dieper ingaat op de opmerkingen van
Aedes en van de Landelijke organisatie van de zorginstellingen.De heerDuivesteijn(PvdA)In die brief van de landelijke organisatie worden geen voorbeelden genoemd.De heerBiesheuvel(CDA)Ik heb een brief van een individueel probleem. Die wil ik best voorleggen.
Ik neem aan de landelijke organisatie in staat is voor haar leden op te komen.
Men maakt zich zorgen over de wijze waarop het in de praktijk gaat. Als wij
hier te horen krijgen dat er geen enkel probleem is, zal ik uiteraard niet
nalaten om dat naar buiten te brengen. Ik begrijp van de heer Duivesteijn
dat hem geen enkel probleem bekend is als het gaat om de woonzorginitiatieven?De voorzitter:Nee, mijnheer Biesheuvel, dat is uitlokken. Ik stel voor dit punt nu te
laten liggen. Ik wil de eerste termijn van de commissie afronden voor de lunchpauze
en doe een beroep op de leden om enigszins terughoudend te zijn met hun interrupties,
anders moet ik halverwege de eerste termijn pauzeren.De heerDuivesteijn(PvdA)Ik wil graag weten wat de CDA-fractie vindt van een huursubsidietoeslag,
waarbij wonen en zorg gecombineerd kunnen worden vanuit een verbrede definitie
van het wonen.De heerBiesheuvel(CDA)Het lijkt mij een interessante gedachte. Ik wil echter eerst even de uitwerking
zien voordat ik een definitief oordeel kan geven.In de nota wordt terecht veel aandacht gegeven aan het particulier opdrachtgeverschap.
Ook de Tweede Kamer heeft het belang daarvan aangegeven. Wat is precies de
definitie van particulier opdrachtgeverschap? Het is naar mijn mening méér
dan alleen een individu die een opdracht geeft aan een architect, een makelaar,
enzovoorts. Naar mijn mening kan bijvoorbeeld de Vereniging Eigen Huis een
belangrijke rol spelen bij het behartigen van de belangen van degene die een
opdracht wil geven.Ongetwijfeld zal het succes van het individueel opdrachtgeverschap ook
leiden tot minder confectiebouw bij de overige 70% van de te bouwen woningen.
Er wordt gestreefd naar 30% particulier opdrachtgeverschap. De grens tussen
particulier opdrachtgeverschap en het collectieve model kan daardoor gedeeltelijk
vervagen. Met andere woorden: wordt het nu niet al te nadrukkelijk gescheiden?
Wij zouden graag minder confectiebouw zien bij die overige 70%. Uiteindelijk
gaat het om kwaliteitsverbetering. De nadruk op kwaliteit is de kracht van
de nota Wonen.In dit verband is de CDA-fractie een ongerijmdheid opgevallen. Staatssecretaris
Remkes stelt dat de groene woonwensen gefaciliteerd moeten worden. Ondertussen
wil minister Pronk de gemeenten in het kader van de vijfde nota echter voorschrijven,
om elke kern een strakke rode contour te leggen. Dat lijkt mij niet helemaal
te rijmen met ruimte voor die groene woonwensen.Ik heb nog een aantal opmerkingen over het vraagstuk van betaalbaarheid.
In de nota worden daaraan mooie woorden gewijd, maar naar de uitwerking moet
je nadrukkelijker zoeken. Natuurlijk, de nieuwe Huursubsidiewet heeft enige
verbetering gebracht, maar ook de CDA-fractie vraagt zich af hoe de staatssecretaris
denkt om te gaan met de steeds hogere nettohuurquotes, met name voor alleenstaanden.
Daarover wordt met geen woord gerept. Daarentegen wordt wel steeds gesproken
over de zorgen over de financiële beheersbaarheid van het belangrijke
volkshuisvestingsinstrument, de individuele huursubsidie. De CDA-fractie heeft
een alternatief op tafel gelegd: via fiscalisering van de huursubsidie maximering
van de woonlasten in de huursector in combinatie met een voldoende aanbod
van betaalbare huurwoningen door woningcorporaties en andere geïnteresseerde
marktpartijen. Overigens, hoe denkt de staatssecretaris dat het afschaffen
van de faciliteiten voor de sociale huursector zal worden gefinancierd? Een
en ander zal ongetwijfeld gevolgen hebben voor de jaarlijkse huurstijgingen.
Dat vind ik weer zo'n ongerijmdheid in de nota Wonen.In dit verband vraagt de CDA-fractie opnieuw extra aandacht voor de problematiek
van het huurniveau in de diverse groeikernen in ons land. Het
gemiddelde huurniveau aldaar ligt hoger dan elders in ons land. Kunnen bij
de verdere besprekingen rondom het Nationaal akkoord wonen hierover geen concrete
afspraken worden gemaakt?Mijn conclusie is dat de nota Wonen eerder een beleidsvisie dan duidelijke
beleidsstandpunten weergeeft. Verder staan er een aantal open einden en diverse
ongerijmdheden in. Echte duidelijkheid wordt pas gegeven over de inhoud van
het wetsvoorstel inzake de Woonwet. De nadruk op kwaliteit is zonder meer
het sterkste punt van de nota.De heerDuivesteijn(PvdA)Voorzitter! Hoe denkt de CDA-fractie, die voor verkoop van huurwoningen
is en ook voor het aantal dat de staatssecretaris voor ogen heeft, dat effectief
waar te maken?De heerBiesheuvel(CDA)Het viel mij op in uw bijdrage dat u ook niet zo tegen verkoop was.De heerDuivesteijn(PvdA)Ik ben ervoor.De heerBiesheuvel(CDA)Precies. Wij vragen de staatssecretaris om nu eens te beginnen door met
de wethouders van de vier grote steden om de tafel te zitten om de zaak daar
te bevorderen. Dan sluit ik niet uit dat wellicht net zulke enthousiaste verhalen
uit de vier grote steden komen als uit Emmen en de Achterhoek.De heerDuivesteijn(PvdA)Maar Ede zegt "neen". De vier wethouders hebben terughoudend gereageerd.
Utrecht heeft zelfs "neen" gezegd. Welke maatregelen is de CDA-fractie bereid
aan de staatssecretaris te geven om die doelstellingen effectief te kunnen
waarmaken? Het hele programma hangt ervan af, financieel gesproken.De heerBiesheuvel(CDA)Laat de staatssecretaris maar eens beginnen met de wethouders van de grote
steden. Ik sluit niet uit dat ook de wethouders van de grote steden het belang
van een grotere verkoop zien. Ik zou echter nog niet zover willen gaan om
nu al extra lokkertjes neer te zetten.MevrouwVan 't Riet(D66)Voorzitter! Deze nota met liberale trekken heeft een volstrekt andere
invalshoek dan de vorige volkshuisvestingsnota. In die zin is hij geschikt
voor de 21ste eeuw, zo is de mening van mijn fractie. Met "liberaal" bedoel
ik de primaire focus op kwaliteit en op het individu. Ook de fiscale vrijstellingen
voor corporaties die worden opgeheven is een voorbeeld. Het is ook een elitenota
die zich richt op de problemen van rijke mensen in een rijk land. De staatssecretaris
is nu al de derde of vierde bewindspersoon op rij die zegt dat het woningtekort
verleden tijd is. En omdat het woningtekort bijna opgelost is, kan men zich
gerust en naar hartelust richten op de verbetering van de kwaliteit van het
wonen.Ik wil de staatssecretaris helpen ontwaken uit zijn droom. Nog altijd
is er in Nederland een aanzienlijke woningbehoefte. Het woningtekort, dat
wil zeggen de urgente vraag min het aanbod, is onder het paarse kabinet weliswaar
flink afgenomen, maar bedraagt nog altijd een kleine 100.000 woningen. De
naoorlogse woningschaarste is voorbij en daarom kan het accent binnen de volkshuisvesting
worden verlegd van kwantiteit naar kwaliteit. Het probleem ligt echter vooral
bij de starters op de woningmarkt. Hun situatie is verre van rooskleurig.
De wachttijden voor woningzoekenden, met name in de steden, dwingen tot actie.
Ook de huizenprijs en de huren in de particuliere sector wijzen nog steeds
op een krappe markt. Ik vraag de staatssecretaris om iets te maken van zijn
bouwambities en ervoor te zorgen dat ze niet ondersneeuwen door de nadruk
op kwaliteit. Het is een schone taak voor de overheid en ook voor de private
partijen.Deze nota is doordesemd van ambities. In feite is het geen beleidsnota,
maar een ambitienota. Er zijn veel fraaie voornemens, maar het ontbreekt eigenlijk
aan actiepunten. Overigens begrijp ik dat een en ander zal worden uitgewerkt
in het rijksbeleidskader en uiteindelijk in de woonwet. De behoefte van de
burgers bestaat voornamelijk uit het kunnen kiezen tussen meer passende mogelijkheden
om te wonen. D66 juicht deze rode draad toe. Er moet een ruimere keuze komen
en meer zeggenschap voor de burger.Ik kom op het bestuurlijk kader. De staatssecretaris stelt in de nota
dat het rijk zich het afgelopen decennium inhoudelijk te afstandelijk heeft
opgesteld tegenover gemeenten en corporaties. Daarom pleit hij nu voor een
ombuiging van een afstandelijke overheid naar een betrokken overheid. Decentralisatie
betekent niet meer het afstoten van taken, maar bestuurlijke samenwerking
en medebewind: een prestatiegerichte, decentrale aanpak. D66 ondersteunt deze
visie.Interessant is te weten wat de lagere overheden van deze accentverschuiving
vinden. De VNG is opmerkelijk positief, met alleen de kanttekening dat het
wel meevalt met de kritiek op de slagkracht van de gemeenten om hun taken
uit te oefenen ten aanzien van het ontwikkelen van het woonbeleid. Zij onderschrijft
de ontwikkeling van een rijksbeleidskader met prestatiedoelen. De uitwerking
moet lokaal plaatsvinden; daar ligt de regiefunctie. Deze lijn wordt ook door
ons onderschreven.Ik kom daarmee wel op de vraag hoe het zit met de regiovisies. In de nota
ligt daar meer het accent op. De provincies krijgen een coördinerende
taak en zelfs, als het aan hen ligt, een aanwijzingsbevoegdheid. De reactie
van het IPO liegt er dan ook niet om. Zij ziet een intensieve bemoeienis met
het woonbeleid. Zij wil regionale woonvisies ontwikkelen voor alle steden,
inclusief de grote. Hoe verhoudt dit zich met de lokale woonvisies en ontwikkelingsprogramma's,
opgesteld in het ISV-kader? Moet de provincie deze taken opnemen? Dat zou
een heel nieuw beleidsterrein voor hen zijn; zij hebben er nog helemaal geen
verstand van. De staatssecretaris verwijst naar de Wet gemeenschappelijke
regelingen, op grond waarvan de gemeenten vrijwillig bovenlokaal plannen kunnen
maken. Deze manier van samenwerken staat weer los van de provinciale sturing.
Kortom, het is mijn fractie absoluut niet duidelijk wat de bestuurlijke paraplu
boven de regiovisies is. Wie gaan ze maken en wie bewaakt de uitvoering? Voor
mijn fractie staat de centrale rol van de gemeente voorop. Zorg heeft de staatssecretaris
over de realisering van woonvisies op lokaal niveau, vooral omdat de capaciteit
op gemeentelijk niveau uiterst gering zou zijn. Klopt het dat het landelijk
gemiddelde nu ligt op een halve formatieplaats per gemeente? Hoe staat het
met het woonbeleid in de ontwikkelingsprogramma's? Verder legt de nota een
bepaald accent op de positie van wijken in Nederland. Om de
integrale aanpak van wijken te bevorderen zou je kunnen denken aan wijkontwikkelingsmaatschappijen,
die de herstructurering van en de afstemming op verschillende beleidsterreinen
kunnen bevorderen. Hoe denkt de staatssecretaris over zo'n initiatief?Op lokaal niveau is het de bedoeling dat de gemeente zich verstaat met
de markt en de corporaties. Dit zou moeten resulteren in een prestatiecontract.
In het nationaal akkoord zijn daarover afspraken gemaakt met VNG, Aedes en
rijk. Krijgen deze contacten vorm? Werkt de schaalvergroting van de corporaties
daar niet negatief op? Hoe staat het met de eis van lokale binding? Kent de
staatssecretaris het initiatief van zes corporaties die zijn gaan samenwerken
onder de naam Kristal, met als doel kennisoverdracht en dergelijke? Hoe staat
hij tegenover deze in onze ogen positieve ontwikkeling?Bij de brutering is afgesproken dat corporaties zouden verzelfstandigen
en konden functioneren als private ondernemingen met een maatschappelijke
taak. Onduidelijk is nu wat de ruimte is die corporaties krijgen. Welke ruimte
kennen de corporaties op het gebied van maatschappelijk ondernemen? Het moet
een relatie hebben met wonen, maar hoe breed is het speelveld? Kansen en uitdagingen
moeten ons inziens worden gestimuleerd, zodat deze organisaties de uitdagingen
ook ter hand nemen en niet worden gedesillusioneerd. Beperkingen moeten daar
plaatsvinden waar men echt zijn boekje te buiten gaat, bijvoorbeeld als men
alleen uit is op winstbejag zonder maatschappelijke doelstellingen te verwezenlijken.
Een bewindvoerder zou dan in beeld zijn. Hoe staat het eigenlijk met het toezicht?
Bij de brutering is afgesproken dat door de corporaties 700 mln. zou worden
geïnvesteerd. 100 mln. is gerealiseerd, 600 mln. moet nog. Dat legt een
financiële druk op de corporaties. Hun exploitatie is over het algemeen
negatief, de huren zijn gematigd. Het zal dus uit de verkoop van woningen
moeten komen. Is dit de echte reden waarom de staatssecretaris de verkoop
van huurwoningen in de voorgestelde mate wil stimuleren?Daarmee kom ik op de verkoop van sociale huurwoningen, hetgeen een interessant
thema blijft. Bijna alle corporaties en ook de Woonbond hebben bezwaar tegen
de verkoop van 700.000 huurwoningen in tien jaar, waarvan 500.000 nu eigendom
zijn van de corporaties. Wel rijst de vraag hoe de staatssecretaris de particuliere
markt wil dwingen om de andere 200.000 te verkopen, want daarover vind ik
in de nota niets terug. Namens mijn fractie wil ik stellen dat wij trots mogen
zijn op de woonsector in Nederland. Als vergelijkingen met Frankrijk en België
worden gemaakt, dan verdienen deze landen ons inziens absoluut niet de schoonheidsprijs.
Je kunt wat krenten uit de pap halen, maar over het geheel genomen staat Nederland
er veel beter voor.Deze sector moet wel sociaal worden gehouden. Ik ben benieuwd naar de
wijze waarop de nota cijfermatig zal worden vertaald in onder andere de regiovisies.
Corporaties gaan dan hun knopen tellen en de druk op het collegesluitend stelsel
zal toenemen. In de beeldvorming moet worden voorkomen, dat huur alleen voor
de achtergestelde groep zou zijn, hetgeen heel stigmatiserend werkt. Kopen
moet niet het adagium zijn. Huren en kopen zijn voor ons gelijkwaardig. Voor
de kernvoorraad, voor de opbouw van de wijk, voor de herstructurering en voor
de sociale infrastructuur is het van belang dat er ook voldoende huurwoningen
zijn. In de nota staat dat het streven moet zijn om het eigenwoningbezit te
vergroten. Het streefcijfer is volgens de staatssecretaris zelf geen dogma.
Het percentage van 65 is geen doel op zich. Het kan ook per regio verschillen.
Dat klinkt heel genuanceerd en positief. De bedoeling is dat de regionale
vraag en het regionale aanbod op elkaar worden afgestemd. Dat is ook positief
en genuanceerd. Maar wat gebeurt er als niet wordt voldaan aan het percentage
en de aantallen? Dan slaat de staatssecretaris toch wel een andere toon aan.
Percentages worden voorgeschreven, een dwangsom kan worden opgelegd, een bewindvoerder
kan worden aangesteld en de toelating kan worden ingetrokken. Dit is helemaal
niet genuanceerd, maar lijkt op een houding van "verkoop of ik schiet".Hoe is de situatie op dit moment? De aantallen verkochte woningen variëren
van tussen de 20.000 en 25.000 per jaar. Het laatste jaar was een daling te
constateren. Heeft de staatssecretaris nog recentere gegevens? Wijt hij de
daling aan onwil van de corporaties? Zo ja, kan hij dat dan aantonen? D66
is voorstander van de verkoop van huurwoningen en heeft ook meegewerkt aan
het wetsvoorstel dat koopwoningen ook voor mensen met een lager inkomen toegankelijk
maakt. D66 erkent ook de positieve effecten die er zijn als mensen over een
koopwoning beschikken, zoals onlangs uit het SEV-onderzoek bleek. Maar mijn
fractie is verbaasd over de keiharde opstelling van de staatssecretaris, die
ongedifferentieerd en niet regionaal afgestemd een bepaald quotum aan de sector
wil opleggen. Dat geeft blijk van wantrouwen tegenover de sector, terwijl
de nota er juist van uitgaat dat partijen met elkaar tot goede afspraken moeten
komen. In het volkshuisvestingsbeleid gaat het met name om samenwerking, met
prestatiecontracten en dergelijke. Stimuleren ja, afdwingen nee.De heerDuivesteijn(PvdA)Stimuleren ja, afdwingen nee. Maar nu even geredeneerd vanuit de burger.
U bent huurder en u wilt graag kopen. De corporaties willen, gelet op het
verhaal van Aedes, niet verkopen. Dan mag de huurder toch van de overheid,
dus van u, verwachten dat mechanismen in werking worden gesteld die uiteindelijk
leiden tot verkoop van substantiële aantallen huurwoningen? Hoe kunt
u dat waarmaken, als u zich alleen maar wilt beperken tot stimuleren?MevrouwVan 't Riet(D66)Ik neem niet waar dat Aedes tegen verkopen van huurwoningen is. Geen enkele
corporatie is dat. Het gaat alleen om de mate waarin en de locatie waarop.
Ik ben wel gecharmeerd van het voorstel van de heer Biesheuvel om met de vier
grote steden goed te overleggen. Utrecht, mijn eigen stad, wil zelfs niet
dat het gebeurt. Je komt geen stap verder door in de nota te zetten dat een
en ander moet worden afgedwongen. Overleg werkt veel beter dan zoals het nu
in de nota is verwoord.De heerDuivesteijn(PvdA)Dit is geen therapiebijeenkomst. Overleg: ja, vaak en veelvuldig. Maar
het gaat ook om wetgeving, bijvoorbeeld als een gemeente of een corporatie
weigert. Dan moet de wetgever materiaal in handen hebben. Om die ultieme kwestie
gaat het. Ik ben het met u eens dat eerst overleg moet worden
gepleegd. Maar wat willen we daarna in de wet geregeld hebben?MevrouwVan 't Riet(D66)Daarna komt pas daarna, als het allemaal mislukt is. Volgens mij is het
nu nog niet mislukt. Als je begint met sancties kom je ook niet verder. Ik
vind het zorgelijk wat de gemeente Utrecht doet, al was het maar omdat het
erg belangrijk is dat er een woonvisie per gemeente komt, waarbij de gemeente
een autonome verantwoordelijkheid heeft. De raad is gekozen door de burgers.
De samenwerking met de corporaties moet tot stand komen. Op deze manier gebeurt
dat niet, omdat de rijksoverheid er als een soort ridder te paard tussendoor
fietst. Ik vind stimulering van de kant van de overheid juist heel belangrijk.
Wettelijke maatregelen vind ik nu nog niet aan de orde.De heerDuivesteijn(PvdA)Maar er komt wel een Woonwet, waar wel iets in moet staan. Daar kan toch
moeilijk in staan: gij zult stimuleren.MevrouwVan 't Riet(D66)Er moet wel in komen te staan dat er gestimuleerd wordt, en waarom. Er
zijn ook verantwoordelijkheden die naar de lagere overheden worden doorgesluisd,
zoals de aanwezigheid van woonvisies in de ontwikkelingsprogramma's die zij
samenstellen. Daarbij is belangrijk te weten, hoe zij dat gaan realiseren.
Amsterdam is in dat verband erg interessant. Zo niet, dan kan het rijk daarin
een aanwijzing geven. Ik zie daarbij meer verkeer ontstaan tussen lokale overheden
en het rijk, dan dat de corporaties worden aangepakt. Ik vind de negatieve
toon die u aanslaat, verkeerd.Op grond van het BBSH dienen de corporaties hun voornemen tot verkoop
te melden bij de rijksoverheid, die echter niet verplicht is, toestemming
tot verkoop te geven. Dit staat in het antwoord op vragen over de gemeente
Utrecht, die geen huurwoningen wenst te verkopen. Treedt de rijksoverheid
hiermee niet in de autonomie van de gemeenten? Is het niet uiterst ongewenst,
beleid dat in gezamenlijkheid tot stand moet komen, namelijk tussen gemeenten
en corporaties, te frustreren met een coupe van bovenaf?Een van de speerpunten van de nota is het particulier opdrachtgeverschap.
De nota gaat uit van meer keuzevrijheid en zeggenschap voor de burger. Een
van de instrumenten om dat te verwezenlijken, is volgens de nota het particulier
of collectief opdrachtgeverschap. D66 ondersteunt de gedachte dat het individu
meer zeggenschap moet krijgen over de bouw van een woning. Onduidelijk is
echter, wat wordt bedoeld met particulier opdrachtgeverschap. Wie wordt er
beter van? Wat is het effect op de grondprijs? Wat zijn de effecten op het
ruimtebeslag, als verwacht wordt dat 30% van de nieuw te bouwen woningen moet
worden uitgevoerd met uitgifte van grond in particulier, individueel of collectief
verband? Wat zijn de negatieve effecten op de bouwproductie? Uit de antwoorden
op de vragen begrijp ik, dat met name wordt gedoeld op de eigen bouw in individueel
dan wel collectief verband. Dat kan een kostbare zaak worden voor particulieren.
Het accent zal volgens de staatssecretaris moeten liggen op bijzondere vormen
van particulier opdrachtgeverschap. Wat heeft hij dan voor ogen? Ondersteuning
moet komen van woonwinkels, vergelijkbaar met de oude bouwbureaus in de stadsvernieuwingsgebieden,
betaald uit het innovatiebudget stedelijke vernieuwing. Het gaat om een nieuw
prestatieveld in het ISV-budget. Het rijk zal het particulier opdrachtgeverschap
bevorderen door voorbeeldprojecten en experimenten te stimuleren. Het voortouw
ligt bij bewoners, gemeenten en markt. Maar ook hier is er een addertje onder
het gras. Als vanaf 2005 geen invulling wordt gegeven, dan zijn wettelijke
maatregelen in beeld, zoals een wet voorkeursrecht particulieren bij uitgifte
van grond. Mijn vraag is of dit niet wat ver gaat. Is het niet verstandiger
om eerst de experimenten af te wachten en ook de effecten op langere termijn
te evalueren? De koper van nu heeft misschien een volstrekt ander huis voor
ogen dan de koper van straks. En wat gebeurt er als blijkt dat alleen zeer
vermogende burgers een kavel kopen en daar een leuk huis op zetten? Is dat
ook een invulling van het initiatief van deze staatssecretaris en wordt er
dan niet erg gemakkelijk omgesprongen met de in Nederland al zeer schaarse
ruimte?Dan kom ik te spreken over wonen en zorg. Het is geen geheim dat de 21ste
eeuw gekenmerkt zal worden door een dubbele vergrijzing. Mensen leven langer
en er zullen in korte tijd meer ouderen komen. Daarnaast willen mensen zelf
kiezen waar zij hun oude dag zullen doorbrengen en hoe zij dit met de benodigde
zorg en dienstverlening combineren. Er moet worden ingespeeld op deze ontwikkelingen,
aangezien het huidige aanbod van thuiszorg-, verzorgings- en verpleeghuizen
niet langer aansluit bij wat ouderen of mensen met een handicap wensen. D66
stemt daarom in met de vraaggestuurde werkwijze. Geschikte aangepaste huisvesting
voor deze doelgroepen is dringend gewenst. Bovendien zijn de wachtlijsten
buitengewoon frustrerend.Bovengeschetste problemen zijn gevolgen van een meer structureel pijnpunt.
Door de knellende bureaucratie en de versnipperde geldstromen komen nieuwe
projectvoorstellen moeilijk van de grond. Bovendien werken bestaande regelingen
verkwisting in de hand. Zo kan het voorkomen dat aanleunwoningen, nog maar
net opgeleverd door de corporatie, meteen alweer moeten worden aangepast omdat
de toiletpotten te laag zijn. D66 wil om die reden komen tot het scheiden
van wonen, zorg en dienstverlening. De huisvestingscomponent moet in feite
worden losgekoppeld van VWS. Er moet aangedrongen worden op duidelijkheid
omtrent de kosten van de bruteringsoperatie, waardoor zorginstellingen autonomer
worden en er flexibeler en creatiever projecten kunnen worden ontwikkeld.Wij denken aan een mix van de volgende maatregelen. Het toevoegen van
een zesde prestatieveld aan het BBSH. Het aanpassen van het bouwbesluit. Woningen
dienen zo veel mogelijk aanpasbaar te worden gebouwd, opdat ze makkelijker
aangepast kunnen worden. Verder zou een zogeheten waarborgfonds de financiering
van zorghotels kunnen vergemakkelijken. Ten slotte pleiten wij ervoor de zorginfrastructuur
onder te brengen bij de WVG.Ook bij de huidige verzorgings- en verpleeghuizen moet de scheiding tussen
wonen, zorg en dienstverlening worden gerealiseerd. Hiervoor kan een bruteringsoperatie
gewenst zijn, zoals in het onderwijs heeft plaatsgevonden: de
overdracht van de gebouwen om te voorkomen dat de instellingen met een te
grote schuld worden belast, waarover de overheid rente zou moeten vergoeden.
Wel heeft er tussen de instellingen een verevening plaatsgevonden om een gelijke
financiële uitgangspositie te krijgen. Wij menen dat de staatssecretarissen
Vliegenthart en Remkes haast moeten maken met het uitrekenen van wat een dergelijke
operatie zou kosten.De heerBiesheuvel(CDA)De heer Hofstra heeft zich nogal duidelijk uitgelaten over hoofdstuk 10
van de nota, in de zin dat het daarin opgenomen sturingsmodel in zijn ogen
te sterk is. Ik heb er zelf ook aan gerefereerd. Wat is uw visie op het centralistische
karakter van hoofdstuk 10?MevrouwVan 't Riet(D66)Het is in feite een omkering van het beleid van de vorige eeuw waarin
duidelijk een decentrale aanpak voor ogen stond. Ik vind dat wat decentraal
kan, decentraal moet en dat centrale sturing zoveel mogelijk beperkt moet
worden en alleen daar moet plaatsvinden waar dat nodig is. Mijn bezwaar tegen
hoofdstuk 10 is dat er geen duidelijke lijn in zit. Hoe ziet de staatssecretaris
de bestuurlijke inbedding? Waar ligt de verantwoordelijkheid van de gemeenten?
Wat is de rol van de corporaties? Ik verwacht van de staatssecretaris dat
hij een positieve inslag heeft waar het gaat om de samenwerking met de markt,
de toegelaten instellingen en de corporaties. Als dat niet zo blijkt te zijn,
dan hebben wij een probleem.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! GroenLinks omschrijft "wonen" als het huisvesten van het volk
en het volk zijn wij natuurlijk allemaal. Het gaat om meer dan alleen private
consumptie. Het centraal stellen van de burger vinden wij een goed uitgangspunt,
maar naast private zijn er ook publieke waarden in het geding. In de nota
staat terecht dat individuele wensen moeten worden afgezet tegen collectieve
waarden. Wij zien graag dat dergelijke theoretische uitgangspunten meer concreet
worden uitgewerkt. Volkshuisvesting betreft veel meer dan wonen alleen. Een
samenleving moet ook zorgen voor mensen met een beperkte financiële spankracht.
Mensen dienen in de gelegenheid te zijn, elkaar te ontmoeten in de publieke
ruimte rondom de woning; de culturele openheid. Collectieve doelen van duurzaamheid,
mobiliteit en sterke openbare ruimte moeten ook in het volkshuisvestingsbeleid
een prominente plek krijgen. Langs deze lijnen van zorg voor kwetsbare collectieve
waarden en duurzaamheid maak ik een aantal opmerkingen over de nota.Sommige vooronderstellingen in de nota deugen niet. Ik geef twee voorbeelden.
In de eerste plaats noem ik het zogenaamde woningbehoefteonderzoek waarin
de individuele wensen vertaald worden in beleid. In dit onderzoek wordt de
behoefte gemeten van de huidige bevolking voor dit moment. Bovendien worden
de werkelijke woonwensen slecht in beeld gebracht. Je kan bijna zeggen: wat
de boer niet kent, noemt hij niet. De behoefte aan meer woonruimte, privacy
of comfort vertaalt zich in een vrijstaande woning. Het is onzinnig om beleid
voor tien tot twintig jaar op de actuele woonwensen te baseren. Er is veel
meer aandacht nodig voor ouderenhuisvesting, veranderende samenlevingsvormen
en het multicultureel bouwen en wonen. In de tweede plaats noem ik de koopgekte.
Je bent gek als je niet koopt, lijkt het uitgangspunt van deze liberale staatssecretaris
te zijn. Hij krijgt hiervoor warme steun van de PvdA. Ik zou bijna zeggen:
ontwaakt Partij van de Arbeid. Ook de koopwens is slechts een momentopname,
met name ouderen, maar ook de moderne yup en drukke gezinnen willen zich niet
meer voor 30 jaar binden en geen zorgen hebben over het onderhoud. De wachttijden
voor huurwoningen lijken op te lopen. Ook hier geldt dat een meer robuuste
onderbouwing nodig is voordat met de natte vinger streefcijfers worden opgelegd.
Wij willen dat de mogelijkheden meer van onderop in kaart worden gebracht.GroenLinks betreurt de kramp van het kabinet als het om fatsoenering van
de fiscale behandeling van de eigen woning gaat. De VROM-raad is op dit punt
in onze ogen redelijker en realistischer. Het fiscaal doodknuffelen van bezitters
van een eigen woning gaat onverminderd voort. Daarnaast betreuren wij het
absolute onderscheid dat wettelijk wordt gemaakt tussen kopen en huren. Wij
zien liever een glijdende schaal van 0 tot 100% eigendom. De eigendomsvorm
mag niet uitmaken voor betrokkenheid, zeggenschap en beschikkingsmacht van
de bewoner.De fractie van GroenLinks doet een aantal concrete voorstellen op dit
punt. Op korte termijn moet de fair value opgenomen worden in de wet inzake
de koopsubsidie. Ik zeg tegen de heer Duivesteijn dat mensen kopen in verschillende
constructies zeker als volwaardig beschouwen. Die constructies zijn niet alleen
volwaardig als de heer Duivesteijn ze als zodanig omschrijft. Ik adviseer
hem, beter te luisteren naar de achterban van zijn partij. Wethouders van
diverse steden wijzen erop dat het goed is als bij de koopsubsidie verschillende
constructies mogelijk gemaakt worden. In het weekend heeft de PvdA-fractie
een eerste aanzet gegeven voor het leggen van meer contact met de achterban.
Dit is een voorbeeld dat de heer Duivesteijn in zijn oren moet knopen.Wij zien graag dat voor huurders en kopers – en iedereen daartussen –
een soort instemmingsrecht met het corporatiebeleid wordt gecreëerd,
bijvoorbeeld een budgetrecht met betrekking tot stedelijke vernieuwing en
een initiatiefrecht voor collectief onderhoud. Dit kan heel goed vorm krijgen
in de oprichting van wijk- of buurtverenigingen van eigenaren. Ook het fenomeen
"wijkaandelen" verdient aandacht. Wij vinden het sympathiek om het onderhoudsfonds
fiscaal aftrekbaar te maken. Wij hebben al veel eerder gevraagd om een betere
regeling terzake.De betutteling van huurders zijn wij beu. Daarom pleiten wij voor een
vergaande verruiming van klusmogelijkheden voor huurders. Ik zal bij de wijziging
van het Burgerlijk Wetboek die wij deze week zullen bespreken amendementen
indienen – ik heb ze al opgesteld en rondgedeeld – en proberen
te regelen om het achterlaten in de oorspronkelijke staat van de huurwoning
te vervangen door achterlaten in goede staat. Wij hebben al eerder gezegd,
het een goed plan te vinden om de zogenaamde "rug van Remkes" te introduceren,
wat inhoudt dat huurders subsidie krijgen om het opknappen van hun woning
mogelijk te maken. Wellicht kan de staatssecretaris op dat idee in zijn beant woording nog eens nader ingaan. Het particulier opdrachtgeverschap,
ook voor groepen van toekomstige huurders, met name in de lage- en middeninkomens,
moet daarbij op een goede manier worden betrokken.Voorzitter! Een ander belangrijk thema is de uitverkoop van de sociale
voorraad. GroenLinks heeft daar altijd grote twijfels over gehad, met name
bij de veronderstelde vraag naar koopwoningen. Gelukkig wordt de in onze ogen
stoere taal van Remkes en Duivesteijn – 700.000 tot 1 miljoen woningen! –
niet gedeeld door gemeenten, corporaties, wetenschappers en huurdersorganisaties.
Het zal u niet verbazen dat ook GroenLinks met die aantallen niet blij is.
Corporaties kunnen hun doelstellingen eigenlijk alleen maar goed realiseren
door uitverkoop. Deze koppeling vinden wij veel te drastisch. Mevrouw Van
't Riet zegt dan: verkopen of ik schiet, maar je zou daarop een variant kunnen
bedenken, namelijk verkoop of je gaat failliet. Dat kan natuurlijk niet de
bedoeling zijn van dit beleid.Gelukkig spreekt de staatssecretaris in de nota over een wijkgerichte,
van-onder-opbenadering. Ik heb daarover een paar vragen. Wat houdt die van-onder-opbenadering
precies in? Wat gebeurt er als daaruit blijkt dat het beter is, vast te houden
aan bijvoorbeeld een maximale verkoop van 20.000 woningen per jaar? Ik wil
een wat dieper inzicht in die afwegingen. Staan die getallen vast of zijn
zij flexibel?Ik zou een aantal voorstellen willen doen. De fractie van GroenLinks is
tegen kortingen tot 30% van de marktwaarde voor de verkoop van woningen. Alleen
de eerste koper pakt de winst. Er is geen enkel sociaal of volkshuisvestelijke
belang. Gemeenten en corporaties dienen in onze ogen bij de beoordeling van
het verkoopprogramma uit te gaan van het zogenaamde worst-casescenario.De heerBiesheuvel(CDA)Mevrouw Van Gent is tegen een korting van 30%. Ik heb aan die korting
wel iets verbonden. Is zij ook tegen een korting voor een huurder die al wat
langer in de woning woont? Is zij ertegen, als een huurder die een lange relatie
met de corporatie heeft en wil kopen, beloond wordt met een korting?MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik zou mij kunnen voorstellen dat je dat doet. Ik blijf het een lastig
probleem vinden dat je de eerste koper de winst geeft door die woning goedkoper
te verkopen. Gesteld dat deze persoon de woning verlaat, nadat de verplichting
tot terugbetaling van die korting is vervallen, dan wordt het voor andere
mensen heel lastig, nog een betaalbare koopwoning te verwerven. Daarover maakt
de fractie van GroenLinks zich zorgen. Wij vinden dat je rekening moet houden
met het beschermen van de toekomstige koper in de sociale voorraad. Je moet
niet alleen op korte termijn een bepaalde groep iets geven en op langere termijn
dezelfde doelgroep iets ontneemt. Ik vind dat een lastig punt.De heerDuivesteijn(PvdA)Het is flauwekul, de suggestie te wekken dat mensen een voordeel krijgen
als er regelingen aan verbonden zijn die hen verplichten tot het terugbetalen
van die regelingen. Het zou alleen zo zijn als er 30% cadeau werd gedaan zonder
verbindende bepalingen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Die verbindende bepalingen zijn niet eindeloos. De heer Duivesteijn weet
dat ook. Zij zijn aan een bepaalde periode verbonden. Je kunt erover discussiëren
of je die periode te lang of te kort vindt. Ik vind die periode te kort. Als
je praat over wonen in de 21ste eeuw – zelf zou ik het liever volkshuisvesten
in de 21ste eeuw willen noemen – dan ben je verplicht niet alleen naar
vandaag te kijken, maar ook naar morgen en overmorgen. Ik heb willen aangeven
dat ik bezorgd blijf dat op langere termijn de sociale voorraad voor huur
en koop beschikbaar blijft. Er is een bepaalde periode verbonden aan het terugbetalen
van die kortingen.De heerDuivesteijn(PvdA)In de Wet BEW kan men 30 jaar lang verplicht worden om de korting terug
te betalen. Dat is bijna een mensenleven!MevrouwVan Gent(GroenLinks)Niet iedereen koopt via de Wet BEW. Dat weet ook de heer Duivesteijn.
Hij spreekt ongenuanceerd over verkoop van huurwoningen. Wij moeten nog zien
wat blijkt uit het onderzoek en het overleg met de wethouders van de vier
grote steden. Op zich vind ik dat overigens een aardig voorstel. Als daaruit
blijkt dat men niet zit te wachten op een grootschalige verkoop, luister ik
graag naar de basis in dit verband. Ik wil mijn ideeën daarop aanpassen.
Ik vraag dan ook aan de heer Duivesteijn –die nu al roept dat hem niet
genoeg huurwoningen verkocht kunnen worden – om zich bereid te tonen
zijn doelstellingen zo mogelijk aan te passen.De heerDuivesteijn(PvdA)De basis van mevrouw Van Gent ligt blijkbaar in die wijken in Amsterdam
waar alleen huurwoningen staan en waar geen woning gekocht kan worden. In
die wijken zouden heel veel mensen willen deelnemen aan het koopgebeuren.
Mevrouw Van Gent kan haar standpunt toch niet verdedigen? Zij moet toch gewoon
pleiten voor het substantieel tegemoetkomen aan de wensen van de mensen zelf?MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik kan mijn standpunt heel goed verdedigen. De heer Duivesteijn weet net
zo goed als ik dat grote groepen in Amsterdam nog steeds tien jaar op een
betaalbare huurwoning moeten wachten. Dit is ook een belangrijke groep die
terecht gehuisvest wenst te worden. De heer Duivesteijn roept ongenuanceerd
dat woningen verkocht moeten worden. Dat kan echter de wachttijd voor de bedoelde
groepen nog langer doen oplopen. Het gaat hierbij vaak om mensen met een niet
al te grote beurs, waarvoor de heer Duivesteijn toch ook een warm plekje in
zijn hart heeft. Mijn standpunt is dus niet ongenuanceerd, maar doordacht
en houdt rekening met een groep die de heer Duivesteijn wel eens vergeet.Een belangrijk punt in de nota is de aandacht voor kwetsbare groepen.
Letterlijk staat in de nota dat de afstand tot de samenleving steeds groter
wordt en dat de kwaliteit van onze samenleving in belangrijke mate wordt bepaald
door de wijze waarop wij met kwetsbare groepen omgaan. De thematiek van mensen
in een kwetsbare positie komt dus nadrukkelijk aan bod. Bij de begroting voor
het jaar 2000 heb ik een unaniem door de Kamer gesteunde motie ingediend om
de huursubsidie voor dak- en thuislozen die weer op weg zijn naar zelfstandige
huisvesting te herstellen. Dat blijkt echter alleen mogelijk voor opvang tot
25 eenheden, zodat grotere maatschappelijke opvanginstellingen geen gebruik
kunnen maken van deze subsidie. Is dat niet een beetje kinderachtig
van de staatssecretaris? Moet de huursubsidie voor die paar projecten die
een beetje boven het genoemde aantal eenheden uitkomen ook niet mogelijk worden
gemaakt?Ik noem verder de problemen inzake studentenhuisvesting, alleenstaanden
en de fiscalisering van de huursubsidie. Dat zijn allemaal thema's die terugkomen.
Ik vraag de staatssecretaris om, voordat het experiment met de zogenaamde
woonzorgvouchers begint, een en ander aan de Kamer voor te leggen voor discussie.Als het gaat om volkshuisvesting in de 21ste eeuw vindt GroenLinks het
niet goed dat wij moeten wijken voor de rijken. Wonen is er voor iedereen.
Gedifferentieerde wijkopbouw en inspraak zijn erg belangrijk voor mensen die
huren, kopen of gebruik maken van een tussenvorm.De heerPoppe(SP)Voorzitter! Bevordering van voldoende woongelegenheid is voorwerp van
zorg der overheid, zo staat in artikel 22 van de Grondwet. Van dit grondwettelijk
idealisme is weinig terug te vinden in de nota van de heer Remkes, of het
moet gaan om de hogere inkomens, de mensen met meer koopkracht, al dan niet
geleend. Laat ik duidelijk zijn: het voorgestelde beleid is puur neoliberaal,
zoals ook blijkt uit de opmerkingen van de heer Hofstra. Onder het mooi klinkende
motto "de burger centraal en meer keuzevrijheid" wordt het opgebouwde sociale
karakter van de volkshuisvesting om zeep geholpen tot gewoon beheer vastgoed.
Met vier van de vijf kernthema's, zoals die op bladzijde 11 staan, is op zich
niets mis, maar ze zijn ook zo algemeen dat iedere lokale partij burgerbelangen
ze zo kan overnemen.De staatssecretaris kiest voor het bieden van woongelegenheid aan kapitaalkrachtige
vraag, bij voorkeur kopers, met al dan niet geleend geld. Die hebben bij dit
kabinet drie, zo niet vijf meer streepjes voor. Elitair noemt mevrouw Van
't Riet de nota, en terecht. Willen ze in het groen wonen, dan bouw je in
het groen. Willen ze lekker ruim wonen, dan bouw je lekker ruim. Willen ze
bij elkaar wonen, niet tussen gewone stervelingen, dan bouw je alle dure huizen
op een hoop en zorg je voor een blijvende goudgerande fiscale aftrek van de
hypotheekrente. In Den Haag gaat binnenkort de villawijk Madestein verrijzen:
700 woningen met prijzen vanaf anderhalf miljoen. De gezamenlijke hypotheekaftrek
van de miljonairs in dit ene wijkje bedraagt ongeveer 35 mln. per jaar, kosten
voor de gemeenschap. Dat is net zoveel als 10.000 gezinnen kosten die recht
hebben op huursubsidie. Hoezo, gelijke behandeling huurders en kopers?Voorzitter! De tijden van de vorige Gouden Eeuw lijken teruggekeerd: prachtige
woningen aan de grachtengordels en de rest van de inwoners moet het maar doen
met de kruimels.Binnen de huursector is hét speerpunt van de staatssecretaris de
verkoop van 500.000 sociale huurwoningen en 200.000 particuliere huurwoningen.
Er zijn al vragen over gesteld. Het gaat om ruim 20% van de huidige voorraad
aan huurwoningen. En dat is nodig om de plannen betaalbaar te maken. Maatschappelijke
organisaties en volkshuisvestingsdeskundigen vinden dit bezopen, behalve de
Vereniging Eigen Huis. Hiermee neemt de onder Paars toegenomen woningnood –
en het is een hele prestatie van paars om de woningnood weer op de agenda
te krijgen – in de vorm van groeiende wachtlijsten voor betaalbare huurwoningen
verder toe. Zelfs als het economisch meezit of beter gezegd blijft meezitten,
zal de doelgroep die is aangewezen op betaalbare huurwoningen de komende tien
jaar nauwelijks afnemen. Als het tegenzit, zal de doelgroep zelfs flink in
omvang kunnen toenemen. De gedachte aan de sociale koopsector in relatie tot
dit probleem is, mijnheer Duivesteijn, een vlucht vooruit.De staatssecretaris is voor de huursector ook voorstander van meer marktconforme
huren. Hij wil het puntensysteem vervangen door een huurbepaling waarbij wordt
uitgegaan van de WOZ-taxatie. Dat betekent dus dat betaalbare huurwoningen
op aantrekkelijke plaatsen in no time onbetaalbaar worden en dat de huren
van betaalbare huurwoningen op minder aantrekkelijke plaatsen ook opgetrokken
zullen worden aan de hand van de huizenprijzengekte. Huurders met een laag
inkomen komen dan nog sterker dan nu al het geval is in lage-inkomenswijken
te wonen, ook wel aandachtswijken genoemd, wat verdacht veel weg heeft van
gettovorming.Voorzitter! De SP is voorstander van een heel ander beleid, een beleid
dat uitgaat van de belangen van financieel zwakkeren in de samenleving. Juist
die hebben steun van de overheid nodig. In deze nota laat de staatssecretaris
hen als een baksteen vallen. Wij zijn voor een beleid waarbij iedereen, ongeacht
zijn inkomen, recht heeft op een passende en kwalitatief goede woning en waarbij
de hogere inkomens zich moeten schikken naar de ruimte die er overblijft.
Wij zijn voor een beleid waarbij een gezin met drie jonge kinderen niet in
een flatje driehoog komt, maar in een laagbouwwoning, waarbij ouderen niet
noodgedwongen achterblijven in een te grote woning met trap, maar naar een
betaalbare gelijkvloerse aangepaste woning in dezelfde wijk kunnen verhuizen
met huursubsidie, dus ook als de huur van die woning boven de ƒ 860
van de aftoppingsgrens van de huursubsidie is. Wij willen een beleid waarbij
bijvoorbeeld huurders die geboren en getogen zijn in Ermelo niet gedwongen
worden te emigreren naar Amersfoort of Apeldoorn, omdat in hun eigen woonplaats
ieder optrekje wordt opgekocht door het grote geld en zo nieuwe woonnomaden
worden gecreëerd. Wij wensen een beleid waarbij de overheid zorgt voor
een gevarieerde opbouw van steden en dorpen. Met een gevarieerde opbouw bedoel
ik een menging van duur en goedkoop, van groot en klein, huur en koop, laag-
en hoogbouw, maar dan gerekend naar de échte koopkracht en niet alleen
naar de geleende koopkracht en niet alles op één hoop, zoals
nu het geval is. Dat is goed voor de sociale samenhang. Dat biedt mensen de
kans om in hun buurt te blijven wonen als hun omstandigheden veranderen. In
onze ogen moet de overheid zorgdragen voor een zorgvuldig beheer en voor een
eerlijke verdeling van de schaarse ruimte; bij de vijfde nota komen we daar
nog over te spreken. Onze liberale staatssecretaris zet echter, net als de
Nederlandse projectontwikkelaars, absoluut in op de markt voor ruim en duur
en, als het even kan, in het groen wonen, voor mensen die het kunnen betalen
of kunnen lenen, maar liever geen buren op de lip krijgen. Dat vreet ruimte.
We kunnen ons land niet groter maken: hun ruimte gaat dus ten
koste van de ruimte voor anderen en dat moet zelfs een 21ste-eeuwse liberaal
eigenlijk niet willen.De staatssecretaris wil meer particulier opdrachtgeverschap en veel meer
vrijstaande woningen. Dan heb je het over tien of twintig woningen per hectare,
dus bijna het drievoudige van het ruimtegebruik van de ook door de staatssecretaris
zo verafschuwde Vinex-woningbouw. Heel Nederland dus een groot bungalowpark!
Daarmee zal de hypotheekschuld – nu al 600 mld. en vanwege de renteaftrek
13 mld. op kosten van de gemeenschap – verder oplopen. De heer Duivesteijn
zegt dat die woningen, ook met een hele dikke lening erbovenop, het juridische
eigendom van de bewoners zijn. Ja, juridisch mag dat wel zo zijn, maar volgens
de afspraken in het contract is de woning slechts het onderpand van de bank.Deze nota voor de 21ste eeuw lijkt geïnspireerd op de situatie in
de Gouden Eeuw: alle ruimte voor de dikke inkomens, voor de lagere de restjes.De heerDuivesteijn(PvdA)Bij uw opmerkingen over de staatsschuld vroeg ik mij af wie of wat volgens
uw redenering "Nederland" is.De heerPoppe(SP)Nederland is van niemand en dus van ons allemaal; als alles van iedereen
is, dan is het eigenlijk van niemand.De heerDuivesteijn(PvdA)Je kunt de staatsschuld vergelijken met een hypotheek. Is Nederland volgens
u dan van de bank?De heerPoppe(SP)De staatsschuld is de schuld van ons allemaal. De hypotheekschulden zijn
individuele schulden van mensen die in een zak aan het touwtje van de bank
hangen. Dat is een groot verschil, want de eerste kunnen we met een goed belastingstelsel –
helaas verslechterd onder het beleid van Paars – aanpakken. Dus rijk
en arm solidair en niet aflossen ten koste van de mensen met de laagste inkomens,
zoals de PvdA wil.Vanwege de beperkte tijd die mij nog rest, zal ik een heleboel citaten
van onder andere de VNG, de Woonbond en van de gemeente Maastricht laten voor
wat zij zijn. Maar de staatssecretaris kent ze wel: geen van die organisaties
is blij met de nota van de staatssecretaris.Voorzitter, tot slot. De SP-fractie vindt dit een nota waarin bewust niet
wordt gekozen voor meer sociale samenhang en gelijke kansen. De nota kiest
voor álles: bewoners, jong, oud, rijk, arm, alleen, samen, allochtoon
en autochtoon; woningen, groot, klein, duur, goedkoop, hoog, laag, mooi en
lelijk; sociale structuren, heterogeen, homogeen, volks, elitair, sterk, zwak,
dynamisch en gesloten. Zo staat het ook in de nota. Het lijkt dus verdacht
veel op alles en dus niets. Slechts één keuze komt steeds duidelijk
bovendrijven: meer marktvrijheid voor de kapitaalkrachtige vraag. De sociale
samenhang, die juist met een evenwichtig en sociaal vólkshuisvestingbeleid
zou kunnen worden nagestreefd, is vervangen door ruimte maken voor dure onderpanden
van de banken, in deze nota de "toenemende kwaliteitsvraag bij het koopkrachtig
deel van de samenleving" genoemd. Maar hoezo koopkracht, als er 600 mld. aan
leningen uitstaat? Hoezo vrijheid, als men aan de bank van lening gebonden
zit? En hoezo kwaliteit, als je naar de Vinex-optrekken kijkt? Dat is namelijk
geen kwaliteit, maar vooral prijs. De voorgestane keuzevrijheid is feitelijk
de wens om meer mensen te binden aan de bank van lening. Met dit voorgestane
paarse beleid zal het niet gezelliger, niet mooier en zeker niet socialer
worden in ons land. Het is dus het bestrijden waard; ook in de toekomst, en
daarvoor zal ik mijn best doen.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Mijnheer de voorzitter! De nota over het wonen lijkt ambitieus, is qua
toonzetting liberaal en heeft een autoritaire inslag. Wij zullen dit eerste
debat – veel meer is het niet – moeten gebruiken om de nota te
toetsen op hardheid en houdbaarheid. Wij zien elkaar, in elk geval functioneel,
terug bij de latere bespreking van de woonwet. Terminologisch blijft de staatssecretaris
overigens geheel binnen de constitutionele grenzen. Ook sommige collega's
refereerden daaraan. In artikel 22 van de Grondwet wordt gesproken over het
bevorderen van woongelegenheid. Wat dat betreft valt op de staatssecretaris
niets aan te merken.Het Nationaal akkoord wonen is te beschouwen als een onderlegger voor
de nota. Mijn eerste bestuurlijk getinte vraag is of de staatssecretaris wil
uitleggen hoe dat akkoord zich verhoudt tot de thans voorliggende en bij de
Kamer in bespreking zijnde nota. Is dat akkoord in zekere zin verdwenen? Voortdurend
wordt in de nota benadrukt dat de doelstellingen een streefkarakter hebben.
Dat brengt ons op de politieke vraag waarop wij later de staatssecretaris
kunnen afrekenen. Hij zegt en schrijft dat streefcijfers geen dogma zijn.
Dat mag waar zijn, maar als de staatssecretaris voorstelt 700.000 woningen
in de verkoop te brengen, is het niet geheel vrijblijvend, omdat het geld
dat daardoor wordt binnengehaald nodig is om andere doelstellingen uit de
nota te verwezenlijken. Kortom, waar kunnen wij de staatssecretaris te zijner
tijd op afrekenen?Of de staatssecretaris nu een regelneef is of een centralist – een
term die ik eerder al eens heb gebruikt – het rijksbeleidskader dat
in de nota wordt voorgesteld is in zijn uitwerking potentieel buitengewoon
invloedrijk. Dat kan zeer ver gaan. Wat is nu eigenlijk de juridische status
van het voorgenomen beleidskader? Hoe verhoudt de bevoegdheid van het rijk
zich tot die van andere partijen? Er moeten prestatiecontracten komen tussen
gemeenten en corporaties. Wat doet de staatssecretaris daarmee, als de inhoud
daarvan hem niet bevalt?Dit brengt mij op de, al dan niet zelfstandige, positie van de corporaties.
Ik ben het met de staatssecretaris eens als hij de corporaties wil beperken
tot hun kernactiviteiten. Dat begrip mag dan vrij ruim worden genomen. Ik
zag graag in het debat herbevestigd, dat commerciële activiteiten als
nevenactiviteiten ongepast zijn in de ogen van de staatssecretaris. Is het
denkbaar dat een corporatie over een paar jaar als sponsor van een voetbalclub
gaat optreden? Wij kennen dit soort voorbeelden uit andere geprivatiseerde
sectoren.Waar houdt een corporatie op en waar begint het werk dat doorgaans tot
dat van de projectontwikkelaars wordt gerekend? Wij zien nu al corporaties
die BV'tjes oprichten met activiteiten die daar erg veel op lijken. Wij kennen
de corporaties in de oude, traditionele, wettelijke vorm van stichting of
vereniging, maar ik zie dat het nu ook andere kanten op gaat.
Wanneer houdt de corporatie op en wordt zij een onroerendgoedbedrijf?De corporaties hebben een publieke taak, maar zijn geen verlengstuk van
de overheid. Ook de staatssecretaris zegt dat. Hun vermogen is weliswaar maatschappelijk
gebonden, maar dat kan nog niet betekenen dat het ook politiek gebonden mag
worden. Collega Biesheuvel sprak over de verstatelijking van de corporaties.
Hoe zal de verhouding zijn tussen de Algemene Rekenkamer en de corporaties?
Krijgt de Rekenkamer eenzelfde bevoegdheid als voor organen van de rijksoverheid?
Kunnen burgers zich gaan beklagen bij de Nationale ombudsman? Ik neem aan
dat het antwoord op beide vragen ontkennend is. Elders in de nota, of in de
antwoorden op de vragen, lees ik dat het overhevelen van vermogens van de
ene corporatie naar de andere niet kan, omdat het private instellingen zijn.
Ik hoop dat dit soort vragen nu wordt beantwoord, omdat ik dan wat meer zicht
krijg op de grenzen van hetgeen de staatssecretaris voor ogen heeft.Wat ik niet begrijp is de organisatie van het toezicht op de corporaties.
Er komt een Centraal toezichtorgaan woningcorporaties, in de vorm van een
zelfstandig bestuursorgaan. Ik geloof dat ik de eerste ben die hierover spreekt.
Een ZBO betekent dat de ministeriële verantwoordelijkheid globaler wordt.
Dat betekent dat de Kamer in concrete situaties meer op afstand komt te staan.
Ik kan mij dat moeilijk voorstellen als ik zie waar allemaal toezicht op moet
worden gehouden. Dat komt heel dicht bij het beleid. De vorige week lazen
wij in de krant dat het CTSV, het toezichtorgaan in de sociale zekerheid,
van zijn zelfstandige karakter wordt beroofd en weer teruggaat naar het departement.
Als ik daarmee een vergelijking maak, kan ik mij wel een toezichtorgaan binnen
het departement voorstellen, maar heel moeilijk in de vorm van een ZBO-structuur.
Nogmaals, die komt doorgaans te ver van het beleid te staan.Over het huurbeleid kan en moet ik kort zijn: waar blijft het advies van
de commissie-Vermeulen? Het had er al moeten zijn; maar goed, wij spreken
elkaar nog wel. Ik zou het wel op prijs stellen als er een voorzichtig begin
van duidelijkheid omtrent de toekomst van de huursubsidie kon worden geboden.
De huursubsidie blijft onverkort gehandhaafd, zo lees ik in de stukken. Maar
aan de andere kant wordt er geëxperimenteerd met vouchers en dat gaat
zo ver dat dit systeem ook als een vervanging van het huidige huursubsidiestelsel
zou kunnen gaan gelden. Ik lees ook verhalen over de mogelijke fiscalisering
van de huursubsidie. Er zal toch een keer gekozen moeten worden, dus graag
een eerste reactie op dit punt. Ik blijf in ieder geval zeer sceptisch tegenover
vouchers staan, behalve tegenover vouchers op het gebied van woonzorg; het
benoemen van woonzorg als een apart prestatieveld heeft onze instemming.Dan de relatie tussen kopen en huren, en dan gaat het ook om de kwantitatieve
ambities van de staatssecretaris die ook buiten deze Kamer al veel aandacht
hebben getrokken. Als de corporaties te weinig huurwoningen weten te verkopen,
zo lees ik in het antwoord op vraag 66, zal het rijk ingrijpen. Geldt dit
ook als er geen sprake is van onwil, maar gewoon van onvermogen? Dit is niet
zo maar een argeloze vraag. De staatssecretaris heeft ontdekt dat zo'n 800.000
huurders een voorkeur voor een eigen woning hebben. Als hij vervolgens blijk
geeft van de ambitie om 700.000 huurwoningen in de verkoop te laten brengen,
dan betekent dit een bijna perfecte match tussen vraag en aanbod. Met permissie,
hier geloof ik niets van. Op dit punt moet de staatssecretaris mij echt eerst
nog overtuigen, en niet alleen mij, maar ook de corporaties, want als er sprake
is van een mismatch, moet het rijk ingrijpen. Komt er dan een soort koopdwang?Voorzitter! Mijn laatste onderwerp is het onderhoud. Ik heb dit slecht
in de vingers en daarom volsta ik met het uitspreken van zorg dat er na verloop
van tijd weer een probleem op dit vlak zal ontstaan. In de financiële
paragraaf staat dat er voor nieuwbouw 250 mld. en voor vernieuwbouw 70 mld.
zal worden uitgegeven. Hoe zal dit worden verwezenlijkt? Gaan wij wel zuinig
genoeg om met de bestaande voorraad? Ik lees in krantenartikelen wel eens
dat er misschien veel te gemakkelijk gesloopt en te weinig gerenoveerd wordt,
oftewel dat er te gemakkelijk nieuwbouw wordt voorgesteld. Dit lijkt mij ook
op grond van overwegingen op het gebied van de ruimtelijke ordening niet verstandig.
Als de staatssecretaris een onderhoudsfonds voor de vereniging van eigenaren
verplicht wil stellen, dan heeft dat mijn steun, maar om welk percentage van
de totale woningvoorraad gaat het dan? Dat lijkt mij buitengewoon gering.
En heeft de staatssecretaris, als woningen verkocht worden, vooral door corporaties,
er dan nog een voorkeur voor om dit individueel mogelijk te maken? Dat zou
wel in zijn filosofie passen. Of wil hij vooral gebiedsgericht werken? Dat
lijkt mij uit een oogpunt van onderhoud en dergelijke aanbevelenswaardig,
maar heeft de staatssecretaris op dat punt wel bevoegdheden?De heerVan der Staaij(SGP)Het motto van de nota Wonen is "De burger centraal". En andere cruciale
elementen zijn meer individuele keuzevrijheid en meer marktwerking. De geëmancipeerde
burger, waarop de nota primair is gericht, is in de nabije toekomst mondig,
zelfbewust, internationaal georiënteerd, individualistisch, kritisch,
stelt hoge eisen aan zijn omgeving, heeft veel geld en laat zich bedienen
door de laatste staaltjes van techniek en gemak. Kortom, een soevereine consument
die alles stevig in eigen hand heeft. Je zou bijna gaan geloven in deze wervende
slogans van het vooruitgangsgeloof, maar een kleine opmerking in de nota dat
er in het gewenste woonbeleid ook rekening gehouden moet worden met extra
woonruimte om kinderen in het weekend te kunnen laten logeren als het huwelijk
verbroken is door een echtscheiding, of andere opmerkingen over moeilijke
situaties waarin mensen met bepaalde woonwensen terecht kunnen komen, plaatsen
je echter weer met beide benen in de – gebroken – werkelijkheid.
Juist vanwege deze werkelijkheid is een regulerende overheid noodzakelijk
en kan niet alles aan de zelfbewuste consument worden overgelaten.Dat de burger betrokken moet worden bij zijn gewenste manier van wonen,
spreekt voor zich. Vormen van het voorgestelde particulier opdrachtgeverschap
kunnen hierbij een positieve werking hebben. De SGP-fractie hecht echter aan
een stimulerende en coördinerende rol van de overheid in het woonbeleid.
Anders gezegd: de ruimte voor individuele keuzes wordt begrensd door collectieve
waarden. De nota introduceert een accentverschuiving in het sturingsperspectief.
Daarover is door andere woordvoerders reeds gesproken. De precieze effecten
daarvan zijn echter niet eenvoudig vast te stellen. Nadere uitwerking van
de voornemens zal daarover meer duidelijkheid moeten geven. Opvallend is dat
vanuit verschillend perspectief kritiek is gekomen. Enerzijds is eerder gezegd
dat het ministerie zich degradeert tot een discussieplatform en onvoldoende
een eigen rol vervult, anderzijds is er kritiek op de centraliserende werking
met name in hoofdstuk 10 van de nota. Kan de staatssecretaris de positionering
van de rijksoverheid nader toelichten? Daarbij is natuurlijk ook belangrijk
wat er in de Woonwet komt te staan.Is de staatssecretaris het met ons eens dat het voor de kwaliteit van
wetgeving gewenst is om voordat het wetgevingstraject wordt ingegaan, een
helder beeld te hebben van hetgeen in de wet moet komen? Wat zijn de gevolgen
van de Woonwet voor bijvoorbeeld de Woningwet? Wordt deze dan een bouwwet?
En welke gevolgen zal een en ander hebben voor de Huisvestingswet?De SGP-fractie acht de verantwoordelijkheid van het rijk voor het wonen
belangrijk. Juist met het oog op kwetsbare groepen, maar ook om "verrommeling"
in het huisvestingsbeleid tegen te gaan, dient de rijksoverheid middelen te
behouden om gestalte te geven aan deze verantwoordelijkheid. Dit geldt in
het bijzonder als de economische omstandigheden verslechteren. Graag hoor
ik ook een reactie van de staatssecretaris op de kritiek dat in de nota onvoldoende
rekening wordt gehouden met het "slechtweerscenario". Is de nota wel bestand
tegen economisch zwaar weer?Een doelgroep die meer uitdrukkelijke aandacht vraag in het woonbeleid
betreft de starters op de woningmarkt en de alleenverdieners voor wie het
in veel gevallen welhaast onmogelijk is geworden een gewoon rijtjeshuis aan
te schaffen. Ouders worden bijna gedwongen beiden te gaan werken en hun kinderen
in een gesubsidieerde opvang onder te brengen om een eigen woning te kunnen
financieren. Is dat nu welzijn? Ik heb de indruk dat dit thema in de nota
op te weinig constructieve aandacht kan rekenen. Welke beleidsmaatregelen
komen starters ten goede en stellen adequate woonmogelijkheden voor alleenverdieners
veilig?De nota cirkelt rond een aantal kernopgaven. Ik zou graag de betaalbaarheid
als kernopgave willen toevoegen.De genoemde problematiek voor starters en éénverdieners
geldt wel in het bijzonder voor restrictiefbeleidsgebieden en leidt in de
kleinere kernen tot een wegtrekken van jongeren, toenemende vergrijzing, afnemende
voorzieningen, et cetera. De Kamer heeft in het verleden twee moties mijnerzijds
aanvaard om hier iets aan te doen. De ene motie sterkt ertoe een adequaat
woningaanbod te garanderen – vooral voor starters – in restrictiefbeleidsgebieden.
De andere motie vraagt om bij de vaststelling van het Huisvestingsbesluit
de maximale koopprijsgrens voor het stellen van bindingseisen te relateren
aan de fors gestegen huizenprijzen. Kan de staatssecretaris concreet aangeven
welke uitvoering deze moties hebben gekregen?Cruciale gevolgen van het contourenbeleid voor het wonen, lijkt de staatssecretaris
in ieder geval al weg te schuiven naar de vijfde nota. Over de bindingseisen
merkt de regering op "dat vrijheid van vestiging een groot goed is". En: "Beperkingen
daaraan kennen een zware bewijslast." Welke concrete maatregelen worden genomen
om de leefbaarheid van dorpen en landelijke gebieden te verbeteren? Ik pleit
ervoor ook dit als een uitdrukkelijke kernopgave van het woonbeleid te zien;
dus niet alleen een verbetering van de stedelijke woonkwaliteit maar ook toereikende
woonmogelijkheden voor burgers op het platteland.De huursector komt er in de nota bekaaid van af. Zo sterk als de nota
inzet op keuzevrijheid, zo fanatiek zet zij in op het krijgen van de burger
in een eigen woning. Wordt hier niet te eenzijdig de nadruk gelegd op bevordering
van het eigenwoningbezit? Is er niet een trend zichtbaar waarbij huishoudens
om allerlei redenen een voorkeur uitspreken voor een huurwoning? Zouden aantrekkelijke
huurwoningen ook niet vaker een alternatief kunnen vormen voor starters, éénverdieners
en andere vanuit financieel oogpunt bekeken kwetsbare groepen? Ik wijs in
dit verband op de vergrijzing.De houding ten opzichte van de woningcorporaties lijkt dubbel. Enerzijds
dienen zij op enorme schaal huurwoningen te verkopen, anderzijds dienen zij
financieel fors bij te dragen aan verbetering van de woonkwaliteit en te zorgen
voor een gedifferentieerder aanbod van woningen. Ook dienen zij bij te dragen
aan de huursubsidie als de uitgaven te hoog oplopen, zo overweegt de staatssecretaris.
Zijn dit geen tegenstrijdigheden? De inkrimpende woonvoorraad zal hun bestand
woningen eenzijdiger maken. Bovendien is de animo voor huurders om hun huurwoning
te kopen relatief gering vanwege de hoge huizenprijzen. Hoe reëel zijn
de nagestreefde verkoopaantallen? Graag hoor ik een toelichting op de verenigbaarheid
van de eisen die aan de woningcorporaties worden gesteld.De nota schenkt weinig aandacht aan de problematiek rond de huisvesting
van asielzoekers en statushouders. Problemen zijn er echter wel degelijk.
Zo worden door het vervallen van de Zorgwet VVTV toenemende verhuisbewegingen
van statushouders richting grotere steden verwacht. De uitvoering van taakstellingen
door kleinere gemeenten kan daardoor problematisch worden, hetgeen wordt versterkt
door het wegvallen van de gemeentelijke garantie in de huurovereenkomsten.
Tijdens het Kamerdebat over de Vreemdelingenwet 2000 is hierbij al de vinger
gelegd. Toen is met name verwezen naar het traject van de nota Wonen. Graag
verneem ik nu een nadere reactie op deze problematiek.Ten slotte leg ik de vinger bij de benodigde financiële middelen.
De ambities uit de nota zijn hoog, maar wie gaat dat betalen? Er is geen rekening
gehouden bij de verdeling en vaststelling van de ISV-budgetten met een tussentijdse
verhoging van de ambities. Hoe groot is de investeringsopgave precies, in
het bijzonder voor de gemeenten? Daarover is de nota niet helder. Het lijkt
erop dat de nota erop aanstuurt dat de kosten niet bij het rijk komen te liggen.
Het kabinet lijkt primair te kijken naar de gemeenten en de corporaties. Is
dit juist en is dit haalbaar? De VNG plaatst grote vraagtekens en benadrukt
de gezamenlijke verantwoordelijkheid van rijk en gemeenten. Hoe ziet de staatssecretaris
het vervolg hierop?De vergadering wordt van 14.14 uur tot 15.00 uur geschorst.Eerste termijn van de zijde van de regeringStaatssecretarisRemkesMijnheer de voorzitter! De verschillende geachte afgevaardigden hebben
de nota gekwalificeerd. Ik heb die kwalificaties tot mij laten doordringen.
De heer Duivesteijn en anderen spraken van een liberale nota. Mevrouw Van
't Riet gebruikte het woord "ambitieus", de heer Van Middelkoop "autoritair".
Als dat het beeld is dat deze nota bij de Kamer heeft opgeroepen, dan is de
bedoeling heel goed overgekomen. Ik ben blij dat de hoofdlijnen van de nota
breed, met uitzondering van de heer Poppe, worden onderschreven. Dat is eigenlijk
ook een reflectie van hoe de nota in de samenleving is gevallen. Verschillende
geachte afgevaardigden hebben daarnaar verwezen.De heer Duivesteijn heeft gezegd dat de staatssecretaris vanuit een andere
aanvliegroute komt. Natuurlijk is dat waar. In de nota van het kenniscentrum
van de PvdA is mij opgevallen dat hier en daar wat verschillen worden geconstrueerd.
De heer Duivesteijn heeft dat in zijn bijdrage dunnetjes overgedaan. Ik heb
mij het afgelopen weekend zitten afvragen hoe ik daarop zou moeten reageren.
Wil je een poging doen om de verschillen nog wat scherper te maken of wil
je trachten een brug te slaan? Zowel de toonzetting van de heer Duivesteijn
vanmorgen als het verloop van het PvdA-congres – die mensen hebben zich
keurig gedragen – heeft mij tot het laatste doen besluiten. Ik heb nog
eens goed gekeken naar een paar passages in de nota. Ik geef wat citaten tegenover
het beeld dat er in de nota uitsluitend zou worden geredeneerd vanuit de individuele
woonwens en dat het resultaat de optelsom van die individuele wensen zou zijn.
Er zou nauwelijks aandacht bestaan voor collectieve waarden. Er zou gepraat
worden over consumentisme en niet over de positie van de burger.Ik citeer pagina 15: "Mensen kiezen die woning op die plek die voor de
meeste leden van het huishouden gunstig gelegen is. Woonbeleid gaat dus ook
over mensen als sociale en culturele subjecten".Ik citeer pagina 22: "Maar betekent keuzevrijheid dat alles kan en alles
moet mogen? Zeker niet. De som van individuele beslissingen is niet automatisch
ook maatschappelijk optimaal. Afwentelingsgedrag moet worden voorkomen. De
burger is niet alleen woonconsument, maar ook individu in een samenleving
met een aantal basiswaarden. Overschrijding daarvan, natuurlijk altijd door
de ander, leidt vaak tot verontwaardiging".Ik citeer pagina 23: "Het zijn deze algemene of collectieve waarden die
rechtvaardigen dat de overheid de markt bijstuurt en zo ongewenste externe
effecten van de markt kan tegengaan, maar het betekent ook dat de keuzevrijheid
van de burger niet onbegrensd is. Het centraal stellen van de keuzevrijheid
van de burger betekent dus niet dat alle wensen maar klakkeloos gehonoreerd
moeten worden".Ik citeer pagina 33: "In veel gevallen kunnen mensen wel voldoende effectief
hun vraag bepalen, maar werken marktstructuren zodanig dat die vraag onvoldoende
wordt gehonoreerd. De eerste opgave is daarom het inzetten op meer zeggenschap
van burgers over de vormgeving, de inrichting en het beheer van woning en
woonomgeving".Mijnheer de voorzitter! Hiermee probeer ik aan te geven dat op zichzelf
terecht geconstateerd is dat de nota een liberale toonzetting kent, maar dat
dit voor mij niet hetzelfde is als een soort "laissez faire, laisser passer"-liberalisme.
Het is veel meer een houding, dat de overheid soms terdege een actieve rol
vanuit verschillende invalshoeken dient te spelen. Waar het dan om gaat, is
in de nota aangegeven. Dan gaat het met name ook om het brede burgerschap,
de burger in zijn hoedanigheid van burger met een woonvraag. Van mij mag je
dat in een aantal opzichten ook typeren als woonproducent, zoals de heer Duivesteijn
deed. Maar het gaat ook om de burger als genieter van publieke ruimte en publieke
waarden. Niemand hoeft mij ervan te overtuigen, dat daartussen een goed evenwicht
nodig is.Wij hebben proberen aan te geven dat de nota het product is van de maatschappelijke
ontwikkelingen van de afgelopen jaren en een afspiegeling probeert te zijn
van waarschijnlijke ontwikkelingen in de komende jaren, mede gebaseerd op
de evaluatie van de nota-Heerma. Met groot genoegen constateer ik dat de nota-Heerma
een van die nota's is geweest die in belangrijke mate zijn uitgevoerd. Dat
geeft de evaluatie van de nota ook aan. Er is echter één speerpunt
uit de nota-Heerma dat de afgelopen tien jaar in het beleid en in de praktijk
onvoldoende tot uitdrukking is gekomen: de positie van de burger. Dat is mede
de reden waarom daar in de voorliggende nota een extra dikke streep onder
wordt gezet.Wij hebben de afgelopen tien jaar een geweldige welvaartsontwikkeling
gezien. Ook bij de meest voorzichtige schattingen en scenario's blijft er
de komende jaren sprake van een toenemende kwaliteitsvraag van bewoners als
het gaat om de woning en de woonomgeving. Veel ontwikkelingen die wij nu in
brede zin op de woningmarkt zien, zijn daarop terug te voeren. Een tweede
element dat wij zien, is dat wensen steeds meer gedifferentieerd zullen zijn:
de woning als vorm van zelfexpressie en zelfbeschikking, als werkplek, als
uitvalsbasis. Het gaat letterlijk en figuurlijk om meer ruimte voor de bewoner.
Dan heb ik het over allochtone en autochtone Nederlanders. Ten principale
is daar, wat mij betreft, geen enkel verschil op zijn plaats.De heerPoppe(SP)De staatssecretaris zei dat de keuzevrijheid niet ten koste mag gaan van
anderen. Hij heeft het ook over de vraag naar kwaliteit en daar kan ik mij
iets bij voorstellen. In de nota lees ik echter dat kwaliteit vooral wordt
vertaald in prijs. Is kwaliteit en prijs nu altijd hetzelfde? Hoe kan de staatssecretaris
aanduiden dat een woning kwalitatief goed moet zijn?StaatssecretarisRemkesIk denk juist dat er in de nota iets anders staat. In de nota staat dat
het primair dient te gaan om de kwaliteit, en niet om de prijs. De kunst van
de komende jaren is, via concurrentie en aanbodverruiming prijs en kwaliteit
meer met elkaar in overeenstemming te brengen. Als het nodig is dat de overheid
vanuit een stimulerende dan wel regelgevende bevoegdheid de goede kant op
moet gaan duwen, staat daarover in de nota dat wij van plan zijn om dat te
doen. Sommigen omschrijven dat als centralisme.De heerPoppe(SP)In de huursubsidieregeling wordt gesproken van een kwaliteitskorting.
Het begrip "kwaliteit" wordt daarbij gerelateerd aan de huurprijs. Wat de
staatssecretaris nu zegt, kan ik niet in de nota terugvinden. Kwaliteit wordt
in de hele nota steeds gekoppeld aan de kwaliteit van ruimte, bijvoorbeeld
een tuin rondom de woning, of anderszins.StaatssecretarisRemkesDat ervaren mensen als woonkwaliteit. In de ogen van veel mensen is woonkwaliteit
ruimte in het huis. Ik denk dat dat voor heel veel mensen centraal staat.
Soms is dat ook ruimte om een huis, of je nu praat over de koop- of over de
huursector. Ik vind het niet meer van deze tijd dat gezinnen in sommige lokale
situaties nog moeten leven op 60 vierkante meter woonruimte. Ook dat is wat
mij betreft kwaliteit.De heerPoppe(SP)Dat is precies wat ik eigenlijk wilde horen van de staatssecretaris. Hier
wordt kwaliteit gezien als ruimtegebruik. Op zichzelf wil iedereen de ruimte
hebben als het gaat om wonen. Maar de vraag is of iedereen dat krijgt, of
alleen degenen die het kunnen betalen.StaatssecretarisRemkesIk kom daar nog uitvoerig op terug. Wat mij betreft, richt het beleid
zich op iedere Nederlander, en niet eenzijdig op welke groep dan ook. Als
we praten over kwaliteit, praten we over het brede begrip "woonkwaliteit"
voor iedereen.De stijgende kwaliteitsvraag dient – één van de centrale
vragen in deze nota – te worden omgezet in een beleidsopgave. Daarbij
ligt een koppeling met de verstedelijking en met het grotestedenbeleid. Die
kwaliteitsopgave zal betrekking moeten hebben op de nieuwbouw en op de bestaande
voorraad. Dat zal er dus toe moeten leiden – anders kan ik niet concluderen –
dat de ambities met betrekking tot de herstructurering de komende jaren omhoog
moeten.Een ambitieuze en brede taakopvatting van de overheid is nodig, gericht
op het totale aanbod. De nota kiest daarbij voor een actieve rol van de overheid,
niet voor een centrale, strakke planning van bovenaf. Dat staat namelijk haaks
op de aanboddifferentiatie en op het gebruik maken van marktkansen. De lokale
en regionale werkvloer blijft bepalend; daar zal de regie gevoerd moeten worden.
Vandaar dat als instrument in de nota sterk wordt ingezet op de woonvisies.
Natuurlijk, de verantwoordelijkheid van het rijk voor de wetgeving, een thematiserende
rol van de kant van de rijksoverheid – we vinden weer iets van dingen –
en vanuit die themagerichte benadering zullen wij aanschuiven bij de lokale
en regionale processen. Daarvoor verwijs ik naar het initiatief voor de verstedelijkingsronde,
waarmee wij doorgaan. Er is gesproken over een cultuuromslag. Dat is in hoge
mate communicatieve sturing. Ik merk in de praktijk dat deze nota zijn werk
in de praktijk in dat opzicht al doet. Soms sturen op de individuele woning
als object, maar vaker nog sturen op het collectieve domein als primaire verantwoordelijkheid
van de overheid. Stedenbouwkundig langs de lijn van een integrale samenhangende
aanpak van wijken en gebieden. Soms ook in een aantal opzichten streven naar
een nieuw evenwicht tussen markt en overheid. Publieke interventies als drager
van private investeringen. Naar mijn optiek is dat een mooie paarse aanvliegroute.Het ware mij natuurlijk ook liever geweest als de sociale dimensie in
deze nota, de betaalbaarheid en dergelijke al iets verder uitgewerkt hadden
kunnen worden. Wat dat betreft heb ik het als een handicap ervaren dat de
commissie-Vermeulen haar werkzaamheden nog niet heeft afgerond. Waar het gaat
om de huursubsidie wijs ik erop, dat op dit ogenblik het fiscaliseringstraject
loopt. Bij het geven van meer keuzevrijheid aan mensen die het wat minder
goed kunnen betalen zou de komende jaren het belangrijkste dilemma wel eens
kunnen zijn dat de spanning op de huurmarkt toeneemt en dat dus het gevoel
van urgentie niet in alle gemeenten even indringend aanwezig is om juist te
behoeve van die groep de kwaliteitsslag te maken in onze steden en ook daar
de keuzevrijheid te verruimen. Juist omwille van die keuzevrijheid en de ruimere
woonmogelijkheden aan de onderkant van de markt, kies ik primair voor doorpakken.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Zoals bekend, is mijn fractie voorstander van fiscalisering van de huursubsidie.
Ik zou dit punt tevens in verband willen brengen met de Zalmnorm. Genoemde
fiscalisering zal namelijk een ander beeld geven van inkomsten en uitgaven.
Mijn vraag is wat er met de Zalmnorm in het achterhoofd, dan gaat gebeuren
met de 3 mld. die wij nu aan huursubsidie besteden.StaatssecretarisRemkesIk sta hier natuurlijk niet om vragen over de Zalmnorm te beantwoorden.
Het kabinet is bezig om de motie-Duivesteijn/Biesheuvel uit te voeren waarbij
twee fiscaliseringsopties aan de orde zijn. Ik kan daar op dit ogenblik niet
op vooruitlopen. Dat moet in alle zorgvuldigheid gebeuren. Mij lijkt dat de
Kamer juist zeer tevreden moet zijn dat het kabinet zo voortvarend met die
motie aan de slag is gegaan. Dan past het niet om dit in verwijtende zin in
mijn richting te gebruiken.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Het is helemaal niet in verwijtende zin bedoeld, maar het valt mij wel
op dat u geen antwoord geeft op mijn vraag over wat er bij fiscalisering gaat
gebeuren met de 3 mld. U kunt daar toch wel een antwoord op geven?StaatssecretarisRemkesEr zijn varianten denkbaar die aanmerkelijk meer kosten en er zijn varianten
denkbaar waarbij het uitgavenniveau ongeveer hetzelfde is maar waarbij verschuifeffecten
optreden. Bij de behandeling van de begroting van VROM heb ik nadrukkelijk
op een aantal consequenties gewezen. Ik kan de verzekering geven dat de resultaten
van het onderzoek nog niet echt mee zullen wegen bij het kabinet als het gaat
om de opstelling van de begroting 2002. Dat zal allemaal later in het kader
van een breder fiscaal pakket aan de orde komen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Als het gaat om de fiscalisering van de huursubsidie speelt de scheiding
tussen inkomsten en uitgaven dus wel degelijk een rol in dit debat?StaatssecretarisRemkesDe Kamer kan natuurlijk tijdens het debat van alles inbrengen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik wil weten wat u ervan vindt.StaatssecretarisRemkesHet kabinet is gebonden aan het regeerakkoord en ik ben
dus voorstander van het vasthouden aan de financiële spelregels die daarin
zijn opgenomen. U had trouwens ongetwijfeld geen ander antwoord verwacht.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Je weet maar nooit.StaatssecretarisRemkesHet getuigt van politieke naïviteit om een ander antwoord te verwachten.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Niet van mij in ieder geval.StaatssecretarisRemkesVoorzitter! De nota is een gezonde mix van continuïteit en vernieuwing.
Dit past in de ontwikkeling van de afgelopen jaren. Wij hebben de jaren van
de wederopbouw gehad met een sterke centrale interventie. Er was sprake van
hoge kosten en in dat verband hebben wij nog een boeiende parlementaire enquête
meegemaakt. Het beleid was voornamelijk aanbodgericht waarbij er veel standaard
was. Vervolgens is er overgegaan op een benadering met meer ruimte voor marktpartijen
en gemeenten. Nu ligt het accent op meer keuzevrijheid, op kwaliteit en aanboddifferentiatie,
waarbij er sturing langs de stedenbouwkundige lijn plaatsvindt. Wij kunnen
constateren dat een aantal exercities uit de jaren negentig – de nota
Stedelijke vernieuwing en de woonverkenningen – hun sporen in deze nota
hebben nagelaten.De centrale vraag is nu wat er precies is gebeurd in het kader van de
beleidslijn uit de jaren negentig, namelijk de verzelfstandiging. Pakken gemeentebesturen
in voldoende mate de uitdaging op? Doen marktpartijen wel automatisch wat
burgers wensen? Wat is het resultaat geweest van de verzelfstandiging van
corporaties? In deze nota is geprobeerd, deze vragen te beantwoorden tegen
de achtergrond van de eisen die de komende tijd aan de verschillende actoren
op het terrein van wonen gesteld worden. Daarop gelet, kun je alleen maar
tot conclusie komen dat er een stevig rijksbeleid nodig is. Naar aanleiding
van de beleidssanering in de nota-Heerma, inclusief de brutering – die
een halvering van het directoraat-generaal voor de volkshuisvesting betekende –
is destijds de vrees geuit dat dit directoraat van de kaart geveegd zou worden.
Die vrees kan met deze nota definitief ongegrond worden verklaard.Het gaat om een omslag van alleen kerntaken naar een aanbodbeleid gericht
op meer kwaliteit voor alle bewoners en op meer zeggenschap. Dit is een beleidsverbreding
en een taakverrijking voor rijk, provincies en gemeenten. Er wordt gestreefd
naar particulier opdrachtgeverschap, groei van het eigenwoningbezit, verkoop
van huurwoningen en sturing op non-profitvermogen. In dat verband wordt de
eis gesteld van de ontwikkeling van woonvisies, prestatieplannen en prestatiecontracten.
Ik zeg tegen de heer Duivesteijn dat dit verder gaat dan de bestaande prestatieafspraken.
Die moeten een harder, minder vrijblijvend karakter krijgen. Er wordt een
sterker accent gelegd op het primaat van de politiek. Uit de reacties van
het veld van de afgelopen tijd is mij gebleken dat dit nog even wennen is
voor een beleidssector met veel "gepolder". Het is echter wel nodig. Ik ben
het op dat punt met de heer Duivesteijn eens. Instituties – ook gemeenten –
binnen de sector staan soms vernieuwingen in de weg. Gemeenten en corporaties
moeten de tucht van het rijksbeleid blijven ondergaan. Dat zal gebeuren in
de Woonwet.Mij is gevraagd naar het gemiddeld aantal formatieplaatsen in gemeenten.
Onderzoek heeft uitgewezen dat bij de 450 kleinste gemeenten in dit land het
gemiddeld aantal formatieplaatsen op dit beleidsterrein 0.65 bedraagt. De
richting van de opmerking van mevrouw Van 't Riet was dus juist. Als ik met
de verschillende actoren praat, hoor ik vaak de klacht dat gemeentebesturen
er onvoldoende in slagen, die regierol tegenover commerciële marktpartijen
en corporaties te spelen, hoewel daaraan wel degelijk behoefte bestaat. Dat
is dus een belangrijk speerpunt. Ik wil er geen misverstand over laten bestaan,
dat voor mij het adagium blijft dat de volkshuisvesting een zaak van het rijk
is, maar een taak van de gemeente. Volkshuisvesting staat voor wonen, maar
er is geen sprake van beleidsreductie.De positie van de corporaties is een boeiend onderwerp, waarover de laatste
tijd veel is gezegd. De heer Biesheuvel en anderen hebben daarover indringende
vragen gesteld. Corporaties zijn en blijven private organisaties met een publieke
taak. Corporaties hebben, gezien de samenstelling van de woningvoorraad, de
afgelopen jaren in onze samenleving een belangrijke rol gespeeld. De verzelfstandiging
heeft geleid tot een grotere professionaliteit in die sector.Ieder voordeel heeft overigens ook zijn nadeel, volgens de omgekeerde
wet van Cruijff. Diezelfde corporaties hadden wel eens een wat paternalistische
uitstraling die zich niet verhoudt met het adagium van deze nota dat mensen
centraal dienen te staan, dus ook de huurders van corporaties. Onze grote
opgave is, hoe gemeenten en rijksoverheid de komende jaren gebruik kunnen
maken van de kernkwaliteiten van het corporatiebestel. De heer Biesheuvels
heeft gezegd dat je ze als partners moet zien. Voor mij is dat ook zo. Daarmee
is echter niet alles gezegd. De afgelopen tijd kom ik in de sector de houding
tegen dat alles via zelfregulering en het transactiemodel geregeld zou moeten
worden. Alles wat via transactie en zelfregulering gedaan kan worden, is mooi
meegenomen. De sector moet daarmee vooral doorgaan. Vanuit een wetgevende,
publieke verantwoordelijkheid kan dat nooit in alle opzichten het laatste
woord zijn. Ik wil daar een paar voorbeelden van noemen.Het is prima als Woonbond en Aedes bepaalde, algemene afspraken maken
over het ZAV-beleid, de klussende huurder van mevrouw Van Gent. Die afspraak
bindt individuele corporaties niet. Als je dat een goede lijn vindt, is er
in dat opzicht wel degelijk een verantwoordelijkheid weggelegd voor de wetgever.
Wij praten daar volgende week maandag verder over. Een ander voorbeeld is
de bedrijfstakcode van de sector die op dit moment minder ver gaat dan het
BBSH. Als het gaat om de vraag wat er precies gebeurt via "revolving fund",
"matching" en fusies, overheerst het beeld dat vooral rijk met rijk fuseert.
Er wordt niet in de eerste plaats aandacht gegeven bij fusiegedragingen aan
de matchinggedachte. Over de motiveringsplicht naar individuele huurders is
in de Kamer uitvoerig stilgestaan. Het blijkt echter dat een substantieel
deel van de corporaties de eenvoudige vorm van motivering in de afgelopen
huurronde niet al te serieus genomen heeft. Wie dit soort voorbeelden bekijkt, kan niet anders dan de conclusie trekken
dat het allemaal niet voor de volle 100% tot stand komt via zelfregulering.
In die situaties heeft de wetgever wat mij betreft een verantwoordelijkheid.
Dat heeft overigens niets te maken met het beeld van een liberale staatssecretaris
als regelneef. Het heeft alles te maken met een verantwoordelijkheid die bij
het rijk ligt: bevorderen dat de corporatiesector doet wat men aan maatschappelijke
opgaven moet doen.De heerBiesheuvel(CDA)Mijn opmerking over de liberale staatssecretaris sloeg met name op hoofdstuk
10, waarop de heer Hofstra overigens een iets andere visie heeft dan de heer
Duivesteijn. De heer Duivesteijn landt op dit onderdeel als het ware op een
ander vliegveld dan de heer Hofstra. Natuurlijk is niet alles via zelfregulering
aan de orde te stellen. De staatssecretaris moet daarbij overigens het volgende
bedenken. Volgende week spreken wij over het onderdeel waarover mevrouw Van
Gent reeds een amendement heeft ingediend. Aedes en de Woonbond hebben afspraken
gemaakt over het achterlaten van een woning. Waarom heeft de minister dergelijke
zaken zelf niet geregeld?StaatssecretarisRemkesIk heb het in de nota opgenomen. Wij interveniëren overigens in een
al lang lopend wetgevingsproces. Ik weet niet of de heer Biesheuvel zich dat
realiseert. De Kamer spreekt vandaag over de nota. GroenLinks heeft met vooruitziende
blik op dit punt een paar amendementen ingediend. De sector is via de lijn
van de zelfregulering aan de slag gegaan. Daar is absoluut niets op tegen.
Het kan immers draagvlakbevorderend werken. Mijn stelling is echter dat dit
nooit het laatste woord kan zijn. De heer Biesheuvel en ik zijn het op dat
punt ook met elkaar eens.De heerBiesheuvel(CDA)Dat klopt. Ik vind het echter opmerkelijk dat de staatssecretaris de suggestie
van Aedes en de Woonbond als voorbeeld neemt. De Kamer spreekt volgende week
over een amendement. De staatssecretaris doet nu net alsof hij met wetgeving
zal komen als zelfregulering uitblijft. Waarom is de staatssecretaris dan
zelf niet bij de wijziging van het Burgerlijk Wetboek met een en ander gekomen?StaatssecretarisRemkesDe Kamer spreekt vandaag over de nota. Ik wil graag de reactie van de
Kamer vernemen. Het staat echter niet voor niets in de nota.De heerBiesheuvel(CDA)Wij komen volgende week op de inhoud terug. De staatssecretaris moet er
echter voor oppassen dat zelfregulering niet gezien zal worden als opstapje
naar wetgeving. Dan kan zelfregulering wel eens niet van de grond komen.StaatssecretarisRemkesHet hangt van de vraag af hoe zwaar het in het geding zijnde belang moet
worden gewogen of men er al of niet een wettelijke verankering aan geeft.
In sommige situaties zal dat het geval zijn. Men moet proberen dat in goede
samenspraak met de sector te doen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Er wordt terecht steeds over mijn amendementen gesproken. Zal de staatssecretaris
de amendementen over de klussende huurders en het achterlaten van een huis
in goede staat in plaats van de oorspronkelijke staat positief tegemoet treden?StaatssecretarisRemkesIk kan natuurlijk niet vooruitlopen op het overleg van volgende week.
De minister van Justitie, de eerste ondertekenaar van het BW, zit daarbij.
Wij moeten proberen om een en ander volgende week op een fatsoenlijke manier
te laten landen. Mevrouw Van Gent heeft vandaag echter goed naar mij kunnen
luisteren.De heerPoppe(SP)De staatssecretaris spreekt over het overleg tussen Aedes en de Woonbond.
De afspraken die daaruit voortvloeien zijn niet bindend, zodat er sprake is
van een taak voor de wetgever. Verstaat de staatssecretaris onder de huursector
alleen de corporaties of horen daar ook de particuliere verhuurders bij? En
hoe wil hij in het laatste geval ook de particuliere verhuurders betrekken
bij de taak van de wetgever?StaatssecretarisRemkesHuurbeleid heeft ook een generieke werking in de richting van particuliere
verhuurders. Bij sommige andere onderwerpen zal dit ook het geval zijn, zoals
bij de overlegwet die op initiatief van de heer Duivesteijn tot stand is gebracht,
en bij andere onderwerpen niet. De corporatiesector spreek ik in het bijzonder
aan – en ik vind dat de overheid daartoe is gelegitimeerd – vanwege
zijn sociale taakstelling en vanwege zijn inbedding op dit moment in publieke
wet- en regelgeving.De heerPoppe(SP)Voorzitter! Hoe ziet de staatssecretaris dan het gegeven dat er ook huurwoningen
in de sociale huursector worden verkocht aan de particuliere sector? Die verantwoordelijkheid
verdwijnt dan ineens als sneeuw voor de zon. Dat kan toch niet?StaatssecretarisRemkesLaat ik daar helder over zijn. Ik ben mij op dit ogenblik aan het beraden
over het verkoopbeleid van corporaties aan beleggers. Ik ben voornemens de
teugels aan te trekken. Ik ben een groot voorstander van het (sterker) stimuleren
van verkoop aan huurders, maar ik vraag mij in een aantal gevallen af of de
corporaties niet te gemakkelijk grijpen naar het instrument van verkoop van
hun bezit of een deel daarvan aan een belegger. Ik vind dat de voorwaarden
waaronder dat kan gebeuren aangescherpt dienen te worden. Ik zal daarover
binnenkort een circulaire de wereld in sturen.De heerPoppe(SP)Daarmee moet ik constateren, voorzitter, dat ook de staatssecretaris van
mening is, dat de particuliere verhuurder, de (institutionele) belegger kennelijk
minder of niet voldoet aan een aantal sociale taken in vergelijking met de
sociale verhuurder, de corporatie. Waarom wordt niet ook voor de steeds groeiende
sector van particuliere beheerders duidelijke regelgeving gemaakt in de sfeer
van "boeken open" enz.?StaatssecretarisRemkesIn een aantal opzichten – en daar wees ik al op – geldt natuurlijk
regelgeving voor de particuliere huursector ook. Het gaat mij met name om
de bijzondere verantwoordelijkheid van de corporatiesector die extra eisen
stelt in termen van regelgeving, moraal en gedrag. Op grond van de regelgeving
die wij al hebben, kan de overheid dat dus ook doen. Dat zou er bijvoorbeeld
toe kunnen leiden, dat wij de eisen die door de overheid worden gesteld aan
de corporatiesector voor individuele verkoop aan huurders wat versoepelen,
terwijl wij de eisen voor verkoop aan beleggers wat aanscherpen. Dat betekent
dus, zo zeg ik maar in alle duidelijkheid tegen de heren Hofstra en Biesheuvel,
dat het niet aan de orde is, zoals kennelijk wel eens is gezegd, dat de regeling
voor het corporatiebestel in de toekomst op één A4'tje kan.
Die inbedding zal op verschillende niveaus moeten plaatsvinden.In de eerste plaats noem ik dan de belangrijke en primaire rol van het
interne toezicht. Wat mij betreft, wordt dat verder uitgebouwd, bijvoorbeeld
waar het gaat om het afleggen van verantwoording door de raad van toezicht.
De tweede inbeddingslijn loopt via de huurders: corporaties als verlengstuk
van huurders of andere stakeholders op lokaal niveau. Dat is een belangrijke
invalshoek. In de derde plaats noem ik de lokale overheden waar het gaat om
de prestatiecontracten. In de vierde plaats gebeurt het via het rijkstoezicht,
dus via toezicht door het rijk en het nieuwe toezichthoudende orgaan ZBO.
De heer Van Middelkoop heeft in dat verband gevraagd hoe het dan zit met de
ministeriële verantwoordelijkheid. Het Centraal fonds is op dit moment
ook al een ZBO, en dat blijft zo. Bij de bewindspersoon blijven alleen die
zaken blijven die sterk beleidsmatig gevoelig zijn en waarbij het nodig is
dat de Kamer hem op individuele gevallen kan aanspreken. Er vinden dus een
paar accentverschuivingen plaats. Straks zal ik een concreet voorbeeld geven.
De ontwikkeling van benchmarkinstrumenten is ook hoog nodig, zowel ten behoeve
van het rijkstoezicht als ten behoeve van het interne toezicht, waarmee de
doelmatigheid van de sector kan worden bezien. Wij zullen vaart zetten achter
de ontwikkeling van dat soort instrumenten.Het volgende punt is in de discussie met de corporaties het meest discutabel
geweest: wat mag een corporatie wel en wat mag zij niet? De heer Van Middelkoop
vindt dat je geen commerciële activiteiten moet willen, de heer Biesheuvel
en de heer Hofstra willen het breed en ruim. Ik herinner in dit verband aan
de Oibibio-discussie: de Kamer vond dat het niet moest kunnen, terwijl de
staatssecretaris zei dat het op grond van wet- en regelgeving niet kon worden
tegengehouden. In de nota staan twee invalshoeken centraal: het werkdomein
is wonen, woondiensten en woonomgeving en de concrete activiteiten van de
corporatie moeten een direct, substantieel causaal verband met de kerntaak
hebben.De heerHofstra(VVD)Voorzitter! Er zijn natuurlijk grenzen. Zo hebben we op de benzinemarkt
dringend nieuwe aanbieders nodig, maar ik ben er niet voor dat de corporaties
benzine gaan verkopen. De discussie over Oibibio was inderdaad interessant.
Vanochtend wees ik op het geval van de weilanden in Amstelveen. Ik zie geen
verschil tussen het, anticiperend op de eventuele woonbestemming, kopen van
die weilanden en het kopen van dat pand tegenover het Centraal Station in
Amsterdam.StaatssecretarisRemkesOf een corporatie iets mag, is gekoppeld aan de planologische woonbestemming.
Een corporatie koopt dus niet een potentieel industrieterrein, want dat valt
buiten haar kerntaak, en een corporatie gaat dus ook niet risicovol beleggen.
Ik zou deze Kamer wel eens willen horen als een corporatie die substantieel
de grondmarkt is opgegaan, een enorme zeperd heeft gehaald omdat de grondmarkt
in elkaar is gedonderd; naar mijn inschatting zou de Kamer zich dan unaniem
afvragen hoe de staatssecretaris dit had kunnen toestaan. Een voorbeeld: van
mij mag de BBSH-grens van ƒ 275.000 worden verruimd voor de realisatie
van koopwoningen. Maar daar hoort wel een verhaal bij: als een corporatie
koopwoningen bouwt ten behoeve van de realisatie van sociale huurwoningen
en dus een onrendabele investering doet, dan is er een substantieel causaal
verband. Het is echter een heel andere zaak als ergens slechts een paar koopwoningen
worden gerealiseerd; dan is het substantiële causale verband veel minder
goed aan te tonen. Of bij wonen en zorg: corporaties zouden in de zienswijze
van de heer Duivesteijn zelf zorg moeten kunnen aanbieden. Ik vind dat onwenselijk,
ook omdat de corporatiesector daarvoor in het algemeen niet de competentie
in huis heeft. Voorbeelden in Engeland geven hiervan ook geen erg rooskleurig
beeld. Op de vraag of er echter bemiddeld kan worden, door samenwerking met
zorgaanbieders, volgt een zeer luidruchtig en duidelijk "ja"! Over de doelstelling
zijn wij het eens. Ik begrijp ook helemaal niet hoe daarover in de afgelopen
tijd een misverstand in de wereld is kunnen komen. Over het concrete voorbeeld
van samenwerking zijn wij het niet eens.Als een coöperatie een verbinding aangaat op het terrein van de stedelijke
vernieuwing, valt dat nu nog onder preventief toezicht. Op grond van de nota
Wonen is dat zoals het er nu staat en wordt uitgelegd niet meer het geval.
Daar zijn meer voorbeelden van te noemen. Ook in mijn waarneming zijn in de
afgelopen tijd de bestaande regelgeving en de handhaving daarvan nogal warrig
door elkaar gelopen, in het perspectief van de nota Wonen. De heer Biesheuvel
heeft het zeer voor de sector opgenomen. Niet alle corporaties mogen over
dezelfde kam worden geschoren, maar nogal wat corporaties opereren buiten
het BBSH om. Wij hebben regelgeving, die dan redelijk gehandhaafd moet worden,
of wij hebben geen regelgeving. Mijn lijn is: regelgeving met een wat breder
perspectief. Wat aan de orde is zal ook gehandhaafd worden. Ik vermag niet
in te zien dat het kopen van een makelaarskantoor onder de substantiële
en causale relatie valt, zeker als daar ook nog in bedrijfs onroerend goed
wordt gemakeld.De heerPoppe(SP)Een verhuurder die een woonzorgpakket aanbiedt moet dat doen in een samenwerkingsverband
met een instelling die zorg verleent. De verhuurder zorgt voor het vastgoed,
het onderhoud enz. Weet de huurder bij wie hij moet zijn als er klachten zijn
over de zorg? Hij moet dan niet bij de verhuurder zijn, maar bij degene die
de zorgkant verzorgt. Ik heb de indruk dat dit niet altijd helder geregeld
is, zeker niet bij de particuliere verhuurders, serviceflats enz., die ook
dat soort pakketten hebben.StaatssecretarisRemkesWij praten nu even over de sector van de corporaties. In mijn wijze van
zien is het zeer wenselijk, dat corporaties pakketten zorg inkopen en zorgaanbieders
die pakketten aanbieden aan hun huurders. Dat kan naar mijn
gevoel uitstekend werken. Een aantal corporaties doet dat trouwens al. Hetzelfde
geldt voor andere diensten. De kernvraag daarachter is of de corporatie het
pakket ook aan anderen dan de eigen klanten mag aanbieden. Onder bepaalde
voorwaarden kan ik mij daar iets bij voorstellen, maar zeker niet ongelimiteerd.De heerPoppe(SP)Als een afnemer van een woonzorgpakket klachten heeft over de zorgkant,
zal hij toch bij de verhuurder moeten zijn, die de zorg heeft ingekocht en
als het ware doorverhuurd. Ik vind dat geen goede zaak. Ik vind dat er een
echte scheiding moet zijn tussen de woonkant en de zorgkant. Door samenwerking
kan er één pakket zijn. Is de staatssecretaris het echter met
mij eens, dat de afnemer van de zorg als hij klachten heeft ook bij de zorgverlener
terecht moet kunnen? Het contract is natuurlijk niet altijd even helder voor
de afnemer.StaatssecretarisRemkesHet hangt een beetje van het contract af. Ik ben het met de heer Poppe
eens dat in ieder geval duidelijk geregeld moet worden tot welk loket de gebruiker
zich kan wenden. In sommige gevallen kan dat de corporatie zijn en in sommige
gevallen de zorgaanbieder. Ik heb eerlijk gezegd nog geen duidelijke voorkeur.
De duidelijkheid voor de bewoner is voor mij het belangrijkst.De heerPoppe(SP)De staatssecretaris gaat dus als er onduidelijkheid is en er klachten
komen optreden?StaatssecretarisRemkesAls wij klachten binnen krijgen, ben ik bereid de corporatie te vragen
of er niet een wat grotere duidelijkheid kan komen. Er kunnen in de praktijk
best hier en daar klachten zijn.De heerBiesheuvel(CDA)Voorzitter! Een corporatie mag dus aan zijn huurders zorgdiensten aanbieden.
Nu zal een huurder die daarvan gebruik wil maken, zich wellicht afvragen hoe
het verder met zijn huis zal gaan. Zorgdiensten kunnen ook aan een huiseigenaar
worden aangeboden, en die kan zich hetzelfde afvragen. Nu begrijp ik dat de
staatssecretaris het niet acceptabel vindt dat de corporatie vervolgens makelaarsdiensten
aan zo'n huiseigenaar aanbiedt. Klopt dit?StaatssecretarisRemkesAls het buiten de traditionele klantenkring van de corporatie om gaat,
vermag ik de meerwaarde ervan niet in te zien. Als het gaat om het aanbieden
van vormen van dienstverlening die vrij strak aan het wonen gerelateerd zijn,
zoals tuinonderhoud, dan is het mogelijk dat een corporatie de eerste jaren
enige massa nodig heeft om die dienstverlening op een financieel acceptabele
wijze te kunnen aanbieden. Dan gaat het om betrekkelijk geringe, overzichtelijke
financiële risico's; er zal van geval tot geval een afweging moeten worden
gemaakt. Wij zijn ook al in nauw overleg met de corporaties om jurisprudentie
en casuïstiek te ontwikkelen, want iedereen heeft behoefte aan duidelijkheid,
maar soms hoor je uit de corporatiesector dat men meer ruimte wenst. Welnu,
in dit spanningsveld wordt op dit moment de discussie gevoerd, maar ik heb
er wel vertrouwen in dat wij er redelijk uit zullen komen. Ik teken hierbij
wel aan dat er, als je van oordeel bent dat er grenzen moeten zijn –
ik heb vandaag eigenlijk niemand horen zeggen dat er geen grenzen zouden moeten
zijn – altijd een zeker grijs gebied zal zijn.De heerBiesheuvel(CDA)U zei zojuist dat een aantal corporaties meer ruimte wensen; bedoelde
u dat die al over de schreef zijn gegaan of dat zij ruimer dreigen te gaan
opereren dan is toegestaan? Het klonk alsof er al zoveel in de fout zijn gegaan
dat u nu de teugels wilt gaan aantrekken.StaatssecretarisRemkesNee, ik heb er juist op gewezen dat het rumoer voor een deel veroorzaakt
wordt door de bestaande regelgeving en de handhaving daarvan, dat deze nogal
eens verward wordt met de lijn die in de nota Wonen wordt aangegeven. Hoe
dan ook, ik heb uit een aantal gevallen die zich hebben voorgedaan, de conclusie
getrokken dat corporaties zich niet altijd houden aan de geest van het BBSH.De heerDuivesteijn(PvdA)Voorzitter! Ik denk dat het inderdaad heel belangrijk is om die taken
straks zo scherp mogelijk en zo duidelijk mogelijk in de Woonwet te beschrijven,
met de erkenning dat er altijd een grijs gebied zal zijn. Ik weet niet of
ik tuinonderhoud wel zo'n goed voorbeeld vind, maar het aanbieden van zorg
vind ik in ieder geval wel een principieel punt. Over samenwerking zijn wij
het altijd wel eens; ik zou zelfs nog wel een stapje verder willen gaan: de
corporatie heeft de plicht om samen te werken. Maar ik vond het bij een werkbezoek
eigenlijk heel bizar om te ontdekken dat het bij de stichting Woonzorg eigenlijk
vooral om wonen gaat, en niet om woonzorg. Integratie zou een enorme kwaliteitsverbetering
voor de sector kunnen betekenen. Ik zou dan ook liever fusies op dit vlak
zien, waarbij natuurlijk wel een onderscheid moet worden gemaakt naar de geldstromen,
maar dat kan ook, juist met de nieuwe wetgeving.StaatssecretarisRemkesHet is nog niet zo eenvoudig om dan ook het toezicht transparant te houden.
In de afgelopen weken zijn er in gesprekken met corporaties de meest creatieve
constructies naar voren gekomen, die niet altijd even transparant zijn. Dat
kan op gespannen voet staan met het toezicht op het maatschappelijk gebonden
vermogen. Daarover spreken wij nu immers. Het gaat om de aanwending en het
maatschappelijke nut ervan.De heerDuivesteijn(PvdA)Wat mij betreft is er een principieel verschil van opvatting. Dat geldt
niet voor de intenties, daarover denken wij volstrekt gelijk en ook niet voor
het prestatieveld, et cetera. Ik wil echter dat die stap wel gemaakt kan worden,
mits dat gebeurt op een zodanige manier dat de transparantie gegarandeerd
is.StaatssecretarisRemkesAls ik de overtuiging zou hebben dat door het aanbieden van zorg door
een corporatie daadwerkelijk maatschappelijke meerwaarde zou ontstaan, heeft
de heer Duivesteijn een punt. Ik ben best bereid om nog eens een nadere analyse
hierover te plegen, want op dit moment ben ik nog niet overtuigd. Ik sta hierin
betrekkelijk open minded. Het is wat mij betreft geen dogma. Alles wat wij
kunnen doen om de problematiek in de zorg te verminderen, moeten wij doen.
Ik vraag mij echter af – en een groot deel van de corporatiesector onderschrijft
dat – of de corporatiesector wel inhoudelijk daarop toegesneden
is. In het kader van de verdergaande discussie over wonen en zorg, zeg ik
dus toe dat daaraan de nodige aandacht zal worden geschonken.De heerDuivesteijn(PvdA)Ik ben heel blij met de toezegging van de staatssecretaris. Die is heel
belangrijk omdat een en ander in de nota wordt afgewezen. Het geeft een opening
voor een verdere discussie. Het houdt echter ook in dat wij met elkaar concluderen
dat op dat punt de nota iets ruimhartiger geformuleerd moet worden.MevrouwVan 't Riet(D66)Ik ondersteun de woonzorgarrangementen die aangeboden kunnen worden zoals
in de nota staat. Het is mij niet helemaal duidelijk welke rol de staatssecretaris
voor de corporaties voorstaat. Kunnen die bemiddelaar zijn of verlener? Ik
neem aan dat dit punt terugkomt bij de discussie over de woonzorgvouchers.
Dat heeft hier immers alles mee te maken.StaatssecretarisRemkesHet komt dus terug. Op dit ogenblik sta ik op het standpunt dat de corporaties
het niet zelf moeten doen, maar ik wil daarvan geen dogma maken. Als op een
gegeven ogenblijk duidelijk wordt dat dit uit een oogpunt van de zorgvraag
echt meerwaarde heeft, ben ik bereid daar nog eens goed naar te kijken. Ik
wil echter op grond van feiten en omstandigheden die conclusie kunnen trekken.Op dit ogenblik wordt druk gesleuteld aan het opzetten van een beperkt
aantal experimenten. Die zullen in de loop van volgend jaar kunnen starten.
Dat zal zeer zorgvuldig gebeuren.Voor de heer Van Middelkoop ligt het accent daarbij op de woonzorgvoucher.
Het zal hem opgevallen zijn dat in de definitieve nota daarop het accent wordt
gelegd. Er kan nog wel een maatschappelijk zinvol experiment plaatsvinden
op het punt van de woonvouchers, maar het accent van de experimenten zal liggen
op de woonzorgvouchers. Aan het eind van dit jaar of begin volgend jaar zult
u daarmee verder geconfronteerd worden.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik heb in eerste termijn gevraagd, of wij de uitgangspunten van dat experiment
nog voorgelegd krijgen. Kan de staatssecretaris die vraag beantwoorden? Tussen
neus en lippen door wordt even vermeld dat er ook nog experimenten zullen
plaatsvinden met woonvouchers. Als dat het geval is, wil ik daarover doordiscussiëren.StaatssecretarisRemkesIk ben graag bereid om in het kader van de spreekwoordelijke openheid
een brief te sturen aan de Kamer waarin te zijner tijd, als dat nodig is,
nader wordt ingegaan op de uitvoeringswijze van de experimenten en op de vraag
wat precies wordt uitgevoerd en wat de meerwaarde kan zijn.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! Wij hebben het steeds gehad over het woonzorgsysteem. Het
is geen onbelangrijk onderwerp, want er is toch veel discussie geweest over
de woonvouchers en de verhouding met de huursubsidie en dergelijke. De staatssecretaris
gaf tussen neus en lippen door aan dat die experimenten gaan plaatsvinden.
Ik wil nu graag helderheid of dat een onderdeel is van het experiment.StaatssecretarisRemkesWij zijn bezig met de voorbereiding van het experiment. Ik zeg u niet
voor niks toe dat er nog een brief over zal komen.De voorzitter:Ik stel voor dat wij die brief afwachten.StaatssecretarisRemkesVoorzitter! Ik heb dit alles gezegd over de corporatiesector om te onderstrepen
dat het een hybride sector is – daar hoeft op zichzelf niks mis mee
te zijn – die in een aantal opzichten de tucht van de markt en soms
ook de tucht van de overheid mist. Daarin dient te worden voorzien langs de
lijnen die ik heb geschetst. Overigens zou het mij een lief ding waard zijn,
als er met die sector iets te regelen valt via het transactiemodel. Wie het
Nationaal akkoord wonen goed heeft gelezen, kan niet anders dan tot de conclusie
komen dat Aedes zijn eigen achterban niet kan binden. Dat is een verdere beperking
bij dat model.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Het is natuurlijk prachtig om het Nationaal akkoord wonen hier als voorbeeld
op te voeren, maar een heel belangrijke groep, de huurders, en hun vertegenwoordigers
hebben dat toch niet willen tekenen. Zij werden gewoon voor het blok gezet:
niet meepraten, maar wel tekenen.StaatssecretarisRemkesVoorzitter! Mevrouw Van Gent vraagt nu naar de bekende weg. In het algemeen
overleg in februari stond dit onderwerp op de agenda. Toen heb ik precies
aangegeven dat er nog met de Woonbond en met andere organisaties wordt gesproken.
Dat proces is gaande; men is bezig zijn wensen aan te geven. Toen ik dat persbericht
van de Woonbond zag, dacht ik ook dat de Woonbond zich weer eens positioneerde
als actiegroep. Dat proces loopt dus. Mevrouw Van Gent weet het nu.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Wat de staatssecretaris betreft, kan het Nationaal akkoord wonen dus worden
opengebroken, zodat de vertegenwoordigers van de huurders dat akkoord kunnen
tekenen?StaatssecretarisRemkesIk heb een buitengewoon constructief gesprek gehad met de Woonbond. De
VNG is bezig met haar achterbanconsultatie. Ook Aedes is er op dit ogenblik
mee bezig. Ik heb natuurlijk ook enig voorbehoud gemaakt. Als de Kamer het
fundamenteel oneens is met de opgaven die in de nota Wonen zijn aangegeven,
moeten wij ook weer even om de tafel. De inhoud van het nationaal akkoord
is mede gebaseerd op datgene wat hierin staat. Parallel daaraan vinden die
andere gesprekken plaats, dus dat is een mooi proces.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Voorzitter! Ik heb de staatssecretaris horen spreken over het takenpakket
van de corporaties. Wij hebben de corporaties zelf de afgelopen maanden horen
piepen en kreunen. Ik probeer tot mij te laten doordringen wat er ten principale
verandert als de positie van de corporaties, thans geregeld in het BBSH, in
de Woonwet wordt neergelegd. Als ik het allemaal zo aanhoor, valt het eigenlijk
best mee. Wat is nu de meest structurele verandering?StaatssecretarisRemkesDe positie van de huurders zal scherper worden vastgelegd. De overlegwet
is dan volop aan de orde, maar daarbij gaat het om collectiviteiten van huurders,
om huurdersorganisaties. Op sommige punten zal er een aanscherping
plaatsvinden. De positie van huurders dan wel huurdersorganisaties zal worden
verankerd in het kader van de totstandkoming van prestatiecontracten. Voor
een deel zal dit moeten worden vastgelegd in de Woonwet en voor een ander
deel zal dit zijn plek moeten vinden in het Burgerlijk Wetboek.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Dit is een zeer bescheiden antwoord. Het betreft voorschriften van interne
democratisering van deze instituties. Ten principale gaat de discussie natuurlijk
ook over de verhouding tussen rijk en het hele veld van corporaties. Wat verandert
er nu echt op dat gebied? Ik probeer een beetje door de retoriek van beide
zijden heen te prikken.StaatssecretarisRemkesVan retoriek op dit punt ben ik mij de afgelopen tijd niet bewust. Het
toezicht zal duidelijk verankerd worden. Ik heb de vijf lijnen genoemd. Die
zullen in de woonwet neerslaan. Delen van het BBSH zullen worden opgenomen,
zij het niet in dezelfde jas. Het beleidskader zal zijn verankering vinden
in de woonwet. Dat gaat natuurlijk niet een onverplichtend verhaal worden.
Het sanctie-instrumentarium wordt in zijn meest uitvoerige vorm beschreven
in het antwoord op de vraag van de PvdA-fractie. Dat type regelingen zal in
de Woonwet worden opgenomen. Als je vanuit de sector de perceptie hebt gehad
dat het toekomstig BBSH en het toezicht allemaal wel op één
A4'tje kunnen, is het altijd een teleurstelling, maar ik ben hier van het
begin af aan heel duidelijk over geweest. Ik doe dat ook vanuit de achtergrond
van bijvoorbeeld het recente rapport van de WRR "Borging van het publieke
belang". Daar gaat het wat mij betreft in essentie om.Tot zover de materiële kant van de zaak. De heer Duivesteijn heeft
een vraag gesteld over de salarissen. Ik heb daar op dit moment geen inzicht
in. In het BW wordt niet voorgeschreven dat het herleidbaar tot individuen
moet zijn. Ik hoor de geruchten soms ook. Vanuit de moraliteit die in de sector
zou moeten heersen, zou ik het ongepast vinden als de geruchten op waarheid
zouden berusten. Ik ben best bereid om het Centraal fonds eens te vragen om
daarnaar nader onderzoek te plegen, alsmede naar de wijze waarop het intern
toezicht in dit verband heeft gefunctioneerd.Pratend over commerciële activiteiten, overweeg ik een zelfde verzoek
aan het Centraal fonds te doen als het gaat om de daadwerkelijke bijdrage
die commerciële nevenactiviteiten hebben geleverd aan de financiële
resultaten van de corporatiesector, afgezet tegen de risico's die de sector
heeft gelopen. Je hoort af en toe van het adagium "Robin Hood". Wij moeten
enig inzicht hebben in de bijdrage aan dit soort zaken, los van de vraag of
je het geoorloofd vindt of niet.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)En dat was nou juist mijn vraag. Waarom is de staatssecretaris hier zo
in geïnteresseerd? Straks blijkt – ik overdrijf een beetje –
dat een heleboel corporaties allerlei voetbalclubs aan het sponsoren zijn
en dat het ook nog fantastisch loopt. Op de een of andere manier levert het
nog revenuen op ook. Dat is echter niet interessant. De vraag is of het een
kernactiviteit van de corporaties is of niet.StaatssecretarisRemkesHet is geen kernactiviteit.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Dus de vraag of het winst oplevert, is niet belangrijk. Ze moeten er gewoon
mee stoppen.StaatssecretarisRemkesHo, u hebt niet goed naar mij geluisterd. Voor de helderheid herhaal ik
het nog maar een keer. Er zijn twee invalshoeken. De eerste is die van het
wonen, de woondiensten en de woonomgeving. De tweede invalshoek is dat activiteiten
van corporaties een substantiële en rechtstreekse relatie moeten hebben
met de echte sociale kerntaak van die corporaties. Binnen dat werkdomein zijn
ook commerciële activiteiten mogelijk, niet alle. Dit wordt begrensd
door die tweede invalshoek. Dat is de systematiek. Het staat duidelijk in
de nota.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Er staat ook dat het non-profitinstellingen zijn en blijven.StaatssecretarisRemkesNee, dat staat er niet. De term "non-profitinstelling" staat er, voorzover
ik mij dat herinner, niet in. Er staat wel dat het private organisaties zijn
met een publieke taak. Als je hun werkdomein zo formuleert, zijn daarbinnen
ook activiteiten denkbaar die winstgevend zijn. Eén van de indringendste
voorbeelden is de bouw van koopwoningen, want dat doet een corporatie natuurlijk
niet uit liefdadigheid. Men wil koopwoningen bouwen omdat men verwacht daarmee
winst te maken, die ten behoeve van de kerntaak komt. Zo zijn er meer activiteiten
denkbaar. De discussie gaat over de vraag welke begrenzing je daarbij moet
aanbrengen. Voor mijn beeldvorming vind ik het niet onaardig om te weten wat
precies de bijdrage is die geleverd wordt aan het financieren van de onrendabele
taak, dus de winst die gegenereerd wordt.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)De verwarring heeft misschien ook met mijn gebrek aan kennis te maken,
maar ik citeer bladzijde 166 van de nota: "Activiteiten die primair gericht
zijn op het behalen van een hoog financieel rendement, behoren niet tot het
werkdomein van de corporatie als non-profitinstelling". Vandaar dit soort
vragen.StaatssecretarisRemkesDaarom probeerde ik daarin ook enige verduidelijking te geven. Ik heb
overigens de indruk dat met de discussies van de afgelopen weken de bedoelingen
van de nota in corporatieland ook wat scherper zijn komen te liggen.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Nu de Kamer nog.StaatssecretarisRemkesInderdaad. In corporatieland was met name sprake van verwarring over de
bestaande regelgeving in relatie tot het perspectief van de nota.De heerVan der Staaij(SGP)Ik heb nog een vraag over de afbakening van het taakgebied van de corporaties
en het onderzoek dat de staatssecretaris daarover heeft aangekondigd. Vallen
daar ook zaken onder als de aankoop van supermarkten om bijvoorbeeld het voorzieningenniveau
in kleine kernen te garanderen? Dat wordt in de nota genoemd, en niet op een
negatieve manier. Dat zijn ook praktijk voorbeelden bij bepaalde
corporaties.StaatssecretarisRemkesIk heb geen onderzoek aangekondigd naar het werkdomein, want dat werkdomein
staat al in de nota. Langs die lijnen zal dat ook in de Woonwet worden uitgewerkt.
Het ging mij nu met name om de financiële aspecten. Soms kan het beheer
van een supermarkt eronder vallen, bijvoorbeeld als de corporatie in dat gebied
een substantieel woningbezit heeft en er samenhang is met het begrip leefbaarheid,
zoals genoemd in het BBSH.De voorzitter:Hoeveel tijd heeft de staatssecretaris nog nodig?StaatssecretarisRemkesIk ben nog niet ver gevorderd; dat komt natuurlijk mede door het aantal
interrupties.De voorzitter:Dan gaan wij nu het aantal interrupties een beetje inperken.StaatssecretarisRemkesLaten wij proberen tempo te maken, voorzitter.De heerDuivesteijn(PvdA)Voorzitter! Ik heb een opmerking over de orde. Het zou mijn voorkeur hebben
om ons vandaag tot de eerste termijn te beperken. Ik vind het namelijk fundamenteel
om uitgebreid antwoord te krijgen van de staatssecretaris, ook omdat dit voor
de sector veel helderheid biedt. Zo nodig, moeten wij via interrupties die
helderheid zien te verkrijgen.De voorzitter:Laten wij eerst maar eens kijken hoever wij komen.De heerDuivesteijn(PvdA)Dat betekent dat er ruimte moet zijn voor interrupties en het antwoord.De voorzitter:Laat de staatssecretaris eerst maar zijn betoog vervolgen.StaatssecretarisRemkesVoorzitter! Ik heb geconstateerd, dat de afgelopen tijd in corporatieland
ruim is gefuseerd. Dat hoeft niet altijd slecht te zijn. Bij de beoordeling
daarvan staan bij mij een paar noties voorop. In de eerste plaats kunnen fusies
soms ten goede komen aan de doelmatigheid. Als een corporatie te klein is,
kan dat soms ondoelmatig zijn. Soms kan een fusie een bijdrage leveren aan
collegiale financiering. Soms heb je voor de ontwikkeling van nieuwe producten
een grotere schaal nodig dan sommige corporaties nu hebben. Dat zijn allemaal
nuttige en valabele overwegingen om tot fusie te komen. Maar er zijn ook een
paar risico's. Een van de risico's is de lokale inbedding. De afgelopen maanden
heb ik wel eens een corporatiejaarverslag doorgebladerd, van een corporatie
die in meerdere gemeenten werkzaam was. Dan is niet meer herleidbaar, welke
prestaties een corporatie in die specifieke gemeente heeft verricht. Als je
kijkt naar sommige landelijke samenwerkingsverbanden is het maar de vraag,
of dat echt een bijdrage levert aan de uitoefening van de kerntaken van corporaties.
De heer Biesheuvel heeft gevraagd waarom ik op dit punt regelend wil optreden.
De huurders moeten daarin een rol krijgen, waarmee ik het overigens eens ben.
Dat is één van de punten die in de Woonwet moet worden verankerd,
of in de Wet BEW. Het mededingingsaspect is op zichzelf geregeld via de NMa,
omdat een corporatie als onderneming wordt aangemerkt in het kader van de
Mededingingswet. Maar er wordt niet getoetst op die lokale inbedding. Als
ik fusieverhalen zie, lees ik ontzettend veel kwalitatieve voordelen. Ik lees
heel weinig kwantitatieve doelstellingen, waarop het management van een gefuseerde
corporatie kan worden afgerekend door het interne toezicht. Dat vind ik wel
heel essentieel. Immers, als een corporatiesector zich toch wil spiegelen
aan wat in de commerciële sector te doen gebruikelijk is, hoort dat er
dus ook bij. Dat kom ik qua cultuur in die sector nog niet tegen.Bij samenwerkingsverbanden zal de transparantie een heel belangrijke invalshoek
zijn. In mijn beeldvorming kunnen fusies in zijn algemeenheid meerwaarde hebben,
mits aan een aantal condities is voldaan, als het primair gaat om regionale
processen. Ik kan mij veel voorstellen bij het aansluiten van corporaties
bij regionale ontwikkelingen, maar er zijn op dit ogenblik ook bewegingen
aan de gang waarbij ik mij veel minder kan voorstellen. Dat zal dus in de
fusiegedragscode moeten worden neergelegd. Ik vind dat primair een publieke
verantwoordelijkheid. Nogmaals, dat is geen regelneverij, maar redenerend
vanuit de inbedding van de corporaties in het publieke bestel. Dat heeft niets
te maken – ik hoop dat dat de heer Biesheuvel inmiddels duidelijk is –-
dat ik de weg terug zou willen inslaan. Er staan wel terdege voorstellen in
die meer mogelijkheden bieden.Het verkoopbeleid is een ander boeiend thema. Ik heb met genoegen geconstateerd
dat in ieder geval de vier grote fracties in deze Kamer een stevige ambitie
op dat punt onderschrijven. Als er een motie komt die daarop nader ingaat,
zou ik haar niet ontraden. Ik denk dat enige politieke duidelijkheid op dit
punt wel wenselijk is. Een tijdje geleden is er een televisie-uitzending geweest
en de boodschap daarvan was dat huurders niet wilden kopen. Ik kan verzekeren
dat dit ook in mijn richting een stroom van reacties heeft losgeweekt, een
stapel brieven van huurders met de mededeling dat hun ervaring met corporaties
is dat deze niets te koop aanbieden. Ik heb het persbericht over het onderzoek
van Aedes gelezen en ik kan geen andere conclusie trekken dan dat het een
flutonderzoek is. Het heeft alles te maken met de vraagstelling. De ervaringen
van Woonplaats en Woonkom laten over de brede linie een buitengewoon positief
maatschappelijk resultaat zien. Dat ging om eengezinswoningen, maar er komt
nog een derde tranche bij, te weten Rotterdam, waarbij ook andere typen woningen
in de beschouwingen worden betrokken. Alleen al vanwege dit soort positieve
maatschappelijke signalen ben ik van oordeel dat de sector er qua argumentatie
veel te gemakkelijk mee omspringt.Mevrouw Van Gent heeft mij gevraagd om op zo kort mogelijke termijn fair
value in te voeren. Ik heb een zeer recente brief aan de Kamer gestuurd over
dat onderwerp. De uitgangspunten die door alle participanten naar voren zijn
gebracht, maken dat fair value bij gebruikmaking van BEW een slechte positie
oplevert. Dat betekent dat het model van fair value zoals dat op tafel ligt,
wat mij betreft geen werkelijkheid zal worden. De partijen zijn verzocht om
op herhaling te gaan. Ik ben namelijk niet van plan om mee te werken aan iets
wat uitsluitend de institutionele belangen van de sector dient en voorbijgaat
aan de belangen van kopers.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Dat is natuurlijk heel interessant. Als u niet tevreden bent
over die voorstellen, is het goed om daarover nader overleg te hebben. Alleen,
de fair value is een onderdeel van het verhaal over de verkoop van huurwoningen.
Bijvoorbeeld het in stand houden van de kernvoorraad en het garanderen van
de keuzevrijheid van de huurders spelen hierbij ook een rol. Ik vind het nu
zo jammer dat er een element uit wordt gehaald om het gelijk te halen. Ik
wil het juist graag in totaalverband bekijken.StaatssecretarisRemkesU heeft mij in eerste termijn gevraagd om te bevorderen dat zo snel mogelijk
fair value mogelijk wordt gemaakt. Ik reageer daarop met de opmerking dat
dit op basis van het voorstel zoals het er ligt, niet zal gebeuren. De randvoorwaarden
die zijn meegegeven in het proces hadden alles te maken met de belangen van
de sector en niets met BEW. Een van de elementen waar zonder meer aan voorbij
is gegaan, is de relatie met de hypotheekrente. Dat werkt dus precies tegen
elkaar in, met als gevolg de slechtere financiële positie.MevrouwVan Gent(GroenLinks)U heeft het steeds over de belangen van dé sector. Als het gaat
om die sector hebben wij te maken met mensen die eventueel willen kopen en
met mensen die willen blijven huren en voor een andere huurwoning in aanmerking
willen komen. Je moet het dus in zijn geheel bekijken. Je moet niet een aantal
elementen eruit pikken en met name voor de potentiële kopers de zaken
voordeliger maken. Wat betekent dat dan voor een robuuste sociale voorraad?StaatssecretarisRemkesDé corporatiesector bestaat niet. Er zijn ook goede corporaties.
Ik kom echter nog heel veel de houding tegen dat men op het bezit wil blijven
zitten met het doel, de eigen beheersorganisatie in stand te houden.De heerDuivesteijn(PvdA)Voorzitter! Ik heb een vraag aan mevrouw Van Gent. De staatssecretaris
heeft gezegd dat hij niet principieel tegen fair value is. Hij heeft zich
alleen uitgesproken tegen een eenzijdige benadering. Het zou GroenLinks inhoudelijk
moeten aanspreken dat er gestreefd wordt naar fair value met gelijkwaardige
posities voor beide partijen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik wil dat best steunen. Ik vraag u dan wel om de verkoop van huurwoningen
in een breder verband te bezien dan alleen de voordelen voor de eerste koper.
Kortom, ik vraag u, mijn zorg over de robuuste sociale voorraad te onderschrijven.
Huurders moeten voldoende keuze blijven houden. Als u dat doet, wil ik eens
nog eens goed nadenken over fair value en misschien komen wij er dan samen
wel uit.De heerDuivesteijn(PvdA)Voor mij is bij fair value essentieel dat beide partijen gelijkwaardige
prestaties leveren. De staatssecretaris heeft er terecht op gewezen dat dit
thans nog niet het geval is, maar dit is wel in het belang van de sector en
van de burger. Ik ben het met u eens dat voorkomen moet worden dat geld weglekt
naar een enkel persoon.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik vraag meer aandacht van de PvdA-fractie voor de gewone huurder. Misschien
komen wij er vandaag nog uit.StaatssecretarisRemkesVoorzitter! Niemand, ook mevrouw Van Gent niet, hoeft mij ervan te overtuigen
dat mensen niet bij de haren in een koophuis gesleept moeten worden. Zij moeten
een reële keuze hebben. Een boekje waaraan een aantal directeuren van
corporaties een bijdrage heeft geleverd, draagt de titel "Koning klant". Dat
is voor mij een belangrijke invalshoek. In een groot aantal gevallen heeft
men die keuze echter niet. Er is slechts een zeer beperkt aanbod. Soms moet
je bij stedelijke herstructurering en conflicterende belangen niet verkopen.
Ik weet heel goed dat er regionaal grote verschillen zijn. In een regio met
een eigenwoningbezit van 75% is er minder ruimte voor verkoop dan bijvoorbeeld
in Amsterdam, waar dit percentage 14 à 15 is. Ik ben het ermee eens
dat er een kernvoorraad sociale huurwoningen moet blijven. Wie zegt dat een
sociale huursector niet meer kan bestaan – zoals de heer Poppe –
als er 500.000 sociale huurwoningen worden verkocht, overdrijft zwaar. Ik
wijs ook op de conclusie uit het rapport van het Sociaal en cultureel planbureau
inzake tendensen in de Nederlandse samenleving in Europees perspectief.Er wordt in dit verband een aantal argumenten genoemd, zoals de vraag
of dit wel verantwoord is. Alsof het aan corporaties is om dat te bepalen!
Dat kunnen betrokkenen heel goed zelf. Daarnaast zou er geen behoefte aan
zijn. Huurders zouden het niet willen en er zouden geen woningen beneden ƒ
247.000 te vinden zijn. Wie de regionale woningmarkten, ook de Amsterdamse,
analyseert, komt tot de conclusie dat die er wel degelijk zijn. Dit staat
los van het feit dat gedaan wordt alsof wij praten over een natuurverschijnsel,
waar je lang over kunt praten, maar niets aan kunt doen. Dat gaat voorbij
aan het gegeven dat vraag en aanbod op de woningmarkt prijszettend zijn.De heer Van der Staaij vroeg mij wat ik doe voor de starters. Het is mijn
stellige overtuiging dat een stevig verkoopbeleid van corporaties primair
in het belang is van starters op de woningmarkt. Dat is dus een van de redenen
waarom dit de komende tijd in het verkeer met corporaties en gemeentebesturen
zeer centraal zal blijven staan, zowel in landelijke situaties als in stedelijke.De heer Biesheuvel vroeg of ik niet eens in gesprek zou gaan met de wethouders
van de vier grote steden. Natuurlijk ben ik regelmatig met hen in gesprek,
onder meer over dit onderwerp. Wij hebben bijvoorbeeld intern onderzocht waaraan
het in Amsterdam schort. Dat onderzoek is binnenkort afgerond. Ik heb al wel
enige voorwetenschap en wil daar wel iets over zeggen. Een van de oorzaken
is dat bij een aantal corporaties verkoopbeleid ontbreekt. Een andere oorzaak
is dat de Amsterdamse deelraden een hinderpaal zijn om tot een stevig verkoopbeleid
te komen. Daarmee zullen wij de komende tijd aan de slag gaan in de individuele
gemeenten en als dat nodig is ook binnen de G4.De heer Duivesteijn heeft een interessante gedachte aangereikt: als er
niet verkocht wordt, moet dan, tegen de achtergrond van de financiering van
de stedelijke vernieuwing, niet naar een ander instrument gezocht worden?
Dat kan een van de denklijnen zijn. Als de oorzaak primair bij de gemeenten
gezocht moet worden, zou ook naar de ISV-bijdrage gekeken kunnen worden.
Kortom, als er onvoldoende gepresteerd wordt, zijn dat allemaal instrumenten
die het rijk heeft naast de prestatiecontracten.Wij hebben ook gekeken hoe het beeld is in de regio Haaglanden in relatie
tot de inhoudelijke opgave. Om de inhoudelijke ambities waar te maken, heeft
de regio Haaglanden absoluut geen probleem met een wat stevig aangezet verkoopbeleid.
De regio heeft wel een financieel probleem, als er niet of heel weinig verkocht
wordt. Er bestaat dus wel enige samenhang. De regio moet vervolgens niet bij
deze staatssecretaris aankomen met de mededeling dat men eigenlijk niet had
willen verkopen, maar wel de ambitie wilde waarmaken en daarvoor van het rijk
extra geld wil hebben. Maar zo zit de wereld niet in elkaar.De heerPoppe(SP)Voorzitter! Ik vrees dat een meerderheid in deze Kamer geporteerd is voor
een zo ruim mogelijke verkoop van woningen. Het gaat om 500.000 plus 200.000.
Bij elkaar is dat 700.000. Het primaire doel is een aantal zaken te verwezenlijken
met de hand op de knip. Nu zegt de staatssecretaris dat juist de starters
belang hebben bij verkoop. Dat moet hij mij eens uitleggen! Ik weet namelijk
dat juist voor de starters de wachtlijsten voor een betaalbare huurwoning
overal gigantisch omhoog gaan.StaatssecretarisRemkesDat is niet voor niets. Ik had het over oorzaak en gevolg. Die krapte
is oorzaak van de prijsstijging. Die gestegen prijzen worden door de corporaties
vervolgens aangegrepen om te zeggen dat er geen mensen zijn die willen kopen.
Dat bedoel ik met oorzaak en gevolg.De heerPoppe(SP)Mijn vraag was of de staatssecretaris aan mij kan uitleggen dat verkoop
van huurwoningen primair van belang is voor starters, terwijl ik zie dat de
wachtlijsten voor een huurwoning toenemen.StaatssecretarisRemkesIk praat over starters op de koopmarkt. Ik heb niet voor niets gezegd
dat men onder bepaalde condities en met gebruikmaking van BEW kortingen mag
geven. Die mogelijkheden worden verruimd. Daaraan kunnen terugbetalingsclausules
bij verkoop worden gekoppeld. Ik vind dat heel normaal. De doelstelling is,
het bereik te vergroten. Die wijsheid geldt dan mijns inziens wel degelijk.De heerVan der Staaij(SGP)Hoe weet de staatssecretaris dat de verkoop ook juist de starters op de
woningmarkt ten goede zal komen? Geldt deze redenering ook in restrictieve
gebieden, waar reeds een beperkt aanbod aan huurwoningen bestaat?StaatssecretarisRemkesIk heb net iets gezegd over regionale verschillen. De wijsheid op dit
vlak verschilt per regio. Het woningbehoefteonderzoek is overigens minder
star dan mevrouw Van Gent veronderstelt. De eerste resultaten van de herijking
zijn inmiddels zichtbaar. De nota Wonen was gebaseerd op het WBO 1998. Ik
kan mevrouw Van Gent verzekeren dat het beeld inzake de potentiële koopvraag
in het geactualiseerde woningbehoefteonderzoek onveranderd is. Er is ook onder
alleenstaande mensen, starters, een behoorlijke vraag op de woningmarkt uit
tevoorschijn gekomen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik heb aangegeven dat het woningbehoefteonderzoek op een veel langere
termijn moet plaatsvinden. Ik heb ouderen genoemd, andere samenlevingsvormen
en het multicultureel bouwen en wonen. Het is van belang om tot een vergezicht
te komen. De staatssecretaris bekijkt het nu per jaar. Het is daarom wat flauw
om mijn vraag op een dergelijke wijze af te doen.StaatssecretarisRemkesIk kom vanzelfsprekend nog te spreken over het woningbehoefteonderzoek.
Ik lichtte dit element er even uit, omdat het hierbij hoort.De heer Duivesteijn heeft gevraagd naar de BEW-plus, net nu de BEW-regeling
tweeëneenhalve maand van kracht is. Het heeft mijn sterke voorkeur om
te doen wat wij bij die gelegenheid hebben afgesproken. Er komt een evaluatie
na een jaar. Als blijkt dat de grenzen te beperkend zijn, moeten wij over
de grenzen praten. Daarbij moeten wij ook de budgettaire consequenties van
het verhaal in beeld brengen. De heer Hofstra heeft erop gewezen dat de indieners
van de wet vrij principieel aansluiting hebben gezocht bij de huursubsidiegrenzen.
Dat zou men nu loslaten met de BEW-plus. Ik vind de gedachte op zichzelf niet
onsympathiek. Ik stel echter voor om een en ander in de geordende, bestuurlijke
lijn te behandelen. Zo hebben wij dat ook eerder afgesproken.De heerDuivesteijn(PvdA)Ik begrijp de redenering van de staatssecretaris. De heer Hofstra heeft
opgemerkt dat er geen discrepantie mag optreden tussen de Nationale hypotheekgarantie
en de BEW. Ik wil in formele zin van de staatssecretaris horen of dit inderdaad
is opgelost.Er is een ander serieus probleem, waar ik zelf nog niet uit ben. In de
BEW-wet is iets geregeld over persoonlijke leningen in het geval mensen schulden
uit hebben staan. Mensen kunnen dan niet in aanmerking komen voor het kopen
van een woning. Dit punt kan heel strak worden uitgelegd. Wil de staatssecretaris
erop letten dat het niet te strak wordt uitgelegd?StaatssecretarisRemkesIk heb wat signalen gekregen dat met name het element van de persoonlijke
schulden bij de toepassing een rol speelt. Ik ben bereid om daar tussentijds
naar te kijken.Er zijn wat vragen gesteld die betrekking hebben op het onderwerp stedelijke
woonkwaliteit, inclusief Vinex en particulier opdrachtgeverschap. De heer
Biesheuvel heeft gevraagd hoe het faciliteren van groene woonwensen zich verhoudt
tot de vijfde nota. Het zal zijn opgevallen, dat collega Pronk deze nota heeft
medeondertekend en er in de Vijfde nota ruimtelijke ordening een één-op-éénvertaling
heeft plaatsgevonden van de ruimtelijke vraag, die voortvloeit uit de nota
Wonen. Soms zullen groene woonwensen ook echt in het groen moeten worden gefaciliteerd.
Soms zullen groene woonwensen in een stedelijke setting gefaciliteerd kunnen
worden. De tegenstelling is dus vaak minder zwart-wit dan wel eens wordt gesuggereerd.
De heer Biesheuvel kan zowel in deze nota als in de vijfde nota precies vinden
wat het qua verschillende typen woonmilieus en de daaruit voortvloeiende ruimtevraag
betekent.De heer Hofstra heeft gevraagd of er eindelijk eens voor kan worden gezorgd,
dat er niet in de buurt van Schiphol of bedrijventerreinen woningen
worden gebouwd. Dat gaat natuurlijk straks een rol spelen bij het trekken
van rode contouren en bij de verwerking daarvan in streekplannen en dergelijke.
In principe moet worden gewaakt voor conflicterende ruimtelijke bestemmingen.
De voorbeelden die hij noemde, dragen conflicterende elementen in zich, maar
dat zal primair decentraal moeten worden afgewogen. Dit lijkt mij typisch
een boeiend thema voor bij de bespreking van de Vijfde nota ruimtelijke ordening.Ik geloof dat alle sprekers daar een vraag hebben gesteld over het particulier
opdrachtgeverschap. Dat was zo'n ander boeiend thema in het debat. Ik ben
voornemens vast te houden aan die eenderde. Verschillende geachte afgevaardigden
hebben gevraagd: hoe moet het gedefinieerd worden? Wat mij betreft, valt daar
de vrije kavel onder. Dat is dus individueel opdrachtgeverschap. Maar wat
mij betreft, vallen daar ook onder collectieve vormen, dus ook die vereniging
die in collectief verband een opdracht geeft om te bouwen. Ik denk aan Rotterdam
Nieuw Terbregge en aan vormen als in de wijk Borneo-Sporenburg, maar ook aan
sommige vrije kavels op Vinex- en niet-Vinex-locaties. Wat er wat mij betreft
niet onder valt – en daar zijn nog wel eens wat misverstanden over –
is de consumentgerichte projectontwikkeling.Als je zegt, dat de burger centraal staat, kun je die eenderde natuurlijk
niet als dogma hanteren. Ik benader het probleem als volgt. Ik vermoed dat
er sowieso een substantiële vraag bij de mensen leeft. Als aanbiedende
partijen er via consumentgerichte projectontwikkeling in slagen om de vraag
naar echt particulier opdrachtgeverschap lager te laten uitpakken dan eenderde,
dan vloeit dit voort uit de wens van de burger. De bewijslast ligt bij de
marktpartijen en bij de gemeenten. Dat is mijn benadering van het geheel.
Ik heb de indruk dat het een belangrijke aanjagende functie kan hebben. Er
zal wat mij betreft op korte termijn verder worden gepraat met gemeenten en
projectontwikkelaars over de wijze waarop dat gerealiseerd kan worden. Het
is de Kamer niet ontgaan, dat er ook in de nota Grondbeleid een aantal opmerkingen
zijn gemaakt over dit thema. Eén ding moet wat mij betreft duidelijk
zijn: het is de overheid ernst. In Cobouw van hedenochtend staat heel veel
interessants over deze behandeling. Daarin wordt sprekend een mevrouw opgevoerd
die een bestuurlijke rol bij Ypenburg heeft. Ik vond dat echt interessant,
omdat het door haar gebruikte type argumentatie veel in de discussie wordt
gebruikt. Ik citeer: "Ze vinden huizen op die paar vrije kavels op de locatie
Ypenburg en de wijk Boswijk geen succes. De woningen wijken toch wel erg af
van de rest en dat is toch jammer." Nu, zo lust ik er nog wel een aantal.
Wat mij betreft blijft ook dit thema dus nadrukkelijk geagendeerd. Ik ben
van plan om binnenkort een brief te sturen over particulier opdrachtgeverschap,
waarin zal worden ingegaan op de motie-Van Gent c.s.De heren Biesheuvel en Van Middelkoop stelden een vraag over recente uitlatingen
van de hoogleraar Thompson. Kent de staatssecretaris die verhalen? Ja, de
staatssecretaris kent die verhalen. En wat vindt hij ervan? Welnu, bij het
proces van stedelijke vernieuwing en herstructurering dient inderdaad zorgvuldig
te worden gekeken naar wat er al staat. Waar mogelijk en als mensen dit willen,
moet inderdaad goed worden bekeken of met samenvoeging belangrijke zaken kunnen
worden gerealiseerd en of zaken kunnen worden opgeknapt. Stedelijke herstructurering
zal dus altijd een goede mengvorm moeten zijn en zal altijd moeten plaatsvinden
in zeer nauwe samenspraak met de bevolking van buurten en wijken. Soms is
sloop echter onvermijdelijk om de zo noodzakelijke differentiatie te realiseren,
mensen in de wijk vast te houden en wooncarrières binnen buurten te
faciliteren; dat heeft allemaal niets te maken met de wijken voor de rijken.
Tegen de achtergrond van de ontwikkeling van de woonwensen en de welvaart,
maak ik me er wel eens zorgen over dat dit te weinig gebeurt en dat men te
langzaam uit de startblokken komt.De heerPoppe(SP)Voorzitter! Ik stelde bij de begrotingsbehandeling een vraag over de herstructurering.
De staatssecretaris zegde toen toe dat hij met voorstellen zou komen om de
belangen van de zittende bewoners te beschermen en om hun rechten bij herstructurering
te waarborgen: een kwaliteitsborging. Sindsdien heb ik daar niets meer over
vernomen.StaatssecretarisRemkesDe positie van bewoners in het proces van herstructurering is vanzelfsprekend
een thema dat bij de Woonwet aan de orde komt.De heerPoppe(SP)De staatssecretaris zegde toe, met voorstellen naar de Kamer te komen
om de kwaliteitsborging voor de zittende huurders vast te leggen en ook te
meten. Bij sloop zou dat betekenen dat er moet worden gebouwd voor de bewoners
van de wijk.StaatssecretarisRemkesEen kwaliteitsborging staat mij niet voor de geest.De heerPoppe(SP)Kijkt u de Handelingen maar na.StaatssecretarisRemkesDie heb ik nu niet bij de hand. Wel weet ik dat ik altijd heb gezegd dat
de positie van huurders in het proces van stedelijke vernieuwing wordt vastgelegd
en dat is nog steeds de bedoeling.De heerPoppe(SP)Ik vroeg toen of daar een toetsing voor kon komen, met criteria. De staatssecretaris
zou daarvoor zorgen, maar ik heb er niets meer over gehoord.De voorzitter:Dat dient nader te worden uitgezocht. Op dit moment komt u hier niet verder
mee.De heerPoppe(SP)De staatssecretaris kan met een goed antwoord op mijn vraag een motie
voorkomen.StaatssecretarisRemkesDe heer Hofstra sprak van vroegtijdig openbaar vervoer. Ik wil dit uitbreiden
naar een vroegtijdige aanwezigheid van voorzieningen op locaties. Daarbij
speelt de vraag van de onrendabele top in de beginfase. Naar mijn stellige
overtuiging kan in de beginfase vaak wel meer worden geregeld dan de lokale
creativiteit soms toestaat, maar ik erken het bestaan van dit spanningsveld.Voor de huursubsidie en het huurbeleid is het wachten op de fiscaliseringsstudie,
waar ik niet op kan en wil vooruitlopen. Het is mij duidelijk dat alleenstaanden
een relatief hoge huurquote hebben, die overigens wel omlaag is gegaan als
 gevolg van de invoering van de nieuwe huursubsidieregeling.Ik heb zeer onlangs een interim-bericht van de commissie-Vermeulen gekregen.
Ik heb een gesprek met de commissie gehad. Zij zal een uiterste poging doen
om half april een afgerond advies op tafel te hebben. In de schriftelijke
beantwoording is al het signaal te vinden, dat ik zo mogelijk voor het zomerreces
met mijn reactie kom. Ik zal alles op alles zetten. Als de commissie-Vermeulen
er niet in slaagt om tijdig met een advies te komen, moet ik natuurlijk in
ons poldermodel mijn verantwoordelijkheid nemen.De heren Duivesteijn en Hofstra zeiden beiden iets over marktconforme
huren en het WOZ-systeem. Nu was het probleem dat beide opmerkingen ongeveer
tegen elkaar in gingen.De heerDuivesteijn(PvdA)Wij hebben maar één probleem: dat wij nog geen lid zijn
van dezelfde partij.StaatssecretarisRemkesIk zal niet onverkort voorstellen om het nieuwe woningwaarderingstelsel
te baseren op WOZ-waarden, zeker niet van de ene dag op de andere, want dat
zou veel te grote schokeffecten hebben. Wel is in het tussenbericht van de
commissie-Vermeulen aangegeven, dat op dit ogenblik op basis van het bestaande
WWS te weinig inzicht wordt geboden in consumentenvoorkeuren en kwaliteit
van de woning en de woonomgeving. Heel genuanceerd geformuleerd kan er wat
mij betreft geprobeerd worden, in een wat grotere mate daarmee rekening te
houden.Is het mogelijk, ten aanzien van de specifieke problematiek van groeikernen
iets op te nemen in het Nationaal akkoord wonen? Ik heb daar wel de bereidheid
toe. Als er echt sprake zou zijn van een evident probleem, gaat mijn voorkeur
ernaar uit om specifieke problemen bij corporaties op te lossen via het mechanisme
van het revolving fund. Er moet dan echter eerst overeenstemming zijn over
het te voeren huurbeleid.Naar aanleiding van de vragen van de heer Biesheuvel over wonen en zorg
is het misschien goed, de indruk weg te nemen dat er grote problemen zouden
zijn aan de kant van het wonen. Er zijn wel een aantal afstemmingsvraagstukken.
Er is sprake van twee culturele werelden. Voor de woonsector is het voordeel
dat de omslag wat eerder heeft plaatsgevonden. In de gesprekken die ik de
afgelopen maanden over dit thema heb gevoerd, ben ik echter twee beelden tegengekomen.
Het ene beeld is: de regelgeving is geweldig moeilijk is en dus leunen wij
achterover en doen wij niets. Ik ben ook nog niet zover dat ik zeg dat de
financiering van gemeenschappelijke voorzieningen per se langs de lijn van
de huursubsidie zou moeten worden opgelost. Het andere beeld is dat creatieve
mensen om de tafel gaan zitten om het probleem op te lossen dat zich voordoet
als zij iets willen realiseren. Ik heb gemerkt dat er ook gevallen zijn waarin
voorzieningen wel van de grond komen en waarin de financiering van gemeenschappelijke
ruimten en dergelijke wel goed geregeld wordt. Het hangt er vaak van af, welke
mensen er om de tafel zitten. Ik hoop dat het Woonzorgstimuleringsfonds een
verdere impuls voor die creativiteit betekent.De heerDuivesteijn(PvdA)Ik vind dit een heel belangrijk onderwerp, dus ik zou er toch nog even
een paar opmerkingen over willen maken. Ik kan me helemaal verplaatsen in
de strijd om het geld, in de vraag wie er moet betalen. Is dat de zorgsector,
is dat de corporatie, met al het kapitaal waarover ze beschikt, of is het
weer de rijksoverheid die het via de huursubsidie moet gaan betalen? Het gekke
probleem is alleen dat met de huidige demografische ontwikkeling de gewone
woning nooit meer zal voldoen. Sterker nog, de meeste woningen die wij op
de Vinex-locaties bouwen, zijn niet geschikt voor woonzorg. De volkshuisvesting
is dus verantwoordelijk voor een andere definitie van wonen, en dan kom je
naar mijn gevoel wel terecht bij de huursubsidietabel. Nogmaals, ik zeg niet
dat dit dé oplossing of de enige oplossing is, want ik ben het met
de staatssecretaris eens in de definitiestrijd.StaatssecretarisRemkesVoorzitter! Als de heer Duivesteijn hiermee wil zeggen dat de centen geen
belemmerende factor mogen zijn bij het tot stand komen van voorzieningen en
dat het probleem linksom of rechtsom geregeld moet worden, dan ben ik het
met hem eens.De heerPoppe(SP)Voorzitter! Is de heer Duivesteijn nu van mening dat huurders via de huur
niet alleen voor de woonomgeving moeten meebetalen, maar ook voor de zorg?
Als die met geld uit de huursector betaald moet worden, komt het geld uiteindelijk
toch allemaal van de huurder.De heerDuivesteijn(PvdA)Hierover bestaan altijd heel veel misverstanden. Als ik praat over zorg
in het kader van wonen, heb ik het niet over de verpleegster, de arts, de
therapeut enz. Nee, het gaat echt om de fysieke veranderingen die noodzakelijk
zijn om een woning geschikt te maken voor woonzorg.De heerPoppe(SP)Voor aanpasbare woningen dus.De heerDuivesteijn(PvdA)Ja, maar het gaat ook nog verder, het heeft ook te maken met gemeenschappelijke
ruimtes, met faciliteiten voor artsen enz. Die zaken zouden eigenlijk onder
de definitie van wonen moeten gaan vallen. Wie heel veel geld heeft, heeft
dit allang voor zichzelf geregeld; die koopt zich in in een appartement met
alle gewenste voorzieningen.De heerPoppe(SP)Een serviceflat. Goed, wij zijn het eens.De voorzitter:Ik moet nu even de balans opmaken. Wij moeten vandaag nog de tweede termijn
houden, omdat er anders pas in juni gelegenheid voor is, wat niet wenselijk
zou zijn. Ik wil de tweede termijn uiterlijk om kwart over vijf laten beginnen,
waarna de Kamer en de staatssecretaris elk een half uur hebben.StaatssecretarisRemkesVoorzitter! De heer Hofstra heeft nog iets gevraagd over de betekenis
van artikel 22 van de Grondwet en de ontwikkeling van de doelgroep tegen de
achtergrond van de stijgende welvaart en een aantal andere ontwikkelingen.
Als deze ontwikkelingen gelijke tred hadden gehouden, zou de doelgroep sterker
moeten zijn afgenomen dan tot dusverre. Dit komt volgens mij door twee maatschappelijke
ontwikkelingen, namelijk de nieuwkomers en het proces van gezinsverdunning
en echtscheiding. In beide gevallen is er wat mij betreft geen aanleiding
om het instrument huursubsidie ter discussie te stellen.De heerHofstra(VVD)Dat heb ik ook helemaal niet gedaan! Ik heb alleen gezegd dat het wel
vreemd is dat het geen consequenties heeft voor de budgetten en dat de rijksoverheid
eens moeten nadenken over de vraag waar de rijksverantwoordelijkheid ligt.StaatssecretarisRemkesDie verantwoordelijkheid heeft het rijk helder gemarkeerd in de bestaande
Huursubsidiewet. Er ligt op dit moment geen kabinetsvoorstel om dat te veranderen.
Er is echter een fiscaliseringsdiscussie aan de orde, alsmede een voucherdiscussie.
Die laatste discussie vindt plaats vanuit de invalshoek of het niet wenselijk
is om de mensen in dat opzicht iets meer te vertellen te geven. Die discussies
lopen, maar op dit moment is de verantwoordelijkheidsvraag beantwoord. Ik
dacht dat u daaraan drie jaar geleden een grote bijdrage heeft geleverd, mijnheer
Hofstra. Als er nieuwe voorstellen zijn, hoor ik dat wel, maar naar mijn mening
hoeft er nu niet ingrijpend gesleuteld te worden aan de Huursubsidiewet.Mevrouw Van Gent heeft gezegd dat het WBO niet deugt. Ik kan haar verzekeren
dat ouderen en allochtonen in de steekproef zitten. Uit vele onderzoeken is
gebleken dat de woonwens in grote lijnen bepaald wordt door leeftijd, inkomen
en huishoudsamenstelling. Die factoren bepalen of men een goedkope of dure
huur- of koopwoning wil en kan kopen. Bij het prognosticeren van de woonwensen
in de toekomst en dus van de toekomstige woningvraag wordt rekening gehouden
met de wijzigingen in leeftijdsopbouw, de samenstelling van het huishouden
en de inkomenspositie van de Nederlandse bevolking. In die zin is het systeem
niet star. Suggesties voor verbetering van het systeem zijn altijd welkom.
Wij hebben natuurlijk behoefte aan onderzoek dat een zo goed mogelijke weergave
is van zowel het beeld van vandaag als van het beeld over tien jaar.De heer Biesheuvel heeft gevraagd in hoeverre erfpacht in de vier grote
steden nog belemmerend werkt bij het verkoopbeleid. Dat hangt af van de vorm,
de doorlooptijd plus de relatie naar onroerend goed dat op die grond staat.
Die factoren zijn bepalend. Een lange doorlooptijd plus de combinatie grond
plus woning werken belemmerender dan een korte doorlooptijd en alleen erfpacht
ten opzichte van de grond. Volgens mij speelt ook de ouderwetse waarderingswijze
in corporatieland een rol. Bij de waardering in de balans op basis van historische
kostprijs kan natuurlijk al een slag gemaakt worden als het gaat om de bedrijfswaardebenadering,
maar zeker bij de marktwaardebenadering is er sprake van een totaal ander
beeld. Het is mijn bedoeling de komende tijd eens te kijken of het niet wenselijk
is dat in corporatieland de waarderingsmethode anders wordt en welke maatschappelijke
effecten dat zal sorteren. Het financiële beeld zal er alleen maar florissanter
door worden, zo vermoed ik op basis van de huidige marktsituatie.Mevrouw Van Gent heeft gevraagd naar de maximale grootte van 25 wooneenheden/bewoners.
Uit een inventarisatie van medio 2000 bleek dat er nog nooit een project met
meer dan 25 woningen was ingediend. Door de Groningse omgeving is zij waarschijnlijk
op de hoogte gesteld van het recentelijk afwijzen, op 16 februari jl., van
een project met 44 bewoners. Zij heeft over dit onderwerp al eerder schriftelijke
vragen gesteld. Bij die gelegenheid bent u op de hoogte geweest van de overwegingen
die daarbij een rol spelen.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! De staatssecretaris verwijst naar de problemen bij het Ommelanderhuis
in Groningen met 44 bewoners. Op zichzelf voldoen zij aan alle voorwaarden
behalve dat het huis te groot is, want het zijn er meer dan 25. Ik heb al
eerder gevraagd of dat geen starre benadering is van de staatssecretaris.
Ik wil dat wederom vragen. Ik vind het iets te beperkt, als hij alleen verwijst
naar mijn schriftelijke vragen, want wij hebben nieuwe informatie.StaatssecretarisRemkesDat is dit ene geval, maar er is beleid en dat moet gehandhaafd worden.
Ik ben best bereid om er nog eens in redelijkheid naar te kijken, maar vooralsnog
houden wij vast aan de huidige lijn. U hebt uw best gedaan.De heer Biesheuvel heeft een vraag gesteld over het antwoord op vraag
173. Volgens mij heeft hij bij het stellen van zijn vraag de laatste zin niet
gelezen: maar het zijn geen partijen met een formeel publieke of maatschappelijke
taak; daarom is het bindende rijksbeleidskader niet op hen gericht. Dat gaat
over de particuliere organisaties. Ik heb eerder geprobeerd aan te geven waarom
dat verschil tussen de corporatiesector en de particuliere sector zo essentieel
is.Ik hoop op zeer korte termijn het probleem van de cascoregeling met collega
Bos te bespreken. Daarbij zijn twee problemen aan de orde, te weten het structurele
probleem van de aftrekbaarheid en de overgangsproblematiek. Ik neem beide
serieus. De overgangsproblematiek treft in ieder geval ook lopende gevallen
en is wat mij betreft sociaal onaanvaardbaar. Het probleem heeft volop de
aandacht.De heer Hofstra heeft gevraagd of er nog nawerk is in verband met de brutering.
Er is nog een dertigtal DKP-complexen van beleggers die niet aan de afkoop
hebben meegedaan en waarop nog jaarlijks bijdragen worden uitgekeerd. Verder
zijn er DKP-complexen in eigendom van niet-winstbeogende instellingen die
in de periode 2002-2003 zullen worden afgekocht. De problematiek is bekend.
Het gaat om 76 instellingen en circa 150 tot 200 complexen. Verder loopt nog
de beroepsprocedure waaraan de heer Hofstra zelf heeft gerefereerd.Dan kom ik bij het PvdA-voorstel inzake sociale koop en aftrekbaarheid
onderhoud. Ik ben gaarne bereid om mee te denken over de vraag wat een sociale
koopsector zou kunnen betekenen. Ik plaats wel direct een kanttekening. Je
moet ook in dat opzicht vermijden dat je weer terechtkomt in een institutionele
discussie. Noch de heer Duivesteijn, noch ondergetekende wil dat. Als je dit
doordenkt, zou je in bepaalde varianten binnen de kortst mogelijke keren daar
weer op terechtkomen. Volgens mij is de zaak daarmee niet gediend. In de nota
staan passages over het aanscherpen van het appartementenrecht, dus VvE. Dat
is een procedure onder aanvoering van Justitie. Wij zullen proberen om deze
procedure zo snel mogelijk te laten verlopen. In deze discussie speelt ook
een rol de toekomst van de BEW, alsmede de verkoop- en bouwbereidheid van
corporaties voor sociale koopwoningen. Ook een certificeringsachtige
aanpak van VvE kan daarbij een rol spelen. Ik noem ook nog de aftrekbaarheid
van het onderhoud.Ik neem aan dat de PvdA-fractie dit volgende week in het overleg met collega
Bos aan de orde zal stellen. Aanvankelijk zou collega Bos bij dit overleg
hebben gezeten, maar de Kamer heeft het uit elkaar getrokken. Dat betekent
dat ik enigszins terughoudend moet antwoorden. Ik ga ervan uit dat de opmerking
van de heer Duivesteijn toegespitst was op VvE. Hierbij zitten enige fiscaal-technische
beren op de weg. Fiscaal is het meestal zo geregeld, dat voor een reservering
geen aftrek mogelijk is, omdat de kans van misbruik dan tamelijk groot is.
Verder is sprake van grondslagversmalling, hetgeen ook een eigen financiële
problematiek oproept. Er bestaan dus geen principiële bezwaren, maar
er zijn wel een aantal fiscaal- en financieel-praktische bezwaren. Ik raad
de heer Duivesteijn aan om dit volgende week aan de orde te stellen. Met elkaar
kunnen wij vervolgens bekijken hoe wij verder kunnen komen.Mevrouw Van 't Riet heeft gepleit voor wijkontwikkelingsmaatschappijen.
Ik sta daar zeer positief tegenover. Ook in het kader van het innovatiebudget
stedelijke vernieuwing en eventueel daarbuiten zal daar de komende tijd de
nodige aandacht aan worden besteed.Mevrouw Kortram heeft gepleit voor multicultureel bouwen en wonen. Ik
heb haar verslag gelezen en ik herken mij daarin op een groot aantal punten.
Wat is er specifiek en wat moet er de komende jaren gebeuren? Ik denk aan
facilitering langs vier lijnen. In de eerste plaats moet regelgeving die hieraan
in de weg staat, worden opgeruimd. Dan gaat het over een vrijere indeelbaarheid,
dan gaat het over ruimere plattegronden, dan gaat het over welstand en dat
soort zaken. Het is een weerslag van de algemene maatschappelijke tendens
om tot veel meer identiteit en dergelijke te komen. Daar hoort dit volop bij.
In de tweede plaats noem ik voorbeeldprojecten in het kader van het IPSV.
Ik kan melden dat dezer dagen de regeling in de markt zal worden gezet en
dit is een van de belangrijke onderwerpen daarbij. In de derde plaats kunnen
corporaties een bijzondere verantwoordelijkheid in dezen hebben; het Rotterdamse
initiatief, waarnaar mevrouw Kortram verwees, onderstreept dat ook. In de
vierde plaats noem ik specifiek onderzoek, dat in gang is gezet. Ik ben nog
niet overtuigd van de toegevoegde waarde van een advies van de VROM-raad;
daarin zou mevrouw Kortram wat specifieker moeten zijn. Ik zie dat op dit
ogenblik nog niet echt.MevrouwKortram(PvdA)Tijdens het rondetafelgesprek over multicultureel bouwen is een aantal
voorstellen gedaan. Ik vraag de staatssecretaris om daarop een korte reactie
te geven. Ten eerste gaat het om het instellen van een multiculturele adviescommissie
conform de VAC. Ten tweede is voorgesteld om experimenten in multi-etnische
wijken te bevorderen, met name in herstructureringsgebieden. Ten derde is
voorgesteld om een prijsvraag uit te schrijven om op die wijze het Bouwbesluit
op de proef te stellen. Ten vierde is voorgesteld een expertisepunt voor veelkleurig
bouwen in het leven te roepen. Ten vijfde is voorgesteld een breed samengestelde
project- of werkgroep in het leven te roepen die zich buigt over de interpretatie
van multicultureel bouwen.StaatssecretarisRemkesExperimenten en de mogelijkheid van een prijsvraag sluiten aan bij waar
de SEV op dit moment mee bezig is en ook bij mijn verhaal over het IPSV. Daar
heb ik dus geen fundamentele bezwaren tegen. Ik vind het zeer wenselijk dat
ook mensen met een allochtone achtergrond deel kunnen uitmaken van de VAC's,
zodat je een veel geïntegreerdere advisering van de VAC's krijgt. Een
heel specifieke adviescommissie zal volgens mij niet werken. Ik kan mij wel
iets voorstellen bij een expertisepunt veelkleurig bouwen in combinatie met
het kenniscentrum stedelijke vernieuwing. Ik ben niet voor een apart kenniscentrum,
want het barst in dit land al van de kenniscentra. Wij zien zo langzamerhand
door de bomen het bos niet meer. En het speelt natuurlijk met name in het
kader van de stedelijke vernieuwing. Daarbij kan ik mij dus wel een zekere
koppeling voorstellen.De voorzitter:Wij komen nu toe aan de tweede termijn. Ik zie dat de PvdA nog 11 minuten
spreektijd heeft. Ik verzoek de PvdA om een enkele minuut in te leveren voor
een aantal andere fracties. De VVD heeft nog 6 minuten. het CDA nog 4 minuten.
D66 heeft 0 minuten, dus die krijgt er 1 van de PvdA. GroenLinks heeft, naar
boven afgerond, nog 1 minuut. De andere drie fracties hebben geen spreektijd
meer. Ik vraag de PvdA-fractie om voor die fracties 1 minuut af te staan.Tweede termijn van de zijde van de commissieDe heerDuivesteijn(PvdA)Voorzitter! Er waren momenten dat de staatssecretaris, wat mij betreft,
nog wel een paar minuten spreektijd van ons had kunnen krijgen. Ik moet zeggen
dat ik buitengewoon ingenomen ben met het antwoord van de staatssecretaris.
Ik maak hem mijn complimenten voor zijn betrokkenheid, inzet en helderheid,
maar ook voor zijn moed om dingen te zeggen waarvan ik zeker weet dat zij
in de sector niet direct worden gewaardeerd. Dat vind ik belangrijk. We hebben
hier al heel lang gesproken over de vraag, wat de publieke inbedding van de
sociale huursector is in het bestel van de Nederlandse volkshuisvesting, vooral
op de langere termijn. Wij weten dat we met elkaar een Woonwet gaan maken.
Het zal voor het eerst zijn dat de volkshuisvesting een wettelijke inbedding
krijgt. We zijn namelijk nog niet verder gekomen dan een woonwetje met een
heel klein regeltje, vanaf 1901. Honderd jaar lang is de volkshuisvesting
geregeerd bij besluiten. Het zou fantastisch zijn als we op een goede manier
komen tot een wettelijke inbedding. De staatssecretaris heeft daarvoor in
zijn nota een heel evenwichtige voorzet gegeven. Binnen dat stelsel zitten
vrijheden die mij misschien nog te ver gaan, maar waarvan ik mij kan voorstellen
dat daarover kan worden gediscussieerd. Dat is dat speelveld, dat grijze gebied
dat wel of niet wordt opengelaten. Het is de terechte wens van corporaties
om op een bepaald moment te kunnen handelen. Van onze kant zit er een zekere
starheid in de benadering, omdat we veel van die collectieve waarden zien
wegglijden. Het zou geweldig zijn als we konden terugkeren naar het niveau
wat geen eng, vervelend keurslijf inhoudt, maar wel het afleggen van verantwoording
aan elkaar. Het CDA krijgt geen minuut spreektijd van ons, omdat
wij teleurgesteld zijn in de bijdrage van die partij. Het middenveld heeft
een inbedding nodig in een politieke, open en democratische structuur. Ik
bespeur in het pleidooi van de heer Biesheuvel te veel het standpunt van Aedes
zelf. De heer Biesheuvel en Aedes zitten toch wel heel erg opéén
lijn.De heerBiesheuvel(CDA)De bijdragen van de heer Hofstra, van mevrouw Van 't Riet, van de ChristenUnie
en van de SGP zijn u blijkbaar totaal ontgaan. Als het gaat om de visie op
de positie van de corporaties sluiten hun visies en die van het CDA bijna
naadloos op elkaar aan. Het is grappig dat u zich richt tot het CDA, maar
ik denk dat u de bijdragen van die anderen nog eens goed moet lezen.De heerDuivesteijn(PvdA)Dat zullen we straks bij de moties wel merken. Het komt erop aan dat het
middenveld belangrijk is. Een sterke huursector is ook voor de Partij van
de Arbeid van zeer grote betekenis. Anders kun je nooit tal van kwetsbare
groepen op een goede manier huisvesten. Het gaat om de spanning die er is
tussen de doelstellingen.De heerBiesheuvel(CDA)U kunt toch niet vol blijven houden dat het CDA voorstander is van vrij
spel? Het punt is dat de invulling van hoofdstuk 10 een politiek feit is.
Daarop heeft u anders ingespeeld dan VVD en D66. Dat kunt u niet ontkennen.De heerDuivesteijn(PvdA)Ik heb dat hoofdstuk 10 meegenomen. Dat is een heel fatsoenlijk hoofdstuk,
waarin gewoon prestaties worden gevraagd. De wijze waarop dat wordt uitgewerkt
in de wet en de strengheid daarvan, daarover kan van mening worden verschild.
Daarom vroeg ik u, precies aan te geven wat daaraan "regelneverig" was. U
kunt mij daarvan betichten, maar de nota heeft daarin een goed evenwicht gevonden.Niet te veel complimenten: terug naar de werkelijkheid van alledag. Wij
steunen de staatssecretaris waar het gaat om het verkoopbeleid. Hetzelfde
geldt voor de fair value-aanpak. Wij zijn daarvoor, maar dan op een gelijkwaardige
manier. Wij vinden het heel prettig dat positief is gereageerd op de gedachte
van de sociale koopsector, waarover ik een motie wil indienen. Verder wil
ik een motie indienen over de woonzorgsector en de alleenstaanden. Er zitten
een paar punten in hoofdstuk 12 waarbij wij kanttekeningen zouden kunnen plaatsen,
maar die vind ik eigenlijk niet van een zodanig principiële betekenis
dat ik dat op dit moment zou willen doen. Dit geldt overigens niet voor de
ombudsman, ten aanzien waarvan de staatssecretaris en ik van mening verschillen
over de locatie.Voorzitter! Ik heb een drietal moties.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de gemiddelde nettohuurquote 21,8% bedraagt, voor huursubsidieontvangers
22,8% en voor alleenstaanden 24,7%;voorts constaterende dat in het bijzonder bij alleenstaanden, en in individuele
gevallen sprake is van een uitzonderlijk hogere huurquote dan de bovengenoemde
gemiddelden;van mening dat deze woonlasten voor alleenstaanden niet aanvaardbaar zijn;verzoekt de regering, in het kader van een lastenverlichting te komen
tot een verhoging van de huursubsidie voor alleenstaanden waardoor hun huurquote
op een meer aanvaardbaar niveau terechtkomt,en gaat over tot de orde van de dag.Deze motie is voorgesteld door het lid Duivesteijn. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 5 (27559).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat met de vergrijzing de burgers in toenemende mate voor
de zelfstandigheid in het wonen afhankelijk zullen zijn van zorgfaciliteiten
in en aan huis;constaterende dat het Nederlandse volkshuisvestingsstelsel en gezondheidsstelsel
een strikte scheiding kent tussen wonen en zorg;voorts constaterende dat hogere inkomens in toenemende mate gebruikmaken
van een aanbod waarin wonen en zorg zijn geïntegreerd, terwijl lagere
en middeninkomens financieel daartoe niet in staat zijn;van mening dat de sociale huursector in staat moet worden gesteld de combinatie
zelfstandig wonen en zorgaanbieding materieel inhoud te geven;voorts van mening dat woningcorporaties hiervoor samenwerking dienen aan
te gaan met zorgaanbieders, dan wel in staat moeten worden gesteld als erkend
zorgaanbieder in het kader van de AWBZ te kunnen functioneren;verzoekt de regering, uitwerking te geven aan de ontwikkeling van een
woonzorgtoeslag binnen de huidige Huursubsidiewet, welke uiterlijk voor het
komende huursubsidietijdvak in werking kan treden,en gaat over tot de orde van de dag.Deze motie is voorgesteld door het lid Duivesteijn. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 6 (27559).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat met de invoering van de Woningwet een professioneel
werkende sociale huursector met een wettelijke verankering is ontstaan, die
mede daardoor waarborgen biedt voor de instandhouding van de kwaliteit van
de voorraad huurwoningen;constaterende dat de regering in de nota Wonen uitspreekt te streven naar
een substantiële toename van het eigenwoningbezit, waarbij zij uitgaat
van een percentage van circa 65;voorts constaterende dat de toename van het eigenwoningbezit voor een
substantieel deel inhoudt: gestapelde woonvormen, hoge woondichtheden en burgers
met lagere en middeninkomens waarvoor een vergelijkbare hulpstructuur ontbreekt;van mening dat voor de ontwikkeling en een kwalitatief goed beheer van
dat eigenwoningbezit flankerende maatregelen nodig zijn;verzoekt de regering, binnen de op te stellen Woonwet een formele titel
"sociale koop" op te nemen voor de ontwikkeling van een kwalitatief hoogwaardige
sociale koopsector die ook op termijn haar waarde behoudt;verzoekt de regering voorts, bij de verdere uitwerking van de sociale
koopsector aandacht te besteden aan:- een lidmaatschapsstructuur waarbij eigenaren-bewoners en VvE's
kunnen participeren;- een garantiestructuur ten behoeve van de financiering van nieuwbouw,
verbetering en onderhoud via de kapitaalmarkt;- de mogelijkheid van collectieve verzekeringen (bijvoorbeeld ten aanzien
van restschuld);- oprichting, deskundigheidsbevordering en beheer van verenigingen van
eigenaren;- fiscale stimulansen die nodig zijn om een professionele oprichting en
beheer van VvE's en onderhoudsfondsen te bevorderen en te stimuleren;verzoekt de regering voorts, inzicht te geven in de kosten, en hoe naast
een fiscale stimulans van de rijksoverheid eventuele extra lasten kunnen worden
gedekt binnen de volkshuisvestingssector en de beoogde lidmaatschapsstructuur,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Duivesteijn en Hofstra. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 7 (27559).De heerDuivesteijn(PvdA)Ik ben het met staatssecretaris Remkes eens dat wij volgende week met
staatssecretaris Bos stevig kunnen discussiëren over de vraag op welke
wijze hij dit allemaal mogelijk kan maken.De voorzitter:Ik constateer dat deze motie zo ongeveer de maximale lengte heeft.De heerDuivesteijn(PvdA)Voorzitter! Ik ben bereid om 70% van de maximaal redelijke lengte van
een motie te hanteren onder de voorwaarde dat mijn wetsvoorstel wordt geaccepteerd.De voorzitter:Die deal kunt u niet met mij maken.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Ik heb een vraag over de megamotie. Ik heb begrepen dat de heer Duivesteijn
zich in die motie veel uit de nota van de staatssecretaris heeft toegeëigend.
Wat voegt deze motie toe aan die nota?De heerDuivesteijn(PvdA)Ik eigen mij niets toe. Ik heb in eerste termijn al gezegd dat ik tal
van deelvoorstellen uit de nota graag steun. De essentie van mijn motie is
dat er naast de formele toelatingsstructuur voor de sociale huursector een
formele toelatingsstructuur voor de sociale koopsector wordt gecreëerd.
Verenigingen van eigenaren kunnen zich dan bijvoorbeeld melden en moeten lidmaatschapsgeld
betalen. Uit de opbrengst daarvan wordt een hulpstructuur opgezet. Deze structuur
mag absoluut niet institutioneel of bureaucratisch zijn. Ik stel voor, de
bescherming voor degenen met een koopwoning wettelijk te verankeren. Uiteindelijk
zijn dan de sociale huursector en de sociale koopsector wettelijk geregeld.
Daarnaast zijn er nog de vrije sectoren voor huur en koop die financieel onafhankelijk
zijn. Ik dank de heer Van Middelkoop overigens voor zijn vraag.MevrouwKortram(PvdA)Voorzitter! Ik ben bijzonder blij met de positieve reacties van de staatssecretaris
op mijn voorstellen. Hij doet op deze wijze recht aan de voorstellen die zijn
gedaan tijdens het rondetafelgesprek over multicultureel bouwen. Ik vind de
interruptie van de heer Hofstra tekenend voor een onheldere visie op multicultureel
bouwen. Hij verwart multicultureel bouwen met bouwen voor allochtonen en neemt
in dit verband zelfs het woord "discriminatie" in de mond. Mijn fractie ziet
multicultureel bouwen als een vergroting van de diversiteit, vergroting van
de keuzemogelijkheden en een kwaliteitsimpuls. Het is mij echt niet duidelijk
op welke wijze discriminatie hierin een plaats kan krijgen.Door deze opmerking van de heer Hofstra willen wij meer dan ooit een heldere
visie op dit punt. Wij hebben geen behoefte aan een herhaling van zetten.
Wij willen een vertrekpunt creëren voor de discussie in de Kamer over
multicultureel bouwen. Met het oog daarop dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat multicultureel bouwen in een belangrijke maatschappelijke
behoefte voorziet;overwegende dat multicultureel bouwen de diversiteit in het woningaanbod
kan vergroten en een belangrijke impuls kan geven aan de diversiteit en kwaliteit
van en in het wonen;constaterende dat multicultureel bouwen als thema ondergesneeuwd is geraakt
in de nota Wonen;constaterende dat de in de nota Wonen aangekondigde maatregelen onvoldoende
stimulans bieden om multicultureel bouwen vorm te geven;verzoekt de regering, aan de VROM-raad een advies te vragen over de wijze
waarop multicultureel bouwen gedefinieerd en gefaciliteerd dient te worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Kortram en Van Gent. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (27559).De heerHofstra(VVD)Voorzitter! Ondersteuning van een motie hoeft niet te betekenen dat je
er ook voor zult stemmen.De voorzitter:Dat moet u onderhand wel weten.De heerHofstra(VVD)De belangstellenden op de tribune zijn hier niet allemaal van op de hoogte.Het springende punt vandaag is de verkoop van huurwoningen. Wij hechten
eraan dat het politieke primaat ook inderdaad bij de politiek ligt. Anders
gezegd: de sector kan hoog of laag springen, de woningen worden verkocht.
Als het niet linksom gebeurt, dan gaat het rechtsom. Ik heb al eerder gezegd,
dat het eventueel met dwang moet gebeuren.Onder mijn motto "een bescheiden mens is de vrijheid waard" dien ik mijn
enige motie op dit punt in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de effectuering van de beoogde doelstelling uit de nota
Wonen in de 21ste eeuw in belangrijke mate afhankelijk is van de medewerking
van de corporaties, waaronder in het bijzonder de verkoop van huurwoningen
aan lagere- en middeninkomensgroepen;van mening dat er onvoldoende garanties bestaan om woningcorporaties die
achterblijven bij de realisering van de beoogde doelstellingen daar alsnog
verantwoordelijk voor kunnen worden gemaakt;verzoekt de regering, de verkoop van sociale huurwoningen in de Woonwet
als apart prestatieveld op te nemen;verzoekt de regering voorts, de werkelijke verkoop op de voet te volgen
en zo nodig via nadere aanvullende maatregelen, van welke aard dan ook, eventueel
blijkende belemmeringen weg te nemen. Teneinde de realisering van de bovengenoemde
doelstellingen veilig te stellen, kan gedacht worden aan een financiële
heffing, bijvoorbeeld middels een fonds "nota Wonen",en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hofstra en Duivesteijn. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (27559).MevrouwVan Gent(GroenLinks)De heer Hofstra zegt iets over linksom dan wel rechtsom. Hoort bij rechtsom
in zijn ogen ook het behoud van een vitale huursector en een robuuste sociale
voorraad? De staatssecretaris heeft dat expliciet aangegeven in zijn antwoord.De heerHofstra(VVD)Misschien zelfs onder linksom. Deze discussie voeren wij nu al voor de
37ste keer. De sector wordt kleiner, maar ook fijner. Als er 700.000 van die
woningen worden verkocht, is er nog een heel grote sociale huursector over
in Nederland. Overigens worden er slechts 500.000 woningen verkocht in de
sociale sector.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Als zou blijken dat de verkoopdoelstelling niet gehaald wordt en dit geen
gevolg is van onwil maar van onvermogen van de corporaties, begrijp ik de
motie dan goed dat volgens de heren Hofstra en Duivesteijn de overheid met
geld moet komen om die kooplust te bevorderen?De heerHofstra(VVD)Nee.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Het is toch onredelijk, van de corporaties te vragen, als zij hun best
hebben gedaan en het toch niet lukt, er geld bij te leggen, zodat er toch
wordt verkocht?De heerHofstra(VVD)De heffing voor de corporaties is open geformuleerd: te denken valt aan
bijvoorbeeld... enzovoorts. De staatssecretaris die veel dichter bij de sector
staat, komt als de motie wordt uitgevoerd, wel terug met de plussen en de
minnen. Wij zijn er niet van overtuigd en ik denk dat ik mede namens mijn
collega Duivesteijn spreek, dat er niet verkocht zou kunnen worden.De heerPoppe(SP)Verkoop op deze manier zal vooral rechtsom moeten plaatsvinden. Het is
een vrij generieke motie. Past daarin ook nog iets van lokale omstandigheden?
Of moeten de corporaties gewoon 20% van hun woningbestand verkopen?De heerHofstra(VVD)Wij hebben al gezegd dat in Amsterdam begonnen moet worden. Daar staat
het grootste aantal woningen van het land. Er zullen natuurlijk ook andere
flankerende maatregelen nodig zijn. Een paar punten uit de motie van de heer
Duivesteijn staan ook in de nota Wonen. De VVD-fractie hecht eraan dat de
motie het kabinet de ruimte biedt, een aantal creatieve gedachten op dat punt
te ontwikkelen. Wij moeten natuurlijk ook op de dekking letten. Daarnaast
moeten er, zoals de staatssecretaris zegt, geen nieuwe instituties komen.
Die hebben wij al genoeg.Ik wil iets zeggen over de rol van de corporaties. Er moeten regels gelden.
Zeker en vast, zouden onze zuiderburen zeggen. Niet alles wat commercieel
kan, mag ook, bijvoorbeeld benzine verkopen. Wij zitten niet te wachten op
meer bureaucratie en een circulairecircuit. Wel moeten de grenzen tussen wat
men wel en niet mag, duidelijk worden aangegeven. Dat is belangrijk, maar
ook moeilijk, gelet op de interrupties. Ik zou graag zien dat er decentraal
wat ruimte is, niet alleen bij gemeenten, maar ook bij corporaties om de zaak
genoeg dynamiek te geven. Het intern prikkelen van het toezicht, zoals de
staatssecretaris heeft gezegd, is heel belangrijk voor de transparantie. Op
die manier kunnen de processen ook werken. De VVD-fractie staat op een degelijke
financiële controle van al deze instituten.StaatssecretarisRemkesIk zou graag van de heer Hofstra horen hoe hij aan dat degelijke financiële
toezicht en het toezicht op het speelveld vorm en inhoud wil geven, want ik
begrijp dat ook hij onderschrijft dat niet alles moet kunnen. De rechtszekerheid
ten opzichte van de corporaties moet daarbij ook betrokken worden, als je
geen gebruik wilt maken van wet- of regelgeving of van circulaires.De heerHofstra(VVD)De staatssecretaris vraagt naar de bekende weg. Wij zijn hier de hele
dag bezig met wet- en regelgeving. Het BBSH is ook een regeling, al is die
inmiddels juridisch een beetje krakkemikkig. De Woonwet maak het allemaal
veel mooier. Een circulaire per jaar vind ik niet erg. Het moeten er echter
geen twee per week worden, zoals bij Onderwijs lange tijd het geval is geweest.Wij zijn het eens met de "benchmarking". Men kan zeggen dat het niet om
een "non-profitsector" gaat, maar om een "sector not for profit". Het
is maar net waar men het accent legt. Het initiatief Kristal zou vanwege de
transparantie een hele sterke voorkeur verdienen, zeker gezien de zuivere
betekenis van het woord kristal. Of dat ook zo is, horen wij wel van de staatssecretaris.Wonen en zorg moet erbij, evenals verkopen en het meebetalen van de huursubsidie.
Dat laatste hebben wij al eerder duidelijk gemaakt. Over wonen en zorg kunnen
wij eventueel zaken doen als wij de wooncomponent uit de AWB kunnen halen.
Kan het kabinet de Kamer informeren over de mogelijkheid hiertoe en de termijn
waarop dit kan? Wellicht kunnen er dan alsnog zaken worden gedaan.Het is allemaal prachtig met het multicultureel bouwen van mevrouw Kortram.
Zij kan met ons ook alle kanten op. Wij willen echter geen positieve discriminatie.
Wij staan voor gelijke behandeling. Dat is het enige waarop wij zullen letten.Maandag aanstaande komt er een discussie over de huurregeltjes. Ik heb
mij ook vanmiddag sterk gemaakt voor het principe dat de huurbescherming afgezwakt
moet worden. Dat het hoog op kan lopen met de problemen, wil ik duidelijk
maken door te verwijzen naar de website De eerste dode, van mijnheer Van Dijk
uit Eindhoven. Daarop is te zien hoever het kan komen als wij bij de verhuur
van particulier bezit de eigenaar eruit kunnen laten zetten.Ik vraag de staatssecretaris tot slot of het bij de te bouwen 950.000
woningen in tien jaar tijd per se nodig is om er daarvan 225.000, bijna 30%,
in de sociale sector te stoppen. Is hierbij geen lager percentage mogelijk?De heerBiesheuvel(CDA)Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. Ik heb
in eerste termijn mijn bewondering uitgesproken voor de opstellers van de
nota uit 1988. Ik spreek nu ook mijn bewondering uit voor de opstellers van
deze nota. Ik realiseer mij dat er veel voorwerk aan is verricht. Hulde aan
de opstellers van deze nota, die zonder meer een ijkpunt vormt in het politiek
leven van de staatssecretaris.Het politieke feit van vandaag is dat in mijn ogen VVD, D66, SGP, de ChristenUnie
en het CDA een visie neerleggen met betrekking tot de positie van de corporaties
die anders ingevuld wordt door de Partij van de Arbeid. De heer Duivesteijn
heeft gezegd dat hij dacht dat er een persbericht van Aedes werd voorgelezen.
De partijen die ik zo-even noemde, hebben echter geen behoefte aan verstatelijking
en centralisme. Deze partijen voelen zich meer thuis in het door mij geformuleerde
contractmodel dan bij een doorslaan van het sturingsmodel. De heer Duivesteijn
mag zich van mij rijk rekenen. De discussie doen wij dan ook wel over bij
de invulling van de Woonwet.De heerDuivesteijn(PvdA)De staatssecretaris heeft aangegeven dat er niets tegen contracten of
samenwerking is. Vervolgens gaat het om het sluitstuk, waarbij het CDA zijn
politieke en maatschappelijke verantwoordelijkheid moet nemen. Dat sluitstuk
gebruikt men in het geval het niet goed gaat.De heerBiesheuvel(CDA)Dat is nogal logisch. De heer Duivesteijn heeft niet goed naar mij geluisterd.
Ook wij zijn uiteraard tegen de uitwassen, zoals het sponsoren van een mij
overigens sympathieke wielerploeg door een woningcorporatie. Wij moeten de
regels handhaven die wij hier afspraken. De vraag is echter hoe wij het sturingsmodel
invullen van de nota Wonen. Ik heb daarbij de indruk dat de heer Duivesteijn
een stuk verder wil gaan, met meer bureaucratie, dan de heer Hofstra.De heerDuivesteijn(PvdA)Daar heeft u helemaal gelijk in, maar ik heb er voldoende vertrouwen in
dat wij samen een goede middenweg zullen weten te vinden. Ik had nu juist
gehoopt, dat ik dat ook met u had kunnen doen.De heerBiesheuvel(CDA)Als u op dezelfde lijn uitkomt als waarover de heer Hofstra sprak –
en dat is opvallend dicht bij het contractmodel dat ik heb geformuleerd –
dan denk ik dat u eerder op de lijn VVD/CDA zit, dan dat u kunt volhouden
dat ik hier een persbericht heb staan voorlezen. Ik vind dat geen methode
om met elkaar te discussiëren.De heerDuivesteijn(PvdA)Natuurlijk ga ik nog even met Hofstra aan de slag, dat kan niet anders.De heerBiesheuvel(CDA)Voorzitter! Ik wil nog een drietal moties indienen. De staatssecretaris
is helder ingegaan op de problematiek van de groeikernen. Hij heeft gewezen
op de mogelijkheden van het revolving fund. Desondanks, of misschien moet
ik zeggen te zijner ondersteuning, wil ik een motie indienen, die is medeondertekend
door de heer Duivesteijn.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat vooral in diverse groeikernen het huurniveau aanzienlijk
hoger ligt dan het gemiddelde huurniveau in Nederland;overwegende dat hierdoor de huisvesting van de doelgroep in deze plaatsen
bemoeilijkt wordt;verzoekt de regering, bij de verdere onderhandelingen over het Nationaal
akkoord wonen tot concrete afspraken te komen over het oplossen van de hier
bedoelde "groeikernenproblematiek" en daarbij de mogelijkheid van huurverlaging
inééns te betrekken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Biesheuvel en Duivesteijn. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 10 (27559).De heerBiesheuvel(CDA)Voorzitter! De tweede motie gaat over de grote steden en de verkoop van
woningen. De staatssecretaris heeft gezegd, dat daarover wel degelijk gesproken
wordt, maar ik heb de indruk dat dit gebeurt in een setting waarin ook nog
over andere dingen wordt gesproken. Ik zou specifiek willen dat hij gaat praten
met de grote steden. Vandaar de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de verkoop van huurwoningen in de grote
steden fors achterblijft bij de eerder op nationaal niveau geformuleerde ambities;overwegende dat de verkoop van huurwoningen een belangrijke bijdrage kan
leveren aan het bevorderen van de verantwoordelijkheidsbeleving van bewoners
en daarmee de leefbaarheid van steden;voorts overwegende dat door de verkoop van huurwoningen bij woningcorporaties
dringend noodzakelijke financiële middelen beschikbaar komen voor de
herstructurering van oudere wijken;verzoekt de regering, zo spoedig mogelijk in overleg te treden met de
vier grote steden, om tot duidelijke afspraken te komen over hun inzet bij
de onderhandelingen met lokale woningcorporaties over de verkoop van huurwoningen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Biesheuvel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11 (27559).De heerBiesheuvel(CDA)Voorzitter! Tot slot heb ik een motie over de facilitering. Het is mij
opgevallen dat met betrekking tot de legesvrijstelling bij ingrijpende woningverbetering
het kabinet niet kiest voor afschaffing, maar deze vrijstelling voor alle
partijen wil openstellen. Ik wil eigenlijk die lijn wat de overige faciliteiten
betreft doortrekken. Dat wil ik vastleggen in de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat het kabinet in het kader van het scheppen van een "level
playing field" voornemens is de faciliteiten voor woningcorporaties, waaronder
de vrijstelling van vennootschaps- en overdrachtsbelasting, af te schaffen;overwegende dat de afschaffing van deze faciliteiten aanzienlijke effecten
zal hebben op de huurstijging en de stedelijke herstructurering, en daarmee
haaks staat op diverse beleidsdoelstellingen;voorts overwegende dat een "level playing field" ook bereikt kan worden
door faciliteiten zoals de vrijstelling van vennootschapsbelasting open te
stellen voor overige partijen die in het "sociale domein" actief willen zijn;verzoekt de regering:- af te zien van de voorgenomen afschaffing van faciliteiten voor
de woningcorporaties;- voorstellen te ontwikkelen waardoor het voor de overige partijen mogelijk
wordt dan wel aantrekkelijker wordt om, met gebruikmaking van de voor woningcorporaties
beschikbare faciliteiten, actief te worden in de "sociale woonsector",en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Biesheuvel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12 (27559).MevrouwVan 't Riet(D66)Voorzitter! De staatssecretaris heeft nog geen antwoord gegeven op mijn
vraag hoe hij de verkoop wil stimuleren van de 200.000 huurwoningen in de
particuliere sector.Ik wil de volgende motie indienen over de verkoop van woningen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat bij de bevordering van eigenwoningbezit beter ingespeeld
dient te worden op de vraag van de consument;constaterende dat de herstructureringsopgaven en de wachttijden bij woningcorporaties
voor de stad en het platteland sterk verschillen;constaterende dat deze verschillen tevens per regio gelden;constaterende dat dit consequenties heeft voor het aantal sociale huurwoningen
dat kan worden verkocht;verzoekt de regering, bij het stimuleren van de verkoop van sociale huurwoningen
een differentiatie naar regio aan te brengen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van 't Riet. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13 (27559).MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! Ik zal mijn tijd gebruiken voor het indienen van een vijftal
moties. De eerste gaat over de zelfwerkzaamheid van huurders.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het verruimen van de mogelijkheden tot zelfwerkzaamheid
van huurders een doelstelling is van de nota Wonen;overwegende dat financiële drempels ertoe kunnen leiden dat vergroting
van de zelfwerkzaamheid, en daarmee de ervaren kwaliteit van de eigen huurwoning,
niet tot stand komt;voorts overwegende dat via het stelsel van hypotheekrenteaftrek de rentekosten
van woningverbetering tot 52% van het belastbaar inkomen aftrekbaar zijn;van mening dat ook huurders voor gedeeltelijke subsidiëring van zelf
aangebrachte voorzieningen in aanmerking zouden moeten komen;overwegende dat deze subsidiëring bijvoorbeeld vorm kan krijgen door
verbeteringen aan de huurwoningen met een bedrag tot 1000 gulden te belonen
(de "rug van Remkes");verzoekt de regering, een experiment voor te bereiden waarbij zelfwerkzame
huurders een bijdrage ontvangen en hiervoor in de begroting VROM 2002 aan
de Kamer voorstellen te doen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Ik stel voor om het element tussen haakjes in uw motie, te weten: de "rug
van Remkes", te schrappen omdat dit niets toevoegt. Kunt u daarmee instemmen?MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ja, daar kan ik mee instemmen. Ik heb het nu al gezegd, dus ik denk dat
de boodschap wel is overgekomen.De voorzitter:Bij deze is dat onderdeel geschrapt.Deze motie is voorgesteld door het lid Van Gent. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15 (27559).MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! Mijn tweede motie gaat over de zeggenschap van burgers.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het vergroten van de betrokkenheid en zeggenschap van
burgers over hun woning en woonomgeving belangrijke doelstellingen van de
nota Wonen zijn;overwegende dat deze betrokkenheid en zeggenschap kunnen worden vergroot
door de positie van wijkbewoners ten opzichte van de bestaande instituties
te versterken;overwegende dat een initiatiefrecht met betrekking tot woningverbetering
voor groepen huurders en een budgetrecht voor groepen wijkbewoners in het
kader van stedelijke vernieuwing aan deze doelstelling een bijdrage kunnen
leveren;verzoekt de regering, de Kamer nadere voorstellen te doen over de wijze
waarop een initiatiefrecht en budgetrecht voor bewoners kan worden ingevuld,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Gent, Duivesteijn en Poppe.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14 (27559).MevrouwVan Gent(GroenLinks)Voorzitter! Mijn volgende motie gaat over de kwetsbare groepen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de doelgroep van de Huursubsidiewet bestaat uit huurders
die in verhouding tot hun inkomen te hoge huurlasten hebben;constaterende dat de nota Wonen stelt dat "individuele financiële
vraagondersteuning in de vorm van huursubsidie een kerninstrument is en blijft
om ook voor mensen met lage inkomens fatsoenlijke en betaalbare huisvesting
te garanderen";overwegende dat een klein aantal voormalig dak- en thuislozen zelfstandig
wonen, maar geen huursubsidie ontvangen omdat zij in een woongebouw wonen
dat uit meer dan 25 zelfstandige eenheden bestaat;van mening dat ook deze groep voormalig dak- en thuislozen recht dient
te krijgen op huursubsidie;verzoekt de regering, de eis van kleinschaligheid uit het Huursubsidiebesluit
(artikel 3, lid 3, sub a en b) te schrappen en zodoende bij aanvragen voor
aanwijzing van een woongebouw niet meer te toetsen aan het maximum van 25
bewoners,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Gent, Duivesteijn, Van Middelkoop,
Poppe en Van 't Riet.Zij krijgt nr. 16 (27559).MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik kom tot mijn vierde motie, over de verkoop van huurwoningen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in de komende jaren een deel van de huurwoningen door
corporaties aan huurders zal worden verkocht;overwegende dat corporaties een korting tot 30% mogen verlenen op de werkelijke
waarde van deze woningen;van mening dat deze woningen voor de sociale (koop)sector behouden dienen
te blijven;verzoekt de regering, aan verkoop van corporatiewoningen de volgende voorwaarden
te verbinden:- de verleende korting op de marktwaarde dient te worden terugbetaald;- de woningen worden verkocht op basis van een antispeculatiebeding met
een looptijd van minimaal vijf jaar;- de koper is verplicht bij verkoop de woning in eerste instantie aan
de verkopende corporatie aan te bieden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Gent. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17 (27559).MevrouwVan Gent(GroenLinks)Ik eindig met een motie over het werkgebied van de toegelaten instellingen
en een goede afbakening daarvan.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat het werkgebied van de toegelaten instellingen in de nota
Wonen onvoldoende duidelijk is omkaderd;overwegende dat een heldere, toetsbare en handhaafbare taakafbakening
voor corporaties een noodzakelijke voorwaarde is voor het welslagen van het
voorgenomen beleid uit de nota;verzoekt de regering, een uitgewerkte taakafbakening te formuleren, en
deze voor 1 juli 2001 aan de Kamer ter beoordeling voor te leggen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Gent. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 18 (27559).De heerPoppe(SP)Ik heb twee moties, die ik rap voorlees.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat:- het rendement van beleggingen in particuliere woningen over de
periode 1993-1998 gemiddeld 13,4% bedroeg;- de prestaties van particuliere verhuurders met betrekking tot onderhoud,
woningverbetering en energiebesparing achterblijven bij zowel die van sociale
verhuurders als van eigenaren-bewoners;van mening dat tegenover mooie rendementen ook goede prestaties dienen
te staan;verzoekt de staatssecretaris van Volkshuisvesting, binnen een jaar met
een plan van aanpak voor de particuliere verhuursector te komen, dat tot kwaliteitsverbetering
van de sector moet leiden, onder meer in de vorm van een verplicht onderhoudsfonds
en een jaarlijks overzicht van volkshuisvestingsprestaties,en gaat over tot de orde van de dag.Deze motie is voorgesteld door de leden Poppe en Van Gent. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19 (27559).De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat wachttijden voor woningzoekenden die recht hebben op
huursubsidie in veel gemeenten erg lang zijn, veel langer dan die voor woningzoekenden
zonder huursubsidie;constaterende dat dit ook tot uitdrukking komt in het aantal reacties
op aangeboden huurwoningen onder, respectievelijk boven de aftoppingsgrenzen
uit de Huursubsidiewet;van mening dat grote verschillen in wachttijden op grond van inkomen ongewenst
zijn;verzoekt de staatssecretaris van Volkshuisvesting, voor 1 juli 2002 de
Huursubsidiewet zodanig aan te passen, dat de prestatienormering wordt bevroren
in gemeenten waar de gemiddelde wachttijd voor woningzoekenden met recht op
huursubsidie meer dan twaalf maanden bedraagt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Poppe en Van Gent. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20 (27559).De heerPoppe(SP)De rest van de strijd tegen de verslechteringen zullen wij voeren bij
de Woonwet.De voorzitter:De heer Van der Staaij heeft kenbaar gemaakt dat hij de vergadering moest
verlaten.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Voorzitter! Uit overwegingen van hoffelijkheid kom ik de staatssecretaris
hier even bedanken. Het politieke moment is niet gering, niet alleen in zijn
politieke leven, maar ook als wij kijken naar het belang van de volkshuisvesting.
Ik heb geen moties, maar maak twee opmerkingen die van een vraagteken zijn
voorzien.Later, bij de Woonwet, komt het wellicht terug, maar ik heb onvoldoende
antwoord gehad op mijn kritische waarneming of het externe toezicht wel de
structuur van een zelfstandige bestuursorgaan moet krijgen. Ik vind dat het
gaat om toezicht op de vrije beleidsruimte van de staatssecretaris. Dat kan
beter niet plaatsvinden op afstand, in een ZBO. Dat kan misschien later, als
men weet waar men aan toe is. Ik zou er echter niet mee starten. Ik hoor de
staatssecretaris fluisteren dat het al een ZBO is, maar die is geënt
op de bestaande situatie. De komende jaren vraagt de staatssecretaris op grond
van de nota echter zoveel meer, dat ook zoveel zwaarder is, dat een rechtstreekse
verantwoordelijkheidsrelatie zou moeten blijven bestaan tussen de staatssecretaris
en de Kamer, ook terzake van het toezicht. Naar mijn oordeel past daarbij,
zeker in het begin, geen verzelfstandiging. Het is meer een technische zaak.
Ik reik dit punt als advies aan. Ik vond het geen zaak om met een motie te
komen.Dan kom ik op de verkoop van woningen. Ik ben buitengewoon nieuwsgierig
naar de reactie van de staatssecretaris op de spierballenmotie van de heren
Hofstra en Duivesteijn. In de motie is de notie van koopdwang opgenomen. Zie
ik het goed, dan vindt de staatssecretaris op grond van zijn nota dat koopdwang
niet aan de orde behoeft te zijn. Als dat zo is, is mijn belangstelling voor
zijn reactie alleen nog maar groter. En een puur feitelijke vraag is nog,
of dit geen tijdsproblemen bij de uitvoering van de nota oplevert, want voordat
wij wetgeving hebben op grond waarvan de staatssecretaris over al die bevoegdheden
zal beschikken, zijn wij al gauw twee, drie jaar verder. De nota is toch bedoeld
voor de periode tot 2010.De heerHofstra(VVD)Voorzitter! Nog even een vraag, want zo ontstaan er natuurlijk misverstanden.
De heer Van Middelkoop spreekt van koopdwang, maar wij richten ons op de verhuurder,
dus je zou hooguit kunnen spreken van een zachte, vriendelijke stimulans tot
verkoop.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Als u de woorden zachte en vriendelijke schrapt, akkoord. Maar u heeft
volstrekt duidelijk gemaakt dat de woningen verkocht zullen worden, linksom
of rechtsom. U geeft toe dat er sprake is van verkoopdwang, ik had het woord
koopdwang ook niet moeten gebruiken. Er wordt niemand gedwongen om iets te
kopen, maar er is wel sprake van dwang tot verkoop.De heerDuivesteijn(PvdA)Voorzitter! Ik ben het met mijn collega Hofstra eens dat er geen misverstanden
mogen blijven bestaan. Het gaat erom dat de staatssecretaris financiële
prestaties verwacht voor het realiseren van het programma. Dit wordt in zijn
voorstel onder andere via de verkoop van sociale huurwoningen betaald. Als
er geen sprake is van verkoop, blijft het kapitaal bij de corporatie en dan volgt er een heffing. Het is dus geen dwang, maar er dient wel
een financiële prestatie geleverd te worden.De heerVan Middelkoop(ChristenUnie)Voorzitter! In dit licht vraag ik de staatssecretaris, te reageren op
de vraag die ik al bij interruptie aan de heer Hofstra had gesteld, namelijk
wat de situatie zal zijn als je in gemoede moet constateren dat een corporatie
wel wil meewerken, maar dat niet kan. Het gaat erom of er dan toch met heffingen
en dergelijke gewerkt moet worden.Tweede termijn van de zijde van de regeringDe voorzitter:Ik verzoek de staatssecretaris, te beginnen met de moties.StaatssecretarisRemkesIk zou graag eerst nog enkele vragen beantwoorden, voorzitter.De voorzitter:Goed, maar ik houd u wel aan de klok.StaatssecretarisRemkesIk kan het ook niet helpen dat er zoveel – in sommige gevallen naar
mijn mening overigens overbodige – moties indient.Kennelijk is er het misverstand ontstaan dat al het toezicht zou worden
ondergebracht bij een ZBO. Dit is niet de bedoeling, het geldt uitsluitend
voor het toezicht op de aspecten die te maken hebben met financiën en
rechtmatigheid, wat nu al de kern van het toezicht van het Centraal fonds
vormt. De doelmatigheid, waaronder het toezicht op het speelveld, blijft nadrukkelijk
een zaak van de staatssecretaris, juist omdat daarbij beleidsmatige overwegingen
een zeer belangrijke rol spelen en omdat ik het wenselijk vind dat de Kamer
de staatssecretaris daarop rechtstreeks kan aanspreken.Als alles gaat zoals het moet gaan, zal de voorraad sociale huurwoningen
in 2010 gekrompen zijn van 2,4 miljoen tot 2 miljoen. En verder geldt dat
er op Vinex-locaties maximaal 30% in de sociale huursector gerealiseerd kan
worden. In een aantal situaties is dit ook nodig voor de voortgang van de
stedelijke herstructurering. Nog afgezien van overwegingen op het punt van
segregatie en differentiatie, als er op de Vinex-locaties geen of onvoldoende
in de sociale huursector werd gerealiseerd, zouden er onvoldoende mogelijkheden
voor doorstroming zijn en dan zou het herstructureringsproces in het bestaande
stedelijke gebied onvoldoende van de grond komen.Wat de regels betreft, als wij echt even met elkaar doorpraten, denk ik
niet dat wij uitkomen bij een systeem met twee circulaires per week. Daar
is ook nu geen sprake van. Als ik iets wil communiceren in de richting van
de corporatiesector zoals bijvoorbeeld over de verkoop van beleggerswoningen –
en ik heb uit het feit dat u daarover stilgezwegen heeft afgeleid dat u het
daarmee eens bent – heb ik daarvoor wel een instrument nodig. Zo zijn
er af en toe, met een streep onder af en toe, onderwerpen die ik moet aangeven.
Het is echter absoluut niet de bedoeling naar een situatie te gaan waarin
ik tweemaal per week circulaires voor corporatieland onderteken. Dat zou ik
zeer onwenselijk achten. Uit het gegeven dat zowel de heer Biesheuvel, als
de heer Hofstra als mevrouw Van 't Riet van mening is dat er wel beperkingen
aan het werkveld gesteld moeten worden, heb ik voor mijzelf de conclusie getrokken
dat het mogelijk moet zijn om bij de behandeling van de Woonwet hierover met
elkaar overeenstemming te bereiken.Voorzitter! Ik heb de moties op een stapeltje liggen en begin maar met
de motie die bovenop ligt. Dat betreft de motie op stuk nr. 15 van mevrouw
Van Gent over, wat nu geschrapt is, de "rug van Remkes". De denklijn kan sympathiek
zijn, maar de kans op misbruik van zo'n subsidiesysteem is groot. Bovendien
kost het geld. Ik vermag nog niet in te zien hoe zo'n bedrag in te passen
is in de centrale prioriteitenstelling van het kabinet, te weten: zorg, onderwijs
en veiligheid. Ik moet aanvaarding van die motie derhalve ontraden.De motie op stuk nr. 14 betreft het initiatiefrecht en het budgetrecht.
Het budgetrecht gaat buitengewoon ver. Er zal over advisering, instemming,
initiatiefrecht en budgetrecht in het kader van de Woonwet een afweging moeten
worden gemaakt. Voor alle politieke duidelijkheid merk ik op dat het budgetrecht
mij te ver gaat. Ik vind dat een vergaande inbreuk op de financiële autonomie
van het bestuur van een corporatie. Dat is voor mij net een stap te ver en
daarom ontraad ik aanvaarding van deze motie. Er zal serieus gezocht worden
naar mogelijkheden om de invloed van individuele bewoners c.q. bewonersorganisaties
te versterken, maar ik denk in eerste instantie niet aan een budgetrecht.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Is de staatssecretaris wel bereid hier een onderzoek naar te laten uitvoeren?
Daarbij kunnen alle mitsen en maren worden afgewogen en kunnen wij een nadere
afweging maken.StaatssecretarisRemkesAls ik toezeg dat er bij de eerste tranche Woonwet expliciet zal worden
ingegaan op dit fenomeen en als dat voor de indieners voldoende is, zou de
motie kunnen worden ingetrokken. Die toezegging kan wat mij betreft worden
gedaan.MevrouwVan Gent(GroenLinks)Gezien deze toezegging, voorzitter, trek ik de motie in. Wij zullen daarop
bij de Woonwet zeker op terugkomen.De voorzitter:Aangezien de motie op stuk nr. 14 is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp
van beraadslaging meer uit.StaatssecretarisRemkesVoorzitter! Ik kom bij de motie-Van 't Riet op stuk nr. 13 over regionale
differentiatie. Ik wil mevrouw Van 't Riet en de heren Hofstra en Duivesteijn
in overweging geven om deze motie en de motie op stuk nr. 8 in elkaar te schuiven.
Ik heb de regionale differentiatie in eerste termijn benadrukt, dus wat mij
betreft is deze motie eigenlijk overbodig. Het zou wel een aardige coalitiemotie
kunnen zijn, als die nuance kan worden aangebracht ter verduidelijking van
de wijze waarop je die 500.000 woningen wilt realiseren. Ik heb een voorkeur
voor samenvoeging, maar ik heb geen principiële bezwaren tegen de motie.
Overigens zal ik na vandaag proberen een schriftelijke samenvatting van het
oordeel over de moties te geven.Ik laat het oordeel over de motie-Hofstra/Duivesteijn op stuk nr. 8 over
het verkoopbeleid graag aan de Kamer over.Ik wil het oordeel over de motie-Duivesteijn/Hofstra op stuk nr. 7 over
sociale koop graag overlaten aan de Kamer. Ik plaats er op dit ogenblik wel al de kanttekening bij dat er binnen de budgetten van de volkshuisvestingssector
niet of nauwelijks dekkingsmogelijkheden aanwezig zijn. De Kamer is op de
hoogte van de budgetten die daar aanwezig zijn.Ik kom bij de motie-Duivesteijn op stuk nr. 6 over een woonzorgtoeslag
voor het komende huursubsidietijdvak. Er is niet voorzien in een budget. Als
ik goed ben geïnformeerd, dan gaat het om zeer aanzienlijke bedragen.
Ik heb bedragen gezien van 150 mln. tot 200 mln.De heerDuivesteijn(PvdA)Misschien kan ik de staatssecretaris helpen door het te beperken tot de
uitwerking. Wij vragen dus om een uitwerking in deze richting.De voorzitter:Er komt dus een nadere formulering.StaatssecretarisRemkesDie nadere tekst wacht ik af. Bij de tekst die staat bij "is voorts van
mening" heb ik een kanttekening gemaakt. Behalve wat er op grond van het huidige
BBSH kan worden toegestaan, spelen daarbij ook de toelatingsregels van de
AWBZ een rol. Dat is dus wel een complicatie. In eerste termijn heb ik al
een bijdrage geleverd aan de BBSH-discussie. Ik ben bereid om knelpunten en
eventueel toegevoegde waarde nog eens goed na te lopen. Ik laat mij graag
overtuigen – dat is mijn natuurlijke houding – maar ik ben nog
niet overtuigd.De heer Duivesteijn is ingegaan op de lastenverlichting voor alleenstaanden.
Voor de duidelijkheid geef ik enkele percentages als gevolg van de nieuwe
Huursubsidiewet. Het beeld mag niet ontstaan dat het allemaal verslechterd
is. Voor eenpersoonshuishoudens op minimumniveau is sprake van een daling
met 3%: van 26,7% naar 23,5%. Voor eenpersoonshuishoudens 65+ is er een daling
van 27,3% naar 23,5%. Voor het totaal van de eenpersoonshuishoudens is de
daling van 27,2% naar 24,6%. Mij wordt gemeld dat in de jaren daarna ongeveer
sprake is van een stabilisering. Ook hiervan gaat een budgettair effect uit.
Wij hebben daarnaast de fiscaliseringsstudie lopen. Ik dring er sterk op aan
om dit eventueel opnieuw aan de orde te stellen als dat plaatje compleet is.
Ik vind de motie dus voorbarig en wil haar vanuit de budgettaire consequenties
ontraden. Als het allemaal budgettair in de begroting voor 2002 nog zou moeten,
past het ook niet in de centrale financiële speerpunten van het kabinet:
zorg, onderwijs en veiligheid. Het past evenmin binnen de prioriteiten van
het congres van de PvdA.De heerDuivesteijn(PvdA)Dat is weer het sympathieke van deze motie. De Zalmnorm kent ook lastenverlichting
en daar komen wij gewoon niet uit. Hoe moeten wij dat geld kwijtraken?StaatssecretarisRemkesIk kom op de motie over multicultureel bouwen. Daar staat een overweging
in die mij niet echt aanstaat. Er staat dat het als thema ondergesneeuwd is
geraakt in de nota, terwijl mevrouw Kortram in tweede termijn heeft gezegd
dat het in de definitieve nota behoorlijk is bijgetrokken. Ook wordt gezegd
dat de maatregelen onvoldoende stimulans bieden. In mijn beantwoording ben
ik daar nader op ingegaan. Ik heb daarover geen ongenoegen meer bespeurd.
Ik ben op dit moment nog niet overtuigd van de toegevoegde waarde van een
advies van de VROM-raad. Als de Kamer aan zo'n advies behoefte heeft, kan
zij zich naar ik meen zelf laten adviseren door de raad. Ik zou er sterk de
voorkeur voor hebben als de Kamer die weg volgt in plaats van mij met een
motie op pad te sturen waarin een en ander niet al te gericht is aangeduid.Dan kom ik op de motie-Biesheuvel/Duivesteijn op stuk nr. 10 over het
Nationaal akkoord wonen. Op dat punt laat ik het oordeel graag aan de Kamer.Ik geef de heer Biesheuvel in overweging om zijn motie op stuk nr. 11
inzake de inzet van de G4 in te trekken, want zij is volstrekt overbodig.
Ik probeer reëel in te schatten wat hierbij het punt is, de politieke
achtergrond van de heer Biesheuvel kennend. Wat in de motie wordt gevraagd,
heb ik al voluit toegezegd.De heerBiesheuvel(CDA)Nee, u nam het mee in de besprekingen over andere agendapunten.StaatssecretarisRemkesVanzelfsprekend zal hierover in het gremium van de G4 worden doorgepraat,
wellicht meer dan sommige gemeentebesturen lief is. De G4 hebben hierover
ook een brief gestuurd.Over de motie-Biesheuvel op stuk nr. 12 moet ik dezelfde opmerking maken.
In de nota Wonen hebben wij aangekondigd dat de bedoelde faciliteiten in studie
zijn, zoals met betrekking tot de overdrachtsbelasting en de vennootschapsbelasting.
Sommige studies zullen binnenkort worden afgerond en in die zin lijkt de motie
voorbarig. Aan verruiming van de faciliteiten zitten financiële consequenties
vast. Om die reden ontraad ik op dit moment de aanneming van de motie.De heer Poppe en mevrouw Van Gent hebben op stuk nr. 19 een motie ingediend.
Er ligt een zeer recent rapport – het is van een jaar of anderhalf geleden –
waarin wordt ingegaan op de onderhoudstoestand in de particuliere huursector.
De motie lijkt mij dan ook niet op haar plaats. Het onderwerp heeft de aandacht.
Er is sprake van enige samenhang met de discussie over het huurbeleid. De
wijze waarop aan dit punt verder handen en voeten kan worden gegeven, is immers
afhankelijk van het huurbeleid. Aangezien het in de motie als geïsoleerd
probleem wordt aangestipt, ontraad ik de aanvaarding van de motie.De heerPoppe(SP)Een recent rapport is wel aardig, maar in de motie wordt gesproken van
een plan van aanpak en van het verplicht stellen van een onderhoudsfonds en
een jaarlijks overzicht van volkshuisvestingsprestaties. Dat is iets anders
dan een onderzoek en een rapport.StaatssecretarisRemkesIk voel in wezen niets voor een verplicht onderhoudsfonds. Als je dat
wilt, geldt temeer dat het in sterke mate samenhangt met het huurbeleid. De
ruimte voor de voeding van zo'n fonds wordt natuurlijk mede bepaald door de
ruimte die als gevolg van het huurbeleid ontstaat. Ik wil dan de zaak integraal
aan de orde hebben en niet als geïsoleerd probleem.Aanvaarding van de motie op stuk nr. 20, van de leden Poppe en Van Gent,
ontraad ik. In de motie word ik namelijk uitgenodigd, wet- en regelgeving
terzijde te schuiven. Op de motie op stuk nr. 16 van het lid Van Gent c.s. zal ik, omdat ik
de consequenties daarvan nog niet helemaal kan overzien, schriftelijk reageren.De motie op stuk nr. 18 van het lid Van Gent komt aan de orde in het kader
van de nota Wonen en de toelichting daarop, en in het kader van de proeve
van een beleidskader. Die proeve kan de Kamer toegestuurd krijgen. Daarin
is met name geformuleerd vanuit wat moet, en niet in de eerste plaats vanuit
wat niet mag. Ik was eerlijk gezegd niet van plan, daaraan extra documenten
toe te voegen. Laten we alle energie de komende tijd maar richten op het formuleren
van de Woonwet. Als mevrouw Van Gent naast de door mij net genoemde stukken
extra papier wil hebben, ontraad ik de motie. Anders adviseer ik haar, de
motie in te trekken.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De staatssecretaris heeft een schriftelijke reactie op mijn motie op stuk
nr. 16 toegezegd. Staat hij daar dan wel sympathiek tegenover?De voorzitter:De staatssecretaris heeft een schriftelijke reactie op alle moties toegezegd.
Mijn verzoek aan hem is, die reactie voor het weekeinde naar de Kamer te sturen,
zodat de reactie kan worden betrokken bij het stemadvies.Ik heb geconstateerd dat de motie op stuk nr. 6 van de heer Duivesteijn
nog wordt gewijzigd.Ik heb verder geconstateerd dat de motie op stuk nr. 14 is ingetrokken.MevrouwVan Gent(GroenLinks)De motie op stuk nr. 16 is door een meerderheid van de Kamer ondertekend.
Daarom vind ik het interessant, nu te horen wat de staatssecretaris daarvan
vindt. Heeft hij daarover een positieve grondhouding?De voorzitter:Hij heeft net gezegd dat hij dat nog niet kon beoordelen.StaatssecretarisRemkesIk ga niet herhalen wat ik al gezegd heb.De voorzitter:Verder constateer ik dat de staatssecretaris een analyse van het woonzorgaspect
heeft toegezegd.Er komt nog een brief over de uitvoering van een aantal experimenten,
waarbij ook de woonvouchers zullen worden betrokken.Hiermee zijn we gekomen aan het eind van dit notaoverleg. Ik dank de staatssecretaris
en zijn medewerkers voor de inbreng. Ik dank de mensen die nu nog op de publieke
tribune zitten voor de belangstelling.Sluiting 18.30 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Reitsma (CDA), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA), Van Middelkoop
(ChristenUnie), Feenstra (PvdA), Verbugt (VVD), Poppe (SP), Duivesteijn (PvdA),
Augusteijn-Esser (D66), Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), ondervoorzitter,
Eisses-Timmerman (CDA), Th.A.M. Meijer (CDA), Luchtenveld (VVD), Van Wijmen
(CDA), Kortram (PvdA), Van der Knaap (CDA), Ravestein (D66), Van der Steenhoven
(GroenLinks), Van Gent (GroenLinks), Oplaat (VVD), Van der Staaij (SGP), Schoenmakers
(PvdA), Waalkens (PvdA), Udo (VVD) en Depla (PvdA). Plv. leden: Leers (CDA), Dijksma (PvdA), Stellingwerf (ChristenUnie),
Valk (PvdA), Essers (VVD), De Wit (SP), Van Heemst (PvdA), Scheltema-de Nie
(D66), Van Beek (VVD), Geluk (VVD), Visser-van Doorn (CDA), Schreijer-Pierik
(CDA), Blok (VVD), Biesheuvel (CDA), Crone (PvdA), Van den Akker (CDA), Giskes
(D66), M.B. Vos (GroenLinks), Halsema (GroenLinks), Niederer (VVD), Van 't
Riet (D66), Spoelman (PvdA), Hindriks (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD) en De
Boer (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27559-22.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl